1
ตอบข้อสอบกฎหมายอย่างไร
ให้ได้คะแนน
ถาม - ตอบ
ว.ิ อาญา
แก้ไขเพม่ิ เตมิ ล่าสุด
๒๕๖๐
สมชาย พงษ์พฒั นาศิลป์
2
ช่ือหนงั สือ ถาม – ตอบ วิ. อาญา
ISBN 978-616-429-174-4
ผ้แู ตง่ สมชาย พงษ์พฒั นาศลิ ป์
จานวนหน้า ๖๒๘
ราคา ๓๘๐ บาท
พมิ พ์ครัง้ ท่ี ๑ มกราคม ๒๕๕๕
พมิ พ์ครัง้ ท่ี ๒ ตลุ าคม ๒๕๕๕
พิมพ์ครัง้ ท่ี ๓ มกราคม ๒๕๕๙
พมิ พ์ครัง้ ท่ี ๔ มกราคม ๒๕๖๐
พมิ พ์ที่ ห้างห้นุ สว่ นจากดั เจริญรัฐการพมิ พ์
๔๘๖/๒๙-๓๒ หมทู่ ่ี ๑๑ แขวงบางปะกอก
เขตราษฎร์บรู ณะ กรุงเทพฯ ๑๐๑๔๐
โทร. ๐๒-๘๗๗-๕๕๓๘-๙
จดั พิมพ์และ นางสมใจ แซฮ่ ้อ
จดั จาหนา่ ยโดย เลขท่ี ๑๐๓ หมทู่ ี่ ๔ บ้านฟากนา ตาบลนาอาน
อาเภอเมือง จงั หวดั เลย ๔๒๐๐๐
โทร. ๐๘-๕๘๑๗-๙๙๘๘
สง่ั ซือ้ จานวนมากราคาพิเศษโทร ๐๘๕ ๙๑๕ ๑๕๑๑
3
คำนำ
(ในการพมิ พ์ครัง้ ที่ ๔)
การพิมพ์ครัง้ นีเ้ พ่ิมเติมฎีกาใหม่ซึ่งกลับแนวคาตัดสินเดิมท่ีสาคัญ ๆ หลายเรื่อง
นอกจากนีย้ งั เพิ่มเติมคาพิพากษาฎีกาเนติฯ ปี ๒๕๕๘ ถึงเล่ม ๑๒ ปี ๒๕๕๙ ถึงเลม่ ๔ และ
คาพิพากษาศาลฎีกาของศาลฎีกา ปี ๒๕๕๘ ถึงเล่ม ๙ ปี ๒๕๕๙ ถงึ เลม่ ๑ เพ่ือความสมบรู ณ์
และทนั สมยั ในการจดั พิมพ์ครัง้ นี ้
หนงั สือเล่มนีผ้ ้แู ต่งเห็นว่า จะเป็นประโยชน์สาหรับผ้ทู ี่เตรียมสอบเป็นเนติบณั ฑิต สอบ
คดั เลือกฯ ผ้ชู ่วยผ้พู ิพากษา อยั การผ้ชู ว่ ย และข้าราชการตารวจ ท่ีจะได้นาคาพิพากษาฎีกาใหม่
มาทดสอบความรู้ที่ได้ศกึ ษามา สว่ นหนงั สือ ถาม-ตอบ วิ. แพ่ง ภาค ๑ ถึงภาค ๔ ยงั ไม่จดั พิมพ์
ในภาคการศึกษานี ้ เน่ืองจากผู้แต่งมีภารกิจในหน้าที่การงานจานวนมาก ขอให้ผู้อ่านใช้เล่ม
ที่พมิ พ์เมื่อปี ๒๕๕๕ ไปกอ่ น
ส่วนดีของหนังสือเล่มนีผ้ ู้แต่งขอมอบให้แด่บิดามารดาและอาจารย์ทุกท่านที่ถ่ายทอด
ความรู้ให้ผ้แู ตง่ หากมีข้อพดิ พลาดประการใดผ้แู ตง่ ขอน้อมรับไว้และขออภยั มา ณ ที่นี ้
สมชาย พงษ์พฒั นาศลิ ป์
มกราคม ๒๕๖๐
4
คำนำ
(ในการพมิ พ์ครัง้ ท่ี ๓)
การพิมพ์ครัง้ นีไ้ ด้นาเนือ้ หาในหนังสือ “ถาม-ตอบ วิ. อาญา” ท่ีพิมพ์เมื่อปี ๒๕๕๕
“ถาม-ตอบ วิ. อาญา เล่ม ๗” “ถาม-ตอบ วิ. อาญา เล่ม ๘” มารวมไว้ในหนงั สือเล่มนีด้ ้วย โดย
แก้ไขเพิ่มเติมคาตอบให้ตรงตามฎีกาใหม่ซ่ึงกลบั แนวคาตดั สินเดิมท่ีสาคญั ๆ หลายเร่ือง และ
แก้ ไขเพิ่มเติมคาตอบให้ ตรงตามกฎหมายท่ีแก้ ไขใหม่ล่าสุดด้ วย นอกจากนีย้ ังเพ่ิมเติม
คาพิพากษาฎีกาเนติฯ ปี ๒๕๕๗ ถึงเล่ม ๑๒ ปี ๒๕๕๘ ถึงเล่ม ๓ และคาพิพากษาฎีกา
สานักงานศาลฯ ปี ๒๕๕๖ ถึงเล่ม ๑๑ ปี ๒๕๕๗ ถึงเล่ม ๙ เพ่ือความสมบูรณ์และทนั สมัย
ในการจดั พมิ พ์ครัง้ นี ้
หนังสือเล่มนีผ้ ้แู ต่งเห็นว่า จะเป็นประโยชน์สาหรับผ้ทู ี่เตรียมสอบเป็นเนติบณั ฑิต สอบ
คดั เลือกฯ ผ้ชู ่วยผ้พู ิพากษา อยั การผ้ชู ว่ ย และข้าราชการตารวจ ที่จะได้นาคาพิพากษาฎีกาใหม่
มาทดสอบความรู้ท่ีได้ศกึ ษามา ส่วนหนงั สือ ถาม-ตอบ วิ. แพ่ง ภาค ๑ ถึงภาค ๔ ยงั ไม่จดั พิมพ์
ในภาคการศึกษานี ้ เน่ืองจากผู้แต่งมีภารกิจในหน้าที่การงานจานวนมาก ขอให้ผู้อ่านใช้เล่ม
ท่ีพิมพ์เมื่อปี ๒๕๕๕ ไปกอ่ น
ส่วนดีของหนงั สือเล่มนีผ้ ู้แต่งขอมอบให้แด่บิดามารดาและอาจารย์ทุกท่านที่ถ่ายทอด
ความรู้ให้ผ้แู ตง่ หากมีข้อพดิ พลาดประการใดผ้แู ตง่ ขอน้อมรับไว้และขออภยั มา ณ ที่นี ้
สมชาย พงษ์พฒั นาศลิ ป์
มกราคม ๒๕๕๙
5
6
สำรบำญ
ถำม - ตอบ ว.ิ อำญำ
ผู้เสียหำย
ข้อ ๑ ................................................................................................................. ๑๗
ข้อ ๒ ............................................................................................................... ๑๙
ข้อ ๓ ................................................................................................................. ๒๒
ข้อ ๔ ................................................................................................................. ๒๔
ข้อ ๕ ................................................................................................................. ๒๗
ข้อ ๖ ................................................................................................................. ๒๙
ข้อ ๗ ................................................................................................................. ๓๑
ข้อ ๘ ................................................................................................................. ๓๓
ข้อ ๙ ................................................................................................................. ๔๖
ข้อ ๑๐ ............................................................................................................... ๕๑
ข้อ ๑๑ ............................................................................................................... ๕๖
ข้อ ๑๒ .............................................................................................................. ๕๘
ข้อ ๑๓ ............................................................................................................... ๖๑
ข้อ ๑๔ ............................................................................................................... ๖๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒ (๔)
เป็นความผิดตอ่ รัฐเทา่ นนั้ เอกชนไมใ่ ชผ่ ้เู สียหาย ....................................... ๖๙
เป็นผ้ไู ด้รับความเสียหายโดยตรงจากการกระทาความผิด .......................... ๗๐
ไมเ่ ป็นผ้ไู ด้รับความเสียหายโดยตรงจากการกระทาความผดิ ...................... ๘๐
ผ้เู สียหายโดยนิตินยั ............................................................................... ๙๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕ (๑) ................................................................ ๙๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕ (๒) ................................................................ ๙๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕ (๓) .............................................................. ๑๐๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓ ................................................................. ๑๐๓
7
อำนำจสอบสวน
ข้อ ๑๕ ............................................................................................................ ๑๐๔
ข้อ ๑๖ ............................................................................................................ ๑๐๖
ข้อ ๑๗ ............................................................................................................ ๑๐๙
ข้อ ๑๘ ............................................................................................................ ๑๑๒
ข้อ ๑๙ ............................................................................................................ ๑๑๔
ข้อ ๒๐ ............................................................................................................ ๑๑๗
ข้อ ๒๑ ............................................................................................................ ๑๒๑
ข้อ ๒๒ ............................................................................................................ ๑๒๕
ข้อ ๒๓ ............................................................................................................ ๑๒๘
ข้อ ๒๔ ............................................................................................................ ๑๓๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙ ................................................................. ๑๓๑
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๐ ................................................................. ๑๓๓
อำนำจศำล
ข้อ ๒๕ ............................................................................................................ ๑๓๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒ ................................................................. ๑๓๖
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๓ ................................................................. ๑๓๗
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๔ ................................................................. ๑๓๘
กำรขอเข้ำร่วมเป็ นโจทก์
ข้อ ๒๖ ............................................................................................................ ๑๓๘
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๘ ................................................................. ๑๔๐
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๙ ................................................................. ๑๔๐
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๓๐ ................................................................. ๑๔๒
ถอนฟ้อง
ข้อ ๒๗ ............................................................................................................ ๑๔๓
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๓๕ ................................................................. ๑๔๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๓๖ ................................................................. ๑๔๗
8
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๓๗ ................................................................. ๑๔๘
สทิ ธินำคดอี ำญำมำฟ้องระงับ
ข้อ ๒๘ ............................................................................................................ ๑๔๙
ข้อ ๒๙ ............................................................................................................ ๑๕๑
ข้อ ๓๐ ............................................................................................................ ๑๕๓
ข้อ ๓๑ ............................................................................................................ ๑๕๖
ข้อ ๓๒ ............................................................................................................ ๑๕๘
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๓๙ (๑) ........................................................... ๑๖๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๓๙ (๒) ........................................................... ๑๖๒
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๓๙ (๓) ........................................................... ๑๗๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๓๙ (๔) ........................................................... ๑๗๓
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๓๙ (๖) ........................................................... ๑๘๒
คดแี พ่งท่เี ก่ียวเน่ืองกับคดีอำญำ
ข้อ ๓๓ ............................................................................................................ ๑๘๓
ข้อ ๓๔ ............................................................................................................ ๑๘๕
ข้อ ๓๕ ............................................................................................................ ๑๘๗
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๔๐ ................................................................. ๑๙๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๔๑ ................................................................. ๑๙๑
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๔๓ ................................................................. ๑๙๒
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๔๔ ................................................................. ๑๙๖
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๔๔/๑ ............................................................. ๑๙๗
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๔๖
เป็นคดีแพง่ ท่ีเก่ียวเนื่องกบั คดีอาญาหรือไม่ ............................................ ๒๐๒
คาพิพากษาคดีอาญาต้องถึงที่สดุ ......................................................... ๒๐๕
ข้อเทจ็ จริงนนั้ เป็นประเดน็ โดยตรงในคดีอาญา
และได้วินิจฉัยไว้โดยชดั แจ้ง .................................................................. ๒๐๖
ผ้ทู ี่ถกู ข้อเทจ็ จริงในคดีอาญามาผกู พนั
9
ต้องเป็นคคู่ วามเดียวกบั ในคดีอาญา ..................................................... ๒๐๘
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๔๗ วรรคหน่ึง .................................................. ๒๑๐
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๔๗ วรรคสอง .................................................. ๒๑๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕๐ ................................................................. ๒๑๒
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕๑ ................................................................. ๒๑๒
จับ ขัง จำคุก ค้น ปล่อยช่ัวครำว
ข้อ ๓๖ ............................................................................................................ ๒๑๕
ข้อ ๓๗ ............................................................................................................ ๒๑๖
ข้อ ๓๘ ............................................................................................................ ๒๑๙
ข้อ ๓๙ ............................................................................................................ ๒๒๑
ข้อ ๔๐ ............................................................................................................ ๒๒๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๕๙ ................................................................. ๒๒๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๖๘ ................................................................. ๒๒๖
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๗๘ ................................................................. ๒๒๗
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๘๐ ................................................................. ๒๒๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๘๔ วรรคหนงึ่ .................................................. ๒๓๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๘๔ วรรคท้าย .................................................. ๒๓๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๘๕ ................................................................. ๒๓๔
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๘๗ ................................................................. ๒๓๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๘๘ ................................................................. ๒๓๕
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๙๐ ................................................................. ๒๓๖
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๙๒ ................................................................. ๒๓๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๙๓ ................................................................. ๒๔๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๙๔ ................................................................. ๒๔๒
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๐๒ .............................................................. ๒๔๓
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๑๓ .............................................................. ๒๔๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๑๖ ............................................................... ๒๔๔
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๑๘ .............................................................. ๒๔๕
10
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๑๙ .............................................................. ๒๔๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๑๙ ทวิ ......................................................... ๒๔๖
กำรสอบสวน
ข้อ ๔๑ ............................................................................................................ ๒๔๘
ข้อ ๔๒ ............................................................................................................ ๒๕๐
ข้อ ๔๓ ............................................................................................................ ๒๕๒
ข้อ ๔๔ ............................................................................................................ ๒๕๖
ข้อ ๔๕ ............................................................................................................ ๒๕๘
