645 phôc vô d×u anh ®Õn Nhµ tang lÔ Thµnh phè Hå ChÝ Minh trªn ®êng Lª Quý §«n. Anh vµo th¾p h¬ng viÕng nhµ th¬ Thu Bån. Tr«ng c¸i c¶nh b¸c N¨m C«ng ®Çu b¹c tr¾ng ®Õn vÞn vµo quan tµi Thu Bån mµu ®á chãi, mµ nghÜ th¬ng cho Thu Bån “l¸ vµng cßn ë trªn c©y, l¸ xanh ®· rông thËt lµ xãt xa”. ChiÒu nay, Thµnh phè Hå ChÝ Minh trêi m©y u ¸m tiÔn ®a anh N¨m, ch¾c trªn trêi Thu Bån ®ang «m anh - anh N¨m C«ng t×nh nghÜa vµ rÊt yªu quý v¨n nghÖ sÜ.
646 M·I M·I KÝNH TRäNG B¸C Vâ CHÝ C¤NG Ng« H÷u Th¶o * T«i lµ l¸i xe riªng cho b¸c Vâ ChÝ C«ng (b¸c N¨m). Cuèi n¨m 1971, t«i vµo Khu 5, ë nhãm phôc vô ®ång chÝ Tr¬ng ChÝ C¬ng. Vµo ®Õn Khu ñy, ®éi xe cö t«i vµo V¨n phßng lµm thî ®iÖn, ch¹y m¸y næ, b¶o ®¶m hÖ thèng ®Ìn ®iÖn ®Õn tõng nhµ hÇm cña c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o. Råi t«i ®îc cö lµm l¸i xe riªng cho b¸c N¨m. T«i ë cïng nhµ víi b¸c vµo giai ®o¹n cuèi cña chiÕn dÞch gi¶i phãng §µ N½ng cho ®Õn khi b¸c ra Hµ Néi gi÷ chøc vô Phã Thñ tíng ChÝnh phñ, kiªm Bé trëng H¶i s¶n, gi÷a n¨m 1976. §iÒu ®Çu tiªn t«i c¶m nhËn ®îc ë b¸c N¨m lµ mét con ngêi hÕt søc th©n thiÖn, gÇn gòi, mét con ngêi v× mäi ngêi, ch¨m lo ®Õn mäi ngêi. Trong kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, b¸c N¨m víi c¬ng vÞ l·nh ®¹o cao nhÊt cña Khu 5, cßn chóng t«i lµ nh÷ng ngêi phôc vô, nhng ®îc b¸c quan t©m rÊt nhiÒu vµ rÊt cô thÓ. B¸c hiÓu rÊt râ vµ rÊt chi tiÕt vÒ nh÷ng ngêi phôc vô xung quanh m×nh. Trong lóc ®i ®êng, ¨n, nghØ, hoÆc thêi gian r¶nh rçi h»ng _______________ * Nguyªn c¸n bé l¸i xe V¨n phßng Khu ñy 5.
647 ngµy, b¸c thêng dµnh thêi gian hái han, chuyÖn trß víi chóng t«i rÊt t×nh c¶m vµ tho¶i m¸i, rÊt cô thÓ vÒ hoµn c¶nh gia ®×nh, b¶n th©n, vî con, ngêi yªu, häc hµnh, v¨n hãa vµ c¶ nguyÖn väng sau chiÕn tranh nh thÕ nµo. NhiÒu lóc b¸c vui, bÊt ngê, b¸c cêi rÊt to vµ rÊt tho¶i m¸i tríc chóng t«i, khiÕn mäi ngêi ®Òu vui vµ c¶m ®éng. H»ng ngµy, b¸c N¨m cßn quan t©m ®Õn chuyÖn ¨n uèng, ngñ, nghØ cña chóng t«i ra sao. ¡n, ngñ lµ ®iÒu kiÖn duy tr× sù tån t¹i cña mçi con ngêi nhng ®èi víi chóng t«i, lµm nghÒ l¸i xe, l¹i l¸i xe ë chiÕn trêng, h¬n n÷a l¹i ®ang ë "tuæi ¨n, tuæi ngñ" th× sù quan t©m cô thÓ Êy cña b¸c thËt ®¸ng quý lµm sao. Trong nh÷ng ngµy truyÒn thèng cña d©n téc nh TÕt, lÔ, b¸c chó ý hái han tíi tõng ngêi, lµm chóng t«i v¬i ®i nçi nhí xa nhµ. Nh÷ng ngµy nµy, víi sù ch¨m lo cña b¸c, chóng t«i còng ®îc bæ sung thªm mét chót vÒ mÆt vËt chÊt. Trong thêi gian ¸c liÖt vµ gian khæ, ®iÒu ®ã rÊt ®¸ng quý. Sau mçi cuéc phôc vô lín, chóng t«i cßn ®îc vinh dù chôp ¶nh cïng víi b¸c vµ víi nh÷ng vÞ kh¸ch tõ Trung ¬ng vµo. T«i nhí, håi b¸c T«n §øc Th¾ng tõ Hµ Néi lÇn ®Çu tiªn ®Õn §µ N½ng, sè phôc vô chóng t«i rÊt ®«ng, khi b¸c T«n rêi §µ N½ng, t¹i buæi chia tay b¸c cho chôp ¶nh rÊt nghiªm tóc. MÊy chôc ngêi chóng t«i ®øng bªn c¹nh b¸c vµ b¸c T«n §øc Th¾ng. Khi chôp xong, b¸c cßn dÆn c¸c ®ång chÝ nhiÕp ¶nh lµm cho chóng t«i mçi ngêi mét tÊm ¶nh. Chóng t«i, nh÷ng ngêi l¸i xe, c«ng an, b¶o vÖ, nh÷ng c« phôc vô...®Òu c¶m thÊy rÊt vinh dù.
648 B¸c N¨m hÇu nh kh«ng quªn mét ai c¶. B¸c lu«n coi nh÷ng ngêi chiÕn sÜ phôc vô b×nh thêng nh chóng t«i còng lµ nh÷ng "m¾t kh©u" kh«ng thÓ thiÕu, cÊu thµnh toµn bé "sîi d©y chuyÒn" c¸ch m¹ng gãp phÇn ®a c¸ch m¹ng tíi thµnh c«ng. T«i nãi b¸c kh«ng quªn nh÷ng ngêi nh chóng t«i, ch¼ng h¹n nh gÇn ®©y, vµo dÞp ®Çu n¨m 1998, b¸c ra Hµ Néi nhËn phÇn thëng cña §¶ng vµ Nhµ níc, ®ång chÝ §ç Nguyªn Ph¬ng - tríc ®©y lµ Phã Gi¸m ®èc Häc viÖn ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh, sau nµy lµm Bé trëng Bé Y tÕ, ®Õn th¨m vµ xem xÐt søc kháe cña b¸c N¨m. Qua ®ång chÝ §ç Nguyªn Ph¬ng, b¸c cã hái vµ nãi vÒ t«i rÊt nhiÒu. §ång chÝ §ç Nguyªn Ph¬ng cã ®Õn gia ®×nh t«i, nãi b¸c N¨m t×nh c¶m, chó ý ®Õn hoµn c¶nh vµ c«ng t¸c cña t«i. Cã ®iÒu kiÖn ®i thµnh phè Hå ChÝ Minh, t«i ®Õn th¨m b¸c, kÓ cho b¸c nghe vÒ t×nh h×nh quª h¬ng t«i. B¸c còng ®· cã lÇn vÒ th¨m gia ®×nh t«i ë Tõ S¬n, B¾c Ninh. Cã lÇn b¸c hái: Ch¸u cã xe m¸y cha? T«i b¸o c¸o víi b¸c c«ng viÖc cña t«i. B¸c dÆn c«ng viÖc cña t«i rÊt vÊt v¶, rÊt phøc t¹p, v× vËy ph¶i chÞu khã ®äc s¸ch vµ lµm nhiÒu viÖc kh¸c n÷a ®Ó trau dåi kiÕn thøc... B¸c rÊt quan t©m ®Õn sù ph¸t triÓn cña tõng con ngêi cô thÓ. Nh t«i lµ mét l¸i xe, ®ång chÝ kh¸c lµ mét cËn vÖ,... B¸c biÕt ®· cã häc vÊn líp mÊy, kh¶ n¨ng nh thÕ nµo ®Ó sau khi chiÕn tranh kÕt thóc, cã thÓ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn ®óng theo kh¶ n¨ng cña mçi ngêi. §Æc biÖt, b¸c quan t©m ®Õn häc vÊn, quan t©m ®Õn trÝ tuÖ cña tõng
649 ngêi. §ã lµ mét nh©n c¸ch rÊt ®iÓn h×nh trong con ngêi Vâ ChÝ C«ng. Trong khi b¸c rÊt quan t©m ®Õn mäi ngêi th× ®èi víi m×nh, b¸c rÊt nghiªm kh¾c, nghiªm kh¾c c¶ nh÷ng viÖc b×nh thêng, nhá nhÆt h»ng ngµy. Ch¼ng h¹n nh trong qu¸ tr×nh ®i xe, sö dông xe, b¸c ®Òu tÝnh to¸n ®i lµm sao cho hiÖu qu¶, cho tiÕt kiÖm chø kh«ng l·ng phÝ. §èi víi viÖc riªng cña gia ®×nh, b¸c rÊt h¹n chÕ cho ngêi nhµ sö dông xe c«ng. NÕu cã ngêi nhµ kÕt hîp ®i cïng th× cã thÓ ®îc, cßn bè trÝ riªng th× kh«ng. T«i nhí sau ngµy miÒn Nam hoµn toµn gi¶i phãng, ®Êt níc thèng nhÊt, chóng t«i cïng víi b¸c ®i rÊt nhiÒu n¬i ë miÒn Nam còng nh miÒn B¾c. Khi vÒ, c¸c ®¬n vÞ cã tÆng mét chót quµ nh vµo n«ng trêng vµ vµo c¬ së chÕ biÕn cµ phª ë T©y Nguyªn c¸c chñ nh©n còng göi tÆng cµ phª; hoÆc ®Õn c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ë quËn 3 (nay lµ quËn S¬n Trµ - §µ N½ng), ngêi ta còng tÆng vµi thø ®å nh«m lµ s¶n phÈm cña hä nhng b¸c døt kho¸t kh«ng nhËn. Cã ngêi ®Æt vÊn ®Ò, t¹i sao b¸c N¨m häc vÊn kh«ng cao l¾m nhng l¹i trë thµnh mét ngêi l·nh ®¹o c¸ch m¹ng xuÊt s¾c nh vËy? T«i thÊy, së dÜ b¸c N¨m trë thµnh mét ngêi nh thÕ v×: Thø nhÊt, b¸c am hiÓu t×nh h×nh thùc tiÔn hÕt søc s©u s¾c. Nhê am hiÓu s©u s¾c thùc tiÔn nªn viÖc xö lý c¸c th«ng tin ë b¸c rÊt tèt. T«i nhí l¹i, tríc kia, cã lóc trªn xe cã nh÷ng c«ng viÖc chung, b¸c còng tranh thñ bµn b¹c víi ngêi cïng ®i...
650 Thø hai, t«i thÊy b¸c lµ ngêi lu«n lu«n n¾m ch¾c vµ dùa vµo môc ®Ých, yªu cÇu cña nhiÖm vô, ®Ó tõ ®ã t¹o ra vµ t×m kiÕm mét hÖ thèng c¸c ®iÒu kiÖn, ph¬ng tiÖn cÇn thiÕt t¬ng xøng víi môc ®Ých, yªu cÇu, råi tõ ®ã cñng cè quyÕt t©m lµ ph¶i hoµn thµnh nhiÖm vô. ë b¸c N¨m, viÖc ph©n c«ng ai lµm g× vµ mçi ngêi c¸n bé cã kh¶ n¨ng ra sao, phï hîp víi c«ng viÖc cô thÓ nµo ®îc b¸c tÝnh to¸n rÊt kü tríc khi ®a ra quyÕt ®Þnh. Thø ba, b¸c N¨m lµ con ngêi quyÕt ®o¸n hÕt søc nhanh nh¹y. ChØ ngåi trong xe mét ®o¹n ®êng, nhng b¸c cã thÓ quyÕt ®o¸n ®Ó ra quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt t×nh thÕ. Thø t, b¸c rÊt tr©n träng ®èi víi nh÷ng ngêi cã tµi n¨ng, biÕt sö dông tµi n¨ng, ®ång thêi b¸c rÊt hay quan t©m ®Õn mäi ngêi vµ s©u s¸t víi d©n chóng. T«i thÊy, cã mét lÇn sau khi gi¶i phãng, t«i ®îc b¸c b¶o sang quËn 3 (§µ N½ng) ®ãn mét ngêi vÒ lµm viÖc víi b¸c. Buæi lµm viÖc ®ã rÊt l©u. Sau ®ã, b¸c ®a ngêi Êy ra tËn xe vµ dÆn t«i ph¶i cÈn thËn khi tr¶ vÒ chç cò. Cho ®Õn h«m nay, t«i còng kh«ng hiÓu ngêi ®ã lµ ai, nhng t«i h×nh dung ®ã lµ chuyªn gia hµng ®Çu cña chóng ta vÒ dÇu khÝ. T«i thÊy b¸c rÊt tr©n träng nh÷ng con ngêi nh thÕ. Cã thÓ nãi, ®iÒu quyÕt ®Þnh cña ngêi l·nh ®¹o lµ sö dông ®îc nh÷ng ngêi kh¸c, hay nãi cô thÓ h¬n lµ sö dông ®îc nh÷ng chuyªn gia, thËm chÝ nh÷ng chuyªn gia ®ã cã tµi n¨ng h¬n m×nh chø kh«ng ph¶i tù biÕn m×nh thµnh chuyªn gia. Víi mét sè nhËn xÐt nh vËy, t«i cho r»ng nÕu hiÓu häc vÊn tõ mét nghÜa réng h¬n th× râ rµng nã ®îc n©ng cao lªn lµ xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn céng víi tè chÊt riªng cña mçi
651 ngêi. Do ®ã, häc vÊn kh«ng ph¶i duy nhÊt cã ®îc tõ nh÷ng trêng líp vµ nhiÒu ®ång chÝ l·nh ®¹o tµi ba cña c¸ch m¹ng ®· chøng minh ®iÒu ®ã. Víi nh÷ng tè chÊt nhthÕ, chóng t«i häc ë b¸c Vâ ChÝ C«ng rÊt nhiÒu ®iÒu, tõ viÖc häc ë ®êi, tiÕp xóc víi quÇn chóng, tiÕp xóc víi mäi ngêi ®Ó tù hoµn thiÖn m×nh. Lµ nh÷ng ngêi phôc vô gÇn gòi víi b¸c, t«i thÊy ë b¸c Vâ ChÝ C«ng cã nh÷ng tè chÊt, phÈm chÊt nh thÕ, kÓ c¶ trong ®êi thêng còng nh trong phÈm chÊt cña ngêi l·nh ®¹o c¸ch m¹ng. Th«ng qua nh÷ng phÈm chÊt cao ®Ñp cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng chóng ta cÇn híng ®Õn viÖc kh¼ng ®Þnh nh÷ng tiªu chuÈn ®¹o ®øc cña c¸n bé §¶ng vµ Nhµ níc hiÖn nay. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ mét tiªu biÓu cho ®éi ngò c¸n bé tiªn tiÕn, giµu thùc tiÔn, giµu tri thøc, cã b¶n lÜnh chÝnh trÞ, v¨n ho¸ cao, d¸m nghÜ, d¸m lµm, d¸m chÞu tr¸ch nhiÖm. Chóng ta cÇn híng tíi viÖc x©y dùng hÖ thèng nh÷ng ®øc tÝnh, nh÷ng phÈm chÊt rÊt cô thÓ vµ cÇn thiÕt nh thÕ, ®Ó x©y dùng ®éi ngò c¸n bé "võa hång võa chuyªn" phôc vô cho c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt níc trong thêi kú míi.
