395 Anh N¨m C«ng ®· gióp cho ThÞ ñy Héi An h¹ quyÕt t©m, ®Ò xuÊt víi Thêng trùc Ban b¹o ®éng tØnh chíp thêi c¬ giµnh chÝnh quyÒn Héi An vµo ngµy 18-8-1945. Mïa Xu©n n¨m 1975, nãi vÒ ®ãng gãp cña anh N¨m C«ng, t«i ®ång ý víi nhiÒu ý kiÕn khi cho anh cã nhiÒu s¸ng kiÕn linh ho¹t. Th¾ng lîi cña n¨m 1974, ®Çu n¨m 1975 trªn chiÕn trêng toµn miÒn Nam ®em l¹i thêi c¬ chiÕn lîc n¨m 1975, t¹o ®iÒu kiÖn cho gi¶i phãng Bu«n Ma Thuét, tõ ®ã t¹o ®iÒu kiÖn cho §µ N½ng, cho HuÕ vµ toµn Khu 5 nhanh chãng ®îc gi¶i phãng.
396 NH÷NG Kû NIÖM §ÑP VÒ ANH N¡M C¤NG Lª Minh Ch©u * T«i kh«ng cã may m¾n ®îc lµm viÖc nhiÒu n¨m víi anh Vâ ChÝ C«ng. Trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p vµ ®Õ quèc Mü x©m lîc, anh N¨m c«ng t¸c ë Liªn khu 5 vµ ë Nam Bé, cßn t«i lµm viÖc ë Liªn khu 4 vµ V¨n phßng Trung ¬ng §¶ng. Nh÷ng lóc ®îc gÆp c¸n bé Liªn khu 5 ra miÒn B¾c c«ng t¸c, qua c©u chuyÖn chiÕn trêng, t«i ®îc nghe anh em ca ngîi anh N¨m lµ mét c¸n bé l·nh ®¹o mu lîc vµ ®Çy lßng nh©n hËu. Trong thêi gian kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, t«i biÕt anh qua nh÷ng bøc ®iÖn anh göi ra Trung ¬ng §¶ng. ChØ nh÷ng ngµy th¸ng anh lµm nhiÖm vô Thêng trùc Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng, ñy viªn Bé ChÝnh trÞ, t«i míi ®îc lµm viÖc trùc tiÕp víi anh mét sè lÇn. Tuy vËy, vÉn in ®Ëm trong t«i trÝ tuÖ vµ ®øc ®é cña anh. 1. Tõ ngµy 25-5 ®Õn ngµy 6-6-1980, ®ång chÝ Hoµng Quèc ThÞnh dÉn ®Çu ®oµn c¸n bé Ban Tµi chÝnh - Qu¶n trÞ _______________ * Nguyªn Phã V¨n Phßng Trung ¬ng §¶ng, nguyªn QuyÒn Trëng Ban Tµi chÝnh - Qu¶n trÞ Trung ¬ng §¶ng.
397 Trung ¬ng §¶ng ®i nghiªn cøu c«ng t¸c tµi chÝnh - qu¶n trÞ cña Trung ¬ng §¶ng Céng s¶n Liªn X«. Ngµy 21-7- 1980, Ban Tµi chÝnh - Qu¶n TrÞ Trung ¬ng b¸o c¸o lªn Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng kÕt qu¶ ®ît nghiªn cøu nµy. B¸o c¸o kiÕn nghÞ ph¬ng híng tµi chÝnh §¶ng cña ta lµ ph¶i x©y dùng tµi chÝnh ®Ó tiÕn tíi §¶ng cã ng©n s¸ch ®éc lËp, theo híng tÝch cùc t¨ng thu néi bé, gi¶m dÇn trî cÊp cña ng©n s¸ch nhµ níc. Tríc m¾t, thu ®¶ng phÝ, c¶i tiÕn qu¶n lý c¸c nhµ in vµ nhµ xuÊt b¶n cña §¶ng ®Ó võa phôc vô tèt nhiÖm vô chÝnh trÞ võa t¨ng thu cho ng©n s¸ch §¶ng. VÒ l©u dµi, c¬ quan Tµi chÝnh §¶ng ph¶i tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh nh»m t¹o ra s¶n phÈm, gãp phÇn cung cÊp cho ho¹t ®éng cña §¶ng, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt níc, phôc vô ®êi sèng c¸n bé, c«ng nh©n viªn c¸c c¬ quan cña §¶ng vµ t¨ng thªm nguån thu cho ng©n s¸ch §¶ng, tõng bíc x©y dùng tµi chÝnh ®éc lËp cña §¶ng. Ngµy 28-9-1981, Ban BÝ th Trung ¬ng §¶ng häp do ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng chñ tr× ®Ó nghe b¸o c¸o vµ cho ý kiÕn vÒ mét sè vÊn ®Ò vÒ c«ng t¸c tµi chÝnh - qu¶n trÞ cña §¶ng. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· kÕt luËn (ngµy 18-11-1981, Ban BÝ th ®· ra th«ng b¸o) tËp trung vµo 4 vÊn ®Ò: tµi chÝnh ng©n s¸ch, n©ng møc thu ®¶ng phÝ, s¶n xuÊt kinh doanh, thèng nhÊt qu¶n lý c¸c xÝ nghiÖp in. VÒ c«ng t¸c tµi chÝnh, ®Ó chi tiªu cho ho¹t ®éng cña §¶ng, §¶ng ph¶i cã ng©n s¸ch, ph¶i x©y dùng tµi chÝnh §¶ng. Tµi chÝnh cña §¶ng bao gåm mÊy nguån thu chÝnh:
398 ®¶ng phÝ, s¶n xuÊt kinh doanh (bao gåm in vµ xuÊt b¶n s¸ch b¸o), trî cÊp nhµ níc. Mét mÆt, §¶ng ph¶i c¶i tiÕn chÕ ®é thu ®¶ng phÝ b¶o ®¶m t¨ng thu ng©n s¸ch §¶ng, mÆt kh¸c ph¶i ®Èy m¹nh s¶n xuÊt kinh doanh, tiÕn tíi cã tµi chÝnh ®éc lËp cña §¶ng; phÊn ®Êu gi¶m dÇn møc t¨ng h»ng n¨m kho¶n trî cÊp cña Nhµ níc. §ã lµ vÊn ®Ò l©u dµi, nhng ph¶i ®îc c¸c cÊp ñy §¶ng tÝch cùc thùc hiÖn. S¶n xuÊt kinh doanh trong c¸c c¬ quan ®¶ng ph¶i nh»m môc ®Ých: t¹o ra c¸c s¶n phÈm ®Ó gãp phÇn cung cÊp c¸c nhu cÇu cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña §¶ng; gióp thªm vµo viÖc æn ®Þnh vµ b¶o ®¶m ®êi sèng c¸n bé, c«ng nh©n, nh©n viªn; tham gia thùc hiÖn kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ chung; t¨ng thªm nguån thu cho ng©n s¸ch §¶ng, tõng bíc x©y dùng tµi chÝnh ®éc lËp cña §¶ng. §Ó ®Ò phßng t tëng nãng véi vµ nh÷ng tiªu cùc cã thÓ n¶y sinh trong s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c c¬ quan ®¶ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng nhÊn m¹nh: S¶n xuÊt kinh doanh ph¶i theo ®óng nguyªn t¾c vµ ph¸p luËt cña Nhµ níc, ph¶i thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh tÕ, b¶o ®¶m cã l·i, ®ång thêi ph¶i gi÷ uy tÝn chÝnh trÞ cña c¬ quan ®¶ng. Tríc m¾t, viÖc tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh chØ nªn tiÕn hµnh ë Trung ¬ng vµ cÊp tØnh; ®èi víi cÊp huyÖn, thÞ th× ph¶i xÐt kü, n¬i nµo cã ®iÒu kiÖn, tØnh tham gia cïng huyÖn th× míi cho lµm. §Ó tiÕp tôc ®a c«ng t¸c tµi chÝnh - qu¶n trÞ cña §¶ng ®i ®óng híng vµ ®óng môc ®Ých, ngµy 31-8-1982, Ban BÝ th Trung ¬ng häp, cã ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng dù, ®Ó nghe
399 b¸o c¸o vµ cho ý kiÕn. Ban BÝ th ®· cã kÕt luËn nh sau: VÒ l©u dµi, §¶ng cÇn cã tµi chÝnh ®éc lËp b»ng tiÒn ®¶ng phÝ, tiÒn thu cña mét sè c¬ së s¶n xuÊt, chñ yÕu lµ c¸c c¬ së in vµ xuÊt b¶n s¸ch b¸o, kh«ng thÓ chØ dùa vµo ng©n s¸ch nhµ níc. Tríc m¾t, nguån thu chÝnh vÉn lµ trî cÊp cña Nhµ níc. S¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c c¬ quan ®¶ng kh«ng ®îc lµm ¶nh hëng tíi c¸c ngµnh cña Nhµ níc vµ tËp thÓ ®ang kinh doanh. Nghiªm cÊm viÖc bu«n b¸n vµ kinh doanh lµm dÞch vô. Ngµy 16-4-1983, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, Thêng trùc Ban BÝ th, nghe b¸o c¸o vµ cho ý kiÕn cô thÓ nh»m chÊn chØnh c«ng t¸c s¶n xuÊt kinh doanh cña Ban Tµi chÝnh - Qu¶n trÞ Trung ¬ng. Sau khi ph©n tÝch c¸i ®îc, c¸i cha ®îc, ®ång chÝ chØ râ nh÷ng c¬ së cÇn cñng cè hoÆc chuyÓn giao cho ®Þa ph¬ng, ®¬n vÞ kinh tÕ cña Nhµ níc. 2. Mïa hÌ n¨m 1976, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®i kiÓm tra søc kháe ë Liªn X«. Qua th¨m kh¸m, b¹n thÊy cã vÊn ®Ò cÇn ®i s©u xem xÐt vµ ®iÒu trÞ gÊp. Thêi gian nµy, ë trong níc l¹i s¾p diÔn ra Héi nghÞ thèng nhÊt níc nhµ. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· kiªn quyÕt yªu cÇu b¹n gióp ®ì ®Ó ®ång chÝ vÒ níc dù Héi nghÞ quan träng nµy. Héi nghÞ thµnh c«ng rùc rì. Ngay sau ®ã, ®ång chÝ l¹i cÊp tèc ®i Liªn X« ®Ó trÞ bÖnh. Søc kháe cña ®ång chÝ chãng håi phôc. ThÕ lµ c«ng viÖc träng ®¹i cña ®Êt níc còng nh c«ng viÖc riªng cña c¸ nh©n ®Òu ®îc hoµn thµnh mét c¸ch trän vÑn, cïng mang l¹i kÕt qu¶ tèt ®Ñp. 3. Trong thêi gian kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, anh N¨m chiÕn ®Êu ë miÒn Nam, gia ®×nh gåm cã cô bµ,
400 chÞ NÔ vµ hai ch¸u trai sèng ë Hµ Néi, ë khu tËp thÓ cña V¨n phßng Trung ¬ng, P54, phè Ngäc Hµ. Cô bµ ®· ë tuæi 80. H»ng n¨m, anh kh«ng cã ®iÒu kiÖn ra th¨m cô ®îc, mçi n¨m vµi ba lÇn anh göi ®iÖn ra V¨n phßng Trung ¬ng hái th¨m søc kháe cña cô bµ vµ gia ®×nh. Mçi khi thêi tiÕt thay ®æi, cô bµ v¸ng ®Çu sæ mòi, t«i muèn ®iÖn b¸o cho anh biÕt, cô ®Òu ng¨n l¹i vµ nãi r»ng "c¶m mÊy h«m råi khái, ®õng lµm phiÒn anh, ®Ó anh yªn t©m mµ lo viÖc níc, viÖc qu©n". M·i khi cô qua ®êi, t«i b¸o c¸o anh tin d÷ nµy, song chiÕn trêng ®ang diÔn ra ¸c liÖt, anh kh«ng ra miÒn B¾c ®îc, ®µnh ®iÖn ra ñy th¸c V¨n phßng Trung ¬ng lo toan chu tÊt lÔ tang cña cô. ThËt lµ bµ mÑ hiÒn ®øc giµu lßng th¬ng con, th¬ng níc, cã ngêi con chÝ hiÕu, chÝ trung !
401 NH¢N C¸CH, §¹O §øC Vµ ý CHÝ C¸CH M¹NG CñA ANH N¡M C¤NG TrÇn Ph¸t * Anh Vâ ChÝ C«ng lµm BÝ th TØnh ñy Qu¶ng Nam tõ n¨m 1940 ®Õn th¸ng 10-1943, bÞ thùc d©n Ph¸p b¾t giam nªn th«i gi÷ chøc vô nµy, sau khi ra tï ®¶m ®¬ng nh÷ng vÞ trÝ c«ng t¸c kh¸c. Trong §¹i héi §¶ng bé Liªn khu 5 n¨m 1951, anh kh«ng cã trong danh s¸ch giíi thiÖu cña Liªn khu ñy cò ®Ó bÇu vµo cÊp ñy nhng do §oµn ®¹i biÓu Qu¶ng Nam hiÓu biÕt nhiÒu vÒ n¨ng lùc vµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña anh ®· giíi thiÖu anh ra øng cö v¾ng mÆt vµ anh tróng cö vµo Liªn khu ñy víi sè phiÕu cao. Trªn c¬ng vÞ Liªn khu ñy viªn, t¹i §¹i héi §¶ng bé tØnh Qu¶ng Nam ë Tiªn Phíc th¸ng 3-1952, theo ph©n c«ng cña Ban Thêng vô Liªn khu ñy 5, anh vÒ l¹i Qu¶ng Nam lµm BÝ th TØnh ñy. T«i lóc nµy lµm uû viªn Ban Thêng vô TØnh ñy. _______________ * Nguyªn ñy viªn Ban Thêng vô TØnh ñy Qu¶ng Nam - §µ N½ng, nguyªn Phã Gi¸m ®èc §µi Ph¸t thanh Gi¶i phãng Trung ¬ng (CP 90).
402 Nãi vÒ anh, t«i muèn nãi ®Õn nh©n c¸ch, ®¹o ®øc vµ ý chÝ c¸ch m¹ng cña anh. Sau khi giµnh chÝnh quyÒn mét thêi gian ng¾n, anh vÒ lµm c«ng t¸c ë Liªn khu 5 nhng kh«ng ®îc ph©n c«ng c«ng t¸c g× quan träng. Cã mét sè anh em cho r»ng anh kh«ng ®îc bè trÝ c«ng t¸c phï hîp, thiÕu n©ng ®ì nhng anh kh«ng bao giê ph¸t biÓu g× vÒ vÊn ®Ò nµy, anh chÊp hµnh nghiªm chØnh viÖc ph©n c«ng ®i phô tr¸ch §«ng Miªn. Anh kh«ng ®îc häc v¨n hãa nhiÒu nh mét sè c¸n bé kh¸c khi cßn nhá vµ chØ ®îc häc trung häc b×nh d©n tõ sau C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m 1945. Nhê ®îc tiÕp thu truyÒn thèng c¸ch m¹ng cña gia ®×nh vµ ®Þa ph¬ng n¬i anh sinh trëng, do ®îc tiÕp xóc víi c¸c bËc nho sÜ cã tªn tuæi trong vïng, do tinh thÇn cè g¾ng tù häc vµ nhÊt lµ qua thùc tiÔn ho¹t ®éng c¸ch m¹ng, tÝch lòy ®îc nhiÒu kinh nghiÖm nªn anh cã b¶n lÜnh chÝnh trÞ v÷ng vµng, thÓ hiÖn trong viÖc nhËn ®Þnh ®¸nh gi¸ t×nh h×nh ®Þch - ta, ®¸nh gi¸ c¸n bé vµ ®Ò ra c¸c chñ tr¬ng ®óng ®¾n, kÞp thêi. T¹i §¹i héi §¶ng bé tØnh ë Tiªn Phíc, chÞ Phan ThÞ NÔ, vî cña anh ®îc §¹i héi giíi thiÖu ra øng cö. BiÕt vËy, anh tõ chèi víi lý do lµ anh ®· ®îc trªn ®a vÒ lµm BÝ thmµ chÞ NÔ l¹i cïng ë trong cÊp ñy th× kh«ng nªn, dÔ n¶y sinh d luËn bÊt lîi. Chóng t«i thuyÕt phôc anh, ®©y lµ viÖc cña tæ chøc, kh«ng ph¶i lµ viÖc cña gia ®×nh anh, anh míi chÞu. KÕt qu¶, do tÝn nhiÖm cña §¹i héi, chÞ Phan ThÞ NÔ vÉn ®îc bÇu vµo TØnh ñy khãa nµy. Nh¾c l¹i chuyÖn nµy ®Ó thÊy anh lµ ngêi rÊt thËn träng.
