45 S¸T C¸NH TR£N CHIÕN TR¦êNG KHU 5 §¹i tíng Chu Huy M©n * "... Lóc ra ®i t«i ®îc chØ ®Þnh lµm §oµn trëng §oµn kiÓm tra cña Qu©n ñy Trung ¬ng vµo lµm viÖc víi Khu ñy vµ Qu©n khu ñy Khu 5, §oµn cã c¸c anh Vâ BÈm, TrÇn Thä, §ç §øc Kiªn vµ mét sè c¸n bé kh¸c. ... Sau hai ngµy lµm viÖc ë Qu©n khu, ngµy thø ba, ®oµn chóng t«i sang chµo Khu ñy. Lóc nµy anh Vâ ChÝ C«ng võa vÒ Khu 5 lµm BÝ th Khu ñy. ... Sau khi hoµn thµnh nhiÖm vô kiÓm tra, Bé ChÝnh trÞ quyÕt ®Þnh t«i ë l¹i Khu 5 ®¶m nhiÖm chøc vô Phã BÝ thKhu ñy, BÝ th Qu©n khu ñy, ChÝnh ñy Qu©n khu 5; anh NguyÔn §«n - T lÖnh Qu©n khu. MÊy tuÇn sau th× Bé ChÝnh trÞ vµ Qu©n ñy Trung ¬ng gäi anh NguyÔn §«n ra B¾c ®Ó æn ®Þnh søc kháe, anh §oµn Khuª - Phã ChÝnh ñy, _______________ * Nguyªn ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, nguyªn Phã Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, nguyªn Chñ nhiÖm Tæng côc ChÝnh trÞ, nguyªn T lÖnh kiªm BÝ th §¶ng ñy Qu©n khu 5. Bµi nµy ®îc lîc trÝch trong tËp §¹i tíng Chu Huy M©n - Thêi s«i ®éng ( Håi ký), Nxb. Qu©n ®éi nh©n d©n, Hµ Néi, 2004. §Çu ®Ò do chóng t«i ®Æt (BT).
46 anh NguyÔn Ch¸nh - Phã T lÖnh lªn T©y Nguyªn phô tr¸ch tiÒn ph¬ng cña Qu©n khu. Th¸ng 7-1964, §¶ng ñy - Bé T lÖnh Qu©n khu 5 ph¸t ®éng phong trµo ®Èy m¹nh t¸c chiÕn tiªu diÖt, tiªu hao thËt nhiÒu sinh lùc ®Þch, båi dìng ta. X©y dùng ®¬n vÞ c¬ së v÷ng m¹nh ®i ®«i víi phong trµo ph¸ Êp giµnh d©n. §¶ng ñy - Bé T lÖnh Qu©n khu chñ tr¬ng më chiÕn dÞch Thu - §«ng n¨m 1964... T«i ®Ò nghÞ víi anh Vâ ChÝ C«ng vµ anh NguyÔn §«n cho mét ®¹i ®éi ®ang b¶o vÖ khu vÒ tiÓu ®oµn ®Ó chuÈn bÞ cho ®ît ho¹t ®éng mïa Thu. ... Sau khi thµnh lËp MÆt trËn T©y Nguyªn (B3), Bé Tæng tham mu dù kiÕn tËp trung vµo T©y Nguyªn mÊy s ®oµn më chiÕn dÞch tiªu diÖt mét bé phËn quan träng qu©n ngôy, gi¶i phãng B¾c T©y Nguyªn, tríc hÕt lµ Kon Tum, c¾t ®êng 19. V× yªu cÇu ®ã, nªn ph¶i t¨ng cêng cho Bé T lÖnh MÆt trËn T©y Nguyªn trë thµnh Bé ChØ huy chiÕn dÞch. Theo th«ng b¸o cña Bé ChÝnh trÞ th× anh Lª Träng TÊn lµm T lÖnh, t«i lµm ChÝnh ñy MÆt trËn T©y Nguyªn. ... T«i vÒ Khu 5 ®îc giao nhiÖm vô lµm T lÖnh Qu©n khu, Phã bÝ th Khu ñy vµ Qu©n khu ñy, anh Vâ ChÝ C«ng gi÷ chøc BÝ th Khu ñy, BÝ th §¶ng ñy Qu©n khu, ChÝnh ñy Qu©n khu. VÒ ®Õn Bé T lÖnh Qu©n khu th× TÕt MËu Th©n ®· ®Õn gÇn. Sau khi lµm viÖc víi Thêng vô Khu ñy vµ Qu©n khu ñy, c¸c anh ®Òu nhÊn m¹nh quyÕt t©m vµ kÕ ho¹ch Tæng tiÕn c«ng vµ næi dËy TÕt MËu Th©n ®· ®îc c¶ hai tËp thÓ cïng th«ng qua. ... Ngµy thø ba cña cuéc Tæng tiÕn c«ng vµ næi dËy, anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i n¾m l¹i t×nh h×nh, ®i ®Õn quyÕt ®Þnh dïng bé phËn nhá, ®Æc c«ng, ph¸o cèi tiÕp tôc ®¸nh vµo thÞ
47 x·, thÞ trÊn, cßn ®¹i bé phËn vÒ n«ng th«n diÖt ®Þch vµ gi÷ v÷ng thÕ trËn chiÕn lîc nµy. ... Sau h¬n mét th¸ng n¾m l¹i t×nh h×nh, Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng nhËn ®Þnh: th¾ng lîi trong TÕt MËu Th©n lµ to lín, lµm thay ®æi côc diÖn chiÕn tranh, nhng cßn ph¶i kiªn tr× chiÕn ®Êu míi cã thÓ buéc ®Þch ph¶i xuèng thang vµ rót qu©n. Bé ChÝnh trÞ biÓu d¬ng l·nh ®¹o, chØ huy Khu 5 nh¹y bÐn, s¸ng suèt sau ®ît ®Çu ®· chñ tr¬ng dïng ph©n ®éi nhá vµ ph¸o cèi tiÕn c«ng vµo c¸c c¨n cø vµ ®« thÞ, ®¹i bé ph©n lùc lîng lïi ra diÖt ®Þch gi÷ thÕ trËn n«ng th«n ®ång b»ng. Anh T. ®i Hµ Néi vÒ rÊt phÊn khëi, anh nãi: ThËt h¹nh phóc cho Khu ta cã ®îc anh N¨m C«ng vµ anh Hai M¹nh nh¹y c¶m vµ s¸ng suèt, c¬ b¶n gi÷ ®îc lùc lîng vµ gi÷ ®îc thÕ trËn n«ng th«n ®ång b»ng. ... Trong lóc cuéc tiÕn c«ng vµo QuÕ S¬n ®ang b¾t ®Çu, th× t«i nhËn ®îc bøc ®iÖn cña anh Ba DuÈn. Toµn v¨n nh sau: Ngµy 13 th¸ng 8 n¨m 1972 Göi: Anh B¶y Cêng Trung ¬ng Côc, §ång göi: Anh Mêi Khang, anh T NguyÔn1 , anh N¨m C«ng2 , anh Hai M¹nh3 , anh Hoµng4 , anh M«n5 , anh B¶y TiÕn6 , 1. ChiÕn lîc cña ta lµ tÊn c«ng vµ næi dËy, tiªu diÖt vµ _______________ 1. T NguyÔn: TrÇn V¨n Trµ (BT). 2. N¨m C«ng: Vâ ChÝ C«ng (BT). 3. Hai M¹nh: Chu Huy M©n (BT). 4. Hoµng: Hoµng Minh Th¶o (BT). 5. M«n: TrÇn ThÕ M«n (BT). 6. B¶y TiÕn: TrÇn V¨n Quang (BT).
48 lµm tan r· qu©n nguþ. Cuéc tÊn c«ng chiÕn lîc cña ta ®· kÐo dµi h¬n bèn th¸ng. MÆc dï ta ®· tiªu diÖt mét bé phËn quan träng qu©n chñ lùc nguþ nhng lùc lîng ®Þa ph¬ng b¶o an d©n vÖ, lùc lîng phßng vÖ d©n sù vÉn cha tan r· lín, mÆc dÇu ta tÊn c«ng qu©n sù kh¸ m¹nh nhng quÇn chóng vÉn cha næi dËy réng kh¾p; n«ng th«n vÉn cha vì lín. §Þch tuy bÞ thiÖt h¹i nÆng nhng ®· b¾t lÝnh ®«n qu©n kh¸ nhiÒu (trªn 10 v¹n) ®· håi phôc nhanh chãng c¸c ®¬n vÞ bÞ tiªu diÖt. T×nh h×nh n«ng th«n hiÖn nay ®· kh¸c nhiÒu so víi lóc TÕt MËu Th©n, lóc ®ång khëi. Qua h¬n hai n¨m thùc hiÖn kÕ ho¹ch b×nh ®Þnh, ®Þch ®· k×m kÑp t¬ng ®èi chÆt quÇn chóng. Môc ®Ých cña chóng lµ cìng Ðp nh©n d©n ta ph¶i tham gia c¸c tæ chøc vò trang, nöa vò trang tõ phßng vÖ d©n sù, b¶o an d©n vÖ ®Õn chñ lùc cña chóng. B»ng nh÷ng biÖn ph¸p hµnh chÝnh ph¸t xÝt, chóng ®· x©y dùng ®îc mét lùc lîng phßng vÖ d©n sù, mét lùc lîng b¶o an d©n vÖ kh¸ ®«ng, võa ®Ó gi÷ ®Þa ph¬ng võa ®Ó ®«n lªn bæ sung cho chñ lùc. Do ®ã, vÒ so s¸nh lùc lîng ®Þch vµ ta, mÆc dï so s¸nh vÒ tæng qu©n sè, so s¸nh vÒ chñ lùc th× cã lîi cho ta, nhng so s¸nh vÒ lùc lîng ®Þa ph¬ng, lùc lîng nöa vò trang th× ®Þch vÉn cßn u thÕ h¬n ta. Quan hÖ cña quÇn chóng víi c¸ch m¹ng, víi ph¶n c¸ch m¹ng ngµy nay còng kh¸c tríc; cã ®Þa ph¬ng cã ®Õn 70-80% gia ®×nh cã ngêi nhµ bÞ cìng Ðp tham gia c¸c tæ chøc vò trang, nöa vò trang cña ®Þch. C¸ch m¹ng ®ang ë thÕ tÊn c«ng, tinh thÇn sÜ quan binh lÝnh nguþ sa sót nghiªm träng, nguyÖn väng cña quÇn
49 chóng lµ muèn hoµ b×nh; thanh niªn, phßng vÖ d©n sù, d©n vÖ b¶o an, gia ®×nh binh lÝnh ®Òu chèng ®«n qu©n b¾t lÝnh. Cã ®Þa ph¬ng qua ®Èy m¹nh phong trµo chèng ®«n qu©n b¾t lÝnh mµ giµnh ®îc thÕ lµm chñ ë vïng tríc nay c¬ së yÕu. §i ®«i víi chiÕn dÞch tæng hîp, víi phong trµo chiÕn tranh du kÝch réng kh¾p tÊn c«ng tiªu diÖt ®Þch, c«ng t¸c chÝnh trÞ trong nh©n d©n, trong qu©n ®éi, trong giai ®o¹n nµy, ph¶i biÕt n¾m lÊy nhiÖm vô chÝnh trÞ, mÊu chèt lµ lµm tan r· lùc lîng qu©n sù cña ®Þch tríc hÕt lµ lùc lîng phßng vÖ d©n sù, lùc lîng d©n vÖ b¶o an. 2. Võa qua, së dÜ ta cha lµm tan r· ®îc phßng vÖ d©n sù, d©n vÖ b¶o an, chñ lùc ®Þch v× c«ng t¸c vËn ®éng quÇn chóng, c«ng t¸c chÝnh trÞ trong bé ®éi, d©n qu©n du kÝch cha biÕt n¾m lÊy nhiÖm vô chÝnh trÞ mÊu chèt lµ lµm tan r· lùc lîng qu©n sù ®Þch, cha cã khÈu hiÖu trung t©m, cha biÕt dïng biÖn ph¸p thÝch hîp, nhÊt lµ biÖn ph¸p c«ng khai hîp ph¸p. CÇn lµm cho c¸n bé, ®¶ng viªn, nh©n d©n thÊm nhuÇn nhiÖm vô chÝnh trÞ trung t©m lóc nµy lµ lµm tan r· lùc lîng qu©n sù ®Þch, lµm thay ®æi so s¸nh lùc lîng cã lîi cho ta, nhÊt lµ so s¸nh lùc lîng ë c¬ së x·, huyÖn t¹o ®iÒu kiÖn cho quÇn chóng næi dËy, ®¸nh b¹i kÕ ho¹ch b×nh ®Þnh, t¹o ®iÒu kiÖn cã lîi ®a c¸ch m¹ng tiÕp tôc tiÕn lªn sau nµy. NguyÖn väng s©u xa nhÊt cña c¸c tÇng líp hiÖn nay, nhÊt lµ trong c¸c vïng tranh chÊp, vïng ®Þch t¹m thêi cßn kiÓm so¸t lµ hoµ b×nh, chèng ®«n qu©n, b¾t lÝnh. Ta cÇn n¾m lÊy khÈu hiÖu ®ßi hoµ b×nh, chèng ®«n qu©n b¾t lÝnh,
50 ®ßi tr¶ sóng trë vÒ lµm khÈu hiÖu chÝnh trÞ trung t©m trong giai ®o¹n nµy, ®Ó tÊn c«ng lµm tan r· ®Þch. KhÈu hiÖu nµy cã ®iÒu kiÖn dïng biÖn ph¸p c«ng khai hîp ph¸p, huy ®éng c¸c gia ®×nh cã con em bÞ b¾t vµo c¸c tæ chøc vò trang, nöa vò trang cña ®Þch, g©y thµnh mét chiÕn dÞch quy m« lín, hîp ph¸p ®ßi chång con trë vÒ, ®ßi tr¶ sóng, ®ßi kh«ng ®i chiÕn ®Êu, biÕn thµnh mét phong trµo ph¶n chiÕn. Song song víi phong trµo c«ng khai hîp ph¸p chèng ®«n qu©n b¾t lÝnh nãi trªn, cÇn vËn ®éng bÝ mËt bªn trong, phæ cËp 10 chÝnh s¸ch cña mÆt trËn. Trong khi ®Þch ¸p dông nhiÒu biÖn ph¸p ph¸t xÝt vµ t×m mäi c¸ch ®Ó tiªu diÖt c¬ së cña ta, viÖc tuyªn truyÒn 10 chÝnh s¸ch cña mÆt trËn ph¶i tiÕn hµnh thËt khÐo lÐo, tr¸nh béc lé lùc lîng, lµm lé c¬ së. Ph¶i biÕt lÊy biÖn ph¸p c«ng khai hîp ph¸p ®Ó che giÊu lùc lîng cña ta. LÊy phong trµo c«ng khai hîp ph¸p ®Ó phæ biÕn réng 10 chÝnh s¸ch. Cã lµm nhvËy míi thÝch hîp hoµn c¶nh vïng tranh chÊp vµ vïng t¹m thêi ®Þch cßn kiÓm so¸t. CÇn nghiªn cøu nhiÒu h×nh thøc tæ chøc cho thÝch hîp, lÊy th«n x· lµm c¬ së. VÝ dô, tæ chøc vî binh lÝnh, «ng bµ giµ, thiÕu nhi, ®ßi chång con, cùu chiÕn binh ®ßi anh em tr¶ sóng trë vÒ, kh«ng ®i chiÕn ®Êu, kh«ng ®Ó ®«n qu©n. 3. Yªu cÇu nhiÖm vô rÊt cÊp b¸ch, cÇn phæ biÕn nhanh chãng xuèng tËn c¬ së ®Ó ®Èy phong trµo lªn. CÇn cã ph©n c«ng c¸n bé phô tr¸ch, cã tæ chøc chuyªn theo dâi nghiªn cøu cô thÓ, cã kÕ ho¹ch ®óng cho tõng cÊp. ë Êp, x· cÇn cã ngêi ®i lµm. Tríc kia, tríc khi kÕt thóc cuéc chiÕn tranh chèng
51 Ph¸p ta ®· biÕt ®Ò ra khÈu hiÖu ruéng ®Êt. Ngµy nay chóng ta ph¶i biÕt n¾m lÊy khÈu hiÖu ®ßi hoµ b×nh, chèng ®«n qu©n b¾t lÝnh, cã hoµ b×nh míi cã c¬m ¸o, cã h¹nh phóc, kh«ng chÕt chãc. KhÈu hiÖu nµy cã ®iÒu kiÖn dïng biÖn ph¸p c«ng khai, hîp ph¸p, dïng gia ®×nh qu©n nguþ ®Ó tÊn c«ng lµm tan r· qu©n nguþ, lµm thay ®æi nhanh chãng so s¸nh lùc lîng cã lîi cho ta. §©y lµ phong trµo ®Êu tranh chÝnh trÞ, lµ ph¬ng ph¸p ®Êu tranh chÝnh trÞ lín nhÊt, thÝch hîp nhÊt ë miÒn Nam hiÖn nay. CÇn thªm mét sè khÈu hiÖu thÝch hîp tuú tõng vïng. Võa qua së dÜ phong trµo ®Êu tranh chÝnh trÞ ta cha ®Èy lªn ®îc, v× ta cha ®Æt nhiÖm vô lµm tan r· lùc lîng qu©n sù ®Þch, cha ®Æt khÈu hiÖu ®ßi hoµ b×nh chèng ®«n qu©n, b¾t lÝnh ®óng tÇm quan träng trung t©m cña nã, cha cã biÖn ph¸p tæ chøc thÝch hîp. C¸c anh nghiªn cøu chÊp hµnh, cã ý kiÕn g× ®iÖn cho biÕt. Chóc c¸c anh th¾ng lîi. Ba1 §Çu th¸ng 5-1973, anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i ra Hµ Néi dù Héi nghÞ Bé ChÝnh trÞ më réng. Tham dù héi nghÞ cã c¸c ®ång chÝ ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, c¸c ®ång chÝ ñy viªn Trung ¬ng ë c¸c chiÕn trêng; anh NguyÔn V¨n Linh, anh Hoµng V¨n Th¸i, anh Vâ V¨n KiÖt, anh TrÇn V¨n Trµ (ë Nam Bé), anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i (ë Khu 5), anh TrÇn H÷u Dùc (ë TrÞ Thiªn). Bé ChÝnh trÞ ®· dù th¶o mét _______________ 1. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam: V¨n kiÖn §¶ng Toµn tËp, Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2004, t.33, tr.352-355.