652 MéT Sè MÈU CHUYÖN VÒ B¸C N¡M C¤NG Phan Thanh Ch©u * T«i lµ mét c¸n bé cã gÇn mêi n¨m c«ng t¸c ë Ban Th«ng tin v« tuyÕn ®iÖn trùc thuéc V¨n phßng Khu ñy 5. Do c«ng viÖc cã tÝnh chÊt c¬ mËt nªn bé phËn ®iÖn ®µi thêng ë c¸ch xa V¨n phßng Khu ñy 5 tõ 10-15 km, chØ nh÷ng n¨m sau khi HiÖp ®Þnh Pari ®îc ký kÕt míi ®îc ë gÇn, nhng ph¶i mÊt 30 phót ®i bé. Nh÷ng n¨m th¸ng Êy, t«i ®· tõng nhiÒu lÇn ®i phôc vô vµ tiÕp xóc víi b¸c N¨m C«ng (Vâ ChÝ C«ng). Nh÷ng mÈu chuyÖn mµ t«i kÓ díi ®©y trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, gian khæ vµ ¸c liÖt, dï ®· qua gÇn 40 n¨m, nhng t«i vÉn cßn nhí vµ ghi l¹i. 1. B¸c N¨m C«ng tù häc T«i vÒ nhËn c«ng t¸c ë bé phËn ®iÖn ®µi tõ ®Çu n¨m 1967, ®i tham gia chiÕn dÞch Tæng tiÕn c«ng vµ næi dËy Xu©n MËu Th©n 1968, t«i ®îc gÆp b¸c N¨m C«ng chØ trong mÊy phót, khi b¸c ®Õn th¨m c¬ quan ë mËt cø A7 (ë _______________ * Nguyªn Phã Trëng Ban Tuyªn gi¸o TØnh uû Qu¶ng Nam.
653 gi¸p ranh huyÖn §¹i Léc), còng lóc Êy t«i vµ anh Phan §Êu gÆp nhau vµ b¸c míi biÕt chóng t«i lµ hai anh em hä. §Çu n¨m 1972, t«i ®îc c¬ quan cö ®i c«ng t¸c ®Ó phôc vô ®oµn cña b¸c N¨m xuèng c«ng t¸c ë TØnh ñy Qu¶ng Nam. Cïng ®i víi t«i cßn cã bèn ®ång chÝ n÷a, do t«i lµm Trëng ®µi. §oµn c«ng t¸c kho¶ng 15 ngêi, hÇu hÕt lµ nam giíi, chØ mçi chÞ §¹o lµ phô n÷. Cø ®i mét tiÕng ®ång hå th× dõng ch©n nghØ 10 -15 phót, mçi lÇn nghØ nh vËy t«i thÊy chÞ §¹o l¹i ®äc s¸ch kü thuËt n«ng nghiÖp cho b¸c nghe (chÞ lµ kü s n«ng nghiÖp), hÕt gi¶i lao l¹i ®i tiÕp, b¸c N¨m vµ chÞ §¹o võa ®i võa trao ®æi. Xuèng ®Õn c¬ quan TØnh ñy Qu¶ng Nam ®ãng ë x· Tiªn L·nh, hÕt giê lµm viÖc t«i vÉn thÊy chÞ §¹o ®äc s¸ch nh tríc. Khi lµm viÖc xong trªn ®êng trë vÒ V¨n phßng Khu ñy 5, chÞ §¹o vÉn gi÷ nÕp ®äc s¸ch cho b¸c nghe ë mçi ®iÓm dõng ch©n. N¨m 1974, khi c¸c c¬ quan cña Khu ñy ®Òu chuyÓn vÒ ®ãng ë x· Phíc Trµ (thuéc huyÖn HiÖp §øc ngµy nay), t«i nhiÒu lÇn ®Õn th¨m b¸c, t«i vÉn thÊy b¸c ®äc s¸ch n«ng nghiÖp, s¸ch y häc, thØnh tho¶ng t«i l¹i thÊy anh §øc, anh HiÖp lµ nh÷ng y sÜ ®äc s¸ch y häc cho b¸c nghe vµ hai bªn thêng trao ®æi vÒ néi dung cña s¸ch ®ã. Do ®ã, b¸c biÕt nhiÒu bµi thuèc ®«ng y. Cã mét lÇn t«i m¹nh d¹n hái b¸c N¨m: T¹i sao chiÕn tranh thÕ nµy, mµ b¸c l¹i ®äc s¸ch n«ng nghiÖp vµ s¸ch y häc? B¸c b¶o: Chó vµ ch¸u ®Òu sinh ra tõ gèc r¹, ngêi lµm n«ng nghiÖp bao giê còng cùc khæ l¾m, nhiÒu gia ®×nh kh«ng ®ñ ¨n mµ ®· cùc khæ th× thêng èm ®au, cho nªn c¸n bé c¸ch m¹ng ph¶i biÕt kü thuËt n«ng nghiÖp vµ y häc ®Ó khi miÒn Nam ®îc hoµn toµn gi¶i
654 phãng chó ch¸u ta vÒ bµy cho n«ng d©n biÕt kü thuËt s¶n xuÊt, phßng chèng vµ ch÷a c¸c lo¹i bÖnh cho nh©n d©n. Sau ngµy gi¶i phãng miÒn Nam n¨m 1975, b¸c N¨m rÊt quan t©m chØ ®¹o s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ë c¸c tØnh miÒn Trung vµ T©y Nguyªn. §Æc biÖt, khi ra Hµ Néi lµm Bé trëng råi Phã Thñ tíng phô tr¸ch n«ng nghiÖp, Thêng trùc Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng,... b¸c rÊt quan t©m ®Õn m¶ng n«ng nghiÖp vµ ®Ò xuÊt ban hµnh nhiÒu chñ tr¬ng, nh ChØ thÞ 100 vµ NghÞ quyÕt 10 vÒ chØ ®¹o kho¸n trong n«ng nghiÖp ®· ®em l¹i thµnh c«ng to lín. T«i cµng thÊm thÝa viÖc B¸c N¨m ®· nh×n xa tr«ng réng, trong kh¸ng chiÕn ®Çy gian khæ vÉn häc tËp ®Ó sau nµy trë thµnh mét nhµ l·nh ®¹o xuÊt s¾c cña §¶ng vµ Nhµ níc. 2. B¸c N¨m C«ng ph¸t ®éng ho¹t ®éng v¨n hãa - v¨n nghÖ, thÓ dôc - thÓ thao Sau khi HiÖp ®Þnh Pari ®îc ký kÕt n¨m 1973, b¸c N¨m cïng víi c¸c ®ång chÝ trong Thêng vô Khu ñy chØ ®¹o ph¶i ®Èy m¹nh c«ng t¸c trong c¸c c¬ quan Khu ñy 5. Tõ ®ã, c¸c c¬ quan ®Òu ph¸t ®éng s«i næi phong trµo v¨n hãa - v¨n nghÖ, thÓ dôc - thÓ thao, ®Æc biÖt khi c¸c c¬ quan Khu ñy 5 chuyÓn tõ Trµ My ra ®ãng ë x· Phíc Trµ. Tõ n¨m 1974, phong trµo v¨n hãa - v¨n nghÖ, thÓ dôc - thÓ thao ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ ®Òu kh¾p, c¬ quan nµo còng cã ®éi v¨n nghÖ vµ ®éi bãng chuyÒn, cø ®Õn c¸c ngµy lÔ träng ®¹i cña ®Êt níc ®Òu tæ chøc thi ®Êu bãng chuyÒn, thi v¨n nghÖ, t¹o nªn khÝ thÕ rÊt s«i næi, hµo høng cho mäi ngêi. Ngay trong c¬ quan V¨n phßng Khu ñy 5 cã tíi n¨m
655 ®éi bãng cña n¨m ®¬n vÞ trùc thuéc gåm: ®iÖn ®µi, ®éi xe, c¬ yÕu, v¨n phßng, b¶o vÖ. Ngµy 3-2-1975, nh©n kû niÖm 45 n¨m ngµy thµnh lËp §¶ng, V¨n phßng Khu ñy 5 chñ tr¬ng mêi ®éi bãng chuyÒn Côc Tham mu Qu©n khu 5 vÒ thi ®Êu víi ®éi bãng chuyÒn V¨n phßng Khu ñy 5. §©y lµ ®éi bãng m¹nh nhÊt trong c¸c ®éi bãng c¬ quan Qu©n khu 5. Lóc ®Çu còng cã ngêi lo sî ®éi V¨n phßng Khu ñy 5 thua, nhng c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o ®· chñ ®éng triÖu tËp vËn ®éng viªn sím vµ ®îc c¸c ®ång chÝ Thêng vô Khu ñy 5 thêng xuyªn theo dâi vµ trùc tiÕp ®éng viªn. TrËn ®Êu ®îc diÔn ra ®óng vµo s¸ng ngµy 3-2-1975, ngêi xem rÊt ®«ng, cã ®Çy ®ñ c¸c ®ång chÝ Thêng vô Khu ñy vµ c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Bé T lÖnh Qu©n khu 5 ®Õn dù, ®éng viªn hai ®éi bãng. §éi V¨n phßng Khu ñy 5 tríc khi ra s©n ®îc ®ång chÝ Bïi San, Phã BÝ th Khu ñy 5 trùc tiÕp ®éng viªn: "Ph¶i quyÕt t©m ®¸nh th¾ng". Cßn phÝa ®éi Côc Tham mu Qu©n khu 5, ®ång chÝ Chu Huy M©n nãi víi ®éi bãng: "Qu©n ®éi chØ cã th¾ng". KÕt thóc trËn ®Êu, ®éi bãng chuyÒn V¨n phßng Khu ñy 5 th¾ng ®éi bãng chuyÒn Côc Tham mu 3-2. Sau trËn th¾ng nµy, ®éi bãng chuyÒn chóng t«i ®îc mäi ngêi chóc mõng, khen ngîi. §óng 14 giê chiÒu, b¸c N¨m C«ng ®Õn th¨m ®éi bãng chuyÒn V¨n phßng Khu ñy 5. B¸c hái: C¸c ®ång chÝ dËy hÕt cha? Anh em trong ®éi bãng cïng ®¸p: D¹ tha ®· dËy hÕt råi ¹!, råi b¸c nãi tiÕp: C¸c ®ång chÝ ®¸nh rÊt giái,
656 rÊt hay, chóc mõng th¾ng lîi cña c¸c ®ång chÝ! b©y giê ta ph¶i nghÜ ®Õn ph¸t triÓn bãng ®¸ n÷a chø, nÕu lµm s©n bãng ®¸ cã ngêi ch¬i kh«ng? Anh em trong ®éi bãng cïng ®¸p: Cã ¹! Anh §µi lµ §éi trëng ®éi bãng thay mÆt anh em trong ®éi c¶m ¬n sù quan t©m chØ ®¹o cña c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Thêng vô Khu ñy vµ l·nh ®¹o V¨n phßng Khu ñy ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó ®éi bãng hoµn thµnh nhiÖm vô ®îc giao. B¸c N¨m nãi, nh thÕ c¸c ®ång chÝ ®· nhÊt trÝ víi t«i lµm s©n bãng ®¸, ®Ó ph¸t triÓn bãng ®¸. B¸c b¶o ta tËp ®¸ bãng ®Ó sau nµy cã vÒ ®ång b»ng, ®« thÞ mµ híng dÉn cho mäi ngêi biÕt ch¬i thÓ thao, biÕt ®¸ bãng chø, råi cêi rÊt tho¶i m¸i. Tríc khi chia tay chóng t«i vÒ l¹i n¬i lµm viÖc, b¸c N¨m cßn dÆn ph¶i tiÕp tôc tËp luyÖn thËt tèt, ®Ó cã nh÷ng trËn bãng chuyÒn hay h¬n. Lµm ngêi c¸ch m¹ng kh«ng chØ cã chiÕn ®Êu th¾ng lîi mµ cßn ph¶i biÕt v¨n hãa, thÓ thao. 3. B¸c N¨m C«ng víi c«ng t¸c th«ng tin ®iÖn ®µi T«i ®îc nghe anh TrÇn H÷u Danh, nguyªn Trëng Ban V« tuyÕn ®iÖn Khu ñy 5 kÓ l¹i r»ng: Theo HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ n¨m 1954, níc ta t¹m thêi bÞ chia lµm hai miÒn, miÒn B¾c ®îc gi¶i phãng vµ ®i lªn chñ nghÜa x· héi, cßn ë miÒn Nam t¹m thêi do chÝnh quyÒn bï nh×n tay sai Mü - DiÖm qu¶n lý, sau hai n¨m sÏ tæ chøc Tæng tuyÓn cö, thèng nhÊt níc nhµ. Lóc nµy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ë tØnh B×nh §Þnh, trùc tiÕp chØ ®¹o cho c¸n bé ta xuèng tµu tËp kÕt ra miÒn B¾c,
657 ®ång thêi lµ ngêi trùc tiÕp chØ ®¹o, s¾p xÕp, bè trÝ nh÷ng c¸n bé ë l¹i miÒn Nam ®Ó tiÕp tôc ho¹t ®éng c¸ch m¹ng. Còng sau HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬, anh TrÇn H÷u Danh ®îc ph©n c«ng ë l¹i miÒn Nam, phô tr¸ch bé phËn ®iÖn ®µi V¨n phßng Khu ñy 5. Thêi gian tËp kÕt ë khu vùc 300 ngµy ®· hÕt, 20 giê tèi ngµy 16-5-1955, mét chiÕc xe Jeep chë ®oµn ®ång chÝ N¨m C«ng tõ híng Quy Nh¬n ch¹y ra Bång S¬n. Bé phËn ®iÖn ®µi chóng t«i ®· chê s½n ë ®ã vµ ®îc lÖnh nhËp vµo ®oµn anh N¨m C«ng lªn nói. Khi lªn ®Õn c¨n cø, chóng t«i dùng ®µi lµm viÖc ®Ó anh N¨m C«ng trao ®æi ®iÖn ®µm víi Trung ¬ng §¶ng ë Hµ Néi vµ Nam Bé. Anh TrÇn H÷u Danh nãi tiÕp: §ång chÝ N¨m C«ng b¶o muèn chØ ®¹o kh¸ng chiÕn kÞp thêi th× tríc m¾t ph¶i x©y dùng, cñng cè hÖ thèng th«ng tin liªn l¹c th«ng suèt tõ Khu lªn Trung ¬ng vµ tõ Khu xuèng c¸c tØnh, v× vËy ngay tõ b©y giê ph¶i cã kÕ ho¹ch ®iÒu ®éng, bè trÝ l¹i c¸n bé vµ ph¬ng tiÖn ho¹t ®éng liªn l¹c cña ®µi Khu ñy 5 vµ c¸c TØnh ñy miÒn Trung vµ T©y Nguyªn ®Ó b¶o ®¶m sù chØ ®¹o. Víi t tëng chØ ®¹o cña b¸c N¨m C«ng nh vËy, bé phËn ®iÖn ®µi V¨n phßng Khu ñy 5 vµ c¸c tØnh miÒn Trung - T©y Nguyªn ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh mÏ, nh÷ng n¨m cuèi chiÕn tranh, m¹ng líi ®iÖn ®µi ®· tr¶i réng xuèng cÊp huyÖn, thÞ. §µi V¨n phßng Khu ñy cã lóc sö dông chôc m¸y, kh«ng chØ 36W mµ cã m¸y ph¸t sãng 50W vµ 150W b¶o ®¶m phôc vô cho sù l·nh ®¹o cña Khu ñy. Khi t«i lªn c«ng t¸c t¹i bé phËn ®iÖn ®µi Khu ñy 5, mçi