ข้อ ๔๖ ............................................................................................................ ๒๖๒
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๒๐ .............................................................. ๒๖๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๒๑ ............................................................... ๒๖๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๒๓ .............................................................. ๒๖๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๒๖ ............................................................... ๒๗๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๑ ............................................................... ๒๗๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๓ .............................................................. ๒๗๓
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๓ ทวิ ......................................................... ๒๗๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๓ ตรี ......................................................... ๒๗๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๓๔ .............................................................. ๒๗๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๔/๑ ........................................................... ๒๗๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๓๔/๔ ........................................................... ๒๗๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๔๑ .............................................................. ๒๗๘
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๔๗ .............................................................. ๒๗๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๕๐ .............................................................. ๒๘๐
ฟ้องคดีอำญำ
ข้อ ๔๗ ............................................................................................................ ๒๘๑
ข้อ ๔๘ ............................................................................................................ ๒๘๒
ข้อ ๔๙ ............................................................................................................ ๒๘๕
ข้อ ๕๐ ............................................................................................................ ๒๙๔
11
ข้อ ๕๑ ............................................................................................................ ๒๙๕
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๕๘ (๕)
บรรยายฟ้องขาดองค์ประกอบความผดิ ................................................. ๒๙๖
บรรยายฟ้องครบองค์ประกอบความผิด ................................................. ๓๐๒
บรรยายฟ้องเกี่ยวกบั วนั เวลากระทาความผิด ......................................... ๓๑๐
บรรยายฟ้องเก่ียวกบั สถานที่และส่ิงของ ................................................ ๓๑๕
บรรยายฟ้องความผิดเก่ียวกบั การใช้เชค็ ................................................ ๓๑๖
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๕๘ (๖) ........................................................ ๓๑๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๕๘ (๗) ........................................................ ๓๒๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๖๓, ๑๖๔ ..................................................... ๓๒๗
ไต่สวนมูลฟ้อง
ข้อ ๕๒ ............................................................................................................ ๓๓๓
ข้อ ๕๓ ............................................................................................................ ๓๓๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๖๕ .............................................................. ๓๓๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๖๖ ............................................................... ๓๓๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๖๗ .............................................................. ๓๔๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๗๐ .............................................................. ๓๔๑
กำรพจิ ำรณำ
ข้อ ๕๔ ............................................................................................................ ๓๔๑
ข้อ ๕๕ ............................................................................................................ ๓๔๒
ข้อ ๕๖ ............................................................................................................ ๓๔๕
ข้อ ๕๗ ............................................................................................................ ๓๔๗
ข้อ ๕๘ ............................................................................................................ ๓๕๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๗๒ .............................................................. ๓๕๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๗๒ ตรี ......................................................... ๓๕๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๗๓ .............................................................. ๓๖๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๗๖
จาเลยให้การรับสารภาพหรือไมเ่ พียงใด ................................................. ๓๖๕
12
คดีท่ีมีอตั ราโทษอยา่ งต่าจาคกุ ตงั้ แตห่ ้าปีขนึ ้ ไป
หรือโทษสถานที่หนกั กวา่ นนั้ ฯ .................................................. ๓๗๖
คดีที่มีอตั ราโทษขนั้ ต่าจาคกุ ไม่ถงึ ห้าปีฯ ................................................. ๓๘๐
คดที ี่จาเลยให้การรับสารภาพ แตก่ ารกระทาของจาเลยไมเ่ ป็นความผิด
ศาลยกฟ้องได้ ......................................................................... ๓๘๓
คำพพิ ำกษำและคำส่ัง
ข้อ ๕๙ ............................................................................................................ ๓๘๕
ข้อ ๖๐ ............................................................................................................ ๓๘๗
ข้อ ๖๑ ............................................................................................................ ๓๙๑
ข้อ ๖๒ ............................................................................................................ ๓๙๑
ข้อ ๖๓ ............................................................................................................ ๓๙๒
ข้อ ๖๔ ............................................................................................................ ๓๙๕
ข้อ ๖๕ ............................................................................................................ ๓๙๖
ข้อ ๖๖ ............................................................................................................ ๓๙๗
ข้อ ๖๗ ............................................................................................................ ๔๐๑
ข้อ ๖๘ ............................................................................................................ ๔๐๔
ข้อ ๖๙ ............................................................................................................ ๔๐๕
ข้อ ๗๐ ............................................................................................................ ๔๐๗
ข้อ ๗๑ ............................................................................................................ ๔๐๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๘๒ .............................................................. ๔๑๑
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๘๔ .............................................................. ๔๑๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๘๕ .............................................................. ๔๑๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๘๖ (๗) ........................................................ ๔๑๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๘๖ (๙) ........................................................ ๔๑๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๐ ............................................................... ๔๑๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคหนึ่ง ............................................... ๔๒๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคสอง ................................................ ๔๓๕
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคสาม ............................................... ๔๕๒
13
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคส่ี .................................................... ๔๕๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคห้า .................................................. ๔๖๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๒ วรรคท้าย ............................................... ๔๖๖
อุทธรณ์ ฎีกำ
ข้อ ๗๒ ............................................................................................................ ๔๗๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๙๓ .............................................................. ๔๗๗
คดตี ้องห้ำมอุทธรณ์ในปัญหำข้อเทจ็ จริงตำมมำตรำ ๑๙๓ ทวิ
ข้อ ๗๓ ............................................................................................................ ๔๗๘
ข้อ ๗๔ ............................................................................................................ ๔๘๐
ข้อ ๗๕ ............................................................................................................ ๔๘๒
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๓ ทวิ
เป็นคดีต้องห้ามอทุ ธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงตามมาตรา ๑๙๓ ทวิ หรือไม่ ๔๘๕
เป็นอทุ ธรณ์ในปัญหาข้อกฎหมายหรือข้อเท็จจริง ................................... ๔๘๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๓ ตรี ......................................................... ๔๙๑
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๙๔ .............................................................. ๔๙๓
ข้อกฎหมำยท่เี ก่ียวกับควำมสงบเรียบร้อยตำมมำตรำ ๑๙๕ วรรคสอง
ข้อ ๗๖ ............................................................................................................ ๔๙๓
ข้อ ๗๗ ............................................................................................................ ๔๙๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๕ .............................................................. ๔๙๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๖ .............................................................. ๕๐๒
มำตรำ ๑๙๘ และมำตรำ ๒๑๖ แก้ไขใหม่
เร่ืองจำเลยท่ีอย่รู ะหว่ำงกำรหลบหนีไม่สำมำรถย่ืนอุทธรณ์หรือฎีกำได้ .................... ๕๐๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๘ .............................................................. ๕๐๖
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๙๘ ทวิ ......................................................... ๕๐๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๐๐ .............................................................. ๕๐๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๐๑ .............................................................. ๕๐๙
14
กำรถอนอุทธรณ์
ข้อ ๗๘ ............................................................................................................ ๕๑๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๐๒ .............................................................. ๕๑๒
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๐๘ .............................................................. ๕๑๓
ห้ำมศำลอุทธรณ์พพิ ำกษำเพ่มิ เตมิ โทษโดยท่โี จทก์มิได้อุทธรณ์ตำมมำตรำ ๒๑๒
ข้อ ๗๙ ............................................................................................................ ๕๑๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๑๒ .............................................................. ๕๑๗
ยกฟ้องจำเลยท่มี ไิ ด้อุทธรณ์ด้วยเหตลุ ักษณะคดตี ำมมำตรำ ๒๑๓
ข้อ ๘๐ ............................................................................................................ ๕๒๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๑๓ .............................................................. ๕๒๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๑๖ ............................................................... ๕๒๖
คดตี ้องห้ำมฎีกำตำมมำตรำ ๒๑๘
ข้อ ๘๑ ............................................................................................................ ๕๒๙
ข้อ ๘๒ ............................................................................................................ ๕๓๒
ข้อ ๘๓ ............................................................................................................ ๕๓๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๑๘ วรรคหนึ่ง .............................................. ๕๓๕
ฎีกาในปัญหาข้อเทจ็ จริงหรือในปัญหาข้อกฎหมาย ................................. ๕๓๙
ศาลอทุ ธรณ์แก้ไขมาก .......................................................................... ๕๔๒
ศาลอทุ ธรณ์แก้ไขเล็กน้อย .................................................................... ๕๔๒
กรณีที่ไมถ่ ือว่าเป็นการแก้บท แม้จะแก้โทษก็ถือวา่ แก้น้อย ...................... ๕๔๕
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๑๘ วรรคสอง ................................... ๕๕๐
คดีต้องห้ำมฎีกำตำมมำตรำ ๒๑๙
ข้อ ๘๔ ............................................................................................................ ๕๕๑
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๑๙ .............................................................. ๕๕๓
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๑๙ ตรี ......................................................... ๕๕๖
กรณีต้องห้ำมฎีกำตำมมำตรำ ๒๒๐
ข้อ ๘๕ ............................................................................................................ ๕๕๗
15
ข้อ ๘๖ ............................................................................................................ ๕๕๘
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๐ .............................................................. ๕๖๑
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๑ .............................................................. ๕๖๗
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๒๔ .............................................................. ๕๗๑
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๕ ประกอบ ป.วิ.พ.มาตรา ๒๒๕ วรรคหนงึ่ ,๒๕๒
ปัญหาข้อเท็จจริงที่มไิ ด้ยกขนึ ้ วา่ กนั มาแล้วโดยชอบในศาลลา่ ง ................ ๕๗๑
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๕ ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา ๒๗ .................... ๕๗๗
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๑๕ ประกอบ ป.ว.ิ พ. มาตรา ๑๔๔ .................... ๕๗๘
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๑๕ ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา ๑๔๗ .................... ๕๗๙
กำรบังคับตำมคำพพิ ำกษำ
ข้อ ๘๗ ............................................................................................................ ๕๘๐
ข้อ ๘๘ ............................................................................................................ ๕๘๒
ข้อ ๘๙ ............................................................................................................ ๕๘๓
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๔๕ วรรคหนง่ึ ............................................... ๕๘๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๔๕ วรรคสอง ................................................ ๕๘๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๔๗ .............................................................. ๕๘๙