403 Anh ®èi xö víi anh em mét c¸ch ch©n t×nh nªn ®îc anh em trong TØnh ñy vµ §¶ng bé mÕn phôc. Anh hiÓu ®îc mÆt m¹nh, mÆt yÕu cña tõng c¸n bé gióp viÖc nªn trong viÖc s¾p xÕp, ®Ò b¹t ®· ph¸t huy ®îc kh¶ n¨ng cña mçi ngêi, t¹o ®iÒu kiÖn cho anh em cã ®iÒu kiÖn trëng thµnh; ®èi víi mét sè c¸n bé cã mÆt yÕu nh ng¹i ®Þch, ng¹i ®i vïng bÞ chiÕm th× anh kh«ng cã thµnh kiÕn vµ bè trÝ vµo nh÷ng vÞ trÝ c«ng t¸c phï hîp víi së trêng ë hËu ph¬ng nªn vÉn ph¸t huy ®îc t¸c dông, cã nhiÒu ®ãng gãp h÷u Ých cho phong trµo chung. Sau §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø II (th¸ng 2-1951), t tëng chØ ®¹o chung lóc nµy lµ chuyÓn m¹nh sang tæng ph¶n c«ng. ChiÕn trêng tõng ®Þa ph¬ng lóc nµy rÊt quan träng, cã t¸c dông hç trî cho c¸c chiÕn trêng chÝnh trong c¶ níc. Qu¶ng Nam - §µ N½ng ®îc x¸c ®Þnh lµ chiÕn trêng träng ®iÓm cña Liªn khu 5. VÒ Qu¶ng Nam, anh hÕt søc chó ý l·nh ®¹o vÒ qu©n sù, x©y dùng lùc lîng bé ®éi ®Þa ph¬ng tØnh, huyÖn. §Ó t¨ng cêng cho mÆt trËn Qu¶ng Nam - §µ N½ng, Qu©n khu 5 ®a ®ång chÝ Vâ Thø, ngêi Qu¶ng Ng·i vÒ lµm TØnh ®éi trëng. Anh Thø cã kh¶ n¨ng chØ huy nhng do anh lµ ngêi Qu¶ng Ng·i nªn kh«ng quen víi chiÕn trêng Qu¶ng Nam - §µ N½ng. VÊn ®Ò ®Æt ra cho anh Vâ ChÝ C«ng lµ t×m mét ®ång chÝ lµm ChÝnh trÞ viªn ®Ó gióp TØnh ®éi trëng n¾m ®îc t×nh h×nh chiÕn trêng. Ban Tæ chøc TØnh ñy chuÈn bÞ mét danh s¸ch, anh nghiªn cøu vµ chän mét ®ång chÝ vµo vÞ trÝ nµy. T«i gãp ý víi anh lµ ®ång chÝ nµy kh«ng ®îc, anh nãi víi t«i: "Hay anh muèn lµm ChÝnh trÞ viªn". T«i nãi: "NÕu anh
404 nãi thÕ th× tuú anh, anh cø lÊy t c¸ch BÝ th TØnh uû ®Ó quyÕt ®Þnh". C¸i hay cña anh N¨m C«ng lµ cuèi cïng anh kh«ng chän ngêi mµ ban ®Çu anh thÝch mµ ph©n c«ng mét ®ång chÝ kh¸c vµo c¬ng vÞ ChÝnh trÞ viªn TØnh ®éi. Ban chØ huy TØnh ®éi ®îc kiÖn toµn: anh Vâ V¨n §Æng, Phã BÝ th TØnh uû kiªm ChÝnh trÞ viªn, anh Vâ Thø lµm TØnh ®éi trëng, anh Ph¹m Quang lµm Trëng Ban chÝnh trÞ. Tõ ®ã, sù l·nh ®¹o cña Ban chØ huy cã bíc chuyÓn m¹nh, nhiÒu c¸n bé cña c¸c ®¬n vÞ bé ®éi ®Þa ph¬ng tØnh, huyÖn trëng thµnh, chØ huy giái nh c¸c anh §¸p, Phan Hoan... Tõ cuèi n¨m 1951, phong trµo ë vïng bÞ chiÕm Qu¶ng Nam gÆp khã kh¨n, ®Þch ra søc thùc hiÖn chÝnh s¸ch chiªu an, dån lµng, c¾m thªm nhiÒu ®ån bèt vµo vïng du kÝch, x©y dùng khu hµnh chÝnh kiÓu mÉu Phó Kú ë §iÖn Phong. Khã kh¨n nhÊt lµ c¸c x· ë vïng nam §iÖn Bµn, b¾c Hßa Vang, ®«ng §¹i Léc. Khi vÒ Qu¶ng Nam, anh ®· cïng víi TØnh ñy cã nhiÒu biÖn ph¸p tÝch cùc ®èi phã, ph©n c«ng c¸c ®ång chÝ trong Ban Thêng vô TØnh ñy vÒ trùc tiÕp gãp ý kiÕn, ®«n ®èc c¸c huyÖn vµ sö dông lùc lîng ®Þa ph¬ng më ®ît ho¹t ®éng diÖt tÒ, ®¸nh ®ån, ph¸ khu dån. Th¸ng 5-1952, Liªn khu më chiÕn dÞch hÌ theo ®Ò xuÊt cña Qu¶ng Nam, phèi hîp víi bé ®éi ®Þa ph¬ng tØnh, huyÖn tÊn c«ng tiªu diÖt nhiÒu ®ån bèt ë V©n Ly, §¹i Hßa, Hßa Liªn, ®¸nh m¹nh khu hµnh chÝnh Phó Kú, thu hÑp vïng ®Þch lÊn chiÕm, kh«i phôc vµ më réng vïng du kÝch, ®¸nh b¹i bíc ®Çu kÕ ho¹ch chiªu an cña ®Þch.
405 Th¸ng 5-1952, trêi n¾ng h¹n gay g¾t, c¸c huyÖn vïng tù do bÞ mÊt mïa, nÆng nhÊt lµ c¸c x· vïng ven biÓn Th¨ng B×nh, Tam Kú; nh©n d©n bÞ ®ãi, cã n¬i nh x· Tam Xu©n cã ngêi bÞ chÕt, cã ngêi ¨n cá, ¨n rong ®Ó sèng. §óng lóc ®ã, TØnh ñy tæ chøc Héi nghÞ trong hai ngµy ®Ó bµn nhiÒu vÊn ®Ò quan träng cña tØnh. Trong lóc Héi nghÞ diÔn ra, nhËn ®îc b¸o c¸o t×nh h×nh cña c¸c ®Þa ph¬ng göi lªn, anh bµn víi c¸c ®ång chÝ trong Thêng vô quyÕt ®Þnh chuyÓn Héi nghÞ TØnh ñy thµnh Héi nghÞ chuyªn ®Ò bµn vÒ cøu ®ãi. Mét lo¹t biÖn ph¸p ®îc anh ®a ra vµ TØnh ñy nhÊt trÝ th«ng qua lµ xuÊt kho dù tr÷ cña tØnh (chuÈn bÞ lµm kªnh Ba Kú) vµ sè g¹o cña Liªn khu, tæng céng 500 tÊn ®a vÒ trùc tiÕp n¬i ®ãi nÆng ®Ó ph©n ph¸t cho tõng gia ®×nh. TØnh tæ chøc cuéc vËn ®éng víi khÈu hiÖu "vïng ®ãi Ýt nhÞn tiªu, bít ¨n gióp vïng ®ãi nÆng". Nh©n d©n c¶ tØnh, kÓ c¶ vïng t¹m bÞ chiÕm hëng øng m¹nh mÏ; c¸n bé, bé ®éi còng thùc hiÖn mçi tuÇn nhÞn mét b÷a ¨n hoÆc ¨n ch¸o ®Ó gióp d©n. C¸n bé tØnh ®îc ®iÒu ®éng vÒ tËn n¬i ®«n ®èc viÖc chèng ®ãi. ChÞ TrÇn ThÞ Tó (TrÇn ThÞ Nguyªn) - Phã Héi trëng Phô n÷ tØnh, anh Hå Nghinh - Chñ tÞch MÆt trËn Liªn ViÖt tØnh tù m×nh g¸nh g¹o vÒ vïng ®ãi cøu d©n. B¶n th©n anh Vâ ChÝ C«ng còng trùc tiÕp ®i kiÓm tra, ®«n ®èc. Anh ph¸t ®éng nh©n d©n c¸c x· vïng ven nói gióp rau lang gièng cho nh©n d©n c¸c vïng ven biÓn. Nhê ®ã sau mét vµi th¸ng, n¹n ®ãi ®îc kh¾c phôc, s¶n xuÊt ®îc phôc håi, cuéc sèng ®· trë l¹i b×nh thêng.
406 Bªn c¹nh c¸c mÆt c«ng t¸c trªn, anh N¨m C«ng cßn chó ý ®Õn nhiÒu mÆt c«ng t¸c kh¸c, chØ ®¹o s©u s¸t, ®éng viªn kÞp thêi. Thêi kú nµy, ®Þch cã kÕ ho¹ch ®¸nh chiÕm vïng tù do trong tØnh nªn c«ng t¸c bè phßng ®îc ®Èy m¹nh, c¸c mÆt c«ng t¸c kh¸c nh t¨ng gia s¶n xuÊt, ®i d©n c«ng phôc vô tiÒn tuyÕn ®îc thùc hiÖn kh¸ tèt, ®¸ng nh¾c ®Õn lµ phong trµo nh©n d©n bao v©y kinh tÕ ®Þch, chèng bän bu«n lËu rÊt cã hiÖu qu¶. Phong trµo "MÑ chiÕn sÜ" còng rÊt s«i næi. Ngµy "MÑ nhËn con", ®îc tæ chøc rÊt c¶m ®éng. T¹i ®Þa ®iÓm nhËn con, Ban chØ huy cÇm tay giíi thiÖu mçi chiÕn sÜ cho mçi mÑ ®· ®ãn nhËn mét c¸ch tr×u mÕn ®a vÒ nhµ ch¨m sãc, nu«i nÊng nh con ruét thÞt, viÖc lµm ®ã ®· th¾t chÆt ®îc t×nh ®oµn kÕt qu©n d©n vµ ®éng viªn rÊt lín tinh thÇn chiÕn ®Êu cña bé ®éi. Trong nh÷ng cuéc Héi nghÞ cña TØnh ñy vµ Héi nghÞ cña c¸c ®Þa ph¬ng, anh chó ý l¾ng nghe ý kiÕn cña c¸c ®ång chÝ kh¸c, nhÊt lµ nh÷ng ý kiÕn ph¶n biÖn mét c¸ch kiªn tr×. Khi tranh luËn kÕt thóc, anh ph¸t biÓu ý kiÕn cña m×nh cã tÝnh chÊt tæng hîp, chÆt chÏ, s©u s¾c vµ døt kho¸t. Cuèi n¨m 1953, ë tØnh Qu¶ng Nam ®· b¾t ®Çu thùc hiÖn m¹nh chÝnh s¸ch ruéng ®Êt nh gi¶m t«, chia ruéng ®Êt c«ng ®iÒn vµ ®Êt ViÖt gian v¾ng chñ cho n«ng d©n th× còng lµ lóc anh Vâ ChÝ C«ng ®îc Liªn khu ñy rót vÒ dù líp chØnh §¶ng Liªn khu vµ sau ®ã tham gia ®oµn ®i ra Trung ¬ng nghiªn cøu chÝnh s¸ch ruéng ®Êt. NhiÖm vô BÝ thTØnh ñy ®îc ph©n c«ng l¹i cho anh Tr¬ng ChÝ C¬ng.
407 Sau nµy, t«i cßn vµi dÞp tiÕp xóc víi anh nhng nh÷ng Ên tîng vÒ vai trß l·nh ®¹o cña anh Vâ ChÝ C«ng trong nh÷ng n¨m kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p ë Qu¶ng Nam kh¸ ®Æc biÖt. Xin ghi l¹i vµi kû niÖm trªn vÒ anh nh mét sù kÝnh träng tµi n¨ng vµ ®øc ®é cña anh. Phan Xu©n Quang Ghi theo lêi kÓ cña ®ång chÝ TrÇn Ph¸t
408 ho¹t ®éng cña §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng trªn c¬ng vÞ Phã BÝ th Trung ¬ng Côc miÒn Nam tõ n¨m 1961 ®Õn n¨m 1964 nguyÔn v¨n tÊn* §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ mét nhµ l·nh ®¹o c¸ch m¹ng xuÊt s¾c cña §¶ng, Nhµ níc vµ nh©n d©n ta. Cuéc ®êi ho¹t ®éng c¸ch m¹ng, sù nghiÖp vµ c«ng lao cña ®ång chÝ g¾n liÒn víi nh÷ng sù kiÖn lÞch sö träng ®¹i cña ®Êt níc vµ d©n téc, tõ ngµy thµnh lËp §¶ng, C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m, hai cuéc kh¸ng chiÕn trêng kú, tõ Qu¶ng Nam quª h¬ng, Liªn khu 5, H¹ Lµo, §«ng B¾c Campuchia, Nam Bé ®Õn gi¶i phãng hoµn toµn miÒn Nam, thèng nhÊt Tæ quèc vµ hßa b×nh x©y dùng ®Êt níc ngµy nay. ë ®©y, t«i xin nªu mét sè ho¹t ®éng vµ ®ãng gãp cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng trªn c¬ng vÞ lµ Phã BÝ th Trung ¬ng Côc miÒn Nam nh÷ng n¨m tõ 1961 ®Õn ®Çu n¨m 1964, lóc ®ång chÝ trë l¹i lµm BÝ th Liªn khu ñy Liªn khu 5 theo ®iÒu ®éng cña Bé ChÝnh trÞ. _______________ * Nguyªn Th ký ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lóc ®ång chÝ lµm BÝ th Khu ñy 5, Phã BÝ th Trung ¬ng Côc miÒn Nam.