52 b¸o c¸o ®Ó héi nghÞ nghiªn cøu vµ th¶o luËn nh÷ng vÊn ®Ò quan träng. ... Cuèi th¸ng 6-1974, theo quyÕt t©m vµ kÕ ho¹ch, Qu©n khu dïng hÇu hÕt c¸c ®¬n vÞ chñ lùc, kh«ng dïng ph¸o 130 ly vµ xe t¨ng tiªu diÖt ®Þch vµ gi¶i phãng c¸c quËn lþ chi khu më réng ®Þa bµn lµm chñ tõng m¶ng. §ît 1, tiªu diÖt ®Þch gi¶i phãng khu §øc Phó, mét chi khu ®îc gi¶i phãng trªn 3 v¹n d©n, ta th¬ng vong Ýt. Riªng quËn lþ, chi khu Minh Long do anh V¬ng TuÊn KiÖt - Phã T lÖnh chØ huy. Anh KiÖt biÕt ý t«i kh«ng cho dïng ph¸o 130 ly vµ xe t¨ng ®Ó gi÷ bÝ mËt bÊt ngê, ®ång thêi kh«ng cho bé ®éi û l¹i vµo háa lùc nªn nh©n lóc t«i ®i chØ huy phÝa B¾c, anh KiÖt ®iÖn vÒ xin anh Vâ ChÝ C«ng cho sö dông ph¸o 130 ly b¾n mÊy chôc viªn míi gi¶i phãng ®îc chi khu Minh Long. §ît 2, tiªu diÖt c¨n cø N«ng S¬n vµ Thîng §øc. Tham mu qu©n khu ®¾p sa bµn hai vÞ trÝ nãi trªn vµ mêi c¸n bé s ®oµn, trung ®oµn, tiÓu ®oµn cña S ®oµn 304 vµ S ®oµn 2 th«ng qua quyÕt t©m vµ kÕ ho¹ch t¸c chiÕn (S ®oµn 304 ®¸nh Thîng §øc do Bé T lÖnh Qu©n khu chØ huy). Trong cuéc häp, S ®oµn trëng 304 b¸o c¸o quyÕt t©m, kÕ ho¹ch t¸c chiÕn vµ kh¼ng ®Þnh: Chóng t«i sÏ dïng háa lùc m¹nh ®ît ®Çu mÊy chôc tÊn ®¹n lín, nÕu ®Þch kh«ng hµng chóng t«i sÏ cho chóng mÊy chôc tÊn n÷a vµ cø thÕ trót lªn ®Çu chóng, nhÊt ®Þnh nã ph¶i hµng. Trong giê nghØ, anh Vâ ChÝ C«ng hái nhá t«i: Anh Êy rÊt h¨ng h¸i nhng h×nh nh chñ quan, anh thÊy cã thÓ th¾ng kh«ng? T«i tr¶ lêi: SÏ th¾ng nhng tr¶ gi¸ ®¾t.
53 ... Cuèi mïa Thu n¨m 1974, anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i ra Hµ Néi tham dù cuéc häp Bé ChÝnh trÞ vµ Qu©n ñy Trung ¬ng, thêi gian tõ ngµy 30-9 ®Õn ngµy 8-10. Tham gia héi nghÞ cã c¸c ®ång chÝ ë chiÕn trêng nh anh Ph¹m Hïng, anh TrÇn V¨n Trµ (Nam B), anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i (Khu 5). ... Trung tuÇn th¸ng 12-1974, anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i ra Hµ Néi dù cuéc häp Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng më réng. Cuéc häp b¾t ®Çu ngµy 18-12-1974 ®Õn ngµy 8-1- 1975. Chñ tr× cuéc häp lµ BÝ th thø nhÊt Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng Lª DuÈn. Bé ChÝnh trÞ gåm cã c¸c ®ång chÝ: Trêng Chinh, Ph¹m V¨n §ång, Lª §øc Thä, Vâ Nguyªn Gi¸p, Ph¹m Hïng, Lª Thanh NghÞ, V¨n TiÕn Dòng, NguyÔn Duy Trinh, TrÇn Quèc Hoµn. Thµnh phÇn më réng gåm: TrÇn V¨n Trµ (chiÕn trêng Nam Bé); Vâ ChÝ C«ng, Chu Huy M©n (Khu 5). C¬ quan bé gåm: anh Song Hµo - Chñ nhiÖm Tæng côc chÝnh trÞ, §inh §øc ThiÖn - Chñ nhiÖm hËu cÇn vµ mét sè ®ång chÝ th ký. Trong 20 ngµy héi nghÞ ®i s©u vµo mÊy vÊn ®Ò lín; ®¸nh gi¸ t×nh h×nh ®Þch, ta trªn chiÕn trêng miÒn Nam tõ sau ngµy HiÖp ®Þnh Pari cã hiÖu lùc, nhÊt lµ hai n¨m 1973-1974; quyÕt t©m më cuéc tiÕn c«ng chiÕn lîc vµ næi dËy ®Òu kh¾p; gi¶i phãng miÒn Nam trong xu©n - hÌ 1975, tèt nhÊt lµ hoµn thµnh tríc mïa ma. VÒ ®Õn Khu 5, chóng t«i khÈn tr¬ng triÖu tËp Héi nghÞ Thêng vô Khu ñy vµ Qu©n khu ñy ®Ó qu¸n triÖt quyÕt t©m chiÕn lîc cña Bé ChÝnh trÞ; th«ng qua ph¬ng
54 ¸n cña qu©n, d©n Khu 5 ®· ®îc chuÈn bÞ. Cuéc häp nµy còng bµn th¶o, lùa chän mét trong hai ph¬ng ¸n ®Ó ®i vµo tæ chøc thùc hiÖn n¾m quyÒn chñ ®éng. ... 18 giê ngµy 27-3-1975, anh Ba DuÈn göi bøc th cho anh Vâ ChÝ C«ng vµ t«i, toµn v¨n nh sau: “Göi anh N¨m C«ng vµ anh Hai M¹nh, Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng vµ Qu©n ñy Trung ¬ng häp ngµy 25-3-1975 ®· th«ng qua kÕ ho¹ch gi¶i phãng §µ N½ng, vµ quyÕt ®Þnh lËp Bé T lÖnh MÆt trËn §µ N½ng. Anh V¨n ®· ®iÖn cho c¸c anh. T«i chØ nhÊn m¹nh mét vµi ®iÓm. ChiÕn th¾ng oanh liÖt ë Bu«n Ma Thuét vµ T©y Nguyªn ®· t¹o ra thêi c¬ gi¶i phãng §µ N½ng. Ta ph¶i tËp trung lùc lîng tõ hai phÝa. Tõ Thõa Thiªn HuÕ ®¸nh vµo vµ tõ Nam - Ng·i ®¸nh ra, nhanh chãng tiªu diÖt toµn bé sinh lùc ®Þch ë §µ N½ng, kh«ng cho chóng rót ch¹y ®Ó co côm vÒ gi÷ Sµi Gßn. Trong lóc nµy, thêi gian lµ lùc lîng. Ph¶i hµnh ®éng hÕt søc t¸o b¹o, bÊt ngê, lµm cho ®Þch kh«ng kÞp trë tay. C¸c anh cÇn sö dông ngay lùc lîng cña Qu©n khu vµ cña tØnh ®¸nh th¼ng vµo §µ N½ng. Ph¶i cã biÖn ph¸p ®Æc biÖt ®Ó hµnh qu©n nhanh nhÊt, kÞp thêi khèng chÕ, chiÕm lÜnh c¸c s©n bay, bÕn c¶ng, bao v©y, chia c¾t ®Ó tiªu diÖt ®Þch. Ph¶i nhanh chãng ph¸t ®éng quÇn chóng vò trang næi dËy, ®Ëp tan c¸c lùc lîng k×m kÑp ë c¬ së, chiÕm lÜnh c¸c c«ng së, kho tµng, nhµ m¸y, thµnh lËp chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng vµ s¸p vµo vËn ®éng binh sÜ ®Þch bá sóng ®Çu hµng, lµm tan r· c¸c ®¬n vÞ qu©n ngôy.
55 C¸c binh ®oµn chñ lùc phÝa B¾c ®· cã kÕ ho¹ch hµnh qu©n nhanh nhÊt ®Ó kÞp thêi hîp ®ång víi c¸nh qu©n phÝa Nam. C¸c anh hµnh ®éng ngay, kh«ng chËm trÔ. Bé ChÝnh trÞ khen ngîi nh÷ng chiÕn th¾ng gißn gi· cña qu©n, d©n Khu 5 vµ chê tin ®¹i th¾ng cña MÆt trËn §µ N½ng. BA1 Sau khi miÒn Nam níc ta hoµn toµn gi¶i phãng, theo chØ thÞ cña Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng, Khu ñy Khu 5 gi¶i thÓ. Trung ¬ng trùc tiÕp l·nh ®¹o c¸c tØnh phï hîp víi nhiÖm vô míi. Anh Vâ ChÝ C«ng ra Trung ¬ng nhËn nhiÖm vô míi vµo ®Çu mïa Thu. Anh Lª V¨n L¬ng phô tr¸ch c«ng t¸c tæ chøc ®iÖn vµo Khu 5, theo quyÕt ®Þnh cña Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng t«i kiªm nhiÖm c¶ ChÝnh ñy vµ BÝ th Qu©n khu ñy... _______________ 1. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam: V¨n kiÖn §¶ng Toµn tËp, S®d, t.36, tr.89-90.
56 Tëng nhí b¸c Vâ ChÝ C«ng NguyÔn ThÞ B×nh* B¸c Vâ ChÝ C«ng quª ë x· Tam Xu©n, huyÖn Nói Thµnh, tØnh Qu¶ng Nam. Theo c¸c ®ång chÝ ë Qu¶ng Nam, b¸c C«ng ®· gi¸c ngé c¸ch m¹ng qua c¸c phong trµo ®Êu tranh ®ßi d©n sinh, d©n chñ cña nh©n d©n Nam Trung Kú, ®Æc biÖt ®¸m tang cô Phan Chu Trinh ®· cã ¶nh hëng lín ®èi víi cuéc ®êi ho¹t ®éng yªu níc cña b¸c. B¸c ®îc kÕt n¹p vµo §¶ng Céng s¶n §«ng D¬ng (nay lµ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam) n¨m 1935, vµ tõ ®ã suèt 60 n¨m, b¸c tham gia cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, råi ®Õ quèc Mü x©m lîc, kh«ng hÒ lïi bíc tríc bÊt cø sù hy sinh gian khæ nµo. B¸c ®· cã nhiÒu ®ãng gãp to lín cho sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc vµ thèng nhÊt ®Êt níc. B¸c ®· cã nh÷ng chñ tr¬ng ®Êu tranh rÊt t¸o b¹o, nhng còng rÊt s¸ng suèt, mµ anh em tõng chiÕn ®Êu díi sù l·nh ®¹o cña B¸c kÓ l¹i nh nh÷ng huyÒn tho¹i... TÊt c¶ nh÷ng cèng hiÕn quan träng ®ã xuÊt ph¸t tõ lßng yªu níc thiÕt tha, lu«n g¾n bã s©u s¾c víi d©n, coi träng nguyÖn väng vµ _______________ * Nguyªn Phã Chñ tÞch níc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam.