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๔๙ .............................................................. ๕๘๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๕๓ วรรคหนง่ึ ............................................... ๕๙๐
พยำนหลักฐำนในคดีอำญำ
ข้อ ๙๐ ............................................................................................................ ๕๙๒
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๖ .............................................................. ๕๙๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๖/๑ ........................................................... ๕๙๗
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๖/๒ ........................................................... ๕๙๘
เป็นพยานบอกเลา่ หรือเป็นพยานซดั ทอดหรือไม่ ................................................. ๕๙๙
คาพพิ ากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๖/๓ วรรคสอง (๑) และมาตรา ๒๒๗/๑
มีพยานหลกั ฐานอ่ืนมาสนบั สนนุ พยานบอกเลา่ หรือพยานซดั ทอด ........... ๖๐๒
มีพฤตกิ ารณ์พิเศษแหง่ คดีให้ศาลรับฟังพยานบอกเลา่
เพราะพยานไมอ่ าจมาศาล ....................................................... ๖๐๕
16
มีพฤตกิ ารณ์พเิ ศษแหง่ คดใี ห้ศาลรับฟังพยานบอกเลา่
เพราะพยานกลบั คาในชนั้ ศาล ................................................. ๖๐๘
มีพฤตกิ ารณ์พิเศษแหง่ คดีให้ศาลรับฟังพยานบอกเลา่ และพยานซดั ทอด .. ๖๑๑
โจทก์มีเพียงพยานบอกเลา่ ยงั ฟังลงโทษจาเลยไม่ได้ ............................... ๖๑๔
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๒๖/๕ ........................................................... ๖๑๘
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๒๗ วรรคหนง่ึ ............................................... ๖๑๙
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๗ วรรคสอง ................................................ ๖๒๐
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๒๙/๑ ........................................................... ๖๒๑
คาพิพากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๓๒ .............................................................. ๖๒๓
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๓๓ .............................................................. ๖๒๔
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๓๗ .............................................................. ๖๒๔
คาพพิ ากษาฎีกาน่าสนใจมาตรา ๒๓๗ ทวิ ......................................................... ๖๒๕
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๓๘ .............................................................. ๖๒๖
คาพิพากษาฎีกานา่ สนใจมาตรา ๒๔๑ ............................................................... ๖๒๖
บรรณำนุกรม ............................................................................................................. ๖๒๗
17
ถำม - ตอบ
ว.ิ อำญำ
ผู้เสียหำย
ข้อ ๑ คำถำม บริษัทรถ จากัด เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถยนต์ ส่งมอบการครอบครอง
รถยนต์ให้นายดาตามสญั ญาเช่าซือ้ นายดาอนญุ าตให้นายขาวบตุ รชายซ่ึงอย่บู ้านเดียวกันและ
ทกุ คนในครอบครัวใช้รถยนต์คนั ดงั กลา่ วได้ทกุ เวลา นายแดงลกั รถยนต์ดงั กล่าวไปจากหน้าบ้าน
ของนายดา
ก. ให้วินิจฉยั วา่ บคุ คลใดเป็นผ้เู สียหายที่จะร้องทกุ ข์ให้ดาเนินคดีแก่นายแดงในความผิด
ฐานลกั ทรัพย์
ข. หากต่อมาพนักงานอัยการฟ้องว่า นายแดงลักรถยนต์คนั ดงั กล่าว นายแดงให้การ
รับสารภาพ ศาลพิพากษาลงโทษจาคกุ นายแดงและพิพากษาให้นายแดงคืนทรัพย์หรือใช้ราคา
รถยนต์ ๕๐๐,๐๐๐ บาท แก่บริษัทรถ จากดั ผ้เู สียหาย หลงั จากคดีถึงท่ีสดุ แล้ว บริษัทประกนั ภยั
จากดั ซ่ึงรับประกนั ภัยชนั้ ๑ รถยนต์คนั ดงั กล่าวจากนายดา ได้จ่ายเงินคา่ สินไหมทดแทนให้แก่
บริษัทรถ จากดั ผ้รู ับประโยชน์ ๕๐๐,๐๐๐ บาท ซึ่งเท่ากบั คา่ เช่าซือ้ ที่นายดาค้างชาระ ให้วินิจฉยั
วา่ บริษัทประกนั ภัย จากดั จะย่ืนคาร้องเข้ามาขอรับช่วงสิทธิของบริษัทรถ จากัด มาไล่เบีย้ จาก
นายแดงโดยขอสวมสิทธิเข้าเป็นเจ้าหนีต้ ามคาพิพากษาเพ่ือบงั คบั คดีในคดอี าญาท่ีศาลพิพากษา
ให้นายแดงคนื ทรัพย์หรือใช้ราคาแก่บริษทั รถ จากดั ผ้เู สียหายได้หรือไม่
คำตอบ ก. ควำมผิดฐำนลักทรัพย์เป็ นกำรกระทำควำมผิดต่อกรรมสิทธ์ิและสิทธิ
ครอบครอง ดงั นนั้ เจ้ำของกรรมสิทธ์ิและผู้มีสิทธิครอบครองย่อมเป็ นบุคคลผู้ได้รับควำม
เสียหำยเน่ ืองจำกกำรกระทำผิดฐำนลักทรั พย์ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา ๒ (๔) เม่ือนายแดงลกั รถยนต์ของบริษัทรถ จากัด ซ่ึงเป็นเจ้าของกรรมสิทธ์ิ ขณะอยู่ใน
ความครอบครองของนายดาตามสญั ญาเช่าซือ้ บริษัทรถ จำกัด และนำยดำจึงเป็ นผู้ได้รับ
ควำมเสียหำยเน่ืองจำกกำรกระทำผิดท่ีจะร้ องทุกข์ ให้ ดำเนินคดีแก่ นำยแดงในควำมผิด
ฐำนลักทรัพย์ได้ (ฎีกาท่ี ๒๑๓๒/๒๕๔๘, ท่ี ๘๘๐/๒๕๕๕)
การท่ีนายดาครอบครองรถยนต์ตามสัญญาเช่าซือ้ และอนุญาตให้นายขาวบุตรชาย
ใช้รถยนต์นนั้ แม้นายขาวสามารถใช้รถยนต์ดงั กล่าวได้ ทุกเวลาก็ตาม แต่ก็เป็ นเพียงสิทธิใช้
รถยนต์ในฐำนะบุตรเท่ำนัน้ ไม่ปรำกฏว่ำนำยดำได้มอบหมำยโดยตรงให้นำยขำวเป็ น
18
ผู้ครอบครองดูแลรักษำทรัพย์ดังกล่ำว นำยขำวไม่ได้รับควำมเสียหำยโดยตรงเน่ืองจำก
กำรกระทำควำมผิดฐำนลักทรัพย์ ตามมาตรา ๒ (๔) นำยขำวจึงไม่เป็ นผู้เสียหำยท่ีจะ
ร้องทุกข์ให้ดำเนินคดีแก่นำยแดงในควำมผิดฐำนลักทรัพย์ (เทียบฎีกาที่ ๙๒๗๐/๒๕๕๔)
ข. บริษัทรถ จากัด เป็ นผู้เสียหายมีสิทธิเรียกรถยนต์หรือราคารถยนต์ที่สูญเสียไป
เนื่องจากการลกั ทรัพย์คืนได้ตามคาพิพากษา แต่บริษัทประกนั ภยั จากัด ซ่ึงเป็นผ้รู ับประกันภัย
รถยนต์คนั ดงั กล่าว มิใช่ผู้ได้รับควำมเสียหำยเน่ืองจำกกำรกระทำผิดฐำนลักทรัพย์ของ
นำยแดงโดยตรง เพียงแตอ่ ้างสิทธิในฐานะผ้รู ับประกนั ภยั รถยนตท์ ่ีถกู นายแดงลกั ไป ซง่ึ ได้ชดใช้
ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บริษัทรถ จากัด ตามสัญญาประกันภัยและมาใช้สิทธิไล่เบีย้ เอาจาก
นายแดงเท่านนั้ ความเสียหายของบริษัทประกนั ภัย จากัด ที่อ้างว่าได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทน
ไปนนั้ จึงเกิดขึน้ จำกควำมรับผิดตำมสัญญำประกันภัย มิใช่เกิดจำกกำรกระทำผิดฐำน
ลักทรัพย์ซ่ึงเป็ นกำรกระทำละเมิดของนำยแดง บริษัทประกันภัย จำกัด ต้องฟ้ อง
นำยแดงเป็ นคดีใหม่ ไม่อำจรับช่วงสิทธิของบริษัทรถ จำกัด มำไล่เบีย้ นำยแดงโดย
ขอสวมสิทธิเป็ นเจ้ำหนีต้ ำมคำพิพำกษำเพ่ือบังคับคดีในคดีอำญำท่ีศำลพิพำกษำ
ให้นำยแดงคืนทรัพย์หรือใช้รำคำแก่บริษัทรถ จำกัด ผู้เสียหำยได้ (ฎีกาที่ ๘๘๐/๒๕๕๕)
ฎีกำท่ี ๒๑๓๒/๒๕๔๘ ฎ.ส.ล.๘ น.๒๕ ความผิดฐานลกั ทรัพย์ผ้คู รอบครองทรัพย์ที่ถูก
คนร้ายลกั ทรัพย์เป็นผ้เู สียหายมีอานาจร้องทกุ ข์เพื่อดาเนนิ คดีได้
ฎีกำท่ี ๘๘๐/๒๕๕๕ ฎ.ส.ล.๓ น.๕๐ จาเลยลกั รถยนต์ของผู้เสียหายที่ ๒ ขณะอย่ใู น
ความครอบครองของผ้เู สียหายท่ี ๑ ผ้เู สียหายทงั้ สองจงึ เป็นบคุ คลผ้ไู ด้รับความเสียหายเน่ืองจาก
การกระทาผิดฐานลกั ทรัพย์ เป็นผ้เู สียหายตามความหมายแหง่ ป.วิ.อ. มาตรา ๒ (๔) และมีสิทธิ
เรียกร้องทรัพย์สิน คือ รถยนต์หรือราคารถยนต์ที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเน่ืองจากการกระทาผิด
ดงั กล่าวคืนได้ แตผ่ ้รู ้องซง่ึ เป็นผ้รู ับประกนั ภยั รถยนต์ของผ้เู สียหายท่ี ๒ มิใช่ผ้ไู ด้รับความเสียหาย
เนื่องจากการกระทาผิดฐานลักทรัพย์ของจาเลยโดยตรง เพียงแตอ่ ้างสทิ ธิในฐานะผ้รู ับประกนั ภยั
รถยนต์ท่ีถูกจาเลยลกั ไป ซึ่งได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผ้เู สียหายท่ี ๒ ผู้รับประโยชน์ตาม
สญั ญาประกนั ภัยและมาใช้สิทธิไล่เบีย้ เอาจากจาเลยเท่านนั้ ความเสียหายของผู้ร้องท่ีอ้างว่า
ได้ชดใช้คา่ สินไหมทดแทนไปนนั้ จึงเกิดขึน้ จากความรับผิดตามสญั ญาประกนั ภัย มิใช่เกิดจาก
การกระทาผิดฐานลักทรัพย์ซ่ึงเป็นการกระทาละเมิดของจาเลย ผู้ร้ องต้องไปฟ้องจาเลยเป็น
คดีใหม่ ไม่อาจรับช่วงสิทธิของผู้เสียหายท่ี ๒ มาเป็นเจ้าหนีต้ ามคาพิพากษาเพ่ือบงั คบั คดีใน
คดีอาญาท่ีศาลพพิ ากษาให้จาเลยคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแกผ่ ้เู สียหายท่ี ๒
ฎีกำท่ี ๙๒๗๐/๒๕๕๔ ฎ.ส.ล.๑๐ น.๒๐๔ องค์ประกอบความผิดฐานทาให้เสียทรัพย์นนั้
19
ต้องกระทาต่อทรัพย์ของผู้อ่ืนฯ คาว่า “ทรัพย์ของผู้อื่น” หมายความรวมถึงบุคคลท่ีได้รับ
มอบหมายโดยตรงจากเจ้าของทรัพย์ ให้เป็นผ้คู รอบครองดแู ลรักษาทรัพย์นนั้ เมื่อรถยนต์กระบะ
คนั ดงั กล่าวเป็นของบิดาผู้เสียหายและเป็นรถยนต์ที่ใช้ในครอบครัวของผู้เสียหาย ดงั นัน้ แม้
ผ้เู สียหายซ่ึงเป็นบุตรของเจ้าของรถยนต์กระบะสามารถใช้รถยนต์กระบะคนั ดงั กล่าวได้ทุกเวลา
ก็ตาม แตก่ ็เป็นเพียงสิทธิใช้รถยนต์กระบะในฐานะบตุ รเท่านนั้ ไม่ปรากฏวา่ บิดาของผ้เู สียหายซ่ึง
เป็นเจ้าของรถยนต์กระบะได้มอบหมายโดยตรงให้ผู้เสียหายเป็นผ้คู รอบครองดูแลรักษาทรัพย์
ดงั กลา่ วโดยอาศยั สิทธิของเจ้าของทรัพย์ ผ้เู สียหายจึงไมใ่ ชผ่ ้เู สียหาย และเม่ือปรากฏว่าบิดาของ
ผู้เสียหายซึ่งเป็นผู้เสียหายที่แท้จริงไม่ได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนกั งานสอบสวนไว้ พนักงาน
สอบสวนจึงไม่มีอานาจสอบสวนในความผิดฐานทาให้เสียทรัพย์ซง่ึ เป็นความผิดอนั ยอมความได้
และพนกั งานอยั การไมม่ ีสทิ ธิฟอ้ งในข้อหาทาให้เสียทรัพย์ได้
ข้อสังเกต ความผิดฐานทาให้เสียทรัพย์เป็ นการกระทาต่อกรรมสิทธ์ิ เจ้าของกรรมสิทธ์ิจึงเป็ น
ผู้เสียหาย ส่วนผู้เช่าซื้อเป็ นผู้ครอบครองที่มีสิทธิได้รับโอนกรรมสิทธิ์ถ้าชาระค่าเช่าซื้อครบถ้วน
ตามสญั ญาเช่าซื้อ ผู้เช่าซื้อแม้ไม่มีกรรมสิทธ์ิมีแต่สิทธิครอบครองที่จะได้รับโอนกรรมสิทธ์ิตาม
สญั ญาเช่าซื้อ จึงเป็ นผู้เสียหายเช่นเดียวกัน ส่วนผู้ใช้ประโยชน์ตามฎีกานี้ไม่มีสิทธิได้รับโอน
กรรมสิทธิ์จึงไม่เป็นผู้เสียหาย แต่การตอบขอ้ สอบนกั ศึกษาคงจาถอ้ ยคาทีข่ ีดเสน้ ใตไ้ วไ้ ปตอบตาม
กติกาของการสอบเนติบณั ฑิต และการสอบผูช้ ่วยผพู้ ิพากษา
ข้อ ๒ คำถำม นายหนงึ่ หลอกลวงนายสองวา่ สามารถซือ้ ป๋ ยุ ได้ในราคาถกู กวา่ ท้องตลาด
คร่ึงหน่ึงแตต่ ้องใช้เงินสดไปซือ้ ครัง้ ละหน่ึงรถสิบล้อ นายสองหลงเช่ือตามคาหลอกลวงของนาย
หนง่ึ แล้วได้เล่าให้นายสามฟัง นายสามหลงเชื่อวา่ เป็นความจริงประสงค์จะร่วมลงทนุ กบั นายสอง
ด้วย จึงได้โอนเงินผ่านธนาคารเข้าบญั ชีนายสอง ๕๐,๐๐๐ บาท เพ่ือส่งมอบให้แก่นายหนึ่ง
นายสองถอนเงินดงั กล่าวและนาเงินส่วนตวั ส่งมอบให้แก่นายหน่ึงรวมเป็นเงิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท
นายส่ีขายป๋ ยุ ให้แก่นายห้า ซ่ึงตามสญั ญาขายป๋ ยุ นายห้าจะต้องตรวจรับโดยชงั่ นา้ หนกั
ป๋ ยุ วา่ ตรงกบั ท่ีระบใุ นใบสง่ ของหรือไม่ และในใบสง่ ของระบไุ ว้ว่า ให้นายห้าผ้สู งั่ ซือ้ ตรวจนบั สินค้า
ให้ครบถ้วนก่อนเซ็นชื่อรับ ส่วนการชาระค่าป๋ ยุ ถือตามจานวนป๋ ยุ ท่ีนายห้าตรวจรับไว้แล้ว นายส่ี
นาป๋ ยุ ขึน้ รถสิบล้อของนายหกที่รับจ้างขนป๋ ยุ เพ่ือนาไปส่งมอบแก่นายห้า ระหว่างทางท่ีนายหก
ขบั รถบรรทกุ สิบล้อไปสง่ ป๋ ยุ นายหนง่ึ ได้ลกั ป๋ ยุ ท่ีขนสง่ ไปก่อนท่ีนายห้าจะได้รับ
ให้วินิจฉยั วา่ ก. นายสองและนายสามเป็นผ้เู สียหายในความผิดฐานฉ้อโกงหรือไม่
ข. นายส่ี นายห้า และนายหก เป็นผ้เู สียหายในความผดิ ฐานลกั ทรัพย์หรือไม่
20
คำตอบ นายหนึ่งหลอกลวงนายสองว่าสามารถซือ้ ป๋ ยุ ได้ในราคาถูก นายสองหลงเชื่อ
แล้วมอบเงินให้นายหนงึ่ ๑๐๐,๐๐๐ บาท แม้เงิน ๕๐,๐๐๐ บาท เป็นเงินของนายสามที่โอนมาให้
ในบญั ชีของนายสอง เพ่ือให้ส่งมอบแก่นายหน่ึง เนื่องจากนายสองเล่าให้นายสามฟัง นายสาม
หลงเชื่อว่าเป็นความจริงจึงร่วมลงทุนด้วย แต่กำรพูดหลอกลวงของนำยหน่ึงเป็ นกำรพูด
เพ่ือให้มีผลต่อนำยสอง และได้ทรัพย์สินจำกนำยสองเท่ำนัน้ นำยหน่ึงมิได้หลอกลวง
นำยสำม หรือเจตนำให้ได้ทรัพย์สินจำกนำยสำม การท่ีนายสามรับฟังเร่ืองราวจากนายสอง
แล้วหลงเชื่อว่าเป็นความจริงและประสงคจ์ ะร่วมลงทนุ กบั นายสองด้วย จงึ ได้โอนเงินผา่ นธนาคาร
เข้าบญั ชีนายสอง เพื่อสง่ มอบให้แก่นายหนง่ึ ไม่อำจถอื ว่ำควำมเสียหำยของนำยสำมเกิดจำก
กำรกระทำควำมผิดทำงอำญำของนำยหน่ึง และไม่ส่งผลให้นำยสำมเป็ นผู้เสียหำยตาม
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) นำยสำมจึงไม่ ใช่ ผู้เสียหำย
ในควำมผิดฐำนฉ้อโกง นำยสองเพียงผู้เดียวเป็ นผู้เสียหำยในควำมผิดฐำนฉ้อโกง (ฎีกาที่
๖๙๖๙/๒๕๕๕)
แม้นายส่ีนาป๋ ยุ ขึน้ รถสิบล้อของนายหกที่รับจ้างขนป๋ ยุ เพ่ือนาไปส่งมอบแก่นายห้า แต่
นายห้าจะต้องตรวจรับโดยชงั่ นา้ หนกั ป๋ ยุ ว่าตรงกบั ท่ีระบใุ นใบสง่ ของหรือไม่ และในใบสง่ ของระบุ
ไว้ว่า ให้นายห้าผู้ส่ังซือ้ ตรวจนับสินค้าให้ครบถ้วนก่อนเซ็นชื่อรับ ส่วนการชาระค่าป๋ ุยถือตาม
จานวนป๋ ยุ ที่นายห้าตรวจรับไว้แล้ว ตำมพฤติกำรณ์คู่กรณีมีเจตนำถือเอำกำรตรวจรับป๋ ุย
ของนำยห้ำเป็ นกำรโอนกรรมสิทธ์ิป๋ ุย หำได้ถือเอำกำรคัดเลือก นับ ช่ังป๋ ุยของนำยส่ี
แต่ฝ่ ำยเดียวเพ่ือบ่งตัวทรัพย์หรือเพ่ือให้รู้รำคำทรัพย์แน่นอนไม่ เม่ือนายส่ียงั ไม่ได้นาป๋ ยุ
ตามฟอ้ งไปให้นายห้าตรวจรับ แม้นายหนงึ่ จะลกั ป๋ ยุ ที่นายห้าซือ้ ไป นำยห้ำกม็ ใิ ช่ผู้ท่ีได้รับควำม
เสียหำยโดยตรงจำกกำรกระทำควำมผิดฐำนลักทรัพย์ของนำยหน่ึงตามมาตรา ๒ (๔)
เพรำะกรรมสทิ ธ์ิในป๋ ุยยังไม่ตกเป็ นของนำยห้ำ นำยห้ำจงึ ไม่ใช่ผู้เสียหำยในควำมผิดฐำน
ลักทรัพย์ (ฎีกาท่ี ๑๙๘๑๖/๒๕๕๕)
เมื่อนายสี่ยังเป็ นเจ้าของกรรมสิทธ์ิป๋ ุยท่ีซือ้ ขายโดยยังไม่ได้รับชาระราคาจากผู้ซือ้
เจ้ำของกรรมสิทธ์ิย่อมได้รับควำมเสียหำยจำกกำรลักทรัพย์ นำยส่ีจึงเป็ นผู้เสียหำยใน
ควำมผิดฐำนลักทรัพย์ (ฎีกาท่ี ๗๖๑/๒๕๕๕)
นายหกรับจ้างขนป๋ ุยเพื่อนาไปส่งมอบแก่นายห้า ระหว่างทางท่ีนายหกขับรถบรรทุก
สิบล้อไปส่งป๋ ุย นำยหกเป็ นผู้ครอบครองดูแลและจะต้องรับผิดชำระค่ำป๋ ุยท่ีสูญหำยไป
ระหว่ำงขนส่งให้แก่ผู้ว่ำจ้ำง เมื่อนายหน่ึงได้ลกั ป๋ ยุ ท่ีนายหกขนส่งไปก่อนท่ีนายห้าจะได้รับ
นำยหกย่อมได้รับควำมเสียหำย นำยหกจงึ เป็ นผู้เสียหำยในควำมผิดฐำนลักทรัพย์ (เทียบ
21
ฎีกาที่ ๑๒๕๗๘/๒๕๔๗)
ฎีกำท่ี ๖๙๖๙/๒๕๕๕ ฎ.๑๐๐๖ จาเลยพดู หลอกลวงด้วยการแสดงข้อความอนั เป็นเท็จ
หรือปกปิดข้อความจริงซงึ่ ควรบอกให้แจ้งตอ่ โจทก์ร่วมท่ี ๑ จนโจทก์ร่วมที่ ๑ หลงเชื่อสง่ มอบเงิน
ให้แก่จาเลย แม้เงินบางส่วนเป็นเงินของโจทก์ร่วมท่ี ๒ ท่ีโอนมาให้ในบัญชีของโจทก์ร่วมท่ี ๑
เพ่ือให้ส่งมอบแก่จาเลย เน่ืองจากเมื่อโจทก์ร่วมท่ี ๑ หลงเชื่อตามคาหลอกลวงของจาเลยแล้ว
ได้เล่าให้โจทก์ร่วมที่ ๒ ฟัง โจทก์ร่วมที่ ๒ หลงเช่ือว่าเป็นความจริงจึงร่วมลงทุนด้วย แต่การ
พูดหลอกลวงของจาเลยเป็นการพูดเพ่ือให้มีผลต่อโจทก์ร่วมท่ี ๑ และได้ทรัพย์สินจากโจทก์ร่วม
ที่ ๑ เท่านัน้ จาเลยมิได้หลอกลวงโจทก์ร่วมท่ี ๒ หรือเจตนาให้ได้ทรัพย์สินจากโจทก์ร่วมท่ี ๒
จึงไม่อาจถือได้ว่าการที่โจทก์ร่วมท่ี ๒ รับฟังเร่ืองราวจากโจทก์ร่วมที่ ๑ แล้วหลงเช่ือว่าเป็น
ความจริงและประสงค์ร่วมลงทุนกับโจทก์ร่วมที่ ๑ ด้วย จึงได้โอนเงินผ่านธนาคารเข้าบญั ชีโจทก์
ร่วมที่ ๑ เพื่อส่งมอบให้แก่จาเลย เกิดจากการกระทาความผิดทางอาญาของจาเลยตอ่ โจทก์ร่วม
ท่ี ๒ และสง่ ผลให้โจทก์ร่วมท่ี ๒ เป็นผ้เู สียหาย โจทก์ร่วมท่ี ๒ จงึ ไมใ่ ชผ่ ้เู สียหาย
ฎีกำท่ี ๑๙๘๑๖/๒๕๕๕ ฎ.๒๖๐๕ ผู้ขายป๋ ุยจัดการเอาป๋ ยุ บรรทุกรถยนต์เพื่อนาไปส่ง
มอบแก่โจทก์ร่วมผ้ซู ือ้ แตโ่ จทก์ร่วมจะต้องตรวจรับโดยชง่ั นา้ หนกั ป๋ ยุ วา่ ตรงกบั ท่ีระบใุ นใบสง่ ของ
หรือไม่ ทงั้ ในใบสง่ ของผ้ขู ายระบไุ ว้วา่ ให้โจทก์ร่วมผ้สู ง่ั ซือ้ ตรวจนบั สินค้าให้ครบถ้วนก่อนเซ็นชื่อ
รับ ส่วนการชาระค่าป๋ ุยถือตามจานวนป๋ ุยท่ีโจทก์ร่วมตรวจรับไว้แล้ว ตามพฤติการณ์คู่กรณี
มีเจตนาถือเอาการตรวจรับป๋ ยุ ของโจทก์ร่วมเป็นการโอนกรรมสิทธ์ิป๋ ยุ หาได้ถือเอาการคดั เลือก
นับ ชัง่ ป๋ ุยของผู้ขายแต่ฝ่ ายเดียวเพื่อบ่งตวั ทรัพย์หรือเพ่ือให้รู้ราคาทรัพย์แน่นอนไม่ เม่ือผู้ขาย
ยังไม่ได้นาป๋ ุยตามฟ้องมาให้โจทก์ร่วมตรวจรับ กรรมสิทธ์ิในป๋ ุยจึงยงั ไม่ตกเป็นของโจทก์ร่วม
โจทก์ร่วมไมใ่ ชผ่ ้เู สียหายและไมม่ ีอานาจย่ืนคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ในความผิดฐานลกั ป๋ ยุ ตาม
ฟอ้ งได้
ฎีกำท่ี ๗๖๑/๒๕๕๕ ฎ.ส.ล.๗ น.๑๐ ผ้เู สียหายในความผิดฐานลกั ทรัพย์ไม่จาต้องเป็น
เจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ท่ีถกู ลกั ไป บคุ คลที่เป็นผ้คู รอบครองทรัพย์ที่ถกู ลกั ไปก็เป็นผ้เู สียหายได้
คดีนีไ้ ด้ความว่ามีคนร้ ายเอายางพาราแผ่นท่ีโจทก์ร่วมขายให้แก่บริษัท ม. และอยู่ระหว่างนา
ยางพาราแผน่ นนั้ ไปสง่ ให้บริษทั ดงั กลา่ ว โดยการซือ้ ขายยางพาราแผน่ ระหว่างโจทก์ร่วมกบั บริษัท
มีข้อตกลงว่าในระยะเวลาคร่ึงเดือนจะมีการคิดหักกลบทางบัญชีกันครัง้ หน่ึง และยางพารา
ท่ีนามาส่งที่บริษัทจะต้องชงั่ นา้ หนกั เพ่ือคิดคานวณราคา แสดงว่ายางพาราแผ่นที่โจทก์ร่วมส่ง
ขายให้แก่บริษัท ม. ยงั ไม่ได้บง่ ตวั ทรัพย์สินเป็นทรัพย์เฉพาะสิ่ง เน่ืองจากจะต้องมีการชงั่ นา้ หนกั
22
เสียก่อนจึงจะมาคิดหกั ลบทางบญั ชีกนั ได้ ดงั นนั้ กรรมสิทธ์ิในยางพาราจึงยงั เป็นของโจทก์ร่วม
เมื่อยางพาราแผ่นถูกคนร้ ายลักไประหว่างขนส่ง บริษัท ม. ก็มิได้ชาระราคาให้แก่โจทก์ร่วม
โจทก์ร่วมย่อมได้รับความเสียหายจากการที่ถูกคนร้ายลกั ยางพาราแผ่นไป โจทก์ร่วมจึงมีฐานะ
เป็นผ้เู สียหายในคดีนีแ้ ละขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมได้
ฎีกำท่ี ๑๒๕๗๘/๒๕๔๗ ฎ.ส.ล.๑๒ น.๒๙๘ โจทก์ร่วมเป็นผ้รู ับจ้างขนสง่ กระเบือ้ งจาก
บริษัท ค. ผ้วู า่ จ้างไปส่งให้แก่ร้านค้า จึงเป็นผ้คู รอบครองดแู ลและจะต้องรับผิดชาระคา่ กระเบือ้ ง
ท่ีสญู หายไปในระหว่างขนส่งให้แก่ผ้วู ่าจ้าง โจทก์ร่วมจึงเป็นผ้เู สียหายโดยตรงในการที่กระเบือ้ ง
ดงั กลา่ วสญู หายไป (คดนี ีพ้ นกั งานอยั การเป็นโจทก์ฟ้องวา่ จาเลยรับของโจร)