658 lÇn c¸c b¸c Thêng vô Khu ñy 5 ®i c«ng t¸c ë c¸c tØnh, bé phËn ®iÖn ®µi V¨n phßng Khu ñy 5 ®Òu cö mét ®µi theo phôc vô. §èi víi b¸c N¨m C«ng, mçi lÇn cã ®µi ®i theo phôc vô, b¸c biÕt bé phËn ®iÖn ®µi mang nÆng, lµm viÖc vÊt v¶ nhÊt, ngµy hµnh qu©n, tèi ®Õn ph¶i dùng m¸y lµm viÖc, cã lóc ®ang hµnh qu©n tra nghØ l¹i còng ph¶i dùng m¸y lªn lµm viÖc ®Ó b¶o ®¶m sù chØ ®¹o kÞp thêi cña l·nh ®¹o. ChÝnh v× tÝnh chÊt c«ng viÖc nh vËy nªn b¸c N¨m C«ng rÊt hiÓu vµ th«ng c¶m cho c¸c chiÕn sÜ th«ng tin liªn l¹c thÇm lÆng nµy. Trong mçi chuyÕn c«ng t¸c cã bé phËn ®iÖn ®µi ®i cïng, b¸c N¨m C«ng ®Òu yªu cÇu c¸c ®ång chÝ c¶nh vÖ mang gióp cho bé phËn ®iÖn ®µi. Mét tæ ®iÖn ®µi ®i c«ng t¸c ph¶i cã 4 - 5 ngêi, mçi ngêi ph¶i câng 40 - 45 kg c¶ m¸y mãc, l¬ng thùc, thùc phÈm vµ t trang. T«i ®· cã nhiÒu lÇn ®îc ph©n c«ng ®i phôc vô b¸c N¨m C«ng, b¸c còng ®Ò nghÞ c¸c ®ång chÝ trong ®oµn c«ng t¸c mang gióp cho bé phËn ®iÖn ®µi. T«i thêng thÊy cø mçi lÇn cã chiÕn dÞch më ra lµ b¸c N¨m C«ng l¹i ®Õn th¨m bé phËn ®iÖn ®µi, kÞp thêi ®éng viªn, nh¾c nhë c¸n bé, chiÕn sÜ. Cã mét lÇn b¸c ®Õn th¨m c¬ quan ®iÖn ®µi ®ãng ë bê s«ng Trµ N« vµo kho¶ng cuèi th¸ng 2-1975, khi chiÕc xe con G¸t 69 cña Liªn X« s¶n xuÊt võa dõng tríc cæng, b¸c N¨m C«ng bíc xuèng vµ ®i th¼ng xuèng nhµ bÕp hái th¨m vµ kiÓm tra viÖc ch¨m lo ®êi sèng, c¸n bé, c«ng nh©n viªn cña bé phËn ®iÖn ®µi thÕ nµo. Sau khi nghe chÞ Th, ngêi trùc tiÕp lo c¬m níc cho anh em b¸o c¸o, b¸c N¨m C«ng gËt ®Çu khen ngîi vµ sau
659 ®ã míi ®i lµm viÖc víi c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Ban Th«ng tin v« tuyÕn ®iÖn Khu ñy 5. Sau chuyÕn th¨m cña b¸c N¨m C«ng, ®iÖn ®µi ®îc t¨ng cêng trªn 10 m¸y thu ph¸t nhng vÉn lµm kh«ng hÕt viÖc, cø mçi ngµy thu ph¸t hµng tr¨m bøc ®iÖn, ®ång chÝ nµo còng mÖt nhõ ngêi, nhng ai nÊy ®Òu vui vÎ v× biÕt chiÕn dÞch míi l¹i b¾t ®Çu vµ tù ®éng viªn nhau cè g¾ng chuyÓn t¶i vµ thu nhËn c¸c bøc ®iÖn nhanh nhÊt, chÝnh x¸c nhÊt, an toµn nhÊt ®Ó phôc vô kÞp thêi cho l·nh ®¹o. Sau chiÕn dÞch gi¶i phãng §µ N½ng ngµy 29-3-1975, ®ång chÝ NguyÔn Quang Nga, §µi trëng ®i phôc vô b¸c N¨m C«ng cã kÓ l¹i r»ng: Khi gi¶i phãng §µ N½ng xong, b¸c N¨m cã ®iÖn b¸o c¸o cho Trung ¬ng §¶ng vµ Trung ¬ng Côc. 6 giê 40 phót s¸ng ngµy 30-3-1975 cã ®iÖn tõ §µi Trung t©m Khu ñy 5 chuyÓn ®Õn b¸c N¨m C«ng bøc ®iÖn dÞch ngay (cã ®é khÈn cao). Sau khi nhËn ®îc ®iÖn b¸o, b¸c N¨m cïng ®oµn c«ng t¸c lªn ®êng vÒ Kh©m §øc, huyÖn Phíc S¬n ®Ó gÆp ®ång chÝ Lª §øc Thä trªn ®êng vµo tham gia chØ ®¹o chiÕn dÞch Hå ChÝ Minh. Sau khi lµm viÖc xong víi b¸c Lª §øc Thä, b¸c N¨m C«ng vµ ®oµn c«ng t¸c cÊp tèc quay vÒ thµnh phè §µ N½ng ®Ó chØ ®¹o phong trµo. Trªn ®êng vÒ, khi léi qua s«ng Trêng, b¸c N¨m C«ng cho ®oµn c«ng t¸c dõng l¹i vµ b¶o trong ba l« ®ång chÝ nµo cã thø g× ¨n ®îc ®em ra ®©y ®Ó ¨n mõng chiÕn th¾ng. B¸c N¨m C«ng thay mÆt Thêng vô Khu ñy biÓu d¬ng nh÷ng cè g¾ng cña tõng thµnh viªn trong ®oµn c«ng t¸c ®· hoµn thµnh xuÊt s¾c nhiÖm vô ®îc giao. §Æc biÖt, c¸c ®ång chÝ ë bé phËn ®iÖn ®µi tuy c«ng viÖc rÊt vÊt v¶
660 nhng ®· phôc vô tèt cho l·nh ®¹o. §iÖn ®µi lµ c¸nh tay nèi dµi cña Thêng vô Khu ñy 5 ®Ó chØ ®¹o phong trµo ë c¬ së vµ nhËn chñ tr¬ng, chØ thÞ cña Trung ¬ng. Mäi ngêi trong ®oµn vç tay reo mõng. Tuy cuéc gÆp ng¾n ngñi nhng b¸c N¨m C«ng ®· ®Ó l¹i nhiÒu Ên tîng ®Ñp trong lßng mäi ngêi. 4. B¸c N¨m C«ng víi §¶ng bé vµ ®ång bµo x· B×nh D¬ng §Çu nh÷ng n¨m 40 cña thÕ kû XX, x· B×nh D¬ng, huyÖn Th¨ng B×nh ®· trë thµnh tr¹m liªn l¹c cña tØnh Qu¶ng Nam, chÝnh v× vËy c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cña TØnh ñy lóc bÊy giê hay vÒ x· B×nh D¬ng ho¹t ®éng. §Çu n¨m 1943, b¸c N¨m C«ng lóc nµy lµ BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam vÒ B×nh D¬ng c«ng t¸c, trùc tiÕp chØ ®¹o cho c¸n bé x· ph¶i vËn ®éng, tËp hîp thanh niªn vµo c¸c héi cøu quèc, lÊy c¸c anh em ë tï vÒ cßn v÷ng vµng lµm nßng cèt ®Ó x©y dùng tæ chøc c¸ch m¹ng, v× tæ chøc t¹o nªn søc m¹nh t tëng vµ hµnh ®éng. Tõ tæ chøc nµy mµ lùa chän ph¸t triÓn ®¶ng viªn. Sau khi cã ý kiÕn chØ ®¹o cña b¸c N¨m C«ng, phong trµo c¸ch m¹ng cña x· B×nh D¬ng ph¸t triÓn rÊt nhanh, quÇn chóng h¨ng h¸i tham gia vµo c¸c tæ chøc c¸ch m¹ng. Chi bé §¶ng cña x· lóc nµy chØ cã 3 ngêi lµ Huúnh Kim NhÞ, Ng« Thanh Dòng vµ TrÞnh Hy vµ ph¸t triÓn rÊt nhanh, ®Õn n¨m 1954 ®· cã 540 ®¶ng viªn. Nh÷ng lÇn t«i gÆp b¸c N¨m C«ng ë V¨n phßng Khu ñy 5,
661 b¸c ®Òu kÓ vÒ nh÷ng kû niÖm khi vÒ c«ng t¸c ë x· B×nh D¬ng, ®Æc biÖt khi B×nh D¬ng hai lÇn ®îc tuyªn d¬ng Anh hïng lùc lîng vò trang nh©n d©n (n¨m 1969 vµ 1972). B¸c b¶o víi t«i: Quª chó mÇy nh©n d©n c¸ch m¹ng vµ anh hïng l¾m, võa ®¸nh giÆc giái võa kiªn cêng b¸m trô, gióp ®ì, nu«i c¸n bé, chiÕn sÜ. Ch¸u lµ d©n B×nh D¬ng anh hïng th× ph¶i cè g¾ng c«ng t¸c thËt tèt ®Ó xøng ®¸ng víi quª h¬ng anh hïng. Sau ngµy gi¶i phãng, b¸c cã lÇn vÒ th¨m x· B×nh D¬ng, nh¾c nhë c¸n bé ®Þa ph¬ng ph¶i chó ý l·nh ®¹o ®ång bµo ®Èy m¹nh s¶n xuÊt, kh¾c phôc hËu qu¶ chiÕn tranh, kh«ng ®Ó gia ®×nh nµo thiÕu ®ãi, chó ý ch¨m lo cho c¸c gia ®×nh chÝnh s¸ch, x©y dùng trêng líp, vËn ®éng con em ®Õn trêng häc tËp, ph¸t triÓn ®êi sèng v¨n hãa, x©y dùng, cñng cè chÝnh quyÒn, ®oµn thÓ v÷ng m¹nh; c«ng t¸c x©y dùng §¶ng ph¶i ®îc chó ý ®óng møc, §¶ng cã ®oµn kÕt thèng nhÊt th× x· héi míi ®ång thuËn ®Ó xøng ®¸ng lµ mét x· anh hïng. Tõ nh÷ng lêi chØ ®¹o cña b¸c N¨m, §¶ng bé vµ ®ång bµo x· B×nh D¬ng ®· quyÕt t©m phÊn ®Êu x©y dùng l¹i quª h¬ng. N¨m 1985, x· B×nh D¬ng ®îc Nhµ níc phong tÆng danh hiÖu Anh hïng Lao ®éng. §Çu nh÷ng n¨m 90 cña thÕ kû XX, ë huyÖn Th¨ng B×nh, sè x· cã ®iÖn th¾p s¸ng cßn Ýt. X· B×nh D¬ng lËp tê tr×nh, ®îc b¸c N¨m ñng hé, ChÝnh phñ ®· ®Çu t hµng tr¨m triÖu ®ång ®Ó kÐo ®iÖn, nh©n d©n rÊt vui mõng, 100% sè hé ®Òu cã ®iÖn th¾p s¸ng vµ cho ®Õn nay ®êng ®iÖn Êy vÉn ph¸t huy t¸c dông tèt.
662 Cã lÇn t«i vµo häp t¹i thµnh phè Hå ChÝ Minh, ghÐ th¨m b¸c N¨m C«ng. Tuy tuæi cao, søc kháe yÕu nhng b¸c N¨m vÉn cßn nhí nh÷ng kû niÖm cña mét thêi vÒ ho¹t ®éng ë x· B×nh D¬ng. B¸c rÊt chó ý ®Õn ®êi sèng cña nh©n d©n, khi nghe t«i b¸o c¸o b¸c rÊt mõng vµ b¶o: "§Êt níc nµy cha cã x· nµo ba lÇn ®îc phong tÆng anh hïng nh x· B×nh D¬ng quª ch¸u, c¸c ch¸u ph¶i biÕt ph¸t huy truyÒn thèng ®ã vµ nãi cho bµ con hiÓu cïng gi÷ g×n vµ ph¸t huy".
663 §åNG CHÝ Vâ CHÝ C¤NG VíI §¶NG Bé Vµ NH¢N D¢N NóI THµNH NguyÔn TiÕn* Ngay trong dßng ®Çu lêi giíi thiÖu cuèn s¸ch LÞch sö §¶ng bé huyÖn Tam Kú (1930-1954), ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cã viÕt: "T«i sinh ra, lín lªn vµ b¾t ®Çu ho¹t ®éng c¸ch m¹ng ë quª h¬ng Tam Kú (nay lµ huyÖn Nói Thµnh, thµnh phè Tam Kú vµ huyÖn Phó Ninh). Trong nh÷ng n¨m th¸ng ¸c liÖt nhÊt cña cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp d©n téc (1930 - 1945), t«i lu«n lu«n s¸t c¸nh chiÕn ®Êu, ®îc gióp ®ì, ®ïm bäc, b¶o vÖ hÕt lßng vµ trëng thµnh cïng víi §¶ng bé, nh©n d©n Tam Kú. Sau nµy, dï ho¹t ®éng ë ®©u, dï ®¶m nhiÖm c¬ng vÞ c«ng t¸c nµo cña §¶ng vµ Nhµ níc, Tam Kú lu«n lµ h×nh ¶nh s©u ®Ëm nhÊt vµ t«i lu«n dâi theo nh÷ng bíc trëng thµnh, ph¸t triÓn cña quª h¬ng". Vinh dù, tù hµo cña §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh - Qu¶ng Nam lµ ®· sinh ra ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng - "Nhµ l·nh ®¹o s¸ng suèt cña §¶ng vµ Nhµ níc ta; ngêi chiÕn sÜ c¸ch m¹ng kiªn cêng, suèt ®êi phÊn ®Êu cho ®éc _______________ * TØnh ñy viªn, BÝ th HuyÖn ñy Nói Thµnh.
664 lËp, tù do d©n téc, h¹nh phóc cña nh©n d©n vµ v× lý tëng Céng s¶n chñ nghÜa" 1 . §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng sinh ra trong mét gia ®×nh nhµ nho yªu níc, ®îc lín lªn vµ trëng thµnh trªn quª h¬ng cã truyÒn thèng v¨n ho¸ vµ ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Bëi thÕ, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· sím trë thµnh mét thanh niªn yªu níc, giµu nhiÖt huyÕt c¸ch m¹ng. Th¸ng 5-1935, ®ång chÝ ®îc kÕt n¹p vµo §¶ng Céng s¶n §«ng D¬ng vµ chØ Ýt l©u ®îc ®Ò cö lµm BÝ th Chi bé Mü S¬n (Kh¬ng Mü - Tam Xu©n 1, Danh S¬n - Tam S¬n) nay thuéc huyÖn Nói Thµnh, tØnh Qu¶ng Nam. N¨m 1936 - 1937, lµm tæng ñy viªn Tæng Phó Quý, phñ Tam Kú; n¨m 1938, ®îc Phñ ñy cö ®i dù líp huÊn luyÖn do Xø ñy Trung Kú tæ chøc t¹i An Cùu (Thõa Thiªn - HuÕ); th¸ng 9-1939, ®îc bæ sung vµo Phñ ñy vµ sau ®ã ®ång chÝ ®îc tÝn nhiÖm cö lµm BÝ th Phñ ñy Tam Kú, BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam, Thêng trùc ñy ban b¹o ®éng khëi nghÜa tØnh... Trong nh÷ng ngµy ®Çu ho¹t ®éng c¸ch m¹ng t¹i quª h¬ng, ®ång chÝ cïng n÷ ®ång chÝ Phan ThÞ NÔ - c¸n bé chñ chèt cña TØnh ñy, ngêi lµng Thä Kh¬ng, x· Tam HiÖp, sau thµnh b¹n ®êi, ®· cïng ®ång chÝ b¸m trô, chØ ®¹o phong trµo c¸ch m¹ng cña ®Þa ph¬ng, giµnh th¾ng lîi trong cuéc Tæng khëi nghÜa Th¸ng T¸m n¨m 1945. Tr¶i qua nh÷ng n¨m ®Çu cña cuéc ®Êu tranh ®Çy khã kh¨n, gian khæ, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vÉn lu«n kÒ vai s¸t _______________ 1. TrÝch: §iÕu v¨n cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng ®äc t¹i lÔ truy ®iÖu ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng.