57 lîi Ých cña d©n, tõ ®ã mµ d¸m quyÕt ®o¸n, d¸m chÞu tr¸ch nhiÖm trong nh÷ng t×nh huèng quan träng, quyÕt ®Þnh. T«i thuéc thÕ hÖ ®µn em, kh«ng ®îc sèng vµ lµm viÖc víi b¸c Vâ ChÝ C«ng nhiÒu, nhng víi tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®îc nghe, ®îc biÕt vÒ b¸c, t«i c¶m thÊy hÕt søc tù hµo vÒ con ngêi ®Æc biÖt u tó cña ®Êt Qu¶ng, quª h¬ng t«i. Khi vÒ Héi An, t«i ®îc c¸c ®ång chÝ kÓ l¹i vÒ cuéc cíp chÝnh quyÒn ë Héi An n¨m 1945. Sau khi ra tï th¸ng 3-1945, b¸c C«ng tham gia chuÈn bÞ lùc lîng cho cuéc Tæng khëi nghÜa C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m. Chñ tr¬ng ë nhiÒu n¬i lµ ph¶i giµnh chÝnh quyÒn ë n«ng th«n tríc, råi t¹o ¸p lùc giµnh chÝnh quyÒn ë ®« thÞ. Nhng khi ph©n tÝch cô thÓ t×nh h×nh ®Þch ë ®Þa ph¬ng, b¸c C«ng quyÕt ®Þnh ph¶i cíp chÝnh quyÒn ë thÞ x· Héi An tríc. Thùc tÕ cho thÊy nhËn ®Þnh còng nh chñ tr¬ng cña b¸c C«ng lµ ®óng. Ngµy 17-8-1945, nh©n d©n Héi An ®· ®øng lªn giµnh chÝnh quyÒn - tríc h¬n nhiÒu ®Þa ph¬ng trong tØnh. N¨m 1959-1960, trong lóc ë miÒn Nam, ®Þch khñng bè khèc liÖt, nhiÒu c¬ së cña ta ë ®ång b»ng bÞ tan vì, b¸c C«ng cïng víi mét sè l·nh ®¹o cña Khu 5 ®· sím ph¸t triÓn lùc lîng kh¸ng chiÕn, x©y dùng lµng chiÕn ®Êu ë vïng miÒn nói, ®ång thêi cã ph¬ng thøc ®Êu tranh thÝch hîp ë ®ång b»ng. Trªn c¬ së ®ã, b¸c ®· xin Trung ¬ng ®îc võa ®Êu tranh chÝnh trÞ, võa ®Êu tranh vò trang, thùc hiÖn chiÕn thuËt "hai ch©n, ba mòi". Nh÷ng suy nghÜ s¸ng t¹o cña b¸c xuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh thùc tÕ ®ã ch¾c ch¾n ®· gãp phÇn quan träng ®Ó Trung ¬ng §¶ng ra NghÞ
58 quyÕt 15, chuyÓn híng cuéc ®Êu tranh võa kÕt hîp ®Êu tranh chÝnh trÞ víi ®Êu tranh vò trang, ®Èy ®Þch vµo thÕ ngµy cµng lóng tóng, thÊt b¹i, ngîc l¹i ®· t¹o thÕ cho qu©n d©n ta giµnh th¾ng lîi tõng bíc, ®i ®Õn giµnh th¾ng lîi hoµn toµn. Trong chiÕn dÞch mïa Xu©n n¨m 1975, theo t«i ®îc biÕt, còng do ®Ò xuÊt cña B¸c, qu©n d©n ta ®· chän ®¸nh chiÕm sím §µ N½ng, mét c¨n cø chiÕn lîc qu©n sù quan träng cña ngôy quyÒn Sµi Gßn, t¹o ®µ cho cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü th¾ng lîi, gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt Tæ quèc. Sau n¨m 1975, trong hoµn c¶nh míi, trªn c¬ng vÞ kh¸c nhau, ngêi ta còng ng¹c nhiªn thÊy b¸c C«ng còng ph¸t hiÖn ra nhiÒu vÊn ®Ò quan träng cña ®Êt níc vµ ®· ®ãng gãp kh«ng nhá vµo c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ x· héi... NhiÒu ngêi vÉn nhí ®Õn vai trß cña b¸c ®èi víi ChØ thÞ 100 cña Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng vµ chñ tr¬ng "kho¸n 10" cña Bé ChÝnh trÞ. Lµm Phã Thñ tíng kiªm Bé trëng Bé N«ng nghiÖp mét thêi gian ng¾n, qua kh¶o s¸t t×nh h×nh tr× trÖ trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®Æc biÖt qua nghiªn cøu ë H¶i Phßng, b¸c ph¸t hiÖn mét sè n¬i thùc hiÖn "kho¸n chui" ®Òu ®¹t kÕt qu¶ vît tréi so víi nh÷ng n¬i kh¸c. §i s©u, b¸c thÊy trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cÇn cã quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp, t¹o ®iÒu kiÖn cho ngêi n«ng d©n cã ®éng c¬, cã ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy s¶n xuÊt tèt h¬n. B¸c ®· ®Ò xuÊt víi Trung ¬ng ra ChØ thÞ 100. §Ó lµm cho l·nh ®¹o §¶ng ®ång t×nh, còng ph¶i tr¶i qua ®Êu tranh vµ
59 thuyÕt phôc. Víi tÝnh t×nh lu«n lu«n ®iÒm ®¹m, kiªn tr×, b¸c C«ng ®· lµm ®îc ®iÒu ®ã. Thêi gian b¸c C«ng lµm Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, víi c¬ng vÞ lµ Chñ nhiÖm ñy ban §èi ngo¹i Quèc héi, t«i ®îc dù mét sè cuéc häp do b¸c chñ tr×. B¸c lu«n khoan thai gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò sau khi l¾ng nghe ý kiÕn mäi ngêi. T«i ®îc nghe nhiÒu ®ång chÝ nãi l¹i, b¸c thêng nh¾c nhë anh em "nªn l¾ng nghe d©n". Khi mét chñ tr¬ng cña §¶ng mµ c¸n bé vµ nh©n d©n cã nhiÒu ý kiÕn, th× cÇn xem l¹i chñ tr¬ng ®· chÝnh x¸c cha, vÊn ®Ò nµo sai víi thùc tiÔn cuéc sèng, sai víi lîi Ých cña d©n. T«i nghÜ, bµi häc lín nhÊt t«i rót ra tõ nh÷ng suy nghÜ vµ hµnh ®éng ®óng ®¾n, s©u s¾c cña b¸c Vâ ChÝ C«ng chÝnh lµ "lÊy d©n lµm gèc". Nh©n kû niÖm lÇn thø 100 ngµy sinh cña b¸c Vâ ChÝ C«ng, t«i muèn ®îc nãi lªn lßng kÝnh träng vµ biÕt ¬n s©u s¾c. B¸c ®· lµm r¹ng rì thªm truyÒn thèng cña ®Êt Qu¶ng Nam "trung dòng, kiªn cêng".
60 CUéC §êI Vµ Sù CèNG HIÕN §èI VíI C¸CH M¹NG VIÖT NAM §ç Quang Th¾ng * Kho¶ng cuèi n¨m 1953, Thêng vô Liªn khu ñy 5 quyÕt ®Þnh t¸ch miÒn T©y Qu¶ng Nam - §µ N½ng, thµnh lËp mét ®¬n vÞ míi, trùc thuéc Liªn khu, do mét Ban C¸n sù §¶ng l·nh ®¹o... do ®ång chÝ Tr¬ng ChÝ C¬ng, Liªn khu ñy viªn lµm BÝ th. Ho¹t ®éng ®îc h¬n nöa n¨m th× HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ ký kÕt. TØnh Qu¶ng Nam - §µ N½ng n»m trong khu vùc bµn giao sím nhÊt cho ®èi ph¬ng (®Õn ngµy 31-8-1954 ph¶i hoµn thµnh). Ban C¸n sù miÒn T©y ®îc gi¶i thÓ, ®ång chÝ Tr¬ng ChÝ C¬ng ®îc Liªn khu ñy ph©n c«ng lµm BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam; ®ång chÝ Vâ Toµn tõ miÒn B¾c vÒ Liªn khu 5 vµ lµm ñy viªn Thêng vô Liªn khu ñy, sau ®ã lµ Phã BÝ th; ®ång chÝ Tr¬ng ChÝ C¬ng do søc kháe kh«ng æn nªn ph¶i ®i B¾c ®iÒu trÞ ngay tõ ®Çu, ®ång chÝ Phan Tèn lµm quyÒn BÝ th, sau ®ã lµ BÝ th. Trong mét th¸ng r¸o riÕt chuÈn bÞ, nhiÖm vô nÆng nÒ _______________ * Nguyªn ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, nguyªn Chñ nhiÖm ñy ban KiÓm tra Trung ¬ng §¶ng.
61 phøc t¹p nhÊt lµ tæ chøc vµ nh©n sù, quyÕt ®Þnh sè c¸n bé ë l¹i, sè ®i tËp kÕt, chuyÓn toµn bé hÖ thèng l·nh ®¹o tõ tØnh ®Õn c¬ së vµo ho¹t ®éng bÝ mËt. Ngay trong nh÷ng ngµy ®Çu tiÕp qu¶n, ®i ®Õn ®©u ®èi ph¬ng còng cã nh÷ng hµnh ®éng tr¾ng trîn, vi ph¹m HiÖp ®Þnh, lµm bïng næ nhiÒu cuéc ®Êu tranh lín cña nh©n d©n. ThËt ra th× tÊt c¶ nh÷ng viÖc lµm cña ®Þch ®Òu n»m trong mét ý ®å cã s½n: §¸nh phñ ®Çu tríc hÕt vµo vïng tù do, nh»m h¹ khÝ thÕ c¸ch m¹ng cña quÇn chóng, g©y hoang mang bèi rèi cho c¸n bé; ph¸t hiÖn, truy quÐt, b¾t bí tµn s¸t c¸n bé, ®¶ng viªn cña ta. Bªn c¹nh ho¹t ®éng ®¸nh ph¸ cña ®Þch, tËp ®oµn cña B¶o §¹i, bän Quèc d©n §¶ng ph¶n ®éng còng n¾m lÊy thêi c¬ ®a ngêi vµo n¾m mét sè quËn, huyÖn, x·. Tù tay chóng g©y ra nhiÒu cuéc tµn s¸t lín: GiÕt nhiÒu ngêi råi bá vµo c¸c bao têi ®em th¶ xuèng s«ng, ch«n sèng vµo nh÷ng hÇm lín (QuÕ S¬n, Tiªn Phíc...). Sau ®ît ®¸nh phñ ®Çu ¸c liÖt nµy, ®Þch míi b¾t ®Çu ®Æt bé m¸y ngôy quyÒn ë cÊp huyÖn vµ c¬ së, tæ chøc lùc lîng c¶nh s¸t, th¸m b¸o, c¸c tæ chøc qu©n sù ®Ó võa më réng diÖn ®¸nh ph¸ ra c¸c n¬i, võa cñng cè tõng bíc bé m¸y k×m kÑp t¹i chç. Tõ cuèi n¨m 1955 ®Õn ®Çu n¨m 1956 ®· cã h¬n mét ngµn c¸n bé, cèt c¸n (chØ tÝnh c¸c huyÖn phÝa B¾c cña tØnh Qu¶ng Nam) ®· ch¹y lªn c¨n cø, ®îc ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè nu«i nÊng, b¶o vÖ vµ më ®êng ®a hÕt sè ngêi nµy ra miÒn B¾c. Tõ n¨m 1956 trë ®i, sau cuéc "trng cÇu d©n ý" hÊt c¼ng B¶o §¹i, Mü vµ tËp ®oµn tay sai Ng« §×nh DiÖm ®·
62 cã mét chiÕn lîc chung ®¸nh ph¸ toµn diÖn c¸ch m¹ng cña nh©n d©n miÒn Nam, kh«ng chØ ®¬n thuÇn b»ng qu©n sù, chÝnh trÞ mµ cßn thùc hiÖn ®ång bé c¸c chÝnh s¸ch ph¶n ®éng vÒ kinh tÕ, x· héi, v¨n hãa, t tëng... xãa bá mäi thµnh tùu mµ chÕ ®é c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n ®· ®em l¹i. ChiÕn lîc tè céng "quèc s¸ch hµng ®Çu" cña Mü - DiÖm, vÒ thùc chÊt lµ "cuéc chiÕn tranh chØ cã mét phÝa" mµ môc tiªu lµ nh»m tiªu diÖt §¶ng ta, biÕn nh©n d©n ta thµnh né lÖ, biÕn níc ta trë thµnh mét níc thuéc ®Þa vµ b¸n thuéc ®Þa cña chóng. Tõ cuèi n¨m 1956 trë ®i, cuéc ®Êu tranh chèng "tè céng", tinh thÇn vµ chÝ khÝ c¸ch m¹ng ë tÊt c¶ c¸c ®Þa ph¬ng rÊt cao, ®Þch kh«ng thÓ nµo khuÊt phôc ®îc. Mét sè n¬i, ®Þch ®¸nh ®i ®¸nh l¹i nhiÒu lÇn, cã lóc phong trµo t¹m l¾ng xuèng, nhng sau ®ã l¹i håi phôc. C¸n bé, ®¶ng viªn, cèt c¸n bÞ b¾t, bÞ giÕt, nhng c¬ së míi l¹i ph¸t triÓn, kÓ c¶ ph¸t triÓn ®¶ng viªn míi; mét sè tæ chøc ®¶ng bÞ mÊt liªn l¹c víi cÊp trªn vÉn tù m×nh n¾m chÆt quÇn chóng, tiÕp tôc l·nh ®¹o phong trµo. Nh vËy, tuy g©y cho ta nhiÒu tæn thÊt vÒ lùc lîng nhng ®Þch kh«ng thÓ nµo khuÊt phôc ®îc quÇn chóng, tiªu diÖt ®îc §¶ng ta. Tuy nhiªn, trong §¶ng, kÓ c¶ sè ngêi trung kiªn nhÊt ®Òu cã chung mét suy nghÜ: Dï s½n sµng hy sinh nhng nÕu tiÕp tôc mét bÒ "gi¬ lng ra cho ®Þch ®¸nh th× lµm sao b¶o tån vµ ph¸t triÓn lùc lîng, lµm sao cã thÓ m¹nh lªn vµ ®¸nh th¾ng ®Þch".