ข้อสังเกต คดีนีห้ ากนาไปออกข้อสอบ ๒ ประเด็น สามารถหลอกนกั ศึกษาไดง้ ่าย เพราะถา้ ถาม
ว่าพนกั งานอยั การฟ้องคดีฐานลกั ทรัพย์หรือรับของโจร แล้วเจ้าของกระเบื้องและผู้รับจ้างขนส่ง
ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ ศาลจะมีคาสง่ั อย่างไร นกั ศึกษาจานวนมากคงจะตอบว่าเจ้าของ
ทรัพย์เข้าร่วมเป็ นโจทก์ได้ แต่ผู้รับจ้างเข้าร่วมเป็ นโจทก์ไม่ได้ เพราะถ้าคาถามมี ๒ เรื่อง
นกั ศึกษาชอบคิดว่าไดเ้ รื่องหน่ึงไม่ไดเ้ รื่องหน่ึง
ฎีกานี้ตดั สินในปัญหาว่า โจทก์ร่วมเป็ นผู้เสียหายตามที่จาเลยฎีกาข้ึนมา แต่มีปัญหา
ทีจ่ าเลยไม่ไดฎ้ ีกาขึ้นมาซึ่งน่าสนใจก็คือ คดีนีฟ้ ้องขอให้ลงโทษจาเลยฐานรับของโจรและขอใหค้ ืน
ทรัพย์หรือใช้ราคา ศาลช้ันต้นพิพากษาลงโทษและให้คืนทรัพย์หรือใช้ราคาด้วย จาเลยมิได้
อทุ ธรณ์ฎีกาประเด็นการคืนทรัพย์หรือใช้ราคา ศาลอทุ ธรณ์และศาลฎีกาจึงไม่ได้วินิจฉยั ปัญหา
ดงั กล่าวว่าจะใหใ้ ชร้ าคาใหโ้ จทก์ร่วมได้หรือไม่ คดีนีโ้ จทก์ร่วมจะมีสิทธิไดร้ ับคืนทรัพย์หรือใช้ราคา
ก็ต่อเมื่อโจทก์ร่วมชาระค่ากระเบื้องทีส่ ูญหายไปในระหว่างขนส่งใหแ้ ก่ผวู้ ่าจ้างแล้ว ถา้ ยงั ไม่ชาระ
ก็ไม่น่าจะมีสิทธิได้รับคืนทรัพย์หรือใช้ราคา ซึ่งข้อเท็จจริงตามคาพิพากษาฎีกานี้ไม่ปรากฏว่า
โจทก์ร่วมชาระค่ากระเบือ้ งทีส่ ญู หายไปแลว้ หรือไม่
ข้อ ๓ คำถำม นายเฮงถกู ศาลชนั้ ต้นพิพากษาจาคกุ ข้อหาขบั รถโดยประมาทเป็นเหตใุ ห้
ผ้อู ื่นถึงแก่ความตายและได้รับอนั ตรายสาหสั โดยได้รับอนญุ าตให้ปลอ่ ยชวั่ คราวระหว่างอทุ ธรณ์
ตอ่ มานายเฮงถกู สลากกินแบง่ รัฐบาลได้เงินมา ๔๐,๐๐๐,๐๐๐ บาท จึงจดั งานเลีย้ งฉลองใหญ่โต
ในหมู่บ้าน นายหนึ่งอยากได้เงินไปใช้หนีพ้ นันฟุตบอล จึงหลอกนายเฮงว่า นายหนึ่งสามารถ
วิ่งเต้นพนักงานอัยการและผู้พิพากษาล้มคดีให้แก่นายเฮงได้ และเรียกเอาเงินเพ่ือนาไปให้
พนกั งานอยั การและผ้พู ิพากษาเพื่อให้ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง นายเฮงหลงเช่ือได้มอบเงิน
๕๐๐,๐๐๐ บาท แก่นายหน่ึงไป ความจริงแล้วนายหน่ึงตงั้ ใจจะไม่นาเงินไปติดสินบนพนกั งาน
23
อยั การและผ้พู ิพากษา และนายสองหลอกนายเฮงวา่ นายสองเป็นพนกั งานการเงินของเทศบาล
มีหน้าที่หักเงินเดือนข้าราชการในเทศบาลสามารถนาเงินไปปล่อยกู้ได้ดอกเบีย้ ร้ อยละ ๒๐
ต่อเดือน หากนายเฮงสนใจนายสองขอคา่ นายหน้าและค่าดาเนินการร้อยละ ๕ ท่ีเหลือร้อยละ
๑๕ ให้เป็นของนายเฮง นายเฮงจึงมอบเงินให้นายสองไป ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท เพื่อปล่อยกู้ ทงั้ ท่ี
ความจริงนายสองตงั้ ใจจะนาเงินไปใช้จา่ ยสว่ นตวั ไมไ่ ด้จะเอาไปให้ผ้อู ื่นก้ยู ืม
ให้วินิจฉยั ว่า นายเฮงจะฟอ้ งนายหนงึ่ และนายสองในความผิดฐานฉ้อโกงภายในกาหนด
อายคุ วามได้หรือไม่
คำตอบ นายหนึ่งหลอกนายเฮงว่าสามารถว่ิงเต้นพนกั งานอยั การและผ้พู ิพากษาล้มคดี
ให้แก่นายเฮงได้ และเรียกเอาเงินเพื่อนาไปให้พนกั งานอยั การและผ้พู ิพากษาเพื่อให้ศาลอทุ ธรณ์
พพิ ากษายกฟ้อง นายเฮงหลงเช่ือได้มอบเงินแก่นายหนง่ึ ไป แม้นำยเฮงจะได้รับควำมเสียหำย
จำกกำรกระทำควำมผิดฐำนฉ้ อโกงของนำยหน่ึง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความ
อาญา มาตรา ๒ (๔) แต่กำรกระทำของนำยเฮงมีวัตถุประสงค์เป็ นกำรร่วมกับนำยหน่ึงนำ
สินบนไปให้เจ้ำพนักงำน อันอำจถือได้ว่ำนำยเฮงใช้ให้นำยหน่ึงกระทำควำมผิด แม้นาย
เฮงจะไม่ทราบว่านายหน่ึงจะไม่นาเงินไปติดสินบนพนกั งานอยั การและผ้พู ิพากษา แต่นำยเฮง
ก็ไม่ใช่ผู้เสียหำยโดยนิตินัย นำยเฮงจึงไม่มีอำนำจฟ้องนำยหน่ึงในควำมผิดฐำนฉ้อโกง
(ฎีกาท่ี ๕๑๗๒/๒๕๕๔)
นายเฮงหลงเช่ือคาหลอกลวงของนายสอง จึงมอบเงินให้แก่นายสองไปปล่อยก้ดู ้วยการ
เรียกดอกเบีย้ ในอัตราเกินกว่าร้ อยละสิบห้าต่อปี อันเป็ นควำมผิดต่อพระรำชบัญญัติห้ำม
เรียกดอกเบีย้ เกินอัตรำฯ แสดงให้เห็นอยู่ในตัวว่ำนำยเฮงรับข้ อเสนอดังกล่ำวโดย
มีเจตนำร้ ำยมุ่งประสงค์ต่อผลประโยชน์อันเกิดจำกกำรกระทำท่ีผิดกฎหมำย แม้การ
กระทาท่ีผิดกฎหมายนนั้ ไม่เกิดขึน้ เน่ืองจากเป็นเพียงการหลอกลวงของนายสองเพื่อฉ้อโกงนาย
เฮงก็ตาม แต่นำยเฮงก็ไม่เป็ นผู้เสียหำยโดยนิตนิ ัย นำยเฮงจึงไม่มีอำนำจฟ้องนำยสองใน
ควำมผิดฐำนฉ้อโกง (ฎีกาที่ ๑๒๖๕๙/๒๕๕๓, ท่ี ๑๒๕๓๐/๑๕๕๖)
ฎีกำท่ี ๕๑๗๒/๒๕๕๔ ฎ.๕๔๑ จาเลยหลอกลวงโจทก์วา่ จาเลยสามารถวิ่งเต้นพนกั งาน
อยั การและผู้พิพากษาล้มคดีให้แก่โจทก์ได้ และเรียกเอาเงินเพ่ือนาไปให้พนักงานอยั การและ
ผ้พู ิพากษาเพื่อให้ศาลอทุ ธรณ์พิพากษายกฟ้อง โจทก์หลงเช่ือได้มอบเงินจานวน ๕๘,๐๐๐ บาท
แกจ่ าเลยไป การกระทาของโจทก์มีวตั ถปุ ระสงคเ์ ป็นการร่วมกบั จาเลยนาสนิ บนไปให้เจ้าพนกั งาน
อนั อาจถือได้ว่าโจทก์ใช้ให้จาเลยกระทาความผิด แม้โจทก์จะไมท่ ราบวา่ จาเลยมิได้นาเงินไปเป็น
คา่ วิ่งเต้นคดกี ็ตาม โจทก์ก็มใิ ชผ่ ้เู สียหายในความผดิ ฐานฉ้อโกงตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒ (๔)
24
ฎีกำท่ี ๑๒๖๕๙/๒๕๕๓ ฎ.ส.ล.๑๒ น.๑๗๒ โจทก์หลงเชื่อคาหลอกลวงของจาเลย
จงึ มอบเงินก้ใู ห้แกจ่ าเลยไปปล่อยก้ใู ห้ด้วยการเรียกดอกเบีย้ ในอตั ราเกินกวา่ ร้อยละสิบห้าตอ่ ปีอนั
เป็นความผิดต่อ พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบีย้ เกินอตั ราฯ แสดงให้เห็นอยู่ในตวั ว่าโจทก์รับข้อเสนอ
ดงั กลา่ วโดยมีเจตนาร้ายมงุ่ ประสงค์ตอ่ ผลประโยชน์อนั เกิดจากการกระทาท่ีผิดกฎหมาย แม้การ
กระทาท่ีผิดกฎหมายนนั้ ไม่เกิดขึน้ เนื่องจากเป็นเพียงการหลอกลวงของจาเลยเพื่อฉ้อโกงโจทก์
หรือไมก่ ็ตาม ถือวา่ โจทก์ไมใ่ ชผ่ ้เู สียหายที่จะนาคดมี าฟอ้ งจาเลยในความผิดฐานฉ้อโกง
ข้อ ๔ คำถำม พนกั งานอยั การเป็นโจทก์ฟ้องนายดาเป็นจาเลยโดยบรรยายฟ้องวา่ นาย
ดาและนายแดงตา่ งขบั รถยนต์มาด้วยความเร็วสงู เมื่อถึงทางร่วมทางแยกไมช่ ะลอความเร็ว จาก
ความประมาทของนายดาและนายแดงเป็นเหตใุ ห้รถยนตช์ นกนั นายแดงถงึ แก่ความตายและนาย
ม่วงซ่ึงนัง่ มาในรถของนายดาได้รับอนั ตรายสาหัสจนไม่สามารถดาเนินคดีเองได้ ขอให้ลงโทษ
ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙๑, ๓๐๐ โดยบรรยายฟ้องถูกต้องตามกฎหมายแล้ว
ระหว่างพิจารณานางดีภรรยาของนายแดง และนางมามารดาของนายม่วงยื่นคาร้องขอเข้าร่วม
เป็นโจทก์กับพนกั งานอยั การ ศาลชนั้ ต้นอนญุ าตให้นางดีเข้าเป็นโจทก์ร่วมที่ ๑ และนางมาเข้า
เป็นโจทก์ร่วมท่ี ๒ กบั พนกั งานอยั การ หลงั จากสืบพยานโจทก์ไปแล้วนายมว่ งป่วยด้วยโรคระบาด
ตาย ศาลชนั้ ต้นพิจารณาแล้วเห็นว่านายดาไม่ประมาท พิพากษายกฟ้อง โจทก์ไม่อทุ ธรณ์ นางดี
และนางมาอุทธรณ์โดยผู้พิพากษาท่ีนั่งพิจารณาคดีในศาลชัน้ ต้นอนุญาตให้นางมาอุทธรณ์
ข้อเท็จจริง ศาลชัน้ ต้นรับอุทธรณ์แล้วดาเนินกระบวนพิจารณาจนส่งสานวนให้ศาลอุทธรณ์
ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ นายลีซึ่งเป็นสามีโดยชอบด้วยกฎหมายของนางมา และเป็น
บิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของนายม่วง ยื่นคาร้ องว่านางมาถึงแก่ความตาย นายลีขอเข้า
ดาเนินคดีแทนนายมว่ งและโจทก์ร่วมที่ ๒ ศาลชนั้ ต้นไตส่ วนได้ความตามคาร้อง จึงสง่ สานวนให้
ศาลอทุ ธรณ์วินิจฉัยเพ่ิมเติม ศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วเห็นว่า นายดากระทาโดยประมาทด้วย
ให้วินจิ ฉยั วา่ ศาลอทุ ธรณ์จะพิพากษาลงโทษนายดาได้หรือไมเ่ พียงใด
คำตอบ โจทก์บรรยายฟ้องวา่ นายดาและนายแดงตา่ งขบั รถยนต์มาด้วยความประมาท
ตำมคำฟ้ องของโจทก์ถือว่ำนำยแดงมิใช่ผู้เสียหำยโดยนิตินัยตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) นำงดีโจทก์ร่วมท่ี ๑ ซ่ึงเป็ นภรรยำของนำยแดง
จึงไม่ มีอำนำจเข้ ำมำจัดกำรแทนผู้ตำยตามมาตรา ๕ (๒) และไม่ มีสิทธิขอเข้ ำร่ วม
เป็ นโจทก์กับพนักงำนอัยกำรซ่ึงเป็ นโจทก์เดิมได้ กำรท่ีศำลชัน้ ต้นมีคำส่ังอนุญำต
ให้นำงดีเข้ำร่วมเป็ นโจทก์จึงไม่ชอบ โจทก์ร่วมท่ี ๑ จึงไม่มีสิทธิอุทธรณ์ ปัญหานีแ้ ม้ไม่มี
25
คคู่ วามฝ่ายใดกลา่ วอ้าง แต่เป็ นปัญหำท่ีเก่ียวกับควำมสงบเรียบร้อย ศำลอุทธรณ์มีอำนำจ
ยกขึน้ วินิจฉัยได้ตามมาตรา ๑๙๕ วรรคสอง ศำลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์
ร่วมท่ี ๑ (ฎีกาที่ ๕๓๗/๒๕๕๔)
การท่ีนางมาโจทก์ร่วมที่ ๒ ถึงแก่ความตายในขณะท่ีคดีอย่ใู นระหวา่ งการพิจารณาของ
ศาลอทุ ธรณ์ ผ้รู ้องซง่ึ เป็นสามีโดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ร่วมท่ี ๒ และเป็นบิดาของนายม่วง
ยื่นคาร้องขอเข้าดาเนินคดี ถือว่ำผู้ร้องประสงค์ขอใช้สิทธิของตนท่ีมีอยู่เดิมตัง้ แต่แรกใน
ฐำนะผู้มีอำนำจจัดกำรแทนตำมมำตรำ ๕ (๒) เพ่ือสืบสิทธิดำเนินคดีแทนโจทก์ร่วมท่ี ๒
ในชัน้ อุทธรณ์ (คาสง่ั คาร้องศาลฎีกาที่ ท.๑๕๙๒/๒๕๕๖) ศำลอุทธรณ์จึงอนุญำตให้นำยลี
ผู้ร้องเข้ำดำเนินคดใี นฐำนะแทนนำงมำโจทก์ร่วมท่ี ๒ ซ่งึ ถงึ แก่ควำมตำยได้
คดีนีศ้ าลอทุ ธรณ์พิจารณาแล้วเห็นว่า นายดากระทาโดยประมาทด้วย แม้การกระทาของ
นายดาจะเป็นความผิดฐานกระทาโดยประมาทเป็นเหตใุ ห้นายแดงถึงแก่ความตายและนายม่วง
ได้รับอนั ตรายสาหสั เป็นการกระทากรรมเดียวเป็นความผิดตอ่ กฎหมายหลายบท แต่ศาลชนั้ ต้น
พิพากษายกฟ้องแล้วพนกั งานอยั การโจทก์ไม่อทุ ธรณ์และโจทก์ร่วมที่ ๑ อทุ ธรณ์โดยไมม่ ีอานาจ
อุทธรณ์ เม่ือโจทก์ร่วมท่ี ๒ เป็ นผู้มีอำนำจจัดกำรแทนนำยม่วงท่ีได้รับอันตรำยสำหัส
เท่ำนัน้ โจทก์ร่วมท่ี ๒ ย่อมมีอำนำจอุทธรณ์ขอให้ศำลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยฐำนกระทำ
โดยประมำทเป็ นเหตุให้นำยม่วงได้รับอันตรำยสำหัสเท่ำท่ีนำยม่วงได้รับควำมเสียหำย
เท่ำนัน้ (เทียบฎีกาที่ ๔๘๑๗/๒๕๔๕) ศำลอุทธรณ์ ไม่อำจลงโทษนำยดำฐำนกระทำโดย
ประมำทเป็ นเหตุให้นำยแดงถึงแก่ควำมตำยได้ แต่ ลงโทษนำยดำได้ไม่เกินอัตรำโทษ
ในควำมผิดฐำนกระทำโดยประมำทเป็ นเหตุให้ ผู้อ่ืนได้ รับอันตรำยสำหัส เพรำะ
คำพิพำกษำศำลอุทธรณ์ต้องไม่เกนิ คำฟ้องอุทธรณ์และอำนำจอุทธรณ์ของโจทก์ร่วมท่ี ๒
ฎีกำท่ี ๕๓๗/๒๕๕๔ ฎ.๘๕๘ โจทก์บรรยายฟ้องว่า จาเลยและผ้ตู ายต่างขบั รถมาด้วย
ความประมาท ตามคาฟ้องของโจทก์ถือว่าผู้ตายมิใช่ผู้เสียหายโดยนิตินัยตาม ป.วิ.อ. มาตรา
๒ (๔) ส. โจทก์ร่วมซ่ึงเป็นภรรยาของผู้ตาย จึงไม่มีอานาจเข้ามาจัดการแทนผู้ตายตามมาตรา
๕ (๒) และไมม่ ีสิทธิขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การซง่ึ เป็นโจทก์เดิมได้ การที่ศาลชนั้ ต้น
มีคาส่ังอนุญาตให้ ส. เข้าร่วมเป็นโจทก์จึงไม่ชอบ ปัญหานีแ้ ม้ไม่มีคู่ความฝ่ ายใดกล่าวอ้าง
แตเ่ ป็นปัญหาที่เกี่ยวกบั ความสงบเรียบร้อย ศาลฎีกามีอานาจยกขนึ ้ วินิจฉัยได้ตามมาตรา ๑๙๕
วรรคสอง ประกอบมาตรา ๒๒๕
คำส่ังคำร้องศำลฎีกำท่ี ท.๑๕๙๒/๒๕๕๖ ฎ.๓๖๕๗ โจทก์ร่วมท่ี ๑ บิดาโดยชอบด้วย
กฎหมายของ ท. ผ้เู สียหายซ่ึงถกู ทาร้ายถึงแก่ความตาย ผ้รู ้องซึ่งเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย
26
ของโจทก์ร่วมที่ ๑ และเป็นมารดาของ ท. ผ้ตู ายยื่นคาร้องขอเข้าดาเนินคดี ถือว่าผ้รู ้องประสงค์
ขอใช้สิทธิของตนที่มีอย่เู ดิมตงั้ แต่แรกในฐานะผ้มู ีอานาจจดั การแทนตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๕ (๒)
เพื่อสืบสิทธิดาเนินคดีแทนโจทก์ร่วมที่ ๑ ในชัน้ ฎีกาศาลฎีกาอนุญาตให้ผู้ร้ องเข้าดาเนินคดี
ในฐานะเป็นโจทก์ร่วมที่ ๑ แทนโจทก์ร่วมได้กบั ให้รับคาแก้ฎีกาไว้พจิ ารณา
หมำยเหตุ (โดยท่ำนอำจำรย์สมชัย ฑีฆำอุตมำกร) มีข้อสงั เกตว่า แนวคาสงั่ คาร้องฉบบั นี้
อนุญ าตให้ผู้มี อานาจจัดการแทนผู้เสี ยห ายเข้าสื บสิ ทธิ ดาเนิ นคดี แทนผู้มี อานาจจัดการแทน
ผู้เสียหายด้วยกันที่ถึงแก่ความตายในระหว่างที่คดีนนั้ อยู่ในระหว่างพิจารณา โดยมิได้ปรับบท
ด้วยข้อกฎหมายเช่นนยั คาสง่ั คาร้องที่ ๑๓๒/๒๕๕๓ และคาพิพากษาฎีกาที่ ๘๕๓๗/๒๕๕๓
ที่วางหลักว่า ป.วิ.อ. มีมาตรา ๒๙ เท่าน้ันที่จะเข้ามาดาเนินคดีต่างผู้เสียหายที่ยื่นฟ้องแล้ว
ตายลง กรณีอื่นนอกจากนี้ไม่อาจนา ป.วิ.พ. มาใช้บงั คบั ได้ ซึ่งเท่ากบั ว่าเป็นการแปลมาตรา ๒๙
เคร่งครดั ว่า คาว่าผู้เสียหายตามมาตรา ๒๙ นี้ หมายความเฉพาะแต่ผู้เสียหายโดยตรงไม่รวมถึง
ผูม้ ีอานาจจดั การแทนผูเ้ สียหายดว้ ย คาสง่ั คาร้องฉบบั นีเ้ ท่ากบั กลบั คาสงั่ คาร้องและคาพิพากษา
ฎีกาฉบบั ดงั กล่าว
อน่ึง การแปลข้อกฎหมายตามคาสงั่ คาร้องฉบบั นีน้ ่าจะเป็นการอดุ ช่องว่างของกฎหมาย
ได้ทางหน่ึงเมื่อผู้มีอานาจจัดการแทนผู้เสียหายที่ยื่นฟ้องแล้วตายลง ผู้มีอานาจจัดการแทน
ผู้เสียหายที่อยู่ในฐานะเดียวกัน สามารถเข้าสืบสิทธิดาเนินคดีต่อไปได้ แม้สิทธิการดาเนินคดี
อาญาในกรณีความผิดตามคาสงั่ คาร้องฉบบั นีม้ ิใช่คดีความผิดเกี่ยวกบั ทรัพย์สินก็ตาม
ข้อสังเกต คดีนี้ศาลฎีกาอนญุ าตให้มารดาผู้เสียหายเข้าดาเนินคดีแทนบิดาผู้เสียหายซ่ึงถึงแก่
ความตาย ทงั้ มารดาและบิดาต่างก็เป็ นผู้บุพการีของผู้ตายมีสิทธิจัดการแทนผู้เสียหายได้ตาม
มาตรา ๕ (๒) ซ่ึงศาลฎีกาเห็นว่ามารดาใช้สิทธิของตนที่มีอยู่เดิมตงั้ แต่แรกในฐานะผู้มีอานาจ
จดั การแทนตามมาตรา ๕ (๒) จึงอนญุ าตใหเ้ ข้ามาสืบสิทธิดาเนินคดีตามมาตรา ๕ (๒)
การที่ศาลฎีกาปรับบทตามมาตรา ๕ (๒) แต่มิได้ปรับบทด้วยมาตรา ๒๙ นน้ั ถ้าเป็ น
กรณีบิดาผู้เสียหายยื่นฟ้องแล้วตายลง บุตรผู้ตายซ่ึงเป็ นน้องผู้เสียหายจะยื่นคาร้องขอเข้า
ดาเนินคดีแทน ศาลฎีกาจะตดั สินตามหลกั เดิมว่าผู้เสียหายทีย่ ื่นฟอ้ งแล้วตายลงตามมาตรา ๒๙
หมายถึงตวั ผู้เสียหาย ไม่รวมถึงผู้มีอานาจจดั การแทนยื่นฟ้องแล้วตายลง หรือจะกลบั แนวเดิม
ให้น้องผูเ้ สียหายเข้าดาเนินคดีแทนได้ ผูแ้ ต่งเห็นว่าน้องของผูเ้ สียหายมิใช่ผูม้ ีอานาจจัดการแทน
ผู้เสียหายตามมาตรา ๕ (๒) และฎีกานี้ก็วินิจฉยั ไว้ชดั เจนว่ามารดาใช้สิทธิของตนที่มีอยู่เดิม
ต้ังแต่แรกในฐานะผู้มีอานาจจัดการแทนตามมาตรา ๕ (๒) จึงอนุญาตให้เข้ามาสืบสิทธิ
ดาเนินคดี โดยไม่ได้ปรับบทมาตรา ๒๙ ปัญหาว่าบิดาผู้เสียหายตายแล้วบุตรซึ่งเป็ นน้อง
27
ผู้เสียหายยื่นคาร้องขอเข้าดาเนินคดีแทน น่าจะยงั คงตามหลกั เดิมว่าน้องของผู้เสียหายจะเข้า
ดาเนินคดีแทนตามมาตรา ๒๙ ไม่ได้ แต่คงตอ้ งรอว่าศาลฎีกาจะวินิจฉยั ปัญหานี้อย่างไร
ฎีกำท่ี ๔๘๑๗/๒๕๔๕ ฎ.๒๒๖๗ โจทก์ซ่ึงได้รับอนั ตรายสาหัสฟ้องขอให้ลงโทษจาเลย
ตาม ป.อ. มาตรา ๒๙๑, ๓๐๐ และ ๓๙๐ พ.ร.บ. จราจรทางบก มาตรา ๔๓ (๔) และ ๑๕๗ แต่
ไม่ปรากฏว่าโจทก์เป็นผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เสียหายอ่ืนที่เป็นผู้เยาว์ หรือเป็นผู้บุพก ารี
ผู้สืบสันดาน หรือสามีผู้เสียหายอื่น ซึ่งถึงแก่ความตาย หรือได้รับอันตรายสาหัส หรือได้รับ
อนั ตรายแก่กาย โจทก์จงึ ไมใ่ ชผ่ ้มู ีอานาจจดั การแทนผ้เู สียหายเหล่านนั้ ตาม ป.ว.ิ อ. มาตรา ๕ (๑)
และ (๒) โจทก์ย่อมไม่มีอานาจฟ้องจาเลยในข้อหาความผิดตาม ป.อ. มาตรา ๒๙๑, ๓๐๐ และ
๓๙๐ ซึ่งบคุ คลอ่ืนเป็นผ้เู สียหาย และโดยท่ีโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายในความผิดตาม พ.ร.บ. จราจร
ทางบก มาตรา ๔๓ (๔) และ ๑๕๗ เพราะความผิดดงั กล่าวเป็นความผิดต่อรัฐ โจทก์ย่อมไม่มี
อานาจฟ้องจาเลยในข้อหาความผิดตามมาตรา ๔๓ (๔) และ ๑๕๗ ด้วย ศาลชนั้ ต้นชอบที่จะ
พิพากษายกฟ้องโจทก์สาหรับความผิดตาม ป.อ. มาตรา ๒๙๑ และ ๓๙๐ และ พ.ร.บ. จราจร
ทางบก มาตรา ๔๓ (๔) และ ๑๕๗
ข้อ ๕ คำถำม นายหนง่ึ เช่าซือ้ รถยนต์จากบริษัทเอ จากดั โดยสญั ญาเชา่ ซือ้ มีข้อสญั ญา
ห้ามมิให้ผู้เช่าซือ้ นารถยนต์ท่ีเช่าซือ้ ไปจาหน่ายให้แก่บุคคลอ่ืน ต่อมานายหนึ่งต้องการข าย
รถยนต์ดงั กล่าวเพื่อจะไม่ต้องชาระคา่ เชา่ ซือ้ อีกตอ่ ไป นายสองมาหลอกนายหนึง่ วา่ จะซือ้ รถยนต์
คนั ดงั กล่าวโดยชาระเงินดาวน์ให้แก่นายหน่ึง ๓๐,๐๐๐ บาท และจะเปล่ียนคสู่ ญั ญาเชา่ ซือ้ จาก
นายหนึ่งเป็นนายสองแล้วไปผ่อนชาระคา่ เช่าซือ้ ท่ีเหลือเอง โดยนายสองตงั้ ใจจะไม่ไปเปล่ียนตวั
เป็นผ้เู ชา่ ซือ้ และไมช่ าระคา่ เชา่ ซือ้ นายหนึ่งดีใจท่ีขายรถได้จงึ แจ้งบริษัทเอ จากดั วา่ จะเปลี่ยนตวั
ผ้เู ช่าซือ้ เป็นนายสองโดยนายสองจะไปดาเนินการกบั บริษัทเอ จากดั ในภายหลงั นายสองชาระ
เงินดาวน์ให้นายหน่ึง ๓๐,๐๐๐ บาท และรับรถยนต์ไป แต่นายสองไม่ยอมไปเปล่ียนตวั เป็น
ผ้เู ชา่ ซือ้ จากบริษัทเอ จากดั และไมช่ าระเงินคา่ เช่าซือ้ และนายหนงึ่ ถกู นายสามซง่ึ เป็นเพ่ือนบ้าน
บกุ รุกเข้ามาในบ้านพกั ของทางราชการซงึ่ จดั ให้นายหนง่ึ พกั อาศยั
ให้วินิจฉัยว่า นายหนึ่งจะร้องทุกข์ให้ดาเนินคดีแก่นายสองในความผิดฐานฉ้อโกง และ
ร้องทกุ ข์ให้ดาเนินคดแี ก่นายสามในความผิดฐานบกุ รุกได้หรือไม่
คำตอบ กำรกระทำควำมผิดฐำนฉ้อโกงเป็ นกำรกระทำต่อทรัพย์สนิ ของผู้เสียหำย
การท่ีนายหนึ่งเป็นผ้คู รอบครองรถยนต์ตามสญั ญาเช่าซือ้ นำยหน่ึงย่อมมีสิทธิครอบครองท่ีมี
อำนำจใช้สอยรถยนต์ดังกล่ำว สิทธิครอบครองดังกล่ำวนับว่ำเป็ นทรัพย์สินท่กี ฎหมำยให้
28
ควำมคุ้มครอง และนำยหน่ึงมีหน้ำท่ีต้องส่งคืนรถยนต์ในสภำพเรียบร้อยแก่ผู้ให้เช่ำซือ้
หำกมีกรณีต้องคืน (ฎีกาท่ี ๓๘๖/๒๕๕๑) การที่นายสองหลอกนายหน่ึงว่าจะซือ้ รถยนต์คัน
ดงั กลา่ วโดยชาระเงินดาวน์ให้แกน่ ายหนง่ึ และจะเปล่ียนคสู่ ญั ญาเชา่ ซือ้ จากนายหนง่ึ เป็นนายสอง
แล้วไปผ่อนชาระค่าเช่าซือ้ ที่เหลือเอง โดยนายสองตัง้ ใจจะไม่ไปเปลี่ยนตัวเป็นผู้เช่าซือ้ และ
ไม่ชาระค่าเช่าซือ้ ต้องถือว่ำนำยหน่ึงได้รับควำมเสียหำยโดยตรงจำกกำรกระทำผิดทำง
อำญำของนำยสองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) เพรำะเป็ น
กำรทำให้สิทธิครอบครองและใช้สอยทรัพย์สินของนำยหน่ึงตำมสัญญำเช่ำซือ้ หมดไป
แม้สญั ญาเช่าซือ้ มีข้อสญั ญาห้ามมิให้ผ้เู ชา่ ซือ้ นารถยนต์ท่ีเชา่ ซือ้ ไปจาหนา่ ยให้แก่บคุ คล
อื่น แต่ก็เป็ นเร่ืองระหว่ำงบริษัท เอ จำกัด ผู้ให้เช่ำซือ้ กับนำยหน่ึงผู้เสียหำย ซ่ึงจะต้องไป
ว่ำกล่ำวกันอีกส่วนหน่ึง ทงั้ นายหนึ่งได้แจ้งบริษัทเอ จากดั วา่ จะเปลี่ยนตวั ผ้เู ชา่ ซือ้ เป็นนายสอง
การท่ีนายหนึ่งนารถยนต์ดงั กล่าวไปขายดาวน์ให้แก่นายสองไม่เป็ นกำรยักยอก นำยหน่ึงจึง
ไม่มีส่วนร่วมในกำรกระทำควำมผิดฐำนฉ้อโกงของนำยสอง จึงต้องถือว่ำนำยหน่ึงเป็ น
ผู้เสียหำยโดยนิตินัยจำกกำรกระทำควำมผิดฐำนฉ้ อโกงของนำยสอง นำยหน่ึง
จึงร้องทุกข์ให้ดำเนินคดแี ก่นำยสองในควำมผิดฐำนฉ้อโกงได้ (ฎีกาที่ ๗๙๖๐/๒๕๕๑)
ผู้เสียหำยในควำมผิดฐำนบุกรุกไม่จำต้องเป็ นเจ้ำของกรรมสิทธ์ิในทรัพย์นั้น
ผู้ครอบครองดูแลรักษำทรัพย์ก็เป็ นผู้เสียหำย แม้บ้านพกั ข้าราชการที่เกิดเหตเุ ป็นของทาง
ราชการ แต่ทางราชการจดั ให้นายหน่ึงพักอาศยั ดงั นนั้ นำยหน่ึงย่อมเป็ นผู้ครอบครองดูแล
เม่ือนายหน่ึงถูกนายสามซ่ึงเป็นเพ่ือนบ้านบุกรุกเข้ามาในบ้านพัก นำยหน่ึงจึงได้รับควำม