409 1. Sau §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø III cña §¶ng, thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña Trung ¬ng, ®Çu n¨m 1961, Bé ChÝnh trÞ ®· ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp Trung ¬ng Côc miÒn Nam lóc nµy bao gåm c¶ TrÞ Thiªn, Liªn khu 5, Khu 6 vµ Nam Bé. Theo ñy nhiÖm cña Trung ¬ng, Bé ChÝnh trÞ chØ ®Þnh Ban Thêng vô Trung ¬ng Côc miÒn Nam gåm cã ®ång chÝ NguyÔn V¨n Linh lµ BÝ th, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµ Phan V¨n §¸ng lµ Phã BÝ th vµ mét sè ®ång chÝ kh¸c lµ ñy viªn. ChÊp hµnh ChØ thÞ cña Bé ChÝnh trÞ, ngµy 19-5-1961, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cïng mét ®oµn c¸n bé tõ Liªn khu 5 lªn ®êng vµo Nam Bé. Theo hµnh lang cña Trung ¬ng, däc ®êng Trêng S¬n, tõ t©y Qu¶ng Nam, Kon Tum, Gia Lai, §¾k L¾k, qua nam T©y Nguyªn, nèi th«ng víi §«ng Nam Bé, ngµy 19-8-1961, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµ ®oµn c¸n bé Liªn khu 5 ®Æt ch©n ®Õn M· §µ - §ak Cuèc, ChiÕn khu § anh hïng. §ång chÝ NguyÔn V¨n Linh vµ ®ång chÝ Phan V¨n §¸ng nång nhiÖt ®ãn tiÕp ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng. Nh÷ng ngµy tiÕp theo lµ c¸c cuéc héi ý gi÷a c¸c ®ång chÝ Thêng vô vµ ñy viªn Trung ¬ng Côc cã mÆt ®Ó th«ng b¸o s¬ bé vÒ t×nh h×nh chiÕn trêng vµ trao ®æi mét sè c«ng viÖc cÊp b¸ch tríc m¾t tËp trung cho viÖc thµnh lËp Trung ¬ng Côc vµ héi nghÞ Trung ¬ng Côc. Ngµy 15-10-1961, Héi nghÞ khai m¹c. §©y lµ Héi nghÞ lÞch sö lÇn thø nhÊt cña Trung ¬ng Côc, ®¸nh dÊu mét bíc ngoÆc míi cña phong trµo c¸ch m¹ng miÒn Nam chèng cuéc chiÕn tranh x©m lîc cña ®Õ quèc Mü.
410 Cao trµo ®ång khëi cña nh©n d©n miÒn Nam sau khi cã NghÞ quyÕt 15 cña Trung ¬ng ®· lµm cho ®Õ quèc Mü vµ chÝnh quyÒn tay sai ®øng tríc nguy c¬ bÞ sôp ®æ. Bé ChÝnh trÞ nhËn ®Þnh, thêi kú t¹m æn ®Þnh cña Mü - ngôy ®· qua, thêi kú khñng ho¶ng liªn tiÕp suy sôp nghiªm träng cña chóng b¾t ®Çu. Mü ph¶i chän con ®êng chiÕn tranh, chuyÓn tõ chÝnh s¸ch viÖn trî vµ cè vÊn sang chiÕn lîc “chiÕn tranh ®Æc biÖt” hßng ®Ì bÑp c¸ch m¹ng miÒn Nam. Chóng lËp ra bé chØ huy qu©n sù ®Æc biÖt, r¸o riÕt ®Èy m¹nh x©y dùng qu©n ngôy, ®Ò ra kÕ ho¹ch Stal©y - Taylo, gom d©n lËp Êp chiÕn lîc, coi ®ã lµ quèc s¸ch cña chÕ ®é Mü - ngôy, ®a hµng tr¨m trùc th¨ng vµ thiÕt xa vµo miÒn Nam, ®ãng thªm ®ån bèt, liªn tôc më c¸c cuéc cµn quÐt khñng bè ¸c liÖt ®¸nh vµo vïng ®«ng d©n c, vïng gi¶i phãng vµ c¨n cø cña ta. Tham väng cña chóng lµ tiªu diÖt lùc lîng vò trang c¸ch m¹ng cßn non trÎ cña ta, dËp t¾t phong trµo næi dËy cña nh©n d©n, c« lËp nh©n d©n víi c¸ch m¹ng, b×nh ®Þnh miÒn Nam trong vßng 18 th¸ng. Héi nghÞ Trung ¬ng Côc diÔn ra th¸ng 10 - 1961 lµ lóc ®Þch ®· triÓn khai kÕ ho¹ch Stayl©y - Taylo. Thêi gian ®Çu, tuy vÊp ph¶i sù chèng ®èi quyÕt liÖt cña qu©n d©n ta, nhng do ta ®èi phã cha m¹nh nªn phÇn nµo ®Þch ®· ®«n qu©n b¾t lÝnh, t¨ng cêng ®îc lùc lîng qu©n ngôy, g©y cho ta kh«ng Ýt khã kh¨n, thËm chÝ nhiÒu n¬i phong trµo cßn bÞ thiÖt h¹i nÆng. ¢m mu míi cña Mü t¨ng cêng chiÕn tranh ®¸nh ph¸ c¸ch m¹ng g©y cho ta nhiÒu thiÖt h¹i, nhng chóng ch¼ng nh÷ng kh«ng ng¨n chÆn ®îc
411 phong trµo c¸ch m¹ng miÒn Nam mµ tr¸i l¹i cßn lµm cho m©u thuÉn gi÷a nh©n d©n ta víi Mü vµ tay sai ph¸t triÓn ngµy cµng s©u s¾c h¬n. Bé ChÝnh trÞ ®· v¹ch ra ph¬ng híng, nhiÖm vô cña c¸ch m¹ng miÒn Nam, kh¼ng ®Þnh quyÕt t©m ®Èy m¹nh cuéc chiÕn ®Êu lªn mét bíc míi, ®a ®Êu tranh qu©n sù lªn song song víi ®Êu tranh chÝnh trÞ vµ nhÊn m¹nh ph¶i ra søc x©y dùng lùc lîng vÒ c¶ hai mÆt chÝnh trÞ vµ qu©n sù, tËp hîp ®«ng ®¶o lùc lîng c¸ch m¹ng trong MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng, ph¸t ®éng mét phong trµo ®Êu tranh m¹nh mÏ cña quÇn chóng, tÝch cùc tiªu diÖt sinh lùc ®Þch, b¶o toµn vµ ph¸t triÓn lùc lîng ta, lµm tan r· chÝnh quyÒn vµ lùc lîng cña ®Þch trªn ph¹m vi ngµy cµng réng lín, tiÕn tíi lµm chñ rõng nói, giµnh l¹i ®ång b»ng, ra søc x©y dùng c¬ së vµ ®Èy m¹nh ®Êu tranh chÝnh trÞ trong ®« thÞ, t¹o mäi ®iÒu kiÖn vµ thêi c¬ ®Ó ®¸nh ®æ chÝnh quyÒn Mü - ngôy, gi¶i phãng miÒn Nam. Héi nghÞ Trung ¬ng Côc ®· nghiªn cøu, qu¸n triÖt rÊt s©u s¾c c¸c chØ thÞ cña Trung ¬ng vµ Bé ChÝnh trÞ vµ ®Ò ra 10 c«ng t¸c cô thÓ ®Ó thùc hiÖn: - §Èy m¹nh phong trµo ®Êu tranh chÝnh trÞ cña quÇn chóng réng kh¾p trªn 3 vïng; - §Èy m¹nh ®Êu tranh vò trang phèi hîp víi ®Êu tranh chÝnh trÞ, ph¸ tan kÕ ho¹ch Stal©y- Taylo cña ®Þch, chuÈn bÞ mäi mÆt ®èi phã víi c¸c ©m mu míi cña ®Þch; - T¨ng cêng vËn ®éng binh lÝnh vµ sÜ quan qu©n ®éi ngôy, ®©y lµ c«ng t¸c cã tÝnh chÊt chiÕn lîc cÇn qu¸n triÖt trong qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng;
412 - §Èy m¹nh c«ng t¸c MÆt trËn vµ d©n vËn, tËp hîp mäi lùc lîng, mäi kh¶ n¨ng chèng Mü - ngôy; - TiÕp tôc x©y dùng vµ më réng c¨n cø ®Þa; - X©y dùng vµ cñng cè chÝnh quyÒn ë vïng gi¶i phãng; - §Èy m¹nh c«ng t¸c kinh tÕ - tµi chÝnh nh»m c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, ®¸p øng nhu cÇu to lín cña c¸ch m¹ng; - X©y dùng vµ më réng c¬ së c¸ch m¹ng ë thµnh thÞ; - §Èy m¹nh c«ng t¸c tuyªn truyÒn gi¸o dôc; - Cñng cè, x©y dùng, ph¸t triÓn §¶ng, §oµn. Héi nghÞ Trung ¬ng Côc nhÊn m¹nh ph¶i vËn dông ®óng ®¾n linh ho¹t ph¬ng ch©m ®Êu tranh chÝnh trÞ vµ ®Êu tranh vò trang song song trªn c¶ 3 vïng, phï hîp víi t×nh h×nh cô thÓ tõng vïng, tõng chiÕn trêng. Sau Héi nghÞ, ®Ó cã ®iÒu kiÖn x©y dùng lùc lîng vµ tiÕp cËn thuËn lîi h¬n víi phong trµo, nhÊt lµ Sµi Gßn, cuèi th¸ng 11-1961, Trung ¬ng Côc ®· dêi c¨n cø tõ M· §µ - §ak Cuèc sang vïng biªn giíi b¾c T©y Ninh. §ång thêi bè trÝ mét sè c¸n bé vÒ c¸c ®Þa ph¬ng ®Ó triÓn khai c¸c nhiÖm vô c«ng t¸c ®· ®Ò ra, nghiªn cøu t×nh h×nh chiÕn trêng t×m c¸ch ®èi phã víi c¸c ©m mu cña ®Þch. MÆt kh¸c vÉn chØ ®¹o tiÕp tôc x©y dùng ChiÕn khu § thµnh c¨n cø Khu miÒn §«ng Nam Bé vµ lµm ®Çu mèi giao th«ng tiÕp nhËn sù chi viÖn tõ Trung ¬ng vµo. §¸ng chó ý lµ mÊy th¸ng cuèi n¨m 1961 sang ®Çu n¨m 1962, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµ Trung ¬ng Côc ®· tËp trung chØ ®¹o tæ chøc §¹i héi MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam. Qu¸ tr×nh tÝch cùc chuÈn bÞ, trong ®ã cã viÖc tæ chøc gi¶i tho¸t LuËt s NguyÔn H÷u Thä bÞ ®Þch giam cÇm
413 ë Cñng S¬n (Phó Yªn) vµ b¶o vÖ, ®a LuËt s sím trë vÒ c¨n cø Trung ¬ng Côc. Tõ ngµy 16-2 ®Õn ngµy 3-3-1962, §¹i héi ®¹i biÓu MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ViÖt Nam lÇn thø nhÊt ®· tiÕn hµnh t¹i vïng Cµ Tum - Bæ Tóc, T©y Ninh. §¹i héi ®· quy tô h¬n 200 ®¹i biÓu gåm ®Çy ®ñ c¸c thµnh phÇn, c¸c giíi nh©n sÜ, trÝ thøc, t«n gi¸o, d©n téc, c¸c vïng, c¸c miÒn tõ TrÞ Thiªn trë vµo, tõ ®ång b»ng, rõng nói, ®« thÞ tËp trung vÒ. §¹i héi ®· th«ng qua C¬ng lÜnh cña MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam, bÇu ra ñy ban Trung ¬ng MÆt trËn do LuËt s NguyÔn H÷u Thä lµm Chñ tÞch, ra lêi kªu gäi c¸c tÇng líp nh©n d©n ®oµn kÕt réng r·i xung quanh MÆt trËn, ®øng lªn chèng ®Õ quèc Mü x©m lîc vµ tay sai. Nh÷ng c«ng t¸c c¬ b¶n nãi trªn tõng bíc triÓn khai thùc hiÖn vµ kÕt qu¶ §¹i héi MÆt trËn ®· gãp phÇn quan träng t¨ng thªm søc m¹nh cña c¸ch m¹ng miÒn Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc. Th¸ng 11-1962, Trung ¬ng Côc vµ Bé ChØ huy qu©n sù miÒn më Héi nghÞ d©n qu©n du kÝch lÇn thø nhÊt, bíc ®Çu rót kinh nghiÖm, ph¸t huy ho¹t ®éng cña chiÕn tranh du kÝch, kÕt hîp hai ch©n ba mòi, chèng ph¸ gom d©n lËp Êp chiÕn lîc, x©y x· Êp chiÕn ®Êu, x©y dùng vµ b¶o vÖ vïng c¨n cø gi¶i phãng. Héi nghÞ ®· biÓu d¬ng hµng tr¨m c¸n bé, chiÕn sÜ du kÝch xuÊt s¾c trong ®ã cã c¸c chÞ ót TÞch, T¹ ThÞ KiÒu vµ hµng chôc x·, Êp cã phong trµo du kÝch chiÕn tranh m¹nh. Lóc nµy cïng víi c¸c mÆt c«ng t¸c kh¸c, Thêng vô Trung ¬ng Côc ®· thêng xuyªn tËp trung chØ ®¹o ngµy
414 cµng chuyªn s©u c«ng t¸c chèng ®Þch cµn quÐt khñng bè, gom d©n lËp Êp chiÕn lîc, chèng ph¸ chiÕn thuËt trùc th¨ng vËn, thiÕt xa vËn, cö c¸c ®oµn c¸n bé ®i xuèng c¬ së, chØ ®¹o c¸c ®Þa ph¬ng kh¾c phôc t×nh tr¹ng ch¹y xµ ®ïa, n©ng cao t tëng quyÕt t©m ®¸nh ®Þch, b¸m d©n, b¸m ®Êt, b¸m ®Þch mµ ®¸nh. VÒ chèng ®Þch cµn quÐt, chèng trùc th¨ng vËn, thiÕt xa vËn cña ®Þch th× kiªn quyÕt b¸m trô, dïng c¸c lo¹i vò khÝ s½n cã nh m×n, lùu ®¹n, hÇm ch«ng, c¹m bÉy, dïng sóng trêng b¾n h¹ trùc th¨ng, dïng B40 b¾n ch¸y thiÕt xa cña ®Þch. VÒ ph¸ Êp chiÕn lîc th× chØ ®¹o chñ yÕu lµ ph¸ néi dung, ph¸ bªn trong, tiªu diÖt cho ®îc nh÷ng tªn ¸c «n ngoan cè nhÊt. ¸c «n bÞ diÖt th× bé m¸y k×m kÑp cña ®Þch sÏ láng r·, d©n cã ®iÒu kiÖn bung ra trë vÒ xãm cò, ta cã ®iÒu kiÖn b¸m d©n mãc nèi x©y dùng l¹i c¬ së ®¶ng, ®oµn thÓ; hµo lòy, kÏm gai, rµo rÊp nhiÒu tÇng nhiÒu líp cña ®Þch, ta ph¸ lóc nµo còng ®îc, ®ì ph¶i tèn c«ng søc ph¸ h×nh thøc lóc nµy. Sù chØ ®¹o khÈn tr¬ng, cô thÓ cña Trung ¬ng Côc chèng ®Þch cµn quÐt, gom d©n lËp Êp chiÕn lîc ngµy cµng ®¸p øng ®îc t×nh h×nh vµ ®· ®îc c¸c cÊp triÓn khai thùc hiÖn rÊt tÝch cùc, cã nhiÒu s¸ng t¹o, cµng vÒ sau cµng chuyÓn biÕn m¹nh, ®em l¹i kÕt qu¶ râ rÖt. Phong trµo chèng ph¸ Êp chiÕn lîc ph¸t triÓn m¹nh, Êp chiÕn lîc tan r· tõng m¶ng, tõng dÒ trªn c¸c trôc lé giao th«ng. §ån bèt ®Þch thu hÑp, vïng lµm chñ cña ta më réng. Vïng gi¶i phãng ®îc x©y dùng, chÝnh quyÒn tù qu¶n ra ®êi. Chi bé ®¶ng, ®oµn thÓ ®îc kh«i phôc vµ cñng cè. D©n qu©n du
415 kÝch, bé ®éi ®Þa ph¬ng huyÖn tØnh, kÓ c¶ chñ lùc cña Khu vµ MiÒn ph¸t triÓn c¶ vÒ sè lîng lÉn chÊt lîng. Ngµy 3-1-1963, t¹i Êp B¾c thuéc x· Mü H¹nh §«ng, huyÖn Cai LËy, tØnh Mü Tho, ta ®¸nh b¹i hµng chôc ®ît tiÕn c«ng cña ®Þch, ®¸nh tan c¸c cuéc ®æ bé b»ng m¸y bay lªn th¼ng, b¾n ch¸y xe M113 cña ®Þch, ®¸nh b¹i cuéc cµn quÐt quy m« lín cña ®Þch vµo vïng c¨n cø gi¶i phãng cña ta. ChiÕn th¾ng Êp B¾c lÞch sö vang déi më ra thêi kú ph¸ s¶n chiÕn lîc “ChiÕn tranh ®Æc biÖt” cña ®Õ quèc Mü. KÕ ho¹ch Stal©y - Taylo gom d©n lËp Êp chiÕn lîc hßng tiªu diÖt phong trµo c¸ch m¹ng miÒn Nam trong vßng 18 th¸ng cña ®Þch bÞ sôp ®æ hoµn toµn. Th¸ng 6-1963, Trung ¬ng Côc tæ chøc Héi nghÞ tæng kÕt phong trµo du kÝch chiÕn tranh chèng ®Þch gom d©n lËp Êp chiÕn lîc. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng thay mÆt Thêng vô Trung ¬ng Côc chñ tr× héi nghÞ. Tõ thùc tÕ t×nh h×nh, qua b¸o c¸o cña c¸c ®Þa ph¬ng vµ víi kinh nghiÖm b¶n th©n, ®ång chÝ ®· tæng kÕt toµn diÖn kinh nghiÖm cô thÓ trªn c¸c mÆt: chiÕn tranh du kÝch, kÕt hîp “hai ch©n ba mòi”, d©n vËn, binh vËn, x©y dùng §¶ng, ®oµn thÓ, x©y dùng chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng tù qu¶n, x©y dùng vµ më réng vïng gi¶i phãng; tæng kÕt kinh nghiÖm cô thÓ chèng ph¸ Êp chiÕn lîc ë c¸c vïng kh¸c nhau, nh÷ng n¬i khã kh¨n, vïng t«n gi¸o, d©n téc, n¬i di c, khu trï mËt, khu dån d©n, vïng ven thÞ x·, thÞ trÊn... VËn dông nh÷ng kinh nghiÖm ®· tæng kÕt, phong trµo chèng ph¸ Êp chiÕn lîc trªn toµn MiÒn nh÷ng n¨m 1963, 1964... tiÕp tôc ®îc ®Èy m¹nh, giµnh th¾ng lîi rÊt cã ý nghÜa.