63 Anh N¨m C«ng lµ ngêi l·nh ®¹o lu«n ®i s¸t phong trµo nghe ngãng mäi ý kiÕn cña cÊp díi, cña quÇn chóng. Ch¾c ch¾n anh ®ang cã nhiÒu tr¨n trë. T«i cßn nhí, t¹i mét cuéc häp TØnh ñy cuèi n¨m 1956 nh»m ®¸nh gi¸ t×nh h×nh mäi mÆt vµ bµn nhiÖm vô míi, anh N¨m chØ nghe vµ rÊt Ýt ph¸t biÓu ý kiÕn. Ngay ®èi víi c«ng t¸c x©y dùng §¶ng, lóc ®ã cÊp trªn cã ý kiÕn t¹m ®×nh chØ x©y dùng §¶ng ë ®Þa ph¬ng, mµ tËp trung chñ yÕu vµo viÖc ®a c¸n bé ra sèng hîp ph¸p ë c¸c thµnh phè... §iÒu nµy ®· lµm cho mét sè ®ång chÝ rÊt ngì ngµng, nhng v× ®©y lµ ý kiÕn chØ ®¹o cña cÊp trªn nªn kh«ng ai cã ý kiÕn kh¸c. TØnh ñy ®· ph©n c«ng cho ®ång chÝ Cao S¬n Ph¸o - Phã BÝ thTØnh ñy trùc tiÕp chØ ®¹o c«ng t¸c thµnh phè, ®¶m nhËn lu«n nhiÖm vô ®ét xuÊt nµy. Trong néi bé TØnh ñy vµ mét sè bÝ th huyÖn ñy ®· béc lé nhiÒu b¨n kho¨n vÒ ®êng lèi ®Êu tranh c¸ch m¹ng ë miÒn Nam vµ rÊt tha thiÕt mong chê mét sù khai th«ng cña toµn §¶ng. §Çu n¨m 1957, anh N¨m C«ng vµ anh Ph¹m Tø (Mêi Kh«i) - ñy viªn Ban Thêng vô TØnh ñy Qu¶ng Nam ®· vît Trêng S¬n ra Hµ Néi gÆp Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th vµ B¸c Hå. T«i nghÜ ®ã lµ tr¸ch nhiÖm lín lao mµ Phã BÝ th Liªn khu ñy ph¶i ph¶n ¶nh ®Çy ®ñ ý chÝ vµ nguyÖn väng cña nh©n d©n vµ §¶ng bé Liªn khu 5 cho Trung ¬ng. Còng chÝnh trong thêi ®iÓm nµy, ®ång chÝ Lª DuÈn, BÝ th Trung ¬ng Côc ë Nam Bé "b»ng sù quan s¸t ph©n tÝch thùc tiÔn, víi t duy vµ tÇm nh×n chiÕn lîc, ®· cã nh÷ng ®¸nh gi¸, dù b¸o ®óng t×nh h×nh, ®Ò xuÊt nh÷ng
64 chñ tr¬ng mang tÝnh quyÕt s¸ch ®èi víi c¸ch m¹ng miÒn Nam" trong mét v¨n kiÖn cã tÝnh ®Þnh híng, ®Æt c¬ së chuyÓn c¸ch m¹ng miÒn Nam tõ thÕ b¶o tån lùc lîng sang tiÕn c«ng, tõ ®Êu tranh chÝnh trÞ ®¬n thuÇn sang ®Êu tranh chÝnh trÞ kÕt hîp víi ®Êu tranh vò trang, t¹o ®iÒu kiÖn cho nh©n d©n miÒn Nam vïng dËy ®Ó cøu níc vµ tù cøu m×nh. Gi÷a n¨m 1957, ®ång chÝ Lª DuÈn ®îc Bé ChÝnh trÞ vµ B¸c Hå ®iÒu ®éng ra Hµ Néi phô tr¸ch c«ng viÖc chung cña §¶ng, ®îc ph©n c«ng chØ ®¹o chuÈn bÞ dù th¶o NghÞ quyÕt vÒ c¸ch m¹ng miÒn Nam ®Ó tr×nh ra Héi nghÞ lÇn thø 15 Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II. T¹i Liªn khu 5, tõ gi÷a n¨m 1957, b¶n §Ò c¬ng C¸ch m¹ng miÒn Nam ®· ®îc chuyÓn tõ §«ng Nam Bé ra Cùc Nam Trung Bé, ®Õn tay nhiÒu ®ång chÝ l·nh ®¹o c¸c tØnh Liªn khu 5. Mäi ngêi ®Òu xem ®ã nh mét ¸nh s¸ng bïng lªn trong ®ªm tèi, mét luång giã míi g©y phÊn khÝch cho toµn §¶ng, toµn d©n. GÇn cuèi n¨m 1957, ®ång chÝ B¶y H÷u (NguyÔn Xu©n H÷u), Liªn khu ñy viªn, tõ Hµ Néi vµo nãi râ h¬n ¶nh hëng vµ t¸c dông cña b¶n §Ò c¬ng ®èi víi viÖc chuÈn bÞ néi dung Héi nghÞ Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng lÇn thø 15 s¾p ®Õn. Anh B¶y H÷u nãi: "Trong lóc chê ®îi, chóng ta ph¶i ®Èy m¹nh c«ng t¸c t tëng, lµm tèt viÖc ®¸nh gi¸ t×nh h×nh, kiªn ®Þnh môc tiªu c¸ch m¹ng chung c¶ níc vµ cña miÒn Nam. Ngay tríc m¾t ph¶i ra søc x©y dùng c¨n cø ë miÒn T©y cña c¸c tØnh duyªn h¶i vµ T©y Nguyªn m¹nh c¶ chÝnh trÞ, kinh tÕ
65 (nhÊt lµ s¶n xuÊt l¬ng thùc), khai th¸c mäi tiÒm n¨ng vÒ ®Þa thÕ, tµi nguyªn vµ con ngêi, ®Æc biÖt lµ ph¸t ®éng lùc lîng thanh niªn lµm vai trß xung kÝch trªn mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng, rót ngêi chuÈn bÞ cho viÖc x©y dùng lùc lîng vò trang". Th¸ng 8-1958, mét cuéc häp Liªn khu ñy kÐo dµi c¶ th¸ng t¹i huyÖn BÕn Gi»ng (Nam Giang) miÒn T©y Qu¶ng Nam kiÓm ®iÓm t×nh h×nh, th¶o luËn b¶n §Ò c¬ng cña ®ång chÝ Lª DuÈn vµ nhÊt trÝ: Trong khi cha cã chñ tr¬ng míi cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng th× võa ra søc cñng cè, ph¸t triÓn phong trµo ë ®ång b»ng vµ ®« thÞ, kÓ c¶ c«ng t¸c x©y dùng §¶ng trong nh©n d©n; khÈn tr¬ng, tÝch cùc x©y dùng c¨n cø theo tinh thÇn míi. §îc sù ®ång ý cña Bé ChÝnh trÞ, ®ång chÝ TrÇn Nam Trung, BÝ th Liªn khu ñy vµ mét sè Liªn khu ñy viªn ra Hµ Néi. §ång chÝ B¶y H÷u lµm nhiÖm vô thêng trùc. Trong kho¶ng thêi gian tõ cuèi n¨m 1958 ®Õn sau Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng khãa II (th¸ng 1-1959) vµ sau ChØ thÞ cña Bé ChÝnh trÞ vÒ nhiÖm vô x©y dùng c¨n cø c¸ch m¹ng ë T©y Nguyªn (th¸ng 3- 1959), Liªn khu ñy 5 gÇn nh cã mÆt ®«ng ®ñ ë Hµ Néi. C¸c ®ång chÝ ®· bµn kü viÖc triÓn khai thùc hiÖn NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II vµ ph©n c«ng cho tõng ngêi vÒ th¼ng c¸c liªn tØnh. Riªng anh N¨m C«ng lóc nµy ®· thay anh TrÇn Nam Trung lµm BÝ th Liªn khu ñy (anh TrÇn Nam Trung sang lµm ë Bé ChØ huy qu©n sù).
66 §Çu th¸ng 5-1959, anh N¨m C«ng vÒ ®Õn Qu¶ng Nam, triÖu tËp ngay mét Héi nghÞ c¸n bé t¹i vïng cao cña huyÖn Hiªn (nay lµ §«ng Giang), gåm c¸c tØnh Qu¶ng TrÞ, Thõa Thiªn - HuÕ, Qu¶ng Nam - §µ N½ng ®Ó phæ biÕn nghÞ quyÕt. TØnh ñy Qu¶ng Nam ®· cö ®ång chÝ Phan Tèn, BÝ th TØnh ñy vµ t«i - BÝ th Ban C¸n sù miÒn T©y ®i dù héi nghÞ nµy. Anh N¨m C«ng nãi râ: NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng lµ v¨n kiÖn cã tÇm chiÕn lîc bao hµm nhiÒu vÊn ®Ò lín ®èi víi c¸ch m¹ng chung cña c¶ níc vµ ®èi víi c¸ch m¹ng miÒn Nam. "C¸ch m¹ng miÒn Nam nãi chung kh«ng thÓ ®i ra ngoµi quy luËt chung cña c¸ch m¹ng ë c¸c thuéc ®Þa vµ b¸n thuéc ®Þa tõ tríc ®Õn nay, cho nªn con ®êng ph¸t triÓn c¬ b¶n cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam ë miÒn Nam lµ khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn vÒ tay nh©n d©n. Muèn ®¹t ®îc môc tiªu ®ã ph¶i cã mét qu¸ tr×nh l©u dµi, gian khæ, ph¶i tÝch cùc x©y dùng, cñng cè vµ ph¸t triÓn lùc lîng c¸ch m¹ng th× míi cã ®iÒu kiÖn n¾m thêi c¬ thuËn lîi ®Ó giµnh th¾ng lîi cuèi cïng". §Õ quèc Mü lµ ®Õ quèc hiÕu chiÕn nhÊt, cho nªn trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nµo ®ã, cuéc khëi nghÜa cña nh©n d©n miÒn Nam còng cã kh¶ n¨ng chuyÓn thµnh cuéc ®Êu tranh vò trang trêng kú. Tríc m¾t, con ®êng ®ã lµ lÊy søc m¹nh cña quÇn chóng, dùa vµo lùc lîng chÝnh trÞ cña quÇn chóng lµ chñ yÕu, kÕt hîp víi lùc lîng vò trang ®Ó ®¸nh ®æ chÝnh quyÒn thèng trÞ cña ®Õ quèc vµ phong kiÕn, dùng lªn chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng cña nh©n d©n.