เสียหำยโดยตรงจำกกำรกระทำควำมผิดของนำยสำมตามมาตรา ๒ (๔) นำยหน่ึงจึงร้อง
ทกุ ข์ขอให้ดำเนินคดแี ก่นำยสำมในควำมผิดฐำนบุกรุกได้ (ฎีกาที่ ๗๓๑๓/๒๕๕๑)
ข้อสังเกต ประเด็นผูเ้ สียหายในความผิดฐานฉ้อโกงนกั ศึกษาต้องตอบว่านายหน่ึงเป็นผู้เสียหาย
หรือไม่ก่อน และต้องตอบเรื่องความเป็นผู้เสียหายโดยนิตินยั ด้วย เพราะคาถามมีข้อเท็จจริงที่ว่า
นายหนึ่งไม่ผิดยกั ยอก การตอบให้ครบประเด็นในข้อนี้จึงเป็นเรื่องที่ยาก แต่หากนกั ศึกษาฝึ กทา
ขอ้ สอบและดูคาพิพากษาฎีกามาก ๆ ก็จะไม่พลาดในปัญหานี้ ส่วนคาถามในประเด็นบกุ รุกไม่มี
ประเด็นทีจ่ ะตอบเรื่องผเู้ สียหายโดยนิตินยั ตอบเพียงเท่าทีใ่ หค้ าตอบไวก้ ็น่าจะเพียงพอ
ฎีกำท่ี ๓๘๖/๒๕๕๑ ฎ.ส.ล.๙ น.๑ แม้ บ.ผู้เช่าซือ้ ยงั ชาระราคาค่าเช่าซือ้ ไม่ครบถ้วน
กรรมสิทธ์ิในรถยนต์บรรทุกดังกล่าวยังเป็นของ ว. ผู้ให้เช่าซือ้ แต่ บ. ก็มีสิทธิครอบครองใช้
ประโยชน์จากรถยนต์บรรทุกที่เช่าซือ้ นนั้ และมีหน้าที่ต้องส่งคืนรถยนต์บรรทุกที่เช่าซือ้ ในสภาพ
เรียบร้ อยแก่ ว. ผู้ให้เช่าซือ้ หากมีกรณีต้องคืน เมื่อจาเลยทัง้ สองยักยอกชิน้ ส่วนอุปกรณ์ของ
29
รถยนต์บรรทุกดงั กล่าวไปจาก บ. บ. ย่อมได้รับความเสียหายจึงเป็นผู้เสียหายและมีอานาจ
ร้องทกุ ข์ให้ดาเนินคดีแก่จาเลยทงั้ สองได้เช่นเดียวกบั ว. เจ้าของรถยนต์บรรทกุ ดงั กลา่ ว คดีนีเ้ป็น
ความผิดอันยอมความได้ เมื่อ บ. รู้เร่ืองความผิดและรู้ตัวผู้กระทาความผิดเมื่อวันท่ี ๑๐
พฤศจิกายน ๒๕๔๑ แตม่ ีการร้องทกุ ข์ตอ่ พนกั งานสอบสวนให้ดาเนินคดีแก่จาเลยทงั้ สองเมื่อวนั ที่
๑๘ มีนาคม ๒๕๔๒ ซง่ึ เกินกวา่ สามเดือนนบั แตว่ นั ที่รู้เรื่องความผดิ และรู้ตวั ผ้กู ระทาความผิดแล้ว
คดีโจทก์จงึ ขาดอายคุ วามตาม ป.อ. มาตรา ๙๖
ฎีกำท่ี ๗๙๖๐/๒๕๕๑ ฎ.ส.ล.๕ น.๒๑๕ แม้ตามสญั ญาเช่าซือ้ จะมีข้อสญั ญาห้ามมิให้
ผู้เช่าซือ้ นารถยนต์ท่ีเช่าซือ้ ไปจาหน่ายให้แก่บุคคลอ่ืนก็ตาม ก็เป็นเร่ืองระหว่างผู้ให้เช่าซือ้ กับ
ผู้เสียหายซึ่งจะต้องไปว่ากล่าวกันอีกส่วนหนึ่ง ทัง้ ข้อเท็จจริงยังได้ความจากคาเบิกความของ
ผ้เู สียหายวา่ ผ้เู สียหายแจ้งให้บริษัทผ้ใู ห้เช่าซือ้ ทราบแล้ววา่ จะทาสญั ญาเปลี่ยนตวั ผ้เู ช่าซือ้ เป็น
จาเลย เม่ือจาเลยกบั พวกร่วมกันหลอกลวงผู้เสียหายให้ขายดาวน์รถยนต์แก่จาเลย การกระทา
ของจาเลยจึงเป็นการกระทาต่อผู้เสียหายโดยตรง โดยผู้เสียหายไม่ได้มีส่วนร่วมในการกระทา
ความผิดฐานฉ้อโกงด้วย อีกทัง้ ขณะเกิดเหตุผู้เสียหายเป็นผู้ครอบครองและใช้ประโยชน์จาก
รถยนต์คนั ดงั กล่าวในฐานะผ้เู ช่าซือ้ จึงเป็นผ้เู สียหายตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒ (๔) ผู้เสียหายจึงมี
อานาจร้องทกุ ข์ให้ดาเนนิ คดีแกจ่ าเลยได้
ฎีกำท่ี ๗๓๑๓/๒๕๕๑ ฎ.ส.ล.๙ น.๑๙๐ ผ้เู สียหายในความผิดฐานบกุ รุกไม่จาต้องเป็น
เจ้าของกรรมสิทธ์ิในทรัพย์นนั้ ผ้คู รอบครองดแู ลรักษาทรัพย์ก็เป็นผ้เู สียหาย แม้บ้านพกั ข้าราชการ
ครูที่เกิดเหตเุ ป็นสถานท่ีราชการ แต่บ้านดงั กล่าวเป็นเคหสถานท่ีอยอู่ าศยั ของ ศ. ดงั นนั้ ศ. ย่อม
เป็นผ้คู รอบครองดแู ล จงึ เป็นผ้เู สียหายมีอานาจแจ้งความร้องทกุ ข์ตอ่ พนกั งานสอบสวนได้
ข้อ ๖ คำถำม พนกั งานอยั การเป็นโจทก์ฟ้องว่า จาเลยบกุ รุกเข้าไปในบ้านพกั ของนาง
นิดแล้วทาร้ ายนายหน่อยตาบอดไป ๑ ข้าง ก่อนสืบพยานโจทก์นายหน่อยผูกคอตาย ระหว่าง
พิจารณาของศาลชนั้ ต้นนางนิดในฐานะส่วนตวั และในฐานะมารดาของนายหน่อยยื่นคาร้องขอ
เข้าร่วมเป็นโจทก์ในความผดิ ฐานบกุ รุกบ้านนางนดิ และฐานทาร้ายนายหนอ่ ย ศาลชนั้ ต้นอนญุ าต
ให้นางนิดเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การได้ตามฟ้อง ศาลชนั้ ต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า
การกระทาของจาเลยตามฟ้องเป็นการกระทากรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทให้
ลงโทษฐานทาร้ายร่างกายผ้อู ื่นจนเป็นเหตใุ ห้ได้รับอนั ตรายสาหสั ซ่งึ เป็นกฎหมายบทท่ีมีโทษหนกั
ที่สดุ ลงโทษจาคกุ ๑ ปี รอการลงโทษไว้ ๒ ปี โจทก์ไมอ่ ทุ ธรณ์
30
ให้วินิจฉยั วา่ นางนิดมีสทิ ธิอทุ ธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษในความผิดฐานทาร้ายร่างกาย
ผ้อู ื่นจนเป็นเหตใุ ห้ได้รับอนั ตรายสาหสั ได้หรือไม่
คำตอบ พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องว่า จาเลยบุกรุกเข้าไปในบ้านพักของนางนิด
แล้วทาร้ ายนายหน่อยตาบอดไป ๑ ข้าง นางนิดในฐานะส่วนตัวและในฐานะมารดาของนาย
หนอ่ ย ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ในความผิดฐานบกุ รุกบ้านนางนิดและฐานทาร้ายนายหนอ่ ย
เมื่อนายหน่อยผกู คอตาย ไม่ได้ตำยเพรำะถกู จำเลยทำร้ำยตำมฟ้องซ่งึ ตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๕ (๒) ผู้บุพกำรีจะจัดกำรแทนผู้เสียหำยได้เฉพำะแต่ใน
ควำมผิดอำญำซ่ึงผู้เสียหำยถูกทำร้ำยถึงตำย ดังนัน้ นำงนิดจึงไม่มีอำนำจจัดกำรแทน
นำยหน่อยในกำรเข้ำร่วมเป็ นโจทก์กับพนักงำนอัยกำรในควำมผิดฐำนทำร้ำยร่ำงกำย
ผู้อ่ืนจนเป็ นเหตุให้ได้รับอันตรำยสำหัส นำงนิดเข้ำร่วมเป็ นโจทก์ได้เฉพำะควำมผิดฐำน
บุกรุกท่ีนำงนิดเป็ นผู้เสียหำยเท่ำนัน้ การที่ศาลชนั้ ต้นอนญุ าตให้นางนิดเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั
พนกั งานอยั การได้ตามฟ้องจงึ ไม่ชอบ
การที่ศาลชนั้ ต้นพิจารณาแล้วพิพากษาวา่ การกระทาของจาเลยตามฟ้องเป็นการกระทา
กรรมเดียวเป็ นความผิดต่อกฎหมายหลายบทให้ ลงโทษฐานทาร้ ายร่างกายผ้ ูอื่นจนเป็ นเหตุให้
ได้รับอนั ตรายสาหสั ซง่ึ เป็นกฎหมายบทท่ีมีโทษหนกั ที่สดุ ลงโทษจาคกุ ๑ ปี รอการลงโทษไว้ ๒ ปี
โจทก์ไมอ่ ทุ ธรณ์ เม่ือนำงนิดไม่ใช่ผู้เสียหำยในควำมผิดฐำนทำร้ำยร่ำงกำยผู้อ่ืนจนเป็ นเหตุ
ให้ได้รับอันตรำยสำหัส แม้ศาลชนั้ ต้นอนญุ าตให้นางนิดเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การได้
ตามฟ้อง แต่ก็ไม่ก่อให้เกิดสิทธิใด ๆ แก่นางนิด นำงนิดจึงไม่มีสิทธิอุทธรณ์ขอให้ไม่รอกำร
ลงโทษในควำมผิดฐำนทำร้ำยร่ำงกำยผู้อ่ืนจนเป็ นเหตุให้ได้รับอันตรำยสำหัส (ฎีกาท่ี
๘๓๕๗/๒๕๕๐)
ข้อสังเกต ข้อนี้ถามว่า นางนิดมีสิทธิอุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษในความผิดฐานทาร้าย
ร่างกายผู้อื่นจนเป็ นเหตุให้ได้รับอนั ตรายสาหสั ได้หรือไม่ คาตอบก็ตอบว่าไม่ได้ เพราะคาถาม
ตดั ประเด็นการพิพากษาของศาลอุทธรณ์ซึ่งเป็ นปัญหายากออกไป แต่ถ้าถามว่าศาลอุทธรณ์
จะพิพากษาคดีนี้อย่างไร ต้องตอบว่าโจทก์ร่วมไม่มีอานาจจดั การแทนผูเ้ สียหายที่ ๒ ในการเข้า
ร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การในความผิดฐานทาร้ายร่างกายผูอ้ ืน่ จนเป็นเหตใุ ห้ไดร้ ับอนั ตราย
สาหัส แม้ศาลช้ันต้นจะอนุญาตให้โจทก์ร่วมเข้าร่วมเป็ นโจทก์ในข้อหาดังกล่าว ก็ไม่ทาให้
โจทก์ร่วมมีสิทธิอทุ ธรณ์ ศาลอทุ ธรณ์ตอ้ งพิพากษายกอทุ ธรณ์ของโจทก์ร่วม
ฎีกำท่ี ๘๓๕๗/๒๕๕๐ ฎ.ส.ล.๑๒ น.๒๒๐ พนกั งานอยั การเป็นโจทก์ฟ้องจาเลยทงั้ สอง
ว่า ร่วมกับพวกบุกรุกเข้าไปในบ้านพักของโจทก์ร่วมแล้วทาร้ ายผู้เสียหายที่ ๒ ได้รับอันตราย
31
สาหัส โจทก์ร่วมและในฐานะมารดาของผู้เสียหายที่ ๒ ย่ืนคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ โดยได้
ความวา่ ผ้เู สียหายท่ี ๒ ถึงแก่ความตายด้วยการผูกคอตาย ไม่ได้ตายเพราะถูกจาเลยทงั้ สองกับ
พวกทาร้ายตามฟ้อง ซง่ึ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๕ (๒) ผ้บู พุ การีจะจดั การแทนผ้เู สียหายได้เฉพาะแต่
ในความผิดอาญาซง่ึ ผ้เู สียหายถกู ทาร้ายถึงตายหรือบาดเจบ็ จนไมส่ ามารถจะจดั การเองได้ ดงั นนั้
โจทก์ร่วมจงึ ไม่มีอานาจจดั การแทนผ้เู สียหายท่ี ๒ ในการเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การใน
ความผิดฐานทาร้ายร่างกายผ้อู ่ืนจนเป็นเหตใุ ห้ได้รับอนั ตรายสาหสั โจทก์ร่วมเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้
เฉพาะความผิดฐานบกุ รุกท่ีโจทก์ร่วมเป็นผ้เู สียหายเทา่ นนั้ เม่ือศาลชนั้ ต้นพิจารณาแล้วพิพากษา
ว่า การกระทาของจาเลยทัง้ สองตามฟ้องเป็นการกระทากรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมาย
หลายบทให้ลงโทษฐานทาร้ายร่างกายผ้อู ่ืนจนเป็นเหตใุ ห้ได้รับอนั ตรายสาหสั ซงึ่ เป็นกฎหมายบท
ท่ีมีโทษหนักท่ีสุด เมื่อโจทก์ไม่อุทธรณ์ โจทก์ร่วมจึงไม่มีสิทธิอทุ ธรณ์คาพิพากษาศาลชนั้ ต้นใน
ความผิดฐานนี ้และศาลอทุ ธรณ์ไมม่ ีอานาจวินิจฉัยอทุ ธรณ์ของโจทก์ร่วม แม้ศาลอทุ ธรณ์วนิ ิจฉยั
มาก็เป็นการไมช่ อบ ปัญหาดงั กลา่ วเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกบั ความสงบเรียบร้อย แม้ไมม่ ีคคู่ วาม
ฝ่ ายใดฎีกา ศาลฎีกามีอานาจยกขึน้ วินิจฉัยเองได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๙๕ วรรคสองประกอบ
มาตรา ๒๒๕ และแม้ศาลอุทธรณ์จะพิพากษาแก้คาพิพากษาศาลชนั้ ต้นให้ลงโทษจาคกุ จาเลย
ทงั้ สองโดยไมร่ อการลงโทษและคมุ ความประพฤติ ก็ไมก่ ่อให้เกิดสิทธิแก่จาเลยทงั้ สองท่ีจะฎีกาใน
ปัญหาข้อเท็จจริงที่ศาลอทุ ธรณ์วินิจฉัย เนื่องจากเป็นข้อท่ีมิได้ยกขนึ ้ วา่ กนั มาแล้วโดยชอบในศาล
อุทธรณ์ ต้องห้ามฎีกาตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๒๔๙ วรรคหนึ่ง (เดิม) (ปัจจุบนั คือ ป.วิ.พ. มาตรา
๒๒๕ วรรคหนึ่ง, ๒๕๒) ประกอบ ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ ศาลฎีกาพิพากษายกคาพิพากษาศาล
อทุ ธรณ์ และให้บงั คบั ตามคาพิพากษาของศาลชนั้ ต้นและยกฎีกาของจาเลยทงั้ สอง
ข้อ ๗ คำถำม นายเอกเป็นโจทก์ฟ้องนายโท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา ๑๕๗ ว่า โจทก์เป็นสมาชิกองค์การบริหารส่วนตาบลบางตาเถร จาเลยเป็นนายอาเภอ
สองพี่น้อง มีหน้าท่ีกากบั ดแู ลการปฏิบตั ิหน้าที่ขององค์การบริหารสว่ นตาบลบางตาเถรให้เป็นไป
ตามกฎหมาย ตัง้ แต่วันท่ี ๑๘ ถึง ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๐ จาเลยทราบว่าโจทก์และประชาชน
ร้องเรียนต่อจาเลยว่า นายตรีนายกองค์การบริหารส่วนตาบลบางตาเถรมีลกั ษณะต้องห้ามมิให้
ดารงตาแหน่งตามกฎหมาย และแก้ไขเพิ่มเติมสอดแทรกโครงการ ๒๐ โครงการ ซ่ึงองค์การ
บริหารส่วนตาบลบางตาเถรได้พิจารณาลงมติเห็นชอบไปแล้ ว ต่อมาผู้ว่าราชการจังหวัด
สพุ รรณบรุ ีมีคาสง่ั ให้จาเลยพิจารณาสอบสวนคณุ สมบตั ิของนายตรีและได้ชีม้ ลู ความผิดวา่ การ
32
กระทาของนายตรีเป็นความผดิ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๘๓, ๒๖๕, ๑๕๗ และ ๑๖๑
จาเลยทราบคาสงั่ แล้ว แตเ่ พิกเฉยไม่ปฏิบตั ิหน้าท่ีตามคาสงั่ ผ้วู ่าราชการจงั หวดั และไมด่ าเนินคดี
แพ่งคดีอาญาแก่นายตรี จึงเป็นการละเว้นการปฏิบตั ิหน้าที่เป็นเหตใุ ห้โจทก์ ประชาชนและทาง
ราชการได้รับความเสียหาย เสียเงินงบประมาณตามโครงการ ๒๐ โครงการ และต้องเสียเงิน
ค่าตอบแทนเป็ นเงินเดือนและเบีย้ ประชุมให้ แก่นายตรี นายตรีเป็ นนายกองค์การบริหาร
สว่ นตาบลบางตาเถร ยอ่ มไมฟ่ อ้ งคดแี พ่งเรียกเงินคืนจากตนเอง ขอให้ลงโทษนายโทตามประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา ๑๕๗ ศาลชนั้ ต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่า คดีมีมูลให้ประทับฟ้องไว้
พิจารณา จาเลยให้การปฏิเสธ ศาลชนั้ ต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า พยานหลกั ฐานฟังว่านายโทซ่ึง
เป็นจาเลยกระทาความผดิ ตามฟ้อง จาคกุ ๒ ปี จาเลยอทุ ธรณ์ขอให้รอการลงโทษ
ให้วินิจฉยั วา่ ศาลอทุ ธรณ์จะพพิ ากษาคดีนีอ้ ยา่ งไร
คำตอบ แม้นายโทมีหน้าท่ีกากับดแู ลองค์การบริหารส่วนตาบลให้เป็นไปตามกฎหมาย
และระเบียบราชการ แต่นายโทละเว้นการปฏิบัติหน้ าที่ ก็เป็ นกำรกระทำควำมผิดต่ อ
ตำแหน่ งหน้ ำท่ีรำชกำรอันเป็ นผลเสียหำยแก่รัฐ มิได้ก่อให้เกิดควำมเสียหำยหรื อ
กระทบกระเทือนต่อสิทธิและหน้ำท่ขี องนำยเอกซ่งึ เป็ นสมำชกิ องค์กำรบริหำรส่วนตำบล
นำยเอกมใิ ช่ผู้เสียหำยโดยตรงจำกกำรกระทำควำมผิดของนำยโท นำยเอกจึงไม่มีอำนำจ
ฟ้องคดอี ำญำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๘ (๒)
แม้นายตรีเป็นนายกองค์การบริหารสว่ นตาบลบางตาเถรย่อมไม่ฟ้องคดีแพง่ เรียกเงินคืน
จากตนเอง แต่กำรท่ีนำยเอกจะมีอำนำจฟ้องคดีแพ่งเรียกเงินจำกนำยตรีแทนองค์กำร
บริหำรส่วนตำบลได้หรือไม่ ก็เป็ นคนละเร่ืองกับกำรละเว้นกำรปฏิบัติหน้ำท่ีของนำยโท
ตำมท่ีนำยเอกกล่ำวหำ จึงไม่ทำให้นำยเอกกลำยเป็ นผู้เสียหำยและมีอำนำจฟ้องนำยโท
ในความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๕๗ (ฎีกาที่ ๑๕๑๐/๒๕๕๑)
เม่ือนายเอกไม่ใช่ผู้เสียหายและไม่มีอานาจฟ้อง แม้จาเลยอุทธรณ์ขอให้รอการลงโทษ
โดยมิได้อทุ ธรณ์ในปัญหาเรื่องอานาจฟ้อง แต่ปัญหำเร่ืองอำนำจฟ้องเป็ นปัญหำข้อกฎหมำย
ท่เี ก่ียวกับควำมสงบเรียบร้อย ศำลอุทธรณ์ยกขึน้ วนิ ิจฉัยเองได้ตามมาตรา ๑๙๕ วรรคสอง
ศำลอุทธรณ์จึงต้องพพิ ำกษำกลับให้ยกฟ้อง (เทียบฎีกาที่ ๒๒๓๖-๒๒๓๗/๒๕๕๐)
ข้อสังเกต การวินิจฉยั เรื่องผูเ้ สียหายมีข้อวินิจฉยั ๒ ตอน และตอ้ งนาข้อเท็จจริงว่า นายตรีเป็น
นายกองค์การบริหารส่วนตาบลบางตาเถรย่อมไม่ฟอ้ งคดีแพ่งเรียกเงินคืนจากตนเอง มาตอบใน
ประเด็นหลงั ด้วย คาถามข้อนี้นาฎีกามาเพ่ิมข้อเท็จจริงเรื่องปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวกบั ความ
สงบเรียบร้อยเข้ามา นกั ศึกษาก็ตอ้ งตอบปัญหานีด้ ้วย และขอใหส้ งั เกตว่าคาถามทีจ่ าเลยอทุ ธรณ์
33
ขอให้ศาลรอการลงโทษ ศาลอทุ ธรณ์จะพิพากษาอย่างไร คาตอบมกั จะไม่ใช่ตอบว่ารอหรือไม่รอ
เพราะการรอหรือไม่รอการลงโทษ เป็ นดุลพินิจในการกาหนดโทษซ่ึงเป็ นปัญหาข้อเท็จ จริง
ข้อสอบจะไม่นาปัญหาข้อเท็จจริงมาเป็ นคาถาม จะถามเฉพาะในปัญหาข้อกฎหมาย หาก
นกั ศึกษาสงั เกตใหด้ ีเมือ่ พบคาถามลกั ษณะนีก้ ็จะทาไดง้ ่าย ๆ
ฎีกำท่ี ๑๕๑๐/๒๕๕๑ ฎ.ส.ล.๑ น.๑๓๗ แม้จาเลยซง่ึ เป็นนายอาเภอมีหน้าที่กากบั ดแู ล
องค์การบริหารส่วนตาบลให้เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบราชการ แต่จาเลยไม่ปฏิบตั ิตาม
คาสง่ั ของผ้วู า่ ราชการจงั หวดั ท่ีให้สอบสวนคณุ สมบตั ขิ องประธานกรรมการบริหารองคก์ ารบริหาร
ส่วนตาบล อันเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ก็เป็นการกระทาความผิดต่อตาแหน่งหน้าที่
ราชการของจาเลยอันเป็นผลเสียหายแก่รัฐ มิได้ก่อให้เกิดความเสียหายหรือกระทบกระเทือน
ตอ่ สิทธิและหน้าท่ีของโจทก์ ซง่ึ เป็นสมาชิกองค์การบริหารสว่ นตาบลโดยตรงแตป่ ระการใด โจทก์
จงึ มใิ ชผ่ ้เู สียหาย
การที่โจทก์จะมีอานาจฟ้องประธานกรรมการบริหารองค์การบริหารส่วนตาบลแทน
องค์การบริหารส่วนตาบลได้หรือไม่ ก็เป็นคนละเรื่องกับการละเว้นการปฏิบตั ิหน้าที่ของจาเลย
ตามที่โจทก์กล่าวหา จึงไม่ทาให้โจทก์กลายเป็นผู้เสียหายและมีอานาจฟ้องจาเลยในความผิด
ตาม ป.อ. มาตรา ๑๕๗
ฎีกำท่ี ๒๒๓๖-๒๒๓๗/๒๕๕๐ ฎ.ส.ล.๔ น.๖๗ การเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การ
ได้หรือไม่ เป็นข้อกฎหมายท่ีเก่ียวกบั ความสงบเรียบร้อย ศาลฎีกามีอานาจยกขึน้ วินิจฉัยและยก
คาร้องดงั กลา่ วของโจทก์ที่ ๑ ได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๙๕ วรรคสอง ประกอบมาตรา ๒๒๕
ข้อ ๘ คำถำม เมื่อวนั ที่ ๓ มกราคม ๒๕๔๗ นางสาวยิม้ อายุ ๑๗ ปีเศษ (เกิดวนั ที่ ๑
มกราคม ๒๕๓๐) ร้ องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนโดยลาพังภายในกาหนด ๓ เดือนนับแต่วัน
กระทาผิด ขอให้ดาเนินคดีกบั นายแย้มในความผิดฐานขม่ ขืนกระทาชาเรา ตามประมวลกฎหมาย
อาญา มาตรา ๒๗๖ วรรคหนึง่ และฐานพรากผ้เู ยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผ้ปู กครองหรือผ้ดู แู ล
โดยผ้เู ยาว์ไมเ่ ต็มใจไปด้วยเพื่อการอนาจาร ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม
ระหว่างที่นางสาวยิม้ อยู่ในความอุปการะเลีย้ งดขู องนางแม้นซ่ึงเป็นยาย เน่ืองจากบิดามารดา
ของนางสาวยมิ ้ ถึงแกก่ รรมไปหมดแล้ว พนกั งานสอบสวนผ้รู ับผดิ ชอบสรุปสานวนเสนอความเห็น
ควรส่ังฟ้องนายแย้มทัง้ สองฐานความผิด พนักงานอัยการฟ้องขอให้ศาลลงโทษนายแย้มใน
ความผิดฐานข่มขืนกระทาชาเรา ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๗๖ วรรคหนึ่ง และฐาน
พรากผู้เยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล โดยผู้เยาว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือการ
34
อนาจาร ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม นายแย้มให้การปฏิเสธและ
ตงั้ ทนายมาตอ่ ส้คู ดี ตอ่ มาเมื่อวนั ที่ ๓ มกราคม ๒๕๔๘ นางสาวยิม้ ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์
ในความผิดฐานข่มขืนกระทาชาเรา และนางแม้นยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ในความผิดฐาน
พรากผู้เยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล โดยผู้เยาว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือการ
อนาจาร ศาลชัน้ ต้นพิจารณาแล้วอนุญาตให้นางสาวยิม้ และนางแม้นเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนักงานอยั การได้ตามขอ แล้วดาเนินกระบวนพิจารณาจนเสร็จการพิจารณาและพิพากษาว่า
นายแย้มจาเลยมีความผิดฐานข่มขืนกระทาชาเรา แตพ่ ยานหลกั ฐานฟังไมไ่ ด้วา่ นายแย้มกระทา
ความผิดฐานพรากผู้เยาว์ฯ ให้ยกฟ้องความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๘
วรรคสาม นางแม้นย่ืนอุทธรณ์ภายในกาหนดระยะเวลาอทุ ธรณ์ ขอให้ศาลอทุ ธรณ์ลงโทษนาย
แย้มตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม ด้วย นายแย้มอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้อง
ทุกข้อหาอ้างว่า การร้องทุกข์และการขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ของนางสาวยิม้ และนางแม้นไม่ชอบ
ด้วยกฎหมาย ส่วนนางสาวยิม้ แก้อทุ ธรณ์ภายในกาหนดเมื่อวนั ท่ี ๑๐ มกราคม ๒๕๕๐ ว่าการ
ร้องทกุ ข์และการขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ของตนชอบด้วยกฎหมายแล้ว
หากศาลอุทธรณ์พิจารณาพยานหลกั ฐานแล้ว เห็นว่า นายแย้มพรากนางสาวยิม้ ไปเสีย
จากนางแม้น โดยนางสาวยิม้ เตม็ ใจไปด้วย เพื่อการอนาจาร ศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยอทุ ธรณ์ของ
นางแม้นและนายแย้มอยา่ งไร
คำตอบ นำงสำวยมิ้ เป็ นบุคคลท่ีได้รับควำมเสียหำยเน่ืองจำกกำรกระทำควำมผิด
ฐำนข่มขืนกระทำชำเรำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) แม้จะมี
อายุเพียง ๑๗ ปีเศษ ซ่ึงยังเป็ นผู้เยำว์ แต่กำรร้องทุกข์ต่อพนักงำนสอบสวนนำงสำวยิม้
ไม่ต้องให้ผู้แทนโดยชอบธรรมยินยอมหรือลงลำยมือช่ือในกำรร้องทุกข์ด้วย ก็ถือว่ำกำร