665 c¸nh cïng víi nh©n d©n vµ §¶ng bé huyÖn ®Êu tranh giµnh ®éc lËp d©n téc. Sau nµy, dï ho¹t ®éng ë ®©u, víi c¬ng vÞ cao cña §¶ng vµ Nhµ níc, quª h¬ng lu«n lµ h×nh ¶nh s©u ®Ëm trong t©m trÝ cña ®ång chÝ. §ång chÝ lu«n dâi theo tõng bíc trëng thµnh vµ sù ph¸t triÓn cña §¶ng bé huyÖn nhµ. Víi bµi viÕt nµy, xin ghi l¹i mét vµi kû niÖm vÒ ho¹t ®éng vµ sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ víi §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh. Tõ BÝ th Chi bé Mü S¬n, víi sù n¨ng næ, s¸ng t¹o trong x©y dùng lùc lîng, chØ ®¹o phong trµo, t¹i Héi nghÞ Phñ ñy më réng (th¸ng 9-1939) ë tr¶ng c¸t Bµ Mï (Tam HiÖp), ®ång chÝ Vâ Toµn (tªn cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lóc ®ã) vµ c¸c ®ång chÝ NguyÔn S¾c Kim (Tam Mü), Phan Kh¾c (Tam HiÖp) ®îc bæ sung vµo Phñ ñy. §ång chÝ trùc tiÕp tham gia cïng víi Phñ ñy chØ ®¹o phong trµo c¸ch m¹ng toµn phñ. Cuèi n¨m 1939, ®Þch khñng bè ¸c liÖt, nhiÒu c¸n bé cña TØnh ñy, Phñ ñy bÞ ®Þch b¾t giam, mét sè ®ång chÝ cßn l¹i bÞ ®Þch truy lïng g¾t gao, nhng ®ång chÝ Vâ Toµn vÉn quyÕt ®Þnh ë l¹i ®Þa ph¬ng cïng víi ®ång chÝ NguyÔn S¾c Kim, dùa vµo c¬ së c¸ch m¹ng c¸c x· Tam HiÖp, Tam NghÜa, Tam Giang, Tam H¶i, Tam Quang... ®Ó ho¹t ®éng. Tõ ®©y, ®ång chÝ ®i kh¾p c¸c lµng, ®Õn c¸c chi bé ®¶ng cßn l¹i, lµm c«ng t¸c t tëng cho ®¶ng viªn, quÇn chóng trung kiªn, cñng cè tæ chøc, ph¸t triÓn ®¶ng viªn, l·nh ®¹o quÇn chóng ®Êu tranh chèng khñng bè. Th¸ng 1-1940, ®ång chÝ Vâ Toµn vµ ®ång chÝ NguyÔn S¾c Kim tæ chøc Héi nghÞ Phñ ñy t¹i An Hßa, qu¸n triÖt NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø s¸u Ban ChÊp hµnh Trung
666 ¬ng §¶ng vÒ chuyÓn híng chØ ®¹o chiÕn lîc. Trªn c¬ së ®ã, Héi nghÞ ®Ò ra mét sè nhiÖm vô tríc m¾t, t×m c¸ch liªn l¹c víi cÊp trªn vµ c¸c ®Þa ph¬ng kh¸c ®Ó phèi hîp ho¹t ®éng. Cñng cè l¹i Phñ ñy, ®ång chÝ ®îc ph©n c«ng lµm BÝ th. Héi nghÞ còng bµn viÖc chuÈn bÞ thµnh lËp l¹i TØnh uû, bíc ®Çu lµ thµnh lËp Ban liªn l¹c tØnh (tiÒn th©n cña TØnh uû l©m thêi) do ®ång chÝ lµm Trëng ban. Víi c¬ng vÞ lµ BÝ th Phñ ñy, ®ång chÝ chØ ®¹o cñng cè c¸c chi bé cßn l¹i, t¨ng cêng c«ng t¸c t tëng, lµm cho ®¶ng viªn vµ quÇn chóng nh©n d©n hiÓu ®îc t×nh h×nh, thÊy râ tr¸ch nhiÖm, tiÕp tôc ho¹t ®éng. Ph¸t triÓn thªm ®¶ng viªn míi, thµnh lËp c¸c chi bé míi, c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng míi, thèng nhÊt lÊy tªn ®oµn, héi ph¶n ®Õ nh thanh niªn, n«ng d©n, phô n÷; duy tr× c¸c tæ chøc biÕn tíng, b¶o ®¶m néi dung sinh ho¹t chÝnh trÞ bÝ mËt; chèng khñng bè ®Ó b¶o vÖ lùc lîng c¸ch m¹ng... Tõ ®ã, c¸c c¬ së ®¶ng nhiÒu n¬i ®îc kh«i phôc vµ ph¸t triÓn nhanh chãng, nhiÒu chi bé míi ®îc thµnh lËp (®Õn cuèi n¨m 1940, toµn phñ cã 12 chi bé víi 70 ®¶ng viªn). S¸ng t¹o nhiÒu h×nh thøc tuyªn truyÒn nh vÏ pa n« h×nh c«ng nh©n cÇm bóa, n«ng d©n cÇm liÒm, r¶i truyÒn ®¬n, viÕt khÈu hiÖu: "Ra tay ®¹p ®æ hÕt c¨m hên", "§¶ ®¶o ®Õ quèc chiÕn tranh", "Chung tay t¸t biÓn §«ng"... ®Ó g©y nhËn thøc vµ ®Èy m¹nh phong trµo ®Êu tranh trong quÇn chóng nh©n d©n, chèng chiÕn tranh ®Õ quèc, b¶o vÖ quyÒn d©n sinh, d©n chñ ®· giµnh ®îc trong thêi kú vËn ®éng d©n chñ (1936 - 1939), chèng b¾t bí phi lý ph¸t triÓn kh¸ s«i næi ë nhiÒu n¬i.
667 Còng tõ ho¹t ®éng cña ®ång chÝ vµ Phñ uû, th¸ng 3- 1940, TØnh ñy l©m thêi ®îc lËp l¹i, ®ång chÝ ®îc cö lµm BÝ th. Víi vÞ trÝ lµ BÝ th TØnh ñy, ®ång chÝ trùc tiÕp chØ ®¹o cñng cè Phñ ñy (cö ®ång chÝ Lª TÊn Söu lµm BÝ th thay cho ®ång chÝ) x©y dùng c¬ së, gi÷ v÷ng ®Þa bµn an toµn, æn ®Þnh, lµm n¬i ®øng ch©n cña c¸c c¬ quan TØnh ñy ®Ó chØ ®¹o phong trµo toµn tØnh. §Æc biÖt, th¸ng 10-1940, ®ång chÝ tæ chøc vµ chñ tr× Héi nghÞ TØnh ñy t¹i Chïa Hang (Tam NghÜa), cã ®ång chÝ Hå Tþ, ph¸i viªn Xø ñy Trung Kú vÒ dù. Héi nghÞ cã ý nghÜa lÞch sö quan träng, ®· t¹o ra bíc chuyÓn biÕn vÒ t tëng vµ hµnh ®éng cña phong trµo c¸ch m¹ng tØnh nhµ theo ®êng lèi míi cña §¶ng. Trong lóc tæ chøc ®¶ng vµ phong trµo quÇn chóng ®ang cã sù chuyÓn biÕn theo tinh thÇn NghÞ quyÕt Héi nghÞ Trung ¬ng 6, th¸ng 4-1941, x¶y ra vô khñng bè lín. §Þch tËp trung lïng sôc, v©y b¾t ®¶ng viªn vµ quÇn chóng c¸c x· c¸nh nam cña huyÖn, nhiÒu ®¶ng viªn vµ c¸n bé cña TØnh ñy bÞ b¾t. Song, ®ång chÝ Vâ Toµn vµ ®ång chÝ NguyÔn S¾c Kim ®îc §¶ng bé vµ nh©n d©n huyÖn ®ïm bäc, che chë, bè trÝ lÈn tr¸nh vµ ®a ®i ho¹t ®éng ë nhiÒu n¬i. V× thÕ, hai ®ång chÝ ra søc cñng cè c¸c chi bé, c¸c c¬ së cßn l¹i cña Tam Kú võa t×m c¸ch liªn l¹c cñng cè l¹i c¬ së c¸c phñ, huyÖn phÝa b¾c. §îc sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ Vâ Toµn, nhiÒu chi bé ®¶ng ®îc x©y dùng, cñng cè sinh ho¹t trë l¹i; ho¹t ®éng cña Phñ ñy m¹nh lªn, t¹o tiÒn ®Ò ®Ó Phñ ñy tæ chøc thµnh c«ng Héi nghÞ th¸ng 10-1941 t¹i Cöa Lë - An Hßa, qu¸n triÖt vµ triÓn khai thùc hiÖn NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø t¸m cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng.
668 Sau vô khñng bè n¨m 1942, TØnh ñy Qu¶ng Nam chØ cßn hai ®ång chÝ lµ Vâ Toµn vµ NguyÔn S¾c Kim. BÞ truy n· g¾t gao, l¹i mÊt liªn l¹c víi cÊp trªn, hai ®ång chÝ ph¶i chuyÓn vµo ho¹t ®éng ë c¸c tØnh Nam Trung Bé. Th¸ng 8- 1942, c¸c ®ång chÝ l¹i trë vÒ, dùa vµo c¸c c¬ së cßn l¹i cña c¸c x· (phÝa nam cña huyÖn hiÖn nay) ®Ó ho¹t ®éng vµ liªn l¹c víi c¸c phñ, huyÖn phÝa b¾c. §îc sù chØ ®¹o cña ®ång chÝ vµ ho¹t ®éng tÝch cùc cña Phñ ñy, nh÷ng th¸ng cuèi n¨m 1942 vµ ®Çu n¨m 1943, mét sè tæ chøc c¬ së ®¶ng vµ quÇn chóng cßn l¹i ë ®©y lÇn lît ®îc cñng cè vµ ph¸t triÓn nh c¸c chi bé Diªm Trêng, §øc Bè, Xu©n Quang, TÞch T©y, V©n Trai, VÜnh §¹i... Sau khi c¸c c¬ së cña phñ ®îc x©y dùng l¹i t¬ng ®èi v÷ng vµ mét sè phñ, huyÖn phÝa b¾c ®îc mãc nèi l¹i, ®ång chÝ liªn l¹c ®îc víi Thµnh ñy Héi An, thµnh lËp Liªn TØnh ñy Qu¶ng Nam - Héi An - §µ N½ng, ®ång chÝ Vâ Toµn ®îc cö lµm BÝ th. Th¸ng 4-1943, sau vô ph¸t hµnh vÐ sè cøu quèc ë Duy Xuyªn bÞ lé, ®Þch ®¸nh ph¸ ¸c liÖt phong trµo c¸ch m¹ng, ®¸nh ph¸ c¬ quan TØnh ñy, truy tÇm g¾t gao ®ång chÝ Vâ Toµn, NguyÔn S¾c Kim; tuy vËy, hai ®ång chÝ vÉn b¸m trô c¸c c¬ së c¸ch m¹ng ë Diªm Trêng, Thä Kh¬ng, VÜnh §¹i, V©n Trai, TÞch T©y... ho¹t ®éng vµ tiÕp tôc ra b¸o "Cê §éc lËp". Trong thêi gian ho¹t ®éng t¹i ®©y, ®ång chÝ ®· gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc x©y dùng, cñng cè tæ chøc ®¶ng vµ c¸c tæ chøc quÇn chóng c¸ch m¹ng, tæ chøc tuyªn truyÒn ph¸t ®éng phong trµo cøu níc. NhiÒu cuéc mÝt tinh ®îc tæ chøc liªn tôc. §¸ng chó ý nhÊt lµ cuéc mÝt tinh t¹i Cån Gièng (ng· ba s«ng thuéc Tam HiÖp, Tam Giang, Tam
669 H¶i) cã trªn 300 ngêi dù, do ®ång chÝ vµ ®ång chÝ NguyÔn S¾c Kim diÔn thuyÕt. C¸c ®ång chÝ cßn chØ ®¹o c¸c chi bé vµ quÇn chóng cèt c¸n vËn ®éng nh©n d©n ®Êu tranh chèng lÖnh ph¸ lóa trång ®Ëu phông, chèng ®ãng gãp quü "nghÜa s¬ng" vµ nh÷ng hµnh ®éng øc hiÕp n«ng d©n cña bän lÝnh ®oan, chèng ng¨n s«ng, cÊm d©n mua b¸n ®Ëu phông, thuèc l¸ vµ ®ßi bá lÖ ph¹t v¹ cay nghiÖt ®èi víi ngêi s¶n xuÊt, ®îc c¶ h¬ng, lý ®ång t×nh ñng hé. NhiÒu ngêi ®· tõng nu«i giÊu, gióp ®ì vµ ®îc ®ång chÝ tuyªn truyÒn gi¸c ngé, giao nhiÖm vô. §ång chÝ cã biÖt tµi tuyªn truyÒn vËn ®éng quÇn chóng, tæ chøc x©y dùng c¬ së, nh÷ng n¬i khã kh¨n nhÊt, khi ®ång chÝ ®Õn lµ phong trµo ph¸t triÓn... Mét c¸n bé l·o thµnh c¸ch m¹ng ë VÜnh §¹i, Tam HiÖp1 kÓ l¹i: §Çu n¨m 1941, cô KÕ (tøc ®ång chÝ NguyÔn Kþ, ngêi cïng lµng vµ lµ ngêi trùc tiÕp liªn l¹c vµ nu«i giÊu c¸n bé cña TØnh ñy vµ Xø uû t¹i gia ®×nh trong nh÷ng n¨m tríc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m nh ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, Chu Huy M©n, Tè H÷u...) dÉn ®Õn nhµ hai thanh niªn, giíi thiÖu tªn lµ HËn vµ Ninh (®ång chÝ Vâ Toµn vµ NguyÔn S¾c Kim), víi danh nghÜa lµ ®i mua ®Ëu phông vµ xin nghØ l¹i nhµ mét thêi gian nhng thùc chÊt lµ nhê gia ®×nh che giÊu, nu«i dìng. Víi tÝnh c¸ch vui vÎ, ch©n thµnh, ¨n nãi lu lo¸t, ngay tõ ®Çu, hai anh ®· chiÕm ®îc c¶m t×nh cña c¶ nhµ. Võa æn ®Þnh chç ë, hai anh ®· t×m hiÓu ®Þa thÕ vµ d©n t×nh chung quanh, c¸ch lµm ¨n sinh sèng cña d©n, th¸i _______________ 1. §ång chÝ Ng« Thµnh, nguyªn Phã BÝ th TØnh ñy Gia Lai.