67 Ph©n tÝch t×nh h×nh, anh N¨m C«ng ®· kÕt hîp gi¶i quyÕt mét sè th¾c m¾c cho r»ng NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng ban hµnh qu¸ chËm, anh cho r»ng ®èi víi mét nghÞ quyÕt cã tÇm chiÕn lîc, cã nhiÒu mèi quan hÖ ®èi víi c¸ch m¹ng thÕ giíi, quan hÖ gi÷a x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c vµ ®Êu tranh giµnh ®éc lËp thèng nhÊt ë miÒn Nam, bao gåm rÊt nhiÒu vÊn ®Ò träng ®¹i vµ phøc t¹p... ®· ®¹t sù nhÊt trÝ cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng th× qu¶ lµ kh«ng ®¬n gi¶n mét chót nµo. §Õn nay, NghÞ quyÕt ®· b¾t ®Çu ®i vµo cuéc sèng th× ®ã lµ h¹nh phóc lín cho §¶ng ta, nh©n d©n ta. VÒ vÊn ®Ò x©y dùng c¨n cø, l©u nay Liªn khu 5 ®· kÞp thêi cho c¸c tæ chøc ®¶ng b¸m rÔ s©u trong nh©n d©n ë c¸c vïng d©n téc thiÓu sè, lùc lîng chÝnh trÞ ®· lín m¹nh h¬n bao giê hÕt, ®ang cã nhiÒu thuËn lîi ®Ó x©y dùng c¨n cø c¸ch m¹ng theo yªu cÇu míi. VÊn ®Ò cÊp b¸ch hiÖn nay lµ ph¶i ph¸t triÓn m¹nh vµo phÝa Nam, nèi liÒn c¸c c¨n cø cña Liªn khu 5 víi miÒn §«ng Nam Bé. Héi nghÞ kÕt thóc trong mét bÇu kh«ng khÝ phÊn khëi tin tëng dï mäi ngêi ®Òu biÕt r»ng nhiÖm vô míi sÏ rÊt nÆng vµ ph¶i ch¹y ®ua víi thêi gian míi thùc hiÖn ®îc... Còng trong thêi ®iÓm nµy, Mü - DiÖm r¸o riÕt tÊn c«ng vµo vïng c¨n cø ta; gom d©n vµo nh÷ng khu tËp trung lín; t¨ng cêng bé m¸y k×m kÑp, lïng quÐt s©u h¬n vµo mét sè vïng ë miÒn nói c¸c tØnh. Bøc xóc tríc vÊn ®Ò b¶o vÖ c¨n cø, b¶o vÖ tÝnh m¹ng, tµi s¶n cña nh©n d©n, vµ díi ¸nh s¸ng cña NghÞ quyÕt
68 Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, nh©n d©n ë c¸c x· VÜnh H¶o, VÜnh HiÖp, thuéc khu VÜnh Th¹nh (B×nh §Þnh), tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 4-1959 ®· vïng lªn chèng Mü - ngôy, ph¸ khu tËp trung, ch¹y vÒ lµng cò, tæ chøc bè phßng chèng ®Þch cµn quÐt b»ng vò khÝ tù t¹o: ch«ng, bÉy, vò khÝ th« s¬. Nhng ®iÓn h×nh nhÊt lµ cuéc khëi nghÜa Trµ Bång (Qu¶ng Ng·i) gåm nhiÒu d©n téc: Cor, Ca Dong, H'rª vµ Kinh, cã quy m« lín vµ quyÕt liÖt nhÊt, kÐo dµi bèn ngµy ®ªm (tõ ngµy 28 ®Õn 31-8-1959), ®¹p ®æ hoµn toµn bé m¸y ngôy quyÒn, lµm cho quËn trëng, quËn phã ph¶i bá ch¹y vÒ tØnh lþ. §ång thêi víi viÖc ph¸t ®éng toµn d©n ®øng lªn ®¸nh ®Þch, bé m¸y tù qu¶n cña c¬ së ®· ®îc thµnh lËp, chuÈn bÞ ®Ó chèng tr¶ víi sù t¸i chiÕm cña ®Þch, b¶o vÖ chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng, b¶o vÖ tÝnh m¹ng, tµi s¶n cña nh©n d©n, b¶o vÖ c¨n cø. Cuéc khëi nghÜa lan nhanh ®Õn c¸c huyÖn l©n cËn nh S¬n Hµ, Ba T¬, Minh Long vµ t¸c ®éng m¹nh ®Õn toµn miÒn T©y Qu¶ng Ng·i. Ho¶ng hèt tríc t×nh h×nh nµy, Mü - ngôy ®· tËp trung mét lùc lîng lín nh»m dËp t¾t cuéc khëi nghÜa, lËp l¹i bé m¸y thèng trÞ bÞ ®æ n¸t, ng¨n chÆn lµn sãng khëi nghÜa ®ang lan réng. TØnh Qu¶ng Ng·i ®· cÊp b¸o t×nh h×nh nµy lªn Liªn khu, ®ång thêi mét sè tØnh kh¸c ®· cã ý kiÕn víi Liªn khu ñy, tá ý lo ng¹i vÒ sù kiÖn qu¸ ®ét xuÊt nµy, kh«ng biÕt tríc ®Ó cã kÕ ho¹ch phèi hîp hç trî. Tríc sù thiÕu nhÊt trÝ nµy, anh N¨m C«ng tõ ®Çu cho r»ng cuéc khëi nghÜa ®· næ ra råi, ®iÒu tríc nhÊt lµ
69 kh«ng ®îc déi níc l¹nh vµo khÝ thÕ c¸ch m¹ng cña quÇn chóng mµ ph¶i ph¸t huy h¬n n÷a tinh thÇn c¸ch m¹ng cña nh©n d©n, chiÕn sÜ, kiªn quyÕt vît qua mäi khã kh¨n, ®¸nh b¹i cuéc ph¶n c«ng cña ®Þch, b¶o toµn mäi th¾ng lîi ®· giµnh ®îc, nhanh chãng x©y dùng lùc lîng vò trang, ra søc s¶n xuÊt l¬ng thùc, cøu ®ãi, cøu ®au cho nh©n d©n. Lóc nµy, TØnh ñy Qu¶ng Ng·i ®· cã ba ®¬n vÞ vò trang lu«n s¸t c¸nh víi nh©n d©n ®Ó ®¸nh ®Þch vµ gióp ®ì nh©n d©n trªn nhiÒu mÆt. Anh N¨m C«ng ®· göi ®iÖn ®Õn c¸c tØnh ®Ó cho c¸c tØnh cã mét nhËn thøc vµ th¸i ®é xö lý ®óng víi sù kiÖn nµy: §Èy m¹nh cuéc ®Êu tranh t¹i ®Þa ph¬ng buéc ®Þch ph¶i ph©n t¸n lùc lîng ®Ó ®èi phã, tuyªn truyÒn réng r·i th¾ng lîi vµ ¶nh hëng cña cuéc khëi nghÜa Trµ Bång ®Ó ®éng viªn cæ vò phong trµo chung. Tuy søc kháe rÊt yÕu do lµm viÖc qu¸ c¨ng th¼ng, bÖnh sèt rÐt hµnh h¹, nhng anh kiªn quyÕt ®Õn gÆp TØnh ñy Qu¶ng Ng·i n¾m kü t×nh h×nh, ®¸nh gi¸ ®óng u ®iÓm, khuyÕt ®iÓm trong l·nh ®¹o, chØ ®¹o cña TØnh ñy suèt tõ khi chuÈn bÞ ®Õn khi quyÕt ®Þnh khëi nghÜa, xö lý c¸c t×nh huèng ®· x¶y ra. KÕt luËn cña anh: §©y lµ mét th¾ng lîi lín cña cuéc khëi nghÜa cã quy m« lín do nh©n d©n tù gi¸c ®øng lªn nhÊt tÒ ®¸nh sôp toµn bé hÖ thèng cai trÞ cña Mü - ngôy, thiÕt lËp chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng vµ ph¸t ®éng toµn d©n dïng b¹o lùc chÝnh trÞ kÕt hîp víi ®Êu tranh vò trang chèng l¹i sù ph¶n c«ng ®iªn cuång cña ®Þch ®Ó b¶o vÖ
70 thµnh qu¶ ®· giµnh ®îc, cñng cè ph¸t triÓn lùc lîng c¸ch m¹ng vÒ mäi mÆt, kiªn quyÕt b¶o vÖ c¨n cø, b¶o vÖ tÝnh m¹ng tµi s¶n cña nh©n d©n. Anh cho r»ng cuéc khëi nghÜa nµy lµ ®óng víi ®êng lèi cña §¶ng (NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II), ®· cã sù chuÈn bÞ c«ng phu, trong ®ã cã viÖc x©y dùng mét sè ®¬n vÞ vò trang cña tØnh ®Ó hç trî cho quÇn chóng. Díi sù l·nh ®¹o s¸ng suèt vµ kÞp thêi cña Thêng vô Liªn khu ñy mµ trùc tiÕp lµ ®ång chÝ BÝ th Liªn khu ñy, sau mét th¸ng chiÕn ®Êu, gi»ng co quyÕt liÖt víi ®Þch, ®Õn th¸ng 10-1959, ta ®· thu håi toµn bé vïng ®Êt bÞ ®Þch t¸i chiÕm, 40 x· cña miÒn T©y hoµn toµn ®îc gi¶i phãng, t¹o thªm ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó cñng cè miÒn nói vµ ph¸t triÓn xuèng vïng ®ång b»ng. Th¸ng 6-1961, anh N¨m C«ng ®i vµo Nam Bé chuÈn bÞ cho cuéc häp ®Çu tiªn cña Trung ¬ng Côc. Th¸p tïng anh cã c¸c ®ång chÝ Lª Vô, Phông Minh, NguyÔn TÊn Lùc (thký riªng cña anh N¨m) vµ t«i. §êng ®i tõ c¬ quan TØnh ñy §¾k L¾k vµo phÝa Nam võa míi nèi ®îc nªn cßn rÊt khã kh¨n. §ång chÝ Mêi Nguyªn, BÝ th TØnh ñy, cïng mét lùc lîng b¶o vÖ nhá ph¶i më ®êng vµ b¶o vÖ cho anh N¨m C«ng. §Õn mét ®Þa ®iÓm phÝa Nam tØnh §¾k L¾k, anh N¨m C«ng gÆp anh TrÇn Lª tõ Cùc Nam lªn ®Ó bµn nhiÖm vô cña Khu 6 víi vÊn ®Ò cÊp b¸ch lµ ph¸t triÓn m¹nh vµo phÝa Nam ®Ó nèi liÒn víi miÒn §«ng Nam Bé, vïng nµy c¬ së cßn rÊt yÕu, l©u nay cha cã ai ®Õn gióp
71 gi¶i quyÕt khã kh¨n nµy, chØ cã anh N¨m C«ng míi lµm ®îc v× cÇn ph¶i ®iÒu ®éng nhiÒu c¸n bé cã kinh nghiÖm, cã n¨ng lùc cña c¸c tØnh Liªn khu 5 vµ mét sè c¸n bé tËp kÕt ë miÒn B¾c vµo Nam. Cuèi th¸ng 8-1961, anh N¨m C«ng ®· ®Õn c¬ quan Xø ñy Nam Bé do ®ång chÝ NguyÔn V¨n Linh (Mêi Cóc) lµm BÝ th. Do ®· cã NghÞ quyÕt cña Bé ChÝnh trÞ vÒ tæ chøc vµ nh©n sù cña Trung ¬ng Côc nªn anh N¨m C«ng vµ anh Mêi Cóc b¾t tay ngay vµo viÖc chuÈn bÞ lµm b¸o c¸o t×nh h×nh chung cña Nam Bé vµ Liªn khu 5; trªn c¬ së ®· chuÈn bÞ dù th¶o NghÞ quyÕt lÇn thø nhÊt cña Trung ¬ng Côc, anh N¨m C«ng ph©n c«ng anh Phông Minh viÕt b¸o c¸o chung, cßn t«i viÕt b¸o c¸o vÒ T©y Nguyªn. Anh Lª Vô ®· ®îc Trung ¬ng Côc bè trÝ lµm Ch¸nh v¨n phßng. C¸c dù th¶o b¸o c¸o, sau khi ®îc anh N¨m gãp ý hoµn chØnh ®· in ra nhiÒu b¶n ®Ó c¸c ®ång chÝ Xø ñy nghiªn cøu, ngîc l¹i, b¶n b¸o c¸o chung cña Trung ¬ng Côc còng ®îc göi ®Õn toµn Liªn khu 5. Ên tîng ®Çu tiªn cña chóng t«i (mµ ch¾c anh N¨m còng chung suy nghÜ) lµ phong trµo ®ång khëi cña Nam Bé sau cuéc khëi nghÜa ë BÕn Tre (tõ ngµy 15 ®Õn ngµy 19-1- 1960) ®· nhanh chãng lan réng ®Õn c¸c tØnh kh¸c ë ®ång b»ng s«ng Cöu Long, ®¸nh sôp tõng m¶ng lín bé m¸y ngôy quyÒn cña Mü - DiÖm ë n«ng th«n; thµnh lËp chÝnh quyÒn tù qu¶n cña nh©n d©n ë c¬ së, ph¸t triÓn nhanh lùc lîng chÝnh trÞ vµ vò trang, tiÕn hµnh ®Êu tranh "hai ch©n, ba mòi" chèng l¹i c¸c cuéc cµn quÐt t¸i lÊn chiÕm
72 cña Mü - ngôy. Ta ®· rót nhiÒu thanh niªn ®Ó thµnh lËp c¸c ®¬n vÞ vò trang ë ®Þa ph¬ng, ®a lªn miÒn (Trung ¬ng Côc) vµ cung cÊp cho c¶ Khu 6. Trong thêi gian ®ã, anh N¨m C«ng võa gi¶i quyÕt c«ng viÖc chung, võa tranh thñ gÆp gì nhiÒu c¸n bé ®Ó t×m hiÓu t×nh h×nh vµ nghe ngãng ý kiÕn cña hä, kÓ c¶ nh÷ng c¸n bé trÝ thøc ë khèi MÆt trËn - D©n vËn. Anh ®îc nhiÒu ngêi quý mÕn. Khi t«i ®îc ph©n c«ng vÒ lµm BÝ th TØnh ñy L©m §ång (th¸ng 8-1962) th× nghe anh N¨m ®· ®i c«ng t¸c xuèng ®ång b»ng s«ng Cöu Long ®Ó nghiªn cøu toµn bé c¸c mÆt c«ng t¸c, trong ®ã cã rÊt nhiÒu s¸ng t¹o trong thùc hiÖn ®êng lèi chung cña §¶ng. §Õn n¨m 1964, anh N¨m C«ng vÒ l¹i Khu 5, ®ång thêi lóc nµy còng cã sù ®iÒu chØnh vÒ tæ chøc: ®a hai tØnh §¾k L¾k (phÝa B¾c) vµ Kh¸nh Hßa vÒ l¹i Khu 5; Khu 6 cã thªm ba tØnh míi: Qu¶ng §øc (§¾k N«ng hiÖn nay), L©m §ång vµ Phíc Long (tríc ®©y thuéc Khu miÒn §«ng Nam Bé) thùc hiÖn ®óng yªu cÇu mµ ChØ thÞ cña Bé ChÝnh trÞ vÒ x©y dùng c¨n cø c¸ch m¹ng ®· ®Ò ra. Tõ Khu 6 vµo Nam Bé (B2) trùc thuéc Trung ¬ng Côc miÒn Nam. Tõ Khu 5 trë ra do Trung ¬ng trùc tiÕp chØ ®¹o. Suèt c¶ cuéc ®êi m×nh, anh N¨m C«ng ®· cã sù cèng hiÕn to lín cho sù nghiÖp c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Víi b¶n lÜnh, trÝ tuÖ vµ kinh nghiÖm b¶n th©n, tõ c¸c vÞ trÝ chñ chèt cña cÊp tØnh, cÊp khu ®Õn c¬ng vÞ cao nhÊt cña §¶ng vµ Nhµ níc ta, anh lu«n hÕt m×nh lo cho §¶ng, lo cho
73 nh©n d©n ngay c¶ khi t×nh h×nh khã kh¨n nhÊt. V× lu«n ®i s¸t xuèng d©n, gÇn c¸n bé cÊp díi, hiÓu râ t©m t nguyÖn väng cña hä nªn tiÕng nãi cña anh cã sù thuyÕt phôc rÊt cao, mÆt kh¸c do cã sù suy nghÜ s©u s¾c, kÕt hîp chÆt chÏ lý luËn vµ thùc tiÔn nªn anh l¹i cã tÝnh quyÕt ®o¸n m¹nh mÏ ®Ó giµnh th¾ng lîi. §ã lµ mét tÊm g¬ng tiªu biÓu cña mét chiÕn sÜ c¸ch m¹ng mµ ngµy nay chóng ta ph¶i häc tËp, tu dìng ®Ó noi theo.
74 CON NG¦êI Cã MÆT §óNG LóC LÞCH Sö Cã NHU CÇU Hoµng Tïng* Nh©n vËt Êy lµ Vâ ChÝ C«ng. Sau khi ®Êt níc ®îc hoµn toµn gi¶i phãng, Tæ quèc ta thèng nhÊt, nh÷ng nhiÖm vô lÞch sö cña cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n ®îc hoµn thµnh trän vÑn, c¸ch m¹ng bíc sang giai ®o¹n x· héi chñ nghÜa. Lóc bÊy giê trong §¶ng ta cã hai ý kiÕn kh¸c nhau vÒ nhiÖm vô tríc m¾t: ý kiÕn thø nhÊt, lµ c¸ch m¹ng ph¶i chuyÓn sang giai ®o¹n x· héi chñ nghÜa, nhng nhiÖm vô tríc m¾t lµ kh«i phôc kinh tÕ, hµn g¾n nh÷ng vÕt th¬ng chiÕn tranh, æn ®Þnh ®êi sèng nh©n d©n, chuÈn bÞ cho giai ®o¹n ph¸t triÓn sau ®ã. ý kiÕn thø hai, lµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa ngay vµ tríc hÕt ph¶i c¶i t¹o c«ng th¬ng nghiÖp vµ hîp t¸c x· ë c¸c tØnh, thµnh miÒn Nam. TiÕn hµnh ®ång thêi ba cuéc _______________ * Nguyªn BÝ th Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, nguyªn Tæng Biªn tËp b¸o Nh©n D©n, nguyªn Trëng Ban Tuyªn huÊn Trung ¬ng.