ร้ องทุกข์ในควำมผิดฐำนข่มขืนกระทำชำเรำชอบด้วยกฎหมำยแล้ว (ฎีกาที่ ๑๙๘๒/
๒๔๙๔) (๑ คะแนน) แม้ควำมผิดฐำนข่มขืนกระทำชำเรำจะเป็ นควำมผิดต่อส่วนตัว แต่
เม่ือผู้เสียหำยร้ องทุกข์โดยชอบแล้ว พนักงำนสอบสวนมีอำนำจสอบสวน พนักงำน
อัยกำรมีอำนำจฟ้องในควำมผิดฐำนข่มขืนกระทำชำเรำ
ควำมผิดฐำนพรำกผู้เยำว์ กฎหมำยคุ้มครองอำนำจปกครองของบิดำมำรดำ
ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล มิใช่ตัวผู้เยำว์ท่ีถูกพรำก ดงั นนั้ ผู้เสียหำยคือบุคคลท่ีได้รับควำม
เสียหำยเน่ืองจำกกำรกระทำควำมผิดฐำนพรำกผู้เยำว์ตามมาตรา ๒ (๔) จึงได้แก่นางแม้น
ซ่ึงเป็นผู้ปกครองดูแลนางสาวยิม้ ส่วนนางสาวยิม้ ผู้เยาว์ไม่ใช่ผู้เสียหายในความผิดฐานพราก
ผ้เู ยาว์ (ฎีกาที่ ๗๒๓๘/๒๕๔๙) กำรร้องทุกข์ในควำมผิดฐำนพรำกผู้เยำว์ของนำงสำวยิม้
35
จึงไม่ชอบ (๒ คะแนน) แต่ควำมผิดฐำนพรำกผู้เยำว์เป็ นควำมผิดอำญำแผ่นดิน แม้กำร
ร้ องทุกข์ไม่ชอบ ซ่ึงถือว่ำไม่มีกำรร้ องทุกข์ แต่ก็ถือได้ว่ำกำรกระทำของนำงสำวยิม้
ดังกล่ำวเป็ นกำรกล่ำวโทษขอให้เจ้ำพนักงำนตำรวจดำเนินคดีกับนำยแย้มแล้ว พนักงำน
สอบสวนมีอำนำจสอบสวน พนักงำนอัยกำรมีอำนำจฟ้องในควำมผิดฐำนพรำกผู้เยำว์
(๑ คะแนน)
การขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนกั งานอยั การของนางสาวยิม้ ซ่ึงยงั เป็นผ้เู ยาว์ในความผิด
ฐานขม่ ขืนกระทาชาเรานนั้ นำงสำวยมิ้ ผู้เยำว์จะฟ้องหรือย่นื คำร้องขอเข้ำร่วมเป็ นโจทก์เอง
ไม่ได้ ต้องกระทำโดยผู้มีอำนำจจัดกำรแทนตามมาตรา ๕ (๑) (๑ คะแนน) เม่ือนำงสำวยิม้
ผู้เยำว์ดำเนินกำรเอง ถือว่ำมิได้เป็ นไปตำมบทบังคับว่ำด้วยควำมสำมำรถของบุคคลตำม
กฎหมำย ศำลจะยกคำร้องหรือไม่รับพิจำรณำเสียทีเดียวยังไม่ได้ ชอบท่ีศำลจะส่ังแก้ไข
ข้อบกพร่ องเสียก่อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๕๖ วรรคสอง
ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๕ แต่ระหว่างพิจารณาของศาล
อทุ ธรณ์นางสาวยิม้ ยื่นคาแก้อทุ ธรณ์เม่ืออายคุ รบ ๒๐ ปี พ้นจากภาวะผ้เู ยาว์และบรรลนุ ิติภาวะ
แล้ว จึงไม่ มีควำมจำเป็ นและไม่ มีเหตุท่ีจะต้องมีคำส่ังให้แก้ ไขข้อบกพร่ องในเร่ือง
ควำมสำมำรถของนำงสำวยิม้ แล้ว (ฎีกาที่ ๗๒๓๘/๒๕๔๙) (๒ คะแนน) อุทธรณ์ของนำย
แย้ มฟั งไม่ ขนึ ้
เมื่อนางแม้นซึ่งเป็นผู้เสียหายในความผิดฐานพรากผู้เยาว์ดงั ได้วินิจฉัยมาแล้ว ได้ย่ืน
คาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอัยการและศาลอนุญาต ต่อมาศาลยกฟ้องในความผิด
ฐานดังกล่าว แม้พนักงานอัยการโจทก์จะไม่อุทธรณ์ นำงแม้นซ่ึงเป็ นโจทก์ร่วมก็มีอำนำจ
อุทธรณ์คำพพิ ำกษำศำลชัน้ ต้นได้ (๑ คะแนน)
เมื่อทำงพจิ ำรณำศาลอทุ ธรณ์ เห็นวา่ จาเลยพรากผ้เู ยาว์ไปเสียจากผ้ปู กครองหรือผ้ดู แู ล
โดยผ้เู ยาว์เต็มใจไปด้วยเพื่อการอนาจาร แม้ตามคำฟ้องจะขอให้ลงโทษในความผิดฐานพราก
ผ้เู ยาว์ไปเสียจากผ้ปู กครองหรือผ้ดู แู ล โดยผ้เู ยาว์ไม่เตม็ ใจไปด้วยเพ่ือการอนาจารนนั้ เน่ืองจำก
ควำมผิดท่ีฟ้องนัน้ รวมกำรกระทำหลำยอย่ำง แต่ละอย่ำงอำจเป็ นควำมผิดได้อยู่ใน
ตวั เอง ศำลจะลงโทษจำเลยในกำรกระทำผิดอย่ำงหน่ึงอย่ำงใดตำมท่ีพิจำรณำได้ควำมก็
ได้ เพรำะกำรพรำกผู้เยำว์ไปเพ่ือกำรอนำจำรโดยผู้เยำว์เต็มใจไปด้วยหรือไม่ก็ตำม
ประมวลกฎหมำยอำญำก็บัญญัตเิ ป็ นควำมผิดทัง้ สนิ้ (ฎีกาที่ ๗๒๓๘/๒๕๔๙) ศำลอุทธรณ์
มีอำนำจลงโทษจำเลยตำมท่ีพจิ ำรณำได้ควำมได้ตามมาตรา ๑๙๒ วรรคหก ประกอบมาตรา
๒๑๕ (๒ คะแนน)
36
ข้อสังเกต หากนาข้อเท็จจริงตามฎีกาที่ ๗๒๓๘/๒๕๔๙ มาแต่งเป็นคาถาม การเป็นผู้เสียหาย
ของนางแม้น อาจมีข้อโต้เถียงได้ว่า เป็ นข้อกฎหมายที่ไม่ควรได้รับการวินิจฉัย เพราะไม่ว่าจะ
วินิจฉยั ออกมาอย่างไร ก็ไม่ทาให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลง เนื่องจากคดีดงั กล่าวพนกั งานอยั การ
โจทก์เป็ นผู้อุทธรณ์ ไม่ใช่โจทก์ร่วมอุทธรณ์ ผู้แต่งจึงเปลี่ยนข้อเท็จจริงตามคาถามให้นางแม้น
โจทก์ร่วมเป็นผู้อทุ ธรณ์ และความผิดฐานข่มขืนกระทาชาเรา ก็เปลีย่ นฐานความผิดจากมาตรา
๒๗๖ วรรคสาม มาเป็ นมาตรา ๒๗๖ วรรคหน่ึง เพื่อให้เป็ นความผิดอันยอมความได้ การ
ร้องทกุ ข์ชอบหรือไม่ชอบจะได้มีผลแก่คดี เพือ่ ใหเ้ ป็นอทุ ธรณ์ที่ศาลจาเป็นต้องวินิจฉยั เพราะใน
ความผิดต่อส่วนตัว ถ้าการร้องทุกข์ไม่ชอบ พนักงานสอบสวนอาจจะไม่มีอานาจสอบสวน
พนักงานอยั การอาจจะไม่มีอานาจฟ้อง ซึ่งประเด็นต่าง ๆ ที่กล่าวมานี้เป็ นเรื่องซับซ้อน หาก
นกั ศึกษาท่านใดอ่านและพอทาความเข้าใจได้ ก็ขอให้เปรียบเทียบข้อเท็จจริงจากคาถามและ
ข้อเท็จจริ งจากฎีกาที่ ๗๒๓๘/๒๕๔๙ จะเป็ นประโยชน์กับการฝึ กเปรียบเทียบข้อเท็จจริ ง
ทีแ่ ตกต่างกนั
หากคาถามข้อนี้ร้องทกุ ข์หลงั จากวนั ที่ ๒๘ ธนั วาคม ๒๕๕๐ ซึ่งพระราชบญั ญตั ิแก้ไข
เพ่ิมเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบบั ที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๕๐ ใช้บงั คบั แล้ว จะมี
ประเด็นเรื่องสหวิชาชีพเข้าร่วมในการบนั ทึกคาร้องทุกข์เพ่ิมเข้ามาอีก ขอให้ดูในคาถามข้อ ๔๑
หนา้ ๒๔๘
ฎีกำท่ี ๑๙๘๒/๒๔๙๔ ผู้เยาว์อายุ ๑๘ ปี ร้องทุกข์ตอ่ พนักงานสอบสวน โดยไม่ต้องให้
ผ้แู ทนโดยชอบธรรมลงลายมือชื่อในการร้องทกุ ข์ด้วยก็ใช้ได้
ฎีกำท่ี ๗๒๓๘/๒๕๔๙ ฎ.ส.ล.๙ น.๖๕ ความผดิ ฐานพรากผ้เู ยาว์โดยผ้เู ยาว์ไม่เต็มใจไป
ด้วยเพื่อการอนาจารตาม ป.อ. มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม ตามฟ้องก็ดี ความผิดฐานพรากผ้เู ยาว์ไป
เพื่อการอนาจารโดยผู้เยาว์เต็มใจไปด้วยตามมาตรา ๓๑๙ วรรคแรก ท่ีพิจารณาได้ความก็ดี
มีองค์ประกอบความผิดร่วมกันประการหนึ่งว่า “ผู้ใดพรากผู้เยาว์อายุกว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกิน
สิบแปดปีไปเสียจากบิดามารดา ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล...” ซ่ึงจะเห็นได้ว่าวตั ถุแห่งการกระทา
ความผิดกฎหมายทัง้ สองมาตรานีท้ ี่กฎหมายมุ่งคุ้มครองคืออานาจปกครองของบิดามารดา
ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลนั่นเอง มิใช่ตัวผู้เยาว์ผู้ถูกพราก ดังนัน้ ผู้เสียหายคือบุคคลผู้ได้รับความ
เสียหายเนื่องจากการกระทาความผิดทงั้ สองมาตรานีต้ ามมาตรา ๒ (๔) แหง่ ป.วิ.อ. จงึ ได้แก่บดิ า
มารดา ผ้ปู กครองหรือผ้ดู แู ลผ้เู ยาว์ทงั้ สองในขณะที่จาเลยทงั้ สามกบั พวกร่วมกนั กระทาความผิด
หาใชต่ วั ผ้เู ยาว์คอื โจทก์ร่วมทงั้ สองไม่
ขณะที่โจทก์ร่วมทงั้ สองยื่นคาร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมกบั พนกั งานอยั การและศาลชนั้ ต้น
37
มีคาสงั่ อนุญาตนนั้ โจทก์ร่วมทงั้ สองยงั มีอายุไม่ครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์หรือบรรลุนิติภาวะโดยการ
สมรสตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๙ และมาตรา ๒๐ และผ้เู สียหายในคดีอาญาซึ่งยงั เป็นผ้เู ยาว์จะขอ
เข้าเป็นโจทก์ร่วมกับพนกั งานอัยการ ต้องกระทาโดยผู้มีอานาจจดั การแทนตาม ป.วิ.อ. มาตรา
๕ (๑) การที่โจทก์ร่วมทงั้ สองซึ่งยงั เป็นผ้เู ยาว์ขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ด้วยตนเอง จึงมิได้เป็นไปตาม
บทบังคบั ว่าด้วยความสามารถของบุคคลตามกฎหมาย แต่ศาลฎีกาจะยกคาร้ องหรือไม่รับ
พิจารณาเสียทีเดียวยงั ไม่ได้ ชอบท่ีศาลฎีกาจะสง่ั แก้ไขข้ อบกพร่องเสียก่อนตามนยั แห่ง ป.วิ.พ.
มาตรา ๕๖ วรรคสอง ประกอบด้วย ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ แต่เม่ือนับอายุของโจทก์ร่วมทงั้ สองใน
ขณะท่ีคดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา โจทก์ร่วมทัง้ สองมีอายุเกิน ๒๐ ปี พ้นจากภาวะ
ผ้เู ยาว์และบรรลนุ ิติภาวะแล้ว จงึ ไม่มีความจาเป็นและไม่มีเหตุท่ีศาลฎีกาจะต้องมีคาสง่ั ให้แก้ไข
ข้อบกพร่องในเร่ืองความสามารถของโจทก์ร่วมทงั้ สองอีก
แม้ว่าคดีนีโ้ จทก์จะฟ้องขอให้ลงโทษจาเลยทงั้ สามฐานพรากผู้เยาว์ทงั้ สองไปเสียจาก
ผ้ปู กครองหรือผ้ดู แู ล โดยผ้เู ยาว์ไมเ่ ตม็ ใจไปด้วยเพื่อการอนาจารตามมาตรา ๓๑๘ วรรคสาม แต่
ข้อเท็จจริงได้ความวา่ ผ้เู ยาว์คือโจทก์ร่วมทงั้ สองเตม็ ใจไปด้วยกับจาเลยทงั้ สาม อนั เป็นความผิด
ตามมาตรา ๓๑๙ วรรคแรก ซ่ึงมีโทษเบากว่า ศาลก็มีอานาจลงโทษจาเลยทงั้ สามตามมาตรา
๓๑๙ วรรคแรก ได้ เพราะการพรากผู้เยาว์ไปเพื่อการอนาจารโดยผู้เยาว์เต็มใจไปด้วยหรือไม่
ก็ตาม ประมวลกฎหมายอาญาก็บญั ญตั เิ ป็นความผดิ ทงั้ สนิ ้
ตอ่ ไปจะเป็นตวั อย่างคาตอบที่นกั ศกึ ษาตอบมาทาง www.arjarnsomchai.com ซงึ่ นา่ จะ
เป็นประโยชน์แก่นกั ศกึ ษาให้ทราบแนวทางในการให้คะแนน และปัญหาในการตอบข้อสอบ เพ่ือ
จะได้นาไปปรับปรุงและพฒั นาการเขียนตอบข้อสอบตอ่ ไป ในตวั อยา่ งคาตอบ ตวั อักษรธรรมดา
ทงั้ หมดเป็นคาตอบท่ีนกั ศกึ ษาตอบมา ส่วนท่ีไม่ควรเขียนจะ ตัดออก สว่ นคาตอบที่ขาดและควร
เตมิ ให้สมบรู ณ์และสว่ นท่ีให้คะแนนกบั คาแนะนาจะ (ใส่ไว้ในวงเลบ็ และทำเป็ นตวั อักษรหนำ)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๑ การร้องทกุ ข์และการฟ้องคดีอาญานนั้ เป็นคนละส่วนกนั กรณีที่
ผู้เสียหายท่ีเป็นผู้เยาว์ ให้ผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นผู้ฟ้องแทนตามมาตรา ๕ (๑) แห่งประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ผ้เู สียหายท่ียงั เป็นผ้เู ยาว์อย่จู ึงไม่มีอานาจฟ้องคดีอาญาด้วย
ตนเอง ซึ่งรวมถงึ การขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การตามมาตรา ๓๐ ด้วย แตก่ ารร้องทกุ ข์
นนั้ เป็นกรณีที่ผ้เู สียหายกล่าวหาตอ่ พนกั งานเจ้าหน้าท่ี วา่ มีการกระทาผิดอาญาเกิดขึน้ จะรู้ตวั
ผ้กู ระทาผิดหรือไมก่ ็ดีและผ้เู สียหายได้รับความเสียหาย โดยเจตนาให้ผ้กู ระทาผิดได้รับโทษ ตาม
มาตรา ๒ (๗) ซึ่งการร้ องทุกข์หาจากัดอานาจของผู้เสียหายในการร้ องทุกข์แต่อย่างไรไม่ แม้
38
ผ้เู สียหายเป็นผ้เู ยาว์ย่อมมีอานาจร้องทกุ ข์ได้เอง เม่ือนางสาวยิม้ เป็นบคุ ลท่ีได้รับความเสียหาย
เน่ืองจากถกู แย้มกระทาผิดอาญาข่มขืนตน นางสาวยิม้ จึงเป็นผ้เู สียหายตามมาตรา ๒ (๔) ยอ่ มมี
อานาจร้องทกุ ข์ในความผดิ ฐานขม่ ขืนกระทาชาเราได้ (๑ คะแนน)
แม้ความผิดฐานพรากผู้เยาว์ตามมาตรา ๓๑๘ วรรคสาม แห่งประมวลกฎหมายอาญา
นางสาวยิม้ มิใชผ่ ้เู สียหายก็ตามเพราะเป็นการล่วงอานาจปกครองของนางแม้นผ้ดู แู ลนางสาวยิม้
(๑.๕ คะแนน) แต่ความผิดฐานพรากผู้เยาว์ ตำมมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม นัน้ เป็นความผิด
อาญาแผ่นดิน ตำม มำตรำ ๓๒๑ แห่ง ป.อ. (กำรใส่ช่ือกฎหมำย โดยปกติ ควรใส่ช่ือเต็ม
ครัง้ ต่อไปใส่แต่เลขมำตรำ แต่กรณีนีเ้ ป็ นคำตอบวิชำกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ
ไม่ต้องใส่ช่ือกฎหมำยอำญำน่ำจะดกี ว่ำ เพรำะถ้ำมีช่ือกฎหมำยอ่ืน ทุกท่ีควรจะใส่ช่ือเตม็
ของประมวลกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ เพ่ือจะให้รู้ว่ำเลขมำตรำท่ีกล่ำวถึงคือ
กฎหมำยใด) แม้ ไม่มีคาร้ องทุกข์พนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบก็มีอานาจสอบสวนและ
ดาเนินคดีต่อไปได้ (๐.๕ คะแนน) ดงั นนั้ การร้องทุกข์ของนางสาวยิม้ นนั้ ชอบด้วยกฎหมายแล้ว
(เร่ืองกำรร้องทุกข์ชอบแล้วตอบผิด อำจตัดคะแนนมำกกว่ำนีก้ ็ได้ ท่ีถูกต้องตอบว่ำเป็ น
กำรกล่ำวโทษ)
การขอเข้าร่วมเป็น (โจทก์) กับพนักงานอัยการผู้เสียหายอาจขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนกั งานอยั การได้ในเวลาใด ๆ ก่อนศาลชนั้ ต้นพิพากษาคดตี ามมาตรา ๓๐ ประกอบมาตรา ๒๘
ดงั นนั้ บุคคลที่อาจขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การได้ต้องเป็นผ้เู สียหายเทา่ นนั้ และหาก
ผ้เู สียหายแต่เป็นผ้เู ยาว์ ก็ย่อมไม่มีอานาจขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การได้เพราะต้อง
ตามมาตรา๕ (๑) ตามที่กลา่ วไว้ข้างต้น เม่ือขณะนางสาวยิม้ ผ้เู สียหาย ขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั
พนกั งานอยั การนนั้ นางสาวยิม้ มีอายเุ พียง ๑๘ ปีเศษ ยงั ไมบ่ รรลนุ ิตภิ าวะตามกฎหมาย ยอ่ มไมม่ ี
อานาจฟ้องคดีด้วยตนเองตามมาตรา ๒๘ ซึ่งเป็นอานาจของผู้แทนโดยชอบธรรมตามมาตรา
๕ (๑) การขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ของนางสาวยิม้ จึงไม่ชอบ (ไม่ชอบกับมีข้อบกพร่อง ถือว่ำ
แตกต่ำงกัน ถอื ว่ำผิดธง แต่พอมีเหตุผลให้ ๑ คะแนน)
แม้นางแม้นจะมิใช่บดิ ามารดาของนางสาวยมิ ้ แตไ่ ด้รับเลีย้ งรับดแู ลนางสาวยิม้ มาตลอด
เน่ืองจากบิดามารดาของนางสาวยิม้ เสียชีวิตไปแล้ว จึงถือว่านางแม้นเป็นผ้ดู แู ลนางสาวยมิ ้ ตำม
มำตรำ ๓๑๘ แห่ง ป.อ. เม่ือนายแย้มได้พรากนางสาวยิม้ ไป ในขณะอย่ใู นความปกครองของ
นางแม้น จึงเป็นการล่วงอานาจปกครองของนางแม้นผ้ดู แู ล นางแม้นจึงเป็นบุคคลผู้ได้รับความ
เสียหายฐานพรากผ้เู ยาว์ตามมาตรา ๒ (๔) ย่อมมีอานาจขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การ
ได้มาตรา ๓๐ มาตรา ๒๘ (ไม่ได้ตอบเร่ืองอุทธรณ์ได้ แม้อัยกำรไม่อุทธรณ์ ซ่ึงเป็ นประเดน็
39
สำคัญให้ ๐.๕ คะแนน)
ดงั นนั้ การขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ของนางสาวยิม้ ไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่การขอเข้าร่วม
เป็นโจทก์ของนางแย้มนนั้ ชอบด้วยกฎหมายแล้ว
เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาพยานหลกั ฐานแล้วเห็นว่า นายแย้มพรากนางสาวยิม้ ไปจาก
นางแม้น เพ่ือการอนาจารแตน่ างสาวยิม้ ไปด้วยความเตม็ ใจตำมมำตรำ ๓๑๙ แห่ง ป.อ. จงึ มใิ ช่
กรณีท่ีจาเลยกระทาผิดตามฟอ้ ง ตำมมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม แห่ง ป.อ. จงึ เป็นกรณีข้อเท็จจริง
ท่ีปรากฏทางพิจารณาแตกต่างจากฟ้องแต่ข้อแตกตา่ งนนั้ มิใช่สาระสาคญั เพราะแม้การกระทา
ของนายแย้มจะกระทาโดยนางสาวยิม้ ยินยอมหรือไม่ ก็เป็นความผิดทงั้ สิน้ ซงึ่ มาตรา ๑๙๒ วรรค
หน่ึง ห้ามมิให้ศาลพิพากษาเกินคาขอหรือท่ีมิได้กล่าวไว้ ในฟ้อง เมื่อทางพิจารณาปรากฏ
ข้อเท็จจริงว่านายแย้มจาเลยกระทาความผิดท่ีมีอตั ราโทษท่ีเบากวา่ ตามที่พนกั งานอยั การโจทก์
และนางแม้นโจทก์ร่วมฟ้อง ศาลย่อมมีอานาจพิพากษาลงโทษนายแย้มจาเลยได้เพราะไม่เกิน
คาขอ ตามมาตรา ๑๙๒ วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา ๒๑๕ (๒ คะแนน แม้จะตอบไม่เหมือนธง
คำตอบท่ีเป็ นมำตรำ ๑๙๒ วรรคหก เน่ืองจำกประเดน็ นีศ้ ำลฎีกำไม่ได้วินิจฉัยไว้ ว่ำเป็ น
วรรคไหน ได้ จำกแต่ละประเด็น ๖.๕ คะแนน แต่ผิดในประเด็นสำคัญเร่ืองแก้ ไข
ข้อบกพร่องให้คะแนนในภำพรวมท่ี ๖ คะแนน)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๒ นางสาวยิม้ ผ้เู ยาว์อายุ ๑๗ ปีเศษ เป็นผ้เู สียหายในความผิดข้อหา
ขม่ ขืนกระทาชาเรา มำตรำ ๒๗๖ วรรคแรก สามารถร้องทกุ ข์ด้วยตนเองตอ่ พนกั งานสอบสวน
ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความอาญา มาตรา ๑๒๓ ความผดิ ฐานขม่ ขืนกระทาชาเรา
ตำมมำตรำ ๒๗๖ วรรคแรก เป็นความผิดต่อส่วนตัวเมื่อร้ องทุกข์ภายในกาหนด ๓ เดือน
คาร้ องทุกข์จึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว อุทธรณ์ของจาเลยฟังไม่ขึน้ (๐.๕ คะแนน เพรำะมีแต่
ข้อเท็จจริงว่ำนำงสำวยิม้ อำยุ ๑๗ ปี แต่ขำดข้อกฎหมำยว่ำยังเป็ นผู้เยำว์ ทำให้เสีย
คะแนนไปอย่ำงน่ำเสียดำย)
ส่วนความผิดฐานพรากผู้เยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผู้ปกครองหรือผู้ดแู ล โดยผู้เยาว์
ไม่เต็มใจไปด้วย เพื่อการอนาจาร ตำมมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม นางสาวยิม้ ไม่ใช่ผู้เสียหาย
เพราะความผิดในมาตรานีม้ ่งุ ค้มุ ครองผ้ใู ช้อานาจปกครองดแู ลผ้เู ยาว์ นางสาวยิม้ จงึ ไม่มีอานาจ
ร้องทุกข์ในความผิดฐานนี ้คาร้องทกุ ข์ในข้อหานีจ้ ึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย (ขำดสำระสำคัญว่ำ
นำงแม้นเป็ นผู้เสียหำยให้ ๑ คะแนนจำก ๒ คะแนน) แตค่ วามผิดตามมาตรา ๓๑๘ วรรค
สามเป็นความผิดอนั ยอมความมิได้ แม้การร้องทกุ ข์จะไมช่ อบด้วยกฎหมาย หรือไมม่ ีคาร้องทกุ ข์
พนกั งานสอบสวนก็มีอานาจสอบสวน พนกั งานอยั การก็มีอานาจฟ้องตามมาตรา ๑๒๐ อทุ ธรณ์
40
ของจาเลยฟังไมข่ นึ ้ (๑ คะแนน)
ตอ่ มาวนั ท่ี ๓ มกราคม ๒๕๔๘ นางสาวยิม้ ผ้เู สียหาย ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนกั งานอยั การ ในข้อหาข่มขืนกระทาชาเรานางสาวยิม้ มีอายเุ พียง ๑๘ ปีเศษยงั เป็นผ้เู ยาว์ แม้
จะเป็นผ้เู สียหาย ก็ไม่สามารถยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การตามมาตรา ๓๐
ได้ คาสั่งศาลชัน้ ต้นท่ีอนุญาตให้นางสาวยิม้ ร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการจึงไม่ชอบด้วย
กฎหมาย อทุ ธรณ์ของจาเลยฟังขนึ ้ (ผิดธงแต่ให้ ๑ คะแนน)
ส่วนนางแม้นซึ่งเป็นยายของนางสาวยิม้ ซึ่งนางแม้นอปุ การะเลีย้ งดนู างสาวยิม้ เพราะ
บิดามารดาของนางสาวยิม้ ถึงแก่กรรมไป นางแม้นจึงเป็นผู้ปกครองของนางสาวยิม้ และเป็น
ผ้เู สียหายในความผิดตำมมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์) จึงสามารถยื่นคาร้องขอ
เข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การในข้อหาพรากผ้เู ยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผ้ปู กครอง หรือ
ผ้ดู แู ล โดยผ้เู ยาว์ไมเ่ ตม็ ใจไปด้วยเพ่ือการอนาจารตำม ม.๓๑๘ วรรคสำม ได้ คาสงั่ ศาลชนั้ ต้นท่ี
อนุญาตให้นางแม้นเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนกั งานอยั การ จึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว (๑ คะแนน
มีในอีกสองย่อหน้ำถัดไปเร่ืองอุทธรณ์)
นางสาวยิม้ ผ้เู สียหายไม่มีอานาจยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การ ตาม
ม.๓๐ (มำตรำ ๓๐) แม้เมื่อวันที่ ๑๐ มกราคม ๒๕๕๐ จะบรรลุนิติภาวะแล้ว ก็ไม่มีอานาจ
แก้อทุ ธรณ์
การท่ีนางแม้ นเป็ นผ้ ูเสียหายในความผิดฐานพรากผ้ ูเยาว์และขอเข้ าร่ วมเป็ นโจทก์โดย
ชอบด้วยกฎหมาย นางแม้นโจทก์ร่วมมีสิทธิอทุ ธรณ์ ในความผิดฐานพรากผ้เู ยาว์ได้โดยลาพงั แม้
พนกั งานอยั การจะไมไ่ ด้ย่ืนอทุ ธรณ์ด้วย
แต่ศาลอุทธรณ์พิจารณาพยานหลักฐานแล้วเห็นว่า นายแย้มจาเลยมีความผิดตาม
มาตรา ๓๑๙ วรรคแรก จึงเป็นกรณีที่ข้อเท็จจริงตามท่ีโจทก์ฟ้องแตกต่างจากทางพิจารณาของ
ศาล ห้ามมิให้พิพากษา หรือสงั่ เกินคาขอ หรือที่มิได้กลา่ วในฟ้อง ตามมาตรา ๑๙๒ (กำรท่ีใส่ช่ือ
กฎหมำยทุกช่ือ มำตรำ ๓๑๙ เป็ นกฎหมำยอะไร มำตรำ ๑๙๒ เป็ นกฎหมำยอะไร
อำจำรย์บำงท่ำนมองว่ำตอบม่ัวตัดคะแนนก็มี) แตก่ รณีนีโ้ จทก์ฟ้อง (ว่ำจำเลยพรำกผู้เยำว์
ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) ตำม ม.