670 ®é cña hä ®èi víi chÕ ®é cai trÞ vµ víi nh÷ng ngêi cã quan hÖ víi chÕ ®é ®ã, råi bµn víi c¶ nhµ, t×m ngêi tèt tuyªn truyÒn gi¸c ngé hä ®Ó ®a vµo tæ chøc. Sau mét thêi gian ng¾n, hµng lo¹t c¸c tæ chøc thanh niªn, n«ng d©n, phô n÷, thiÕu niªn cøu quèc ra ®êi, ho¹t ®éng kh¸ m¹nh. NhiÒu n¬i kh¸c c¸c anh còng x©y dùng nh vËy nhng ®Ó b¶o ®¶m bÝ mËt nªn gia ®×nh kh«ng ®îc quan hÖ... Th¸ng 10-1943, ®ång chÝ bÞ ®Þch b¾t, kÕt ¸n 25 n¨m tï, giam t¹i nhµ ®µy Bu«n Ma Thuét. T¹i ®©y, ®ång chÝ cïng víi c¸c ®ång chÝ TrÇn H÷c Dùc, NguyÔn ChÝ Thanh, TrÇn Tèng... bÝ mËt tuyªn truyÒn cho anh em tï chÝnh trÞ gi÷ v÷ng khÝ tiÕt, ý chÝ ®Êu tranh vµ tæ chøc nhiÒu cuéc ®Êu tranh chèng l¹i chÕ ®é nhµ tï hµ kh¾c. Sau ngµy NhËt ®¶o chÝnh Ph¸p, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ra tï, vÒ l¹i Qu¶ng Nam vµ ®îc cö vµo Ban Thêng trùc ñy ban cøu quèc tØnh. T¹i Héi nghÞ TØnh ñy ngµy tõ ngµy 12 ®Õn ngµy 14-8-1945, ®ång chÝ ®îc cö vµo Ban Thêng trùc ñy ban b¹o ®éng khëi nghÜa tØnh, trùc tiÕp chØ ®¹o khëi nghÜa ë Héi An - n¬i tËp trung hÇu hÕt c¸c c¬ quan ®Çu n·o cña thùc d©n Ph¸p, cuéc khëi nghÜa ë Héi An giµnh chÝnh quyÒn sím h¬n kÕ ho¹ch, ®a Qu¶ng Nam trë thµnh mét trong nh÷ng tØnh giµnh chÝnh quyÒn sím nhÊt c¶ níc. Trong chÝn n¨m kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p (1945 - 1954), ®ång chÝ ®îc §¶ng ph©n c«ng l·nh ®¹o nhiÒu vÞ trÝ c«ng t¸c: trong n¨m 1945 - 1946, lµm ñy trëng T ph¸p, ChÝnh trÞ viªn Chi ®éi 1 gi¶i phãng qu©n tØnh Qu¶ng Nam, ChÝnh ñy Trung ®oµn 93. Trong nh÷ng n¨m 1947 - 1954, tõ phô tr¸ch Ban C¸n bé Qu©n khu 5,
671 tham gia ñy ban qu©n sù tØnh B×nh §Þnh, lµm BÝ th Ban c¸n sù §«ng B¾c - Miªn; t¹i §¹i héi §¶ng bé Liªn khu 5 lÇn thø II (th¸ng 3-1951), ®ång chÝ ®îc bÇu vµo Liªn Khu ñy vµ ®îc ph©n c«ng lµm BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam - §µ N½ng; gi÷a n¨m 1953, ®ång chÝ ®îc cö ra B¾c dù Héi nghÞ bµn vÒ c¶i c¸ch ruéng ®Êt, ph¸t ®éng quÇn chóng gi¶m t« vµ thùc hiÖn c¶i c¸ch ruéng ®Êt do Trung ¬ng tæ chøc. Sau khi HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ ®îc ký kÕt th¸ng 7-1954, ®ång chÝ trë vÒ Liªn khu 5, lµm ñy viªn Thêng vô Liªn khu ñy. §Æc biÖt, trong nh÷ng n¨m 1955 - 1958, ®Þch cè t×nh ph¸ ho¹i HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬, hßng chia c¾t l©u dµi ®Êt níc ta, t¨ng cêng chèng ph¸ phong trµo c¸ch m¹ng ngµy cµng quyÕt liÖt; víi chiÕn lîc "tè céng, diÖt céng", thùc hiÖn luËt 10/59, ®Þch lª m¸y chÐm kh¾p vïng Liªn khu 5, lµm cho hµng v¹n c¸n bé, ®¶ng viªn vµ nh©n d©n bÞ b¾t, bÞ giÕt, bÞ tï ®µy, tra tÊn d· man. Tríc t×nh h×nh Êy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ngµy ®ªm tr¨n trë vÒ ®êng lèi vµ ph¬ng ph¸p ®Êu tranh c¸ch m¹ng ë miÒn Nam - nÕu vÉn gi÷ ph¬ng ph¸p ®Êu tranh b»ng hßa b×nh, ®Êu tranh chÝnh trÞ ®¬n thuÇn th× c¸ch m¹ng sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n. Tõ suy nghÜ ®ã, ®ång chÝ trùc tiÕp xuèng c¬ së nghiªn cøu t×nh h×nh, nhiÒu lÇn ®Ò xuÊt víi Trung ¬ng, tÝch cùc gãp ý dù th¶o §Ò c¬ng C¸ch m¹ng miÒn Nam do ®ång chÝ Lª DuÈn so¹n th¶o, ®Ó Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II (th¸ng 1-1959) ra NghÞ quyÕt 15, kh¼ng ®Þnh: NhiÖm vô c¬ b¶n cña c¸ch m¹ng miÒn Nam lµ gi¶i phãng miÒn Nam... Con ®êng ph¸t triÓn c¬ b¶n cña c¸ch m¹ng miÒn Nam lµ khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn vÒ
672 tay nh©n d©n. Ph¬ng ph¸p c¸ch m¹ng vµ ph¬ng ph¸p ®Êu tranh lµ b¹o lùc c¸ch m¹ng, tõ ®Êu tranh chÝnh trÞ, tiÕn lªn kÕt hîp ®Êu tranh chÝnh trÞ víi ®Êu tranh vò trang. Vµ dù kiÕn xu híng ph¸t triÓn tõ khëi nghÜa vò trang cã thÓ tiÕn lªn cuéc ®Êu tranh vò trang trêng kú. NghÞ quyÕt 15 ra ®êi ®¸p øng nguyÖn väng vµ ®ßi hái bøc b¸ch cña nh©n d©n vµ phong trµo c¸ch m¹ng miÒn Nam. Sau Héi nghÞ, ®ång chÝ ®îc Trung ¬ng chØ ®Þnh vÒ lµm BÝ th Liªn khu ñy 5. T¹i Héi nghÞ Liªn khu ñy (hÌ n¨m 1959), ®ång chÝ trùc tiÕp truyÒn ®¹t NghÞ quyÕt 15 vµ cïng víi Liªn khu ñy ra NghÞ quyÕt cña Liªn khu ñy 5 vÒ viÖc thùc hiÖn NghÞ quyÕt 15 trªn toµn ®Þa bµn Liªn khu. NghÞ quyÕt 15 cña Trung ¬ng nhanh chãng ®Õn víi huyÖn nhµ vµ thæi bïng lªn ngän löa ®Êu tranh cña nh©n d©n vµ tõ ®©y phong trµo c¸ch m¹ng cña ®Þa ph¬ng chuyÓn lªn thÕ tÊn c«ng, giµnh quyÒn lµm chñ trªn kh¾p c¸c vïng miÒn nói, n«ng th«n, ®ång b»ng. Th¸ng 3-1965, qu©n viÔn chinh Mü ®æ bé lªn miÒn Nam, §µ N½ng, Chu Lai - Qu¶ng Nam trë thµnh n¬i ®¸nh ph¸ ¸c liÖt cña ®Þch. ViÖc ®Çu tiªn ®ång chÝ cïng víi Khu ñy tuyªn truyÒn cho c¸n bé, ®¶ng viªn lµ gi÷ v÷ng tinh thÇn c¸ch m¹ng kh«ng sî Mü, kiªn tr× ph¬ng ch©m ®Êu tranh c¶ qu©n sù vµ chÝnh trÞ. §ång chÝ cïng víi ®ång chÝ Chu Huy M©n chñ tr¬ng vµ chØ ®¹o qu©n vµ d©n Qu¶ng Nam thùc hiÖn trËn ®¸nh phñ ®Çu qu©n Mü t¹i Nói Thµnh (26-5-1965) giµnh th¾ng lîi më ra t tëng chiÕn lîc cho c¶ Qu©n khu 5 vµ miÒn Nam quyÕt t©m ®¸nh Mü vµ th¾ng Mü. TrËn ®Çu ®¸nh Mü ë Nói Thµnh th¾ng lîi vang déi
673 diÔn ra trªn tinh thÇn ®ã. Sau nµy, khi nh¾c l¹i trËn ®¸nh ®ã, ®ång chÝ viÕt: "TrËn ®¸nh Mü ë Nói Thµnh cha ph¶i trËn lín l¾m nhng cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, ®· më ®Çu cã thùc tiÔn ®¸nh Mü cña bé ®éi ®Þa ph¬ng, gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn lîc vÒ t tëng cho toµn §¶ng, toµn qu©n, toµn d©n lóc bÊy giê. LÊy Ýt th¾ng nhiÒu nh thÕ nµo? Ta ®¸nh ®îc Mü vµ th¾ng Mü nh thÕ nµo?... ChiÕn th¾ng trËn ®Çu ®¸nh Mü lµm r¹ng rì c¸i tªn Nói Thµnh, c¶ níc vui mõng, qu©n thï khiÕp sî". Th¸ng 10-1965, ®ång chÝ vÒ l¹i huyÖn Nam Tam Kú (nay lµ huyÖn Nói Thµnh), th¨m l¹i quª h¬ng vµ nghiªn cøu c¸ch ®¸nh Mü trªn vµnh ®ai diÖt Mü Chu Lai do qu©n vµ d©n Nam Tam Kú (Nói Thµnh) x©y dùng nªn. Vµ còng tõ ®©y, ®ång chÝ cïng víi Thêng vô Khu ñy 5, Qu©n khu 5 tæ chøc nhiÒu cuéc tæng kÕt ®Êu tranh vò trang, ®Êu tranh chÝnh trÞ, binh ®Þch vËn... lµm giµu thªm kinh nghiÖm ®Êu tranh theo ph¬ng ch©m "Hai ch©n, ba mòi gi¸p c«ng" ®Ó ®a cuéc kh¸ng chiÕn cña qu©n d©n huyÖn Nói Thµnh, cña miÒn Nam tiÕp tôc ph¸t triÓn, gi¶i phãng hoµn toµn miÒn Nam, thèng nhÊt ®Êt níc. Sau ngµy quª h¬ng hoµn toµn gi¶i phãng, víi c¸c c¬ng vÞ ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, Phã Thñ tíng ChÝnh phñ, Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, Cè vÊn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng vµ c¶ lóc tuæi cao søc yÕu ®ång chÝ lu«n tranh thñ thêi gian vÒ th¨m vµ lµm viÖc víi §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh. Ngoµi viÖc truyÒn ®¹t c¸c quan ®iÓm, chñ tr¬ng, ®êng lèi cña §¶ng, chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña Nhµ níc, ®ång chÝ tranh thñ ®i th¨m nhiÒu ®¶ng
674 bé c¬ së, th¨m c¸c ®ång chÝ l·o thµnh c¸ch m¹ng, c¸c gia ®×nh cã c«ng víi níc, gÆp gì, ®éng viªn tõng c¸n bé, ®¶ng viªn vµ nh©n d©n trong huyÖn... §Æc biÖt, ®ång chÝ nhiÒu lÇn ®Õn th¨m l¹i nh÷ng n¬i ho¹t ®éng tríc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m, gÆp l¹i nh÷ng gia ®×nh, nh÷ng bµ con, ®ång ®éi ®· tõng nu«i dìng, gióp ®ì, b¶o vÖ vµ c«ng t¸c víi m×nh. §Õn nhiÒu nghÜa trang liÖt sÜ, bµn thê c¸c ®ång chÝ l·o thµnh c¸ch m¹ng th¾p nÐn h¬ng tëng niÖm nh÷ng ngêi ®· mÊt, kÓ l¹i chuyÖn xa mµ lßng xóc ®éng nghÑn ngµo. Mçi lÇn vÒ th¨m quª lµ mçi lÇn tranh thñ gÆp gì, lµm viÖc víi §¶ng bé, chÝnh quyÒn, MÆt trËn, ®oµn thÓ, lùc lîng vò trang vµ c¸c ®¶ng bé c¬ së,... ®ång chÝ lu«n t×m hiÓu vµ cho ý kiÕn vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, ch¨m lo viÖc gi¶i quyÕt ®êi sèng cho nh©n d©n, quan t©m ®Õn vïng khã kh¨n, c¨n cø c¸ch m¹ng. §Æc biÖt, ®ång chÝ lu«n ®éng viªn, nh¾c nhë c¸n bé ph¶i quan t©m ®Õn hai vÊn ®Ò quan träng lµ: TiÕp tôc ph¸t huy truyÒn thèng anh hïng ®Ó x©y dùng §¶ng bé v÷ng m¹nh toµn diÖn; néi bé §¶ng bé ph¶i thËt sù ®oµn kÕt, nhÊt trÝ lµm h¹t nh©n trong khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n, ph¶i thËt sù ph¸t huy d©n chñ vµ quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n, ®Ó ®éng viªn ®îc søc m¹nh to lín cña hä phÊn ®Êu vît qua khã kh¨n ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, nÕu kh«ng lµm ®îc ®iÒu ®ã lµ cã lçi víi ®ång bµo, víi nh÷ng ngêi ®· hy sinh v× ®éc lËp, tù do cña Tæ quèc. Trong th göi nh©n d©n vµ §¶ng bé huyÖn nhµ nh©n dÞp kû niÖm 20 n¨m ngµy thµnh lËp huyÖn (1984 -2004), ®ång chÝ viÕt: "Mçi lÇn vÒ th¨m quª h¬ng, t«i v« cïng
675 phÊn khëi v× §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh trong mÊy chôc n¨m qua ®· ph¸t huy ®îc truyÒn thèng c¸ch m¹ng ra søc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, tõng bíc c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n... §¶ng bé ®oµn kÕt nhÊt trÝ, bé m¸y chÝnh quyÒn, MÆt trËn c¸c ®oµn thÓ tõ huyÖn ®Õn x· ®îc cñng cè víi nhiÒu c¸n bé trÎ cã t duy míi, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o trong c«ng viÖc... T«i tin ch¾c r»ng kh«ng bao l©u n÷a, n¬i ®©y sÏ trë thµnh khu c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, mét vïng du lÞch hÊp dÉn vµ mét thµnh phè biÓn ®µng hoµng to ®Ñp, gãp phÇn vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ níc ta. T«i xin chóc §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu míi, to lín h¬n vÒ mäi mÆt trong thÕ kû XXI". §Ó tá lßng tri ©n vµ tëng nhí ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, §¶ng bé vµ nh©n d©n huyÖn Nói Thµnh cïng víi tØnh ®· x©y dùng Khu tëng niÖm ®ång chÝ ngay trªn m¶nh ®Êt n¬i sinh ra vµ nu«i ®ång chÝ trëng thµnh, ®Ó c¸n bé, ®¶ng viªn vµ nh©n d©n, ®Æc biÖt lµ thÕ hÖ trÎ ®Õn th¨m, th¾p nÐn t©m nhang, häc tËp vµ lµm theo tÊm g¬ng cña ®ång chÝ. Thùc hiÖn lêi dÆn cña ®ång chÝ, tõ ngµy thµnh lËp huyÖn (1984) ®Õn nay, §¶ng bé vµ nh©n d©n Nói Thµnh, nç lùc vît bËc, cïng nhau chung søc ®ång lßng x©y dùng huyÖn nhµ ngµy cµng giµu ®Ñp. Kinh tÕ - x· héi kh«ng ngõng ph¸t triÓn, tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh kinh tÕ n¨m 2010 t¨ng gÇn 3 lÇn so víi n¨m 2005, b×nh qu©n h»ng n¨m t¨ng 21,08%. NhÊt lµ nh÷ng n¨m gÇn ®©y, khi huyÖn trë thµnh träng ®iÓm cña Khu kinh tÕ më Chu Lai, c«ng nghiÖp, dÞch vô ph¸t triÓn kh¸ nhanh, c¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn dÞch theo híng tÝch cùc, tØ träng c«ng nghiÖp, dÞch
676 vô trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt liªn tôc t¨ng, tõ 56,21% n¨m 2005 lªn 78,51% n¨m 2011. Thu ng©n s¸ch trªn ®Þa bµn chiÕm h¬n 1/3 cña tØnh. KÕt cÊu h¹ tÇng ®îc tËp trung ®Çu t, trªn 180km ®êng giao th«ng ®îc x©y dùng. M¹ng líi ®iÖn ®îc x©y dùng ®Òu kh¾p víi 99,7% hé gia ®×nh vµ c¸c c¬ së s¶n xuÊt ®îc ®¸p øng nhu cÇu vÒ ®iÖn. TÊt c¶ c¸c trêng häc, tr¹m y tÕ, c¬ quan lµm viÖc ®Òu ®îc x©y dùng kiªn cè. V¨n ho¸ - x· héi cã nhiÒu chuyÓn biÕn tÝch cùc, an sinh x· héi ®îc b¶o ®¶m, ®êi sèng nh©n d©n tiÕp tôc ®îc c¶i thiÖn; quèc phßng ®îc t¨ng cêng, an ninh chÝnh trÞ ®îc gi÷ v÷ng, trËt tù an toµn x· héi b¶o ®¶m. Häc tËp tÊm g¬ng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, b¶n lÜnh chÝnh trÞ, c¶ cuéc ®êi v× níc, v× d©n cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, trong thêi gian tíi, Nói Thµnh tiÕp tôc ph¸t huy truyÒn thèng anh hïng, tËp trung n©ng cao n¨ng lùc l·nh ®¹o vµ søc chiÕn ®Êu cña §¶ng bé ngang tÇm víi yªu cÇu nhiÖm vô; x©y dùng, cñng cè vµ ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña c¶ hÖ thèng chÝnh trÞ, cña khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n; gi÷ v÷ng an ninh quèc phßng, b¶o ®¶m trËt tù an toµn x· héi; ph¸t huy néi lùc kÕt hîp víi tranh thñ nguån lùc tõ bªn ngoµi, ®Èy nhanh tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ theo c¬ cÊu c«ng nghiÖp - dÞch vô - n«ng nghiÖp. TËp trung gi¶i quyÕt tèt c¸c vÊn ®Ò v¨n ho¸, x· héi, n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng... B¶o ®¶m ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng. Cïng víi tØnh x©y dùng thµnh c«ng Khu kinh tÕ më Chu Lai. X©y dùng huyÖn c¬ b¶n thµnh huyÖn c«ng nghiÖp vµo n¨m 2015, gãp phÇn thùc hiÖn th¾ng lîi môc tiªu d©n giµu, níc m¹nh, d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh.