416 Tõ Héi nghÞ Trung ¬ng Côc lÇn thø nhÊt, th¸ng 10- 1961 cho ®Õn thêi ®iÓm n¨m 1963 - 1964, díi sù l·nh ®¹o s¸ng suèt cña Trung ¬ng vµ Bé ChÝnh trÞ, sù nç lùc khÈn tr¬ng, chØ ®¹o s©u s¸t cña Trung ¬ng Côc, toµn §¶ng bé, qu©n vµ d©n miÒn Nam, c¸c cÊp, c¸c ngµnh ®· ®oµn kÕt chiÕn ®Êu, vît qua mu«n vµn hy sinh gian khæ, giµnh th¾ng lîi xuÊt s¾c, ®¸nh b¹i chiÕn lîc “ChiÕn tranh ®Æc biÖt” th©m ®éc cña ®Õ quèc Mü, buéc chóng tõ n¨m 1965 ph¶i chuyÓn sang mét chiÕn lîc míi, chiÕn lîc “ChiÕn tranh côc bé” ®Ó ®èi phã víi phong trµo c¸ch m¹ng miÒn Nam ®ang ph¸t triÓn ngµy cµng m¹nh mÏ. 2. Lµ Phã BÝ th Trung ¬ng Côc, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng võa tham gia l·nh ®¹o chung, võa phô tr¸ch mét khèi c«ng viÖc ®îc ph©n c«ng: MÆt trËn, d©n vËn, kinh tµi, c¨n cø ®Þa, c«ng t¸c d©n téc, y tÕ, giao bu. §ång chÝ bµn víi Thêng vô ®iÒu ®éng cho mét sè c¸n bé ®Ó gióp ®ång chÝ chñ tr× c¸c ngµnh nh Thanh niªn, Phô n÷, N«ng héi, C«ng ®oµn, Kinh tµi, c¨n cø ®Þa vµ vïng d©n téc, y tÕ, giao bu... Riªng ®ång chÝ phô tr¸ch MÆt trËn, trùc tiÕp x©y dùng c¬ quan ñy ban Trung ¬ng MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng vµ båi dìng chÝnh trÞ cho c¸c vÞ nh©n sÜ yªu níc. Lóc nµy LuËt s NguyÔn H÷u Thä võa ®îc gi¶i tho¸t tõ Cñng S¬n, Tuy Hßa vÒ ®Õn c¨n cø Trung ¬ng Côc, KiÕn tróc s Huúnh TÊn Ph¸t tõ Sµi Gßn ra, B¸c sÜ Phïng V¨n Cung tõ miÒn T©y lªn, cô Ibih AlÐo Chñ tÞch phong trµo tù trÞ T©y Nguyªn vµo; c¸c vÞ ®¹i diÖn c¸c t«n gi¸o, d©n téc, c¸c vÞ gi¸o s, kü s, b¸c sÜ, dîc sÜ, nh©n sÜ, trÝ
417 thøc tõ c¸c n¬i lÇn lît tËp trung vÒ. C¸c cô l©u ngµy gÆp nhau tay b¾t mÆt mõng vui vÎ. Tríc hÕt, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng bµn víi anh em v¨n phßng huy ®éng lùc lîng, kh¾c phôc mäi khã kh¨n, cè g¾ng x©y dùng nhµ cöa, s¾p xÕp cho c¸c cô cã n¬i ¨n chèn ë, sinh ho¹t vµ lµm viÖc. ChØ trong mét thêi gian ng¾n, trong hoµn c¶nh chiÕn khu gian khæ, c¸c cô ®Òu cã nhµ ë riªng, cã hÇm hµo b¶o vÖ, cã phôc vô chu ®¸o. §ång chÝ thêng th¨m hái søc kháe, giao cho b¸c sÜ kh¸m ch÷a bÖnh cho c¸c cô. TiÕp theo viÖc ®ång chÝ quan t©m thêng xuyªn lµ bµn b¹c, trao ®æi víi c¸c cô vÒ t×nh h×nh, nhiÖm vô c¸ch m¹ng, gîi lªn vµ cïng c¸c cô th¶o luËn, cèt ®Ó c¸c cô n¾m ®îc t×nh h×nh chung, n¾m ®îc chñ tr¬ng, ®êng lèi cña §¶ng vµ MÆt trËn. §ång chÝ tranh thñ thêi gian tr×nh bµy NghÞ quyÕt cña Trung ¬ng Côc, hoÆc mçi khi cã chØ thÞ míi cña Bé ChÝnh trÞ lµ ®ång chÝ mêi c¸c cô häp l¹i ®Ó truyÒn ®¹t phæ biÕn. Mçi lÇn nh thÕ, ®ång chÝ giíi thiÖu t×nh h×nh, ph©n tÝch ©m mu ®Þch, chç m¹nh, chç yÕu cña chóng, c¸c ho¹t ®éng vò trang, chÝnh trÞ, binh vËn cña ta trªn c¸c chiÕn trêng, phong trµo quÇn chóng ë c¸c ®Þa ph¬ng, phong trµo nh©n d©n tiÕn bé trªn thÕ giíi ñng hé ta, triÓn väng t×nh h×nh, nh÷ng thuËn lîi, khã kh¨n vµ chñ tr¬ng cña ta. §ång chÝ tr×nh bµy râ rµng, dÔ hiÓu ®Ó c¸c cô theo dâi, råi ®ång chÝ nªu lªn c¸c vÊn ®Ò ®Ó c¸c cô trao ®æi, liªn hÖ víi thùc tÕ ngµnh giíi m×nh, bæ sung cô thÓ lµm s¸ng tá thªm t×nh h×nh vµ bµn b¹c kÕ ho¹ch thùc hiÖn. §ång chÝ tãm t¾t l¹i, nhÊn m¹nh nh÷ng néi dung chñ yÕu vµ bµn ®Ó c¸c cô theo
418 dâi tiÕp t×nh h×nh diÔn biÕn, ph¸t hiÖn nh÷ng vÊn ®Ò míi vµ v¹ch ch¬ng tr×nh kÕ ho¹ch cô thÓ vËn ®éng giíi m×nh nh trÝ thøc, nh©n sÜ, t«n gi¸o, d©n téc ... §ång chÝ x©y dùng nÒn nÕp mçi chiÒu thø b¶y hµng tuÇn, c¸c cô häp l¹i ®Ó kiÓm ®iÓm t×nh h×nh tuÇn qua, viÖc g× ®· lµm, cha lµm, cã khã kh¨n, thuËn lîi, kinh nghiÖm g× vµ ®Ò ra c«ng viÖc tuÇn tíi. §ång chÝ theo dâi c«ng viÖc chÆt chÏ, khªu gîi ®Ó c¸c cô trao ®æi, chç nµo khã th× gîi ý gióp ®ì, ®¸nh gi¸ vµ ph¸t huy nh÷ng kÕt qu¶ ®· lµm. C«ng viÖc vµ sinh ho¹t dÇn dÇn ®i vµo nÒn nÕp. Nh÷ng lóc ®ång chÝ ®i c«ng t¸c dµi ngµy, c«ng viÖc cø nh thÕ tiÕp tôc. C¸c cuéc héi nghÞ lín do Trung ¬ng Côc tæ chøc nhHéi nghÞ tæng kÕt chiÕn tranh du kÝch, Héi nghÞ tæng kÕt kinh nghiÖm chèng ph¸ Êp chiÕn lîc, tæng kÕt d©n vËn, binh vËn, §¹i héi anh hïng chiÕn sÜ thi ®ua,... ®ång chÝ ®Ò nghÞ víi Trung ¬ng Côc mêi c¸c cô tham dù ®Ó nghe c¸c ®¬n vÞ, ®Þa ph¬ng, c¸c ®iÓn h×nh b¸o c¸o thùc tÕ, häc tËp kinh nghiÖm, nh÷ng viÖc lµm phong phó, s¸ng t¹o cña nh©n d©n vµ chiÕn sÜ, thÊy ®îc tinh thÇn chiÕn ®Êu hy sinh dòng c¶m cña qu©n ®éi, søc m¹nh to lín cña quÇn chóng. NhiÒu cô lóc ®Çu nghÜ r»ng lªn rõng kh«ng cã viÖc lµm, nhng lµm viÖc víi ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng mét thêi gian, c¸c cô ®Òu ph¸t biÓu r»ng c«ng viÖc lµm kh«ng hÕt, viÖc nµo còng thÝch thó vµ chØ cã thÕ tr×nh ®é míi n©ng dÇn lªn. NhiÒu cô nhËn xÐt, míi mét thêi gian ng¾n mµ m×nh ®· ®îc båi dìng tiÕn bé kh¸ nhiÒu. KÓ c¶ søc kháe còng æn ®Þnh, kh«ng cô nµo ®au yÕu lÆt vÆt. C¸c cô qua l¹i
419 th¨m nhau kh«ng chØ ®Ó uèng trµ nãi chuyÖn vui mµ cßn ®Ó bµn luËn c«ng viÖc, trao ®æi t×nh h×nh. §ång chÝ cßn tæ chøc cho c¸c cô nghiªn cøu triÕt häc m¸cxÝt, chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö. §ång chÝ trùc tiÕp tr×nh bµy tµi liÖu råi nªu vÊn ®Ò vµ cïng c¸c cô th¶o luËn. Trong mét buæi nghiªn cøu, cô Ibih AlÐo ph¸t biÓu r»ng: “T«i hiÓu qu¶ ®Êt lµ mét mÆt b»ng trong ®ã cã s«ng, suèi, nói non trïng ®iÖp, bªn trªn lµ mét bÇu trêi xanh réng lín tõ bªn nµy sang bÕn kia”. C¶ cuéc häp cêi vui, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng còng cêi vui vµ gi¶i thÝch lµ n¨m 1961, khi Liªn X« phãng vÖ tinh lªn vò trô, Gagarin lµ ngêi ®Çu tiªn nh×n thÊy qu¶ ®Êt vµ bay quanh qu¶ ®Êt cña m×nh, ®ã lµ mét h×nh trßn bÇu dôc. C¸c cô th¶o luËn s«i næi vui vÎ, nµo lµ vËt chÊt cã tríc, tinh thÇn cã sau, vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc vµ ý thøc trë l¹i t¸c ®éng ®Õn vÊt chÊt,... Thêng lµ sau c¸c buæi nghiªn cøu häc tËp, ®ång chÝ tæng hîp l¹i nh÷ng vÊn ®Ò chñ yÕu, c¨n b¶n... Kh«ng chØ ch¨m lo cho c¸c cô lµm viÖc vµ häc tËp, ®ång chÝ cßn lo ¨n uèng, sinh ho¹t vui ch¬i, båi dìng søc kháe cho c¸c cô. §ång chÝ giao v¨n phßng ®ãng bµn pingpong, dän s©n bãng chuyÒn, mua bµn cê tíng ®Ó lóc r¶nh rçi c¸c cô gi¶i trÝ. §ång chÝ tæ chøc bÕp ¨n riªng cho c¸c cô, t×m ®Çu bÕp giái, tæ chøc s¶n xuÊt tù tóc, mua s÷a ®êng, c¸c lo¹i ®Ëu dù tr÷ s½n, phßng khi c¸c cô yÕu ®au hoÆc ch¹y cµn dµi ngµy, cã ®Ó c¸c cô dïng. Mçi khi V¨n phßng Trung ¬ng Côc b¾n ®îc con heo rõng hoÆc con nai, ®ång chÝ ®Ò nghÞ chia cho c¸c cô bªn MÆt trËn mét nöa. C¸c ®ång chÝ
420 qu¶n trÞ V¨n phßng Trung ¬ng Côc cø nh thÕ nhí chõng, khi nµo b¾n ®îc thó rõng hoÆc mua ®îc c¸c mÆt hµng tèt ®Òu chia sang cho c¸c cô. Th¸ng 4-1964, theo yªu cÇu cña chiÕn trêng, Bé ChÝnh trÞ ®iÒu ®éng ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng trë l¹i lµm BÝ th Liªn khu ñy 5, trùc tiÕp díi sù l·nh ®¹o cña Trung ¬ng. Sau ®ã TrÞ Thiªn còng trùc thuéc Trung ¬ng. Trung ¬ng Côc phô tr¸ch tõ Khu 6 vµo. 3. §Æc ®iÓm næi bËt cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ trªn c¬ së n¾m v÷ng ®êng lèi vµ ý ®å cña Trung ¬ng, n¾m v÷ng xu thÕ ph¸t triÓn cña t×nh h×nh, n¾m ch¾c b¹o lùc c¸ch m¹ng, lu«n lu«n xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn, nghiªn cøu s©u s¸t chiÕn trêng t¹i chç, suy tÝnh t×m mäi c¸ch tÊn c«ng ®Þch, t duy vµ phong c¸ch chØ ®¹o cña ®ång chÝ s¾c s¶o, linh ho¹t, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, nhiÒu vÊn ®Ò ®ång chÝ chØ ®¹o rÊt kÞp thêi s¸ng tá, ch¼ng nh÷ng gióp th¸o gì lóng tóng khã kh¨n cho ®Þa ph¬ng, mµ cßn ®Ò ra ph¬ng ph¸p ph¸t ®éng vµ tæ chøc quÇn chóng vît qua khã kh¨n, gãp søc rÊt lín lµm chuyÓn biÕn t×nh h×nh chung. C¸c ®ång chÝ ë c¸c ®Þa ph¬ng Nam Bé, c¸c vÞ nh©n sÜ, trÝ thøc, t«n gi¸o, d©n téc ë ñy ban Trung ¬ng MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam, c¸c ®ång chÝ ë c¸c c¬ quan xung quanh Trung ¬ng Côc lóc bÊy giê rÊt kÝnh nÓ, c¶m phôc ®ång chÝ ë tinh thÇn lµm viÖc tËn tôy, ®Çy tr¸ch nhiÖm, t¸c phong c«ng t¸c gÇn gòi, th©n thiÕt, ®Æc biÖt lµ n¨ng lùc chØ ®¹o c¸ch m¹ng vµ kiÕn thøc s©u réng vÒ nhiÒu mÆt cña ®ång chÝ.