๓๑๘ วรรคสำม ตามพิจารณาของศาลอุทธรณ์ได้ความว่า จาเลย (พรำกผู้เยำว์ไปเสียจำก
ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) มีควำมผิดตำมมำตรำ
๓๑๙ วรรคแรก ถือว่าข้อเท็จจริงตามฟ้องนัน้ โจทก์สืบสม แต่โจทก์อ้างฐานความผิดหรือบท
มาตราผิดตามมาตรา ๑๙๒ วรรคห้า ศาลอุทธรณ์มีอานาจลงโทษจาเลยตามฐานความผิดท่ี
41
ถกู ต้องได้ แต่ไม่อาจกาหนดโทษเกินไปกว่าบทบญั ญัติในมาตรา ๓๑๘ วรรคสาม (เหตุผลผิด
คดีนีไ้ ม่ใช่เร่ืองอ้ำงมำตรำผิด ๐ คะแนน) รวมแต่ละประเด็นได้ ๔.๕ คะแนน เม่ือดูใน
ภำพรวมแล้วผิดในสำระสำคัญทัง้ เร่ืองควำมสำมำรถและทำงพิจำรณำแตกต่ำงจำกฟ้อง
และจำกกำรเขียนดูในภำพรวมแล้วให้ ๓ คะแนน
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๓ การที่นางสาวยิม้ อายุ ๑๗ ปีเศษ ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน
โดยลาพงั ภายในกาหนด ๓ เดือนนบั แตว่ นั กระทาผิดขอให้พนกั งานสอบสวนดาเนินคดีกับนาย
แย้มแยกพิจารณาได้ดงั นี ้
๑. กรณีขอหาข่มขืนกระทาชาเราตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๗๖ วรรคแรก
(เร่ืองช่ือกฎหมำยและเลขมำตรำ ขอให้ดูจำกคำตอบก่อนหน้ำนี)้ เมื่อนางสาวยิม้ เป็น
ผู้ได้รับความเสียหายเน่ืองจากการกระทาผิดฐานนีโ้ ดยตรงจึงเป็นผู้เสียหายตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา ๒ (๔) มีสิทธิร้องทุกข์ตามมาตรา ๒ (๗) ได้ พนกั งาน
สอบสวนจงึ มีอานาจสอบสวนในคดีความผิดตอ่ สวนตวั ตามมาตรา ๑๒๑ และพนกั งานอยั การก็มี
อานาจฟ้องตามมาตรา ๑๒๑ อทุ ธรณ์ของนายแย้มข้อนีจ้ งึ ฟังไมข่ นึ ้ (ไม่ได้นำข้อเทจ็ จริงมำปรับ
กับข้อกฎหมำยว่ำเป็ นผู้เยำว์มีแต่ธงคำตอบ แม้จะมีด้ำนบนว่ำนำงสำวยิม้ อำยุ ๑๗ ปี
ก็เป็ นกำรลอกโจทก์มำ ไม่ใช่กำรนำข้อเท็จจริงมำปรับบท ถือว่ำถูกธงแต่ไม่ได้คะแนน
ประเดน็ นี้ ๐ คะแนน)
เม่ือพนกั งานอยั การยื่นฟ้องต่อศาลแล้วตอ่ มานางสาวยิม้ ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์
กบั พนกั งานอยั การในข้อหาขม่ ขืนกระทาชาเรา แม้นางสาวยิม้ จะเป็นผ้เู สียหายแตผ่ ้เู ยาว์ฟ้องคดี
เองไม่ได้ต้องมีผ้จู ดั การแทนตามมาตรา ๕ (๑ คะแนน) ฉะนนั้ ผ้เู ยาว์จึงขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนกั งานอยั การไมไ่ ด้ คาสงั่ ศาลชนั้ ต้นที่อนญุ าตให้เข้าร่วมเป็นโจทก์จงึ ไม่ชอบ อทุ ธรณ์ของนาย
แย้มข้อนีฟ้ ังขนึ ้
๒.กรณีข้อหาพรากผ้เู ยาว์ไปเสียจากผ้ปู กครองไปเพ่ือการอนาจารตามประมวลกฎหมาย
อาญา มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม นางสาวยิม้ ไม่ไช่ผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความอาญา มาตรา ๒ (๔) จึงไม่มีสิทธิร้ องทุกข์ตามมาตรา ๒ (๗) แต่ความผิดดังกล่าวเป็น
ความผิดอาญาแผ่นดิน การร้องทุกข์ของนางสาวยิม้ จึงถือเป็นคากล่าวโทษตามมาตรา ๒ (๘)
พนกั งานสอบสวนจงึ มีอานาจสอบสวนสรุปสานวนทาความเห็นควรสงั่ ฟ้องให้กบั อยั การเพื่อฟ้อง
คดีได้ เม่ือได้สอบสวนแล้วพนกั งานอัยการจึงมีอานาจฟ้องตามมาตรา ๑๒๐ อทุ ธรณ์ของนาย
แย้มข้อนีฟ้ ังไมข่ นึ ้ (๑ คะแนน)
เม่ือนางแม้นเป็นผู้เสียหายในความผิดฐานพรากผู้เยาว์ตามมาตรา ๒ (๔) (ไม่ได้ให้
42
เหตุผลว่ำทำไมนำงแม้นเป็ นผู้เสียหำยให้ ๐.๕ คะแนน) จึงมีสิทธิขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนกั งานอยั การ คาสง่ั ศาลชนั้ ต้นท่ีอนญุ าตให้เข้าร่วมเป็นโจทก์จึงชอบแล้ว อทุ ธรณ์ของนายแย้ม
ข้อนีฟ้ ังไมข่ นึ ้ (๐.๕ คะแนน)
ต่อมาศาลชัน้ ต้นดาเนินกระบวนพิจารณาและพิพากษาว่านายแย้มมีความผิดตาม
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๗๖ วรรคแรก ฐานข่มขืนกระทาชาเรา แต่พยานหลักฐาน
ฟังไม่ได้ว่ากระทาความผิดในข้อหาพรากผ้เู ยาว์ไปเพื่อการอนาจารตามมาตรา ๓๑๘ วรรคสาม
ยกฟ้องในข้อหาพรากผู้เยาว์เพ่ือการอนาจาร นางแม้นยื่นอุทธรณ์ภายในกาหนดขอให้ศาล
อุทธรณ์ขอให้ลงโทษนายแย้มตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม (๐.๕
คะแนน) เป็นการอุทธรณ์โต้แย้งดุลพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานจึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหา
ข้อเท็จจริง เม่ือความผิดดงั กล่าวมีอตั ราโทษจาคกุ เกินสามปีและนางแม้นเป็นโจทก์ร่วมจึงเป็น
ค่คู วามมีสิทธิอุทธรณ์ได้ เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาพยานหลักฐานแล้วเห็นว่านายแย้มกระทา
ความผิดฐานพรากผ้เู ยาว์โดยนางสาวยิม้ เตม็ ใจไปด้วยเพื่อการอนาจารจงึ เป็นกรณีที่พิจารณาได้
ความแตกตา่ งจากฟ้องซ่ึงความผิดฐานพรากผ้เู ยาว์โดยผ้เู ยาว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือการอนาจาร
รวมความผิดฐานพรากผู้เยาว์โดยผู้เยาว์เต็มใจไปด้วยเพื่อการอนาจารศาลอุทธรณ์จึงลงโทษ
ตามท่ีพิจารณาได้ความได้แตไ่ มเ่ กินกาหนดโทษที่กาหนดไว้ในมาตรา ๓๑๘ วรรคสาม ไมเ่ ป็นการ
เกินคาขอตามมาตรา ๑๙๒
ส่วนนางสาวยิม้ ท่ีแก้อทุ ธรณ์แม้จะบรรลนุ ิติภาวะแล้วก็ไม่อาจทาได้เพราะไม่ไช่ค่คู วาม
ศาลอทุ ธรณ์ต้องไมร่ ับคาแก้อทุ ธรณ์
สรุป ศาลอทุ ธรณ์พิพากษาลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๑๙ ฐานพราก
ผ้เู ยาว์โดยผ้เู ยาว์เต็มใจไปด้วยได้ แตจ่ ะลงโทษเกินกว่าที่มาตรา ๓๑๘ วรรคสาม กาหนดไว้ไม่ได้
ไมเ่ ป็นการเกินคาขอ (๒ คะแนน)
อทุ ธรณ์ของนายแย้มคงฟังขนึ ้ เฉพาะท่ีว่าการขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การของ
นางสาวยิม้ เท่านนั้ นอกนนั้ ฟังไมข่ นึ ้ ต้องยกอทุ ธรณ์ของนายแย้มพิพากษายื่นตามท่ีศาลชนั้ ต้นให้
ลงโทษในข้อหาข่มขืนกระทาชาเรา (รวมแต่ละประเด็นแล้วได้ ๕.๕ คะแนน ดูในภำพรวม
แล้วให้ ๕ คะแนน หำกสงสัยว่ำทำไมได้น้อยลองดูเปรียบเทียบกับคำตอบแรก ภำพรวม
ของควำมรู้อำจจะพอกัน แต่กำรเขียนยงั ต้องปรับปรุง)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๔ นางสาวยิม้ เป็นผ้เู ยาว์ แม้จะอายุ ๑๗ ปีเศษ เมื่อเป็นผ้ไู ด้รับความ
เสียหายในความผิดข้อหาข่มขืนกระทาชาเราตำมมำตรำ ๒๗๖ วรรคแรก แตก่ ารร้องทุกข์มิใช่
การทานิติกรรมซ่ึงต้องได้รับความยินยอมจากผ้แู ทน จงึ สามารถร้องทกุ ข์ด้วยตนเองต่อพนกั งาน
43
สอบสวนได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๒๓ (๑ คะแนน) ความผิด
ฐานข่มขืนกระทาชาเราตำมมำตรำ ๒๗๖ วรรคแรก เป็นความผิดต่อส่วนตัว เม่ือร้ องทุกข์
ภายในกาหนด ๓ เดือน และกฎหมายห้ ามมิให้ สอบสวนในความผิดต่อส่วนตัวเว้นแต่มี
คาร้ องทุกข์ตามระเบียบ คาร้ องทุกข์จึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว การสอบสวนของพนักงาน
สอบสวนจงึ ชอบด้วยกฎหมาย อทุ ธรณ์ของจาเลยฟังไมข่ นึ ้
ส่วนความผิดฐานพรากผู้เยาว์ไปเสียจากบิดามารดา ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยาว์
ไมเ่ ตม็ ใจไปด้วย เพ่ือการอนาจาร นางสาวยิม้ มใิ ชผ่ ้ไู ด้รับความเสียหายโดยตรง เพราะความผิดใน
มาตรานีม้ งุ่ ค้มุ ครองผ้ใู ช้อานาจปกครองดแู ลผ้เู ยาว์ นางสาวยมิ ้ จงึ ไมม่ ีอานาจร้องทกุ ข์ในความผิด
ฐานนีต้ าม ปวิอ มาตรา ๒ (๔) คาร้องทกุ ข์ในข้อหานีจ้ งึ ไมช่ อบด้วยกฎหมาย (ไม่ได้ตอบว่ำใคร
เป็ นผู้เสียหำย ไปตอบด้ำนล่ำงให้เพียง ๑.๕ คะแนน) แตอ่ ย่างไรก็ตามความผิดตำมมำตรำ
๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์) เป็นความผิดอาญาแผน่ ดนิ แม้การร้องทกุ ข์จะไมช่ อบด้วย
กฎหมาย หรือไม่มีคาร้องทุกข์ พนกั งานสอบสวนก็มีอานาจสอบสวน พนกั งานอยั การก็มีอานาจ
ฟ้องตามมาตรา ๑๒๐ (๑ คะแนน) อทุ ธรณ์ของจาเลยฟังไมข่ นึ ้
ในวันท่ี ๓ มกราคม ๒๕๔๘ นางสาวยิม้ ผู้เสียหาย ยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับ
พนักงานอัยการ ในข้อหาข่มขืนกระทาชาเรา ม.๒๗๖ วรรคแรก แม้จะได้ยื่นคาร้องก่อนศาล
ชนั้ ต้นมีคาพิพากษา แตข่ ณะย่ืนคาร้องนางสาวยิม้ มีอายเุ พียง ๑๘ ปีเศษ ยงั เป็นผ้เู ยาว์ กฎหมาย
บญั ญตั ใิ ห้เฉพาะบคุ คลตามมาตรา ๕ (๒) เป็นผ้ทู ่ีมีอานาจจดั การแทน (๑ คะแนน) ดงั นนั้ แม้จะ
เป็นผ้เู สียหาย ก็ไม่สามารถยืนคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การตามมาตรา ๓๐ ได้
คาสงั่ ศาลชนั้ ต้นท่ีอนญุ าตให้นางสาวยิม้ ร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การจงึ ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
อทุ ธรณ์ของจาเลยข้อนีฟ้ ังขนึ ้
กรณีนางแม้นซง่ึ เป็นยายของนางสาวยิม้ นางแม้นได้อปุ การะเลีย้ งดนู างสาวยิม้ ตลอดมา
เพราะบิดามารดาของนางสาวยิม้ ถึงแก่กรรมนานแล้ว นางแม้นจึงเป็นผู้ใช้อานาจปกครองของ
นางสาวยิม้ และเป็นผ้เู สียหายในความผิดตามมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์) จึง
สามารถยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การตามมาตรา ๓๐ ในข้อหาพรากผ้เู ยาว์
ไปเสียจาก ผ้ปู กครอง โดยผ้เู ยาว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือการอนาจารได้ คาสง่ั ศาลชนั้ ต้นท่ีอนญุ าต
ให้นางแม้นเข้าร่วมเป็นโจทก์กบั พนกั งานอยั การ จงึ ชอบด้วยกฎหมายแล้ว
แม้นางสาวยิม้ ผ้เู สียหายตอ่ มาจะบรรลนุ ติ ภิ าวะก็ไมม่ ีผลย้อนหลงั หรือไมอ่ าจให้สตั ยาบนั
ได้เพราะมิใช่การทานิติกรรม เมื่อไม่อาจเป็นโจทก์ร่วมได้ถือไม่ได้ว่านางสาวยิม้ เป็นค่คู วาม เม่ือ
44
ไมเ่ ป็นคคู่ วามแล้วก็ไมอ่ าจใช้สิทธิอทุ ธรณ์ได้
นางแม้นเป็นผู้เสียหายในความผิดตำมมำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์)
และศาลอนญุ าตให้เข้า (ร่วม) เป็นโจทก์ นางแม้นโจทก์ร่วมจึงเป็นคคู่ วามมีสิทธิอทุ ธรณ์ตาม ม.
(มำตรำ) ๒๑๘ วรรคสาม ได้โดยลาพงั แม้พนกั งานอยั การจะไมไ่ ด้ย่ืนอทุ ธรณ์ด้วย (๑ คะแนน)
แต่ศาลอุทธรณ์พิจารณาพยานหลักฐานแล้วเห็นว่า การกระทาของนายแย้มไม่เป็น
ความผดิ ตาม ปวิอ มาตรา ๑๘๕ และปัญหาดงั กลา่ วเป็นปัญหาเก่ียวกบั ความสงบเรียบร้อยตาม
มาตรา ๑๙๕ ว.๒ (ท่ีขีดเส้นใต้ไว้เอำมำจำกไหน ไม่มีในคำถำม) เม่ือเห็นว่าการกระทาของ
จาเลยมีความผิดตำมมำตรำ ๓๑๙ วรรคแรก (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือ
ผู้ดูแล โดยผู้เยำว์เตม็ ใจไปด้วยเพ่อื กำรอนำจำร) จงึ เป็นกรณีท่ีการกระทาของจาเลยรวมการ
กระทาหลายอยา่ งตาม ปวิอ. มาตรา๑๙๒ ว.ท้ำย (วรรคท้ำย) ซง่ึ ความผิดตำมมำตรำ๓๑๘ว.๓
(ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำร
อนำจำร) รวมการกระความผิดตำมมำตรำ ๓๑๙ ว.แรก (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำก
ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) ศาลอุทธรณ์มีอานาจ
ลงโทษจาเลยตามฐานความผิดท่ีถูกต้องได้ แต่ไม่อาจกาหนดโทษเกินไปกว่าบทบัญญัติใน
มำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์ไม่
เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) (ไม่ได้ตอบเร่ืองทำงพิจำรณำแตกต่ำงจำกฟ้องให้ เพียง
๐.๕ คะแนน รวมได้ ๖ คะแนน แต่ดใู นภำพรวมแล้วให้เพียง ๕ คะแนน)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๕ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) วางหลกั
ผ้ ูเสียหายหมายความถึงบุคคลผ้ ูได้ รับความเสี ยหายเนื่ องจากการกระทาผิดฐานใดฐานหนึ่ง
รวมทงั้ บุคคลอ่ืนท่ีมีอานาจจดั การแทนได้ ดงั นนั้ การที่นางสาวยิม้ ซึ่งเป็นผู้เยาว์อายุ ๑๗ ปีเศษ
ร้องทกุ ข์ต่อพนกั งานสอบสวนโดยลาพงั ขอให้ดาเนินคดีกับนายแย้มในข้อหาข่มขืนกระทาชาเรา
เป็ นกรณีที่นางสาวยิม้ ซ่ึงได้รับความเสียหายโดยตรงจากการท่ีนายแย้มข่มขืนได้กล่าวหา
ตอ่ เจ้าหน้าท่ีวา่ นายแย้มได้กระทาให้เกิดความเสียหายแก่ตนโดยมีเจตนาให้นายแย้มได้รับโทษ
นางสาวยิม้ จึงเป็นผู้เสียหายโดยตรงในความผิดดงั กล่าวย่อมมีอานาจร้องทุกข์ได้ แม้ขณะร้อง
ทกุ ข์นางสาวยิม้ จะเป็นผ้เู ยาว์ก็ตาม ตาม ปวอิ มาตรา ๒ (๔) ประกอบมาตรา ๒ (๗) อทุ ธรณ์ของ
นายแย้มฟังไมข่ นึ ้ (๑ คะแนน)
ส่วนข้ อหาพรากผ้ ูเยาว์เป็ นความผิดท่ีกระทาล่วงละเมิดต่ออานาจปกครองของบิดา
มารดา (หรือผู้ปกครองผู้ดูแล) ดงั นนั้ ผ้ทู ่ีได้รับความเสียหายจากการกระทาผิดดงั กลา่ วคือบิดา
มารดาของนางสาวยิม้ เม่ือบิดามารดาของนางสาวยิม้ ถึงแก่ความตายหมดแล้ว นางแม้นผ้เู ป็น
45
ยายถือเป็นผู้ปกครองของนางสาวยิม้ การกระทาของนายแย้มท่ีพรากนางสาวยิม้ ไปเพ่ือการ
อนาจารถือเป็นการล่วงละเมิดต่ออานาจปกครองของนางแม้น นางแม้นจึงเป็นผู้ท่ีได้รับความ
เสียหายจากการกระทาของนายแย้มโดยตรง นางแม้นจึงเป็นผ้เู สียหายในความผิดข้อหาพราก
ผ้เู ยาว์ตาม ปวิอ ๒ (๔) มิใช่นางสาวยิม้ นางสาวยิม้ จึงไม่มีอานาจร้องทุกข์ในความผิดข้อหานี ้
(๒ คะแนน) แตค่ วามผิดข้อหาพรากผ้เู ยาว์เป็นความผิดตอ่ แผน่ ดนิ แม้นางสาวยิม้ มใิ ชผ่ ้เู สียหาย
แต่ถือว่าการร้ องขอให้ลงโทษของนางสาวยิม้ เป็นคากล่าวโทษ ตาม ปวิอ (มำตรำ) ๒ (๘)
พนักงานสอบสวนย่อมมีอานาจสอบสวนและพนักงานอัยการย่อมมี อานาจฟ้องในความผิด
ดงั กลา่ วได้ อทุ ธรณ์ของนายแย้มฟังไมข่ นึ ้ (๑ คะแนน)
ประมวลกฎหมำยวิธีพจิ ำรณำควำมอำญำ มาตรา ๑๙๒ วรรคหนง่ึ วางหลกั ห้ามมิให้
พิพากษาหรือสง่ั เกินคาขอหรือท่ีมิได้กล่าวในฟ้อง ดงั นนั้ การที่นางแม้นย่ืนอทุ ธรณ์ขอให้ลงโทษ
นายแย้มตำม ปอ มำตรำ ๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือ
ผู้ดูแล โดยผู้เยำว์ไม่เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) เป็นการอทุ ธรณ์ในปัญหาข้อกฎหมายที่
ได้ยกขึน้ วา่ กล่าวกนั มาแล้วในศาลชนั้ ต้นตามมาตรา ๑๙๕ วรรคหนึ่ง และ (น่ำจะเป็ นอุทธรณ์
ข้อเท็จจริง ประเด็นนีต้ อบผิดอำจจะถูกตัดคะแนน) เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาพยาน
หลกั ฐานแล้วเห็นว่านายแย้มพรากนางสาวยิม้ ไปเสียจากนางแม้นโดยนางสาวยิม้ เตม็ ใจเพื่อการ
อนาจารตำมปอ มำตรำ ๓๑๙ เป็นการพิพากษาในข้อที่กล่าวในฟ้องแล้วเพียงแต่ศาลชนั้ ต้น
ลงโทษบทมาตราผิดและ ปอ มำตรำ ๓๑๙ (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือ
ผู้ดูแล โดยผู้เยำว์เต็มใจไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) มีโทษเบากว่าความผิดตำมปอ มำตรำ
๓๑๘ วรรคสำม (ฐำนพรำกผู้เยำว์ไปเสียจำกผู้ปกครองหรือผู้ดูแล โดยผู้เยำว์ไม่เต็มใจ
ไปด้วยเพ่ือกำรอนำจำร) อันมิใช่การพิพากษาหรือสงั่ เกินคาขอหรือท่ีมิได้กล่าวในฟ้อง ศาล
อทุ ธรณ์ยอ่ มพิพากษาลงโทษนายแย้มตามท่ีพิจารณาได้ความได้ ศาลอทุ ธรณ์สงั่ รับอทุ ธรณ์ของ
นางแม้น (๐ คะแนน)
สว่ นอุทธรณ์ของนายแย้มท่ีขอให้ยกฟ้องทุกข้อหาอ้างวา่ การร้องทกุ ข์และการขอเข้าร่วม
เป็นโจทก์ของนางสาวยิม้ และนางแม้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย แม้เป็นการอุทธรณ์ในปัญหา
ข้อกฎหมาย แต่เมื่อนายแย้มไม่ให้การต่อส้ใู นปัญหาดงั กล่าวมาแต่ต้น จึงเป็นข้อท่ีไม่ได้ยกขึน้
ว่ากันมาแล้วในศาลชนั้ ต้นตาม ปวิอ มาตรา ๑๙๕ วรรคหน่ึง ศาลอทุ ธรณ์ต้องยกอุทธรณ์ของ