75 c¸ch m¹ng: c¸ch m¹ng quan hÖ s¶n xuÊt, c¸ch m¹ng khoa häc - kü thuËt, c¸ch m¹ng t tëng - v¨n hãa; lÊy c¸ch m¹ng khoa häc - kü thuËt lµm then chèt. Trªn c¬ së ®ã, ph¸t triÓn ®ång thêi c«ng nghiÖp nÆng, c«ng nghiÖp nhÑ vµ n«ng nghiÖp; u tiªn c«ng nghiÖp nÆng. ý kiÕn thø hai trë thµnh NghÞ quyÕt §¹i héi lÇn thø IV cña §¶ng, häp th¸ng ch¹p n¨m 1976. Sau chiÕn tranh, viÖn trî cña c¸c phÝa ®èi víi níc ta gi¶m dÇn vµ chÊm døt. §Êt níc bÞ tµn ph¸ nÆng nÒ. VÕt th¬ng chiÕn tranh s©u thªm ë kh¾p mäi miÒn. S¶n xuÊt thiÕu nguyªn liÖu, n¨ng lîng, ph©n bãn. N¹n ®ãi xuÊt hiÖn. N«ng nghiÖp bÞ ®¶o lén do hîp t¸c hãa å ¹t, kh«ng cã ph©n bãn vµ Nhµ níc thiÕu hµng hãa ®Ó trao ®æi víi n«ng d©n. §ång tiÒn mÊt gi¸. C¸c níc t b¶n phèi hîp víi nhau bao v©y kinh tÕ níc ta. Mét cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ - x· héi nhanh chãng Ëp ®Õn kh¾p níc. Kh«ng khÝ phÊn khëi sau n¨m 1975 biÕn mÊt. Sè ngêi bá ra níc ngoµi ngµy cµng nhiÒu. Vâ ChÝ C«ng, sau n¨m 1945 chñ yÕu ho¹t ®éng ë quª nhµ vµ ë miÒn Nam, næi tiÕng lµ ngêi kiªn cêng, n¨ng ®éng s¸ng t¹o, t¸c phong chu ®¸o, sèng cã t×nh nghÜa, ®îc bÇu vµo Bé ChÝnh trÞ vµ Phã Thñ tíng phô tr¸ch n«ng nghiÖp sau §¹i héi lÇn thø IV cña §¶ng; vµ sau §¹i héi lÇn thø V, vÉn ®îc bÇu vµo Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ thTrung ¬ng vµ lµ BÝ th Thêng trùc. §ång chÝ ®Õn ®óng lóc vµ ®óng n¬i cÇn, mét ngêi giµu kinh nghiÖm, s¸t cuéc sèng quÇn chóng, ghÐt lý thuyÕt viÓn v«ng, cã ®iÒu kiÖn ®Ò xuÊt mét gi¶i ph¸p cã tÝnh ®ét
76 ph¸ ®Ó ®a ®Êt níc qua c¬n hiÓm nghÌo. T×nh h×nh lóc Êy nguy ngËp thËt, c¶ níc ®ãi. NÒn s¶n xuÊt ngng trÖ, ®êi sèng tiªu ®iÒu. Ngêi ta hay h¸t mét b¶n nh¹c: Th»ng Bêm cã c¸i qu¹t mo. Vâ ChÝ C«ng nghÜ vµ lµm. Anh më mét ®éi c«ng t¸c ®i lµm thö viÖc giao kho¸n cho x· viªn mét hîp t¸c x· ë VÜnh Phó. Anh thêng suy nghÜ: ®· cã lÇn ra B¾c ho¹t ®éng vµ gÆp nhiÒu thanh niªn ngoµi ®ång b»ng s«ng Hång, hä rÊt n¨ng ®éng vµ chÞu th¬ng, chÞu khã; v× sao s¶n xuÊt n«ng nghiÖp sót kÐm, cã n¬i kh«ng b»ng tríc khi hîp t¸c hãa. T«i gÆp anh, võa cïng lµm viÖc trong Ban BÝ th, võa cïng suy nghÜ. BiÕt t«i ®ang t×m mét lèi tho¸t nh anh, anh bµn riªng víi t«i: "Chóng ta chung nhau. T«i phô tr¸ch c«ng t¸c n«ng nghiÖp, anh phô tr¸ch c«ng t¸c ttëng. H·y më réng viÖc kho¸n s¶n phÈm cho x· viªn vµ giao ruéng cho hä ®Þnh râ møc thuÕ vµ møc b¸n thãc, cßn bao nhiªu hä hëng hÕt, cã thÓ b¸n theo gi¸ tháa thuËn". Anh cö Bé trëng N«ng nghiÖp NguyÔn Ngäc Tr×u cïng t«i lµm viÖc nµy. Chóng t«i häp c¸c trëng ban n«ng nghiÖp vµ trëng ban tuyªn huÊn c¸c tØnh, ®a chñ tr¬ng nµy ra th¶o luËn. Sè ®«ng t¸n thµnh; mét sè ngêi ph¶n ®èi. Nh©n vËt l·nh ®¹o cÊp cao h¬n thÊy cã cuéc vËn ®éng nµy, nãi: c¸c anh cø lµm víi ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o kh«ng ®Èy lïi c¸ch m¹ng kü thuËt vµ quyÒn lµm chñ tËp thÓ cña n«ng d©n. Chóng t«i høa sÏ b¶o ®¶m. Sau mét vô, t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ n«ng th«n thay ®æi tr«ng thÊy; ®Æc biÖt lµ kh«ng khÝ lao ®éng; n«ng d©n chñ ®éng ra ®ång tõ s¸ng sím ®Õn
77 tèi mÞt míi vÒ, nghØ tra ë bê ruéng; truyÒn thèng mét n¾ng hai s¬ng trë l¹i víi ®ång ruéng th©n yªu. Chóng t«i thÊy v÷ng t©m, viÖc ®ét ph¸ ®· t×m thÊy. Tríc hÕt, ph¶i gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ¨n, ch©n lý ngh×n ®êi; thÕ mµ cã lóc l·ng quªn. Mét nhµ tu hµnh thÊy hiÖn tîng l¹, nãi: «ng nµo ®a ra s¸ng kiÕn kho¸n s¶n phÈm nªn thê «ng Êy lµm Thµnh Hoµng. ¤ng Êy chÝnh lµ «ng n«ng d©n, «ng c¸n bé c¬ së. Hä ®· kho¸n ®îc tõ tríc, sau khi ®îc «ng Phã Thñ tíng m¹nh d¹n ®Ò xuÊt chñ tr¬ng vµ «ng BÝ th Trung ¬ng Lª Thanh NghÞ ký ChØ thÞ 100 (tríc khi Vâ ChÝ C«ng chuyÓn sang), th× mét cuéc vËn ®éng lín, s«i næi vµ cã hiÖu qu¶ hiÕm thÊy nµy, ®· trë thµnh hîp ph¸p; tríc ®ã lµm thö. Vâ ChÝ C«ng cßn cã vai trß quan träng khi ë Bé ChÝnh trÞ vµ Ban BÝ th, cïng víi ®ång chÝ Trêng Chinh chuÈn bÞ §¹i héi lÇn thø VI cña §¶ng. LÇn nµy, hai ý kiÕn kh¸c nhau l¹i xuÊt hiÖn: - ý kiÕn thø nhÊt, lµ gi÷ v÷ng chÝnh s¸ch cò, kÕ ho¹ch hãa tËp trung vµ c«ng h÷u s¶n xuÊt vµ ph©n phèi. - ý kiÕn thø hai, lµ ph¶i ®æi míi t duy, lý luËn; b¾t ®Çu tõ t duy kinh tÕ. Nhê Trêng Chinh, Vâ ChÝ C«ng, NguyÔn V¨n Linh, Vâ V¨n KiÖt vµ mét sè ®ång chÝ kh¸c kiªn tr× mµ ý kiÕn thø hai trë thµnh t tëng trung t©m cña B¸o c¸o chÝnh trÞ. T tëng ®æi míi ®¸p øng ®óng nhu cÇu cuéc sèng. Khi tr×nh bµy dù th¶o B¸o c¸o chÝnh trÞ ra Héi nghÞ Trung ¬ng, nhanh chãng ®îc ñng hé vµ thuyÕt phôc. Vµ v¨n kiÖn ®îc c«ng bè trªn b¸o chÝ; sù nhÊt trÝ rÊt m¹nh ë tÊt c¶ c¸c miÒn. §¹i héi th¶o luËn s«i næi, kh«ng cã ®¹i biÓu
78 nµo ph¶n ®èi. Sau §¹i héi VI, Vâ ChÝ C«ng lµ ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc chuÈn bÞ NghÞ quyÕt cã sè hiÖu lµ 10 giao quyÒn sö dông ruéng ®Êt cho n«ng d©n, lµm ®óng khÈu hiÖu ruéng cµy nªu ra tõ ®Çu: canh gi¶ h÷u kú ®iÒn (ngêi cµy cã ruéng). Häa vµ Phóc phÇn lín do con ngêi g©y ra. Tríc tai Häa, chØ râ lèi ra lµ Phóc. ChuyÓn Häa thµnh Phóc lµ ngêi l·nh ®¹o giái. Vâ ChÝ C«ng ®· xuÊt hiÖn ®óng lóc lÞch sö cã nhu cÇu vµ ®· ®¸p øng ®óng nhu cÇu Êy.
79 NHµ L·NH §¹O XUÊT S¾C CñA §¶NG TA Vò Oanh * §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ mét trong nh÷ng c¸n bé l·nh ®¹o chñ chèt cña §¶ng ®· g¾n bã m¸u thÞt víi ®ång bµo, chiÕn sÜ miÒn Nam, nhÊt lµ ®èi víi Liªn khu 5 trong suèt hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p vµ chèng ®Õ quèc Mü x©m lîc. Víi c¬ng vÞ lµ BÝ th Liªn khu ñy 5 (1959-1961), råi Phã BÝ th Trung ¬ng Côc miÒn Nam (1961-1963) vµ BÝ th Khu ñy kiªm ChÝnh ñy Qu©n khu 5 (1964-1975), ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cã nhiÒu ®ãng gãp to lín cho sù nghiÖp gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt ®Êt níc. Qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c¸ch m¹ng lµ qu¸ tr×nh ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lu«n tin tëng vµo søc m¹nh cña quÇn chóng, dùa vµo quÇn chóng. H×nh ¶nh anh N¨m C«ng gÇn gòi, th©n thiÕt, gi¶n dÞ vµ ch©n t×nh trong nh÷ng lÇn xuèng kh¶o s¸t t×nh h×nh ®¸nh Mü, nghiªn cøu vµnh ®ai diÖt Mü, ®éng viªn mäi ngêi quyÕt t©m ®¸nh Mü, gi÷ v÷ng ph¬ng _______________ * Nguyªn ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, nguyªn Trëng Ban D©n vËn Trung ¬ng §¶ng.
80 ch©m "hai ch©n, ba mòi gi¸p c«ng" vÉn cßn in ®Ëm trong lßng ®ång bµo, chiÕn sÜ Khu 5. Mïa hÌ n¨m 1959, sau khi cã NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II, trë l¹i Liªn khu 5 gi÷ chøc BÝ th Liªn khu ñy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cïng tËp thÓ cÊp ñy chØ ®¹o phong trµo næi dËy cña quÇn chóng diÖt ¸c ph¸ k×m, xãa bá ngôy quyÒn ®Þch, lËp chÝnh quyÒn tù qu¶n cña nh©n d©n. §îc quÇn chóng hëng øng, phong trµo ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ quyÕt liÖt diÔn ra ë nhiÒu n¬i, næi bËt nhÊt lµ cuéc khëi nghÜa Trµ Bång vµ miÒn T©y Qu¶ng Ng·i cuèi th¸ng 8-1959 ®· lµm thay ®æi t×nh h×nh vµ gi¶i quyÕt t tëng, t¹o niÒm tin vµo sù chØ ®¹o cña cÊp trªn. B»ng nh÷ng kinh nghiÖm chØ ®¹o ph¸ Êp giµnh d©n ë Khu 5, trong thêi gian ë Trung ¬ng Côc, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· xuèng tËn n¬i kh¶o s¸t t×nh h×nh, uèn n¾n phong trµo ®ång khëi BÕn Tre vµ trùc tiÕp chØ ®¹o Héi nghÞ tæng kÕt phong trµo ®ång khëi ph¸ Êp giµnh d©n ë Nam Bé. §©y lµ lÜnh vùc ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cã rÊt nhiÒu kinh nghiÖm. Do ®ã, sau nµy khi trë l¹i Khu 5, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· l·nh ®¹o §¶ng bé cïng qu©n d©n trong khu tranh thñ thêi c¬ liªn tôc tÊn c«ng ®Þch, ph¸ Êp ph¸ k×m gi¶i phãng n«ng th«n, ®ång b»ng vµ miÒn nói. §©y lµ thêi kú s«i ®éng nhÊt ë Khu 5, ®Þch bÞ thÊt b¹i nghiªm träng, co l¹i ë quËn lþ, thÞ x·. Ta giµnh ®îc nh÷ng th¾ng lîi to lín, gi¶i phãng mét vïng réng lín ®«ng d©n. Phong trµo c¸ch m¹ng cña quÇn chóng rÊt s«i næi. Gi¶i phãng ®Õn ®©u,
81 Khu ñy chØ ®¹o x©y dùng cñng cè vïng míi gi¶i phãng, x©y dùng lµng chiÕn ®Êu, thµnh lËp chÝnh quyÒn nh©n d©n tù qu¶n, x©y dùng c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng, tæ chøc t¹m cÊp, t¹m giao, chia l¹i c«ng ®iÒn cho d©n, l·nh ®¹o t¨ng gia s¶n xuÊt, x©y dùng trêng häc, tr¹m x¸ trong vïng gi¶i phãng. Nh÷ng th¾ng lîi nãi trªn ®· lµm thay ®æi côc diÖn trªn chiÕn trêng Khu 5. Vµo nh÷ng ngµy th¸ng cuèi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc cña nh©n d©n ta, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lu«n ®a ra nh÷ng chñ tr¬ng chØ ®¹o s¸t ®óng vµ kÞp thêi. Ngay sau khi ®Þch rót qu©n ch¹y khái Kon Tum vµ Pleiku, cha cã mét c¸n bé ®Þa ph¬ng vµo thÞ x·, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cã mÆt gÆp gì vµ ®éng viªn nh©n d©n. T¹i ®©y, ®· cã nhËn ®Þnh rÊt s¸ng suèt vµ kÞp thêi b¸o c¸o vÒ Trung ¬ng: "§Þch ®· rót khái ba tØnh T©y Nguyªn, t×nh thÕ míi ®· xuÊt hiÖn, xin Trung ¬ng cho qu©n vµo ®¸nh gi¶i phãng §µ N½ng". ThÊy râ thêi c¬ míi xuÊt hiÖn, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®Ò nghÞ Trung ¬ng cho phÐp dïng c¸c lùc lîng vµo gi¶i phãng §µ N½ng. T×nh h×nh sau ®ã diÔn ra ®óng nh dù ®o¸n, vµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cïng Khu ñy vµ Bé T lÖnh Qu©n khu 5 chØ ®¹o gi¶i phãng §µ N½ng thµnh c«ng. Sau ngµy gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt ®Êt níc, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc giao nhiÒu träng tr¸ch ë Trung ¬ng nh: Phã Chñ tÞch Héi ®ång Bé trëng (nay lµ ChÝnh phñ); ñy viªn Bé ChÝnh trÞ - Thêng trùc Ban BÝ th; ñy viªn Bé ChÝnh trÞ - Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc níc Céng
82 hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam; Cè vÊn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng. Thêi kú nµy, t«i cã nhiÒu lÇn ®îc lµm viÖc víi ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng. Qua tiÕp xóc vµ lµm viÖc, t«i thÊy râ nhÊt ë ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ phÈm chÊt cña nhµ l·nh ®¹o dµy d¹n kinh nghiÖm thùc tiÔn trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng, lu«n thÓ hiÖn tinh thÇn tiÕn c«ng vµ ñng hé c¸i míi. §iÒu nµy thËt sù lµ mét kû niÖm cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®èi víi t«i. §ã lµ, vµo nh÷ng n¨m 80 cña thÕ kû XX, khi Êy t«i lµm Phã Trëng ban Thêng trùc Ban Tæ chøc Trung ¬ng §¶ng, trùc tiÕp phô tr¸ch c«ng t¸c kiÖn toµn vµ n©ng cao chÊt lîng tæ chøc c¬ së ®¶ng. Lóc nµy cã tíi 90% tæ chøc c¬ së ®¶ng n»m ë khu vùc n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n. Sau mét thêi gian chØ ®¹o t«i thÊy cµng cñng cè kiÖn toµn th× cµng cã nhiÒu tæ chøc c¬ së ®¶ng kÐm n¸t, cµng nhiÒu ®¶ng viªn, cÊp ñy bÞ kû luËt, ®êi sèng nh©n d©n cµng khæ. T«i quyÕt ®Þnh ®i s©u nghiªn cøu ®Ó t×m ra nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc. Mét c©u hái lu«n lµm t«i day døt, tr¨n trë lµ: V× sao trong giai ®o¹n c¸ch m¹ng míi, viÖc x©y dùng §¶ng ë c¬ së l¹i gÆp khã kh¨n, gay g¾t? V× sao tæ chøc ®¶ng trong n«ng nghiÖp l¹i kh«ng l·nh ®¹o næi hîp t¸c x·, ®Ó ®êi sèng n«ng d©n thiÕu ®ãi? V× sao cã nh÷ng ®¶ng viªn xin ra khái §¶ng ®Ó s¶n xuÊt, ch¨n nu«i th× ®êi sèng gia ®×nh ph¸t triÓn tèt...? Tõ nh÷ng nghiªn cøu trong c¸c chuyÕn ®i xuèng c¬ së, t«i cho r»ng: X©y dùng §¶ng kh«ng chØ lµ tiÕn hµnh mét lo¹t c¸c c«ng t¸c ®¶ng vô ®¬n thuÇn, mµ x©y dùng
83 §¶ng ë n«ng th«n ph¶i g¾n liÒn víi viÖc l·nh ®¹o sao cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn, ®êi sèng n«ng d©n no ®ñ, chÝnh quyÒn v÷ng m¹nh. Qua thùc tÕ, thÊy viÖc thùc hiÖn ®êng lèi hîp t¸c hãa cña ta cã phÇn nãng véi, nhÊt lµ viÖc ®a quy m« hîp t¸c x· lªn toµn x·. §Æc biÖt, viÖc qu¶n lý hîp t¸c x· theo c¬ chÕ tËp trung, quan liªu, bao cÊp mµ thÓ hiÖn râ nhÊt b»ng ph¬ng thøc "Kho¸n viÖc" sai víi quy luËt nªn kh«ng ph¸t huy ®îc tinh thÇn chñ ®éng, s¸ng t¹o cña ngêi lao ®éng. V× trong "Kho¸n viÖc", môc ®Ých cña lao ®éng lµ c«ng ®iÓm chø kh«ng ph¶i lµ cña c¶i vËt chÊt, lµ s¶n phÈm. Do ®ã, ph©n phèi còng c¨n cø vµo c«ng ®iÓm chø kh«ng ph¶i lµ kÕt qu¶ lao ®éng. Lµm dèi, lµm Èu th× ®îc nhiÒu c«ng ®iÓm; lµm kü lµm tèt cho s¶n lîng cao, nhng mÊt nhiÒu thêi gian, c«ng ®iÓm thÊp nªn dÉn ®Õn t×nh tr¹ng "dong c«ng, phãng ®iÓm" trµn lan. ThÊy ®îc hËu qu¶ xÊu cña c¸ch qu¶n lý hîp t¸c x· n«ng nghiÖp nãi trªn, nhiÒu ®Þa ph¬ng ë ®ång b»ng B¾c Bé ®· t×m c¸ch "xÐ rµo", kho¸n s¶n phÈm ®Õn ngêi lao ®éng, nhng ®Òu ph¶i lµm chui, kh«ng d¸m c«ng khai. NhiÒu sÜ quan qu©n ®éi, sau cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü trë vÒ ®Þa ph¬ng tham gia cÊp ñy thÊy ®îc vÊn ®Ò, kh«ng cam chÞu c¶nh ®ãi nghÌo cña gia ®×nh vµ quª h¬ng ®· ®ång t×nh víi bµ con x· viªn tiÕn hµnh kho¸n chui vµ chÊp nhËn kû luËt cña §¶ng ®Ó gia ®×nh vµ bµ con lµng xãm cã c¬m ¨n, ¸o mÆc. §oµn X¸ lµ mét x· thuéc huyÖn §å S¬n, H¶i Phßng, do kho¸n chui nªn ®· xãa ®îc c¶nh ngêi d©n bá lµng, bá x·
84 ®i ¨n xin kh¾p n¬i trong vïng, n«ng d©n ®· cã cña ¨n, cña ®Ó. BÝ th HuyÖn ñy §å S¬n lóc bÊy giê lµ ®ång chÝ NguyÔn §×nh Nhiªn, ®· ®i s©u nghiªn cøu x©y dùng c¬ së ®¶ng vµ ph¸t hiÖn viÖc kho¸n chui ë §oµn X¸ phï hîp víi thùc tiÔn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Qua tõng vô thÊy râ n¨ng suÊt, s¶n lîng ®Òu t¨ng vµ nhÊt lµ hîp lßng d©n nªn ®îc nh©n d©n ñng hé. T«i vÒ §oµn X¸ hoµn toµn ®ång t×nh ñng hé c¸ch kho¸n nµy. Thùc tiÔn kho¸n chui ë §oµn X¸ vµ mét sè n¬i kh¸c ®· hÐ më mét c¸ch qu¶n lý míi ph¸t huy ®îc quyÒn chñ ®éng s¸ng t¹o cña ngêi lao ®éng lµm cho n¨ng suÊt, s¶n lîng ngµy cµng t¨ng. T«i cho r»ng muèn n©ng cao chÊt lîng tæ chøc c¬ së ®¶ng ph¶i ®i vµo th¸o gì mét m¾t xÝch then chèt nµo ®ã trong n«ng nghiÖp, mµ kh©u ®ét ph¸ cã tÝnh quyÕt ®Þnh lµ ph¶i ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý hîp t¸c x· n«ng nghiÖp. Nãi vÒ kho¸n s¶n phÈm trong n«ng nghiÖp lµ mét c©u chuyÖn dµi. §ã lµ mét cuéc ®Êu tranh quan ®iÓm kh«ng kÐm phÇn gian khæ, khã kh¨n gi÷a t duy míi vµ b¶o thñ. B©y giê khi mµ thµnh c«ng cña c¬ chÕ kho¸n s¶n phÈm cuèi cïng ®Õn nhãm vµ ngêi lao ®éng ®· ®îc chøng minh trong thùc tiÔn, t«i kh«ng sao quªn ®îc ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, mét trong nh÷ng ngêi ñng hé kho¸n chui. Ngµy Êy, khi ®îc tin x· §oµn X¸, huyÖn §å S¬n kho¸n chui, víi c¬ng vÞ lµ Phã Chñ tÞch Thêng trùc Héi ®ång Bé trëng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· trùc tiÕp vÒ §å S¬n nghiªn cøu, n¾m t×nh h×nh thùc tÕ. Sau ®ã, ®ång chÝ ®· chØ ®¹o cho lµm kho¸n thÝ ®iÓm ë x· Thæ Tang - VÜnh Phó.
85 Do thùc tiÔn ë c¸c n¬i lµm kho¸n cã hiÖu qu¶ tèt nªn t¹i c¸c cuéc häp cña Ban BÝ th, cña Héi ®ång Bé trëng hoÆc c¸c cuéc häp bµn vÒ kho¸n trong n«ng nghiÖp, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®Òu bµy tá quan ®iÓm ñng hé quyÕt t©m th¸o gì c¬ chÕ qu¶n lý cña hîp t¸c x· n«ng nghiÖp. T«i nhí, t¹i mét cuéc häp bµn vÒ kho¸n trong n«ng nghiÖp, cã nhiÒu ý kiÕn kh«ng ®ång t×nh víi kho¸n, cho kho¸n chui nµy lµ ph¸ chñ nghÜa x· héi. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· th¼ng th¾n phª ph¸n nh÷ng quan ®iÓm vµ nhËn thøc kh«ng ®óng, nãi ®Õn kho¸n nµy nh ®ông ®Õn bµn thê. HoÆc cã ý kiÕn cho r»ng kh«ng cã hîp t¸c x· kiÓu cò th× lµm sao ®¸nh th¾ng ®îc giÆc. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· tá râ th¸i ®é: "Nãi nh vËy th× ®ång bµo, chiÕn sÜ miÒn Nam kh«ng ®ång t×nh ®îc. V× r»ng suèt hai cuéc chiÕn tranh chèng Ph¸p vµ chèng Mü ë miÒn Nam lµm g× cã hîp t¸c x·. Cßn ®¸nh gi¸ vai trß to lín cña hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ë miÒn B¾c hËu ph¬ng lín cña miÒn Nam th× kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn ®îc. Hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ë miÒn B¾c trong kh¸ng chiÕn chèng Mü ®· tËp trung søc ngêi, søc cña, dèc toµn lùc cho tiÒn tuyÕn miÒn Nam. ë chiÕn trêng Khu 5, xung quanh t«i lµ c¸c chiÕn sÜ thanh niªn nam n÷ trong c¸c hîp t¸c x· tõ miÒn B¾c vµo Nam chiÕn ®Êu, s½n sµng hy sinh cho c¸ch m¹ng miÒn Nam. B©y giê hßa b×nh, ph¸t triÓn kinh tÕ x©y dùng chñ nghÜa x· héi, c¸ch qu¶n lý cña m« h×nh hîp t¸c x· cò kh«ng hiÖu qu¶ kinh tÕ th× ph¶i gi¶i quyÕt söa ch÷a, ph¶i ®æi míi nã ®i". Tr¶i qua nhiÒu cuéc bµn b¹c trong c¸c c¬ quan l·nh ®¹o, ®Êu tranh víi nh÷ng quan ®iÓm b¶o thñ vµ c¨n cø
86 thùc tÕ t×nh h×nh, th¸ng 1-1981, Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng ®· cã ChØ thÞ 100 vÒ thùc hiÖn kho¸n míi trong c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, vµ ngêi dù th¶o chØ thÞ nµy lµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng. §Æc biÖt, t«i nhí sau §¹i héi §¶ng lÇn thø V, t«i ®îc ph©n c«ng lµm Trëng Ban N«ng nghiÖp Trung ¬ng nªn cã ®iÒu kiÖn chØ ®¹o triÓn khai viÖc kho¸n s¶n phÈm trong n«ng nghiÖp, nhÊt lµ hoµn thiÖn c¬ chÕ kho¸n vµ kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i cña kho¸n. Thêi kú nµy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®îc ph©n c«ng Thêng trùc Ban BÝ th. Lµ ngêi ñng hé kho¸n míi, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· chØ ®¹o Ban N«ng nghiÖp Trung ¬ng so¹n th¶o mét hÖ thèng c¸c chØ thÞ tiÕp theo ChØ thÞ 100 cña Ban BÝ th ®Ó cô thÓ hãa vµ hoµn thiÖn c¸c h×nh thøc, m« h×nh ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ - c¬ chÕ kho¸n s¶n phÈm cuèi cïng ®Õn nhãm vµ ngêi lao ®éng trong c¸c quèc doanh n«ng, l©m nghiÖp, hîp t¸c x· thñy s¶n. HÖ thèng chØ thÞ nãi trªn thÓ hiÖn sù tËp trung chØ ®¹o cña Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng ®èi víi mÆt trËn n«ng - l©m - ng nghiÖp, mét mÆt trËn hµng ®Çu rÊt quan träng cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc, cã thÓ nãi r»ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ ngêi cã nh÷ng ®ãng gãp rÊt lín vµ thiÕt thùc. Trªn c¬ së ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ n«ng nghiÖp ®îc h×nh thµnh, Bé ChÝnh trÞ ®· giao nhiÖm vô cho ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµm Trëng Ban c¶i tiÕn c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ cña Trung ¬ng. Tõ nh÷ng kinh nghiÖm chØ ®¹o ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ n«ng nghiÖp, tõng bíc ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ,
87 ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· ®ãng gãp phÇn quan träng víi §¶ng x©y dùng ®êng lèi ®æi míi toµn diÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi ®Êt níc ta do §¹i héi toµn quèc lÇn thø VI cña §¶ng th¸ng 12-1986 ®Ò ra. Sau §¹i héi toµn quèc lÇn thø VI cña §¶ng, víi c¬ng vÞ Chñ tÞch Héi ®ång Nhµ níc, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· l·nh ®¹o Héi ®ång Nhµ níc vµ Quèc héi thùc hiÖn ®æi míi lÒ lèi lµm viÖc thËt sù d©n chñ trong sinh ho¹t cña Quèc héi, bá tÝnh chÊt h×nh thøc nh»m n©ng cao vai trß tr¸ch nhiÖm cña ®¹i biÓu cña d©n trong Quèc héi, lµm cho Quèc héi trë thµnh c¬ quan lËp ph¸p cao nhÊt, tõng bíc x©y dùng mét nhµ níc ph¸p quyÒn cã hiÖu lùc cña d©n, do d©n, v× d©n. §ång thêi víi viÖc l·nh ®¹o, Héi ®ång Nhµ níc vµ Quèc héi ®· x©y dùng hµng lo¹t c¸c luËt vµ ph¸p lÖnh míi ®Ó qu¶n lý kinh tÕ x· héi, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµm Chñ tÞch ñy ban söa ®æi HiÕn ph¸p níc ta n¨m 1992 b¶o vÖ nh÷ng nguyªn t¾c vµ néi dung c¬ b¶n cña HiÕn ph¸p n¨m 1980, söa ®æi ®îc nh÷ng ®iÒu kh«ng cßn phï hîp víi ®êng lèi ®æi míi, c¶n trë sù ph¸t triÓn cña ®Êt níc. T¹i §¹i héi §¶ng lÇn thø VII, th¸ng 6-1992, do tuæi cao, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· cïng c¸c ®ång chÝ NguyÔn V¨n Linh, Ph¹m V¨n §ång tù nguyÖn th«i c¸c chøc vô l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ níc, ®Ó c¸c ®ång chÝ kh¸c thay thÕ. §ã còng lµ tÊm g¬ng s¸ng cho c¸c thÕ hÖ c¸n bé. Trong ho¹t ®éng c¸ch m¹ng cña m×nh, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng thÊm nhuÇn vµ vËn dông n¨ng ®éng, s¸ng t¹o lêi
88 d¹y cña B¸c Hå ®ã lµ: "DÜ bÊt biÕn, øng v¹n biÕn", lu«n rÌn luyÖn m×nh vµ phÊn ®Êu thùc hiÖn ®¹o ®øc cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng v« t cña B¸c. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng xøng ®¸ng lµ mét trong nh÷ng häc trß xuÊt s¾c cña B¸c Hå.