421 NG¦êI TRùC TIÕP DÉN D¾T CHóNG T¤I TR¦ëNG THµNH Phan §Êu * Anh N¨m C«ng, sau HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ lµm Phã BÝ thLiªn khu ñy, råi BÝ th Khu ñy kiªm ChÝnh ñy Qu©n khu. GÇn suèt thêi kú chèng Mü, anh g¾n bã mËt thiÕt víi tËp thÓ c¸n bé, nh©n viªn V¨n phßng Khu ñy 5. Th¸ng 5-1955, chuyÕn tµu cuèi cïng chuyÓn qu©n tËp kÕt ra miÒn B¾c th× còng lµ lóc anh N¨m C«ng vµ mét sè Ýt c¸n bé, nh©n viªn V¨n phßng ë l¹i miÒn Nam ho¹t ®éng tõ phÝa nam B×nh §Þnh ra b¾c cÇu Bång S¬n. C¶ ®oµn ®i vÒ phÝa t©y, gÇn 2 giê s¸ng ®Õn vïng c¨n cø t©y huyÖn Hoµi Nh¬n (B×nh §Þnh) th× dõng l¹i vµ tæ chøc c¬ quan lµm viÖc. Mét thêi gian ng¾n, ®oµn chuyÓn ra phÝa t©y Qu¶ng Nam (phÝa t©y §µ N½ng ngµy nay) nhËp víi V¨n phßng phÝa B¾c (®i cïng cã anh TrÇn L¬ng, BÝ th Liªn khu ñy 5), thµnh V¨n phßng Liªn khu ñy. Håi ®ã cha cã c¬ quan _______________ * Nguyªn Phã V¨n phßng Khu ñy 5, nguyªn Th ký riªng cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lóc ®ång chÝ lµm BÝ th Khu ñy kiªm ChÝnh ñy Qu©n khu 5.
422 ban, ngµnh nµo kh¸c cña Liªn khu, chØ mçi V¨n phßng Liªn khu ñy gän nhÑ trªn vµi chôc ngêi. M·i ®Õn khi cã NghÞ quyÕt 15 cña Trung ¬ng, c¸c ban ngµnh cña Khu míi x©y dùng dÇn lªn. Riªng V¨n phßng Liªn khu ñy ®îc tæ chøc tuy cßn gän nhÑ, Ýt ngêi nhng vÉn ®ñ c¸c bé phËn chøc n¨ng lµm viÖc. Anh N¨m C«ng trùc tiÕp chØ ®¹o V¨n phßng triÓn khai mäi c«ng viÖc, phôc vô Liªn khu ñy l·nh ®¹o qu©n d©n trong Khu ®¸nh b¹i c¸c chiÕn lîc chiÕn tranh cña ®Õ quèc Mü vµ tay sai, gi¶i phãng Khu 5, gãp phÇn gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt Tæ quèc. Anh lµ ngêi l·nh ®¹o cã t¸c phong s©u s¸t c«ng viÖc, cã nhiÒu kinh nghiÖm c«ng t¸c ho¹t ®éng bÝ mËt nªn ®èi víi c«ng t¸c v¨n phßng, tõ tæ chøc bé m¸y ®Õn bè trÝ nh©n sù, anh ®· cã nh÷ng gîi ý ®Ó c¸c ®ång chÝ chñ chèt cña V¨n phßng bµn b¹c thùc hiÖn. Lóc míi h×nh thµnh c¬ quan Liªn khu ñy, nh÷ng n¨m ®Çu, anh nh¾c nhë anh em chó ý chän ®Þa ®iÓm ®ãng c¬ quan, viÖc ®i l¹i tõ c¬ quan ®Õn tr¹m giao th«ng liªn l¹c trung t©m ph¶i tæ chøc thÕ nµo ®Ó b¶o ®¶m bÝ mËt, kh«ng ®Ó l¹i dÊu vÕt kh¸c thêng ®Þch dÔ ph¸t hiÖn. Anh rÊt chó träng c«ng t¸c giao th«ng liªn l¹c hîp ph¸p, ®· tæ chøc ®êng d©y vÒ thµnh phè §µ N½ng råi ®Õn c¸c ®Çu mèi quan träng: HuÕ, Sµi Gßn, c¸c tØnh cùc Nam Trung Bé. Nhê ®ã, trong nh÷ng n¨m ®Çu, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Liªn tØnh 3 theo ®êng d©y nµy vÒ c¬ quan Liªn khu ñy häp vµ quay vÒ rÊt nhanh, b¶o ®¶m an toµn. Mét sè ®ång chÝ Liªn khu ñy ®i c«ng t¸c Sµi Gßn vµ c¸c thµnh phè kh¸c còng nhanh vµ an toµn.
423 Anh rÊt quan t©m c«ng t¸c x©y dùng néi bé c¬ quan, trong hoµn c¶nh gian khæ ¸c liÖt, sinh ho¹t néi bé ph¶i thËt chÆt chÏ, ph¶i lu«n nh¾c nhë, ®éng viªn nhau phÊn ®Êu v¬n lªn hoµn thµnh nhiÖm vô. C«ng t¸c ®¶ng ë c¬ quan chñ yÕu lµ c«ng t¸c chÝnh trÞ t tëng, gi÷ g×n nÒn nÕp sinh ho¹t chi bé, chi ®oµn ®Òu ®Æn, thùc hiÖn tù phª b×nh vµ phª b×nh, x©y dùng khèi ®oµn kÕt thèng nhÊt. B¶n th©n anh víi t c¸ch ®¶ng viªn c¬ quan, tham gia sinh ho¹t ®Òu ®Æn. T«i cßn nhí, mét lÇn cã ®ång chÝ ë c¬ quan vi ph¹m kû luËt §¶ng, Chi bé häp gãp ý kiÕn, anh còng thu xÕp c«ng viÖc dù häp suèt buæi, tham gia gãp ý ph©n tÝch, cho nªn ®ång chÝ ®îc kiÓm ®iÓm ®· høa quyÕt t©m söa ch÷a. Sau ngµy gi¶i phãng, ®ång chÝ ®ã vÒ ®Þa ph¬ng c«ng t¸c víi tr¸ch nhiÖm nÆng h¬n vµ ®· hoµn thµnh tèt nhiÖm vô. Trong c«ng t¸c v¨n phßng, anh quan t©m ®Æc biÖt bé phËn nghiªn cøu tæng hîp. Trong hoµn c¶nh khã kh¨n gian khæ, anh nh¾c c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o quan t©m båi dìng c¸n bé nghiªn cøu. Mçi lÇn chiÕn tranh chuyÓn giai ®o¹n, nhÊt lµ c¸c bíc ngoÆt lÞch sö, anh triÖu tËp häp c¸n bé nªu vÊn ®Ò, v¹ch râ ©m mu, thñ ®o¹n cña ®Þch, ®èi s¸ch cña ta, gi¶i ®¸p nh÷ng th¾c m¾c trong thùc tÕ, nh»m n©ng cao nhËn thøc cho c¸n bé nghiªn cøu ®Ó c¸n bé nghiªn cøu cã nh÷ng b¸o c¸o t×nh h×nh, ®Ò xuÊt cho l·nh ®¹o nh÷ng gi¶i ph¸p chØ ®¹o, l·nh ®¹o cã hiÖu qu¶. C¸n bé nghiªn cøu ph¶i lÊy thùc tiÔn mét c¸ch cô thÓ, ®ã lµ nguyªn t¾c tèi cao cña c¸n bé gióp viÖc l·nh ®¹o, quyÕt
424 kh«ng dùa vµo lý thuyÕt su«ng, kh«ng dùa vµo c¶m nghÜ suy luËn c¸ nh©n thiÕu thùc tiÔn... B¶n th©n anh thêng ®i c¬ së nghiªn cøu t×nh h×nh. Gi÷a n¨m 1965, Mü ®æ qu©n vµo Chu Lai, bung ra ®¸nh d÷ déi, t×nh h×nh chiÕn sù rÊt ¸c liÖt ë c¸c huyÖn Nam Tam Kú, B×nh S¬n, anh ®· cïng c¸n bé trùc tiÕp ®Õn ®Þa bµn Chu Lai, cïng HuyÖn ñy Nam Tam Kú nghiªn cøu, x©y dùng vµnh ®ai diÖt Mü Chu Lai thÕ nµo cho hiÖu qu¶. Sau ®ã anh vµo TØnh ñy Qu¶ng Ng·i trao ®æi, phæ biÕn kinh nghiÖm vµ h×nh thµnh vµnh ®ai diÖt Mü Chu Lai. Anh cã n¨ng lùc tæng kÕt, tæng hîp vÊn ®Ò mét c¸ch s©u s¾c. Trong c¸c cuéc héi nghÞ Khu ñy, c¸c cuéc héi nghÞ tæng kÕt chuyªn ®Ò, tæng kÕt c«ng t¸c trung t©m cña Khu, anh chØ ®¹o cô thÓ ngay tõ lóc chuÈn bÞ ®Ò ¸n. Anh nªu lªn ý kiÕn cña m×nh vÒ nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh, vÒ ph¬ng híng, ph¬ng ch©m, nhiÖm vô cô thÓ cã hÖ thèng rµnh m¹ch, døt kho¸t. Ngêi tham mu, ngêi gióp viÖc chØ dùa trªn nh÷ng ý kiÕn ®ã tæng hîp l¹i, bæ sung nh÷ng chi tiÕt cÇn thiÕt vµ hµnh v¨n m¹ch l¹c lµ cã mét ®Ò c¬ng hoµn chØnh. Trong nhiÒu cuéc héi nghÞ cã nhiÒu ý kiÕn tranh luËn kh¸c nhau, nhiÒu vÊn ®Ò cha nhÊt trÝ, nhng khi anh tæng hîp l¹i, ai nÊy còng tháa m·n, ai còng thÊy ý kiÕn m×nh ®· ®îc chän läc vµ nªu vµo. Cho nªn c¸c b¶n tæng kÕt héi nghÞ cña anh rÊt ®îc c¸n bé chó ý ghi chÐp tiÕp thu vµ thùc hiÖn. Cã ngêi nãi: "§ång chÝ Vâ ChÝ C«ng häc v¨n hãa ë trêng cã h¹n, nhng trong c«ng t¸c, khi nªu sù viÖc, tæng
425 kÕt vÊn ®Ò døt kho¸t, rÊt s¸ng tá, cã chiÒu s©u c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn". Cã ®ång chÝ c¸n bé hu trÝ ë thµnh phè Hå ChÝ Minh, cã thêi gian c«ng t¸c víi anh N¨m C«ng ®· viÕt vÒ anh: "Anh rÊt th«ng minh vµ cã trÝ nhí rÊt tèt, vèn tõng tr¶i vµ tÝch lòy ®îc nhiÒu kinh nghiÖm trong ho¹t ®éng c¸ch m¹ng. Anh Ýt dïng giÊy tê, mµ s¾p xÕp mäi viÖc s½n trong ®Çu cho nªn khi ph¸t biÓu th× ý kiÕn phong phó, chÝn ch¾n, rµnh m¹ch, døt kho¸t". Anh ®i s©u nghiªn cøu häc tËp trong cuéc sèng, trong qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng kÕt hîp víi kiÕn thøc s½n cã ®· t¹o cho anh tÇm nh×n xa tr«ng réng, mét trÝ tuÖ vµ n¨ng lùc trong ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh vµ trong c«ng t¸c chØ ®¹o c¸ch m¹ng. Cã nh÷ng ®ång chÝ l·nh ®¹o cao cÊp mçi khi viÕt hoÆc ph¸t biÓu vÊn ®Ò g× ®Òu do c¸c ®ång chÝ phô t¸, th ký riªng so¹n s½n. Anh Vâ ChÝ C«ng kh«ng lµm nh thÕ. Mäi viÖc ®Òu do anh tù suy nghÜ, tù nªu ra nh÷ng ý kiÕn chÝnh, nh÷ng vÊn ®Ò lín cho c¸c ®ång chÝ gióp viÖc ghi chÐp, tu chØnh thµnh ®Ò c¬ng råi tr×nh anh th«ng qua. Anh xem l¹i bæ sung nh÷ng ý míi, tiÕp tôc suy ngÉm. §Õn lóc lªn diÔn ®µn tæng kÕt, anh ®Ó ®Ò c¬ng bªn c¹nh, hoÆc vµo tói, råi nãi vo, kh«ng mét giÊy tê trªn tay, cã khi kÐo dµi c¶ tiÕng ®ång hå vÉn th«ng suèt m¹ch l¹c. Trong chØ ®¹o chiÕn tranh, anh kh«ng chØ tËp trung c¸c vÊn ®Ò qu©n sù, chÝnh trÞ mµ rÊt quan t©m ®Õn c«ng t¸c kinh tÕ, hËu cÇn, ch¨m lo ®êi sèng c¸n bé, chiÕn sÜ vµ nh©n d©n. ë Khu 5 vµ c¸c tØnh ®Òu lËp ban s¶n xuÊt ch¨m lo chØ ®¹o s¶n xuÊt cña nh©n d©n vµ s¶n xuÊt tù tóc trong c¸c c¬
426 quan vµ lùc lîng vò trang. Nhê ®ã, gi¶i quyÕt mét phÇn nhu cÇu l¬ng thùc cho kh¸ng chiÕn. Anh rÊt ch¨m lo c«ng t¸c chÝnh trÞ t tëng, c«ng t¸c hµng ®Çu trong vËn ®éng c¸ch m¹ng. Mçi thêi kú diÔn biÕn lÞch sö cña kh¸ng chiÕn lµ cã chØnh huÊn chÝnh trÞ. Khi häc tËp nghÞ quyÕt cña Trung ¬ng, cña Khu ñy lµ cã kÕt hîp liªn hÖ kiÓm ®iÓm, ®Êu tranh tù phª b×nh vµ phª b×nh nh»m n©ng cao nhËn thøc, phª ph¸n nh÷ng sai tr¸i, lÖch l¹c; ®Æc biÖt lµ chèng t tëng h÷u khuynh, co thñ, do dù, rôt rÌ trong chèng ph¸ Êp chiÕn lîc, chèng b×nh ®Þnh n«ng th«n, chèng t tëng hßa b×nh x¶ h¬i sau HiÖp ®Þnh Pari... nhê ®ã gi÷ v÷ng ®îc ý chÝ chiÕn ®Êu vµ tinh thÇn tiÕn c«ng ®Þch liªn tôc cho ®Õn ngµy toµn th¾ng. VÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc, anh lµ trung t©m ®oµn kÕt trong Khu ñy, gi÷a Khu ñy víi Qu©n khu, c¸c ngµnh vµ c¸c tØnh. §oµn kÕt trªn c¬ së thèng nhÊt nhËn thøc vÒ ®êng lèi, chñ tr¬ng, ph¬ng ch©m, ph¬ng ph¸p c¸ch m¹ng. Anh cã t¸c phong c«ng t¸c tho¸ng ®¹t, kh«ng gß bã, hÑp hßi, ®Þnh kiÕn; l¾ng nghe ý kiÕn cña ®ång cÊp vµ cÊp díi tr×nh bµy vµ ®Ò ®¹t ý kiÕn cña m×nh. ë c¬ng vÞ l·nh ®¹o, anh cã tÝnh quyÕt ®o¸n rÊt cao nhng kh«ng ¸p ®Æt ý kiÕn c¸ nh©n m×nh vµo c«ng viÖc chung, kh«ng ®éc ®o¸n chñ quan mµ biÕt nghe ngãng tiÕp thu nh÷ng ®Ò xuÊt cña cÊp díi, c¸i ®óng ®îc chÊp nhËn, c¸i cha ®óng ph©n tÝch gi¶i thÝch l¹i. Anh lµ ngêi cã t×nh c¶m ch©n thµnh vµ th©n ¸i ®èi víi c¸n bé vµ chiÕn sÜ, c«ng nh©n viªn vµ ®îc anh em