677 VíI §¶NG Bé Vµ NH¢N D¢N HUYÖN §¹I LéC NguyÔn V¨n Ngò * Theo tiÓu sö, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cã quª t¹i x· Tam Xu©n 1, huyÖn Nói Thµnh, tuy nhiªn quª tríc ®ã cña ®ång chÝ lµ ë huyÖn §¹i Léc. - Céi nguån: §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng (Vâ Toµn) thuéc dßng téc Vâ Quang, nay thuéc th«n Lam Phông, x· §¹i §ång, huyÖn §¹i Léc, tØnh Qu¶ng Nam. Theo gia ph¶ téc Vâ Quang, vÞ tæ cña téc nµy vèn lµ ngêi Thanh Hãa. ¤ng sinh ngµy Th×n, giê Th×n, n¨m BÝnh DÇn (1806) lµ con thø hai trong gia ®×nh. Lµm quan díi c¸c triÒu vua ThiÖu TrÞ vµ Tù §øc (chøc vô ®îc ghi trong bµi vÞ "Ch¸n ®éi trëng l·nh c«ng §« óy". ¤ng t¹ thÕ vµo ngµy 26 th¸ng 3 n¨m MËu Ngä (1858) hëng d¬ng 53 tuæi, hóy danh: Tr¹ch. Sinh thêi, vÞ Tæ téc Vâ Quang cã bèn ngêi con trai: Vâ Quang §¨ng, Vâ Quang Cai, Vâ Quang Nh¹c vµ Vâ Quang Ngäc (®©y chÝnh lµ bèn vÞ t»ng cña téc Vâ Quang ë _______________ * TØnh ñy viªn Qu¶ng Nam, BÝ th HuyÖn ñy §¹i Léc.
678 Qu¶ng Nam). Tríc khi qua ®êi, «ng cho bèn con trai rêi b¶n qu¸n vµo Qu¶ng Nam lËp nghiÖp. Trong ®ã, ngêi con ®Çu vµ ngêi con thø hai ngîc lªn miÒn nói Gi»ng (lóc bÊy giê thuéc tæng Phó Khª, huyÖn §¹i Léc) sinh sèng. Thêi gian sau ®ã, vÒ ®Þnh c t¹i lµng §¹i Giang (thuéc th«n Lam Phông). Téc Vâ Quang cã nhiÒu ngêi næi tiÕng, trong ®ã cã hai anh em con «ng Vâ V¨n Trng, mét viªn cai tæng - ngêi cã thÕ lùc lín ë chÝn x· vïng s«ng Con. ¤ng Vâ Th¹ch (hiÖu lµ Thõa T«) lµ b¹n t©m giao cña chÝ sÜ TrÇn Cao V©n trong thêi gian ho¹t ®éng c¸ch m¹ng t¹i chïa Cæ L©m, ®ång thêi lµ ngêi cã c«ng trong viÖc vËn ®éng nh©n d©n x©y dùng c¨n cø §éng Hµ Sèng chèng Ph¸p. Ngêi em g¸i cña Vâ Th¹ch lµ Vâ ThÞ Quyªn (bµ Ba Bµng) - vî cña chÝ sÜ TrÇn Cao V©n, mét tÊm g¬ng phô n÷ ViÖt Nam mÉu mùc vµ ®· ®ãng gãp mét phÇn quan träng trong sù nghiÖp cøu níc cña chång. Cuèi thÕ kû XIX, mét sù kiÖn lín x¶y ra ®èi víi téc hä Vâ Quang: ¤ng Vâ Quang §¨ng v× tham gia phong trµo NghÜa héi Qu¶ng Nam nªn bÞ thùc d©n Ph¸p vµ Nam triÒu s¸t h¹i vµo ngµy 26 th¸ng 3 n¨m Êt DËu (1885). Ngêi em trai, «ng Vâ Quang Cai còng bÞ chóng giÕt ë CÊm ThÞ, Hµ T©n. §Ó tr¸nh bÞ khñng bè, con ch¸u cô Vâ Quang §¨ng ph¶i rêi §¹i Léc vµo l¸nh n¹n ë Tam Kú. §©y chÝnh lµ ph¸i NhÊt cña dßng hä Vâ Quang. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng thuéc ph¸i nµy. Trong suèt thêi gian dµi, hai ph¸i Vâ Quang ë §¹i Léc vµ Nói Thµnh mÊt liªn l¹c m·i cho ®Õn nh÷ng n¨m 80 cña
679 thÕ kû XX. N¨m 1994, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng (lóc nµy lµ Cè vÊn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng) míi cã dÞp vÒ th¨m vµ ®oµn tô víi gia téc Vâ Quang ë §¹i Léc, khi ®ång chÝ ®· bíc sang tuæi 81. - Sèng m·i trong lßng quª h¬ng: Trong cuéc ®êi ho¹t ®éng c¸ch m¹ng dµi l©u, s«i næi vµ phong phó cña m×nh, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®Ó l¹i nh÷ng Ên tîng s©u s¾c khã quªn trong lßng ®ång bµo, ®ång chÝ §¹i Léc. Nhí l¹i, c¸ch ®©y h¬n 70 n¨m, sau Héi nghÞ lÇn thø t¸m Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng (th¸ng 5-1941), phong trµo cøu quèc theo Ch¬ng tr×nh cña MÆt trËn ViÖt Minh ®îc ph¸t ®éng réng r·i ë §¹i Léc. §Ó t¨ng cêng thanh thÕ cña c¸ch m¹ng, nh©n dÞp lÔ Kú Yªn ngµy 15 th¸ng Giªng n¨m Nh©m Ngä (1942), chi bé Hång Phóc (tæng Mü Hßa) chñ tr¬ng biÕn ngµy lÔ tÕ thÇn ë tæng nµy thµnh buæi nãi chuyÖn cña ®ång chÝ Vâ Toµn vÒ t×nh h×nh thÕ giíi, t×nh h×nh trong níc vµ nh÷ng nhiÖm vô ®Æt ra cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam lóc bÊy giê. Buæi nãi chuyÖn ®îc chi bé bÝ mËt tæ chøc vµo ban ®ªm, t¹i b·i b¾p Thîng §oan (Hãa Yªn) thu hót ®«ng ®¶o ®¶ng viªn vµ quÇn chóng c¶m t×nh c¸ch m¹ng tham dù. T¹i buæi mÝt tinh, ®ång chÝ Vâ Toµn ®· kªu gäi ®¶ng viªn vµ quÇn chóng §¹i Léc h¨ng h¸i næi dËy ®¸nh Ph¸p, ®uæi NhËt giµnh ®éc lËp, tù do cho d©n téc. Uy tÝn cña ®ång chÝ Vâ Toµn vµ tiÕng vang cña cuéc mÝt tinh ®· cã t¸c ®éng lín, ¶nh hëng lan táa kh¾p huyÖn, thóc ®Èy phong trµo c¸ch m¹ng ®Þa ph¬ng ph¸t triÓn. QuÇn chóng cµng t¨ng thªm lßng c¨m
680 thï ®Õ quèc, phong kiÕn, tin tëng vµo lêi hiÖu triÖu cña MÆt trËn ViÖt Minh vµ nhËn thøc râ h¬n vÒ con ®êng ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc do §¶ng ta l·nh ®¹o. Hai m¬i s¸u n¨m sau, nh©n d©n §¹i Léc l¹i cã dÞp ®ãn ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng trong hoµn c¶nh lÞch sö rÊt ®Æc biÖt: §Ó trùc tiÕp chØ huy, chØ ®¹o cuéc Tæng tiÕn c«ng vµ næi dËy Xu©n MËu Th©n (1968), ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lóc nµy lµ ñy viªn Trung ¬ng §¶ng, BÝ th Khu ñy 5 quyÕt ®Þnh chuyÓn tõ c¨n cø Khu ñy vÒ n¬i lµm viÖc cña c¬ quan tiÒn ph¬ng cña Ban Thêng vô §Æc khu ñy Qu¶ng §µ, ®ãng t¹i khu c¨n cø lâm ë vïng B §iÖn Bµn (gÇn thµnh phè §µ N½ng). §ªm 30 TÕt n¨m Êy, du kÝch vµ nh©n d©n §¹i Léc ®· phèi hîp víi tæ c¶nh vÖ cña §Æc khu ñy b¶o vÖ an toµn chuyÕn ®i nµy, tõ ranh x· Léc S¬n (§¹i Th¹nh ngµy nay) ®Õn bÕn ®ß Qu¶ng §¹i (§¹i Cêng). Tõ ®©y, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc ®a qua s«ng Thu Bån sang Xuyªn Phó, vît ®êng KiÓm L©m - An Hßa, qua cÇu Kú Lam vÒ ®Þa ®iÓm ®· ®Þnh tríc giê næ sóng chiÕn dÞch. Th¸ng 1-1983, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lóc nµy lµ ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé trëng phô tr¸ch khèi n«ng - l©m - thñy s¶n vÒ th¨m quª h¬ng §¹i Léc. Lóc nµy, "kho¸n 100" (kho¸n s¶n phÈm ®Õn nhãm vµ ngêi lao ®éng theo ChØ thÞ 100-CT/TW cña Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng) ®· t¹o ra luång sinh khÝ míi trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, kÝch thÝch kh¶ n¨ng ®Çu t th©m canh cña x· viªn. §Æc biÖt, phong trµo x©y dùng c¸nh ®ång cao s¶n ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ hÕt søc ngo¹n môc: N¨ng suÊt lóa b×nh qu©n c¶ huyÖn ®¹t 12,6 tÊn/ ha. Riªng Hîp t¸c x· n«ng
681 nghiÖp §¹i Phíc gi÷ møc kû lôc vÒ ®Ønh cao n¨ng suÊt lóa c¶ huyÖn, c¶ tØnh vµ c¶ níc: 21,6 tÊn/ha(*). Khi ®Õn th¨m c¸c hîp t¸c x· §¹i Phíc vµ §¹i §ång II, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng biÓu d¬ng nh÷ng thµnh tÝch vµ c¨n dÆn c¸c hîp t¸c x· kh«ng ®îc chñ quan, tháa m·n mµ ph¶i kh«ng ngõng v¬n lªn, nhÊt lµ ph¶i thùc hiÖn thËt tèt "kho¸n 100" ®Ó ®éng viªn bµ con x· viªn h¨ng h¸i lao ®éng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ trong hîp t¸c x· n«ng nghiÖp. §ång chÝ cßn chØ ®¹o toµn huyÖn ph¸t ®éng phong trµo thi ®ua häc tËp, ®uæi kÞp vµ vît Hîp t¸c x· §¹i Phíc. Nh÷ng n¨m sau nµy, khi gi÷ c¸c c¬ng vÞ Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, Cè vÊn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®Òu lu«n quan t©m theo dâi t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña quª h¬ng §¹i Léc. Trong nh÷ng chuyÕn vÒ th¨m huyÖn, ®ång chÝ lu«n nh¾c nhë §¶ng bé huyÖn ph¶i kh«ng ngõng ch¨m lo x©y dùng §¶ng, chÝnh quyÒn, MÆt trËn Tæ quèc, c¸c ®oµn thÓ thËt sù trong s¹ch v÷ng m¹nh vµ coi träng vÊn ®Ò trÎ hãa ®éi ngò c¸n bé. §ång chÝ còng lu ý c¸c cÊp, c¸c ngµnh ph¶i cã tinh thÇn chñ ®éng, s¸ng t¹o, kh«ng ®îc thô ®éng ngåi chê, û l¹i vµo cÊp trªn; ph¶i n¾m v÷ng quan ®iÓm thùc tiÔn, chó ý ph¸t triÓn nh÷ng t duy míi, ý tëng míi ®Ó ®Èy nhanh tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n. C¸n bé, ®¶ng viªn huyÖn §¹i Léc kh«ng _______________ * Víi thµnh tÝch nµy, Hîp t¸c x· §¹i Phíc vinh dù ®îc Chñ tÞch Héi ®ång Bé trëng Ph¹m V¨n §ång tÆng chiÕc m¸y cµy hiÖu MTZ 50 vµ ®îc Héi ®ång Nhµ níc tÆng Hu©n ch¬ng Lao ®éng h¹ng Nh×.
682 quªn lêi c¨n dÆn rÊt ®çi ch©n t×nh vµ ®Çy tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña nhµ l·nh ®¹o §¶ng vµ Nhµ níc: Ngêi chiÕn sÜ céng s¶n ph¶i lu«n lu«n rÌn luyÖn phÈm chÊt ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, ph¶i cã tinh thÇn "cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng v« t"; ph¶i lu«n lu«n ®Æt lîi Ých c¸ch m¹ng lªn trªn hÕt, tríc hÕt nh lêi B¸c Hå ®· d¹y; ph¶i g¾n chÆt víi nh©n d©n, dùa vµo d©n vµ thùc hiÖn cho ®îc ph¬ng ch©m "d©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra". Cã nh vËy míi ®îc nh©n d©n tin yªu, kÝnh träng. V« cïng tù hµo vÒ ngêi con u tó cña quª h¬ng, n¨m 1995, §¶ng bé vµ nh©n d©n huyÖn §¹i Léc tr©n träng ghi tªn ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµo Bia Danh nh©n, ®Æt t¹i §Òn tëng niÖm c¸c bËc tiÒn bèi h÷u c«ng vµ c¸c anh hïng liÖt sÜ (th«n Trêng An, x· §¹i Quang, huyÖn §¹i Léc). Khi nhµ lu niÖm ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng (t¹i x· Tam Xu©n I, huyÖn Nói Thµnh) ®îc hoµn thµnh, huyÖn §¹i Léc ®· tr©n träng kÝnh tÆng hai c©u ®èi t«n vinh sù nghiÖp c¸ch m¹ng lÉy lõng cña mét chiÕn sÜ céng s¶n tµi trÝ, kiªn cêng, mét nhµ l·nh ®¹o xuÊt s¾c cña §¶ng, Nhµ níc ta: Tõ Qu¶ng Nam dÊn bíc tiÒn phong, tï ngôc ch¼ng sên lßng, vâ trang diÖt giÆc giµnh ®Êt réng trêi xanh, ®a Tæ quèc ®Õn ngµy toµn th¾ng. Ra Hµ Néi chung vai träng tr¸ch, gian nan cµng v÷ng l¸i, t©m huyÕt dèc lßng lo d©n giµu níc m¹nh, cÇm chÝnh quyÒn gi÷ phÐp níc chÝ c«ng.
683 §åNG CHÝ Vâ CHÝ C¤NG VíI VIÖC X¢Y DùNG, PH¸T TRIÓN NHµ N¦íC VIÖT NAM PGS.TS. Ph¹m Ngäc Anh* Trong cuéc ®êi ho¹t ®éng c¸ch m¹ng cña m×nh, trªn nh÷ng c¬ng vÞ c«ng t¸c ®îc giao, dï ë ®Þa ph¬ng hay Trung ¬ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®Òu cã nh÷ng cèng hiÕn quan träng, thiÕt thùc ®èi víi sù ra ®êi, x©y dùng vµ ph¸t triÓn hÖ thèng chÝnh quyÒn d©n chñ ë ViÖt Nam. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng tªn thËt lµ Vâ Toµn, sinh ngµy 7-8-1912, t¹i lµng Tam Mü, tæng Phó Quý, phñ Tam Kú, nay lµ th«n Kh¬ng Mü, x· Tam Xu©n I, huyÖn Nói Thµnh, tØnh Qu¶ng Nam trong mét gia ®×nh nhµ nho yªu níc. Do sinh trëng trong mét gia ®×nh nhµ nho nªn ngay tõ nhá, ®ång chÝ ®· ®îc gi¸o dôc vÒ tinh thÇn d©n téc vµ lßng yªu níc, chÞu ¶nh hëng cña nhiÒu chÝ sÜ yªu níc ®Êt Qu¶ng lóc bÊy giê nh Hoµng DiÖu, TrÇn Quý C¸p, Phan Chu Trinh, Huúnh Thóc Kh¸ng... vµ c¸c phong trµo _______________ * Häc viÖn ChÝnh trÞ - Hµnh chÝnh quèc gia Hå ChÝ Minh.
684 ®Êu tranh chèng thuÕ, ®ßi d©n sinh, d©n chñ cña quÇn chóng nh©n d©n vïng nam Trung Kú. Tõ n¨m 1930 ®Õn n¨m 1934, ®ång chÝ tham gia ho¹t ®éng trong c¸c phong trµo thanh niªn do nh÷ng ngêi céng s¶n tæ chøc. N¨m 1935, ®ång chÝ gia nhËp §¶ng Céng s¶n §«ng D¬ng vµ n¨m 1936, ®ång chÝ ®îc cö lµm BÝ th chi bé ghÐp mét sè x· thuéc huyÖn Tam Kú. BÊy giê, do t¸c ®éng cña ChÝnh phñ MÆt trËn B×nh d©n (Ph¸p), nhiÒu ®¶ng viªn céng s¶n ®îc ho¹t ®éng c«ng khai. Tuy nhiªn, sau khi ChÝnh phñ MÆt trËn B×nh d©n bÞ lËt ®æ, chÝnh quyÒn thùc d©n Ph¸p ®µn ¸p m¹nh mÏ c¸c phong trµo d©n chñ ë thuéc ®Þa. NhiÒu ®¶ng viªn céng s¶n bÞ b¾t vµ c¬ së tan vì. B¶n th©n ®ång chÝ còng bÞ truy lïng, ph¶i gi¶ lµm ngêi b¸n thuèc l¸ d¹o võa ®Ó lÈn trèn, võa gi÷ g×n vµ x©y dùng l¹i c¬ së. §Çu n¨m 1939, ®ång chÝ ®îc cö lµm BÝ th HuyÖn ñy Tam Kú. Th¸ng 8-1939, BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam lóc bÊy giê lµ NguyÔn §øc ThiÖu bÞ b¾t cïng víi nhiÒu c¸n bé TØnh ñy lµm cho TØnh ñy Qu¶ng Nam gÇn nh ngng ho¹t ®éng. Th¸ng 3-1940, mét TØnh ñy l©m thêi Qu¶ng Nam ®îc thµnh lËp vµ ®ång chÝ ®îc bÇu lµm BÝ th. Th¸ng 10- 1940, «ng Hå Tþ thay ®ång chÝ gi÷ chøc BÝ th. Th¸ng 10-1941, ®ång chÝ ®îc cö vµo Xø ñy Trung Kú võa ®îc t¸i lËp, ®îc ph©n c«ng phô tr¸ch c¸c tØnh tõ §µ N½ng ®Õn Phó Yªn. §Çu n¨m 1942, chÝnh quyÒn thùc d©n Ph¸p khñng bè phong trµo c¸ch m¹ng c¸c tØnh miÒn Trung, nhiÒu c¸n bé Xø uû Trung Kú vµ c¸c tØnh bÞ b¾t,
685 mét sè t¹m chuyÓn vïng ho¹t ®éng ®Ó b¾t liªn l¹c víi cÊp trªn. B¶n th©n ®ång chÝ ph¶i l¸nh vµo c¸c tØnh cùc nam Trung Bé, sau ®ã tiÕp tôc lªn §µ L¹t x©y dùng c¬ së. Th¸ng 6-1942, BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam lµ Tr¬ng Hoµn bÞ b¾t vµ bÞ chÝnh quyÒn thùc d©n kÕt ¸n 20 n¨m tï giam, ®µy lªn Bu«n Ma Thuét. §ång chÝ ®îc ®iÒu vÒ gi÷ chøc BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam lÇn thø hai. Th¸ng 8- 1942, Liªn TØnh Thµnh ñy Qu¶ng Nam - Héi An - §µ N½ng ®îc thµnh lËp vµ sau Héi nghÞ ngµy 16-1-1943 th× ba ®¶ng bé hîp nhÊt thµnh §¶ng bé Qu¶ng Nam. §ång chÝ ®îc bÇu lµm BÝ th cña §¶ng bé Qu¶ng Nam míi. Th¸ng 10-1943, ®ång chÝ vµ mét sè c¸n bé tØnh ñy lµ NguyÔn S¾c Kim vµ Lª B¸ bÞ chÝnh quyÒn thùc d©n Ph¸p b¾t giam. §ång chÝ bÞ kÕt ¸n tï chung th©n, sau ®ã ®îc gi¶m xuèng 25 n¨m tï, giam ë nhµ lao Héi An råi bÞ chuyÓn ®i ®µy ë Bu«n Ma Thuét. Ngµy 9-3-1945, NhËt ®¶o chÝnh Ph¸p t¹i §«ng D¬ng. §Ó mÞ d©n, l«i kÐo ngêi ViÖt Nam ñng hé sù cai trÞ cña NhËt, qu©n ®éi NhËt ®· cho th¶ nhiÒu tï chÝnh trÞ, trong ®ã cã c¶ Vâ Toµn. Sau khi ®îc tr¶ tù do, ®ång chÝ vÒ Qu¶ng Nam, ®îc ph©n c«ng vµo Ban Cøu quèc cña TØnh bé ViÖt Minh Qu¶ng Nam, lµm Trëng ban khëi nghÜa, chuÈn bÞ khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn. Do nç lùc cña ®ång chÝ vµ c¸c ®ång chÝ kh¸c, còng nhsù chñ ®éng nhanh nh¹y, kÞp thêi khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn ë Qu¶ng Nam khi thêi c¬ ®· chÝn muåi, khëi ®Çu tõ Héi An, diÔn ra ngµy 17-8-1945 vµ nhanh chãng giµnh
686 ®îc th¾ng lîi, ®a Qu¶ng Nam trë thµnh mét trong bèn tØnh giµnh ®îc chÝnh quyÒn sím nhÊt c¶ níc. Sau khi C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m n¨m 1945 thµnh c«ng, ®ång chÝ ®îc cö lµm Trëng ty T ph¸p tØnh Qu¶ng Nam - §µ N½ng. Khi Ph¸p t¸i chiÕm §«ng D¬ng, ®ång chÝ ®îc cö lµm ChÝnh trÞ viªn Trung ®oµn 93. §Çu n¨m 1946, ®ång chÝ lµm Phã ban Tæ chøc c¸n bé vµ Thanh tra Qu©n khu 5. N¨m 1951, ®ång chÝ lµm BÝ th Ban C¸n sù §«ng B¾c Miªn, Khu ñy viªn Liªn khu 5. Th¸ng 3-1952, ®ång chÝ ®îc cö lµm BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam - §µ N½ng lÇn thø ba. §ång chÝ gi÷ chøc vô nµy ®Õn hÕt n¨m 1953. §Çu n¨m 1954, ®ång chÝ dÉn mét ®oµn c¸n bé l·nh ®¹o Liªn khu 5 ra miÒn B¾c häc tËp kinh nghiÖm vÒ c¶i c¸ch ruéng ®Êt, sau ®ã ®îc ph©n c«ng lµm §oµn ñy viªn c¶i c¸ch ruéng ®Êt ë ViÖt B¾c. §ång chÝ lµ mét trong nh÷ng ngêi ®· ph¸t hiÖn vµ b¸o c¸o víi Trung ¬ng vÒ nh÷ng sai lÇm g©y mÊt ®oµn kÕt ë n«ng th«n, ®ång thêi chñ tr¬ng kh«ng thùc hiÖn c¶i c¸ch ruéng ®Êt mµ chØ thùc hiÖn gi¶m t«, hiÕn ruéng ®Êt nh»m t¨ng cêng khèi ®¹i ®oµn kÕt d©n téc, tËp trung tÊt c¶ lùc lîng cho cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. Sau khi HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ ®îc ký kÕt n¨m 1954, ®ång chÝ ®îc ph©n c«ng trë l¹i Khu 5, ho¹t ®éng bÝ mËt thay v× tËp kÕt ra B¾c, gi÷ chøc Phã BÝ th Khu ñy. N¨m 1957, ®ång chÝ ra B¾c vµ lµ mét trong nh÷ng ngêi ñng hé chñ tr¬ng chuyÓn híng ®Êu tranh vµ tham gia gióp §¶ng x©y dùng NghÞ quyÕt 15. Th¸ng 9-1960, t¹i §¹i héi toµn quèc lÇn thø III cña §¶ng, ®ång chÝ ®îc bÇu lµm ñy viªn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, BÝ th Khu ñy Khu 5.
687 Ngµy 23-1-1961, Trung ¬ng Côc miÒn Nam ®· ®îc Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng thµnh lËp. Víi bÝ danh Vâ ChÝ C«ng, ®ång chÝ ®îc ph©n c«ng lµm Phã BÝ thTrung ¬ng Côc. N¨m 1962, sau khi MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ViÖt Nam ®îc thµnh lËp, ®ång chÝ ®îc bÇu lµm Phã Chñ tÞch ñy ban Trung ¬ng MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng, ®¹i diÖn cña §¶ng t¹i MÆt trËn. N¨m 1964, ®ång chÝ ®îc bæ nhiÖm lµm Phã BÝ th Trung ¬ng Côc miÒn Nam, BÝ th Khu ñy Khu 5, ChÝnh ñy Qu©n khu 5. Sau ngµy miÒn Nam hoµn toµn gi¶i phãng 30-4-1975, ®îc cö lµm Phã Ban §¹i diÖn Trung ¬ng §¶ng vµ ChÝnh phñ ë miÒn Nam. Sau khi ®Êt níc thèng nhÊt, ®ång chÝ tróng cö ®¹i biÓu Quèc héi kho¸ VI, ®îc cö gi÷ chøc Phã Thñ tíng ChÝnh phñ kiªm Bé trëng Bé H¶i s¶n. Tõ th¸ng 12-1976, t¹i §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IV cña §¶ng, ®ång chÝ ®îc bÇu vµo Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, ®îc Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng bÇu vµo Bé ChÝnh trÞ, gi÷ chøc Phã Thñ tíng kiªm Bé trëng Bé N«ng nghiÖp vµ Trëng ban C¶i t¹o n«ng nghiÖp miÒn Nam. Tõ th¸ng 4-1981, ®ång chÝ tróng cö ®¹i biÓu Quèc héi kho¸ VII, ®îc cö lµm Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé trëng. T¹i §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø V cña §¶ng (th¸ng 3-1982), ®ång chÝ ®îc bÇu l¹i vµo Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, ®îc Ban ChÊp hµnh bÇu vµo Bé ChÝnh trÞ, BÝ th Trung ¬ng §¶ng, ®îc ph©n c«ng lµm Thêng trùc Ban BÝ th. Tõ th¸ng 6-1986, ®ång chÝ ®îc ph©n c«ng gi÷ chøc
688 Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé trëng. T¹i §¹i héi toµn quèc lÇn thø VI cña §¶ng (th¸ng 12-1986), ®ång chÝ, ®îc bÇu vµo Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng vµ ®îc Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng bÇu vµo Bé ChÝnh trÞ. Trong mäi c¬ng vÞ c«ng t¸c, dï lµ ñy viªn Trung ¬ng §¶ng, Bé trëng Bé H¶i s¶n, Bé trëng Bé N«ng nghiÖp; Phã Thñ tíng Thêng trùc ChÝnh phñ; råi ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, Thêng trùc Ban BÝ th; Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc vµ Cè vÊn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lu«n xøng ®¸ng lµ mét chiÕn sÜ céng s¶n kiªn cêng, mét nhµ l·nh ®¹o xuÊt s¾c cña §¶ng vµ Nhµ níc, suèt ®êi cèng hiÕn v× sù nghiÖp c¸ch m¹ng, ®· cã c«ng lao to lín ®èi víi sù nghiÖp gi¶i phãng miÒn Nam vµ x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë níc ta. §iÒu nµy ®îc ®¸nh dÊu bëi nh÷ng sù kiÖn lÞch sö ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c¸ch m¹ng cña ®ång chÝ. * * * Th¸ng 8-1945, ®ång chÝ lµ c¸n bé chñ chèt cña Ban B¹o ®éng khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn ë tØnh Qu¶ng Nam - §µ N½ng, v¹ch kÕ ho¹ch huy ®éng quÇn chóng cíp chÝnh quyÒn ë c¸c phñ, huyÖn tríc, sau ®ã míi tËp trung lùc lîng giµnh chÝnh quyÒn ë tØnh lþ thÞ x· Héi An. Khi ®Õn Héi An, t×nh h×nh thùc tÕ ë ®©y ®· cã ®ñ ®iÒu kiÖn chÝn muåi: chÝnh quyÒn tay sai ®· dao ®éng, lùc lîng quÇn chóng ®· chuÈn bÞ s½n sµng vµ lùc lîng trung gian ®· ng¶ vÒ phÝa c¸ch m¹ng... ®ång chÝ ®· b¸o c¸o xin ý kiÕn tËp thÓ, l·nh ®¹o vµ quyÕt ®Þnh thay ®æi ngay kÕ ho¹ch,
689 phèi hîp víi tæ chøc b¹o ®éng ®Þa ph¬ng huy ®éng quÇn chóng bao v©y, tiÕn c«ng vµo c¸c c¬ quan ®Çu n·o ngôy quyÒn tØnh vµ giµnh chÝnh quyÒn nhanh chãng vÒ tay nh©n d©n. §ã lµ sù chØ ®¹o n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, biÕt dùa vµo quÇn chóng vµ thùc tÕ t×nh h×nh ®Ó hµnh ®éng c¸ch m¹ng mét c¸ch ®óng ®¾n, giµnh th¾ng lîi quyÕt ®Þnh. Cuèi n¨m 1957, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc ra miÒn B¾c dù häp Bé ChÝnh trÞ vµ Trung ¬ng bµn vÒ c¸ch m¹ng miÒn Nam. Tõ thùc tÕ ë chiÕn trêng Khu 5, ®ång chÝ ®· nhÊt trÝ cao víi §Ò c¬ng C¸ch m¹ng miÒn Nam cña ®ång chÝ Lª DuÈn, ®ång thêi, ®ång chÝ cïng c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Trung ¬ng Côc miÒn Nam khëi th¶o vµ tÝch cùc tham gia x©y dùng NghÞ quyÕt 15 cña Trung ¬ng, më ra mét bíc ngoÆt lÞch sö cho c¸ch m¹ng ë miÒn Nam ph¸t triÓn. §Æc biÖt, vµo nh÷ng th¸ng ngµy cuèi cïng quyÕt ®Þnh th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, sau chiÕn th¾ng vang déi cña qu©n vµ d©n ta ®¸nh chiÕm Bu«n Ma Thuét (ngµy 10-3-1975), ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng khi Êy víi c¬ng vÞ lµ BÝ th Khu ñy kiªm ChÝnh ñy Qu©n khu 5 ®· nghiªn cøu chiÕn trêng vµ sím cã nhËn ®Þnh ®Þch sÏ rót khái T©y Nguyªn, céng víi t×nh h×nh th¾ng lîi cña ta ë MÆt trËn Qu¶ng TrÞ - HuÕ, tµn qu©n ®Þch kh¾p n¬i ch¹y vÒ co côm t¹i c¨n cø qu©n sù khæng lå ë §µ N½ng ®Ó cñng cè lùc lîng. Tríc t×nh h×nh ®ã, ®ång chÝ ®· chØ ®¹o tiÕn c«ng gi¶i phãng §µ N½ng vµ giµnh ®îc th¾ng lîi toµn toµn. Sau ngµy miÒn Nam ®îc hoµn toµn gi¶i phãng (ngµy 30-4-1975), ®Êt níc thèng nhÊt, ®ång chÝ ®îc §¶ng giao träng tr¸ch gi÷ chøc Phã Thñ tíng phô tr¸ch mÆt trËn
690 n«ng, l©m, nghiÖp - thñy s¶n. §©y lµ mét nhiÖm vô khã kh¨n ®èi víi mét ®ång chÝ l·nh ®¹o chiÕn tranh ra l·nh ®¹o ph¸t triÓn kinh tÕ. Trong cuéc bÇu cö ngµy 19-4-1987 vµ cuéc bÇu thªm ë 11 ®¬n vÞ bÇu cö ngµy 3-5-1987, cö tri c¶ níc ®· lùa chän ®îc 496 ®¹i biÓu Quèc héi khãa VIII. T¹i kú häp thø nhÊt cña Quèc héi, ®ång chÝ Vâ ChÝ c«ng ®îc tÝn nhiÖm bÇu lµm Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. Quèc héi khãa VIII (1987-1992) ho¹t ®éng trong bèi c¶nh c«ng cuéc ®æi míi toµn diÖn ®Êt níc ®· vµ ®ang giµnh ®îc nh÷ng thµnh tùu quan träng. Thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi do §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI cña §¶ng (th¸ng 12-1986) ®Ò ra vµ ®îc §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII cña §¶ng (th¸ng 6-1991) tæng kÕt vµ kh¼ng ®Þnh tiÕp tôc, ®Êt níc ta ®· cã nhiÒu thay ®æi, ph¸t triÓn trªn c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. NÒn kinh tÕ cã nh÷ng tiÕn bé râ rÖt vÒ s¶n xuÊt l¬ng thùc - thùc phÈm, hµng tiªu dïng, hµng xuÊt khÈu. Tõ chç thiÕu ¨n triÒn miªn, ph¶i nhËp khÈu g¹o, chóng ta ®· v¬n lªn ®¸p øng ®îc nhu cÇu l¬ng thùc trong níc, cã dù tr÷ vµ xuÊt khÈu, gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n vµ c¶i thiÖn c¸n c©n xuÊt - nhËp khÈu. Hµng tiªu dïng t¬ng ®èi dåi dµo, ®a d¹ng vµ lu th«ng thuËn lîi. Kinh tÕ ®èi ngo¹i ph¸t triÓn nhanh. Kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc ®· bíc ®Çu h×nh thµnh. Nguån lùc s¶n xuÊt cña x· héi ®îc huy ®éng tèt h¬n, tèc ®é l¹m ph¸t ®îc kiÒm chÕ. QuyÒn d©n chñ cña nh©n d©n ngµy cµng ®îc ph¸t huy. Quèc
691 phßng vµ an ninh quèc gia ®îc b¶o ®¶m. Quan hÖ quèc tÕ ®îc më réng, t¹o ra m«i trêng thuËn lîi ®Ó ®Èy m¹nh sù nghiÖp ®æi míi. Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®îc, ®Êt níc ta vÉn ®øng tríc nh÷ng khã kh¨n rÊt lín, cha ra khái khñng ho¶ng kinh tÕ - x· héi. NhiÒu vÊn ®Ò x· héi nãng báng cha ®îc gi¶i quyÕt, t×nh tr¹ng vi ph¹m d©n chñ vÉn cßn nhiÒu... Trong bèi c¶nh nãi trªn, díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, Quèc héi khãa VIII ®· tõng bíc ®æi míi trªn c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cã nh÷ng ®ãng gãp tÝch cùc vµo tiÕn tr×nh ®æi míi chung cña ®Êt níc, x©y dùng Nhµ níc x· héi chñ nghÜa, nhÊt lµ trªn c¸c lÜnh vùc lËp ph¸p, t ph¸p. VÒ c«ng t¸c lËp ph¸p: Quèc héi ®· th«ng qua HiÕn ph¸p níc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m 1992. §©y lµ ®¹o luËt c¬ b¶n, cã hiÖu lùc ph¸p lý cao nhÊt cña Nhµ níc ta, nh»m thÓ chÕ hãa ®êng lèi ®æi míi do §¹i héi lÇn thø VII cña §¶ng ®Ò ra trong C¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt níc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi vµ ChiÕn lîc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®Õn n¨m 2000, phôc vô ®¾c lùc c«ng cuéc ®æi míi. Quèc héi cßn th«ng qua 31 luËt, bé luËt: Bé luËt tè tông h×nh sù, Bé luËt hµng h¶i, LuËt tæ chøc Quèc héi, LuËt bÇu cö ®¹i biÓu Quèc héi, LuËt tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n vµ ñy ban nh©n d©n, LuËt bÇu cö ®¹i biÓu Héi ®ång nh©n d©n, LuËt ®Êt ®ai, LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ em,... vµ 60 nghÞ quyÕt.
692 Trong nhiÖm kú nµy, Héi ®ång Nhµ níc, díi sù l·nh ®¹o cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· xem xÐt, th«ng qua 43 ph¸p lÖnh nh: Ph¸p lÖnh vÒ lùc lîng C¶nh s¸t nh©n d©n ViÖt Nam, Ph¸p lÖnh vÒ lùc lîng An ninh nh©n d©n ViÖt Nam, Ph¸p lÖnh vÒ kÕ to¸n vµ thèng kª, Ph¸p lÖnh vÒ lao ®éng c«ng Ých, Ph¸p lÖnh b¶o hé quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp, Ph¸p lÖnh vÒ tµi nguyªn kho¸ng s¶n, Ph¸p lÖnh tæ chøc ®iÒu tra h×nh sù, Ph¸p lÖnh xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh, Ph¸p lÖnh khiÕu n¹i, tè c¸o cña c«ng d©n, v.v.. VÒ c«ng t¸c gi¸m s¸t: Quèc héi ®· thùc hiÖn quyÒn gi¸m s¸t tèi cao ®èi víi viÖc tu©n theo HiÕn ph¸p, ph¸p luËt vµ t×nh h×nh triÓn khai nhiÖm vô kinh tÕ - x· héi cña ®Êt níc. Ho¹t ®éng chÊt vÊn vµ tr¶ lêi chÊt vÊn cña ®¹i biÓu Quèc héi ®îc c¶i tiÕn mét bíc. Héi ®ång D©n téc vµ c¸c ñy ban thêng trùc cña Quèc héi ®· t¨ng cêng ho¹t ®éng gi¸m s¸t ®Ó x©y dùng c¸c b¶n thuyÕt tr×nh t¹i c¸c kú häp Quèc héi vµ ®Ò xuÊt kiÕn nghÞ tr×nh Héi ®ång Nhµ níc. VÒ c«ng t¸c quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò quan träng cña ®Êt níc: Quèc héi ®· xem xÐt, quyÕt ®Þnh hai kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 5 n¨m 1986 - 1990 vµ 1991 - 1995; kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ dù to¸n ng©n s¸ch nhµ níc h»ng n¨m tõ n¨m 1988 ®Õn n¨m 1992; phª chuÈn tæng quyÕt to¸n ng©n s¸ch nhµ níc tõ n¨m 1986 ®Õn n¨m 1990 vµ th«ng qua c¸c nghÞ quyÕt vÒ mét sè vÊn ®Ò quan träng kh¸c. Nh vËy, sau §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI cña §¶ng, ®êng lèi ®æi míi toµn diÖn cña níc ta tõng bíc triÓn khai trªn c¸c lÜnh vùc. N¨m 1987, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc
693 §¶ng vµ Quèc héi bÇu lµm Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, ®ång chÝ ®· l·nh ®¹o Héi ®ång Nhµ níc vµ Quèc héi thùc thi ®êng lèi ®æi míi trong ho¹t ®éng vµ sinh ho¹t cña Quèc héi, chñ yÕu lµ c¶i tiÕn lÒ lèi lµm viÖc, thùc hiÖn thËt sù d©n chñ trong sinh ho¹t cña Quèc héi nh»m n©ng cao vai trß, tr¸ch nhiÖm cña ®¹i biÓu cña d©n trong Quèc héi. Ho¹t ®éng cña Quèc héi tõ ®©y ®· bá tÝnh chÊt h×nh thøc, trë thµnh c¬ quan lËp ph¸p cao nhÊt, tõng bíc x©y dùng mét Nhµ níc ph¸p quyÒn cã hiÖu lùc cña d©n, do d©n, v× d©n. §ång thêi víi viÖc l·nh ®¹o Héi ®ång Nhµ níc vµ Quèc héi x©y dùng hµng lo¹t c¸c luËt vµ ph¸p lÖnh míi ®Ó qu¶n lý kinh tÕ - x· héi, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc §¶ng vµ Quèc héi cö lµm Chñ tÞch ñy ban Söa ®æi HiÕn ph¸p n¨m 1980 cña níc ta cho phï hîp víi ®êng lèi ®æi míi. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, so¹n th¶o néi dung söa ®æi HiÕn ph¸p, trong mét sè c¸n bé, chuyªn gia cã nh÷ng quan ®iÓm vµ xu híng ®ßi söa toµn bé HiÕn ph¸p, x©y dùng HiÕn ph¸p theo kiÓu t b¶n vµ quan träng nhÊt lµ ®ßi xãa bá §iÒu 4 c«ng nhËn vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam trong HiÕn ph¸p cò. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ ngêi trô cét cïng víi ñy ban cña Quèc héi kiªn quyÕt ®Êu tranh b¶o vÖ nh÷ng nguyªn t¾c vµ néi dung c¬ b¶n cña HiÕn ph¸p n¨m 1980, gi÷ v÷ng néi dung §iÒu 4 vÒ vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi ®Êt níc, chØ söa ®æi nh÷ng ®iÓm kh«ng cßn phï hîp víi ®êng lèi ®æi míi, c¶n trë sù ph¸t triÓn ®Êt níc. HiÕn ph¸p söa ®æi n¨m 1992 lµ luËt c¬ b¶n cho Quèc héi níc ta x©y dùng hÖ thèng luËt ph¸p ngµy cµng ®ång bé trong thêi kú ®æi míi tiÕp theo.
694 T¹i §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VII (th¸ng 6-1991), do tuæi cao, ®ång chÝ tù nguyÖn th«i kh«ng tham gia Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng ®Ó c¸c ®ång chÝ trÎ thay thÕ, ®ã còng lµ tÊm g¬ng s¸ng cho c¸c thÕ hÖ c¸n bé noi theo. Trong cuéc ®êi ho¹t ®éng cña m×nh, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lu«n thÊm nhuÇn vµ vËn dông s¸ng t¹o lêi d¹y cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lµ "DÜ bÊt biÕn, øng v¹n biÕn"; lu«n rÌn luyÖn m×nh vµ phÊn ®Êu thùc hiÖn ®¹o ®øc cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng v« t cña Ngêi. §ång chÝ ®· thùc hµnh phong c¸ch l·nh ®¹o s¸t thùc tÕ, s¸t c¬ së, s¸t d©n, dùa vµo d©n, thËt sù t«n träng vµ ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña d©n; lu«n qu¸n triÖt t tëng lÊy d©n lµm gèc ®Ó hµnh ®éng. §ã thËt sù lµ mét phong c¸ch l·nh ®¹o, qu¶n lý d©n chñ mµ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lµ ngêi ®· ®Æt nh÷ng viªn g¹ch ®Çu tiªn x©y dùng. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng xøng ®¸ng lµ mét trong nh÷ng häc trß xuÊt s¾c cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh theo triÕt lý hµnh ®éng: "ViÖc g× cã lîi cho d©n th× ph¶i hÕt søc lµm; viÖc g× cã h¹i ®Õn d©n th× ph¶i hÕt søc tr¸nh". Trong c«ng viÖc, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ ngêi Ýt nãi dµi dßng, rÊt tr©n träng thùc tÕ vµ chÊt lîng. T¹i nhiÒu cuéc häp cña Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th, Uû ban Thêng vô Quèc héi, ®ång chÝ thêng ph¸t biÓu ng¾n gän bµy tá quan ®iÓm hoÆc ý kiÕn cña m×nh trªn tõng vÊn ®Ò ®Æt ra vµ cã néi dung tèt, nh»m b¶o ®¶m trªn thùc tÕ quyÒn lµm chñ vµ lµm chñ Nhµ níc cña nh©n d©n.