89 MéT NHµ L·NH §¹O B×NH DÞ, KHI£M TèN, LU¤N ñNG Hé C¸I MíI NguyÔn Kh¸nh * T«i ®îc biÕt ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng - anh N¨m C«ng tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1970. Håi ®ã cha cã dÞp gÆp mÆt, t«i thØnh tho¶ng ®îc nghe c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o cña §¶ng nãi chuyÖn, ®¸nh gi¸ cao sù nh¹y bÐn vµ s¸ng t¹o cña ®ång chÝ Vâ Toµn, BÝ th Khu ñy 5 trong c«ng t¸c l·nh ®¹o qu©n sù, chÝnh trÞ, nhÊt lµ trong chiÕn dÞch gi¶i phãng T©y Nguyªn vµ cuéc Tæng tiÕn c«ng dÉn ®Õn ®¹i th¾ng mïa Xu©n n¨m 1975. Tõ khi anh N¨m C«ng ra c«ng t¸c ë Trung ¬ng, t«i lu«n ®îc gÆp khi anh ®Õn V¨n phßng Trung ¬ng §¶ng dù c¸c cuéc häp Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng vµ Bé ChÝnh trÞ. T«i thÊy anh N¨m - mét nhµ l·nh ®¹o chiÕn tranh c¸ch m¹ng kiªn cêng vµ thao lîc mµ tÝnh t×nh ®iÒm ®¹m, lóc nµo còng vui vÎ, th©n mËt, rÊt dÔ gÇn, nh×n bÒ ngoµi cã d¸ng dÊp nh mét l·o n«ng. T«i cã nhiÒu kû niÖm trong _______________ * Nguyªn ñy viªn Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, nguyªn Phã Thñ tíng ChÝnh phñ.
90 thêi gian lµm viÖc gÇn anh N¨m C«ng suèt nhiÖm kú V cña Trung ¬ng §¶ng (1982-1986), khi anh lµ ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, Thêng trùc Ban BÝ th, t«i lµ Ch¸nh V¨n phßng Trung ¬ng, cã nhiÖm vô trùc tiÕp gióp Thêng trùc tæ chøc c«ng viÖc chØ ®¹o, ®iÒu hµnh hµng ngµy cña §¶ng. Anh N¨m C«ng ®¶m nhiÖm chøc tr¸ch Thêng trùc Ban BÝ th vµo thêi gian cã ý nghÜa lÞch sö, khi trªn ®Êt níc ta diÔn ra nh÷ng chuyÓn ®éng to lín, vµo lóc cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ - x· héi trÇm träng ®Æt ra cho chÕ ®é ta, §¶ng ta nh÷ng thö th¸ch sèng cßn, còng lµ thêi gian c¬ quan l·nh ®¹o cña §¶ng tù phª b×nh s©u s¾c, chñ ®éng ®æi míi t duy, ®æi míi ph¬ng thøc l·nh ®¹o, ®i s©u vµo thùc tÕ, nh×n th¼ng vµo sù thËt, ®i tíi nh÷ng kÕt luËn chÝnh x¸c vÒ t×nh h×nh vµ nhiÖm vô c¸ch m¹ng, tõ ®ã ®Ò xíng vµ l·nh ®¹o c«ng cuéc ®æi míi ®îc ®¸nh dÊu b»ng §¹i héi VI (th¸ng 12-1986) cña §¶ng. §ång chÝ N¨m C«ng, ë c¬ng vÞ Thêng trùc cña Trung ¬ng §¶ng, ®· gãp nhiÒu c«ng søc vµ trÝ tuÖ vµo viÖc kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n trong c«ng t¸c l·nh ®¹o cña Trung ¬ng §¶ng, vµo viÖc gi÷ g×n ®oµn kÕt néi bé, cñng cè mèi quan hÖ gi÷a Trung ¬ng vµ c¸c ®Þa ph¬ng, vµo viÖc chuÈn bÞ néi dung §¹i héi VI, §¹i héi më ra thêi kú ®æi míi. Håi Êy, Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th, ®ång chÝ BÝ thThêng trùc lµm viÖc rÊt vÊt v¶ ®Ó kh¾c phôc nh÷ng rèi ren trªn mÆt trËn gi¸ - l¬ng - tiÒn, næi bËt lµ n¹n l¹m ph¸t phi m·, ®Ó chØ ®¹o cuéc ®Êu tranh xãa bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu, bao cÊp, x©y dùng c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ míi, ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò phøc t¹p vµ gay g¾t trong viÖc chuÈn bÞ
91 §¹i héi VI c¶ vÒ néi dung vµ vÒ nh©n sù. §ång chÝ BÝ thThêng trùc khi ®ã tuæi ®· kh¸ cao ph¶i lµm viÖc ngµy ®ªm chuÈn bÞ cho Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th bµn gi¶i quyÕt rÊt nhiÒu viÖc míi vµ khã; mµ ®Ó gi¶i quyÕt ®îc tèt nh÷ng vÊn ®Ò gai gãc cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau, ph¶i trao ®æi ý kiÕn riªng rÊt kü gi÷a ®ång chÝ Thêng trùc víi tõng ®ång chÝ trong Bé ChÝnh trÞ tríc khi vµo Héi nghÞ. Suèt c¶ n¨m 1985, tuÇn nµo t«i còng ®îc ®i cïng anh N¨m C«ng ®Õn b¸o c¸o t×nh h×nh chung, c«ng viÖc cña Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th víi ®ång chÝ Tæng BÝ th Lª DuÈn ®ang ®iÒu dìng ë khu biÖt thù Hå T©y. Anh N¨m lóc nµo còng lo l¾ng cho c«ng viÖc cña §¶ng vµ Nhµ níc gÆp lóc níc s«i, löa báng, nhiÒu lóc thÊy anh cã vÎ mÖt, c¨ng th¼ng, nhng anh vÉn gi÷ th¸i ®é vui vÎ, b×nh tÜnh, gi¶i quyÕt c«ng viÖc cña Thêng trùc §¶ng rÊt nhanh. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ mét c¸n bé l·nh ®¹o rÊt nghiªm tóc. Trong c¸c bµi ph¸t biÓu nãi vµ viÕt c«ng khai, anh tr×nh bµy ng¾n gän, víi lêi lÏ gi¶n dÞ vµ rµnh râ c¸c quyÕt ®Þnh míi cña Trung ¬ng, thuyÕt phôc mäi ngêi thùc hiÖn ®óng t tëng chØ ®¹o cña §¶ng víi tinh thÇn chñ ®éng, s¸ng t¹o, chø kh«ng m¸y mãc, thô ®éng. Trong c¸c cuéc häp Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th, anh ph¸t biÓu th¼ng th¾n, rµnh m¹ch ý kiÕn cña anh vÒ tõng vÊn ®Ò, ®iÓm g× ®ång ý, ®iÓm g× kh«ng ®ång ý. Anh N¨m C«ng lµ mét trong nh÷ng ®ång chÝ l·nh ®¹o ®· ®a ra nhiÒu ®Ò nghÞ ®æi míi chÝnh s¸ch, ®æi míi c«ng t¸c l·nh ®¹o cña §¶ng cho phï hîp víi t×nh h×nh míi, yªu cÇu míi.
92 Sau §¹i héi V cña §¶ng (n¨m 1982), ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng nhiÒu lÇn ph¸t biÓu trong c¸c Héi nghÞ Trung ¬ng vµ Héi nghÞ c¸n bé §¶ng mÊy ý: §i ®«i víi kh¼ng ®Þnh th¾ng lîi, kh¼ng ®Þnh sù ®óng ®¾n cña ®êng lèi, cÇn ph¶i phª ph¸n vµ kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm, khuyÕt ®iÓm, sai lÇm vÒ l·nh ®¹o cña c¸c cÊp, kÓ c¶ Trung ¬ng, Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th vµ Héi ®ång Bé trëng. Trong thêi gian Êy, ®ång chÝ ®· nhËn ®Þnh r»ng: Cã mét bé phËn kh«ng Ýt c¸n bé, ®¶ng viªn sa sót vÒ phÈm chÊt, ®¹o ®øc c¸ch m¹ng; nh÷ng vô vi ph¹m nghiªm träng kû luËt vµ ph¸p luËt Nhµ níc kh«ng bÞ xö ph¹t c«ng minh vµ kÞp thêi ®· ¶nh hëng xÊu ®Õn uy tÝn cña §¶ng vµ Nhµ níc. Trong qu¸ tr×nh chuÈn bÞ §¹i héi VI, khi Bé ChÝnh trÞ bµn vÒ c¸c vÊn ®Ò chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, quan niÖm vµ th¸i ®é cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng rÊt râ rµng: Kiªn quyÕt chèng quan liªu bao cÊp, thay ®æi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ. Th¸ng 1-1984, ®ång chÝ nãi trong cuéc häp víi c¸n bé ®¶ng c¸c c¬ quan Trung ¬ng r»ng ph¶i ®Êu tranh c¶ hai mÆt: chèng quan liªu, bao cÊp, b¶o thñ, tr× trÖ, ®ång thêi chèng t¶n m¹n, v« tæ chøc, v« kû luËt. Hai mÆt nµy gi»ng co víi nhau vµ ë tõng cÊp, tõng ngêi, mÆt nµy hoÆc mÆt kia nÆng h¬n. ë mét sè c¬ quan cÊp trªn, quan liªu bao cÊp vµ b¶o thñ tr× trÖ nÆng h¬n, ph¶i kh¾c phôc cho ®îc. VÝ dô: Kho¸n s¶n phÈm trong n«ng nghiÖp. Cø tëng r»ng khi phong trµo quÇn chóng ®· lªn, s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn th× kh«ng ai chèng l¹i kho¸n s¶n phÈm n÷a. Nhng kh«ng ph¶i! VÉn cßn cã ngêi chèng.
93 §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng hÕt søc ñng hé c¬ chÕ kho¸n, c¶ trong n«ng nghiÖp vµ trong c«ng nghiÖp. T¹i cuéc häp Bé ChÝnh trÞ vÒ gi¸ - l¬ng - tiÒn th¸ng 5-1985, ®ång chÝ ®· ph¸t biÓu: NÒn kinh tÕ cña ta ph¶i thùc hiÖn kho¸n trong c¸c lÜnh vùc, c¸c cÊp, c¸c ngµnh, ®Õn tõng ®¬n vÞ, tõng ngêi lao ®éng ®Ó t¹o ra ®éng lùc m¹nh th× míi lµm ¨n cã hiÖu qu¶. B¾t buéc c¸c ngµnh, c¸c cÊp xãa h¼n kiÓu qu¶n lý kinh tÕ bao cÊp hµnh chÝnh, chuyÓn h¼n sang kinh doanh h¹ch to¸n. C¸c bé lµm kinh tÕ ph¶i lµm ®óng chøc n¨ng cña hÖ thèng qu¶n lý nhµ níc, kh«ng ®îc dµi tay c¶n trë ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. C¸c tæng c«ng ty, c«ng ty, liªn hiÖp xÝ nghiÖp ph¶i ®i s©u vµo kinh doanh h¹ch to¸n thùc sù. B¾t buéc c¸c cÊp, c¸c ngµnh, c¸c ®¬n vÞ c¬ së vµ tõng ngêi ph¶i tÝnh to¸n lç l·i, cã tr¸ch nhiÖm lêi ¨n, lç chÞu. Trong nhiÖm kú Trung ¬ng §¶ng khãa V, Thêng trùc Ban BÝ th rÊt chó ý x©y dùng chÕ ®é lµm viÖc cña c¸c cÊp ñy §¶ng. Th¸ng 7-1983, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· chñ tr× Héi nghÞ toµn quèc c¸c phã bÝ th thêng trùc vµ ch¸nh v¨n phßng tØnh ñy, thµnh ñy häp t¹i §µ N½ng. §©y lµ lÇn ®Çu tiªn cã cuéc häp chuyªn ®Ò vÒ c«ng t¸c cña thêng trùc cÊp ñy. Cuéc th¶o luËn t¹i Héi nghÞ rÊt s«i næi vµ høng thó vÒ chøc tr¸ch thÈm quyÒn cña phã bÝ th thêng trùc, vÒ quan hÖ gi÷a phã bÝ th thêng trùc víi bÝ th, víi c¸c ñy viªn thêng vô, víi ch¸nh v¨n phßng, vÒ viÖc x©y dùng quy chÕ ®Ó ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n cña tõng chøc danh, tõng ngêi, ®Ó kh«ng trïng l¾p c«ng viÖc vµ kh«ng láng lÎo vÒ tr¸ch nhiÖm.
94 Sau nµy nhiÒu ®ång chÝ dù Héi nghÞ §µ N½ng n¨m 1983 trë thµnh bÝ th tØnh ñy, ñy viªn Ban ChÊp hµnh, ñy viªn Bé ChÝnh trÞ Trung ¬ng §¶ng khi gÆp l¹i nhau vÉn nh¾c l¹i nh÷ng kû niÖm vÒ cuéc Héi nghÞ nµy, vÉn nhí ®ång chÝ BÝ th Thêng trùc Vâ ChÝ C«ng. T«i rÊt quý mÕn anh N¨m C«ng vÒ ®øc tÝnh ch©n thµnh, khiªm nhêng, b×nh dÞ, gÇn gòi mäi ngêi vµ c¶m phôc anh vÒ sù nh¹y bÐn chÝnh trÞ, nh¹y bÐn víi c¸i míi, lu«n lu«n khuyÕn khÝch, ñng hé c¸c nh©n tè míi, hÕt lßng v× sù nghiÖp ®æi míi.