427 mÕn phôc. §èi víi c¸n bé ë chiÕn trêng xa, c¸c chiÕn trêng cã nhiÒu khã kh¨n ®Òu ®îc anh u ¸i, ch©n thµnh th¨m hái, gi¶i quyÕt c¸c yªu cÇu ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c«ng t¸c. Trong c¬ quan V¨n phßng Khu ñy, anh t¹o mét nÒn nÕp cho c¸n bé phôc vô lµ mçi khi cã c¸n bé c¸c ®Þa ph¬ng vÒ c¬ quan ph¶i b¸o tríc cho anh ®Ó anh tù ®Õn th¨m hái vµ bµn c«ng t¸c. Cã lóc s¬ suÊt ®Ó ®ång chÝ c¸c tØnh vÒ mµ anh kh«ng biÕt tríc, c¸c ®ång chÝ c¸c tØnh trùc tiÕp ®Õn tríc gÆp anh th× c¬ quan bÞ phª b×nh lµ kh«ng chu ®¸o. §èi víi gia ®×nh c¸n bé ®ang ho¹t ®éng ë chiÕn trêng, mçi khi ®i c«ng t¸c xuèng c¸c ®Þa ph¬ng hay ra Hµ Néi, anh ®Òu t×m tíi th¨m hái ch©n t×nh. Anh cã nÒn nÕp sinh ho¹t gi¶n dÞ, phÈm chÊt liªm khiÕt, trong s¸ng, chÝ c«ng v« t. Trong kh¸ng chiÕn, dï ë c¬ng vÞ ngêi l·nh ®¹o vµ lµ ngêi cao tuæi nhng anh kh«ng hÒ ®ßi hái mét u tiªn, u ®·i nµo vÒ vËt chÊt vµ còng kh«ng tù ®Æt cho m×nh mét nÕp sèng tiÖn nghi, xa c¸ch víi c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o kh¸c trong c¬ quan. ChiÕn tranh ®· lïi xa, c¬ quan V¨n phßng Khu ñy gi¶i thÓ ®· h¬n 30 n¨m. Nhí l¹i nh÷ng kû niÖm vÒ c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Khu ñy, ®øng ®Çu lµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, ®· dµy c«ng x©y dùng, d×u d¾t V¨n phßng Khu ñy trong nh÷ng hoµn c¶nh khã kh¨n, gian khæ, ¸c liÖt ®Ó trëng thµnh. Nh÷ng c¸n bé, nh©n viªn V¨n phßng rÊt tù hµo vÒ nh÷ng ®ãng gãp cña m×nh ®· gãp phÇn lµm nªn nh÷ng c«ng tÝch trong chiÕn tranh. HÇu hÕt nh÷ng c¸n bé ®· c«ng
428 t¸c ë V¨n phßng Khu ñy ®îc rÌn luyÖn vµ n©ng cao vÒ quan ®iÓm, lËp trêng, n¨ng lùc c«ng t¸c ®· nhanh chãng trëng thµnh. Cho nªn, sau khi miÒn Nam ®îc gi¶i phãng, níc nhµ thèng nhÊt, c¬ quan Khu ñy gi¶i thÓ, mçi c¸n bé v¨n phßng dï ë c¬ quan Trung ¬ng hay vÒ ®Þa ph¬ng c«ng t¸c ®· ®ãng gãp tÝch cùc vµ hiÖu qu¶ vµo c«ng cuéc x©y dùng ®Êt níc.
429 NH¢N VËT TRUNG T¢M CñA KHU 5 TRONG CUéC KH¸NG CHIÕN CHèNG Mü, CøU N¦íC NguyÔn V¨n Cao * Trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc, ë Khu 5, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lu«n ë vÞ trÝ l·nh ®¹o chñ chèt, lµ nh©n vËt trung t©m. 1. Sau HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ n¨m 1954, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng tõ miÒn B¾c vµo víi c¬ng vÞ Thêng vô råi Phã BÝ th Liªn khu ñy, ®ång chÝ ®· cïng víi c¸c ®ång chÝ trong Liªn khu ñy lo bè trÝ, s¾p xÕp ®éi ngò c¸n bé cña Liªn khu 5 vµ c¸c tØnh ë l¹i ho¹t ®éng, lo chuyÓn híng t tëng, tæ chøc, ph¬ng ch©m, ph¬ng thøc ®Êu tranh trong giai ®o¹n c¸ch m¹ng míi. §ång chÝ lµ ngêi b¸m l¹i ®Ó gi¶i quyÕt mäi mÆt c«ng t¸c cho ®Õn tríc ngµy ®Þch tiÕp qu¶n toµn bé Liªn khu 5, sau ®ã míi cïng mét sè anh em V¨n phßng bÝ mËt lªn c¨n cø An L·o (B×nh §Þnh). Råi, chuyÓn ra t©y Thõa Thiªn ®Ó cïng víi bé phËn cña ®ång chÝ TrÇn _______________ * Nguyªn Phã V¨n phßng Khu ñy 5.
430 L¬ng ë miÒn B¾c vµo h×nh thµnh c¬ quan Liªn khu ñy vµ V¨n phßng Liªn khu ñy ®Ó l·nh ®¹o cuéc kh¸ng chiÕn. Ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu lªn nói, ®ång chÝ n¶y ra rÊt nhiÒu ý nghÜ ®éc ®¸o. §ång chÝ nãi vÒ anh em V¨n phßng: "NÕu biÕt thÕ nµy th× s¾p xÕp c¸n bé, ta ®Ó l¹i mét vµi tiÓu ®oµn lªn nói dùa vµo nh©n d©n vµ ®Êt ®ai ®Ó s¶n xuÊt, lµm ¨n vµ c«ng t¸c th× ®Þch ch¼ng lµm g× ®îc ta". Vµ khi ra Kon Tum gÆp ®ång chÝ TrÇn Kiªn - BÝ th TØnh ñy Kon Tum, ®ång chÝ ®· ph©n tÝch rÊt râ c«ng t¸c miÒn nói. §ång chÝ c¨n dÆn ph¶i gi÷ cho ®îc miÒn nói v× cã ®Þa thÕ, ®Þa h×nh thuËn lîi h¬n ë ®ång b»ng, ph¶i n¾m cho ®îc d©n vµ ph¶i cã chÝnh s¸ch ®óng ®¾n, tranh thñ cho ®îc tÇng líp trªn ngêi d©n téc, viÖc vËn dông ph¬ng ch©m, ph¬ng thøc c«ng t¸c ë miÒn nói ph¶i thËt linh ho¹t... Nh÷ng ttëng Êy ®· thÓ hiÖn rÊt râ qua thùc tÕ c¸ch m¹ng suèt nhiÒu n¨m sau. 2. Tõ n¨m 1955 - 1958, chÝnh quyÒn Ng« §×nh DiÖm tiÕn hµnh quèc s¸ch tè céng, diÖt céng, ra søc ®µn ¸p khñng bè, ®¸nh ph¸ ¸c liÖt phong trµo c¸ch m¹ng ë Liªn khu 5. §©y lµ thêi kú ®ång b»ng Liªn Khu 5 bÞ ®¸nh ph¸ nÆng nÒ nhÊt, hµng v¹n c¸n bé, ®¶ng viªn vµ quÇn chóng c¸ch m¹ng bÞ giÕt h¹i, tï ®µy, tra tÊn d· man nhÊt. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng hµng ngµy tiÕp nhËn nhiÒu tin tøc b¸o c¸o cña c¸c tØnh vµ ®i xuèng kiÓm tra t×nh h×nh, thÊy râ ©m mu, hµnh ®éng tµn b¹o cña ®Þch, sù tæn thÊt hy sinh to lín cña c¸n bé, ®¶ng viªn, quÇn chóng. §ång chÝ rÊt ®au xãt vµ n¶y ra nhiÒu ý nghÜ. §ång chÝ ®· nªu ra
431 trong Liªn khu ñy vÊn ®Ò ph¶i x©y dùng lùc lîng tù b¶o vÖ c¸n bé, b¶o vÖ c¸ch m¹ng, ph¶i lÊy b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng cña ®Þch... Nhng v× ®êng lèi ®Êu tranh c¸ch m¹ng lóc bÊy giê lµ ph¶i b¶o vÖ hßa b×nh, lÊy ®Êu tranh chÝnh trÞ ®Ó thi hµnh HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬... nªn nh÷ng ®Ò xuÊt cña ®ång chÝ kh«ng ®îc chÊp nhËn. Cuéc ®Êu tranh t tëng vÒ ®êng lèi c¸ch m¹ng ®· diÔn ra ©m thÇm nhng dai d¼ng trong chØ ®¹o cña Liªn khu ñy suèt mÊy n¨m ®Çu cña cuéc kh¸ng chiÕn. 3. §Çu n¨m 1958, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng xin ra miÒn B¾c ®Ó tr×nh bµy ý nguyÖn cña m×nh. §îc gÆp ®ång chÝ Lª DuÈn, ®îc nghiªn cøu §Ò c¬ng C¸ch m¹ng miÒn Nam vµ ®îc dù Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng, ®ång chÝ rÊt phÊn khëi vµ tháa m·n vÒ ®êng lèi ®Êu tranh c¸ch m¹ng ë miÒn Nam. Gi÷a n¨m 1959, vÒ l¹i Liªn khu 5, víi c¬ng vÞ BÝ thLiªn khu ñy, ®ång chÝ ®· cïng c¸c ®ång chÝ trong Liªn khu ñy vµ c¸c tØnh triÓn khai NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 15 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa II vµ chuyÓn phong trµo c¸ch m¹ng Liªn khu 5 sang giai ®o¹n míi. Trong thêi kú nµy cã hai sù kiÖn næi bËt liªn quan ®Õn sù chØ ®¹o cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng: - Cuéc khëi nghÜa Trµ Bång vµ miÒn t©y Qu¶ng Ng·i ®· g©y nhiÒu ph¶n øng trong t tëng chØ ®¹o cña Liªn khu 5 vµ c¸c tØnh. Cã ý kiÕn ®ång t×nh, nhng còng cã ý kiÕn cho lµ n«n nãng, lµm qu¸ sím ®Ó ®Þch ph¶n øng, cµn quÐt ®¸nh ph¸, g©y nhiÒu khã kh¨n cho nh©n d©n...
432 Tríc t×nh h×nh Êy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng xuèng trùc tiÕp chiÕn trêng n¾m ch¾c t×nh h×nh vµ ®· kÕt luËn: "Cuéc khëi nghÜa Trµ Bång vµ miÒn t©y Qu¶ng Ng·i ®· næ ra kÞp thêi, cã l·nh ®¹o, ®i ®óng ®êng lèi, thùc hiÖn ®óng NghÞ quyÕt 15, gãp nhiÒu kinh nghiÖm cho viÖc thùc hiÖn NghÞ quyÕt nµy cña Liªn khu". KÕt luËn ®óng ®¾n vµ kÞp thêi cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· ®i ®Õn sù thèng nhÊt nhËn thøc trong chØ ®¹o cña Liªn khu 5 vµ c¸c tØnh, gi¶i quyÕt ®îc t tëng chÇn chõ, do dù, ng¹i ®Þch... t¹o ®iÒu kiÖn cho phong trµo diÖt ¸c, ph¸ k×m, giµnh quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n miÒn nói lªn rÊt nhanh. Ngµy 10-9-1960, trªn c¬ng vÞ BÝ th Liªn khu ñy, kiªm Trëng Ban qu©n sù khu, ®ång chÝ ®· ra chØ thÞ vÒ ®ît ho¹t ®éng cuèi n¨m víi nh÷ng nhËn ®Þnh rÊt s©u s¾c: "ë Liªn khu 5, ®Þch ch¼ng nh÷ng bÞ ®éng vÒ chÝnh trÞ mµ ®· b¾t ®Çu bÞ ®éng vÒ qu©n sù do mét phÇn ph¶i lo gi÷ ®ång b»ng vµ giíi tuyÕn, mét phÇn ph¶i ®a qu©n vµo ®èi phã ë ®ång b»ng Nam Bé. Tríc m¾t ph¶i më ®ît ho¹t ®éng nh»m ph¸t ®éng quÇn chóng ph¸ k×m kÑp, më réng vïng c¨n cø, ph¸t triÓn c¬ së vïng gi¸p ranh, ®Èy ho¹t ®éng xuèng ®ång b»ng, rót thanh niªn x©y dùng lùc lîng, më réng hµnh lang". §ît ho¹t ®éng ®· giµnh th¾ng lîi lín, ®¸nh vµo 59 ®ån ®Þch, diÖt 40 trung ®éi ®Þch, ph¸ hµng chôc khu dån, gi¶i phãng 450.000 d©n trªn mét vïng réng lín ë T©y Nguyªn vµ miÒn T©y c¸c tØnh. Ta ®· ®¸nh b¹i quèc s¸ch tè céng,
433 diÖt céng cña ®Þch, chuyÓn phong trµo c¸ch m¹ng lªn thÕ tÊn c«ng ®Þch. 4. Tõ 1961 - 1963, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµo c«ng t¸c ë Trung ¬ng Côc miÒn Nam víi c¬ng vÞ Phã BÝ th, phô tr¸ch D©n vËn - MÆt trËn. §ång chÝ ®· ®i xuèng c¸c tØnh ®ång b»ng s«ng Cöu Long, nghiªn cøu cuéc ®ång khëi ë BÕn Tre vµ c«ng t¸c ph¸ Êp, giµnh d©n ë c¸c tØnh, chñ tr× cuéc Héi nghÞ tæng kÕt c«ng t¸c ph¸ Êp, giµnh d©n ë Nam Bé. Th¸ng 4-1964, ®ång chÝ vÒ l¹i Khu 5, kÞp thêi chØ ®¹o c«ng t¸c ph¸ Êp, giµnh d©n cña Khu. Héi nghÞ Thêng vô Khu ñy th¸ng 6 n¨m 1964, do ®ång chÝ chñ tr×, ®· nhËn ®Þnh: "C«ng t¸c ph¸ Êp, giµnh d©n ë ®ång b»ng Khu 5 cßn Ýt, cßn dËm ch©n t¹i chç, ®¸nh gi¸ ®Þch cao, ®¸nh gi¸ quÇn chóng thÊp, cha qu¸n triÖt ph¬ng ch©m chÝnh trÞ vò trang song song, cha ®Æt m¹nh c«ng t¸c ph¸t ®éng quÇn chóng vµ c«ng t¸c binh tÒ vËn, t tëng h÷u khuynh cßn nÆng". NghÞ quyÕt cña Héi nghÞ Thêng vô Khu ñy ®· trë thµnh néi dung chØnh huÊn trong toµn §¶ng bé, qu©n vµ nh©n d©n c¸c tØnh, dÊy lªn cao trµo ph¸ Êp, giµnh d©n rÊt s«i næi. KÕt hîp víi c¸c ho¹t ®éng qu©n sù víi ph¸t ®éng quÇn chóng, tõ th¸ng 6-1964 ®Õn th¸ng 6-1965, toµn Khu ®· ph¸ ®îc 2.100 Êp chiÕn lîc vµ khu dån, gi¶i phãng vµ giµnh quyÒn lµm chñ trªn 2 triÖu d©n. §©y lµ thêi kú s«i ®éng nhÊt cña Khu 5, vïng gi¶i phãng më réng nhÊt tõ miÒn nói xuèng ®ång b»ng ven biÓn, v©y Ðp ®Þch trong c¸c thÞ x·, quËn lþ. Gi¶i phãng ®Õn ®©u thµnh lËp chÝnh quyÒn ®Õn ®ã vµ t¹m cÊp 76.000 ha ruéng ®Êt cho 772.000 n«ng d©n.
434 5. Mü ®æ qu©n å ¹t vµo miÒn Nam, tËp trung ®«ng nhÊt qu©n Mü vµ ch hÇu ë Khu 5, tiÕn hµnh chiÕn lîc "chiÕn tranh côc bé". NhiÒu vÊn ®Ò míi ®Æt ra cho §¶ng bé vµ qu©n d©n Khu 5: - Lµm sao ®Ó gi÷ v÷ng ý chÝ vµ quyÕt t©m ®¸nh Mü? - Lµm sao ®Ó gi÷ v÷ng ph¬ng ch©m "hai ch©n, ba mòi gi¸p c«ng" ®Ó ®¸nh Mü vµ th¾ng Mü? Díi sù chØ ®¹o cña Khu ñy, ®øng ®Çu lµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, c¶ Khu ®· ph¸t ®éng phong trµo häc th §¶ng, th B¸c Hå, tæ chøc héi nghÞ hiÕn kÕ ®¸nh Mü, ®· gi÷ v÷ng ý chÝ vµ quyÕt t©m, kh¾c phôc t tëng sî Mü, sî vò khÝ hiÖn ®¹i cña Mü. Trong lùc lîng vò trang vµ b¸n vò trang tæ chøc x©y dùng vµnh ®ai diÖt Mü, ®éng viªn phong trµo "T×m Mü mµ ®¸nh, t×m ngôy mµ diÖt"...; c¸c chiÕn th¾ng ë Nói Thµnh, Ba Gia, V¹n Têng, Pleime ®· chøng tá kh¶ n¨ng ®¸nh Mü vµ th¾ng Mü cña qu©n d©n Khu 5. Cuèi n¨m 1965, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®i c«ng t¸c xuèng c¸c tØnh Qu¶ng Nam, Qu¶ng Ng·i, ®i s©u xuèng c¸c huyÖn, c¸c n¬i cã Mü ®ãng qu©n ®Ó n¾m s¸t t×nh h×nh, l·nh ®¹o t tëng vµ híng dÉn viÖc ®¸nh Mü. Sau thÊt b¹i trong hai mïa kh« 1965 - 1966, 1966 - 1967, ®Õ quèc Mü tõ thÕ tÊn c«ng å ¹t ®· chuyÓn qua phßng ngù, tõ t×m diÖt vµ b×nh ®Þnh sang quÐt vµ gi÷. Tríc t×nh h×nh ®ã, Trung ¬ng §¶ng ®· ®Ò ra quyÕt t©m míi: "Trªn c¬ së ®¸nh l©u dµi cÇn ph¸t huy chiÕn th¾ng hai mïa kh« ®Èy m¹nh nh÷ng cè g¾ng chñ quan cao nhÊt ®Ó giµnh th¾ng lîi quyÕt ®Þnh trong thêi gian ng¾n". Tõ
435 ®ã, chñ tr¬ng më ®ît tæng c«ng kÝch tæng khëi nghÜa vµo TÕt MËu Th©n nh»m gi¸ng mét ®ßn quyÕt ®Þnh vµo ý chÝ x©m lîc cña ®Õ quèc Mü. Mét tuÇn tríc TÕt MËu Th©n, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cïng c¸c ®ång chÝ NguyÔn Ch¸nh - Phã T lÖnh Qu©n khu 5 vµ ®ång chÝ Lª Träng Khoan - Ch¸nh V¨n phßng Khu ñy 5 xuèng Qu¶ng §µ ®Ó chØ ®¹o tiÒn ph¬ng vµ chØ ®¹o §µ N½ng. Trong cuéc tÊn c«ng vµ næi dËy ë Khu 5, mét vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn sù chØ ®¹o cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng mµ l©u nay Ýt ®îc nh¾c ®Õn. Theo kÕ ho¹ch chung, tÊt c¶ c¸c lùc lîng vò trang vµ quÇn chóng biÓu t×nh, s½n sµng vµo vÞ trÝ xuÊt kÝch, ®¸nh vµo ®ªm 30 th¸ng Giªng (giao thõa cña miÒn Nam), nhng ®Õn chiÒu 29 th¸ng Giªng ®îc ®iÖn cña Trung ¬ng ph¶i ho·n ngµy N l¹i mét ngµy (®ªm 31 th¸ng Giªng, giao thõa cña miÒn B¾c). CÇm bøc ®iÖn cña Trung ¬ng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng suy nghÜ rÊt c¨ng, nÕu rót lùc lîng råi mai l¹i kÐo vµo sÏ lé bÝ mËt, kh«ng gi÷ ®îc thÕ chñ ®éng bÊt ngê vµ sÏ bÞ ®Þch ®èi phã g©y tæn thÊt cho ta. V× vËy, cho ®Õn phót cuèi cïng, ®ång chÝ ®iÖn xin Trung ¬ng: "V× Khu 5 ®· triÓn khai lùc lîng xong kh«ng thÓ ho·n kÞp, xin cho Khu 5 ®¸nh theo kÕ ho¹ch cò, trõ n¬i nµo ho·n kÞp sÏ cè g¾ng ho·n". §©y lµ mét quyÕt ®Þnh s¸ng suèt, chñ ®éng vµ linh ho¹t, v× tr¸ch nhiÖm ®èi víi sinh m¹ng c¸n bé, chiÕn sÜ mµ ®Ò xuÊt kh«ng ho·n l¹i ngµy N cña Trung ¬ng. ThÕ lµ ®ªm 30 th¸ng Giªng, nhiÒu thµnh phè, thÞ x· vµ c¸c quËn lþ cña Khu 5 ®· ®ång lo¹t tÊn c«ng (trõ thÞ x· Tam Kú vµ
436 Qu¶ng Ng·i ho·n l¹i ®Õn ®ªm sau)1 . Ta gi÷ ®îc thÕ chñ ®éng bÊt ngê, g©y cho ®Þch nhiÒu thiÖt h¹i. Sau mÊy ngµy cuéc tÊn c«ng vµ næi dËy ®ang tiÕp diÔn, ®Þch b¾t ®Çu ph¶n øng, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng quyÕt ®Þnh cho c¸c tØnh rót lùc lîng ra ngoµi ®Ó chuÈn bÞ cho c¸c ®ît ho¹t ®éng tiÕp theo vµ c¬ quan tiÒn ph¬ng cña Khu còng rót vÒ c¨n cø an toµn. Tuy cha ®¹t yªu cÇu giµnh th¾ng lîi quyÕt ®Þnh nhng cuéc tÊn c«ng vµ næi dËy ë Khu 5 vµ ë miÒn Nam ®· ®¸nh mét ®ßn quyÕt ®Þnh vµo ý chÝ vµ quyÕt t©m chiÕn lîc cña Mü, buéc chóng ph¶i xuèng thang chiÕn tranh, ngõng nÐm bom miÒn B¾c, chÞu ®µm ph¸n ë Pari. 6. Sau TÕt MËu Th©n, nh÷ng n¨m 1969 - 1970 lµ thêi kú Khu 5 gÆp khã kh¨n nghiªm träng. Trong TÕt MËu Th©n, ta bÞ tæn thÊt nhiÒu lùc lîng. C¸n bé, ®¶ng viªn cèt c¸n ë c¬ së còng bÞ tæn thÊt, sau ®ã l¹i ho¹t ®éng liªn tôc nªn vò khÝ thiÕu, l¬ng thùc thiÕu, s¶n xuÊt sót kÐm, bé ®éi, c¸n bé vµ nh©n d©n ®ãi kÐm nghiªm träng. Nhng díi sù chØ ®¹o cña Khu ñy, Qu©n Khu 5 vµ ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, qu©n vµ d©n Khu 5 quyÕt t©m kh¾c phôc khã kh¨n, gi÷ v÷ng thÕ chñ ®éng trªn chiÕn trêng. Cã lóc ph¶i ®iÒu chØnh lùc lîng chñ lùc, ®a chñ lùc ra B¾c ®êng 9 ®Ó cã l¬ng ¨n mµ dìng luyÖn, ®Èy m¹nh s¶n _______________ 1. Theo "Khu 5 - 30 n¨m chiÕn tranh gi¶i phãng" - TËp II - Cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc (1954-1968)", Bé T lÖnh Qu©n khu 5 xuÊt b¶n n¨m 1989 vµ tËp s¸ch "TÕt" cña nhµ b¸o Mü Don Obetdoiter: 7 thµnh phè, thÞ x· tÊn c«ng ®ªm 30 th¸ng Giªng lµ Tuy Hoµ, Quy Nh¬n, §µ N½ng, Héi An, Kon Tum, Pleiku vµ Bu«n Ma Thuét.
437 xuÊt trong d©n vµ c¸c c¬ quan, kÐo g¹o vïng ®Þch ra vïng ta ®Ó gi¶i quyÕt n¹n ®ãi. Trong nh÷ng n¨m ®Çu chuyÓn qua chiÕn lîc "ViÖt Nam hãa chiÕn tranh", ®Þch tËp trung ®¸nh ph¸ ¸c liÖt, b×nh ®Þnh n«ng th«n, gom xóc d©n. Lóc ®Çu ta cha ®¸nh gi¸ hÕt ©m mu thñ ®o¹n cña ®Þch, chuyÓn híng t tëng cha kÞp thêi, ®¸nh ®Þch cha m¹nh, bÞ mÊt d©n, mÊt ®Êt, g©y thªm nhiÒu khã kh¨n míi. Nhng trong Héi nghÞ Khu uû, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· nhÊn m¹nh: "Chèng b×nh ®Þnh, giµnh gi÷ d©n, gi¶i phãng n«ng th«n lµ c«ng t¸c träng t©m, lµ c¸i gèc, c¸i trôc cña toµn bé phong trµo". Nhê ®Æt ®óng møc vÞ trÝ c«ng t¸c chèng b×nh ®Þnh ®· l·nh ®¹o qu©n d©n trong Khu, lµm thÊt b¹i c¸c kÕ ho¹ch b×nh ®Þnh cÊp tèc, b×nh ®Þnh ®Æc biÖt, b×nh ®Þnh níc rót cña ®Þch. N¨m 1970, Mü më réng chiÕn tranh sang Campuchia vµ Lµo nh»m c¾t ®êng vËn chuyÓn cña ta, xãa hËu ph¬ng trùc tiÕp cña chiÕn trêng Nam Bé. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p ®· tõng ho¹t ®éng ë §«ng B¾c Campuchia vµ khi Trung ¬ng Côc miÒn Nam cã quan hÖ c«ng t¸c víi Trung ¬ng §¶ng Campuchia, ®ång chÝ ®· viÕt th cho b¹n vµ bµn víi Qu©n khu ®a qu©n sang gióp, phèi hîp víi c¸c lùc lîng Lµo vµ Campuchia ®¸nh gi¶i phãng 4 tØnh cña Lµo vµ Campuchia nèi liÒn víi vïng gi¶i phãng T©y Nguyªn, dån ®Þch vµo thÕ bÞ ®éng chèng ®ì vµ bÞ sa lÇy trªn nh÷ng híng chiÕn lîc míi. Nh÷ng th¾ng lîi trong cuéc tiÕn c«ng chiÕn lîc n¨m 1972 ë Khu 5 cïng víi nh÷ng th¾ng lîi ë chiÕn trêng
438 miÒn Nam vµ chiÕn th¾ng "§iÖn Biªn Phñ trªn kh«ng" ë miÒn B¾c, buéc Mü ph¶i ký kÕt HiÖp ®Þnh Pari, chÊm døt chiÕn tranh x©m lîc, rót qu©n Mü vµ ch hÇu khái miÒn Nam. 7. Sau HiÖp ®Þnh Pari, qu©n Mü tËp trung lùc lîng tiÕn hµnh kÕ ho¹ch "trµn ngËp l·nh thæ" ®¸nh chiÕm l¹i c¸c vïng gi¶i phãng cña ta. Qu©n d©n ta ®· chiÕn ®Êu chèng ®Þch lÊn chiÕm, ra søc chiÕm lÜnh c¾m cê ®Ó gi÷ c¸c vïng gi¶i phãng vµ lµm chñ cuéc chiÕn chèng lÊn chiÕm ®ang diÔn ra quyÕt liÖt. Trong chØ ®¹o xuÊt hiÖn t tëng hßa b×nh, x¶ h¬i, gi¶m sót tinh thÇn tiÕn c«ng ®Þch, cã n¬i rót lùc lîng vïng tranh chÊp víi ®Þch ra phÝa sau... t¹o cho ®Þch lÊn chiÕm nhiÒu vïng do ta lµm chñ. Nhng nh÷ng diÔn biÕn lÖch l¹c Êy chØ diÔn ra trong thêi gian ng¾n. Th¸ng 7-1973, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®i häp Trung ¬ng vÒ ®· tæ chøc häp Khu ñy phª ph¸n t tëng h÷u khuynh, mÊt c¶nh gi¸c kh«ng thÊy râ ©m mu ®Þch, kh«ng n¾m v÷ng quan ®iÓm b¹o lùc vµ quyÕt ®Èy m¹nh ®¸nh ®Þch vi ph¹m HiÖp ®Þnh Pari, ®¸nh diÖt lùc lîng ®Þch vµ giµnh l¹i hai v¹n rìi d©n, gi÷ thÕ tÊn c«ng ®Þch trªn chiÕn trêng. Cuèi n¨m 1973, mét sù kiÖn chÝnh trÞ lín trong Khu ®· diÔn ra lµ §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé Khu 5 lÇn thø III, mét kú §¹i héi duy nhÊt vµ cuèi cïng cña Khu 5 trong kh¸ng chiÕn chèng Mü. Díi sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng, §¹i héi ®· tæng kÕt c«ng t¸c cña Khu 5 vµ ®Ò ra nhiÖm vô thùc hiÖn NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 21 cña Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng khãa III. §¹i héi bÇu ra Ban ChÊp
439 hµnh míi gåm 38 ®ång chÝ, do ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµm BÝ th. §¹i héi §¶ng bé Khu 5 lÇn nµy ®· t¹o ra nh÷ng nh©n tè cho viÖc chØ ®¹o cuéc tiÕn c«ng vµ næi dËy gi¶i phãng Khu 5 mïa Xu©n n¨m 1975. 8. Trong cuéc tiÕn c«ng vµ næi dËy gi¶i phãng Khu 5, vai trß chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cã nh÷ng sù kiÖn ®¸ng ghi nhí. Sau khi gi¶i phãng xong Bu«n Ma Thuét, Trung ¬ng ®iÖn cho ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lªn gÆp ®ång chÝ V¨n TiÕn Dòng. ChiÒu ngµy 15-3, ®Õn Kon Tum, ®îc tin ®Þch võa rót bá Kon Tum vµ Pleiku, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng chØ thÞ cho ®ång chÝ Phan Phô, BÝ th TØnh ñy ph¶i ®i ngay trong ®ªm ®Ó n¾m t×nh h×nh vµ ®a lùc lîng vµo qu¶n lý thÞ x·. S¸ng ngµy 16-3, kh«ng ®îi cã tin tøc b¸o c¸o, ®ång chÝ ®· quyÕt ®Þnh c¶ ®oµn ®i vµo thÞ x· Kon Tum. Mét c¶nh hoang tµn ®· diÔn ra, c¸c tr¹i lÝnh ®Þch bá trèng vµ bÞ ph¸, d©n t¶n c phÇn lín, cha cã mét c¸n bé nµo cña tØnh vµ thÞ x· cã mÆt. §ång chÝ gÆp vµ nãi chuyÖn víi d©n, ®ång thêi ®iÖn cho lùc lîng 773 ®a qu©n vµo thÞ x·. ChiÒu h«m ®ã, ®ång chÝ quyÕt ®Þnh vµo Pleiku, nhng v× n¾m t×nh h×nh ®êng s¸ cha chÝnh x¸c, ®oµn ph¶i lªn l¹i ®êng Trêng S¬n vµo §øc C¬ ®Ó xuèng Pleiku. Trong ®ªm hµnh qu©n, ®ång chÝ dõng l¹i ë mét binh tr¹m vµ ®iÖn háa tèc vÒ Trung ¬ng: "§Þch ®· rót khái ba tØnh T©y Nguyªn, t×nh thÕ míi ®· xuÊt hiÖn, xin Trung ¬ng cho qu©n vµo ®¸nh gi¶i phãng §µ N½ng". §©y lµ mét ®Ò xuÊt rÊt t¸o b¹o vµ kÞp thêi cña mét ®ång chÝ l·nh ®¹o. V× theo quyÕt ®Þnh cña Trung ¬ng,
440 trong hai n¨m 1975 - 1976, gi¶i phãng xong T©y Nguyªn, chñ lùc ta sÏ theo ®êng Khu 6 vµo miÒn §«ng Nam Bé, phèi hîp víi chñ lùc miÒn tÊn c«ng gi¶i phãng Sµi Gßn xong míi ra gi¶i phãng §µ N½ng, v× §µ N½ng lµ c¨n cø liªn hîp qu©n sù m¹nh nhÊt cña ®Þch. Trong khi ®ã, kÕ ho¹ch Xu©n 1975 cña Khu 5 còng cha ®Æt vÊn ®Ò gi¶i phãng §µ N½ng mµ sö dông chñ lùc S ®oµn 2 ®¸nh vµo c¸c tØnh phÝa Nam. S¸ng ngµy 17-3, vµo Pleiku còng trong c¶nh hoang tµn, tríc khi rót ch¹y ®Þch ®èt ph¸ nhiÒu khu vùc vµ cíp bãc cña d©n. C¸n bé ®Þa ph¬ng cha ai cã mÆt. Chóng t«i ph¶i ra vïng ven t×m ®îc ®ång chÝ BÝ th ThÞ ñy vµo lµm viÖc víi ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng. ë ®©y, ®ång chÝ l¹i n¶y ra nh÷ng t tëng míi, ®iÖn xin ®ång chÝ V¨n TiÕn Dòng kh«ng vµo Bu«n Ma Thuét n÷a v× t×nh thÕ qu¸ khÈn tr¬ng, xin vÒ lo gi¶i phãng ®ång b»ng Khu 5 vµ ®îc ®ång chÝ V¨n TiÕn Dòng chi viÖn cho Khu 5 mét s ®oµn chñ lùc. Trong thêi gian nµy, ®ång chÝ nãi víi chóng t«i (2 ®ång chÝ V¨n phßng cïng ®i c«ng t¸c phôc vô cho ®ång chÝ): "Lóc nµy mµ ®ang cßn luÈn quÈn ë n«ng th«n lµ bá lì mÊt thêi c¬. Ph¶i l¸ch bá n«ng th«n ®¸nh vµo thµnh phè, thÞ x·, ®îc thÞ x· ®îc c¶ n«ng th«n". (Sau nµy khi gÆp ®ång chÝ Lª §øc Thä bµn viÖc phôc vô chiÕn dÞch gi¶i phãng Sµi Gßn, ®ång chÝ nªu l¹i ph¬ng ch©m nµy vµ ®îc ®ång chÝ Lª §øc Thä t¸n ®ång). Trªn ®êng vÒ Khu, ngµy 23-3, ®ång chÝ häp Ban Thêng vô Khu ñy vµ Qu©n khu quyÕt ®Þnh gi¶i phãng
441 Khu 5 trong thêi gian ng¾n nhÊt vµ sö dông hai s ®oµn ®¸nh vµo Tam Kú - Qu¶ng Ng·i. Ngµy 24-3, qu©n ta tÊn c«ng ®Þch ë Tam Kú vµ Qu¶ng Ng·i, ®Þch ®· rót ch¹y. Tríc t×nh h×nh Êy, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµ ®ång chÝ Chu Huy M©n cÊp tèc ®iÖn xin Trung ¬ng cho Khu 5 tÊn c«ng gi¶i phãng §µ N½ng víi lùc lîng cña ®Þa ph¬ng. Ngµy 25-3, qu©n ta ®¸nh gi¶i phãng HuÕ. Ngµy 27-3, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng xuèng c¬ quan §Æc khu Qu¶ng §µ quyÕt ®Þnh sö dông toµn bé lùc lîng vò trang chÝnh trÞ cña tØnh vµ thµnh phè tÊn c«ng gi¶i phãng §µ N½ng vµ chuyÓn híng ho¹t ®éng cña S ®oµn 2 ®¸nh ra §µ N½ng. Ngµy 27-3, ®îc ®iÖn cña Trung ¬ng thµnh lËp MÆt trËn Qu¶ng §µ do ®ång chÝ Lª Träng TÊn lµm T lÖnh vµ ®ång chÝ Chu Huy M©n lµm ChÝnh uû vµ phèi hîp lùc lîng cña ®Þa ph¬ng tÊn c«ng vµo §µ N½ng. Ngµy 29-3, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· ra tiÒn ph¬ng chØ ®¹o tÊn c«ng gi¶i phãng §µ N½ng. ë phÝa Nam, lùc lîng S ®oµn 2 ®¸nh ra, ë phÝa B¾c Qu©n ®oµn II ®¸nh vµo, ë phÝa T©y S ®oµn 304 ®¸nh xuèng, ë bªn trong lùc lîng vò trang ®Þa ph¬ng vµ quÇn chóng tiÕn c«ng, næi dËy gi¶i phãng §µ N½ng lóc 11 giê ngµy 29-3. Tèi ngµy 29-3, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµo thµnh phè vµ ®iÖn cho ®ång chÝ Lª DuÈn: "§µ N½ng ®· gi¶i phãng råi. T«i vµ anh Hå Nghinh ®ang ë trong thµnh phè". Sù kiÖn gi¶i phãng §µ N½ng ®· lµm cho ®ång chÝ Lª DuÈn v« cïng phÊn khëi, ®ång chÝ nãi:
442 “§îc tin gi¶i phãng §µ N½ng, m×nh thÊy l©ng l©ng khã t¶. Khi gi¶i phãng Bu«n Ma Thuét vµ T©y Nguyªn m×nh còng rÊt mõng, nhng con ®êng tríc m¾t cßn dµi, cßn l¾m ch«ng gai, nçi lo toan cßn canh c¸nh bªn lßng. KÕ ho¹ch vµo Sµi Gßn b»ng con ®êng Khu 6 vµ miÒn §«ng Nam Bé cha biÕt khã kh¨n ®Õn ®©u. Nay §µ N½ng lµ c¨n cø phßng ngù tõ xa cøng nhÊt cña ®Þch ®· ®îc gi¶i phãng, con ®êng vµo Sµi Gßn ®· ®îc më réng, qu©n ta cã thÓ tiÕn thÇn tèc nh chÎ tre. Ngµy gi¶i phãng Sµi Gßn kh«ng cßn xa n÷a, kh«ng ph¶i tÝnh b»ng n¨m mµ cã thÓ lÊy th¸ng, lÊy ngµy ®Ó tÝnh. Bøc xong §µ N½ng coi nh miÒn Nam ®îc gi¶i phãng1 . §ång chÝ Lª DuÈn hÕt lêi ca ngîi ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng vµ ®ång chÝ Chu Huy M©n, nh÷ng ngêi chØ ®¹o, chØ huy tµi ba, xuÊt s¾c, xøng ®¸ng lµ nh÷ng ngêi ë c¬ quan l·nh ®¹o cao nhÊt cña ®Êt níc. 9. Sau ngµy gi¶i phãng §µ N½ng, lùc lîng c¸c tØnh phÝa Nam phèi hîp víi qu©n chñ lùc cña Khu 5 vµ cña Trung ¬ng tÊn c«ng gi¶i phãng c¸c tØnh. §Õn ®Çu th¸ng 4-1975, toµn bé Khu 5 ®· ®îc gi¶i phãng. Sau khi ®i gÆp ®ång chÝ Lª §øc Thä ®Ó bµn kÕ ho¹ch phôc vô gi¶i phãng Sµi Gßn, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng chØ thÞ cho lùc lîng Qu©n khu 5 ®i tham gia chiÕn dÞch vµ chØ thÞ cho c¸c tØnh tËp trung ph¬ng tiÖn vËn t¶i ®Ó chë l¬ng thùc, x¨ng dÇu, vò khÝ phôc vô gi¶i phãng Sµi Gßn vµ ®ãn tiÕp c¸c ®oµn qu©n ë B¾c vµo. _______________ 1. Theo Håi ký vÒ Lª DuÈn cña ®ång chÝ TrÇn Quúnh.
443 Ngµy 15-5, Khu 5 tæ chøc lÔ mõng chiÕn th¾ng t¹i s©n vËn ®éng Chi L¨ng, §µ N½ng. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®äc diÔn v¨n quan träng, tæng kÕt 30 n¨m chiÕn tranh, ph¸t huy thµnh tùu cña c¸c §¶ng bé, qu©n d©n Khu 5 vµ ®Ò ra ph¬ng híng nhiÖm vô s¾p ®Õn. Gi÷a th¸ng 7-1975, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng tæ chøc mét cuéc ®i thÞ s¸t kh¾p c¸c tØnh ®ång b»ng tõ Qu¶ng Nam ®Õn Kh¸nh Hßa ®Ó n¾m t×nh h×nh vµ gãp ý chØ ®¹o c«ng t¸c sau ngµy gi¶i phãng. §èi víi c¸c tØnh T©y Nguyªn, ®ång chÝ chØ thÞ cho c¸c tØnh kh«ng ®îc b¾t bí bõa b·i, ph¶i cã chÝnh s¸ch khoan hång vµ ph©n biÖt tõng lo¹i mµ xö trÝ ®óng ®¾n. Ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ tµi s¶n ®Þch ®Ó l¹i, nhanh chãng kh«i phôc ®êi sèng nh©n d©n, khuyÕn khÝch c¸c chñ ®ån ®iÒn tiÕp tôc kinh doanh s¶n xuÊt. §Ó thùc hiÖn chñ tr¬ng cña Trung ¬ng sím thèng nhÊt níc nhµ, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng l·nh ®¹o viÖc häp c¸c tØnh, s¾p xÕp bé m¸y cho c¸c tØnh míi, bè trÝ c¸n bé, nh©n viªn cña Khu 5 vÒ c¸c tØnh. Th¸ng 9-1975, Héi nghÞ Khu ñy t¹i §µ N½ng c«ng bè quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ Khu ñy 5, ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng chuyÓn sang lµm ®¹i diÖn §¶ng vµ ChÝnh phñ ë miÒn Trung. Nh×n l¹i cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu níc ë Khu 5, tõ lóc më ®Çu cho ®Õn khi kÕt thóc, sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña ®ång chÝ Vâ ChÝ C«ng cã mét vÞ trÝ rÊt quan träng vµ cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng ®· vËn dông s¸ng t¹o ®êng lèi, chñ tr¬ng cña Trung ¬ng §¶ng vµo thùc tiÔn chiÕn trêng Khu 5 mét c¸ch linh ho¹t, s¾c s¶o, kÞp thêi vµ chñ ®éng.
444 §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ ngêi l·nh ®¹o cã tÇm cì lín, cã kh¶ n¨ng nh×n xa thÊy réng, d¸m ®Ò xuÊt vµ quyÕt ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò träng ®¹i cña c¸ch m¹ng. Sù cã mÆt cña ®ång chÝ trong tõng giai ®o¹n c¸ch m¹ng cña Khu ®· gãp phÇn æn ®Þnh t×nh h×nh, gi÷ v÷ng vµ ph¸t triÓn phong trµo lªn nh÷ng bíc míi. §ång chÝ Vâ ChÝ C«ng lµ ngêi chØ ®¹o rÊt toµn diÖn. Trªn c¬ng vÞ ChÝnh ñy Qu©n khu, ®ång chÝ ®· g¾n bã chÆt chÏ víi ®ång chÝ Chu Huy M©n, víi c¸c c¬ quan Qu©n khu, chØ ®¹o chÆt chÏ c¸c ho¹t ®éng qu©n sù cña Khu 5 vµ c«ng t¸c chÝnh trÞ t tëng trong qu©n ®éi. §ång chÝ quan t©m chØ ®¹o c«ng t¸c kinh tÕ, hËu cÇn, ch¨m lo ®êi sèng c¸n bé, chiÕn sÜ vµ nh©n d©n. Tæ chøc Ban s¶n xuÊt tõ khu ®Õn huyÖn, x· ®Ó lo viÖc s¶n xuÊt, ®Æt m¹nh c«ng t¸c s¶n xuÊt tù tóc trong c¸c c¬ quan, x©y dùng nh÷ng lùc lîng s¶n xuÊt lín trong qu©n ®éi, nhê ®ã ®· gi¶i quyÕt mét phÇn l¬ng thùc trong kh¸ng chiÕn. §ång chÝ rÊt quan t©m ®Õn c«ng t¸c chÝnh trÞ, t tëng trong §¶ng, trong qu©n ®éi, trong nh©n d©n, vµ coi ®ã lµ c«ng t¸c hµng ®Çu cña c¸ch m¹ng; thêng xuyªn lui tíi n¾m t×nh h×nh, gãp ý, chØ ®¹o vµ t¹o mäi ®iÒu kiÖn gióp cho Ban Tuyªn huÊn khu x©y dùng ®Çy ®ñ c¸c bé m«n c«ng t¸c ®Ó phôc vô kh¸ng chiÕn. Mçi thêi kú chuyÓn biÕn cña kh¸ng chiÕn lµ ph¶i cã chØnh huÊn chÝnh trÞ, häc tËp c¸c nghÞ quyÕt cña Trung ¬ng, cña Khu ñy, cã liªn hÖ kiÓm ®iÓm, ®Êu tranh phª b×nh, tù phª b×nh nghiªm tóc ®Ó n©ng cao nhËn thøc, phª ph¸n nh÷ng quan ®iÓm lÖch l¹c, chèng t tëng h÷u khuynh, co thñ rôt rÌ, gi¶m sót ý chÝ chiÕn ®Êu, nhê ®ã mµ