นายแย้ม (ประเดน็ นีต้ อบผิดในสำระสำคัญต้องตดั คะแนน)
ด้วยเหตผุ ลดงั กล่าวข้างต้น ศาลอทุ ธรณ์ต้องมีคาสงั่ รับอทุ ธรณ์ของนางแม้นและมีคาสง่ั
ยกอุทธรณ์ของนายแย้ม (กำรพิพำกษำยืน ยก กลับ แก้ มักจะไม่เป็ นประเด็นในคำถำม
46
ส่วนมำกจะถำมว่ำฟังขึน้ หรือไม่) (ได้รวมแต่ละประเด็น ๔ คะแนน ตอบขำดสำระสำคัญ
ไปหลำยจุดและมีเขียนตอบผิดหลำยท่ใี ห้ภำพรวมท่ี ๓ คะแนน)
ข้อสังเกต คาตอบข้อนี้หากนักศึกษาตอบได้ประมาณ ๕ คะแนน ถือว่าใช้ได้แล้ว เพราะเป็ น
คาถามทีเ่ ขียนตอบใหไ้ ดค้ ะแนนดียาก การจะตอบขอ้ สอบลกั ษณะนีไ้ ดด้ ี ตอ้ งฝึ กเขียนบ่อย ๆ ใคร
ทีไ่ ดค้ ะแนนนอ้ ย ก็อย่าเพิ่งถอดใจ ลองฝึกเขียนต่อไป
ข้อ ๙ คำถำม นายหนึง่ และนางสองอย่กู ินกนั โดยไมไ่ ด้จดทะเบียนสมรส มีบตุ รด้วยกนั
คอื นายสาม นายหนง่ึ ลกั สร้อยคอทองคาหนกั ๑ บาท ราคา ๑๒,๐๐๐ บาท ที่นายสามเชา่ มาจาก
นายสี่เพื่อใสไ่ ปงานเลีย้ ง
ให้วินิจฉัยว่า นายสามจะเป็นโจทก์ฟ้องคดีอาญา ขอให้ศาลลงโทษนายหนึ่งข้อหาลัก
สร้อยคอทองคาดงั กลา่ วได้หรือไม่
คำตอบ นายหนึ่งและนางสองอยู่กินกันโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส ทัง้ ไม่ปรำกฏว่ำ
นำยหน่ึงจดทะเบียนรับนำยสำมเป็ นบุตรหรือศำลพพิ ำกษำว่ำนำยสำมเป็ นบุตรโดยชอบ
ด้วยกฎหมำยของนำยหน่ึง นำยสำมจึงเป็ นเพยี งบุตรท่ไี ม่ชอบด้วยกฎหมำยของนำยหน่ึง
บทบญั ญัติของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๕๖๒ ท่ีห้ำมฟ้องบุพกำรีของตน
เป็ นคดีแพ่ งและคดีอำญำ เป็ นบทกฎหมำยท่ีจำกัดสิทธิต้ องตีควำมโดยเคร่ งครัด
จึงต้องถือว่ำข้อห้ำมดังกล่ำวเป็ นกำรห้ำมเฉพำะบุตรโดยชอบด้วยกฎหมำยฟ้องบุพกำรี
ของตนเท่ำนัน้ ฉะนัน้ นำยสำมซ่งึ ไม่ใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมำยของนำยหน่ึง จึงมีสทิ ธิ
ฟ้องนำยหน่ึงเป็ นคดีอำญำได้ ไม่เป็ นกำรต้องห้ ำมตำมมำตรำ ๑๕๖๒ (ฎีกาที่ ๕๔๗/
๒๕๔๘) จึงต้องพจิ ำรณำควำมเป็ นผู้เสียหำยของนำยสำมต่อไป (๖ คะแนน)
นายสามเช่าสร้อยคอทองคามาจากนายสี่ แล้วนายหน่ึงลกั สร้อยคอทองคาดงั กล่าวไป
ถือว่ำนำยสำมได้รับควำมเสียหำยเน่ืองจำกกำรกระทำควำมผิดฐำนลักทรัพย์ ซ่ึงถือว่ำ
เป็ นผู้เสียหำยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๔) เพรำะควำมผิด
ฐำนลักทรัพย์เป็ นควำมผิดท่ีกระทำต่อกรรมสิทธ์ิและกำรครอบครอง เม่ือนายสามเป็น
ผ้คู รอบครองทรัพย์ที่ถกู นายหน่ึงลกั นำยสำมจึงเป็ นผู้เสียหำยมีอำนำจฟ้องคดีอำญำขอให้
ศำลลงโทษนำยหน่ึงข้อหำลักทรัพย์ได้ตามมาตรา ๒๘ (๒) (เทียบฎีกาที่ ๒๑๓๒/๒๕๔๘) (๔
คะแนน)
ข้อสังเกต ลาดบั ในการตอบควรตอบเรื่องอทุ ลมุ ก่อน แลว้ จึงตอบเรื่องผู้ครอบครองเป็นผู้เสียหาย
น่าจะดีกว่า ลองอ่านดใู นตวั อย่างคาตอบว่าถา้ ลาดบั ในการตอบแตกต่างกนั อนั ไหนจะดีกว่า
47
ฎีกำท่ี ๕๔๗/๒๕๔๘ ฎ.๗๙ จาเลยที่ ๑ กับมารดาโจทก์ทงั้ สองอยู่กินด้วยกันฉันสามี
ภริยาตงั้ แตป่ ี ๒๔๘๐ อนั เป็นเวลาภายหลงั ใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๕ เดิม
และไมไ่ ด้จดทะเบยี นสมรสกนั ทงั้ ไมป่ รากฏวา่ จาเลยที่ ๑ จดทะเบยี นรับโจทก์ทงั้ สองเป็นบตุ รหรือ
ศาลพิพากษาว่าโจทก์ทงั้ สองเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของจาเลยที่ ๑ โจทก์ทงั้ สองจงึ เป็น
เพียงบุตรท่ีไม่ชอบด้วยกฎหมายของจาเลยท่ี ๑ บทบัญญัติของประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณิชย์ มาตรา ๑๕๖๒ ท่ีห้ามฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งและคดีอาญา เป็นบทกฎหมาย
ท่ีจากัดสิทธิต้องตีความโดยเคร่งครัด จึงต้องถือว่าข้อห้ามดงั กล่าวเป็นการห้ามเฉพาะบุตรโดย
ชอบด้วยกฎหมายฟ้องบุพการีของตนเท่านัน้ ฉะนัน้ โจทก์ทัง้ สองซ่ึงไม่ใช่บุตรโดยชอบด้วย
กฎหมายของจาเลยท่ี ๑ จงึ มีสิทธิฟ้องจาเลยที่ ๑ เป็นคดีอาญาได้ ไมเ่ ป็นการต้องห้ามตามมาตรา
๑๕๖๒
ฎีกำท่ี ๒๑๓๒/๒๕๔๘ ฎ.ส.ล.๘ น.๒๕ ความผิดฐานลกั ทรัพย์ผ้คู รอบครองทรัพย์ท่ีถูก
คนร้ายลกั ทรัพย์เป็นผ้เู สียหายมีอานาจร้องทกุ ข์เพื่อดาเนินคดีได้
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๑ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 2 (4) วางหลกั
วา่ ผ้เู สียหายหมายความถึงผ้ไู ด้รับความเสียหายเนื่องจากการกระทาความผิดอาญาฐานใดฐาน
หนึ่ง รวมทัง้ ผู้มีอำนำจจัดกำรแทนได้ ผู้ท่ีจะเป็ นผู้เสียหำยตำมประมวลกฎหมำยวิธี
พิจำรณำควำมอำญำมำตรำ 2 (4) จะต้องเป็ นผู้เสียหำยโดยนิตินัยด้วย ผู้เสียหำยโดยนิติ
นัย จะต้องไม่มีส่วนรู้เห็นหรือก่อให้ผู้อ่ืนกระทำควำมผิด หรือมีส่วนร่วมในกำรกระทำ
ควำมผิด ไม่ว่ำในฐำนะตัวกำร ผู้ใช้ หรือผู้สนับสนุนกำรกระทำควำมผิดนัน้ ๆ (ท่ีตัดออก
เพรำะคำถำมไม่ได้ถำม ไม่จำเป็ นต้องตอบ)
กรณีตามปัญหา นายหนง่ึ เป็นบิดาโดยไมช่ อบด้วยกฎหมายของนายสามซ่ึงตามประมวล
กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1562 ประกอบ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 15 (มำตรำ ๑๕ ให้นำประมวลกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมแพ่งมำอนุโลม ไม่ใช่
ประมวลกฎหมำยแพ่งและพำณิชย์ตัด ๑ คะแนน) ห้ามบุตรฟ้องบิดามารดา (ควรใช้
บุพกำรี) มิฉะนนั้ เป็นอทุ ลมุ แตบ่ ตุ รตามความหมายของมาตรา 1562 ต้องเป็นบตุ รโดยชอบด้วย
กฎหมายเทา่ นนั้ (ไม่ได้ให้เหตุผลว่ำเป็ นบทกฎหมำยท่ีจำกัดสิทธิต้องตีควำมโดยเคร่งครัด
ตัด ๓ คะแนน ประเด็นแรกให้ ๒ คะแนน) ความผิดฐานลักทรัพย์ ศาลฎีกาได้วางแนวว่า
นอกจากเจ้าของทรัพย์ที่แท้จริงแล้ว บุคคลผู้ครอบครองดแู ลทรัพย์อยู่ในขณะที่ทรัพย์นนั้ ถูกลกั
ก็เป็นผ้เู สียหายด้วย ดงั นนั้ แม้นายสามจะมิใช่เจ้าของสร้อยคอทองคาหนกั หน่ึงบาทก็ตาม แต่
นายสามเป็นผ้เู ช่าทรัพย์นนั้ มาจากนายสี่เพ่ือใช้ นายสามจึงเป็นผ้คู รอบครองทรัพย์อย่ใู นขณะที่
48
ทรัพย์ถูกลกั และไม่ได้มีส่วนรู้เห็นหรือก่อให้นำยหน่ึงกระทำควำมผิดฐำนลักทรัพย์ นำย
สำม จึงเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยตามมาตรา 2 (4) (ผู้เสียหำยโดยนิตินัยไม่ต้องปรับบท
เพรำะประเด็นในคำถำมไม่มี แต่ท่ีควรตอบคือ ผู้ครอบครองเป็ นผู้ได้รับควำมเสียหำย
เน่ืองจำกกำรกระทำควำมผิดอำญำฐำนลักทรัพย์ ข้อควำมนีไ้ ม่มีในกำรปรับบทไว้ ตัด ๒
คะแนน ได้ประเดน็ นี้ ๒ คะแนน)
ตามมาตรา 28 (1) ประกอบ มาตรา 3 ผ้เู สียหายมีสิทธิฟ้องคดีอาญาตอ่ ศาล ดงั นนั้ นาย
สามมีสิทธิฟ้องนายหน่ึงในความผิดฐานลักทรัพย์ต่อศาลได้ และกรณีดังกล่าวไม่เป็นอุทลุม
เน่ืองจากนายหนง่ึ มใิ ชบ่ ดิ าโดยชอบด้วยกฎหมายของนายสาม
(รวมแต่ละประเด็นและหักคะแนนแล้ว ๔ คะแนน แต่ดูในภำพรวมให้ ๕ คะแนน
ปัญหำใหญ่ของกำรเขียนตอบกฎหมำยวิธีสบัญญัตคิ ือเขียนไม่ให้เหตุผลตำมท่ีศำลฎีกำ
วินิจฉัย หรือปรับตัวบทไม่ถูกประเด็น ซ่ึงปัญหำนีพ้ ัฒนำได้ กำรเขียนตอบกฎหมำย
วิธีสบัญญัติจะเขียนยำกกว่ำกฎหมำยสำระบัญญัติ ต้องพยำยำมฝึ กฝนอย่ำงต่อเน่ือง
และในกำรสอบผู้ช่วยฯ กฎหมำยวิธีสบัญญัติจะเป็ นจุดชีช้ ะตำว่ำจะสอบได้หรือไม่
เพรำะเนือ้ หำมีน้อย เม่ือเทียบกับกฎหมำยสำระบัญญัติ กำรอ่ำนหนังสือสอบผู้ช่วยฯ ถ้ำ
แม่นวธิ ีสบัญญัตมิ ำก ๆ คะแนนจะทงิ้ คู่แข่งจนเข้ำสู่เส้นชัยได้ง่ำยกว่ำ)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๒ ประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความอาญาวางหลกั ไว้วา่ บคุ คลท่ีมี
อานาจฟอ้ งคดีอาญาคอื พนกั งานอยั การ ตาม ม.28 (1) และผ้เู สียหาย ม.28 (2)
ผู้เสียหายตามกฎหมายนัน้ นอกจากจะต้องเป็นผู้ได้รับความเสียหายจากการกระทา
ความผิดอาญาฐานใดฐานหนงึ่ แล้วจะต้องเป็ นผู้เสียหำยโดยนิตนิ ัยด้วย กล่ำวคือจะต้องไม่
มีส่ วนร่ วมในกำรกระทำควำมผิดด้วยไม่ว่ำในฐำนะ ตัวกำร ผู้ใช้ หรือ ผู้สนับสนุน
(ข้ำงหน้ำไม่ต้องตอบ แต่ไม่ตัดคะแนน)
กรณีตามปัญหาวินิจฉัยได้ดงั นี ้นายสามเช่าสร้อยคอทองคามาจากนายส่ี จงึ เป็นกรณีที่
นายส่ีส่งมอบสิทธิครอบครองสร้อยคอเส้นนนั้ ให้แก่นายสาม นายสามมีสิทธิใช้สร้อยคอนนั้ และมี
หน้าท่ีต้องคืน ทงั้ ต้องรับผิดเมื่อเกิดความสญู หายหรือบบุ สลายแก่ทรัพย์สินท่ีเช่า เมื่อนายหนงึ่ ลกั
เอาสร้อยคอไปในขณะท่ีสร้อยคอยงั อย่ใู นความครอบครองของนายสาม นายสามจงึ ได้รับความ
เสียหายจากการกระทาความผิดอาญา และเม่ือไม่ปรำกฏว่ำนำยสำมมีส่วนร่ วมในกำร
กระทำควำมผิด นายสามจึงเป็นผ้เู สียหายตามกฎหมาย และเป็ นเสียหำยโดยนิตินัย แม้จะ
มิใชเ่ จ้าของทรัพย์ก็ตามนายสามยอ่ มมีอานาจฟอ้ งคดอี าญาตาม ม.28 (2) (๔ คะแนน)
ปัญหาต่อมาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1562 บญั ญัติไว้ห้ามมิให้ฟ้อง
ผ้บู ุพการีทงั้ คดีแพ่งและคดีอาญา นายสามจะฟ้องนายหน่ึงบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายซ่ึงเป็น
49
ผ้บู ุพการีในความผิดฐานลกั ทรัพย์ได้หรือไม่ ตามบทบัญญัติในเรื่องดงั กล่าวนนั้ ศาลฎีกาได้วาง
หลกั ไว้ว่า ห้ามฟ้องผู้บุพการีนนั้ หมายความถึงผ้บู ุพการีที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านนั้ ดงั นนั้ เมื่อ
นายหนึ่งเป็นบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายย่อมเป็นผ้บู พุ การีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายจงึ ไม่ต้องห้าม
ฟ้องคดี (ไม่ได้ให้เหตุผลว่ำเป็ นบทกฎหมำยท่ีจำกัดสิทธิต้องตีควำมโดยเคร่งครัด ตัด ๓
คะแนน ประเดน็ แรกนีใ้ ห้ ๓ คะแนน)
ดงั นนั้ นายสามจงึ มีสทิ ธิฟอ้ งนายหนง่ึ ในความผดิ ฐานลกั ทรัพย์ได้ (ได้รวม ๗ คะแนน)
ตัวอย่ำงคำตอบท่ี ๓ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 2 (4) วางหลกั
วา่ ผ้เู สียหายหมายความถึงผ้ไู ด้รับความเสียหายเนื่องจากการกระทาความผิดอาญาฐานใดฐาน
หนึ่ง รวมทัง้ ผู้มีอำนำจจัดกำรแทนได้ (ท่ีตัดข้ำงหน้ำไม่ต้องตอบ เพรำะไม่มีประเด็นใน
คำถำม แต่ไม่ตัดคะแนน)
ความผิดฐานลักทรัพย์ คุณธรรมทางกฎหมาย (ถ้ำจะสอบเนติฯ หรือสอบผู้ช่วยฯ
คุณธรรมทำงกฎหมำย ไม่ควรนำมำตอบ แต่ถ้ำจะสอบปริญญำโทก็เป็ นอีกเร่ืองหน่ึง เรำ
ต้องรู้ว่ำสอบสนำมไหน คุณธรรมทำงกฎหมำยท่ีนักศึกษำตอบมำ ผู้แต่งว่ำเป็ นเหตุเป็ น
ผลอธิบำยปัญหำต่ำง ๆ ได้ดี แต่สนำมสอบเนติฯ หรือผู้ช่วยไม่ควรตอบ เพรำะท่ีน่ีไม่มี
คะแนนให้ ก็ไม่ควรเขียนให้เสียเวลำ) มุ่งคุ้มครองนอกเจ้าของทรัพย์ท่ีแท้จริงแล้ว บุคคล
ผ้คู รอบครองดแู ลทรัพย์อยใู่ นขณะที่ทรัพย์นนั้ ถกู ลกั ก็เป็นผ้เู สียหายด้วย ดงั นี ้แม้นายสามจะมิใช่
เจ้าของสร้อยคอทองคาหนกั หน่ึงบาทก็ตาม แต่นายสามเป็นผู้เช่าทรัพย์นนั้ มาจากนายส่ี นาย
สามจงึ เป็นผ้คู รอบครองทรัพย์อยใู่ นขณะท่ีทรัพย์ถกู ลกั นายสามมีสิทธิใช้สร้อยคอนนั้ และมีหน้าท่ี
ต้องคืนทงั้ ต้องรับผิดเม่ือเกิดความสญู หายหรือบบุ สลายแก่ทรัพย์สินที่เช่า เมื่อนายหนึ่งลกั เอา
สร้ อยคอไปในขณะท่ีสร้ อยคอยังอยู่ในความครอบครองของนายสาม นายสามจึงได้รับความ
เสียหายจากการกระทาความผิดอาญา (ของนำยหน่ึง) นายสามจึงเป็นผู้เสียหายตามมาตรา 2
(4) แม้ จะมิใช่เจ้ าของทรัพย์ก็ตาม นายสามย่อมมีอานาจฟ้องคดีอาญาตาม ม.28(2) (๔
คะแนน)
นายหนึ่งเป็นบิดาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายของนายสาม ซ่ึงตามประมวลกฎหมายแพ่ง
และพาณิชย์มาตรา 1562 ประกอบ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15
(มำตรำ ๑๕ ให้นำประมวลกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมแพ่งมำอนุโลม ไม่ใช่ประมวล
กฎหมำยแพ่งและพำณิชย์ ตัด ๑ คะแนน) ห้าม (บุตร) ฟ้อง (บิดำมำรดำ) (บุพกำรี ควรใช้
คำตำมตัวบทเพรำะรวมถงึ ป่ ู ย่ำ ตำ ยำยด้วย) มฉิ ะนนั้ เป็นอทุ ลมุ แต่ (กำรห้ำมฟ้องบุพกำรี)
ตามความหมายของมาตรา 1562 ต้องเป็นบตุ รโดยชอบด้วยกฎหมายเทา่ นนั้ เพราะมาตรา 1562
50
เป็นบทจากดั สิทธิจงึ ต้องตคี วามโดยเคร่งครัด ดงั นนั้ เม่ือนายหนง่ึ เป็นบดิ าท่ีไม่ชอบด้วยกฎหมาย
จึงไม่ต้องห้ามฟ้องคดี ดงั นนั้ นายสามจึงมีสิทธิฟ้องนายหนึ่งในความผิดฐานลกั ทรัพย์ได้ (รวม
แต่ละประเดน็ และหกั คะแนนแล้ว ๙ คะแนน แต่ดใู นภำพรวมแล้วให้ ๗ คะแนน)
ตวั อย่ำงคำตอบท่ี ๔ การที่นายสามเชา่ สร้อยคอทองคาหนกั 1 บาท ราคา 12,000 บาท
จากนายส่ี เป็ นสัญญำเช่ำทรัพย์ตำมประมวลกฎหมำยแพ่งและพำณิชย์ มำตรำ 537
เพรำะเป็ นกำรท่ีนำยส่ีตกลงให้นำยสำมได้ใช้หรือได้รับประโยชน์จำกกำรนำสร้อยใส่ไป
งำนแล้ว และเม่ือนำยสำมยึดถือสร้อยคอทองคำโดยเจตนำยดึ ถือเพ่ือตนแล้วจึงได้มำซ่ึง
สิทธิครอบครอง แม้จะเป็ นเพียงสิทธิครอบครองแทนก็ตำม (ข้ำงหน้ำไม่ต้องตอบมำ
เพรำะเป็ นคำตอบกฎหมำยลักษณะทรัพย์ ตอบมำเพียงว่ำ เช่ำมำก็มีสิทธิครอบครอง ก็
พอแล้ว) ต่อมาเมื่อนายหน่ึงลกั เอาสร้อยคอดงั กล่าวไป จึงเป็ นกำรเอำไปซ่ึงทรัพย์ของผู้อ่ืน
โดยทุจริต อันจะเป็ นควำมผิดฐำนลักทรัพย์ตำมประมวลกฎหมำยอำญำ มำตรำ 334
เพรำะนำยหน่ึงได้ แย่ งกำรครอบครองสร้ อยคอทองคำไปจำกนำยสำมซ่ึงมีสิทธิ
ครอบครองแล้ว และ (ข้ำงหน้ำไม่ต้องตอบ ไม่ได้สอบวชิ ำกฎหมำยอำญำ) แม้นายสามจะ
ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ในสร้อยคอก็ตาม แตน่ ายสามก็เป็นบคุ คลท่ีได้รับความเสียหายจากการ
กระทาความผิดอาญาฐานลักทรัพย์ จึงเป็นผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความ
อาญา มาตรา 2 (4) (๓ คะแนน)
เม่ื อนายสามเป็ นผ้ ูเสียหายในความผิดอาญ าฐานลักทรัพย์ของนายหน่ึงซ่ึงมิได้ จด
ทะเบียนสมรสกับนางสอง นายสามจึงเป็นบุตรท่ีไม่ชอบด้วยกฎหมายของนายหน่ึง ประมวล
กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1562 ท่ีห้าม (ฟ้อง) บุพการีของตนเป็นคดีแพ่งและคดีอาญา
เป็นบทกฎหมายท่ีจากัดสิทธิต้องตีความโดยเคร่งครัด จึงต้องถือวา่ ข้อห้ามดงั กลา่ วเป็นการห้าม
เฉพาะบตุ รโดยชอบด้วยกฎหมายฟ้องบพุ การีของตนเท่านนั้ ฉะนนั้ นายสามจงึ ไมใ่ ชบ่ ตุ รโดยชอบ
ด้วยกฎหมายของนายหนึ่ง จงึ มีสิทธิเป็นโจทก์ฟ้องคดีอาญา ขอให้ศาลลงโทษนายหน่งึ ข้อหาลกั
สร้ อยคอทองคาได้ ไม่เป็นการต้องห้ามตามมาตรา 1562 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความอาญา มาตรา 3 (2), 28 (๖ คะแนน)
นายสามจึงเป็นโจทก์ฟ้องคดีอาญา ขอให้ศาลลงโทษนายหน่ึงข้อหาลกั ทรัพย์สร้อยคอ
ทองคาได้ ด้วยเหตผุ ลที่กล่าวมาแล้วข้างต้น (รวมแต่ละประเด็นได้ ๙ คะแนน แต่ดูภำพรวม
แล้วยงั เขียนไม่ดีพอให้เพยี ง ๘ คะแนน)
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
ถาม - ตอบ วิ อาญา_มกราคม2561 อาจารย์สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์.pdf
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
ถาม - ตอบ วิ อาญา_มกราคม2561 อาจารย์สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์.pdf
- 1 - 50
- 51 - 100
- 101 - 150
- 151 - 200
- 201 - 250
- 251 - 300
- 301 - 350
- 351 - 400
- 401 - 450
- 451 - 500
- 501 - 550
- 551 - 600
- 601 - 629
Pages: