อุปลมณี หลวงพ่อชา สุภัทโท

สอนแม่ชี : ขู่ไวก้ ่อน

ทา่ นพระครบู รรพตวรกติ เลา่ วา่ สมยั ทท่ี า่ นยงั อยทู่ วี่ ดั หนองปา่ พงกบั หลวงพอ่ นน้ั
วธิ กี ารสอนลกู ศษิ ยข์ องหลวงพอ่ เปน็ ไปอยา่ งเฉยี บขาดและหา้ วหาญ แมแ้ มช่ กี ไ็ มม่ กี าร
ลดหยอ่ น ไมไ่ ดร้ บั สทิ ธพิ เิ ศษอะไร เพราะฉะนนั้ ใครจะอยเู่ ปน็ ลกู ศษิ ยว์ ดั หนองปา่ พง
ต้องมีศรัทธามน่ั คงและอดทนจรงิ ๆ ในการสอนแมช่ ีนนั้ หลวงพ่อมักใชว้ ธิ ีขมู่ ากกว่า
อยา่ งอนื่ เพราะทา่ นเหน็ วา่ ผหู้ ญงิ มนี สิ ยั ทจี่ ะเชอ่ื ใจตวั เองไดง้ า่ ย และมกั ถอื เรอื่ งเลก็ ๆ
นอ้ ยๆ วา่ เปน็ เรอื่ งใหญ่ ทา่ นจงึ ไมย่ อมตาม ทา่ นพระครบู รรพตวรกติ ไดย้ กตวั อยา่ งให้
ฟังเชน่ วา่

“มอี ยู่คร้ังหนง่ึ เขามานิมนตใ์ ห้เข้าไปดูแมช่ ีไม่สบาย เดินจงกรม เกิดนมิ ิตมงี ู
มาพันตวั เลยล้มลง หลวงพอ่ ท่านบอกวา่ เออ! ตายหรือยงั ไม่รู้ หามขน้ึ ไปไวบ้ นกุฏิ
นัน่ แหละ แลว้ ต้งั นานทา่ นจึงเข้าไปดู

บางทเี ขามาฟ้องเรอื่ งทะเลาะกัน นินทากันบ้าง ท่านก็จะบอกว่า เออ! กัดหัวกัน
ตายเสยี หรอื เปน็ อยา่ งเขาวา่ จรงิ หรอื เปลา่ ละ เปน็ กแ็ กไ้ ขตวั เองซิ ถา้ ไมเ่ ปน็ แลว้ เดอื ดรอ้ น
ท�ำไม พวกชเี ขากร็ ู้นิสัยทา่ น เขาก็พากันอดทน ไมม่ าฟ้อง

ถา้ มคี นมาขออยดู่ ว้ ย ทา่ นกจ็ ะเตอื นวา่ ตอ้ งอยอู่ ยา่ งสงบ เพราะไมไ่ ดท้ ำ� มาหากนิ
อะไร มแี ตค่ รบู าอาจารยห์ ามาใหก้ นิ อยา่ ทะเลาะกนั และถา้ อยไู่ มไ่ ด้ สงั่ ใหไ้ ปตอนไหน
ตอ้ งไปทนั ที สั่งกลางคืน ตอ้ งไปกลางคืน ท่านขูไ่ วอ้ ย่างนี้”

อกี ตัวอย่างหนงึ่

“เวลาแมช่ อี ยากกลบั บา้ น กต็ อ้ งมาลาหลวงพอ่ กอ่ น บางทที า่ นเขา้ ไปเทศน์ เขากถ็ อื
โอกาสลาทา่ นตอนนน้ั ทา่ นกข็ อู่ กี เหมอื นกนั ไปเยย่ี มทำ� ไม คดิ ถงึ ลกู หลานซิ มาอยกู่ ป่ี แี ลว้
พระพุทธเจา้ ท่านไมเ่ ห็นกลับไปเยย่ี มบ้าน นี่บวชไมเ่ ทา่ ไรจะกลบั ไปเย่ียมบา้ นแล้ว

444

ถ้าอนุญาตให้ไป ท่านกจ็ ะสง่ั เออ! ไปวาง มาวาง อยา่ ไปหาบ มาหาบ

พอเขากลบั มา ทา่ นกจ็ ะทกั เปน็ ยงั ไง บา้ นยงั อยตู่ ามเดมิ รเึ ปลา่ หาบอะไรมาละ่
ทา่ นพดู ภาษาธรรม หมายถงึ ความคดิ ถงึ ความผกู พนั ทางบา้ น แตถ่ า้ เขาไมเ่ ขา้ ใจกจ็ ะ
ตอบท่านวา่ ไดห้ อมได้กระเทียมมาบ้างโดยขะนอ่ ย (เจา้ ค่ะ)

บางทที า่ นกจ็ ะถามคนแกๆ่ เมอื่ คนื ไปบา้ นกค่ี รง้ั หมายถงึ จติ มนั ไป เขาไมเ่ ขา้ ใจ
กต็ อบว่าไม่ไดไ้ ป ทา่ นก็จะบอกว่า ไม่เห็นมนั ละ่ ซ”ี

แมต้ วั อยา่ งเรอื่ งเกยี่ วกบั สขุ ภาพทท่ี า่ นพระครบู รรพตวรกติ เลา่ กจ็ ะเหน็ ไดว้ า่ แมช่ ี
ต้องภาวนาอย่างหนักเพื่อใช้ธรรมโอสถรักษาการเจ็บไข้ได้ป่วยด้วยตนเองถึงที่สุด
เพราะหลวงพอ่ ไมย่ อมใหไ้ ปโรงพยาบาล

“แมช่ เี ขาปวดทอ้ ง ปวดหวั จะไปโรงพยาบาล ทา่ นกไ็ มใ่ หไ้ ป นงั่ ดมู นั ซี เพง่ มนั
อยนู่ นั่ มนั เจบ็ ตรงไหน มนั เจบ็ หวั เพง่ หวั ใหม้ นั ขาดออกซิ เมอื่ ไมม่ หี วั จะมหี วั ใครเจบ็
สมัยก่อนเปน็ อย่างนนั้ อดกล้นั ถงึ ขนาดนั้น จะร้องเอาแตโ่ รงพยาบาลไม่ได้”

ฉนั เป็นยาปรมัตถ์

แม้เรอื่ งการขบฉนั หลวงพอ่ ก็สอนแม่ชีใหถ้ ือเปน็ การปฏบิ ตั เิ ช่นเดียวกันวา่

“เวลาฉนั อยา่ ไปตดิ รสชาติ ใหค้ ดิ เสยี วา่ เปน็ ยาปรมตั ถ์ ฉนั พอประทงั ชวี ติ ไปวนั ๆ
ไมใ่ หค้ ิดถงึ ความเอรด็ อรอ่ ยอะไร อย่าไปคิด”

“ทา่ นสอนอยา่ งน้ี เรากป็ ล่อยวางได้ น่าอศั จรรย์ ต่างคนตา่ งกค็ ิดทจี่ ะทำ� ตามที่
ท่านบอกทา่ นสอน เชอ่ื ฟงั กันง่ายไม่ดอ้ื ดึง” แมช่ บี ุญยเู้ ล่าถงึ การปฏิบตั ใิ นสมยั ก่อน
ซง่ึ อาหารค่อนข้างฝืดเคอื ง แตก่ ารปฏบิ ัติเครง่ ไมส่ ำ� คญั กบั การกินการอยู่ “เวลาไมม่ ี
อะไรฉัน ข้าวเหนียวจ้ิมเกลือจ้ิมน�้ำปลาก็เคย คิดแต่ว่าเป็นยาปรมัตถ์ เชื่อจริงๆ
เชอ่ื หลวงพอ่ แตว่ า่ ทางธรรมนเ่ี จรญิ ทสี่ ดุ เบากายเบาใจ ตลอดวนั ไมม่ เี รอ่ื งขดั ๆ ขอ้ งๆ
มนั ก็ปฏิบัตงิ า่ ย”

445

ในสมัยตอ่ มา อาหารการขบฉันไม่ฝดื เคืองมากเหมือนสมยั แรก แต่แม่ชีก็ตอ้ ง
เปน็ ผเู้ ลยี้ งงา่ ย ใครจจู้ จี้ กุ จกิ เรอื่ งอาหารเปน็ ตอ้ งโดนขนาบ พระเถระรปู หนง่ึ ไดเ้ ลา่ ลลี า
การเทศนข์ องหลวงพอ่ ในกรณอี ยา่ งนว้ี า่ มแี ตค่ ำ� เผด็ ๆ รอ้ นๆ แมช่ จี งึ ไดค้ วามสงบระงบั
เรอื่ ยมา และสมยั กอ่ นทำ� ความเพยี รเกง่ มาก ตวั อยา่ งการเทศนท์ ม่ี รี สชาตขิ องหลวงพอ่
ก็เช่นวา่

“เอาใหผ้ เู้ ฒา่ ซะหวั มนั เหลอื แตก่ า้ งอยา่ งน”้ี หมายถงึ วา่ หวั ปลาทเี่ หลอื แตก่ า้ งนนั้
ใหแ้ มช่ แี ก่ “ถงึ แมไ้ ดก้ า้ ง กต็ อ้ งถอื วา่ ตวั เกดิ เปน็ หมาเสยี ซิ มนั กนิ แตก่ า้ งกย็ งั โต ไดก้ นิ ขา้ ว
กย็ งั ดี หมามันกินกระทัง่ ข้ี มนั ยังใหญ่เปน็ หมาได้ ยังไม่สูญพนั ธหุ์ มา”

อยา่ ประมาทวา่ แกแ่ ล้ว

เมื่อหลวงพ่อเมตตาเข้าไปแสดงธรรมอบรมแม่ชีในวันพระ ท่านพระครู-
บรรพตวรกิต ซึ่งมโี อกาสไดต้ ิดตามเขา้ ไปด้วย ไดเ้ ล่าถึงการอบรมในตอนหน่ึง ดงั นี้

“สว่ นมากก็ใหร้ บั ศีล ท�ำสมาธิ มีอะไรเกิดขึ้นกใ็ ห้ปล่อยวาง สอนใหเ้ อาทางลัด
ให้ดจู ิตใจตัวเองวา่ มนั จะไปกดั คนอน่ื หรอื เปลา่ ท่านบอกวา่ ไมม่ ีหนังสือปรยิ ัติให้ดู
แต่ให้ระวังตามดจู ติ จิตใจคน แก่ สาว หนุ่ม ผชู้ าย ผหู้ ญงิ สิง่ ทเ่ี หมอื นกันกม็ ี คอื
ราคะตณั หา มนั มอี ยู่ อยา่ นกึ วา่ ผา่ นมาแลว้ หมดแลว้ แกแ่ ลว้ มนั จะไมม่ ี อยา่ ไปเชอื่ มนั
ถงึ มนั ไมเ่ ปน็ เหยอื่ ของวตั ถกุ าม กย็ งั เปน็ ผลของกเิ ลสกาม ยงั หนมุ่ ยงั สาวกต็ ดิ กเิ ลสกาม
แกแ่ ลว้ นกึ วา่ มนั จะขาดหมด แตม่ นั ยงั นอนเนอื่ งอยู่ ตดิ ลกู เตา้ บา้ นชอ่ ง อาหารการกนิ
เห็นไหมวตั ถุกาม เพราะฉะนัน้ อย่าเผลอ อยา่ ไปพดู วา่ จริตนสิ ัยตัวเองเปน็ อย่างน้ัน
อยา่ งนี้ คนอนื่ อยา่ ถอื ไมไ่ ด้ ตอ้ งพยายามแกข้ อ้ บกพรอ่ งของตวั เอง จะใหค้ นอน่ื มาเอา
ใจขา้ งเดียวกไ็ มไ่ ด้ กฎระเบยี บมีวางไวแ้ ล้ว ทกุ คนต้องดู ตอ้ งศกึ ษา อา่ นไมไ่ ดก้ ็ให้
เดก็ อา่ นใหฟ้ งั อา่ นแลว้ พจิ ารณาตวั เอง แลว้ กท็ ำ� เกดิ อะไรขนึ้ ตอ้ งพจิ ารณา เวลาปฏบิ ตั ิ
ภาวนา เกิดนิมิตอะไรทีจ่ ะท�ำให้ตัวเองมจี ติ วิปลาสใหพ้ ากันรู้ บอกกันเอง อยา่ ปดิ บัง
มโี อกาสกบ็ อกครบู าอาจารยท์ อ่ี ยใู่ กลก้ นั ภาระทา่ นมมี ากอาจไมไ่ ดเ้ ขา้ ไป กใ็ หร้ ะวงั ตวั
ทกุ คน”

446

แม่ชีที่มีอายุสังขารมากแล้วมีอยู่หลายรูปเหมือนกันที่ส�ำนักวัดหนองป่าพง
โดยทว่ั ไปคนอายมุ าก ทิฏฐิมานะกม็ กั จะมากตามไปด้วย แต่วันคนื กลบั เหลือน้อย
หลวงพ่อได้เมตตาให้ข้อคิดเตือนสติแม่ชีท่ีอยู่ริมฝั่งให้เร่งรีบปล่อยวางทิฏฐิมานะ
และสังขาร

“โดยเฉพาะบรรดาคนแก่ๆ ที่มาน่นั นะ่ คนแก่น่ตี ามสดั ส่วนก็อายุยังไม่มากนะ
แตเ่ กิดนาน บางคนก็ ๖๐ ปี ๗๐ ปี ก็ยังไมม่ า อันน้ี วนั คืนมนั ล่วงไปๆ นะ่ วนั น้ี
มันกจ็ ะหมดไปแลว้ ตอนเชา้ ตะวนั กโ็ ผลข่ ้ึนมาอกี หมดไปๆ ให้ต้ังใจ อย่าให้ใจเรา
วนุ่ วาย อยา่ วนุ่ วายตอ่ คนอนื่ เปน็ โสวะจสั สะตาจติ คอื เปน็ ผวู้ า่ งา่ ยสอนงา่ ย ไมย่ ดึ ถอื
มานะทฏิ ฐิ

ทิฏฐิ คือ ความเหน็ ทา่ นไมห่ ้ามหรอก เห็นเรอื่ ยๆ ไป แต่ มานะ อย่าไปผกู
อยา่ ไปยดึ มนั ใหป้ ลอ่ ยวาง ถา้ หากเราปลอ่ ยวางมนั กผ็ า่ นไป ถา้ ไมป่ ลอ่ ยวาง มนั กห็ นกั
อยา่ งทา่ นว่า ใหว้ างสังขาร ปลอ่ ยสงั ขาร มันเป็นของหนัก รปู เวทนา สญั ญา สังขาร
วญิ ญาณ มนั เปน็ ของหนกั ไปยดึ ถอื ของหนกั ไว้ มนั กห็ นกั ซิ รปู เวทนา สญั ญา สงั ขาร
วิญญาณ

รปู ไปถอื วา่ เปน็ ตวั เปน็ ตนเปน็ เราเปน็ เขาทง้ั หมด มนั กแ็ บกเอาไว้ มนั หนกั ทา่ นบอก
ใหท้ ง้ิ ของหนกั เสยี คอื ยดึ วา่ รปู เวทนา สญั ญา สงั ขาร วญิ ญาณ รปู นข่ี องเรา ตวั เรา
ของเรา เวทนา คอื สขุ ทกุ ข์ กเ็ รยี กวา่ เปน็ ของเรา อยา่ ไปถอื ซมี นั หนกั ทา่ นใหว้ างใหป้ ลอ่ ย
สญั ญาความจำ� นน่ั จำ� นี่ วา่ เราวา่ ของเรา ใหว้ างมนั มนั หนกั ใหร้ แู้ ลว้ กว็ างลง รปู เวทนา
สญั ญา สงั ขาร ทงั้ หมดกอ้ นน้ี ทง้ั จติ สงั ขาร กายสงั ขาร อยา่ ไปยดึ วา่ ตวั ของเรา มนั หนกั
มันเปน็ ของหนกั

ขนั ธ์ ๕ นี้ อยา่ ไปยดึ มนั่ ถอื มนั่ เพราะมนั หนกั ถอื วา่ ตวั วา่ ตน วา่ เรา วา่ เขา มนั หนกั
รูป เวทนา สญั ญา สงั ขาร วิญญาณ คอื ความรอู้ ะไรทเี่ ปน็ เรา อย่าไปยึดให้มันหนกั
เปน็ สกั วา่ ธรรมชาติ มคี วามรสู้ กึ ขนึ้ เดยี๋ วกด็ บั ไปแคน่ นั้ ไมม่ ใี ครเปน็ เจา้ ของ เราอยา่ ไป
ถือเอาเป็นเจ้าของเลย มนั หนกั พอถือไปเมื่อไรมันหนักเมือ่ นัน้

447

พระสงั ฆราชองคห์ นง่ึ ได้เป็นสังฆราชแล้วไปเทย่ี วเมืองจีน พอดีไปถงึ เมอื งจนี
คนจนี กเ็ อาของอะไรมาฝาก เปน็ ถว้ ยชาสวยๆ มาฝากให้ สมเดจ็ พระสงั ฆราชไมเ่ คยเหน็
ไมเ่ คยได้ แหม เรามาตา่ งประเทศน่ี ชาวจนี เลอื่ มใสถวายถว้ ยชาเลย พอถว้ ยชาถงึ มอื
กท็ กุ ขเ์ ลย วางตรงไหนหนอ จะเกบ็ ตรงไหน กลวั มนั จะแตก เราไดถ้ ว้ ยชานี้ เราจะเอาไป
อวดโยมบา้ นเราทเ่ี มอื งไทยวา่ เราไดถ้ ว้ ยชามาจากเมอื งจนี พอเขาถวายถว้ ยชา จบั ปบุ๊
ทกุ ขแ์ ลว้ แหม จะเกบ็ ตรงไหนหนอ จะวางตรงไหน กลวั มนั จะแตก พอใสก่ ระเปา๋ กต็ อ้ ง
เตอื นเขาอยเู่ รอื่ ย ระวงั ของแตกนะ ระวงั ทกุ ขท์ งั้ นนั้ เลย แตก่ อ่ นยงั ไมท่ กุ ข์ มนั ทกุ ข์
ตอนไดถ้ ้วยชา มนั หนักตอนนี้ เอาถ้วยชาข้ึนเคร่ืองบนิ มาถงึ เมอื งไทย เณรไปใกล้
กใ็ หร้ ะวงั ระวงั นะเณร ระวงั ของแตก ระวงั ของแตก ระวงั โยม อยา่ เปน็ ทกุ ขต์ ลอดเวลา
เพราะได้ถ้วยชาใบน้ันมาเป็นของตัวก็เลยเป็นทุกข์ แต่ก่อนไม่มีถ้วยชาไม่ทุกข์เลย
ทกุ ขม์ นั มากบั ถว้ ยชานน่ั ไปยดึ มนั่ ถอื มน่ั มนั จงึ เปน็ ทกุ ข์ พออกี วนั สามเณรไปจบั ถว้ ยดู
หลดุ มอื แตก เออ! หมดทุกข์ไปเสยี ทีหนง่ึ มันทุกข์มานห่ี ลายปแี ลว้

ขนั ธ์ ๕ กเ็ หมอื นกนั มนั หนกั ใหท้ งิ้ ของหนกั เสยี ทงิ้ รปู ทงิ้ เวทนา ทง้ิ สญั ญา ทง้ิ สงั ขาร
ทง้ิ วญิ ญาณน้ี อยา่ เพงิ่ เขา้ ใจวา่ ของๆ เรา ตวั ของเราทง้ั นน้ั มนั เปน็ สกั แตว่ า่ รปู เวทนา
สัญญา สังขาร วญิ ญาณ สกั แตว่ า่ เทา่ นัน้ อย่าไปยึดม่ันถือมัน่ มนั ถา้ เราเหน็ เช่นน้ี
มนั ก็เป็นวมิ ุตตขิ ้นึ มา พน้ ขึน้ มา เม่ือก่อนเราเปน็ อยู่อย่างน้ี เป็นสมมติ ตดิ สมมตอิ ยู่
อยา่ งน้ี เมอื่ เราเหน็ วา่ รปู เวทนา สญั ญา สงั ขาร วญิ ญาณ มนั สกั แตว่ า่ มนั กพ็ ลกิ ขนึ้
มาแลว้ มนั จงึ เปน็ วมิ ตุ ติ พน้ จากสมมตอิ นั นนั้ คอื ขนั ธ์ ๕ แตก่ อ่ นยดึ ขนั ธ์ ๕ วางขนั ธ์ ๕
มนั จึงเบา น่คี อื ตัวอปุ าทานทเี่ รายึดมนั่ ถือม่นั อยากใหเ้ ราเขา้ ใจกนั ทุกคน”

สามระดบั สองลีลา

แม่ชีบุญยู้ได้สรุปการสอนแม่ชีของหลวงพ่อว่ามีสามระดับ และนอกจากวิธี
ออ่ นโยน นมุ่ นวล แลว้ หลวงพอ่ กใ็ ชว้ ธิ แี ขง็ กรา้ วดว้ ย แลว้ แตก่ รณี แลว้ แตจ่ รติ นสิ ยั
ของแม่ชี

448

“ทา่ นกส็ อนใหล้ ะกเิ ลสตณั หา ไมใ่ หถ้ อื ตนถอื ตวั ใหเ้ หน็ เปน็ อนจิ จงั เราปฏบิ ตั ไิ ป
ตามทที่ า่ นสอน กเ็ หน็ จรงิ ในคำ� สอนของทา่ น ดฉิ นั กต็ ง้ั ใจทำ� ตาม กเ็ หน็ จรงิ วา่ มนั เปน็
ทางพาใหพ้ ้นทกุ ข์ ท่านสอนไมใ่ หล้ มุ่ หลงในสังขารรา่ งกาย ให้ปลอ่ ย ใหล้ ะ ใหว้ าง
ดิฉันได้ฟังแล้วก็ซาบซ้ึงในค�ำสอนของท่านจนเกิดความคิดเห็นคล้อยตามและ
ปฏบิ ัติตาม ไม่ยอมกลบั ไปทางโลกอีก

เวลาทท่ี า่ นเขา้ มาเทศนน์ นั้ บางครงั้ กเ็ ทศนข์ น้ั ตำ�่ เพราะมแี มช่ บี วชใหม่ สอนเรอ่ื ง
อยา่ ทะเลาะกนั อยา่ แยง่ กนั อยา่ ถอื แกง่ แยง่ กนั ใหร้ จู้ กั องคข์ องศลี ขน้ั กลาง ทา่ นจะสอน
ใหฝ้ กึ ละ ละโลภ ละโกรธ ละหลง ละมานะทฏิ ฐคิ วามถอื ตนถอื ตวั ความแกง่ แยง่ กนั
สารพดั อยา่ ง และเมอ่ื เรารกั ษาศลี บรสิ ทุ ธแ์ิ ลว้ เราจะทำ� อยา่ งไรตอ่ ไป ปฏบิ ตั แิ ลว้ จะทำ�
อยา่ งไร ทนี ขี้ น้ั สงู สดุ ปฏบิ ตั แิ ลว้ เหน็ อะไร เปน็ อยา่ งไร จะไปไหน บวชเขา้ มาจะไปไหน
จะทำ� อยา่ งไร จดุ ประสงค์สงู สุดของนกั บวชคอื อะไร

น.่ี ..ทา่ นจะเนน้ หนกั เขา้ ไปในทางนอี้ กี จดุ ประสงคส์ งู สดุ ของใครคอื อะไร ทา่ นจะ
ถามเขา้ ไปอกี ในขนั้ สงู สดุ คอื พระนพิ พาน ทา่ นจะเทศนแ์ บบไมม่ ตี วั ไมม่ ตี น ไมม่ อี ะไร
ทง้ั ทา่ นจะชแี้ นะใหเ้ หน็ ถงึ อารมณเ์ มอ่ื เวลาใกลจ้ ะตาย ทา่ นถาม ถามแมช่ แี กๆ่ นแี่ หละวา่
รจู้ กั อารมณ์เมือ่ ใกล้จะตายไหม เมอื่ เวลาจะตาย อารมณจ์ ะเป็นอย่างไร

อนั นที้ า่ นจะเทศนใ์ หร้ ใู้ นรู้ ไมใ่ ชร่ รู้ อ้ นรหู้ นาว รสู้ ขุ รทู้ กุ ข์ รกู้ ลางวนั กลางคนื นะ
รใู้ นรู้ น่ีทา่ นจะเทศนเ์ ขา้ ไปถงึ ข้นั นั้น

ถ้าผ้ฟู ังอยู่ในระดบั หัวหนา้ หรือผบู้ ริหาร ทา่ นจะสอนแบบท่ีครบู าอาจารยร์ ะดับ
ปกครองทา่ นสอนกนั นน่ั แหละ สอนชเี้ หตผุ ลทจ่ี ะทำ� ใหเ้ กดิ ความเสอ่ื ม สอนเรอ่ื งพระ
กบั ชี คือท่านจะยกเอาเรอ่ื งภกิ ษณุ ใี นครงั้ พุทธกาลมาเปรียบเทียบใหฟ้ งั ว่า ภิกษุณนี ี้
พวกกเิ ลสใหญ่ คอื ทา่ นจะคดั ออกมาเปน็ เรอ่ื งๆ เรอ่ื งนคี้ วรพดู กบั แมช่ สี ว่ นรวม หรอื
ควรพูดกับหวั หนา้ และคณะกรรมการ อย่างเมือ่ เวลามีการงานใหญ่ๆ ทา่ นกจ็ ะเรยี ก
ผมู้ หี นา้ ทส่ี ำ� คญั ๆ เขา้ ไปบอกในเรอื่ งการงานนน้ั ๆ วา่ ควรจะทำ� อยา่ งไร เตรยี มอยา่ งไร
แตถ่ ้ามาเทศนใ์ หแ้ ม่ชสี ว่ นรวมฟงั กจ็ ะเทศน์ธรรมดา แบบใหล้ ะให้วางอย่างน้ี ให้มี
การปฏิบัติ การเขา้ มาบวชแลว้ ให้กระทำ� ตัวอย่างนน้ั อย่างน้ี

449

ถา้ หยาบๆ นะ ทา่ นจะเอาไม้หยาบน่ันแหละใส่ ท่านจะเปลยี่ นจากหนา้ มือเปน็
หลงั มอื เคยนมิ่ นวล พดู เยอื กเยน็ ถา้ หากวา่ นสิ ยั สนั ดานหยาบอยา่ งน้ี ทา่ นกจ็ ะหยาบไป
ยงิ่ กวา่ นน้ั อกี ไมต้ อ้ งใหญก่ วา่ ทา่ นจะเนน้ หนกั ตอนหนา้ มอื เปลยี่ นเปน็ หลงั มอื นนี้ า่ กลวั
ถ้าหากว่าใครมีจรติ นสิ ยั อ่อน โอย๊ ! ตอ้ งเจ็บปวดไปอกี ต้งั ๒-๓ วนั ถึงจะไม่ใชเ่ รอื่ ง
ตัวเอง เป็นเร่ืองของคนอ่ืนกต็ าม แตว่ ่าเรากอ็ ดรู้สกึ เจบ็ ปวดแทนเขาไม่ได”้

แม่ชปี ระจง วรรคสังข์ ไดเ้ ล่าเพมิ่ เติมเรอ่ื งการเทศน์อบรมแม่ชขี องหลวงพอ่ ให้
ฟงั วา่ ทา่ นเทศนไ์ ดถ้ กู จดุ ตรงกบั ปญั หาทแ่ี มช่ มี อี ยใู่ นใจและตอ้ งการถามทา่ นอยพู่ อดี
เวลาทีท่ ่านอบรมแม่ชี มีความรู้สึกว่าหลวงพ่อต้องการใหพ้ วกเราพน้ ทกุ ขจ์ รงิ ๆ แมช่ ี
จงึ มกี ำ� ลังใจในการปฏิบัติ

ฉนั นำ�้ ตาก็อิ่มแลว้

แมห้ ลวงพอ่ ปกครองแมช่ ดี ว้ ยกฎระเบยี บทเ่ี ขม้ งวดกวดขนั และวธิ ปี ฏบิ ตั บิ างอยา่ ง
ของตวั ทา่ นเองตอ่ แมช่ ี ซงึ่ ไมเ่ ออื้ ตอ่ ความรสู้ กึ อบอนุ่ ใกลช้ ดิ เชน่ การดุ การขู่ และการ
วางตวั เหนิ หา่ ง เปน็ ตน้ เมตตาธรรมอนั เปย่ี มลน้ ของหลวงพอ่ นน้ั กเ็ ปน็ สง่ิ ทแี่ มช่ ที กุ คน
ไดป้ ระจกั ษแ์ ลว้ วา่ อยเู่ หนอื การกระทำ� และคำ� พดู ใดๆ เรม่ิ ตง้ั แตก่ ารอนโุ ลมรบั ผหู้ ญงิ
ให้มีโอกาสได้เข้ามาสู่เพศบริสุทธ์ิของนักบวช ซึ่งขัดกับเจตนารมณ์ดั้งเดิมของท่าน
ตั้งแต่เริ่มสร้างวัด ตลอดถงึ การอบรมส่ังสอนแม่ชีทอ่ี ยใู่ นความปกครองของท่านมา
แต่ตน้ ให้มคี วามเสยี สละ สามัคคี และเมตตากันนนั้ หลวงพ่อกม็ ไิ ดส้ อนด้วยวาจา
เพยี งอย่างเดียว แตส่ อนโดยการท�ำให้ดูเปน็ ตวั อยา่ งดว้ ย ท่านปฏบิ ตั ิตอ่ แมช่ ีทุกคน
ดว้ ยความเมตตาสมำ�่ เสมอเทา่ เทยี มกนั แมโ้ ยมชแี มข่ องทา่ นกม็ ไิ ดร้ บั สทิ ธพิ เิ ศษเหนอื
แม่ชีคนอ่ืนแต่อย่างไรเลย ปฏิปทาของท่านในเร่ืองนี้เป็นที่ประทับใจแม่ชีบุญยู้มาก
ดงั ตัวอย่างในเรอื่ งการจดั สรรอาหารและเครอ่ื งนงุ่ หม่ ทแี่ มช่ ีเล่าใหฟ้ ังดงั น้ี

“แตก่ อ่ นนน้ั สบั ปะรดไมค่ อ่ ยมี วดั ยงั ไมเ่ จรญิ ผลไมน้ นั้ หายากมาก จะมบี า้ งกเ็ ลก็ ๆ
นอ้ ยๆ ทแ่ี มช่ ปี ลกู ขนึ้ เอง ทนี โี้ ยมทางขา้ งนอกมาชว่ ยทำ� งาน มาทำ� ความสะอาดวดั เขากเ็ อา
หนอ่ สบั ปะรดนน้ั มาฝงั ไวต้ น้ หนง่ึ ตอ่ มามนั กเ็ ปน็ ลกู ลกู โตมาก ลกู มนั โตคลา้ ยๆ กบั ที่

450

ทางจงั หวดั จนั ทบรุ เี ขาเคยเอามาถวาย พวกดฉิ นั ไปทำ� จงั หนั ทกุ ๆ วนั กม็ องดสู บั ปะรด
ลกู น้ัน ดูไปกค็ ิดไปพลางว่า สับปะรดลูกนี้ทำ� ไมมนั โตจัง ลองดูซิ ถ้าเวลามนั สกุ แล้ว
หลวงพอ่ จะทำ� อยา่ งไรกบั มนั คดิ ในใจ ตา่ งคนกต็ า่ งหวิ นนั่ แหละ เพราะวา่ เราไมเ่ คยมี
สับปะรด

ตอ่ มาอกี วันหนึ่ง สับปะรดหาย!

ฮอื้ ...สบั ปะรดมันหายไปไหน คดิ บน่ อบุ ๆ อิบๆ อยู่ในใจ

วนั ตอ่ มากเ็ หน็ พระแจกแลว้ กม็ าใหแ้ มช่ แี จกทเี่ หลอื ชใี นตอนนนั้ มรี าวๆ ๗-๘ คน
พระก็ในราว ๘ รูป สับปะรดลูกน้ันถูกตัดซอยเปน็ ชิน้ ๆ เปน็ อนั ว่าสับปะรดลูกเดียว
ท้งั พระทง้ั ชีฉันกนั หมดทง้ั วดั

มองเหน็ ชนิ้ สบั ปะรดลกู นน้ั ไมต่ อ้ งฉนั กต็ อ้ งกลนื นำ�้ ตาไวข้ า้ งในแลว้ น.ี่ ..ความดี
ความมเี มตตาเสมอทว่ั หนา้ ของทา่ น พจิ ารณาดซู ิ โยมแมข่ องทา่ นกม็ ี แตว่ า่ ทา่ นกไ็ มไ่ ด้
แบ่งส่วนต่างหากอะไรไว้ให้โยมชีแม่ของทา่ นเลย

ทนี เี้ ปน็ กลว้ ย ทา่ นไปบณิ ฑบาตกบั ชาวบา้ นมา ไดก้ ลว้ ยมาสามลกู ทา่ นกจ็ ะเอามา
ตดั แบง่ ใหไ้ ดฉ้ นั ทกุ ๆ คน ทกุ ๆ รปู จะทำ� อยา่ งไรละ่ ใครกไ็ มร่ หู้ รอก กลว้ ยลกู นม้ี คี วาม
ยาวขนาดไหน ทา่ นกจ็ ะเอามาตดั ใหเ้ ปน็ แวน่ เลก็ ๆ ไดเ้ ทา่ ไหร่ กจ็ ะเอามาแจกพระ ทเี่ หลอื
กเ็ อามาใหช้ ี หมดพอดกี ล้วยสามลกู ฉันกันหมดทงั้ วดั

ถา้ หากวา่ เปน็ ผา้ หลวงพอ่ ทา่ นแจกผา้ ใหแ้ มข่ าวใชอ้ ยา่ งน้ี โยมแมข่ องทา่ นกม็ ี แตว่ า่
โยมแม่ของทา่ นก็ตอ้ งไดเ้ หมือนกับคนอนื่ ๆ สมัยก่อนผา้ ทเ่ี อามาแจกนนั้ หลวงพ่อ
ท่านแจกเอง ท่านกใ็ หเ้ อาผ้าวางไว้ตรงหนา้ มีเจด็ หรอื แปดคน กจ็ ดั วางไว้อาสนะนน้ั
เจด็ หรือแปดกอง เสรจ็ แลว้ หลวงพ่อก็ตีระฆงั เรยี กแมช่ ที ั้งหมดมานงั่ ตามล�ำดับตาม
กองผา้ ทแี่ จกไวเ้ รยี บรอ้ ยแลว้ เมอื่ เลกิ ประชมุ ทนี พ้ี วกชกี เ็ อามาอวดกนั แลว้ กล็ องไปดู
กองผา้ ทงั้ จำ� นวนชน้ิ ผา้ เนอ้ื ดี เนอื้ ไมด่ ี หยาบ ละเอยี ด ของโยมแมท่ า่ นกจ็ ะเหมอื นๆ
กับของแมช่ คี นอืน่ ๆ”

451

ความห่วงใยอาทรของหลวงพ่อท่ีมีต่อแม่ชีน้ัน เป็นท่ีประจักษ์แก่พระภิกษุ
สามเณรด้วยเช่นเดียวกัน เพราะท่านเคยก�ำชับอยู่เสมอในเร่ืองการแจกจ่ายอาหาร
เน่อื งจากแม่ชีน้นั ต้องคอยรบั สว่ นแบง่ ทเี่ หลือจากพระ ดงั โอวาทตอนหนง่ึ ท่ีหลวงพอ่
อบรมพระเณรว่า

“...อาหารนน้ั กอ็ ยา่ เอาหลายเวย้ แจกจา่ ยถา่ ยเทออกไปใหไ้ ดร้ บั กนั ทว่ั ถงึ หนอ่ ย
ใหค้ ดิ ไปถงึ พวกโยมชนี น่ั ทง้ั หาบทงั้ คอนอะไรมาสารพดั จากทางใกลท้ างไกล ลำ� บาก
เพราะพวกเราท้ังหลายนนั่ แหละ คิดดูใหด้ ๆี นะ มนั จะกลายเปน็ ว่าคนท�ำไมไ่ ด้กิน
คนกนิ ไม่ได้ทำ� เปน็ เสยี อย่างนั้น...”

กว่าจะบวชได้

แมช่ บี ญุ ยเู้ ลา่ ถงึ หลกั เกณฑก์ ารเลอื กบคุ คลเขา้ มาบวชชใี นสำ� นกั วดั หนองปา่ พง
วา่ “ทางฝา่ ยหญงิ (ช)ี ยงิ่ ยากกวา่ ฝา่ ยชาย (พระ) เพราะวา่ ฝา่ ยผหู้ ญงิ ทจี่ ะเขา้ มาบวช
หน่ึงคน บางทีอาจจะมีเพิ่มเป็นสองคน ท่านจะต้องให้พี่เล้ียงพยายามคอยดูความ
บรสิ ทุ ธใิ์ หร้ แู้ นเ่ สยี กอ่ น ใหผ้ หู้ ญงิ ตอ่ ผหู้ ญงิ ดกู นั เอง แลว้ ทา่ นจงึ จะสงั่ ใหบ้ วช เรอื่ งบวชนี้
มันไมใ่ ช่เร่ืองส�ำคัญ แต่ปัญหาเรอื่ งดูคนซิมันยาก คือคนน้นั ต้องไม่ตง้ั ครรภ์ติดมา
ทา่ นระวงั ทตี่ น้ เหตเุ อาไวก้ อ่ น มเิ ชน่ นนั้ จะเปน็ เรอ่ื งทจี่ ะมาหนกั ใจภายหลงั ถา้ บรสิ ทุ ธิ์
ดีแล้ว ก็ต้องดอู กี ว่าจะเขา้ กบั หมคู่ ณะเขาได้ไหม มกี ริ ิยามารยาทสงั วรส�ำรวมเหมอื น
เพอ่ื นเขาไหม สำ� หรบั ระยะเวลาของการบวชชนี นั้ กไ็ มแ่ นน่ อน บางคนกส็ บิ หา้ วนั บางคน
กห็ นงึ่ เดอื น สามเดือน ขึน้ อยู่กบั จุดประสงคข์ องแต่ละบคุ คลทเี่ ขา้ มาวา่ เปน็ อย่างไร”

เสียสละ อดทน เพื่อมรรคผลนิพพาน

แม่ชีวัดหนองป่าพงน้ันเปรียบเสมือนพลังเงียบเพราะเก็บตัวอยู่แต่ในส�ำนัก
ประพฤติตนตามข้อวัตรปฏิบัติที่วางเอาไว้ส�ำหรับแม่ชี ส�ำหรับกิจส่วนรวม คือการ
สนบั สนุนเกอื้ กลู ความเป็นอยทู่ ีผ่ าสุกพอสมควรแก่การประพฤตปิ ฏบิ ัติของพระภิกษุ

452

สามเณรน้นั แม่ชเี ปน็ กำ� ลังส�ำคญั ทเี ดียว ทง้ั ๆ ทเ่ี ดมิ ทีเดียวหลวงพอ่ มไิ ด้ประสงค์จะ
ให้ตัวท่านและพระภิกษุสามเณรต้องเป็นภาระแก่ผู้ใดในเรื่องความเป็นอยู่ เพราะ
อาหารการขบฉันก็อาศัยการบิณฑบาต แต่เมื่อสมาชิกเพ่ิมจ�ำนวนมากข้ึน ทั้งฝ่าย
พระและฝา่ ยชี บิณฑบาตไมพ่ อฉัน แมช่ ีก็ช่วยกันประกอบอาหารมาเสรมิ บณิ ฑบาต
ยิ่งพระมาก งานครัวส�ำหรบั แม่ชกี ย็ ่งิ หนัก นอกจากนี้ก็ยงั มีงานโยธาอีกหลายชนิดท่ี
คอยแรงงานจากมอื นอ้ ยๆ เหลา่ นอี้ ยเู่ ชน่ กนั เปน็ ตน้ วา่ งานตดั ฟนื เผาถา่ น ทำ� สวนครวั
ทำ� ถนน ขดุ ทางระบายนำ�้ และเมอื่ ครงั้ สรา้ งกำ� แพงวดั นน้ั แมช่ กี ย็ งั ทำ� อฐิ ใชเ้ องเสยี ดว้ ย
ชวี ติ ของแมช่ จี งึ เปน็ ชวี ติ แหง่ การเสยี สละและอดทนโดยแท้ แตน่ ก่ี ค็ อื คณุ ธรรมพนื้ ฐาน
ทจี่ ำ� เปน็ สำ� หรบั นกั ปฏบิ ตั ิ ซง่ึ หลวงพอ่ ปลกู ฝงั ใหก้ บั ผหู้ ญงิ นกั บวชอยา่ งแยบคายนนั่ เอง
เพราะผู้หญิงกไ็ ด้ช่อื อยู่แลว้ วา่ เปน็ เพศทอี่ ่อนแอ ถา้ ไมอ่ ดทนให้มากเป็นพิเศษเข้าไว้
การปฏิบัติคงไปไม่รอด และส�ำนักชีวัดหนองป่าพงก็คงไม่เกิดขึ้นและย่ังยืนมาจน
ทกุ วนั น้ีเป็นแน่ กฎระเบยี บอันรดั กมุ รอบคอบทห่ี ลวงพ่อก�ำหนดข้นึ เป็นขอ้ กตกิ าให้
แมช่ ีปฏบิ ตั ิโดยเนน้ ขอ้ วตั รสำ� คญั บางประการ เช่น การพดู นอ้ ย ไม่คลกุ คลี มคี วาม
สามคั คี มเี มตตาตอ่ กนั ทำ� ใหส้ ำ� นกั ชวี ดั หนองปา่ พงเปน็ ชมุ ชนสตรที ส่ี งบระงบั มรี ะเบยี บ
งดงามด้วยความส�ำรวมตามวสิ ัยนกั บวช

อนง่ึ การทต่ี อ้ งครำ่� เครง่ จำ� เจอยกู่ บั งานหนกั ตาปตี าชาตนิ น้ั สำ� หรบั คนทว่ั ไปซง่ึ ไม่
เคยได้ฝึกฝนอบรมจิตใจมาเพียงพอ น่าจะเป็นภาวะท่ีชวนให้เบ่ือหน่ายท้อถอยได้
เหมอื นกนั แมช่ เี องกค็ งเหนด็ เหนอื่ ยอยไู่ มน่ อ้ ย แตก่ ต็ อ้ งไมห่ นา่ ย และอาจจะมบี างวนั
ทน่ี กึ ทอ้ แตก่ ต็ อ้ งไมถ่ อย เพราะทกุ คนคงไดต้ ระหนกั แลว้ วา่ งานเหลา่ นน้ั เปน็ เพยี งงาน
ภายนอก ถงึ อยา่ งไรกไ็ มม่ วี นั จบสน้ิ ลงได้ และหลวงพอ่ คงมไิ ดม้ งุ่ หมายใหแ้ มช่ เี ขา้ มา
มงุ่ มน่ั อยกู่ บั งานเหลา่ นี้ เพราะทา่ นไดม้ อบหมายงานภายในซงึ่ ทำ� ไดเ้ สรจ็ สนิ้ แกท่ กุ คน
แล้วตั้งแตว่ ันแรกท่ีเข้ามาบวช นนั่ คืองานในหน้าทข่ี องสมณะ

453

โอวาท-หนา้ ทข่ี องสมณะ

(อบรมแมช่ วี ดั หนองป่าพง)

การงานของเราทเี่ ราจะตอ้ งทำ� ใหร้ จู้ กั หนา้ ทขี่ องพระทบี่ วชมาแลว้ หนา้ ทข่ี องเณร
ทบ่ี วชมาแลว้ หนา้ ทขี่ องชที บี่ วชมาแลว้ มหี นา้ ทอ่ี ยา่ งไร ควรทำ� อยา่ งไร ควรคดิ อยา่ งไร
ควรนึกอยา่ งไร

ในเวลานเี้ ดยี๋ วนเ้ี ราคดิ อะไรอยู่ เราทำ� อะไรอยู่ เราคดิ ถกู ไหม คดิ ผดิ ไหม คดิ อจิ ฉา
คนอ่นื ไหม คดิ โกรธคดิ โลภไหม ให้ดปู จั จบุ นั น้ี ให้รบี ตดั สนิ เสยี เพราะวันคืนมนั
ลว่ งไปๆ เราจะมานง่ั เปน็ ทกุ ขอ์ ยนู่ หี่ รอื นท่ี า่ นสอนอยา่ งนี้ ถา้ ทา่ นยงั เปน็ อยมู่ ชี วี ติ อยู่
ท่านจะพูดอย่างน้ี แต่ท่านพูดด้วยตัวหนังสือ วันคืนล่วงไปๆ บัดน้ีเราท�ำอะไรอยู่
ความเปน็ จริงทา่ นกำ� ชบั พวกเราใหเ้ รารูต้ ัวเราเองทุกคนว่า เราบวชเปน็ ชี หน้าทีข่ องชี
คอื อะไร เราจะมาละกเิ ลส เรารู้จักกิเลสแล้วหรอื ยัง สง่ิ ทเี่ ราจะตอ้ งละ เรารจู้ ักไหม
เรามาละความชว่ั เรารูจ้ ักไหม เราละแลว้ หรอื ยงั หรอื ก�ำลังทีจ่ ะละ สิง่ ที่เราก�ำลังละ
เปน็ อยา่ งไร กำ� ลงั อดกลน้ั อยหู่ รอื อยา่ งไร ทนไหม มอี ะไรไหม เราพดู อยา่ งสมณะแลว้
หรอื ยงั เราทำ� อยา่ งสมณะแลว้ หรอื ยงั เรากนิ อยา่ งสมณะแลว้ หรอื ยงั ทเี่ ราบวชมานี้ นท่ี า่ น
ถามปัญหา ให้ตัดสนิ ซเิ พราะอะไร เพราะวันคืนมนั ลว่ งไปๆ จะมาท�ำอยู่อย่างนห้ี รือ

มรี าคะ มโี ทสะ รบี กำ� จดั มนั เสยี รบี ภาวนามนั เสยี อยา่ มาทำ� ความประมาทอยทู่ น่ี ี้
เราบวชเป็นพระมาแลว้ บวชเป็นเณรมาแล้ว บวชเปน็ ชีมาแล้ว มันแตกต่างจากเพศ
ของคฤหสั ถแ์ ลว้ เราจะมาคดิ อยา่ งคนคดิ บรโิ ภคกาม มนั จะไดห้ รอื เวลามนั นอ้ ย เวลามนั
ไมม่ าก เพราะวนั ๆ หนง่ึ มนั เปลย่ี นไปๆ ไมค่ งที่ เราจะมาอาศยั ความประมาทอยนู่ ห่ี รอื
จะมายดึ มน่ั ถอื มน่ั อยนู่ หี่ รอื จะมาทำ� ความยงุ่ ยากอยใู่ นใจเรานหี่ รอื ทำ� ไมเราไมป่ ลด
ปลอ่ ยราคะ โทสะ โมหะ ของเรา ทำ� ไมไมป่ ลดปลอ่ ยมนั ไปเสยี ละ่ เราตอ้ งเหน็ โทษมนั
ถา้ เราไมเ่ หน็ โทษมนั เรากล็ ะมนั ไมไ่ ด้ เราปลดปลอ่ ยมนั ไปไมไ่ ด้ เสยี ดายความชวั่ อยู่
อย่างนั้นแหละ บางทีก็อยู่อย่างนั้นแหละบวชไป ๙ ปี ๑๐ ปี ๒๐ ปี ชาตินชี้ าติหน้า
เป็นอยู่อย่างน้ี นี่ท่านสอนว่า ไม่รู้จักหน้าที่การงานของเจ้าของว่าเราควรท�ำอย่างไร

454

เมอ่ื มคี วามโกรธขน้ึ มา เรากอ็ ดซิ โกรธ มนั ไมใ่ ชพ่ ระพทุ ธเจา้ นี่ และทา่ นไมไ่ ดส้ อนหรอก
ทำ� ไมถึงโกรธ เพราะเราคิดผดิ ทำ� ไมเราถึงหลง เพราะเราคิดผดิ ทำ� ไมเราถึงโลภ
เพราะเราคิดผดิ คิดผิดคอื อะไร มันเป็นมจิ ฉาทฏิ ฐิ มันจงึ คิดผดิ อยา่ งน้ัน

มิจฉาทฏิ ฐิ จงึ นำ� ความทกุ ข์มาใหเ้ รา เราจึงไม่สงบ และความสงบอยู่ท่ีตรงไหน
มนั อยูท่ ่ีสมั มาทิฏฐิ ความเห็นชอบ ถ้ามคี วามเหน็ ชอบมันกส็ งบเท่านนั้ แหละ มันก็
ไมม่ โี ลภ ไมม่ โี กรธ ไมม่ หี ลง ไมม่ เี พราะเหน็ โทษมนั แลว้ ไมย่ ดึ โลภไว้ ไมย่ ดึ โกรธไว้
ไมย่ ดึ หลงไว้ ความชวั่ ทงั้ หลายทเ่ี กดิ มากม็ ี แตท่ า่ นปลอ่ ยมนั ปลอ่ ยมนั ไป วางมนั ไป
ละมันไป ใหม้ นั ไหลผา่ นไปเร่อื ยๆ เปน็ อย่างนี้

ทำ� ไมถงึ ปลอ่ ยมนั ไป เพราะวา่ ชวี ติ ของฉนั มนั นอ้ ย เวลาของฉนั มนั นอ้ ย มนั นอ้ ย
เพราะอะไร เพราะวนั คนื เหน็ ไหมมนั ลว่ งไปๆ จะมาทำ� ใหม้ นั ทกุ ขอ์ ยทู่ ำ� ไม จะยดึ อยทู่ ำ� ไม
ปว่ ยการปว่ ยเวลาของเรา เรากป็ ลอ่ ยมนั ไปเสยี ดกี วา่ ถา้ คดิ ตกลงอยา่ งนี้ มนั กป็ ลอ่ ย
มนั กว็ าง

ความเหน็ ชอบ คอื ทสี่ งบ ถา้ ใครไมม่ คี วามเหน็ ชอบ ไปเถอะ จะไปอยใู่ นปา่ กไ็ ปเถอะ
จะไปอย่คู นเดยี วก็ไปเถอะ จะไปอยทู่ ่ไี หนไม่ใหเ้ หน็ คนกช็ ่างเถอะ แต่ใจมันเหน็ อยู่
นน่ั แหละ ตาไมเ่ หน็ แตใ่ จมนั เหน็ ความสงบจรงิ นนั้ ไมใ่ ช่ทงุ่ นา ไมใ่ ชป่ า่ ไมใ่ ชไ่ ปอยู่
คนเดยี ว แตว่ า่ มนั เปน็ เหตเุ สยี หนอ่ ยหนง่ึ ถา้ เราตอ้ งการความสงบ เราไปอยปู่ า่ จะทำ�
ความสงบไดเ้ รว็ กวา่ ดกี วา่ ไมใ่ ชว่ า่ พอไปถงึ ปา่ แลว้ จะสงบ ไมใ่ ชไ่ ปถงึ ภเู ขาแลว้ มนั สงบ
ไม่ใชอ่ ย่างนนั้

ความสงบนัน้ ต้องเกิดจากความเห็นชอบ ไมใ่ ชเ่ กิดจาก มิจฉาทิฏฐิ ทีนีเ้ ราเปน็
นกั ปฏบิ ตั ทิ จี่ ะตอ้ งมกี ารปลอ่ ยวาง พวกมากกต็ อ้ งรจู้ กั สามารถอยไู่ ด้ เมอ่ื ถงึ เวลาทเี่ รา
จะตอ้ งอยกู่ อ็ ยไู่ ด้ พวกนอ้ ยเรากอ็ ยไู่ ดเ้ มอ่ื เราจะตอ้ งอยู่ หรอื พวกนอ้ ยเราไปกไ็ ด้ เมอ่ื ถงึ
เวลาทเี่ ราจะตอ้ งไป ไปด้วยดี ไมใ่ ชไ่ ปเพราะอะไร ไม่ใช่วา่ ท่ีน่ไี มใ่ ช่ทอ่ี ยูข่ องสมณะ
ที่สมบูรณ์ เรายังไม่ได้ฝึกในสิ่งท่ีสมควรอย่างน้ี ความเป็นจริงแล้วสัมมาทิฏฐิมีอยู่
ตรงไหน อยตู่ รงนน้ั แหละความสงบ ถา้ หากเราไมร่ อู้ ยา่ งน้ี เราไปอยคู่ นเดยี วกไ็ มส่ งบ
จะไปอยมู่ ากคนมันกไ็ มส่ งบ มนั ไม่สงบทัง้ นัน้ แหละ เพราะมนั เปน็ มจิ ฉาทิฏฐิ

455

เรื่องนี้เราต้องค้นคิดให้มันดีๆ อย่างที่วัดหนองป่าพงเรานี่ อาตมาเคยเทศน์
ให้พระให้เณรฟงั ไปธดุ งค์อยากจะไปธุดงค์ที่ไหน วัดหนองปา่ พงน่มี นั ธุดงค์เท่าไหร่
เอาไหม เอาปา่ ไหม เอาอะไรไหม มนั เปน็ ทีส่ งบระงับดเี หลอื เกนิ เขาท�ำงานกันเปน็
เวลาเท่านั้นแหละ ทำ� งานกันเปน็ เวลา บางรปู กค็ ดิ ว่า เฮ้ย! ... ไปสวดมนต์ ไปทำ� วัตร
ไมไ่ ดเ้ กดิ ประโยชน์อะไร ไม่ได้ท�ำสมาธิ น่ีพระขีเ้ กยี จ เห็นไหม เห็นอย่างนั้น

การสวดมนตก์ ารทำ� วตั ร นมี่ นั ขเ้ี กยี จทำ� แกค้ วามขเ้ี กยี จนนั่ ซิ มนั อยากขเ้ี กยี จนี่
ไปเลา่ เรอ่ื งธรรมะ ไปสรรเสรญิ คณุ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ มนั ผดิ ไหม มนั บาปไหม
หมเู่ พอ่ื นโดยมากเขาทำ� อยา่ งน้ี เรากท็ ำ� กะเขาซิ ถา้ หากวา่ คนเราไปอยอู่ ยา่ งหนงึ่ แลว้ คดิ
วา่ ไมต่ อ้ งอะไรหรอก ไปสวดมนต์ ทำ� วตั ร มนั จะไดอ้ ะไร เหมอื นกบั รอ้ งเพลงเทา่ นน้ั แหละ
แลว้ อะไรจะมเี ปน็ กจิ การเปน็ หลกั ฐาน คนเกา่ กด็ ี คนใหมก่ ด็ ี ตอ้ งฝกึ กนั อยา่ งนี้ อนั นมี้ นั
เปน็ ทางทถี่ กู พอดรี ะฆงั ทำ� วตั ร มนั กน็ กึ ไมอ่ ยาก มนั ขเ้ี กยี จ นี่ ตอ้ งไป ไปแกค้ วามขเ้ี กยี จ
ไมต่ อ้ งแกอ้ นื่ หรอก นมี่ นั กด็ อี ยแู่ ลว้ ใหเ้ ราเขา้ ใจอยา่ งนน้ั ถา้ เราไปคดิ อะไรไมม่ อี ะไร
เปน็ หลกั การ สารพดั อยา่ ง มนั ตอ้ งมกี ารสามคั คกี นั อยา่ งเชน่ พระพทุ ธเจา้ ใหป้ ระชมุ กนั
อยา่ งนอ้ ยเดอื นละครง้ั เพอื่ ใหเ้ ปน็ กายสามคั คกี นั มอี ะไรจะไดผ้ กู พนั เปน็ พวก เปน็ สงั ฆะ
เปน็ สงั โฆ เปน็ หมขู่ องสงฆ์ มคิ สงั โฆ หมแู่ หง่ เนอ้ื สกณุ าสงั โฆ หมแู่ หง่ นก อรยิ สงั โฆ
หมแู่ ห่งพระอริยเจ้า มันเป็นหมู่เปน็ หมวด ถงึ แมว้ า่ มันไม่เหมอื นกนั อย่างนก แมต้ า่ ง
พนั ธก์ุ นั แตก่ เ็ ปน็ นก บางตวั ปากยาวๆ บางตวั ปากสนั้ ๆ บางตวั มปี กี ยาว บางตวั มปี กี สน้ั
แตม่ นั กเ็ ปน็ นกเหมอื นกนั เรยี กวา่ มนั เปน็ หมแู่ หง่ นก มนั ไปกนั เปน็ กลมุ่ หมขู่ องพวก
โยมชกี เ็ หมอื นกนั หมขู่ องพระของเณรกเ็ หมอื นกนั ตอ้ งมลี กั ษณะเหมอื นนก ตอ้ งเปน็
อย่างนนั้

ลกั ษณะของผปู้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ติ อ้ งสงบ ทำ� จติ ของเราใหส้ งบ ถา้ เราไมม่ ปี ญั ญาจะ
ทำ� ความสงบไมไ่ ด้ ทอ่ี ยสู่ มบรู ณเ์ กนิ ไป อาหารสมบรู ณเ์ กนิ ไป กย็ งั ไมส่ งบ อะไรสมบรู ณ์
กย็ งั ไมส่ งบ เพราะจติ มนั ยงั ไมเ่ หน็ ชดั ความชวั่ ทง้ั หลายทม่ี อี ยนู่ น่ั แหละ เราจะละมนั
และจะละไมไ่ ดถ้ า้ เราไมเ่ หน็ โทษมนั อยา่ งชดั แจง้ เราตอ้ งเหน็ โทษมนั ทนี ค้ี ดิ ไปพจิ ารณาไป
แล้วกต็ ้องตกลง ต้องพยายาม

456

พวกญาตโิ ยมทงั้ หลายทกุ ๆ คน อยา่ งทกุ วนั น้ี วดั หนองปา่ พงเรานนี่ ะ พดู งา่ ยๆ
ในสมยั นเี้ ปน็ วดั ตวั อยา่ ง เขาใหช้ อื่ วดั หนองปา่ พงวา่ วดั ตวั อยา่ ง ตวั อยา่ งทด่ี ี ปฏบิ ตั ดิ ี
ปฏบิ ตั ชิ อบ น่ี คำ� เขาเลา่ ลอื ของคนชาวโลก พระเณรกน็ า่ เลอ่ื มใส ประพฤตดิ ปี ระพฤตชิ อบ
เราลองอ่านมันดีอย่างนั้นไหม อย่างเขาเล่าลือไหม พวกชีก็มีระเบียบเรียบร้อยดี
ประพฤตดิ ปี ระพฤตชิ อบ นา่ เลอ่ื มใส เขาพดู อยา่ งนนั้ ดอี ยา่ งเขาวา่ หรอื เปลา่ หรอื เขา
ว่าแล้วกด็ ีเอาเอง เรามาตรวจดู เราทกุ คนๆ ที่วา่ ทำ� ใหด้ ีกค็ อื คดิ ให้มันดี ทีเ่ ขาว่าเรา
ทำ� ดอี ยเู่ ดยี๋ วน้ี เราตอ้ งคดิ วา่ มนั ดอี ยหู่ รอื เปลา่ เขาวา่ เราไมด่ ี เราตอ้ งคดิ ใหม้ นั ดอี กี วา่
เราไมด่ หี รอื เปลา่ เราเปน็ อยา่ งนนั้ หรอื เราตอ้ งอาศยั ตวั เราเอง ถา้ เราทำ� ไมด่ อี ยู่ แตเ่ ขาวา่
เราดี นมี่ นั โกหกเขา คนนน้ั เขาพดู ผดิ เราจะไปเขา้ ใจวา่ เราดเี หมอื นเขาวา่ ไมไ่ ด้ เรารอู้ ยู่
ยังมีกิเลสอยู่ ยังมีตัณหาอยู่ เราพยายาม ก็เพิ่มข้อประพฤติปฏิบัติเราขึ้นไปอีก
ตรวจดกู าย วาจา ใจ ของเจา้ ของทมี่ อี ยนู่ ี้ ตรวจดทู กุ วนั ๆ มนั พรอ่ งตรงไหน มนั ขาด
ตรงไหนต้องตอ่ ตรงนัน้ มนั ยาวตรงไหนตอ้ งตัดตรงนน้ั

การปฏิบัตอิ ย่างนเ้ี รยี กวา่ มนั คือคนๆ เดียว อยมู่ ากคนก็อยเู่ หมือนคนๆ เดยี ว
ไมต่ อ้ งวนุ่ วาย ตอ้ งมคี วามอดกลนั้ บางทคี นนนั้ พดู ไมถ่ กู ใจเรา เพราะคนนน้ั มนั อจุ าด
มนั ไมฉ่ ลาด เรากร็ จู้ กั คน รวู้ า่ คนนน้ั กริ ยิ ามนั ยงั ไมค่ อ่ ยจะดี คนๆ นนั้ มนั ยงั ไมฉ่ ลาด
เราตอ้ งรจู้ ักผอ่ นส้นั ผอ่ นยาว ถึงเวลาจะตกั เตือนกนั ก็ตกั เตือนกนั ด้วยดี อยา่ ไปทำ�
อยา่ งนน้ั อยา่ ไปทำ� อยา่ งน้ี อยา่ งนนั้ มนั ไมด่ ี คนเราถา้ หากวา่ จะไปเตอื นคนอน่ื กต็ อ้ ง
เตอื นเราเสียก่อน เตือนทำ� ไม ถา้ ไปเตือนเขาแต่เขาไมฟ่ งั มนั จะเกิดโมโหข้ึน เราจะ
เตอื นคนๆ น้ี ก็ต้องท�ำตวั เราให้ดเี สยี กอ่ น เขาจะด่าจะว่าอะไร ก็ช่างเขาเถอะ เราได้
สร้างความดแี ล้ว ถ้ามเี หตุต้องเตือน เราก็ตอ้ งไปเตอื นเขา ถ้าเขาฟังกด็ ี ถ้าเขาไม่ฟัง
กต็ าม เรือ่ งของเขา นี่ คนเตอื นต้องอยูใ่ นลกั ษณะน้ี

คนทถี่ กู เขาเตอื นนน้ั คนนพี้ ดู ไมด่ ที ำ� ไมด่ ี เรากฟ็ งั ดู จรงิ ดงั คำ� เขาไหม เขาวา่ เราไมด่ ี
จรงิ ไหมทเี่ ราไมด่ ี ตอ้ งฟงั กอ่ น ถา้ เราดอี ยู่ แตเ่ ขาวา่ เราไมด่ ี เขากพ็ ดู ไมถ่ กู เขาคดิ ไมถ่ กู
กใ็ หเ้ ปน็ เรอื่ งของเขา เราตอ้ งปลอ่ ยตอ้ งวาง เขา้ สธู่ รรมะใหไ้ ด้ ใครจะวา่ ดวี า่ ชวั่ เรากน็ ำ�
มาพิจารณาเข้าสู่ธรรมะท้ังนั้น เราต้องตรวจดูว่าลักษณะอย่างนี้ เราจะท�ำอย่างน้ี

457

เราคดิ อยา่ งไร เราคดิ อจิ ฉาคนอน่ื ไหม เมอ่ื เขาพดู กบั เราวา่ คณุ นะ่ มนั อจิ ฉาฉนั ถงึ พดู
อยา่ งนี้ ถงึ ทำ� อยา่ งน้ี เราตอ้ งรจู้ กั วา่ มนั จรงิ หรอื เปลา่ เมอ่ื เราจะพดู จะทำ� ตอ้ งรจู้ กั รบั รอง
ตวั เรา เราไมค่ ดิ อยา่ งนน้ั เรามเี จตนาอนั ดี แตค่ นนน้ั วา่ เรามเี จตนาไมด่ ี เรากส็ บายใจ
อยไู่ ดก้ เ็ พราะรตู้ วั ของเราอยแู่ ลว้ เขาวา่ เราไมด่ ี แตเ่ จตนาเราดอี ยู่ ดงั นน้ั ทา่ นจงึ ใหม้ ี
สตทิ กุ เวลา เมอื่ จะพดู อะไร เรากต็ ง้ั ใจพดู ดไี หม เพอื่ อะไร เราตอ้ งรจู้ กั ของเรา เมอ่ื คนอน่ื
เขาวา่ พดู อยา่ งนมี้ นั ไมด่ ี เรากส็ บาย เพราะเราคดิ ดอี ยแู่ ลว้ เราพยายามทำ� ใหด้ อี ยแู่ ลว้
คิดดีอยแู่ ล้ว คนที่ว่าไมด่ ี เขาพูดผดิ เรากส็ บายใจ

อตตฺ นา โจทยตตฺ านํ จงเตอื นตนดว้ ยตนเอง ตอ้ งเตอื นอยา่ งนี้ จะใหอ้ าตมาเตอื น
ทกุ คนๆ ทกุ เวลาๆ นพี่ รรษานก้ี เ็ พงิ่ ไดม้ านเ่ี หน็ ไหม ถา้ อาศยั อาตมามาเตอื น ญาตโิ ยม
ทกุ คนๆ ญาตโิ ยมคงจะโงเ่ ตม็ ทเี สยี แลว้ นพี่ รรษานเี้ พงิ่ มาตกั เตอื น อตตฺ นา โจทยตตฺ านํ
จงเตอื นตนดว้ ยตนเอง คมุ้ ครองตวั เอง อปุ กปุ ปฺ ํ จติ ตฺ ํ เราคมุ้ ครองจติ ของเราเอง เรารกั ษา
ตัวเอง

ดงั นนั้ นานๆ อาตมาจงึ เดนิ เขา้ มาแลว้ จะวา่ ปฏบิ ตั เิ อาเองเดอ้ ทกุ คนปฏบิ ตั เิ อาเอง
ดเู อาเอง สอนใหด้ เู อาเอง ใหร้ กั ษาเอาเอง คอื ใหเ้ ตอื นเจา้ ของเองวา่ การกระทำ� เราดไี หม
ที่เราท�ำอยู่ทุกวันนี้สมกับเป็นสมณะไหม พูดสมกับเป็นสมณะไหม ท�ำสมกับเป็น
สมณะไหม ตอ้ งคดิ ใหม้ นั ดอี ยา่ งนี้ ดงั นนั้ ใหเ้ ขา้ ใจเสยี วา่ ไมต่ อ้ งอนื่ ละ่ วดั ปา่ พงนมี่ นั
ระดบั ประเทศ ไมใ่ ชร่ ะดบั อำ� เภอ ระดบั จงั หวดั แตเ่ ปน็ ระดบั ประเทศ ยกตวั อยา่ ง คอื
เหมือนอาตมานั่นแหละ เขาต้องเข้าใจว่าอาตมาเป็นอรหันต์แล้วเด๋ียวน้ี แต่ว่าเรื่อง
ของเขาเปน็ เรอ่ื งเขาพดู ไป เราจะเปน็ จรงิ อยา่ งนน้ั หรอื ไมเ่ ปน็ จรงิ อยา่ งนนั้ มนั อยทู่ เี่ รา
เรอ่ื งทเี่ ขาพดู ไป ใหเ้ ขาพดู ไปอยา่ งนนั้ นพ่ี ระอรหนั ตม์ าแลว้ เราจะดใี จไหม เราจะเปน็
หรอื ยงั หรอื ยงั ไมเ่ ปน็ เปน็ เรอ่ื งเขาพดู หา้ มไมไ่ ด้ เราตอ้ งตรวจดเู รา เปน็ ไมเ่ ปน็ เรารู้
ทต่ี วั ของเรา เราไมต่ อ้ งอาศยั คนอนื่ เขา เราเตอื นอยอู่ ยา่ งน้ี เขาเตอื นเราอยอู่ ยา่ งน้ี เราก็
เตอื นเราอยอู่ ย่างน้ี อนั น้ีคำ� พูดประชาชนมันเปน็ อย่างนนั้

ดงั นน้ั วดั หนองปา่ พงนกี้ เ็ รยี กวา่ ระดบั ประเทศ ในทกุ วนั นแ้ี มช่ กี ส็ ำ� รวมนา่ เลอ่ื มใส
พระสงฆก์ น็ า่ เลอื่ มใส คนทกุ ๆ จงั หวดั มารวมสารพดั อยา่ ง ดซู ิ ชฝี รง่ั กม็ ี พระฝรง่ั กม็ ี

458

พระฝรัง่ เขาวา่ ดี ดีไหมล่ะ ชฝี รั่งเขาว่าดี ดไี หมละ่ หรอื เขาว่าดีกด็ ีอยา่ งนน้ั หรือ โอ้
พระฝรง่ั นดี่ ี ทา่ นอยเู่ มอื งนอกอตุ สา่ หม์ าบวช แหม ศรทั ธาทา่ นมากเหลอื เกนิ ผหู้ ญงิ ฝรงั่
มาเมืองไทยก็บวชเป็นชีฝรั่ง แหม น่าเลื่อมใสดีเหลือเกิน เราดีจริงอย่างนั้นไหม
เราตอ้ งรเู้ ราเอง อยา่ ไปเชอ่ื คนอน่ื เขา นี่ ระวงั ใหด้ ี เขาวา่ เราชวั่ นน่ั คำ� เขาพดู เขาวา่ เราดี
เขาพดู ไมใ่ ชต่ วั เรา ตวั เรา เรารตู้ วั เราเอง อนั นใี้ หเ้ กบ็ ไวใ้ นตวั ของเรา พยายามทำ� ทกุ ๆ คน
จะตอ้ งทำ� อยา่ งนั้น

ทเี่ รามาน้ี มาปลอ่ ยมาวาง คนอน่ื เตอื นเรากร็ บั สาธเุ ลย แหม ไมต่ อ้ งจา้ งเขา แตเ่ ขา
มาเตอื นเรา ทนี เี้ ราทำ� ถกู หรอื ทำ� ผดิ กฟ็ งั เถอะ ฟงั มนั ทำ� ใหเ้ กดิ ปญั ญา อาตมาจงึ ไดน้ ำ�
ของดีๆ มาฝาก พวกเซน เขาสอนให้ลดทิฏฐิมานะ ไม่ต้องเรียนอะไรมากหรอก
เมอื่ นง่ั สมาธิ พอนง่ั สปั หงก เขาจะเอากระบองมาตศี รี ษะ พอลกู ศษิ ยม์ องเหน็ อาจารย์
ขอบคุณครบั ที่ชว่ ยเอากระบองมาตีศรี ษะผมน่ี ชว่ ยเตอื นผม ขอบคุณครบั พวกเรา
เปน็ แมช่ อี ยนู่ จี่ ะขอบคณุ กนั ไดไ้ หม ตอ้ งลองดซู ิ เราตอ้ งมปี ญั ญาซิ ชที กุ คน แกๆ่ สาวๆ
ทง้ั นน้ั ทอี่ ยนู่ ี่ ถา้ เรางว่ งนอน ใหช้ คี ำ� ฟา้ เอากระบองมาตศี รี ษะ ขอบคณุ คะ่ จะวา่ ไดไ้ หม
ให้เข้าใจชี

วดั ดซู วิ ่ากเิ ลสของเรากับของเขาขนาดไหน ดกู ็ได้ ถ้าถกู เราบา้ งจะเป็นอย่างไร
ดงั นนั้ การสอน อาตมากย็ งั ยอมลกู ศษิ ย์ อะไรถา้ มนั จะผดิ กใ็ หเ้ ตอื นดว้ ย แตเ่ ปน็ อาจารย์
เขามันก็ย่ิงยาก โยมท้ังหลายน้ันมีก�ำไร อาตมาบอกไม่ต้องเกรงใจถ้าอาตมาผิด
โยมจะเตือนน่ียาก ไม่มีใครเตือนเพราะเปน็ ครูบาอาจารย์ จงึ พากันกลวั เกรง ดังนัน้
การปฏบิ ตั เิ มอ่ื เปน็ พระเถระมนั ยากลำ� บาก บางครงั้ เราผดิ เขากป็ ลอ่ ยใหเ้ ราผดิ ไปเรอ่ื ยๆ
ไมร่ ตู้ วั ของเรา ถา้ เขาจะเตอื น เขากก็ ลวั เรา เกรงเราอะไรเรา มนั หาคนทจ่ี ะสอนไดล้ ำ� บาก
แตพ่ วกเรานส่ี บายกนั ทกุ คน ถา้ หากทำ� ผดิ มา กม็ คี นบอกเลยมนั ดเี หลอื เกนิ อยา่ ไปคดิ
อยา่ งโนน้ อยา่ งนเ้ี ลย ใหเ้ ขา้ ใจการปฏบิ ตั เิ ปน็ เรอ่ื งอยา่ งนเี้ อง ถา้ เราละเราวาง มนั กห็ ยดุ
มันไม่หนกั ความยดึ มัน่ ถอื มั่นน่มี ันหนกั

ผคู้ นทงั้ หลายมาวดั หนองปา่ พงเพอื่ จะมาดแู มช่ ี มาดพู ระ มาดขู อ้ ปฏบิ ตั ิ เขาไมต่ อ้ ง
ไปถามอะไรหรอก กา้ วเขา้ มาในวดั ไปมองดกู ฏุ ขิ องพระ ดกู ฏุ ขิ องชี เขา้ มาในวดั สถานท่ี

459

วดั มนั สะอาด เกบ็ ของเปน็ สดั สว่ นเรยี บรอ้ ยอยา่ งสมณะ เขากม็ คี วามเลอ่ื มใสแลว้ ไมต่ อ้ ง
เทศนห์ รอก อะไรทม่ี นั เกะกะ เรากต็ อ้ งชว่ ยกนั เกบ็ ชว่ ยกนั ทำ� ชว่ ยกนั รกั ษา อนั นแี้ หละ
คอื เทศน์ คนเลอื่ มใสอยา่ งน้ี

ตน้ ไมอ้ ยใู่ นปา่ มนั เทศนใ์ หเ้ ราฟงั ไหม ตน้ ทเ่ี ราชอบนน่ั แหละ ดอกไมม้ นั เคยเทศน์
ใหเ้ ราฟงั ไหม ทำ� ไมถงึ วา่ ฉนั ชอบเหลอื เกนิ ฉนั ชอบเหลอื เกนิ ดอกไมม้ นั ไดเ้ ทศนไ์ หม
มนั เกดิ ตามธรรมชาตขิ องมนั ตา่ งหาก แตค่ นไปชอบมนั เอง อนั นก้ี เ็ หมอื นกนั ลกั ษณะ
อนั นมี้ นั เปน็ ธรรมในตวั ของมนั เราไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งไปเทศนอ์ ะไรใหม้ นั มากหรอก เราปฏบิ ตั ิ
ของเราเทา่ นัน้ แหละ

อาตมายงั คดิ เลยวา่ การสรา้ งวดั ตง้ั แต่ ๖ พรรษาหลงั จากปฏบิ ตั แิ ลว้ อาตมาไมเ่ หน็
อนื่ ไกลนอกจากเรอื่ งปฏบิ ตั ิ ไมต่ อ้ งไปขอรอ้ งไปออกการด์ ไมต่ อ้ งไปทำ� อะไร มนั อยใู่ น
ขอ้ ปฏบิ ตั ทิ ้งั หมด จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ เภสชั ไม่อย่นู อกเหนือนน้ั เราปฏิบัติให้
ดเี ถอะ ปฏบิ ัตใิ หม้ นั ดีขน้ึ ให้มนั ดใี นเรา ไม่ตอ้ งไปร้องขอหรอก ไมใ่ ชแ่ ตใ่ นเมืองนี้
ไปเมืองนอกเขาก็ยังเล่อื มใส

อาจารยส์ เุ มโธเคยพดู วา่ หลวงพอ่ นเี่ ปน็ พระแปลกเหมอื นกนั ผมอยนู่ กี่ ไ็ มม่ ใี คร
ปวารณาหรอก หลวงพอ่ ไปทไ่ี หน เขากป็ วารณาปัจจยั อันน้นั อนั นี้ใหอ้ ย่เู รือ่ ยๆ เลย
แตอ่ าตมาไม่เคยเอามา เงนิ กห็ ลายหมน่ื แตไ่ ม่เอา เอาใหส้ เุ มโธ เอาไว้ตรงน้ันแหละ
เมอื่ พระไทยพระฝรง่ั ไปมา เมอ่ื ชฝี รง่ั ไปมา ถงึ คราวจำ� เปน็ ขดั ขอ้ งจรงิ ๆ เอานใ่ี ชเ้ ถอะ
ถ้าจะนำ� ไปใช้ในทางไมม่ ีประโยชนไ์ ม่เอา และไม่เคยเอามา ท้ิงไวเ้ ป็นส่วนกลางนั้น
ไม่ต้องเอาของเขามา ของๆ เขา ต้องท�ำกนั เสียอย่างนี้ คดิ อย่างนท้ี ุกคน ไม่ว่าจะเปน็
เมืองเราเมืองอื่นก็เหมือนกัน เขามศี รัทธาเพราะการกระท�ำ

อาตมาเหน็ วา่ ถา้ เราทำ� มนั ดที ส่ี ดุ แลว้ เทวดาเหน็ พอเหน็ ปบุ๊ อยากเอาของมาใหแ้ ลว้
อยา่ งนอ้ ยอยากจะมาถวายจงั หนั ถา้ ไมม่ าถวายจงั หนั ปวดศรี ษะ ศรี ษะจะแตก ตอ้ งอยาก
มาตอ้ งมา จะอยทู่ ไ่ี หนกม็ า ไมใ่ ชม่ เี ฉพาะทนี่ ี่ ไปอยภู่ เู ขากม็ มี าหา ไมเ่ คยเหน็ กม็ า ไมร่ ู้
คิดถึงทำ� ไมอะไรก็ไมร่ ู้ นค่ี ือคุณธรรมท่เี ราตอ้ งปฏิบตั ิ

460

ฉะน้ัน การปฏิบตั คิ ือของดีทส่ี ุด พวกเราทั้งหลาย เราจะหาอะไรมายิง่ กวา่ การ
ประพฤตกิ ารปฏบิ ตั ิ ถงึ ทม่ี นั ถงึ ทสี่ ดุ แลว้ จะไมม่ อี ะไรขดั ขอ้ ง จะสรา้ งวดั หนองปา่ พง
ทแี่ หง่ ไหนแหง่ หนง่ึ อกี ไมต่ อ้ งไปขออะไรใครทไี่ หนหรอก เขาเอามาให้ เขาเอามาสรา้ งเอง
เขาดอู ยา่ งน้ี เราไมต่ อ้ งไปขอรอ้ งใคร เราทำ� ดแี คน่ นั้ แหละ มนั ไหลมาๆ สรา้ งทพี่ กั กนั ได้
ท่ีเราอย่นู ี่ อยู่ด้วยบุญบารมีของเรา อย่ดู ว้ ยการประพฤตปิ ฏบิ ตั ิ ถ้าพระทะเลาะกัน
ไมถ่ กู กนั สมภารขโ้ี ลภ ชที ำ� อธกิ รณว์ นุ่ วายกนั จะมอี ะไรตรงนี้ ไมม่ หี รอก เดยี๋ วเขากเ็ อา
ไฟมาจดุ กระต๊อบนอ้ ยๆ ทอ่ี ยู่

เราตอ้ งพากันเขา้ ใจ เราอยู่ไดท้ ุกวนั นีเ้ พราะความดขี องเรา ใหเ้ ข้าใจอย่างน้ัน
ความดีของเราตอ้ งให้มนั ดขี ้นึ ๆ อาตมาชว่ ยแล้ว เรากต็ อ้ งช่วยกนั

อาตมาเคยมใี นปหี นงึ่ หมดเหมอื นกนั ธปู จะจดุ กห็ มด เทยี นจะจดุ กห็ มด หมดไป
ทกุ อยา่ ง ทำ� ไมถงึ หมดไปอยา่ งนน้ั เพราะเรามนั ยงั ดนี อ้ ย ทำ� ใหม้ นั ดขี นึ้ ซิ พอเหน็ หลวงพอ่
มาแลว้ สบาย เอาอาหารมาแล้ว เอาขา้ วมาแล้ว แต่พอหลวงพ่อหนี หลวงพอ่ เอาขนม
นมเนยหนหี มดแลว้ ใครจะเอาหนที ไ่ี หนละ่ เราเหน็ กนั ไหม เรากท็ ำ� กนั ขน้ึ ซิ พรอ้ มกนั
ท�ำข้นึ ซิ จะไปกลัวอะไรกนั ท�ำไม ท�ำให้มนั ดเี ถอะ

การสรา้ งความดอี ยา่ งนไี้ มอ่ ดอยาก ไปทไ่ี หนไมเ่ คยอดอยาก เพราะอะไร เพราะ
การเสยี สละ ถา้ เอามาแคไ่ หน เอาเขา้ กระเปา๋ หมด ไมไ่ ดก้ นิ กนั ขนาดนหี้ รอก หมดแลว้
วดั หนองปา่ พงไมเ่ ป็นวดั หนองป่าพงหรอก

แตอ่ าตมาไดอ้ ะไรมาแบง่ ออกไปหมด ไมว่ า่ สาขาไหนอะไรกต็ าม แบง่ ออกไป บางที
หยกู ยาเขาเอามาถวายเฉพาะเรา กถ็ วายรปู อนื่ เสยี ใหท้ า่ นไดฉ้ นั ยาเพอื่ ใหโ้ รคทา่ นหาย
อาตมากห็ าย ไม่ต้องฉัน หายแล้ว เพราะมนั ไดบ้ ญุ

ในคราวหนงึ่ พระสารบี ตุ รและพระโมคคลั ลานไ์ ปจำ� พรรษาอยทู่ ภ่ี เู ขา พระสารบี ตุ ร
ทา่ นปวดทอ้ ง ปวดจนจะเปน็ จะตาย พระโมคคลั ลานจ์ งึ ถามวา่ เอ! ทา่ นสารบี ตุ ร ทา่ นเคย
เป็นโรคเช่นนม้ี าไหม เคยเป็นครับตง้ั แต่เป็นฆราวาสอยู่ ท่านฉันยาอะไร มนั จึงหาย
โยมแมผ่ มถา้ รวู้ า่ ผมปวดทอ้ งอยา่ งน้ี ทา่ นจะเอาถวั่ เขยี วบา้ ง นำ้� ตาลบา้ ง นมบา้ ง และอนื่ ๆ

461

ท�ำเปน็ ขา้ วมธปุ ายาสกวนเขา้ เมื่อเอาให้ฉันแลว้ ท้องผมจะหายปวด พดู กนั ๒ องค์
อยทู่ ภี่ เู ขา เทวดาไดย้ นิ พอจวนจะรงุ่ เชา้ เทวดาไดไ้ ปหาทายก จบั คอลกู ทายก เอาหนา้
หนั ไปไวข้ า้ งหลงั พดู บา้ ๆ บอๆ ไปเรอื่ ย เอาๆ ๆ ทำ� ไมตอ้ งโทษมนั มงึ จะทำ� ยาไปถวาย
พระสารบี ุตรไหม ถา้ ไมท่ �ำยาไปถวายพระสารีบุตร จะเอาให้ตายๆ ลูกทายกยอมเลย
รบั รองวา่ จะทำ� ยาให้ เมื่อหายข้นึ มา กร็ บี เอาถว่ั เขียวมากวนขึ้นตอนกลางคืน

ตอนเชา้ พระโมคคัลลานไ์ ปบณิ ฑบาต พระสารบี ุตรไปไมไ่ ด้ปวดท้อง ทายกได้
ใส่บาตรพระโมคคัลลาน์ และยาถ่ัวเขียวผสมนมเนยให้ อันน้ีผมขอฝากไปถวาย
พระสารบี ตุ รดว้ ย พระโมคคลั ลานจ์ งึ เอาใสใ่ นบาตรนำ� ไปใหพ้ ระสารบี ตุ ร พอไปถงึ ภเู ขา
ทอี่ ยู่ กน็ ำ� สว่ นของพระสารบี ตุ รไปถวายทา่ น เอาบาตรถวายทา่ น ทา่ นกม็ องดใู นบาตร
มองเหน็ อาหารที่พูดกันเมื่อคนื นี้ ถั่วเขียวก็เห็นอะไรกเ็ ห็น พูดอะไรทุกอยา่ งมีหมด
ทไ่ี ด้พูดเม่ือคนื นี้

พระสารบี ตุ รตกใจบอก เออ! เอาละ มนั เปน็ วญิ ญตั ิ เปน็ กายวญิ ญตั ิ อาหารชนดิ น้ี
ใหท้ า่ นโมคคลั ลานไ์ ปเทลงในพนื้ ปฐพเี สยี ถงึ แมว้ า่ ไสผ้ มจะรวั่ ไหลออกมาเดย๋ี วน้ี ผมก็
ฉนั ไมไ่ ด้

ทา่ นรกั ษาวนิ ยั ของทา่ น เพราะทา่ นไดพ้ ดู แลว้ ไดย้ นิ ถงึ เทวดา พอพระโมคคลั ลาน์
ยกเอาบาตรเอายานนั้ ไปเทลงแผน่ ดนิ เมอื่ ยาถกู แผน่ ดนิ โรคปวดทอ้ งของพระสารบี ตุ ร
หายเลย เรยี กวา่ ธรรมโอสถ มอี านสิ งสอ์ ยา่ งนข้ี นาดนแ้ี หละ ทา่ นปฏบิ ตั อิ ยา่ งนน้ั ขนาด
ทา่ นพดู กนั สองตอ่ สองในภเู ขา เทวดาไดย้ นิ วา่ เอามาขนาดนน้ั ทา่ นกย็ งั ไมฉ่ นั เลย เพราะ
มนั ออกจากวญิ ญตั ขิ องทา่ นแลว้ นค่ี อื การรกั ษาศลี ของทา่ น มนั ไกลกนั ไหมกบั เราใน
ทกุ วนั น้ี

พระในทกุ วนั นี้ ตอ้ งสะพายยา่ มไปหาขอเอาเลย ขอโนน่ ขอน่ี ขอเรยี่ ไรตามตลาด
มนั หา่ งไกลกนั มากทสี่ ดุ การประพฤตปิ ฏบิ ตั มิ นั เปน็ ไปอยา่ งน้ี ใหจ้ ำ� ไวใ้ นใจ เรอ่ื งบรสิ ทุ ธ์ิ
ตอ้ งทำ� อยา่ งน้ี ไมต่ ายหรอก พระพทุ ธองคท์ า่ นปฏบิ ตั ใิ หเ้ ปน็ สปุ ฏปิ นั โน อชุ ปุ ฏปิ นั โน
ญายปฏิปันโน สามีจปิ ฏปิ นั โน แลว้ ไม่ตาย เอาท�ำให้มันดีเถอะ วันน้ีฉันเสร็จแลว้

462

พรงุ่ นจี้ ะฉนั อะไร ไมพ่ ดู ถงึ ไมต่ อ้ งไปสะสมไวใ้ หม้ นั มาก ถา้ ทำ� ความดอี ยอู่ นั นน้ั ตอ้ งมี
ทา่ นกลา่ ววา่ ถา้ ผใู้ ดไมใ่ หท้ านแกผ่ ปู้ ระพฤตดิ ปี ระพฤตชิ อบ จะไมส่ บาย จะปวดศรี ษะ
ทำ� ใหอ้ ยากไปถวายอาหาร อยากจะไปกราบไหว้ อยากจะไปอะไรตา่ งๆ มเี กดิ ขนึ้ ในจติ ใจ
ดว้ ยอำ� นาจความดอี นั น้ี ทกุ ๆ คนขอใหเ้ ขา้ ใจพากนั สรา้ งความดใี หม้ ขี นึ้ อยา่ ไปสรา้ ง
ความชวั่ เราเปน็ สมณะ

ทกุ คน พวกชี พวกพระ พวกเณร ไดน้ ามวา่ เปน็ สมณะ เขา้ มาบวชในศาสนา หนา้ ท่ี
ของสมณะเปน็ อยา่ งไร หนา้ ทห่ี รอื ทางทสี่ มณะจะตอ้ งเดนิ ไป ทางอยา่ งหนง่ึ สมณะไมค่ วร
เดนิ ไป คอื อตั ตกลิ มถานโุ ยค และ กามสขุ ลั ลกิ านโุ ยค อนั นไ้ี มใ่ ชท่ างของสมณะทจ่ี ะคดิ ไป
หรอื เดินไป

อตั ตกลิ มถานโุ ยค คอื การทำ� ตามอำ� นาจใจของเรา เปน็ อตั ตา ทำ� ไปเปลา่ ๆ ทำ� ไปแลว้
ไม่เกดิ ประโยชน์ ท�ำใหเ้ ราเป็นทกุ ขท์ รมานเปลา่ ๆ เชน่ วา่ สมัยก่อนมพี ระอยากให้เขา
เลอ่ื มใส อยากไดเ้ อกลาภ อยากมลี าภมาก ไดม้ คี วามคดิ ขนึ้ ในใจ ไดฝ้ กึ ฉนั คถู ของตนเอง
ไมย่ อมฉนั ขา้ ว ไมไ่ ปบณิ ฑบาตอยแู่ ตใ่ นวดั พระเณรรปู อน่ื ไปบณิ ฑบาตกนั หมด แตร่ ปู นี้
ไมไ่ ป พอเพอ่ื นไปบณิ ฑบาตแลว้ กไ็ ด้ไปกนิ คูถกินมตู รเหมือนหมู พอเพอื่ นกลับมา
คิดวา่ เราสบาย ไมต่ ้องฉันขา้ วกอ็ ย่ไู ด้ อยูต่ ้ังพรรษา ฉนั อยู่ได้ ให้เขาเขา้ ใจวา่ เราเปน็
พระอรหนั ต์แลว้ ทา่ นไม่ยอมฉันข้าวต้งั ๓ เดอื น ท่านอยไู่ ด้เพือ่ ให้เขาเล่อื มใส

เมอ่ื ผอู้ น่ื เหน็ ปฏกิ ริ ยิ าเชน่ นี้ เขาไดไ้ ล่ จงึ ไดไ้ ปอกี บา้ นหนง่ึ มลี านหนิ ยาวๆ ชาวบา้ น
เขามาถา่ ยอจุ จาระกนั ตรงน้ัน พระรปู นน้ั กไ็ ด้ไปอยู่ทีต่ รงนัน้ ยืนขาเดยี ว อ้าปากขึน้
ไมต่ อ้ งทำ� อะไร กนิ อากาศกนิ นำ้� คา้ ง เปน็ วธิ ขี องทา่ น เมอื่ มคี นมา จะยนื ขาเดยี วอา้ ปาก
เมอ่ื มคี นหนไี ป จะยนื ๒ ขา ใครมาเหน็ วา่ พระสมณะรปู นแ้ี ปลก ยนื ขาเดยี วกนิ นำ้� คา้ ง
แตอ่ ยู่ไดเ้ ป็นหลายๆ เดอื น แปลกจรงิ ๆ นะ แตค่ วามเป็นจริง เมือ่ คนหนไี ปแลว้
แกจะกนิ มูตรคูถเหมอื นสนุ ัข เม่อื คนมา ก็ยนื อ้าปาก

พระพุทธองค์ได้พิจารณาว่า พระรูปน้ีถ้าเราไม่ไปให้ความเห็น จะมีกรรมไป
หลายกลั ปห์ ลายชาตเิ พราะหลอกลวงเขา เมอื่ กอ่ นเคยหลอกลวงเขา ชาตนิ ก้ี ห็ ลอกลวง

463

เขาอกี พระพทุ ธองคก์ บั พระอานนทจ์ งึ ไดโ้ ปรด พอไปถงึ กไ็ ดต้ รสั วา่ สมณะรปู น้ี ทา่ นไมม่ ี
อะไรเลยในใจของทา่ น ทา่ นโกหกชาวบา้ นเขาทง้ั นนั้ ไมใ่ ชแ่ คใ่ นชาตนิ ้ี ชาตกิ อ่ นกโ็ กหก
เขามาทง้ั นนั้ แหละ ถา้ ทา่ นยงั ทำ� อยอู่ ยา่ งนี้ จะเปน็ บาปเปน็ กรรมตลอดเวลา เราไมเ่ คย
ใหค้ วามเหน็ อยา่ งนี้ แตท่ ำ� ไมทา่ นจงึ ทำ� อยอู่ ยา่ งน้ี พระพทุ ธเจา้ เทศนไ์ ปถกู หมดในใจ
ของพระรปู นนั้ เป็นอย่างนนั้ จรงิ ๆ คอื ยอมรบั ในใจ สมยั กอ่ นพระรูปน้ไี ปบิณฑบาต
ไดเ้ อาขใ้ี สบ่ าตรใหพ้ ระอรหนั ต์ เกดิ มาในชาตนิ จ้ี งึ กนิ ขเี้ ปน็ อาหาร เพราะกรรมทที่ ำ� ไว้
ท่านต้องหยุด ท่านต้องเลิกเด๋ียวนี้ ถ้าพระพุทธองค์ไม่ทรงไปโปรด ก็จะไม่มีใคร
ไปโปรด
เรอ่ื งการไปเยยี่ มญาตเิ ยยี่ มบา้ นกเ็ หมอื นกนั เราตอ้ งรเู้ หตุ ทคี่ วรไปจงึ คอ่ ยไปกนั
เปน็ พระ เปน็ เณร เปน็ ชที งั้ หลาย อยา่ พงึ ไปปรบั ปรา ใหม้ นั มเี หตผุ ลทจี่ ำ� เปน็ จรงิ ๆ ถงึ
คอ่ ยไป ไปกต็ อ้ งรจู้ กั กลบั รจู้ กั เวลา อยา่ ไปซอ่ นไปนอนอยใู่ นบา้ นคฤหสั ถ์ ๒ วนั ๓ วนั
๔ วนั ๕ วัน แหม สบาย มนั ไมด่ ี ไมเ่ หมอื นสมณะ
เราต้องพยายามดูแล้วดูอีกในส่ิงท้ังหลายเหล่าน้ี ที่เขาปวารณาไว้ ถ้าอันน้ัน
ท่านไม่มี ฉันจะให้ ถ้าขาดเขินอะไร ท่านมาเอาเถอะ อนั น้พี ระทา่ นยงิ่ กลวั ใหญ่ แต่
พระบางรปู ขอทกุ วนั นกึ วา่ เขาปวารณาแลว้ ขอไมผ่ ดิ จงึ ไปขอทกุ วนั ขอจนเขารงั เกยี จ
อย่างนีก้ ็มี ให้เขา้ ใจให้ร้จู กั ถ้าเขาปวารณาแล้ว อาตมายง่ิ กลวั
ในพรรษาน้ี มคี นเขาจะใหเ้ งนิ เดอื น ยงั ไมเ่ คยไปถามเอาเงนิ เดอื นสกั ทเี ลย จะให้
กใ็ ห้ไปเถอะ ไมไ่ ปถามเอาเงนิ เดือน เขาก็เลยหยุดให้เงนิ เดอื นเอง จะไมเ่ อากไ็ ม่ว่า
จะเอากไ็ ม่วา่ อยูอ่ ยา่ งนัน้ ตามศรทั ธาของเขา มันดีมาก เพราะเรามันมพี อกนิ อยู่แล้ว
จะเอามามากอะไรท�ำไม กินข้าวมื้อเดยี ว

464

ฆราวาสธรรม

ชวี ติ อนั สมบรู ณข์ องชาวพทุ ธ คอื ชวี ติ แหง่ การสรา้ งประโยชน์ เมอื่ สรา้ งประโยชน์
ตนแลว้ ตอ้ งสรา้ งประโยชนผ์ อู้ น่ื ตอ่ หลงั จากหลวงพอ่ ไดต้ งั้ หลกั แหลง่ ทวี่ ดั หนองปา่ พง
แลว้ ทา่ นกเ็ รม่ิ สานตอ่ งานบำ� เพญ็ ประโยชนใ์ นหลายๆ ดา้ น อยา่ งเปน็ ลำ�่ เปน็ สนั นอกจาก
การฝกึ อบรมพระภกิ ษสุ ามเณรแลว้ ทา่ นกต็ งั้ อกตง้ั ใจสง่ั สอนชาวบา้ น ตรงกบั หลกั ใน
สิงคาโลวาทสตู ร คือ

๑.​หา้ มปรามจากความชัว่
๒. ใหต้ ง้ั อยใู่ นความดี
๓. อนเุ คราะห์ดว้ ยความปรารถนาดี
๔. ให้ไดฟ้ ังส่ิงท่ยี ังไม่เคยฟงั
๕. ท�ำสงิ่ ที่เคยฟังแลว้ ให้แจม่ แจ้ง
๖. บอกทางสวรรค์ คือทางชวี ติ ทีม่ ีความสุขความเจรญิ ให้

ในการสอนชาวบา้ นนนั้ หลวงพอ่ กใ็ ชแ้ นวทางของอรยิ สจั สเี่ ชน่ เดยี วกนั กบั ในการ
สอนพระสงฆ์ เพยี งแตเ่ นน้ ยำ้� ในสงิ่ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ความเปน็ อยขู่ องฆราวาส เมอ่ื หลวงพอ่
มาอยวู่ ดั หนองปา่ พงใหมๆ่ ชาวบา้ นยงั มคี วามยดึ ถอื ผดิ ๆ หลายอยา่ ง แมศ้ ลี หา้ ก็ยงั
ไม่รู้ จัก ในสมัยบุกเบิกวัด การสอนของหลวงพ่อจึงมุ่งที่การก�ำจัดมิจฉาทิฏฐิของ
ชาวบา้ น และปลกู ฝงั สมั มาทฏิ ฐิ ความเหน็ ชอบใหเ้ กดิ ขนึ้ และใหเ้ ขา้ ใจความหมายของ
ไตรสรณคมน์ และยดึ เป็นท่พี ึง่ อยา่ งแท้จริง ให้เลกิ ละอบายมุข ประกอบสัมมาชีพ
และตง้ั อยใู่ นศลี ธรรม ชกั ชวนมาจำ� ศลี ทกุ วนั พระ เพอ่ื ฟงั เทศน์ นง่ั สมาธิ เดนิ จงกรม

465

และฝึกหดั เจรญิ สตใิ นชีวติ ประจ�ำวนั ให้ร้จู ักใชป้ ัญญา พจิ ารณาหาเหตผุ ลในทกุ สง่ิ
ทุกอย่างทเี่ กดิ ข้นึ เพื่อปฏบิ ตั ติ ่อส่ิงรอบตวั อย่างถูกต้องจนเปน็ ทพี่ ง่ึ ของตนเองได้

สมั มาทิฏฐิ

“เราไมเ่ หน็ ธรรมอนื่ แมส้ กั อยา่ ง ซง่ึ จะเปน็ เหตใุ หก้ ศุ ลธรรมทยี่ งั ไมเ่ กดิ ไดเ้ กดิ ขน้ึ
หรอื กศุ ลธรรมทเี่ กดิ ขนึ้ แลว้ เปน็ ไปเพอื่ ความเพมิ่ พนู ไพบลู ย์ เหมอื นอยา่ งสมั มาทฏิ ฐิ
น้ีเลย”

พุทธพจน์น้ีแสดงให้เห็นความส�ำคัญยิ่งของสัมมาทิฏฐิ หรือความเห็นชอบใน
การดำ� เนินชวี ิตทีด่ งี าม และหลวงพอ่ ไดใ้ หเ้ หตผุ ลเพิม่ เตมิ ว่า

“ธรรมะนั่นไม่ได้อยู่ที่ไหน อยู่ท่ีกายท่ีใจน่ี จะสุขก็อยู่ตรงน้ี จะทุกข์ก็อยู่ตรงน้ี
ฉะนน้ั ถา้ ความเหน็ ถกู เปน็ สมั มาทฏิ ฐแิ ลว้ มนั กไ็ มม่ เี รอื่ งผดิ คอื มนั คดิ ถกู มนั กไ็ มข่ ดั ขอ้ ง
มันกส็ บาย สงบ ระงับเร่อื งราวตา่ งๆ ก็สงบไป

เมอ่ื ฟงั ธรรมะเขา้ ใจ มนั กเ็ ปลย่ี น ถา้ คนเหน็ โทษในการกระทำ� ของตนแลว้ มนั ก็
เปลย่ี นเหมอื นกนั กบั คนกนิ เหลา้ ถา้ หากวา่ ไมเ่ หน็ โทษของการกนิ เหลา้ มนั กเ็ หมอื นกนั
อย่างน้ัน ไม่มีใครไปห้ามได้ อันน้ีคือเราเปล่ียนความเห็นผิดมาเป็นความเห็นถูก
เปลยี่ นความชว่ั มาเปน็ ความดี เปลย่ี นปถุ ชุ นมาเปน็ อรยิ ชน เพราะความเหน็ ถกู นน่ั แหละ
ทำ� ให้มนั เปลี่ยน เปลี่ยนสงู ขน้ึ นเี่ รียกวา่ บญุ ”

แต่ก่อนท่ีสัมมาทิฏฐิจะเกิดขึ้นได้ จ�ำเป็นต้องขจัดมิจฉาทิฏฐิหรือความเห็นผิด
พระพทุ ธองคต์ รสั วา่ มจิ ฉาทฏิ ฐเิ ปน็ บาปทห่ี นกั ทสี่ ดุ โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ความเหน็ ผดิ
ในเร่ืองของกรรม เพราะฉะน้ัน ค�ำสอนของหลวงพ่อค�ำหน่ึงท่ีชินหูญาติโยมที่ไปวัด
หนองปา่ พงเปน็ ประจำ� กค็ อื เรอื่ ง “ทำ� ดไี ดด้ ี ทำ� ชวั่ ไดช้ วั่ ” อยา่ งไรกต็ าม มหี ลายคนที่
ไม่เช่ือในกฎแห่งกรรม มักจะแบกความเห็นผิดของตนเองไปแย้งหลวงพ่อเสมอว่า
“ท�ำดไี ม่ไดด้ ”ี หลวงพ่อจึงอบรมใหเ้ ขา้ ใจถกู ตอ้ งดงั นี้

466

ท�ำด ี ได้ (ความ) ดี

“ทำ� ดไี ดด้ ี ทำ� ชว่ั ไดช้ ว่ั เพยี งเทา่ นน้ั มนั คมุ้ โลกไดแ้ ลว้ แมก้ ระนน้ั คนกย็ งั แยง้ วา่
ขอ้ นไี้ ม่จรงิ เพราะทำ� ดีมากแล้วไมเ่ หน็ ไดด้ สี กั ที แต่คนท�ำชว่ั มนั ไดด้ ถี มไป อาตมาวา่
คนนน้ั เขาคงอยากจะทำ� ความชวั่ แลว้ อนั ทจี่ รงิ นน้ั ปญั ญาเรามนั นอ้ ยเกนิ ไป อาตมาเองนนั้
ตลอดถึงในทุกวันน้ี ท่ีทำ� ดีแล้วได้ชัว่ น้นั ไม่เคยมี ทำ� ดเี มอื่ ใด ก็ยังได้ดอี ยู่เม่อื นัน้
แตถ่ า้ คนไมร่ จู้ กั ความดแี ลว้ ทำ� ดมี นั กไ็ มไ่ ดด้ ี เพราะไมร่ จู้ กั ดี จะยกตวั อยา่ งใหฟ้ งั กไ็ ดว้ า่
เหมือนกบั เ ร ามเี พื่อนอยู่คนหนึง่ เขาเป็นคนยากจน เราก็เอาเขามาอุปการะเล้ียงดู
ใหเ้ งนิ ทอง วชิ าความรู้ จนเขานำ� ไปใชป้ ระกอบอาชพี หาเลยี้ งชวี ติ ตวั เองได้ เรยี กไดว้ า่
ไดด้ บิ ไดด้ แี ลว้ ตอ่ มาเราเกดิ ตกระกำ� ลำ� บากขาดแคลนลง เจา้ หมอนน่ั ไมม่ าเยย่ี ม ไมม่ า
อุปการะทดแ ท นคุณเราตอบ เราก็โกรธ แล้วกค็ ดิ ว่าเราท�ำดไี ม่ได้ดีเสยี แล้ว ท�ำไม
พระพทุ ธเจา้ จงึ สอนวา่ ทำ� ดไี ดด้ เี ลา่ นเ่ี ราทำ� ดกี บั เขาแลว้ ทำ� ไมจงึ ไมไ่ ดด้ ี อยา่ งนเี้ ปน็ ตน้
นคี้ อื คนโงต่ ่างหาก อันที่จริงท่ีเราเล้ียงดูเขา เราก็ดีแล้ว ถูกต้องแล้ว เป็นธรรมแล้ว
ประเสริฐสดุ แลว้ แตท่ เ่ี ขาไมม่ าทดแทนบญุ คณุ เรานนั้ มนั เปน็ เรอ่ื งของเขา ไมใ่ ชเ่ รอ่ื ง
ของเราแล้ว เปน็ เรอื่ งของเขาท�ำไมด่ ีต่างหากละ่ เราโงไ่ ปจับเอาเรือ่ งไม่ดีมาใสใ่ จเรา
เรากไ็ ดข้ องไมด่ เี ทา่ นนั้ นเี่ รอ่ื งธรรมะเปน็ อยา่ งน้ี ความจรงิ มนั อยใู่ นแงน่ ้ี ทำ� ดตี อ้ งไดด้ ี
อยเู่ สมอ ทเ่ี ราเหน็ วา่ ทำ� ดแี ลว้ ไมไ่ ดด้ นี นั้ มนั เปน็ ความเหน็ ผดิ ของเรา เพราะเราเหน็ ไมซ่ งึ้
คอื หมายความวา่ เอาของใหเ้ ขาแลว้ กอ็ ยากจะใหเ้ ขาใหเ้ ราตอบมาเดยี๋ วนนั้ เลย จงึ จะ
เรียกว่าได้ดี ถ้าเขาไม่ให้ตอบมา ก็ว่าไม่ได้ดี ท่ีเป็นเช่นนี้ก็เพราะเราไม่ยอมเสียสละ
เราใหเ้ ขาเพอื่ ผลประโยชนต์ อบแทน ไมช่ อ่ื วา่ การให้ จงึ ทำ� ใหเ้ ราเขา้ ใจไขวเ้ ขวในเรอ่ื ง
ความดคี วามชว่ั ทกุ วนั นค้ี นเลยเหน็ วา่ ทำ� ดมี นั กไ็ มไ่ ดด้ ี ถา้ ทำ� ชว่ั มนั ดกี วา่ เยอะ นม่ี นั
เปน็ ความคดิ ของบคุ คลทปี่ ญั ญานอ้ ย ดงั นนั้ บคุ คลไปทำ� งานในกลมุ่ หนง่ึ ทำ� ดเี หลอื เกนิ
เชน่ เปน็ ผจู้ ดั การเคา้ เปน็ ผอู้ ำ� นวยการเคา้ หรอื เปน็ ครใู หญ่ เปน็ ประธานอะไร ทำ� ดที สี่ ดุ
แตว่ า่ ไมค่ ่อยจะไดด้ อี ยา่ งน้ี มคี นนนิ ทา มีคนติเตียน มีคนเบยี ดเบยี น ทำ� ไปท�ำมา
กไ็ มค่ อ่ ยจะไดด้ ี มแี ตค่ นตฉิ นิ นนิ ทาทง้ั นนั้ อยา่ งนที้ อ้ ใจ ทอ้ ทำ� ไมใจ ทอ้ ใจเพราะคดิ วา่
พระพทุ ธเจา้ วา่ ทำ� ดไี ดด้ ี เมอ่ื เรามาทำ� ดี ทำ� ไมมนั ไมไ่ ดด้ ี บางทกี ด็ า่ พระพทุ ธเจา้ ดว้ ยวา่

467

พระพุทธเจ้ า โกหกน่ะ นึกว่าพระพุทธเจ้าสอนผิด ความจริงตัวเราน่ีแหละมันผิด
มนั ไมค่ ดิ ถงึ ความดมี นั จะเกดิ ขนึ้ นนั้ เราลองดซู วิ า่ มนั เปน็ ยงั ไงนะ ความดมี นั จะเกดิ ขน้ึ
มนั จะพร้อมกาล ท้ังเวลา ท้ังบุคคล ทง้ั กลุ่มชนท้งั หลาย ด้วยความดีจงึ เกดิ ขน้ึ มา
ดเู ชน่ นาเราเป็นตน้ ดินดกี ล้าไมด่ ี มนั กไ็ ม่ดี กลา้ มนั ดีดนิ ไมด่ ีอย่างนี้ ท่นี ้นั ความดี
กเ็ กดิ ขน้ึ สมบรู ณไ์ มไ่ ด้ นากไ็ มด่ ี กลา้ กไ็ มด่ ี เปน็ ตน้ ยง่ิ เปลา่ ประโยชนไ์ ปเลย ไปทำ� ดี
ตรงนนั้ มนั ก็ไม่ไดด้ ี ถ้าหากวา่ นาดกี ล้าดี มนั กด็ ี นาดีกล้าดี เจ้าของขเี้ กยี จ มนั กด็ ีไป
ไมไ่ ด้ ดงั นนั้ ทา่ นจึงพดู อย่างถกู ตอ้ งวา่ ความดีนน้ั มันเกิดจากการกระทำ� ดี ความดี
จะโผลข่ นึ้ มา มนั จะตอ้ งปราศจากอนั ตรายทงั้ หลายทง้ั ปวง มนั จงึ เกดิ ความดขี น้ึ มาได้
ในตรงนัน้

ดงั นน้ั พระพทุ ธเจา้ ทา่ นจึงตรสั วา่ ท�ำดมี ันกไ็ ดด้ ี ใครท�ำช่ัวมนั กไ็ ด้ชว่ั เมอ่ื เรา
ตง้ั ใจทำ� ดี ไปทำ� งานในกลมุ่ คนไมม่ ศี ลี ธรรม ไมม่ ศี ลี ไมม่ อี ะไรทส่ี มบรู ณ์ ดนี นั้ มนั ก็
เกดิ ขนึ้ ไมไ่ ด้ ทำ� ไมมนั เกดิ ขน้ึ ไมไ่ ด้ ถงึ แมเ้ ราทำ� ดสี กั เทา่ ไรกต็ าม ดที ตี่ รงนนั้ กเ็ กดิ ขนึ้
ไมไ่ ด้ ทำ� ไม? เพราะกาลมนั ไมใ่ ห้ เวลาไมใ่ ห้ กลมุ่ ชนไมใ่ ห้ ทำ� ดกี เ็ กดิ ขนึ้ ไมไ่ ด้ อยา่ งน้ี
เปน็ ตน้ ความเป็นจริงนน้ั ความดีมันจะเกดิ ข้นึ มาได้เพราะการกระท�ำดี สถานท่กี ด็ ี
เวลากเ็ หมาะสมดว้ ย กลมุ่ ชนบคุ คลกพ็ รอ้ มบรบิ รู ณ์ ความดนี นั้ มนั ถงึ จะเกดิ ขนึ้ มาได้
คำ� วา่ ความดนี ะ่ ทำ� ดมี นั กไ็ ดด้ ี ทำ� ชวั่ มนั กไ็ ดช้ วั่ ยงั คงทอี่ ยู่ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นพดู ถกู ตอ้ ง
ดแี ลว้ มนั เปน็ เพราะเราเองคดิ ไม่ถูก”

ไลผ่ ีหายห่วง

ในสมัยบุกเบิกวัดหนองป่าพง ญาติโยมจากต่างจังหวัดยังไม่ได้มาวัดมากเชน่
ปจั จบุ นั หลวงพอ่ จงึ สอนเฉพาะชาวบา้ นจากหมบู่ า้ นในละแวกรอบๆ วดั ซงึ่ ในขณะนนั้
มักมคี วามเชอ่ื ในภูตผีปีศาจมาตั้งแต่ดกึ ดำ� บรรพ์ พ่อหนแู ดง ผู้ไดร้ บั คำ� สัง่ สอนของ
หลวงพอ่ ไปประพฤตปิ ฏบิ ตั ิ จนตวั เองและครอบครวั รวมทงั้ เพอ่ื นบา้ นทงั้ สามหมบู่ า้ น
เลิกละความเช่ืองมงายในเร่ืองเหล่านี้ หันมาเป็นผู้ประพฤติปฏิบัติรักษาศีลภาวนา
มีพระไตรสรณคมน์เป็นท่พี ่ึงอันถาวร ได้เล่าถงึ การสอนของหลวงพ่อวา่

468

“หลวงพอ่ ทา่ นสอนไมใ่ หถ้ อื เอาภตู ผี ปศี าจ มาเปน็ ทพ่ี งึ่ ไมใ่ หถ้ อื มงคลตน่ื ขา่ ว
ไม่ใหถ้ อื ฤกษด์ ียามดี ทา่ นสอนวา่ วันไหนมโี อกาส มเี วลาสะดวกสบาย ไม่ขดั ข้อง
นนั่ แหละเปน็ วนั ดี ญาตโิ ยมเลอ่ื มใสศรทั ธา เมอ่ื ทดลองทำ� ดปู รากฏวา่ ไดผ้ ล กม็ คี วาม
มั่นใจ มศี รทั ธาคอื ความเช่ือในเหตผุ ล จงึ ได้สนใจประพฤติปฏบิ ัตติ ามท่ที ่านสั่งสอน

ที่ผมจะได้มาประพฤติปฏิบัติรักษาศีลห้าน้ี สืบเนื่องมาจากภรรยาของผมเป็น
ผรู้ บั รองรกั ษา คอื วา่ ปู่ ยา่ ตา ยาย ทา่ นพานบั ถอื ผชี นดิ หนงึ่ ซง่ึ เรยี กวา่ ผไี ท้ - ผแี ถน
ท่านนับถือผีว่าเป็นที่พึ่งที่จะคุ้มครองป้องกันภยันตรายท้ังหลายทั้งปวง ทั้งท่ีท่านก็
เขา้ วดั ทำ� บญุ ตกั บาตร แตก่ ไ็ มเ่ ขา้ ใจในเรอื่ งพทุ ธศาสนาอยา่ งแทจ้ รงิ เพราะขาดครบู า-
อาจารยผ์ ชู้ ท้ี างแนะนำ� สง่ั สอนใหร้ ใู้ หเ้ ขา้ ใจถงึ ไตรสรณคมน์ ซงึ่ เปน็ ทพ่ี งึ่ อนั ประเสรฐิ
เมอื่ ท่านนับถือสิ่งท่เี ปน็ อธรรมเหล่านนั้ ก็กลายเปน็ มรดกตกทอดมาส่ลู กู หลานต่อๆ
กนั มา ซง่ึ เปน็ เรอ่ื งทนี่ า่ สมเพชมาก เหมอื นกบั เราโงย่ อมตกเปน็ ทาสของเขา จะทง้ิ กท็ ง้ิ
ไมไ่ ดง้ า่ ยๆ เปน็ การลำ� บากจรงิ ๆ ผมหมดปญั ญา กเ็ ลยมากราบนมสั การหลวงพอ่ ปรกึ ษา
หารอื กับท่านว่าจะท�ำอยา่ งไร จะรักษาอย่างไร ผไี ท้จึงจะหายไปไม่มาสงิ อีก

ผมกไ็ ดส้ นทนาธรรมกบั ทา่ นอยทู่ หี่ ลงั กฏุ หิ ลงั เกา่ ของทา่ นนนั่ แหละครบั คยุ กบั ทา่ น
จนถึงตสี อง ทา่ นให้คำ� แนะนำ� ว่า

ใหโ้ ยมทงั้ สอง สามี ภรรยา พากนั รกั ษาศลี หา้ เปน็ ประจำ� ใหเ้ จรญิ ภาวนาแผเ่ มตตา
จติ ให้แกส่ รรพสัตวท์ ั้งหลายท้งั ปวงทีม่ คี วามลำ� บากลำ� เค็ญ ทอี่ าศัยอยตู่ ามบา้ นเรือน
อาศยั อยตู่ ามตน้ ไม้ ตามภเู ขา และทงั้ ในสถานทตี่ า่ งๆ ใหร้ กั ษาศลี ใหบ้ รสิ ทุ ธ์ิ ไมใ่ หข้ าด
ใหต้ ดิ ต่อกันประมาณสามเดอื นก่อน

ตอนนั้นผมก็ฐานะไม่ดีเท่าไร จะนิมนต์ท่านไปเพ่ือท�ำบุญท่ีบ้านแต่กลัวจะไม่
สะดวก ท่านจงึ ถามว่า

เรอื นหลงั ใหญ่ไหม ขนาดพระหา้ รปู นงั่ จะพอนง่ั หมดหรอื เปลา่ ?

หมดครบั ผมตอบ

469

กไ็ ปไดซ้ ิ ถา้ ยากจนไมม่ อี ะไรจรงิ ๆ กเ็ อาใบขเ้ี หลก็ มาตม้ แลว้ แกงถวายพระกไ็ ด้
หลวงพ่อชี้แนะด้วยความเอ็นดู ท่านได้เมตตาแนะน�ำส่ังสอนครอบครัวของผม
พร้อมดว้ ยเพอ่ื นบา้ นท่ไี ปร่วมงานวนั นนั้ วา่

ให้เลิกจากการฆ่าสัตว์การเบียดเบียนสัตว์อ่ืน ซื้อปลาทูปลาแห้งมากินก็รักษา
ศลี ได้

ผมกับภรรยารักษาศีลห้าได้บริสุทธิ์จริงๆ ตลอดสามเดือน ท่านให้สวดมนต์
สวดพระพทุ ธคุณ ธรรมคณุ สงั ฆคุณ ทุกคืนให้ภาวนาแผเ่ มตตาจิตไปยงั สรรพสตั ว์
ทง้ั หลาย ทเ่ี ปน็ เพอื่ นทกุ ขเ์ กดิ แก่ เจบ็ ตาย ดว้ ยกนั อยา่ ไดม้ เี วรมกี รรมแกก่ นั และกนั เลย
เพราะผมมีความเคารพและเชอื่ ฟัง ได้ท�ำตามทท่ี า่ นสอน ผมได้รกั ษาศีลห้ามาต้งั แต่
อายสุ ามสบิ หกปีมาจนกระท่งั ทุกวนั นี้ เรือ่ งภูตผีปีศาจ ผไี ท้ ผแี ถน เหลา่ นัน้ ไมเ่ คย
ปรากฏอกี เลย หายไปหมดตง้ั แตว่ นั ทำ� บญุ บา้ นเปน็ ตน้ มา ทำ� ใหญ้ าตโิ ยมทยี่ งั ไมเ่ คยมา
สนใจพากันมากราบนมัสการท่านมากข้ึนด้วย เพราะหลายๆ คนในสามหมู่บ้านนี้
มีความต้องการทจี่ ะเอาผไี ทอ้ อกทิ้งไปเสีย ไม่นบั ถอื อกี เพราะเรมิ่ จะเขา้ ใจวา่ ไม่เปน็
ท่ีพ่ึงอันประเสริฐกันบ้างแล้ว จึงได้นิมนต์ท่านไปเพ่ือท�ำบุญท่ีบ้านบ้างเหมือนกัน
พอท่านเสร็จภัตกิจ ท่านก็สอนให้นับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พ่ึง
แลว้ ทา่ นกช็ กั บงั สกุ ลุ ตอนทา่ นจะกลบั วดั ทา่ นใหโ้ ยมถอื เอาหง้ิ ซง่ึ เขาทำ� ไวส้ ำ� หรบั ผไี ท้
อยอู่ าศยั หรอื ทเี่ รยี กวา่ หอ - โฮง นน้ั ออกจากบา้ นไปพรอ้ มกบั ทา่ นดว้ ย พอพน้ จากบา้ น
ไปถงึ กลางทาง ทา่ นกใ็ หโ้ ยมจดุ ไฟเผา หอ - โฮง นนั้ ทงิ้ เสยี กเ็ ปน็ อนั หมดปญั หาเทา่ นนั้
อยกู่ นั อย่างสบาย ไมม่ อี ะไรมารบกวนอกี ”

หลวงพอ่ ตอ้ งคอ่ ยๆ ดงึ ชาวบา้ นออกจากความเชอื่ งมงายดว้ ยการชใ้ี หเ้ หน็ ความ
ไรแ้ กน่ สารสาระของความเชอื่ เกา่ ๆ นน้ั และเหน็ อานสิ งสข์ องการถงึ พระพทุ ธ พระธรรม
พระสงฆ์ เป็นสรณะทพ่ี ่งึ ท่านสอนวา่

“เมอื่ โตขน้ึ มาใหญข่ นึ้ มา พาลกู หลานเขา้ ไปกราบจอมปลวกอยตู่ ามปา่ เหน็ ทตี่ รงน้ี
มนั แปลก ดแู ปลกๆ เหน็ เปน็ ของศกั ดสิ์ ทิ ธไิ์ ปเสยี ไปกราบ แลว้ กบ็ นอะไรตอ่ อะไร กอ็ ยาก

470

จะไดโ้ ชคลาภกบั ขป้ี ลวกนะ่ แหละ ความเปน็ จรงิ มนั บา้ นของปลวก กไ็ ปนบั ถอื เชน่ นนั้
ขน้ึ มา

บางทเี หน็ จอมปลวกมนั ขนึ้ อยใู่ ตถ้ นุ บา้ น เปน็ จอมขนึ้ มาสงู ๆ กด็ ใี จ วง่ิ ไปหาจวี ร
พระไปคลมุ ใหแ้ นะ่ หาดอกไมไ้ ปบชู า ปลวกมนั กย็ ง่ิ ทำ� บา้ นมนั ใหญข่ น้ึ ๆ ทกุ วนั ผลทส่ี ดุ
เจา้ ของเองไมม่ ที จี่ ะอยใู่ นบา้ น มแี ตข่ องศกั ดส์ิ ทิ ธอ์ิ ยใู่ นบา้ นหมดทเี ดยี ว เจา้ ของไมร่ วู้ า่
จะไปอยทู่ ไี่ หนกนั กไ็ ปกราบไหวอ้ ยอู่ ยา่ งนนั้ แหละ อนั นเี้ รยี กวา่ หลง หลงทส่ี ดุ แลว้ น่ี
หลงจนทสี่ ดุ ซะแล้ว

อันน้ีแหละหาเหตุผลได้ยาก ไม่มีเหตุผล เพราะเราไม่รู้เรื่องว่าอะไรเป็นอะไร
มนั เกดิ มาจากอะไร กเ็ หมอื นกบั คนทไี่ มร่ จู้ กั ทกุ ข์ ไมร่ จู้ กั ทกุ ขแ์ ลว้ กไ็ มร่ จู้ กั เหตขุ องทกุ ข์
ไม่รจู้ กั ทางดับทกุ ข์ ข้อปฏิบตั ิให้ถึงความดบั ทุกขก์ ็ไม่รูจ้ ัก ก็เลยเป็นคนหลง แตใ่ คร
เขา้ ใจในหลกั พระศาสนาแล้วไมห่ ลง เขาจะพูดวา่ อนั น้มี นั เป็นบญุ ใหญ่ อันน้มี ันเปน็
บาปใหญก่ ร็ จู้ กั แตพ่ วกเรายงั ไมค่ อ่ ยเขา้ ใจกนั ยงั หลงงมงายเชอ่ื มงคลตน่ื ขา่ ว บางที
กเ็ อาหนงั หนา้ ผากเสอื มาบอกใหล้ งคาถาให้ ถามวา่ หนงั อะไร หนงั หนา้ ผากเสอื ไปฆา่
มันมาจนตาย จะไปลงคาถาอะไร เมตตามหานยิ ม เมตตาทำ� ไม ไปฆา่ มนั เอาหนงั
หนา้ ผากมา อยา่ งนก้ี ย็ งั คดิ ไมไ่ ดเ้ ลย คนเราจะไปเอาอะไรดกี วา่ นนั้ หลกั พระพทุ ธศาสนา
ไมส่ อนอยา่ งนน้ั แตเ่ รามนั หลงงมงาย อยากได้ อยากดเี พราะความหลงของเรา คดิ ดู
ใหด้ ๆี ”

เช่ือหมอดู

ความเหน็ ผดิ ถอื ผดิ ตา่ งๆ ไมใ่ ชจ่ ะเปน็ ขอ้ บกพรอ่ งเฉพาะชาวบา้ นในชนบทเทา่ นน้ั
แม้ผู้มกี ารศึกษา ผมู้ อี ำ� นาจวาสนา มเี งินตรา ยศถาบรรดาศกั ด์ิ ทีม่ ีความเห็นผิด
ก็มีไม่น้อยเหมือนกัน ส�ำหรับความเชื่องมงายในการถือฤกษ์งามยามดี การดูหมอ
แมป้ ระเทศชาตพิ ฒั นามามากแลว้ ความเหน็ ผดิ เหลา่ นก้ี ไ็ มม่ วี แี่ วววา่ จะลดนอ้ ยลงเลย
ตรงกันขา้ มดจู ะเพิม่ ขึน้ เรือ่ ยๆ ในกลมุ่ คนเขา้ วัดปฏิบตั ธิ รรมกเ็ ถอะ อดไปหาหมอดู

471

ไม่ไดเ้ หมือนกนั หลวงพ่อสอนใหท้ ำ� ใจให้เฉียบขาดในเรอื่ งน้ี มน่ั คงอยใู่ นคณุ พระ
ศรีรตั นตรัย จึงจะได้ช่ือวา่ เปน็ ผู้มปี ัญญาเป็นชาวพุทธแท้

“กรรมมนั มหี ลายอยา่ งในโลกนี้ มหศั จรรย์ นา่ เลอื่ มใสกม็ ี นา่ อะไรๆ ตา่ งๆ กม็ ี
สารพัดอย่าง อยา่ งไรก็ตามเถอะ พระพุทธเจ้าของเราทา่ นตรัสว่า กรรมเปน็ แดนเกิด
กรรมเปน็ เผา่ พนั ธ์ุ กรรมเปน็ ทพ่ี ง่ึ อาศยั คอื การกระทำ� เราทำ� ทางกายกเ็ รยี กวา่ กายกรรม
ทางวาจากเ็ รยี กวา่ วจกี รรม ทำ� ทางใจกเ็ รยี กวา่ มโนกรรม กรรมคอื การกระทำ� ดงั นนั้
ท่านจึงให้เช่ือม่นั เจ้าของคอื การกระทำ� ของเรา

เชน่ ทา่ นวา่ ไมใ่ หเ้ ชอ่ื ทางภายนอก เคยเหน็ ผปู้ ฏบิ ตั ธิ รรมเคยฟงั ธรรมะ เคยเขา้ วดั
เข้าวา เม่ือใดใจไม่สบาย บางทกี ไ็ ปหาหมอดใู หเ้ ขาดวู า่ มนั จะเป็นอะไรไหม? จะไป
หาตัวจริงมันเป็นอย่างนี้เป็นต้น หมอดูก็ทายให้ ปีน้ีระวังนะ ไปรถไปเรือให้ระวัง
อบุ ตั เิ หตนุ ะ อยา่ งนี้ คอื คนไมเ่ ชอ่ื มน่ั ในกรรม กลวั ! กลวั จะเปน็ อยา่ งโนน้ กลวั จะเปน็
อยา่ งนสี้ ารพดั อย่าง คอื จติ ยังไมเ่ ช่ือมน่ั ในคุณพระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ ของเรา
เม่อื เราทำ� ดแี ล้ว พูดดแี ล้ว ท�ำอะไรดีแลว้ มันจะเปน็ อยา่ งไรกเ็ พราะกรรมเทา่ นน้ั ไม่
เพราะอยา่ งอนื่ หรอื จะปลกู บา้ น จะเดนิ ทาง อะไรอยา่ งน้ี จะเดนิ ทางวนั ไหนมนั ดี อยา่ ง
เรามากนั นี้ ไดไ้ ปหาหมอดูไหม บางคนต้องไปดูหมอ จะออกเดนิ ทางเวลาเท่าใด คอื
ไมเ่ ชื่อในคุณพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไปเชือ่ หมอดู

บางทหี มอดบู อกว่าอยา่ ไปเลย ไมด่ ซี ะแล้ว กลบั บา้ นเลยนะ เรียกวา่ ไมเ่ ช่ือมน่ั
ในคณุ พระรตั นตรยั ไมม่ อี ะไรจะทำ� ใหเ้ รานอกจากกรรมของเราเทา่ นน้ั แหละ หรอื จะ
ปลกู บ้านจะไปที่ไหนๆ ก็ตามเถอะ อยา่ งพวกขา้ ราชการมาอยอู่ ุบลฯ เขายา้ ยจากน่ี
ไปกรุงเทพฯ ไปอดุ รฯ ไปไหนก็มาหา หลวงพอ่ เดินทางวนั ไหนมันดี ถา้ เราเดินดีมัน
ก็ดีทุกวนั แหละ ถา้ เราดี มันก็ดที ุกวัน โดยมากขา้ ราชการจะโยกยา้ ยก็ต้องเล้ยี งกัน
กนิ เหลา้ เมายากนั มนั กไ็ มด่ แี ลว้ นน่ั ระวงั เถอะ รถมนั จะตกถนน นเ่ี ราทำ� ใหด้ ๆี แลว้
มนั จะเปน็ อะไร เมอ่ื การกระทำ� ของเราเชน่ นี้ เปน็ กรรมอนั อน่ื จะมาทำ� ใหเ้ ราเปน็ อยา่ งโนน้
อย่างนี้ไมม่ หี รอก

472

อยา่ งนนั้ ทา่ นจงึ ใหเ้ ชอ่ื พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ มนั ตอ้ งเชอื่ มน่ั มคี วามเชอ่ื
อยา่ งน้ีเสยี กอ่ น อย่างการกระท�ำของเรานี้ เรากเ็ ชอื่ ในการกระทำ� ของเราว่าเราตอ้ งท�ำ
อยา่ งนอี้ ยา่ งนนั้ จงึ ไมใ่ หม้ กี ารสงสยั ในการกระทำ� ของเรา ตอ่ พระรตั นตรยั อยา่ ถอื มงคล
ตนื่ ขา่ ว มงคลตน่ื ขา่ วนม้ี นั เปน็ อมงคล เขาวา่ เปน็ อยา่ งนนั้ เขาวา่ เปน็ อยา่ งน้ี สารพดั อยา่ ง
ก็ชวนกันไป บางทีก็พากันไปเอาน้�ำสระนี้มาด่ืมมากิน มันตื่นเต้นเกินไปมันก็ไม่ดี
พระพุทธองคท์ ่านสอนว่าให้เปน็ คนนิ่งอย่ดู ้วยปญั ญาของเรา อันนน้ั มนั เปน็ อย่างน้นั
อนั นีม้ นั เป็นอย่างนี้ ก็ฟงั ไวก้ ่อน

การท�ำจติ ใจอยา่ งน้ี ทา่ นเรยี กว่าทำ� ใหม้ ันเฉยี บขาด ท่านจึงว่าใหเ้ ชอ่ื ม่นั ในคุณ
พระพทุ ธ ในคณุ พระธรรม ในคุณพระสงฆ์ พระพทุ ธองคท์ า่ นสอนอยา่ งน้ัน จึงไมม่ ี
ความลงั เลสงสยั ถา้ ไมย่ ดึ มน่ั ในคณุ พระรตั นตรยั กล็ งั เลสงสยั ไมร่ จู้ กั ความจรงิ ไมร่ วู้ า่
จะเอาอะไร ดงั นนั้ การทำ� กรรมฐานนี้ พระรตั นตรยั เปน็ รากฐานเปน็ ทพี่ ง่ึ ของเรา ทำ� ใจ
ใหแ้ นว่ แน่ ใครจะวา่ เปน็ อะไรกช็ า่ งใครเถอะ เราทำ� ดเี ทา่ นน้ั แหละไมต่ อ้ งสงสยั การทไ่ี ม่
สงสยั น้ีแหละ เรยี กวา่ มนั เดินอยเู่ ร่อื ยๆ ไป ถา้ คนสงสยั แลว้ กก็ ลบั ไปแลว้ กก็ ลบั มา
กลับไปกลบั มาวนุ่ วายอยู่ตรงนน้ั เรียกว่า สงสัย”

พธิ รี ีตอง

ทุกวันนี้มีชาวพุทธจ�ำนวนไม่น้อยท่ีรู้จักศาสนาเฉพาะในรูปของพิธีรีตองเท่าน้ัน
ซง่ึ ถา้ มองในมมุ หนง่ึ กอ็ าจเหน็ วา่ ดกี วา่ ปลอ่ ยใหค้ วามสมั พนั ธก์ บั วดั ขาดหายไปเลย แต่
อยา่ งไรกต็ าม พธิ รี ตี องนเ้ี ปน็ แคเ่ ปลอื กของศาสนาเทา่ นนั้ ถา้ ขาดการสรา้ งสมั มาทฏิ ฐิ
ดว้ ยการเจรญิ ทาน ศลี ภาวนา กอ็ าจเปน็ ทม่ี าของความยดึ มนั่ ถอื มนั่ ตา่ งๆ ไดง้ า่ ย

“การพธิ รี ตี อง มกี ารสวดมงคลถอื ผตี าย หรอื การแตง่ งาน ขนึ้ บา้ นใหม่ ทกุ อยา่ ง
น่ะแหละ อนั น้มี นั ไมจ่ บไม่ส้ินกบั ผใู้ ดหรอก เรอื่ งท้งั หลายเหลา่ น้ีแล้วแตค่ นจะคดิ ไป
คิดให้หลายมันกห็ ลาย คิดให้ยากมนั กย็ าก คดิ ไปหลายเรอ่ื งประเพณนี ้ี ผิดอยา่ งไร
ก็ทงิ้ ไมไ่ ด้ เพราะไม่เขา้ ใจกระจา่ ง”

473

การสักยนั ต์
“ในกาลกอ่ นประเพณขี องบา้ นเรานนั้ เกดิ มาอายุสบิ เกา้ ย่ีสบิ ปนี ้ี การตบแตง่
ร่างกายของเจ้าของต่างกับเด๋ียวน้ีนะ แต่ก่อนสักขาลายกัน เจ็บขนาดไหนก็ยอม
สกั ตง้ั แตเ่ ชา้ สกั อยตู่ บุ๊ ๆๆๆๆ อยอู่ ยา่ งนนั้ เลอื ดไหลตอ้ งคอยไลแ่ มลงวนั แตก่ ส็ กั อยู่
อยา่ งนนั้ ทง้ั เจบ็ ทง้ั ปวด นค่ี อื มนั เชอื่ อดตงั้ แตเ่ ชา้ ไปหาเทยี่ งจนบา่ ยโนน้ บางคนกย็ งั
ไม่เสร็จ บางคนทัง้ รอ้ งไหไ้ ปดว้ ย ทงั้ สกั ทัง้ ร้องไห้ แต่ให้เขาสกั อยู่ ไมย่ อมให้หยดุ
นม่ี นั เปน็ อนั ตราย คอื คนตดิ ในพธิ รี ตี อง ตดิ ในประเพณี และกไ็ มเ่ กดิ ประโยชนอ์ ะไรขนึ้
มา ใหพ้ ากนั เขา้ ใจเรอื่ งของประเพณมี นั เปน็ เรอื่ งของอยา่ งนแ้ี หละ ถอื มนั่ ถอื รนั้ กนั ทกุ
สงิ่ สารพดั ถอื เทวดาอารกั ษ์ ถอื ภตู ผปี ศี าจเปน็ พธิ รี ตี อง เชน่ การฟอ้ น หรอื การแตง่ งาน
กันน้ี หรอื การบวช งานบญุ อะไรต่างๆ”
บุญบง้ั ไฟ
“บญุ บงั้ ไฟ น้ี อาตมาวา่ ไมม่ ปี ระโยชนอ์ ะไร ลองๆ คดิ ดู มนั จะตกใสห่ วั กนั ตาย
ด้วยซำ้� ไป เล่นให้สนกุ ไปเฉยๆ สนุก มันไม่เปน็ บญุ อะไรเลยน่ี ไมใ่ ช่เรอื่ งจะเปน็ บุญ
เสียเวลา เสยี งานเสียการ เสยี วัตถสุ ง่ิ ของ ผู้เฒา่ ๆ แก่ๆ กไ็ ปเลน่ ไปท�ำกับเขาด้วย
อาตมาวา่ โงท่ ส่ี ดุ ในโลก อยา่ งน้ี นแ่ี หละทเ่ี รยี กวา่ ประเพณี และกค็ ดิ วา่ มนั จะดี คนมนั
จะดีไมด่ ไี มเ่ พราะไปตีกลองหรอกนะ่ มันไมด่ เี พราะเอาบุญอย่างนั้น ท�ำไปขนาดไหน
กท็ ำ� ใหด้ ไี มไ่ ด้ อนั นไ้ี มใ่ ชเ่ ราจะแตง่ เองได้ อยา่ งอนื่ อกี หลายๆ อยา่ งทพ่ี วกเราทำ� กนั ไปนะ่
ล้วนเป็นส่งิ ทไี่ ม่เกดิ ประโยชน์ แตว่ า่ มนั แก้ไมไ่ ด้ เพราะเขาเหน็ ประโยชน์ในส่วนน้นั
มอี ยู่ อาตมาว่าควรตดั ใหก้ ะทดั รดั เขา้ มา
จติ ใจเราทงั้ หลายนที่ เี่ ปน็ กศุ ลธรรม ทำ� จติ เราใหด้ ไี ดใ้ หเ้ ดน่ ได้ นค่ี อื เรยี กวา่ ผมู้ บี ญุ
อนั ขอ้ สำ� คญั ทง้ั หลายนนั้ เรอ่ื งประเพณนี จ้ี งู คนมาก มนั ตดิ เรอื่ งประเพณี อาตมาเคยคดิ
หลายอยา่ งไมใ่ ชเ่ รอื่ งยาก เรอื่ งงา่ ย อยา่ งเรอื่ งวนั ดนี ะ่ วนั ดมี นั เปน็ อยา่ งไร? เรอ่ื งวนั ดี
มนั กด็ ขี องมนั อยอู่ ยา่ งนน้ั ฤกษม์ นั กด็ ี วนั มนั กด็ ี ปเี ดอื นมนั กด็ มี นั อยนู่ ะ แตเ่ ปน็ เพราะ
คนไปสำ� คัญม่นั หมายมนั ใหค้ ดิ ดใู หด้ ี ภาวนาใหด้ จี งึ จะเห็น

474

จะตอ้ งขนึ้ เรอื นใหมว่ นั นน้ั จะต้องแตง่ งานวันนี้ ฤกษ์นน้ั นาทีน้ัน สวดชยนั โต
แตอ่ ยไู่ ปเจด็ วนั แตกกนั กไ็ ดท้ ะเลาะกนั กไ็ ด้ ไมไ่ ดส้ นฤกษด์ วี นั ดี ไมไ่ ดส้ นใจ เมอื่ ทะเลาะ
กนั ขน้ึ มาแลว้ ฤกษม์ นั เอาคนไวไ้ มไ่ ด้ วนั มนั เอาคนไวไ้ มไ่ ดห้ รอก เอาฝา้ ยผกู ขอ้ มอื ไว้
มนั กไ็ มอ่ ยู่ ไมม่ ีอะไรผกู อยู่สกั อย่าง มีแต่การสร้างความดมี าสอนกนั ใหร้ ้จู กั ความดี
นน่ั แหละมนั ถงึ ดี แตว่ า่ แตง่ งานเมอื่ ใด? ขนึ้ บา้ นใหมเ่ มอ่ื ใด? มนั พรอ้ มกนั แลว้ หรอื ยงั
ไดเ้ วลาแลว้ หรอื ยงั ขา้ วของเงนิ ทอง กาลเวลามนั พรอ้ มนนั่ แหละดี ปกี ด็ ี เดอื นกด็ ี วนั กด็ ี
ยามก็ดี แต่จะให้คนดียังไมไ่ ด้ นอกจากเรามาท�ำความดี

ผู้นับถือพระพุทธศาสนา คือผู้ถึงคุณพระพุทธเจ้าหน่ึง คุณพระธรรมหนึ่ง
คุณพระสงฆห์ นึง่ จะไม่สนใจกับเร่อื งเหลา่ นี้ ท่านไม่ถือวันน้นั วันนี้ วันก็ดี เดือนก็ดี
ปกี ด็ ี เอาความชว่ั ความดมี าใหเ้ ราไมไ่ ด้ นอกจากความชวั่ ความดที เี่ ราทำ� เองมนั จงึ เปน็

ใหเ้ ขา้ ใจวา่ วนั ทกุ วนั นนี้ ะ่ มนั จะมคี นทำ� ดที ำ� ชวั่ กนั อยทู่ กุ วนั มนั กเ็ ปน็ ของมนั อยู่
ตลอดเวลา ทา่ นจงึ วา่ ใหพ้ ากนั ดดั แปลง อยา่ ไปถอื กนั ใหม้ นั ยงุ่ ยากในเรอื่ งประเพณนี ้ี
พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสอนธรรมะใหค้ นมปี ญั ญาสลดั ตดั ออก อนั ใดเกดิ ประโยชนใ์ หส้ รา้ งไว้
อนั ใดไมเ่ กดิ ประโยชน์ใหต้ ัดออกอย่างน้มี นั ก็ง่าย”

ใกลพ้ ระ

ตั้งแต่สมัยพุทธกาล กุลบุตรกุลธิดาผู้มีศรัทธาในคำ� สั่งสอนของพระพุทธองค์
ไดป้ ระกาศตวั เป็นพทุ ธมามกะ โดยค�ำปฏญิ าณวา่

พทุ ฺธํ สรณํ คจฉฺ ามิ
ธมมฺ ํ สรณํ คจฉฺ ามิ
สงฆฺ ํ สรณํ คจฺฉามิ

การถือเอาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นสรณะที่พึ่งในการด�ำเนินชีวิต
จงึ เปน็ ตวั กำ� หนดแนวทางประพฤตปิ ฏบิ ตั ขิ องชาวพทุ ธเพอ่ื บรรลถุ งึ ความดงี ามทเี ดยี ว
แต่น่าเสียดายว่าในสมัยปัจจุบันมีน้อยคนที่เข้าใจความหมายอันลึกซึ้งของการเอา

475

พระศรีรัตนตรัยเป็นท่ีพ่ึง ส่วนใหญ่ชาวบ้านก็สักแต่ว่ากล่าวค�ำปฏิญาณตามพระใน
การประกอบพิธีกรรมหรือการสวดมนต์อยา่ งปราศจากการพนิ ิจพิจารณาใดๆ ความ
อบอุ่นและความมน่ั คงจากการมีท่ีพึ่งอนั ประเสริฐจงึ ไม่คอ่ ยเกิดขน้ึ

หลวงพ่อเห็นว่าการสอนให้ญาติโยมเข้าใจและซาบซึ้งในความหมายของ
ไตรสรณคมนเ์ ป็นส่งิ ส�ำคญั ท่านจงึ พยายามชใ้ี ห้เหน็ ว่า พระพุทธน้นั ไมไ่ ดห้ มายถงึ
พระพทุ ธเจา้ องคท์ ปี่ รนิ พิ พานไปแลว้ พระธรรมกไ็ มไ่ ดอ้ ยใู่ นคมั ภรี ์ และพระสงฆก์ ไ็ มใ่ ช่
แตพ่ ระอรยิ เจา้ แตพ่ ระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ หมายถงึ นามธรรมซง่ึ มอี ยตู่ ลอดเวลา
ฉะนนั้ การปฏบิ ตั ใิ นชวี ติ ประจำ� วนั ของเรา ถา้ มคี วามเหน็ ถกู อยา่ งนแ้ี ละปฏบิ ตั ใิ หเ้ ขา้ ถงึ
กจ็ ะพง่ึ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ในใจของตนเองได้เสมอ

“บางคนออกปากบ่นว่า ถา้ เราเกดิ ทนั พระพุทธเจา้ เราก็จะไปเหมอื นกันแหละ
ความโงม่ นั หลดุ ออกมาอยา่ งนี้ พระพทุ ธเจา้ มอี ยทู่ กุ วนั นี้ ใครวา่ พระพทุ ธเจา้ นพิ พาน
พระพทุ ธเจา้ คอื สจั ธรรม สจั ธรรมมนั จะจรงิ อยอู่ ยา่ งนน้ั ใครจะเกดิ มา มนั กม็ อี ยอู่ ยา่ งนนั้
ใครจะตายไป มนั กม็ อี ยอู่ ยา่ งนน้ั สจั ธรรมนไ้ี มส่ ญู ไปจากโลก มอี ยตู่ ลอดเวลาอยา่ งนนั้
พระพทุ ธเจา้ จะเกดิ มากด็ ี ไมเ่ กดิ มากด็ ี ใครจะรกู้ ม็ อี ยู่ ไมร่ กู้ ม็ อี ยู่ อนั นน้ั มนั อยอู่ ยา่ งนน้ั
ฉะนน้ั จงึ วา่ ใหเ้ ราเขา้ ไปใกลพ้ ระพทุ ธเจา้ เมอ่ื เหน็ ธรรมะกเ็ หน็ พระพทุ ธเจา้ มนั จะหาย
สงสยั ทง้ั หมด พระพทุ ธเจา้ คอื ธรรมะ ธรรมะกค็ อื พระพทุ ธเจา้ เปน็ อยา่ งนี้ ตรสั รนู้ ท่ี า่ น
ไมเ่ อาไปหรอก ทา่ นกท็ ง้ิ ไวใ้ นนแี้ หละ ถา้ พดู งา่ ยๆ อยา่ งพวกครเู รานะ่ ครใู นโรงเรยี น
ไมไ่ ดเ้ ปน็ ครูมาแตก่ �ำเนิดหรอก มาเรียนวิชาครถู ึงไดเ้ ป็นครูกัน ไดส้ อนในโรงเรียน
ไดเ้ งนิ เดอื นกบั เขา อยไู่ ปนานๆ กเ็ ลยตายซะ ตายจากครไู ปซะ ถา้ หากพดู อยา่ งหนงึ่ กว็ า่
ครนู นั้ ยงั ไมต่ าย คอื คณุ ธรรมทที่ ำ� ครใู หเ้ ปน็ ครนู น้ั ยงั อยู่ อยา่ งพระพทุ ธเจา้ ของเรานะ่
สจั ธรรมทท่ี �ำใหค้ นๆ น้นั เปน็ พระพทุ ธเจ้าน่ยี ังอยู่ ไมห่ นีไปไหน กเ็ ลยเกิดเป็นพระ-
พทุ ธเจา้ สององค์ องคห์ นง่ึ กเ็ ลยเปน็ รปู องคห์ นง่ึ กเ็ ลยเปน็ นาม ธรรมะทแ่ี ทจ้ รงิ นน้ั นะ่
พระพทุ ธเจา้ จงึ ตรสั วา่ อานนท์ ใหท้ า่ นประพฤตไิ ปเถอะ ใหท้ า่ นปฏบิ ตั ไิ ปเถอะ ทา่ นจะ
งอกงามในธรรมวนิ ยั นี้ ผใู้ ดเหน็ ธรรม ผนู้ น้ั เหน็ เรา ผใู้ ดเหน็ เรา ผนู้ น้ั เหน็ ธรรม ทำ� ไม
ถึงเปน็ อย่างนั้น ฟงั อยา่ งหนงึ่ พระพทุ ธเจ้ากเ็ ป็นธรรม พระธรรมก็เปน็ พระพทุ ธเจา้

476

มนั สบั สนกนั ความเปน็ จรงิ นน้ั พระพทุ ธเจา้ แตก่ อ่ นกย็ งั ไมม่ ี จะไดเ้ รยี กชอื่ ขนานนาม
ชอ่ื ทา่ นวา่ เปน็ พระพทุ ธเจา้ กใ็ นเมอื่ ทา่ นเขา้ มารธู้ รรมอนั นเี้ ทา่ นน้ั แตก่ อ่ นกเ็ ปน็ สทิ ธตั ถะ
ราชกมุ ารกเ็ หมอื นกบั เราเองนะ่ แหละ เรากเ็ ปน็ ตาสตี าสาตามา ถา้ เรามาบรรลถุ งึ ธรรมะ
ท่ีแท้จริงแล้ว มันก็จะเป็นพระพุทธเจ้าอย่างเดียวกันน่ันแหละ ไม่แปลกกันหรอก
อยา่ งน้นั ใหญ้ าติโยมท้งั หลายเขา้ ใจเสยี วันน้ีว่าพระพทุ ธเจา้ ยังอย”ู่

มีแตค่ วามดคี วามช่วั เปน็ ของเรา

ธรรมดาผคู้ รองเรอื นทงั้ หลายมกั จะหลงในโลกสมมติ แสวงหาความสขุ ดว้ ยการ
สะสมวตั ถุ บางครงั้ กวา่ จะหาของทตี่ อ้ งการมาได้ ตอ้ งทำ� ลายอรยิ ทรพั ยข์ องตนจนเกอื บ
หมดเกลย้ี ง หลวงพอ่ จงึ เตอื นสตฆิ ราวาสอยเู่ สมอ ใหพ้ จิ ารณาวา่ มอี ะไรบา้ งทเ่ี ปน็ ของๆ
เราจริงๆ

“การค้มุ ครองของเจ้าของภายในจติ ของเจ้าของ คอื กาย วาจา ใจ นีเ้ ป็นสง่ิ ท่ี
สำ� คญั มาก อาตมาเคยไดถ้ ามญาตโิ ยมทงั้ หลายวา่ หาเงนิ ทองหาขา้ วของจนจะเฒา่ ตายน้ี
ถงึ คราวจะเอาจรงิ ๆ จะเอาอะไร? เอาทไี่ หน? ไมร่ จู้ กั ทเ่ี อา ผลทส่ี ดุ ถามคนตง้ั หลายสบิ
ก็ตอ้ งวา่ “จักแหล่ว (ไมร่ ู)้ ” สูญเทา่ น้ัน คนพดู อยา่ งน้ี มันหมดท่ีไปแล้ว น้แี หละ
ให้เรารู้จักส่วนส�ำคัญของร่างกายชีวิตจิตใจของเรา ส่ิงที่เราได้ไปนั้นคือความดีและ
ความช่ัวทั้งหลายท่ีติดตามตัวเราไปจนว่าใจเราหรือจิตวิญญาณเข้าไปฝังอยู่ในสิ่ง
ทงั้ หลายเหลา่ นน้ั วญิ ญาณเรากไ็ ปฝงั ในทเ่ี ราหมายมนั่ ในสว่ นทเ่ี ปน็ กศุ ลและอกศุ ล และ
ในสว่ นทเ่ี ป็นบาปเป็นบุญน่นั ทา่ นจงึ เรยี กวา่ มนั ได้ ได้บาปกบั บญุ ไป ได้ดีกับชว่ั ไป
สง่ิ ทงั้ หลายทเ่ี ราสรา้ งมาในโลก มนั กเ็ ปน็ สมบตั ขิ องโลก คลา้ ยๆ วา่ ตดั ไมอ้ ยใู่ นปา่ นนั้
กเ็ อาเครอื ไมใ้ นปา่ นนั้ แหละมามดั อยา่ งน้ี เอาไมใ้ นปา่ มาทำ� เรอื น กเ็ อามาปลกู อยทู่ ด่ี นิ
อยา่ งนี้ มนั เปน็ สมบตั ขิ องโลกทงั้ หมด สว่ นทงั้ หลายเหลา่ นมี้ นั เปน็ สว่ นของโลก เอาไป
ดว้ ยไมไ่ ด้ บางคนกไ็ มร่ จู้ กั สว่ นไดข้ องเจา้ ของ ทา่ นเรยี กวา่ บญุ และบาป ดกี บั ชวั่ ทงั้ หลาย
มคี วามสงบ มคี วามสวา่ ง แลว้ มคี วามใสสะอาด อนั นคี้ อื มนั ไดส้ ง่ิ ทมี่ นษุ ยเ์ ราตอ้ งการ
คอื อนั นเี้ องทไี่ ปกบั เราได้ ความดเี กดิ ขนึ้ ทใี่ ด ความอดุ มสมบรู ณก์ เ็ กดิ ขน้ึ ทน่ี นั้ ความสขุ

477

ทง้ั หลายกเ็ กดิ ขน้ึ ในทนี่ น้ั เหมอื นกบั บคุ คลทม่ี ปี ญั ญา ไปอยทู่ ไ่ี หนกท็ ำ� ทนี่ น้ั ใหเ้ จรญิ
ถาวร แมท้ ำ� ไร่ ทำ� นา ทำ� สวน ดนิ ทน่ี น้ั มนั ไมง่ าม ผมู้ ปี ญั ญาไปอยู่ เขากท็ ำ� ทนี่ น้ั ใหม้ นั
งามขึ้นได้ ทำ� ให้ดขี น้ึ กไ็ ด”้
ส�ำหรับชวี ิตของฆราวาสทั่วไปที่เป็นชาวพทุ ธ กจิ ในพระศาสนาที่เปน็ เรื่องใหญ่
กค็ อื การทำ� บญุ แตค่ วามหมายทแ่ี ทจ้ รงิ ของคำ� วา่ “บญุ ” ยงั ไมส่ มู้ คี นเขา้ ใจอยา่ งถอ่ งแท้
และนี่ก็เป็นอีกเร่ืองหนึ่งท่ีหลวงพ่อสอนย้�ำและพยายามท�ำความเข้าใจกับฆราวาส
ญาตโิ ยมอยเู่ สมอ เพราะถา้ ใครทำ� บญุ โดยไมร่ จู้ กั ตวั บญุ วา่ คอื อะไร เกดิ อยา่ งไร เจรญิ
อยา่ งไร เส่ือมอย่างไร ก็ยากทีผ่ ู้แสวงจะได้พบบญุ

478

โอวาท – บาปบญุ คณุ โทษ

ทกุ วนั นี้มีแตค่ นชอบทำ� บญุ เป็นนักแสวงบญุ แต่ไม่มคี นละบาป บญุ ก็ท�ำบาป
ก็ไม่ท้ิง นั่นคือคนไม่รู้จักดี ไม่รู้จักชั่ว การท่ีเรามาท�ำทานท�ำบุญสุนทานกันวันน้ี
กเ็ รยี กวา่ บำ� รงุ พระพทุ ธศาสนา แตว่ า่ ตอ้ งใหร้ จู้ กั พทุ ธศาสนา ถา้ เราบำ� รงุ พระพทุ ธศาสนา
เพอื่ เอาบญุ กนั อยา่ งเดยี วนนั้ บางทมี นั จะไมถ่ งึ พทุ ธศาสนา เราชกั ชวนกนั วา่ ไปสรา้ งบญุ
สรา้ งกศุ ลกนั เราตอ้ งฉกี มนั ออกซิ บญุ มนั เปน็ ยงั ไง กศุ ลมนั เปน็ ยงั ไง บญุ ทท่ี ำ� เอา บญุ นน้ั
กเ็ รยี กวา่ มนั ปราศจากปญั ญา คนเราเมอื่ ไมม่ ปี ญั ญา ทำ� อะไรกไ็ มไ่ ด้ มนั ไมพ่ น้ ทกุ ข์
ทา่ นจงึ เรยี กวา่ บญุ กศุ ล บญุ กเ็ รยี กวา่ หามารวมไวๆ้ แบกไวม้ นั หนกั ไมร่ จู้ กั ทง้ิ มนั กท็ บั
เราตายเทา่ นน้ั แหละ ถา้ เรามปี ญั ญา เรากท็ งิ้ มนั ออกซะ มนั กเ็ บา นเี่ รยี กวา่ กศุ ล อนั หนงึ่
เรยี กวา่ บญุ รวมกนั เขา้ เรยี กวา่ บญุ กศุ ล ทำ� บญุ กศุ ลเชน่ นเ้ี รยี กวา่ บำ� รงุ พทุ ธศาสนาของ
องคส์ มเดจ็ พระสัมมาสมั พุทธเจา้ ของเรา

ค�ำว่า บาป น้นั ประชาชนชาวพุทธเราไม่เห็น ทำ� ไมคนไมเ่ หน็ บาป คอื ไม่เห็น
ความผดิ นนั่ เอง ความผดิ นนั่ แหละมนั เปน็ บาป ถา้ ไปทำ� แลว้ มนั ผดิ ผดิ แลว้ มนั กเ็ ปน็ ทกุ ข์
เป็นเหตใุ หเ้ ดอื ดรอ้ น ความเดอื ดรอ้ นน่นั แหละมันเปน็ บาป อยา่ งน้ี เหน็ ง่ายๆ ถ้าเรา
พิจารณา บาปน้ีมันไม่เป็นตัวตน มันเป็นอาการ อย่างความผิด มันก็ไม่มีตัวตน
แต่ว่าไปทำ� ผิดทตี่ รงนน้ั มนั ก็เกดิ ผลข้นึ มาทันที อยา่ งไปขโมยของเขาเม่ือไร เปน็ ตน้
ถกู จบั ทกุ ทีนะ ถูกเจ้าหนา้ ทีล่ งโทษทกุ ที แต่ก็ยังไมเ่ หน็ ว่ามนั เป็นบาป เห็นวา่ เราไป
ขโมยของเขาเฉยๆ กค็ อื คนไมเ่ หน็ บาป เปรยี บประหนงึ่ วา่ เหมอื นตาบอดนะ่ แหละ วตั ถุ
มนั จะมอี ยอู่ ยา่ งไร พระอาทติ ย์ พระจนั ทร์ จะสอ่ งสวา่ งอยเู่ ตม็ โลกเทา่ ไร คนตาบอด
มันกไ็ ม่เห็น เหมอื นกับคนไมร่ ู้จักบาปนน่ั แหละ

เราทนทุกขท์ รมานเท่าไรก็ไมร่ ู้วา่ เป็นบาป รู้แต่ว่าเราทกุ ขเ์ ทา่ น้ัน ว่าเรามีความ
ทรมานกายทรมานใจเท่าน้ัน ตัวน่ันแหละคือมันเป็นบาป ใครไปท�ำบาปที่ไหน
ตรงนั้นแหละท่านเรียกว่านรก นรกอยทู่ ่ีไหน ทไ่ี หนทีท่ ่านห้ามว่า ทน่ี ี่อย่ามาท�ำเลย
มันผิด น่นั แหละนรกอยตู่ รงน้ันแหละ ถ้าไปทำ� ตรงน้นั มันกผ็ ิดตรงนนั้ ถ้าผิดแลว้

479

มนั กม็ โี ทษ มโี ทษแลว้ กท็ กุ ข์ ใครทกุ ข์ คนนน้ั แหละตกนรก ทไี่ หนทำ� ใหค้ นเปน็ ทกุ ข์
ท่ีนนั่ แหละเปน็ นรก

ถา้ เราคดิ งา่ ยๆ สบายๆ อยา่ งนเี้ ปน็ ตน้ กจ็ ะเหน็ บาปในปจั จบุ นั อนั นเี้ พราะความมดื
ทเ่ี ราอาศยั อยนู่ มี้ นั มดื จงึ ไมร่ จู้ กั สวา่ ง คอื ใจมนั มดื ไมใ่ ชแ่ สงตะวนั มดื ความมดื มนั
เปน็ อยา่ งน้ี ไมใ่ ชว่ า่ ตานอกของเรานม้ี นั มดื แตต่ าใจเรามนั ไมร่ เู้ รอ่ื งอะไร การกระทำ� ชวั่
ก็ไม่รู้จักจบจักส้ิน

ถา้ ทำ� ความชว่ั แลว้ กม็ คี วามปรารถนาวา่ ไมอ่ ยากจะใหม้ นั ชว่ั ไมอ่ ยากจะใหม้ นั ผดิ
คือชอบท�ำความผิด แต่ไม่อยากจะให้มนั ผดิ อย่างนเี้ ปน็ ตน้ เรยี กวา่ คนมืด ไม่รู้จกั
ถา้ เรามคี วามละอาย มหี ริ ิ ความละอาย โอตตปั ปะ ความกลวั ทง้ั สองประการน้ี ทา่ นเรยี ก
วา่ เปน็ โลกบาล คอื เปน็ ธรรมทคี่ มุ้ ครองสตั วโ์ ลกอยู่ สตั วโ์ ลกจะตอ้ งเปน็ ไปตามธรรม
อนั นัน้ ทกุ วันน้คี ือคนไมล่ ะอาย เมอื่ ไม่ละอายกไ็ ม่เห็น ไมจ่ บ เรียกวา่ คนมืด

ทกุ วนั นเี้ รารแู้ ลว้ วา่ มผี ตู้ กนรก แลว้ กม็ ผี อู้ ยใู่ นสวรรค์ แตไ่ มร่ จู้ กั เจา้ ของ ผมู้ คี วาม
สบายกายสบายใจ ไมไ่ ดเ้ บยี ดเบยี นผใู้ ด ไมไ่ ดเ้ บยี ดเบยี นตน ไมไ่ ดเ้ บยี ดเบยี นผอู้ นื่
แล้วก็มคี วามสบาย นั่นเรยี กว่า เมอื งสวรรค์ ให้พิจารณาดๆี นะ ท่านพดู ถึงเทวบตุ ร
เทวบตุ รทเี่ คลอ่ื นจากทอี่ ยนู่ ะ่ ผา้ ผอ่ นแพรพรรณกเ็ ศรา้ หมอง ปราสาทราชวงั กเ็ ศรา้ หมอง
คอื อะไร กค็ อื รา่ งกายของเรานแ้ี หละ ผมงามๆ อยๆู่ มนั กห็ งอก ฟนั แนน่ หนาอยู่ มนั ก็
โยกกค็ ลอน รา่ งกายสวยงามตรงึ ตาหนาแนน่ มนั กแ็ หง้ กเ็ หย่ี ว ตามองเหน็ อยกู่ ฝ็ า้ ฟาง
หเู คยไดย้ นิ อยเู่ ปน็ ตน้ กห็ นวกกต็ งึ นแี่ หละของทพิ ยท์ ง้ั นนั้ ถา้ มนั หมองลงๆ เทวบตุ ร
เทวดาก็เคลือ่ นจากสถานท่อี ยู่ ไมใ่ ชพ่ วกไหนหรอก พวกเราน้ีแหละ

ตกนรก คอื คนคดิ ผดิ แลว้ กไ็ ปทำ� ความผดิ ไปทำ� ความชวั่ มนั กต็ กนรก ยมบาล
ทีจ่ บั สัตวอ์ ยูใ่ นนรก คือกรรมท่เี ราทำ� ไวแ้ ลว้ ท�ำความผิดไว้ ความผดิ นน้ั กส็ ง่ เราไป
หาความผิด ไม่ส่งไปไหน ผู้น้ันแหละเป็นยมบาล ยมบาลนั้นมีอยู่ทุกหนทุกแห่ง
ชา่ งตาดแี ทๆ้ ไปทำ� ผดิ ทำ� ชอบอยทู่ ไ่ี หน กร็ จู้ กั หมดทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ ง อนั นเี้ รยี กวา่ กรรม
คอื การกระทำ� ของเราน่ันแหละ เปน็ พยานเป็นหลักฐาน ไม่มีตกไมม่ ีหล่น ถา้ ท�ำชั่ว

480

กไ็ ปเสวยกรรมชวั่ เปน็ วบิ าก เปน็ สตั วน์ รก สตั วน์ รกนกี่ ท็ กุ ขห์ ลาย ขน้ึ ไปตน้ งวิ้ หนามงว้ิ
มนั กเ็ สยี บตำ� เอา แตก่ ไ็ มพ่ ากนั ตายสกั ที ถา้ ขนึ้ ไปขา้ งบน กากเ็ จาะหวั เอาอกี ตอ้ งไตล่ งมา
ลงมาข้างล่าง หมาก็จะกัดเอาอีก ไม่มีท่ีอยู่ คือมันทุกข์น่ันเองแหละ นี่มันเรื่อง
บุคลาธษิ ฐานทัง้ สิ้น จริงไหม? จริง โดยบคุ ลาธิษฐาน เพือ่ ให้ท�ำความเขา้ ใจเรยี กวา่
ธรรมาธษิ ฐาน เชน่ วา่ ตวั นรก ตวั สวรรคน์ น้ั ตวั จรงิ มนั ไมเ่ ปน็ รปู เปน็ รา่ ง มนั ไมม่ อี ยา่ งนนั้
ยกตัวนั้นออกมาเปรียบเทียบให้ฟัง อย่างเราอยู่ในสถานที่ที่ไม่มีเกลือ เราอยากจะ
อธบิ ายเรอื่ งความเคม็ ของเกลอื ใหฟ้ งั ไมม่ อี ะไร เรากก็ ำ� เอาดนิ ทรายมาวาง สมมตุ วิ า่ เกลอื
แล้วมันจะเค็มไหม ก็ไม่เค็มเพราะไม่ใช่เกลือจริงๆ ท�ำไมจึงเอาดินทรายมาสมมุติ
เพราะสถานทนี่ ไี้ มม่ เี กลอื สมมตุ ใิ หค้ นรจู้ กั วา่ เกลอื มนั เปน็ อยา่ งนเี้ ทา่ นนั้ เหมอื นกนั กบั
พระเจา้ พระสงฆเ์ รา บวชมากเ็ ปน็ พระโดยสมมตุ ิ เปน็ พระจรงิ หรอื เปลา่ ถา้ เปน็ พระจรงิ
กเ็ ปน็ พระอรยิ เจา้ จงึ เปน็ พระจรงิ ๆ อนั นพ้ี ระสมมตุ กิ เ็ ปน็ เหมอื นเกลอื สมมตุ ิ หรอื จะวา่
คนเรานเ้ี ปน็ คนจรงิ ๆ หรือเปลา่ เป็นโดยสมมตุ ิ ไมใ่ ช่คนจรงิ ๆ ถ้าคนแทๆ้ ต้องมี
คณุ สมบตั มิ เี มตตา มกี รณุ า มมี ทุ ติ า มศี ลี หา้ ประการประจำ� ใจของเจา้ ของ อนั นเ้ี ปน็ มนษุ ย์
คุณสมบัติก็พร้อมท่ีจะเป็นมนุษย์โดยสมบูรณ์ มันมีอยู่อย่างนี้ เครื่องหมายข้างใน
มนั มอี ยู่

คนเราถา้ เปน็ มนษุ ยแ์ ลว้ และมคี ณุ สมบตั พิ รอ้ ม กเ็ รยี กวา่ เปน็ มนษุ ยโ์ ดยสมบรู ณ์
การเปน็ มนษุ ยเ์ ปน็ อยตู่ รงน้ี ไมใ่ ชว่ า่ เกดิ มามหี ู มตี า มแี ขง้ มขี า แลว้ กเ็ ปน็ มนษุ ยเ์ ลย
เป็นเหมอื นกัน แตเ่ ป็นมนษุ ย์ท่ีปลอม ไมใ่ ช่มนษุ ยท์ แ่ี ท้ ถ้าเป็นมนษุ ย์ที่แท้จะต้องมี
คณุ สมบตั เิ ปน็ ผมู้ ศี ลี มธี รรม เปน็ ผไู้ มเ่ บยี ดเบยี นตน ไมเ่ บยี ดเบยี นผอู้ นื่ มคี ณุ ธรรม
ประจำ� ตัว เป็นมนุษยท์ ี่สมบูรณ์ ไมไ่ ดเ้ ปน็ มนษุ ย์ปฏริ ูป มันกเ็ ป็นในลักษณะอันน้ี
ธรรมทงั้ หลายกเ็ หมอื นกนั ทคี่ รบู าอาจารยเ์ ทศนใ์ หฟ้ งั บญุ นนั้ ไมม่ ตี วั ไมม่ ตี น บาปก็
ไม่มีตัวมีตน แต่เป็นของมีอยู่ ถ้าเรามาภาวนาพิจารณาเข้าไปถึงใจของเจ้าของแล้ว
เราจะรจู้ กั วา่ บาปกค็ อื สง่ิ ไมด่ อี ยใู่ นใจ บญุ กค็ อื สง่ิ ดงี ามนะ่ แหละ บาปคอื ความเดอื ดรอ้ น
ถา้ เราวกมาดตู วั เราอยา่ งน้ี เราจะเหน็ ตวั บาปตวั บญุ มคี วามเดอื ดรอ้ น มคี วามสขุ ไมม่ ี
ความเดอื ดรอ้ น อยา่ งนมี้ นั กจ็ ะเกดิ กบั จติ ใจ ถา้ เราพจิ ารณาถงึ ใจของเจา้ ของแลว้ เราจะ
เหน็ ตวั บาปกบั ตวั บญุ เหน็ ภายในดว้ ยตาใน ไมใ่ ชเ่ หน็ ดว้ ยตานอก คนเรามตี าสองอยา่ ง

481

ประกอบกันเข้าจึงเป็นผู้สมบูรณ์ ตาข้างนอกน่ีเห็นอยู่แต่ไม่ค่อยชัดเจน เห็นต้นไม้
เหน็ ภเู ขาเลากาทงั้ นนั้ แหละ ไมเ่ หน็ ผดิ เหน็ ถกู ตามผใู้ ดหรอก ตานเี้ หมอื นกบั ไฟรถยนต์
เราคดิ วา่ มนั เหน็ ถนนหนทาง หรอื อนั นกี้ เ็ หมอื นกนั ความรสู้ กึ ทรี่ บั ผดิ ชอบอยทู่ ใ่ี จทงั้ นน้ั
ฉะนน้ั เราจึง โอปนยโิ ก ใหน้ ้อมเข้ามาใหเ้ หน็ ให้มตี าข้างใน ถา้ จะพูดอย่างหนึง่ ก็วา่
ตาทิพย์

ตาทพิ ย์ คอื มนั พน้ จากตาอนั น้ี เชน่ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสอนวา่ รา่ งกายนเ้ี ปน็ ของ
ไมส่ วยไม่งาม อยา่ งนีเ้ ปน็ ต้น ท่านดดู ้วยตาทพิ ย์ของทา่ น ทา่ นเห็นลกึ เขา้ ไปกวา่ นัน้
ถา้ มีแตต่ าธรรมดาของเราน่ี มันกม็ แี ตข่ องงาม ตากง็ าม หูกง็ าม ปากก็งาม รา่ งกาย
งามหมด คอื ใจไมร่ จู้ กั มนั เหน็ แตข่ า้ งนอก มนั ไมร่ เู้ รอ่ื ง ตาขา้ งในนกี้ เ็ รยี กวา่ ตาทพิ ย์
ตาทพิ ยต์ า่ งจากตาธรรมดา ของทไี่ มม่ รี ปู กเ็ หน็ อยใู่ นถำ้� กเ็ หน็ อยใู่ นทมี่ ดื กเ็ หน็ อยทู่ ต่ี ำ่�
กเ็ หน็ อยทู่ สี่ งู กเ็ หน็ เรยี กวา่ ตาทพิ ยต์ า่ งจากตาธรรมดา มองเหน็ ความถกู ตอ้ ง มองเหน็
ความผดิ มองเหน็ หมดทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ ง เรยี กวา่ ตาใน คนเรากต็ อ้ งมตี าในและกม็ ตี านอก
ถา้ มตี านอกอยา่ งเดยี วตาในไมม่ ี มนั กถ็ กู หลอกลวงเรอื่ ยไป ของปลอมมนั กว็ า่ ของจรงิ
ของไม่สวยมันกว็ า่ สวย ของไม่ดีมนั กว็ า่ ดี

ฉะนนั้ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นจงึ เรยี กสาวกทงั้ หลายวา่ “ผทู้ มี่ ดี วงตาเหน็ ธรรม” ดวงตา
เหน็ ธรรมไมใ่ ชต่ าเนอื้ มนั เปน็ ตาใจ เปน็ ตาของปญั ญา หรอื เปน็ ตาทพิ ย์ จะตอ้ งอาศยั
การเปรียบเทียบอุปมาอุปไมยจึงจะเข้าใจพอเห็นได้รู้ได้ในธรรมะข้อน้ันๆ ดังน้ัน
การแสดงธรรมหรอื การพดู ธรรมะจงึ มคี วามลกึ ซงึ้ มตี น้ื มลี กึ สารพดั กเ็ พอ่ื ชว่ ยใหเ้ รา
เขา้ ใจในธรรมะไดง้ า่ ยขน้ึ เพราะวา่ สงิ่ ทเี่ หน็ นนั้ เปน็ รปู ใหเ้ หน็ กม็ ี ไมเ่ ปน็ รปู ใหเ้ หน็ กม็ ี
มนั ลำ� บาก แตใ่ นสว่ นของธรรมะแทๆ้ นน้ั มนั มหี มดทกุ อยา่ ง ทเ่ี ราฟงั ธรรมกเ็ พอื่ ใหม้ ี
ความหมาย เช่น ยกตวั อยา่ งงา่ ยๆ การให้ทานได้บญุ ไหม ได้บญุ ทำ� ไมถึงได้บญุ
คือมนั ยอมเสียสละความหนกั น้นั ใหเ้ บา เลยมีความสขุ เป็นผูก้ ล้าสละสิ่งของเหลา่ นี้
ให้เปน็ ประโยชน์แกผ่ ูอ้ ่นื ก็เลยเบา ทา่ นจัดเป็นทานบารมเี ปน็ เบื้องต้น พระพุทธเจ้า
ทกุ พระองคก์ อ็ าศยั ทานบารมเี ป็นเบอ้ื งตน้

482

ฉะนน้ั ญาตโิ ยมพทุ ธบรษิ ทั ทง้ั หลาย เราพดู ถงึ การใหท้ านเปน็ เรอื่ งแรก เปน็ ตน้
เหงา้ ของบญุ ของกศุ ลจรงิ ๆ ใหม้ กี ารแบง่ เบา ถา้ หากวา่ เราไดก้ อ้ นขนาดนี้ ถา้ แบง่ ออก
ไปบา้ งมนั กเ็ บา ถา้ เอาหมดทงั้ กอ้ นมนั กห็ นกั ถา้ เอาของคนอน่ื มากอ้ นเทา่ นหี้ นกั ถา้ เอา
ของเราออกมันกเ็ บา มนั ต่างกนั อย่างน้ี ฉะนัน้ จงึ ใหฝ้ ึกการทำ� บุญ คือใหเ้ คล่ือนไหว
ไปมา เดนิ ไปเดนิ มา การใหท้ านนกี้ เ็ หมอื นการหดั เดนิ ใหม้ นั โตไป โตไป โตไป ทานวตั ถุ
ถา้ มนั ใหญข่ นึ้ มา มนั จะทานไปถงึ อารมณ์ ทานถงึ สงิ่ ทม่ี นั ไมม่ รี ปู ทานเรอ่ื งจติ เรอื่ งใจ
ทานโลภะ ทานโมหะ สารพัดอย่าง ธรรมะนพ่ี ูดไปไดท้ กุ แขนง อยา่ งไรกต็ ามเถอะ
ใหญ้ าตโิ ยมพากนั พยายาม ใจเรากม็ ี กายเรากม็ ี พรอ้ มหมดทกุ อยา่ ง อยา่ ไปปรารถนา
หาพระเจา้ องคน์ น้ั องคน์ ี้ ทำ� ใหม้ นั เกดิ ขนึ้ กบั ใจของเรา อยา่ ไปเสาะหาทอ่ี นื่ ใหต้ รวจสอบ
พจิ ารณาดจู ติ ของเราวา่ เดยี๋ วนมี้ นั มเี มตตาไหม มกี รณุ าไหม มมี ทุ ติ าไหม มนั ซอื่ สตั ยไ์ หม
มนั ผดิ ไหม หรอื มนั ถกู ไหม ใหด้ จู ติ ของเจา้ ของนแ้ี หละ แมเ้ ราจะพดู ผดิ ๆ แตไ่ มม่ เี จตนา
อย่างนี้ก็ไมผ่ ิด มนั มีเจตนาดี ทำ� อะไรใหด้ ูเจตนาของตัวเอง ไม่มอี ะไร ไมม่ ีผดิ ใน
เวลาน้ัน

ใหเ้ ขา้ ใจวา่ การสรา้ งคณุ งามความดี อยา่ วา่ ไปชาตหิ นา้ โนน้ สรา้ งชาตนิ เี้ ดยี๋ วนแี้ หละ
คำ� ทวี่ า่ บญุ นะ่ บางคนกย็ งั ไมเ่ ขา้ ใจแจม่ แจง้ ในหมขู่ องพวกเราคดิ วา่ จะเอาเงนิ เอาทอง
เอาขา้ วเอาของมาใหท้ าน อยา่ งนเี้ กดิ เปน็ บญุ ไมไ่ ดเ้ ปน็ อยา่ งนน้ั การทำ� บญุ นน้ั ไมใ่ ชแ่ ตว่ า่
เอาวตั ถสุ ง่ิ ของใหท้ านเทา่ นนั้ จติ คดิ เมตตา ละสงิ่ ทช่ี วั่ มนั กเ็ กดิ บญุ ขนึ้ มา เหมอื นกนั
กับเราท่ีเลี้ยงชีวิตอยู่ในโลก การงานการอาชีพก็แตกต่างกันออกไปไม่เหมือนกัน
ทำ� นาก็ได้ ทำ� สวนก็ได้ เปน็ ข้าราชการกไ็ ด้ คา้ ขายกไ็ ด้ มอี าชีพไมเ่ หมือนกัน แตส่ ิ่ง
ทัง้ หลายเหลา่ น้มี าเล้ียงปากเลย้ี งทอ้ งเล้ยี งชวี ิตของเราไป การกระท�ำบญุ กเ็ หมอื นกัน
ไมใ่ ชแ่ ตว่ า่ วตั ถทุ านอย่างเดยี ว การเสยี สละส่ิงทช่ี ั่ว กล้าละมนั ออกจากจิตใจของเรา
เปน็ ตน้ กเ็ ปน็ การใหท้ านทำ� บญุ ทำ� จติ ใจใหม้ เี มตตา กรณุ า มทุ ติ า ขนึ้ มนั กเ็ ปน็ บญุ
แขนงของการทำ� บญุ มหี ลายอยา่ ง ไมว่ า่ แตก่ ารใหว้ ตั ถทุ าน การรกั ษาศลี การเจรญิ เมตตา
ภาวนา เหน็ แล้วก็ละความชวั่ ไป แต่ว่าเป็นฆราวาสจะทำ� อย่างไร จะต้องไม่ทำ� บาป
ไมฆ่ า่ สตั ว์ พยายามเหนิ หา่ งจากธรรมทเ่ี ปน็ อกศุ ลเหลา่ นนั้ กเ็ หมอื นคนเราเหนิ หา่ งกนั
ไปเรื่อยๆ อยา่ งเรานานๆ มาพบกันที ไมค่ อ่ ยจะไดพ้ ดู กัน หาความสนทิ สนมไดย้ าก

483

การทำ� ความชว่ั นอ้ ยๆ การทำ� ความผดิ นอ้ ยๆ เปน็ ตน้ มนั กเ็ ปน็ เหตใุ หไ้ มม่ คี วามผดิ ตอ่ ไป
มนั เป็นอยา่ งนน้ั

เรื่องการประพฤติปฏิบัติทุกแขนง เราจะอยู่ท่ีไหนก็ตาม ท้ังอุบาสกอุบาสิกา
อยา่ พากนั ลมื ใหภ้ าวนาพทุ โธๆ แลว้ พจิ ารณา เกสา โลมา นะขา ทนั ตา ตะโจ ใหเ้ หน็ วา่
สกนธร์ า่ งกายน้ี มันเป็นของไม่มนั่ ไมเ่ ทยี่ ง คิดไปพจิ ารณาไปเรอื่ ยๆ การคิดนแ้ี หละ
คือการภาวนาของเรา เม่ือคิดถูกต้องมันก็สบายใจ โทษมันก็หาย ทุกข์มันก็ไม่มี
ถา้ คดิ ไมถ่ กู มนั กเ็ พมิ่ ทกุ ขข์ น้ึ มา การภาวนานี้ เรยี กวา่ การคดิ นเ่ี อง คดิ จนเหน็ ความทกุ ข์
จนจบเรอ่ื งของมนั ตอ้ งใหม้ ปี ญั ญา ใหม้ นั รเู้ รอ่ื ง มนั จงึ จะเปน็ ไป เรยี กวา่ การภาวนา
กศุ ล คือความฉลาด คนจะทำ� อะไร ถา้ ไม่ฉลาดแล้ว ไมส่ วยงามท้ังนัน้ แหละ ดูอย่าง
ป้ันหม้อซิ ถ้าคนไมฉ่ ลาด มันก็ได้หม้อไมส่ วย คนไมฉ่ ลาดทำ� บุญน้นั มันก็ไมไ่ ด้บญุ
ทถ่ี กู ตอ้ งตามคำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ อนั นพ้ี ดู งา่ ยๆ บญุ กศุ ล คอื ความฉลาดในการพดู
ในการท�ำอะไรทุกส่งิ ทกุ อย่างทีผ่ ลติ ผลขึ้นมาน้ัน ผลนน้ั จึงเปน็ ผลทบี่ รสิ ทุ ธ์ิ ถูกตอ้ ง
บญุ ตามธรรมะของพระพุทธเจ้าท่านสอนนั้น ถา้ พูดไปอกี อย่างหน่งึ ก็บญุ คือความสขุ
มันกก็ ว้าง คอื คนมันกนิ เหล้า มนั ก็มคี วามสขุ เหมอื นกนั นะ สูบกญั ชาก็มีความสขุ
เหมอื นกนั นะ่ แหละ นม่ี นั กวา้ งไป บญุ ในทางพทุ ธศาสนาทพ่ี ระพทุ ธองคต์ รสั นะ่ บญุ คอื
ความสขุ ทปี่ ราศจากโทษ ถา้ ความสขุ เกดิ มาโดยปราศจากโทษแลว้ อนั นนั้ มนั เกดิ มาจาก
ความฉลาด คือปัญญา คอื กุศล

ฉะนนั้ ทา่ นจงึ รวมเรยี กวา่ บญุ กศุ ล บญุ แทม้ นั เกดิ จากกศุ ล ไมใ่ ชเ่ กดิ จากอกศุ ล
บญุ ทไี่ มแ่ ทท้ เี่ ราเขา้ ใจผดิ วา่ เปน็ บญุ นนั้ บญุ นน้ั เกดิ จากอกศุ ล คอื รผู้ ดิ คอื คดิ ผดิ คอื
ทำ� ผดิ เชน่ วา่ เราจะทำ� บญุ แตเ่ ราไปทำ� อยา่ งอน่ื ทมี่ นั ผดิ มนั เปน็ บาปเปน็ โทษ เบยี ดเบยี น
คนอ่ืนน้ัน ได้มารวมๆ กันมากๆ แล้ว เราก็เรียกว่าเป็นบุญ อันนั้นท่านเรียกว่า
บญุ บาป มนั มคี วามสุขเหมอื นกนั แตว่ ่าบุญบาปไมใ่ ชบ่ ญุ ของบุญ ไม่ใช่บุญเกดิ มา
จากกศุ ล บญุ นอกศาสนา บญุ นอกคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจา้ อนั นก้ี ค็ งจะพอเขา้ ใจกนั
มนั เปน็ ภาษาคำ� พดู บางทกี ส็ บั สน บางคนกเ็ รยี กวา่ บญุ บางคนกเ็ รยี กวา่ กศุ ล หลายๆ
อยา่ ง อยา่ งไรกต็ ามเถอะ ใหเ้ รารจู้ กั ดรี จู้ กั ชวั่ อยา่ งเราทำ� บญุ วนั น้ี กเ็ รยี กวา่ เปน็ กศุ ล

484

เกดิ มาจากความฉลาด ความฉลาดนน้ั การกระทำ� อนั นน้ั ไมเ่ บยี ดเบยี นตน ไมเ่ บยี ดเบยี น
คนอน่ื แตส่ รา้ งประโยชนต์ นแลว้ กส็ รา้ งประโยชนค์ นอนื่ อยา่ งทเี่ ราทำ� มานี้ ทา่ นจงึ เรยี ก
วา่ เปน็ บญุ ของกศุ ลหรอื บญุ ของบุญ ไมใ่ ช่บุญบาปนะ เท่าน้ีกค็ งจะพอเขา้ ใจแล้ว

อยา่ งเราทำ� บญุ กนั นี้ อยากจะไดบ้ ญุ แหม ฉนั กม็ าทำ� บญุ แตฉ่ นั กเ็ ปน็ โรคไมห่ ยดุ
ไมค่ อ่ ยสบายใจ บญุ ฉนั กไ็ ปทำ� อยเู่ รอื่ ยๆ ไมใ่ ชว่ า่ จะมาแกบ้ ญุ ตรงน้ี ไมใ่ ชว่ า่ จะไมใ่ ห้
มนั เจบ็ มนั ปวด มนั คนละอยา่ งกนั เราจะทำ� บญุ ในบา้ นใหแ้ มวนเี้ ปน็ สนุ ขั ใหส้ นุ ขั กลาย
เปน็ แมวอยา่ งนน้ั หรอื มนั คนละอยา่ งกนั รา่ งกายนม้ี นั เปน็ อยา่ งหนง่ึ แตพ่ ระพทุ ธเจา้
ทา่ นวา่ มนั เปน็ ไปอยา่ งน้ี มนั เปน็ ไปตามเรอื่ งของมนั ไมใ่ ชว่ า่ เราจะทำ� บญุ ไมใ่ หม้ นั เจบ็
มนั ไข้ ไม่ใหม้ นั เปน็ อะไรตอ่ อะไรหลายๆ อยา่ ง มันคนละเร่ืองกัน ก็เพราะว่ามนั เป็น
อยอู่ ยา่ งนแ้ี หละ พระพทุ ธเจา้ จงึ ไมไ่ วใ้ จมนั ใหเ้ ราผา่ นมนั หนมี นั ไปเสยี เรากย็ งั เสยี ดาย
อยนู่ ่ันแหละ มนั เสยี ดายอยู่ มนั กย็ งั ไปไมไ่ ด้ อันนมี้ ันเป็นเร่อื งของอย่างนี้ อยา่ งไร
กช็ า่ งมนั เถอะ ใหเ้ ราเขา้ ใจวา่ การกระทำ� บญุ สนุ ทานทกุ วนั นที้ ำ� เพอ่ื อะไร? ทำ� เพอ่ื ไมใ่ ห้
มนั มที กุ ข์ ใหม้ นั บรรเทาทกุ ข์ ใหม้ นั คอ่ ยๆ หมดไป ถา้ ทำ� บญุ เพอ่ื บรรเทาทกุ ข์ มนั ตอ้ ง
ทำ� บญุ ดว้ ย ทำ� กศุ ลธรรมดว้ ย ถา้ ไมเ่ อากศุ ลธรรมกไ็ มม่ ปี ญั ญา บญุ อยา่ งเดยี ว เหมอื นเนอ้ื
กับปลาสดๆ เอาทิง้ ไว้เฉยๆ มันก็เน่าเท่านนั้ แหละ อาศยั เกลือเป็นอยู่ เนื้อหรือปลา
จงึ มีอายไุ ดน้ าน หรอื เอาเขา้ ตเู้ ย็นเสยี อยา่ งนี้

ดงั นนั้ กส็ รา้ งบญุ ไปดว้ ย กพ็ จิ ารณาไปดว้ ย คอื กศุ ล คอื ปญั ญานะ เพอ่ื จะทำ� ลาย
คลา้ ยๆ กบั วธิ เี ลขนะ มนั มคี ณู มนั มบี วก มนั มลี บ มนั มหี าร มนั จงึ จะไดจ้ ำ� นวนตาม
ทเี่ ราชอบใจ อนั นเี้ ราไมเ่ อายงั งนั้ ซิ เอาแตว่ ธิ คี ณู อยา่ งเดยี ว ไมม่ ที ใี่ ส่ วธิ คี ณู กบั วธิ บี วกกนั
เขา้ ไปเรอ่ื ยๆ วธิ ลี บไมม่ ี วธิ แี บง่ กไ็ มค่ อ่ ยจะมซี ะดว้ ยนะ ถา้ มวี ธิ แี บง่ มนั กเ็ บา มวี ธิ ลี บ
มนั กเ็ บาซิ มนั มวี ธิ ีบวกกับวิธคี ณู มันก็ยิ่งไปกันใหญเ่ ทา่ นัน้ แหละ

การท�ำบุญทุกช้ันทุกส่วนก็เพ่ือจะให้จิตเราเป็นบุญ เมื่อจิตเราเป็นบุญแล้ว
จะนงั่ อยมู่ นั กเ็ ปน็ บญุ จะเดนิ อยมู่ นั กเ็ ปน็ บญุ จะไปทไ่ี หนมนั กเ็ ปน็ บญุ คนทรี่ จู้ กั บญุ
ถึงแมว้ า่ คนอนื่ ไมเ่ ห็น มนั ก็เปน็ บญุ อยูน่ ั่นเอง คือความเห็นชอบอยูต่ รงจติ ใจของเรา
การทำ� บญุ ทง้ั หมดนนั้ ตอ้ งการใหจ้ ติ เราเปน็ บญุ ถา้ จติ เราเปน็ บญุ แลว้ ทำ� บญุ อยทู่ ไี่ หน

485

มนั จะเตม็ เปย่ี มอยเู่ สมอ ไมต่ อ้ งฉลอง ไมต่ อ้ งใหค้ นรู้ ไมต่ อ้ งใหค้ นเหน็ ไมต่ อ้ งมอี ะไร
มีแตก่ ำ� ลงั จิตท่ีเชื่อม่ันในความดี แล้วเรากท็ ำ� ไปเทา่ นนั้ แหละ

พระอรยิ เจา้ ทงั้ หลาย ทา่ นทำ� คณุ งามความดขี องทา่ นนะ่ อยทู่ ไี่ หน ทา่ นกท็ ำ� ของทา่ น
ใครจะวา่ ไม่ดสี กั เท่าไร มันก็ดีอย่นู ัน่ แหละ เม่ือทำ� สงิ่ ท่ีมนั ไม่ดี เขาจะว่าดีอย่แู ค่ไหน
มันก็ไม่ดีอยู่แค่น้ัน อันนี้เป็นเหตุอันหน่ึงท่ีจะให้พวกเราท้ังหลายท�ำความเข้าใจใน
ธรรมะ ถ้าเราเข้าใจธรรมะอย่างน้ีแล้ว เราก็ไม่ต้องส่งจิตใจของเราออกไปข้างนอก
เราอยู่ข้างในของเรา ทำ� จิตใหม้ ันเป็นบุญ

ตายแล้วเกิด

ปัญหาเร่ืองชาติหน้าภพหน้าก็เป็นอีกปัญหาหนึ่ง ซ่ึงเป็นที่ถกเถียงกันมากใน
วงการนกั ศาสนา และดูเหมอื นวา่ จะไม่มที ย่ี ุติ วันหน่งึ ก็มโี ยมกลมุ่ หนงึ่ ไปกราบเรียน
ถามเรอื่ งนก้ี บั หลวงพ่อ

โยม : “ชาตหิ นา้ มจี รงิ ไหมครบั ?”
หลวงพ่อ : “ถา้ บอกจะเชอื่ ไหมละ่ ?”
โยม : “เชอื่ ครับ”
หลวงพ่อ : “ถา้ เชอ่ื คณุ ก็โง่”
โยม : “อา้ ว! คนตายแล้วเกดิ ไหมครบั ?”
หลวงพอ่ : “จะเชื่อไหมล่ะ ถา้ เช่อื คุณโงห่ รอื ฉลาด” ท้งั กลมุ่ เลยน่งั งง

หลายคนมาถามอาตมาเรอื่ งน้ี อาตมากถ็ ามเขาอยา่ งนเี้ หมอื นกนั วา่ ถา้ บอกแลว้
คณุ จะเชอื่ ไหม ถ้าเชื่อ คุณกโ็ ง่ เพราะอะไร กเ็ พราะมนั ไม่มหี ลักฐานพยานอะไรท่จี ะ
หยบิ มาให้ดไู ด้ ทค่ี ณุ เชื่อเพราะคุณเช่อื ตามเขา คนเขาว่าอย่างไร คุณก็เชอื่ อยา่ งน้นั
คณุ ไมร่ ชู้ ดั ดว้ ยปญั ญาของคณุ เอง คณุ กโ็ งอ่ ยรู่ ำ�่ ไป ทนี ถี้ า้ อาตมาตอบวา่ คนตายแลว้ เกดิ
หรอื วา่ ชาตหิ นา้ มี อนั นค้ี ณุ ตอ้ งถามตอ่ ไปอกี วา่ ถา้ มี พาผมไปดหู นอ่ ยไดไ้ หม เรอื่ งมนั
เป็นอย่างน้ี มนั หาที่จบลงไม่ได้ เป็นเหตุให้ทะเลาะทุ่มเถียงกันไปไม่มีที่สิน้ สดุ

486

ทนี ้ี ถา้ คณุ ถามวา่ ชาตหิ นา้ มไี หม อาตมากถ็ ามวา่ พรงุ่ นม้ี ไี หม ถา้ มี พาไปดไู ดไ้ หม
อยา่ งนคี้ ณุ ก็พาไปดูไม่ได้ ถงึ แม้ว่าพรงุ่ นจี้ ะมอี ยู่ แต่กพ็ าไปดูไม่ได้ อย่างนี้เปน็ ตน้
ถ้าวันนีม้ ี พรุ่งนก้ี ็ต้องมี แตส่ งิ่ นม้ี นั เปน็ ของทจ่ี ะหยิบยกเอามาเปน็ วตั ถุตวั ตนให้เหน็
ไม่ได้

ความจรงิ แลว้ พระพทุ ธองคท์ า่ นไมใ่ หเ้ ราตามไปดถู งึ ขนาดนน้ั ไมต่ อ้ งสงสยั วา่
ชาตหิ นา้ มหี รอื ไมม่ ี ไมต่ อ้ งถามวา่ คนตายแลว้ จะเกดิ หรอื ไมเ่ กดิ อนั นน้ั มนั ไมใ่ ชป่ ญั หา
มันไม่ใช่หน้าท่ีของเรา หน้าที่ของเราคือเราจะต้องรู้เร่ืองราวของตนเองในปัจจุบัน
เราตอ้ งรวู้ า่ เรามที กุ ขไ์ หม ถา้ ทกุ ข์ มนั ทกุ ขเ์ พราะอะไร นค้ี อื สงิ่ ทเี่ ราตอ้ งรู้ และเปน็ หนา้ ที่
โดยตรงท่ีเราจะต้องรู้ด้วย พระพุทธเจ้าท่านสอนให้เราถือเอาปัจจุบันเป็นเหตุของ
ทกุ อยา่ ง เพราะวา่ ปจั จบุ นั เปน็ เหตขุ องอนาคต คอื ถา้ วนั นผ้ี า่ นไป วนั พรงุ่ นม้ี นั กก็ ลาย
มาเปน็ วนั น้ี น่เี รยี กวา่ อนาคต คอื พรุ่งนี้ มันจะมีไดก้ ็เพราะวันน้ีเปน็ เหตุ ทนี ี้อดีต
กเ็ ปน็ ไปจากปจั จบุ นั หมายความวา่ ถา้ วนั นผี้ า่ นไป มนั กก็ ลายเปน็ เมอ่ื วานนเ้ี สยี แลว้
นี่คือเหตุท่ีมันเกี่ยวเน่ืองกันอยู่ ฉะนั้น พระพุทธเจ้าท่านจึงสอนให้เราพิจารณาเหตุ
ทง้ั หลายในปจั จบุ นั เทา่ นกี้ พ็ อแลว้ ถา้ ปจั จบุ นั เราสรา้ งเหตไุ วด้ ี อนาคตมนั กจ็ ะดดี ว้ ย
อดตี คอื วนั นที้ ผี่ า่ นไปมนั ยอ่ มดดี ว้ ย และทส่ี ำ� คญั ทสี่ ดุ คอื ถา้ เราหมดทกุ ขไ์ ดใ้ นปจั จบุ นั
น้ีแล้ว อนาคตคือชาตหิ น้ากไ็ ม่จ�ำเปน็ ทจ่ี ะต้องพูดถึง

“กลัวชาติหนา้ จะไม่ได้เกดิ ครับ” อีกคนหนง่ึ เสริมข้ึนมา

“นนั่ แหละยง่ิ ด”ี หลวงพอ่ วา่ “กลวั มนั จะเกดิ เสยี ดว้ ยซำ้� ในครง้ั พทุ ธกาลสมยั ที่
พระพทุ ธเจา้ ยงั ทรงมชี วี ติ อยู่ มพี ราหมณค์ นหนงึ่ มคี วามสงสยั วา่ คนตายแลว้ ไปไหน
คนตายแลว้ เกิดใหมอ่ กี หรอื ไม่ แกจงึ มาหาพระพทุ ธเจา้ ถามว่า คนตายแลว้ เกิดไหม
ถา้ พระองคต์ อบได้ จะมาบวชดว้ ย แตถ่ า้ ตอบไมไ่ ดห้ รอื ไมต่ อบ แกกจ็ ะไมบ่ วช แกวา่
ของแกอยา่ งนนั้ พระพทุ ธเจา้ จงึ ตอบวา่ มนั เปน็ เรอ่ื งอะไรของฉนั เลา่ พราหมณจ์ ะบวช
หรอื ไมบ่ วช มนั เปน็ เรอื่ งของพราหมณ์ ไมใ่ ชเ่ รอ่ื งของฉนั พระองคต์ รสั วา่ ถา้ ตราบใด
ทพี่ ราหมณจ์ ะบวชหรอื ไมบ่ วช มคี นเกดิ หรอื มคี นตาย คนตายแลว้ เกดิ หรอื คนตายแลว้
ไม่เกิด ถ้าพราหมณ์ยังมีความเห็นอยู่อย่างน้ี พราหมณ์ก็จะเป็นทุกข์ทรมานอยู่อีก

487

หลายกลั ป์ ทางทถ่ี กู นนั้ พราหมณจ์ ะตอ้ งถอนลกู ศรออกเสยี บดั นี้ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นวา่
ความจรงิ แลว้ ไมม่ ใี ครเกดิ ไมม่ ใี ครตาย พราหมณค์ นนนั้ ฟงั ไมร่ เู้ รอ่ื ง จนกวา่ แกจะได้
เรยี นรเู้ รอื่ งอนจิ จงั ทกุ ขงั อนตั ตา ใหเ้ ขา้ ใจถอ่ งแทแ้ ลว้ นนั่ แหละ จงึ จะเขา้ ใจคำ� พดู ของ
พระองคไ์ ด้ นนั่ จงึ จะเรยี กวา่ การรเู้ หน็ ตามเปน็ จรงิ ดว้ ยปญั ญา เปน็ การเชอ่ื ดว้ ยปญั ญา
พระพทุ ธเจา้ สอนอยา่ งนี้ ไมไ่ ดส้ อนวา่ ใหเ้ ชอื่ วา่ คนตายแลว้ เกดิ หรอื ไมเ่ กดิ ชาตหิ นา้ มี
หรอื ไมม่ ี อยา่ งนนั้ ไมใ่ ชเ่ รอื่ งเชอื่ หรอื ไมเ่ ชอื่ จะถอื เอาเปน็ ประมาณไมไ่ ด้ จะถอื เอาเปน็
หลกั เกณฑไ์ มไ่ ด้ ดงั นนั้ ทค่ี ณุ ถามวา่ ชาตหิ นา้ มไี หม นน้ั อาตมาจงึ ถามคณุ วา่ ถา้ บอกแลว้
คณุ จะเชอ่ื ไหม ถา้ เชอื่ โงห่ รอื ฉลาด อยา่ งนเี้ ขา้ ใจไหม ใหเ้ อาไปคดิ ดเู ปน็ การบา้ นนะ”

พระพุทธเจา้ ไม่ได้ฉันอะไรเลย

ในสมยั ปจั จบุ นั การรบั ประทานอาหารมงั สวริ ตั หิ รอื อาหารเจนนั้ เปน็ เรอ่ื งทก่ี อ่ การ
วพิ ากษว์ จิ ารณถ์ กเถยี งกนั อยบู่ อ่ ยๆ ทง้ั ในแวดวงของนกั บวชและฆราวาส เนอ่ื งจากวา่
บางสำ� นกั สอนว่าการทานเนื้อสัตวเ์ ปน็ บาป เปน็ การสง่ เสริมการฆ่าสัตว์ ในขณะท่ีอีก
ฝา่ ยหนงึ่ ถือว่า การตีความอยา่ งนัน้ เกินเลยพระพุทธบญั ญัติ

“เหมอื นกบกบั คางคกนน่ั แหละ โยมวา่ กบกบั คางคกอยา่ งไหนดกี วา่ กนั ความจรงิ
แลว้ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นไมไ่ ดฉ้ นั อะไร ไมไ่ ดเ้ ปน็ อะไร ในจติ ของทา่ นไมม่ อี ะไร ไมเ่ ปน็
อะไรอกี แลว้ การบรโิ ภคอาหารเปน็ สกั แตว่ า่ เปน็ เครอ่ื งหลอ่ เลย้ี งรา่ งกายพอใหค้ งอยไู่ ด้
ทา่ นไมใ่ หต้ ดิ ในรสชาตขิ องอาหาร ไมใ่ หต้ ดิ อยใู่ นทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ ง ใหร้ จู้ กั ประมาณในการ
บรโิ ภค ไม่ใหบ้ ริโภคดว้ ยตณั หา นีเ่ รียกว่าพระพุทธเจ้าทา่ นไมไ่ ดฉ้ ันอะไร ไม่มอี ะไร
ไมเ่ ป็นอะไรอกี แล้ว ถ้าคนกินเนื้อไปตดิ อย่ใู นรสชาตขิ องเน้ือนนั่ กเ็ ป็นตณั หา ถ้าคน
ไมก่ นิ เนอ้ื พอเหน็ คนอนื่ กนิ เนอ้ื กร็ งั เกยี จ และโกรธเขาไปดา่ วา่ นนิ ทาเขา เอาความชว่ั
ของเขามาไวใ้ นใจตวั เอง นนั่ กเ็ ปน็ คนโงก่ วา่ เขา ทำ� ไปตามอำ� นาจของตณั หาเหมอื นกนั
การทเ่ี ราไปโกรธเกลยี ดเขานน้ั กค็ อื ผที ส่ี งิ อยใู่ นใจเรา เขากนิ เนอ้ื เปน็ บาป เราโกรธเขา
เรากเ็ ปน็ ผี บาปอกี เหมอื นกนั มนั ยงั เปน็ สตั วอ์ ยทู่ งั้ สองฝา่ ย ยงั ไมเ่ ปน็ ธรรม อาตมาจงึ วา่
เปน็ เหมือนกบกับคางคก ทางที่ถูกนั้นใครจะกนิ อะไรก็กินไป แตใ่ หม้ ธี รรมะ

488

คนกินเนื้อก็อย่าให้เห็นแก่ปากแก่ท้อง อย่าเห็นแก่ความเอร็ดอร่อยจนเกินไป
อยา่ ถงึ กับฆ่าเขากิน สว่ นคนกนิ เจกอ็ ยา่ หลงยึดม่ันในข้อวตั รของตนเอง เหน็ คนอ่นื
กนิ เนอ้ื กอ็ ยา่ ไปโกรธเขา รกั ษาตวั เราไว้ อยา่ ใหต้ ดิ อยใู่ นการกระทำ� ภายนอก พระเณร
ในวดั ของอาตมานกี้ เ็ หมอื นกนั รปู ไหนจะถอื ขอ้ วตั รฉนั เจกถ็ อื ไป รปู ไหนจะฉนั ธรรมดา
ตามมตี ามไดก้ ฉ็ นั ไป แตอ่ ยา่ ทะเลาะกนั อยา่ มองกนั ในแงร่ า้ ย อาตมาสอนอยา่ งนี้ ทา่ นก็
อยู่ไปดว้ ยกันได้ไมเ่ หน็ มีอะไร ให้เขา้ ใจวา่ ธรรมะที่แทน้ น้ั เราจะเขา้ ถงึ ไดด้ ้วยปญั ญา
ทางปฏบิ ตั ทิ ถี่ กู กค็ อื ศลี สมาธิ ปญั ญา ถา้ เราสำ� รวมอนิ ทรยี ์ คอื ตา หู จมกู ลน้ิ กาย
ใจ ไวด้ ีแล้ว จติ กจ็ ะสงบ และปัญญาความรเู้ ทา่ ทันสงั ขารทัง้ หลายกจ็ ะเกดิ ข้นึ จติ ใจ
ก็เบื่อหนา่ ยจากสงิ่ ทน่ี ่ารกั นา่ ใคร่ทงั้ หลาย วิมตุ ตกิ ็เกิดข้นึ เทา่ นน้ั ”

แล้วหลวงพ่อกเ็ ลา่ เร่ืองของพระรูปหนึง่ ซึ่งจจู้ ีจ้ ุกจิกเรือ่ งการขบฉันใหฟ้ ังว่า

“ผลสดุ ทา้ ยทำ� อยา่ งไรกไ็ มส่ ำ� เรจ็ คดิ วา่ เปน็ เณรจะดกี วา่ เปน็ พระ สบายกวา่ มผี กั
หญา้ อะไรกเ็ กบ็ กนิ เองได้ เอา้ สกึ ไปเปน็ เณร กท็ ำ� ไดจ้ รงิ อยา่ งวา่ แหละ แตก่ เิ ลสมนั ยงั ไม่
หมดน่ี คดิ ว่าเป็นเณรกย็ งั อาศัยผู้อื่น เพราะยงั ต้องกินขา้ วอยู่ ยงั ยากอยู่ เห็นควาย
มนั กนิ ใบไม้ เอะ๊ ควายกย็ งั อยไู่ ด้ ไมร่ วู้ า่ ชาตคิ วายเปน็ อยา่ งไร ชาตคิ นเปน็ อยา่ งไร เอา้
เลกิ กนิ ขา้ ว กนิ ผกั สารพดั ฝกั เพกายาวๆ ๗-๘ ฝกั กก็ นิ หมด ยงั ไมเ่ ลกิ คดิ ใหม่ เอะ๊
เปน็ เณรกย็ ังทกุ ข์ เป็นปะขาวอาจจะดกี ว่า สกึ เปน็ ปะขาว เดี๋ยวนห้ี ายเงยี บไปท้ังแห
ท้ังอวน เรยี บรอ้ ย”

เขา้ วดั ถกู

การเยยี่ มเยอื นเขา้ หาทา่ นผสู้ งบกเิ ลส จดั เปน็ มงคลชวี ติ ในทางพระพทุ ธศาสนา แต่
บางคนถอื เอาการไปเทยี่ ววดั วา่ เปน็ บญุ หลวงพอ่ เคยบอกวา่ ถา้ อานสิ งสข์ องการเขา้ วดั
เกดิ เพราะกายอยา่ งเดยี ว พวกกระรอก กระแต นก หนู หรอื สตั วอ์ น่ื ๆ ซง่ึ อาศยั อยใู่ นวดั
ก็น่าจะไดบ้ ุญมากกวา่ คนซง่ึ มักจะอย่ไู มน่ านเลย

489

“วัดหนองป่าพงนเี่ ป็นเมืองผ่าน ผา่ นไปชั่วคราว ผ่านไปผ่านมา บางคนที่มีธรุ ะ
รีบรอ้ นก็ไมไ่ ดพ้ บกัน ไม่ได้พูดกัน”

ทา่ นสอนวา่ มนั สำ� คญั ทใ่ี จ ถา้ โยมมาถวายจงั หนั หรอื จำ� ศลี แตม่ าคยุ กนั เรอ่ื งทางโลก
เอาเรอื่ งนนั้ เรอ่ื งนมี้ าพดู กนั กเ็ ทา่ กบั เอาโลกมาทบั วดั มาวดั ตอ้ งเขา้ ใจความหมายและ
จุดมงุ่ หมายของการเข้าวดั อย่างแท้จรงิ

หลวงพอ่ สอนญาตโิ ยมอยา่ งละเอยี ดออ่ นทกุ แงท่ กุ มมุ ของการเปน็ ชาววดั ตง้ั แต่
กริ ยิ าภายนอก ธรรมเนยี มประเพณอี นั งดงามของชาวพทุ ธ การสำ� รวมระวงั กาย วาจา ใจ
ตลอดถงึ การฝกึ สมถะและวปิ สั สนากรรมฐาน แตส่ งิ่ ทท่ี า่ นยำ�้ นกั ยำ้� หนา กค็ อื เรอื่ งศลี
สอนจำ�้ จจี้ ำ้� ไชอยอู่ ยา่ งนน้ั เหมอื นไมร่ จู้ กั เหนด็ เหนอื่ ย จนคำ� สอนตา่ งๆ ซมึ ซาบเขา้ ไปใน
จิตใจของชาวบา้ นอย่างสนิท

นอกจากนี้ ญาติโยมที่เข้าวัดเป็นประจ�ำซ่ึงช่วยประกอบอาหารและเคร่ืองดื่ม
ถวายพระ ไดร้ บั การอบรมในเรอื่ งความสะอาดและระเบยี บวนิ ยั อยา่ งพถิ พี ถิ นั เพอ่ื ความ
ถูกตอ้ งตามพระวินัย โยมคนหน่ึงเลา่ ว่า

“หลวงพอ่ ทา่ นเคยสอนญาตโิ ยมในเรอ่ื งการจดั ทำ� อาหารถวายพระ เชน่ ปลารา้ น่ี
ตอ้ งใหต้ ม้ เสยี กอ่ นจงึ ใชใ้ สน่ ำ้� พรกิ สม้ ตำ� หรอื อาหารบางอยา่ งทเี่ ราจะไมไ่ ดต้ ม้ ใหส้ กุ
ดว้ ยไฟ ทา่ นบอกวา่ มนั ผดิ ศลี ผดิ วนิ ยั อาหารทกุ อยา่ งตอ้ งทำ� ใหส้ กุ เสยี กอ่ นจงึ รบั ประทาน
เนอ้ื ดบิ ปลารา้ ดบิ มนั เปน็ อาหารเสอื เราเปน็ มนษุ ยเ์ ปน็ ผฉู้ ลาด เราตอ้ งกนิ อาหารสกุ ๆ
ทา่ นไดช้ แี้ นะอยา่ งนี้ ญาตโิ ยมกล็ องทำ� ดรู สู้ กึ วา่ ดมี ปี ระโยชน์ ไมม่ โี ทษ ไมเ่ กดิ โรคพยาธิ
ทงั้ ยงั ไมใ่ หส้ บู บหุ รี่ ไมใ่ หด้ ม่ื เหลา้ กเ็ ปน็ การดมี ปี ระโยชน์ ไมเ่ ปน็ โรคไมเ่ ปน็ พษิ เปน็ ภยั
และเปน็ การประหยัดไปในตวั ดว้ ย”

ผลพลอยไดท้ เ่ี กดิ ขนึ้ กค็ อื ความเคยชนิ เหลา่ นน้ี านวนั เขา้ กก็ ลายเปน็ นสิ ยั ซงึ่ ตดิ
ไปถงึ การประพฤตปิ ฏบิ ตั ทิ บ่ี า้ นดว้ ย การอบรมทไี่ ดร้ บั จากการเขา้ วดั จงึ มผี ลดใี นดา้ น
สุขอนามัยของครอบครัวและหมู่บ้าน มีผู้ต้ังข้อสังเกตว่า หมู่บ้านซึ่งใกล้ชิดวัดป่า
ดสู ะอาดสะอา้ น เป็นระเบียบเรียบร้อยกวา่ เมื่อเทยี บกบั หม่บู ้านไกลวัด

490

ฟงั เทศน์ ฟังธรรม
กจิ สำ� คญั ในการกำ� จดั ความคดิ ผดิ และการสรา้ งสมั มาทฏิ ฐิ คอื การฟงั คำ� สอนของ
สมณะผสู้ งบระงบั การเขา้ วดั ฟงั เทศนเ์ ปน็ ประเพณอี นั เกา่ แกข่ องชาวไทย แตห่ ลวงพอ่
เลา่ วา่ ตอนมาอยวู่ ดั หนองปา่ พงใหมๆ่ ชาวบา้ นยงั ฟงั เทศนแ์ บบพระวดั ปา่ ไมค่ อ่ ยถนดั
“กม็ แี ตเ่ ทศนม์ หาชาตหิ รอื โจทยร์ บั เทา่ นนั้ เทศนฉ์ ลองสงั ฆทาน เทศนป์ ญั ญาบารมี
ทำ� การสะเดาะเคราะห์เรยี กขวญั ทำ� กันไปอยา่ งนน้ั การเทศน์เพอ่ื จะให้ลดละกิเลส
ตณั หาน้ี ปฏบิ ตั กิ รรมฐานน้ี ไม่ค่อยมี ไม่รู้จัก”
ฉะนนั้ หลวงพอ่ จงึ ตอ้ งอธบิ ายบอ่ ยๆ วา่ ควรฟงั เทศนอ์ ยา่ งไร ฟงั เทศนเ์ พอ่ื อะไร
แล้วท่านช้ใี ห้เห็นว่าสงั คมเปลี่ยนไปแลว้ ชาวบ้านจะฟงั เหมอื นสมยั กอ่ นไม่ได้
“การฟงั ธรรม เป็นประเพณขี องเราชาวพทุ ธท้งั หลายท่อี ยใู่ นเมืองไทย และการ
ฟงั ธรรมกค็ อื มาทำ� เพอ่ื ใหม้ ปี ระโยชนน์ น่ั เอง การฟงั ธรรมในสมยั กอ่ นน้ี ญาตโิ ยมเรา
ท้ังหลายนั้นโดยมากก็ฟังธรรมเอาบุญกัน เม่ืออาตมายังเป็นเด็กๆ ถึงวันพระ
วนั ธรรมสวนะ พอ่ แม่ ปู่ ยา่ ตา ยาย กไ็ ปฟงั ธรรมกนั ไปฟงั ธรรมเอาบญุ กนั ผเู้ ทศน์
กเ็ ทศนใ์ หฟ้ งั เรอื่ งอะไรตา่ งๆ กไ็ มค่ อ่ ยจะรเู้ รอ่ื ง ผนู้ ง่ั ฟงั กน็ ง่ั ฟงั จะเอาบญุ เทา่ นน้ั แหละ
คือได้ยนิ เสยี ง ก็เรยี กวา่ มนั เปน็ บุญ นนั่ เรยี กวา่ ฟงั ธรรมเอาบุญกนั
ในสมัยตอ่ มาปัจจุบนั น้ี การศกึ ษามนั เจรญิ ขน้ึ ความรู้สกึ นกึ คดิ ของพวกญาติ
พนี่ อ้ งทงั้ หลาย เปน็ ตน้ มนั กว็ งิ่ ขนึ้ สคู่ วามเจรญิ ความฉลาด ดงั นน้ั การฟงั ธรรมมนั จงึ
เล่อื นข้ึนไปหาเหตผุ ลในปจั จุบันน้ี ควรจะฟงั ธรรมเพ่อื หาเหตุผล เพือ่ ให้เกิดปญั ญา
วา่ อะไรมนั เปน็ อะไรกัน ฟงั ธรรมเพ่ืออะไร ฟงั แลว้ มนั เป็นอยา่ งไร มีอานสิ งสอ์ ย่างไร
จติ ใจเราเปน็ ผูศ้ กึ ษามันถงึ รอู้ ยา่ งนี้”
แล้วหลวงพอ่ สอนวิธีฟังเทศนอ์ ย่างสงบ
“ในเวลานี้ ปจั จบุ นั นี้ อาตมาจะไดใ้ หธ้ รรมะ ใหโ้ ยมตงั้ ใจเสมอื นวา่ พระพทุ ธเจา้
ของเรานนั้ ตง้ั อยใู่ นทเ่ี ฉพาะหนา้ ของโยม จงตง้ั ใจใหด้ ี กำ� หนดจติ ใหเ้ ปน็ หนง่ึ หลบั ตา

491

ใหส้ บาย นอ้ มเอาพระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ มาไวท้ ใ่ี จ เพอื่ เปน็ การแสดงความเคารพ
ตอ่ องค์สมเดจ็ พระสัมมาสัมพุทธเจา้

อยา่ ฟงั ธรรมเพอื่ เอาบญุ ถา้ ฟงั ธรรมะเพอื่ เอาบญุ แลว้ จะงว่ ง เกดิ ความสขุ ความ
สบายกง็ ว่ งเทา่ นน้ั เอง เมอ่ื ฟงั เทศนง์ ว่ งนอนกไ็ มร่ อู้ ะไร และเมอ่ื ไมร่ อู้ ะไรกโ็ งอ่ ยตู่ ามเคย
กไ็ มม่ อี ะไรเปลย่ี นแปลงใหด้ ขี น้ึ สกั ที เราฟงั ธรรมตอ้ งใหเ้ กดิ ความฉลาด ฉลาดคอื กศุ ล
เรอ่ื งบญุ และเรอ่ื งกศุ ลนน้ั ตา่ งกนั ถา้ เปน็ กศุ ลแลว้ มนั ตนื่ หตู น่ื ตาตน่ื ใจ รจู้ กั ผดิ รจู้ กั ถกู
รจู้ กั ดรี จู้ กั ชวั่ รจู้ กั สงิ่ ทคี่ วรละ รสู้ ง่ิ ทค่ี วรบำ� เพญ็ สว่ นคำ� วา่ บญุ นน้ั มนั คอยแตจ่ ะเกบ็
ใสก่ ระบงุ อยู่เรอื่ ย สบายอย่เู ร่ือย สนุกอยูเ่ ร่ือย ไมต่ น่ื ตัวไม่ต่นื เตน้ ไมช่ อบค้นหา
ธรรมะ”

อานสิ งสก์ ารฟังเทศน์

“หลังจากได้ฟังเทศน์แล้ว อาการของการได้ยินได้ฟังคือธรรมะน้ัน ก็ยังค้าง
อยใู่ นใจ ถงึ แมว้ า่ จะไปทำ� อะไรอยกู่ ต็ าม กย็ งั นกึ ถงึ ธรรมะ มธี รรมะคมุ้ ครองอยู่ เชน่
ทา่ นบอกวา่ ให้เป็นผ้อู ดทน ให้เปน็ ผูเ้ พียร ใหเ้ ปน็ ผอู้ ย่ามใี จเหีย้ มโหด ให้ทำ� ใจใหด้ ี
ถา้ โกรธขนึ้ มากใ็ หอ้ ดกลน้ั อยา่ งนเี้ ปน็ ตน้ ถา้ เราตงั้ ใจฟงั จรงิ ๆ จนมนั ตดิ อยใู่ นใจของ
เราแล้ว มันกจ็ ะเปน็ ปจั จัย ถึงแมเ้ ดนิ ไปตามทางกม็ อี ย่ใู นใจ กลับไปถงึ บ้านเห็นลกู
เหน็ หลานทำ� สงิ่ ทไ่ี มพ่ อใจ ความไมพ่ อใจเกดิ ขน้ึ มาแลว้ ธรรมะทฟ่ี งั มากเ็ กดิ มาดว้ ยกนั
สอนเราไปใหอ้ ดกลน้ั ใหท้ ำ� ใจใหด้ ี ใหป้ ลอ่ ยใหว้ าง ตวั นแ้ี หละเกดิ มา เกดิ มาพรอ้ มกบั
อารมณน์ นั้ สง่ั สอนเราไปเรอ่ื ยๆ ทา่ นจงึ วา่ พระธรรมยอ่ มรกั ษาผปู้ ระพฤตไิ มใ่ หต้ กไป
ในทางชว่ั ”

เขา้ วดั ผิด ขอหวย

เจตนาในการเข้าวัดของญาติโยมแตล่ ะคนก็ไม่เหมือนกัน บางคนไปรบั ธรรมะ
เพอ่ื ชำ� ระจติ บางคนไปทำ� บญุ ใหท้ าน บางคนไปเทย่ี วเฉยๆ ชมธรรมชาติ บางคนกไ็ ป
เพราะอยากได้ บรรดาคนทไี่ ปวดั หนองปา่ พง พวกทตี่ ง้ั ใจฟงั ธรรมกม็ มี าก แตพ่ วกที่

492

มาฟงั เอาหวยกม็ จี ำ� นวนหนง่ึ เหมอื นกนั เพราะชาวบา้ นมกั เชอ่ื กนั วา่ ตวั เลขจะออกมา
ในขณะท่ีหลวงพอ่ แสดงธรรม และหลายคนไดร้ วยจรงิ ซ่ึงเป็นสงิ่ ทเ่ี พิม่ ศรทั ธาของ
ชาวบา้ นใหย้ งิ่ ขน้ึ แตย่ งั เปน็ ทถี่ กเถยี งกนั อยวู่ า่ ทา่ นใหจ้ รงิ หรอื วา่ เขาจบั เอาตรงนบี้ า้ ง
ตรงโนน้ บา้ ง แลว้ ถกู โดยบงั เอญิ หรอื วา่ ถกู หนง่ึ คน ผดิ เกา้ สบิ เกา้ คน แตท่ แี่ นๆ่ กค็ อื
คนฟงั เทศนเ์ อาตวั เลขคงไมอ่ ยใู่ นอาการสงบ จติ ยอ่ มถกู ความโลภและความหวงั อามสิ
ครอบงำ� ไว้ แรกๆ ใครมาขอหวย หลวงพอ่ มกั ทำ� หนา้ ขรมึ เลยเหมอื นโกรธ ใหเ้ ขากลวั
ไมก่ ลา้ ตอ่ ลอ้ ต่อเถยี ง กับโยมใกลช้ ิด ท่านก็อธบิ ายวา่

“อาตมาบอกไม่ได้ ถงึ จะร้กู ็ไมบ่ อก มันเป็นอบายมุข เป็นทางแหง่ ความเสอ่ื ม
เสยี หายในภายหลงั ”

บางทีเวลาโยมเขามาขอของดี หลวงพ่อก็บอกวา่

“เออ้ ! ก็ดีอยแู่ ลว้ ละ่ ไมเ่ ป็นหดิ ไม่เป็นกลาก ไมเ่ ป็นโรคกุฏฐงั กด็ ีแลว้ น่ีโยม”

พอเขาไปแลว้ ท่านบอกวา่

“เอ้อ! สงสาร มนุษยเ์ รานแี่ ปลกเหลือเกิน มันอยากจะได้ส่ิงที่บางคนพาท้งิ ”

พระเถระรูปหนึง่ เล่าว่า

“มโี ยมคนหนง่ึ มาอปุ ฏั ฐากหลวงพอ่ เพราะหวงั เอาหวย มาปวารณาจะทำ� ทกุ อยา่ งท่ี
หลวงพ่อต้องการ ของใช้ของฉันเอาใจใสม่ าก หลวงพ่อกไ็ ด้แตบ่ อกพระเณรว่า

“ระวัง! มันจะหลงแกงหม้อใหญข่ องเขานะ”

ตอ่ มาไมน่ านนกั ประมาณเกอื บหนง่ึ เดอื นเหน็ จะได้ เขากม็ าบอกวา่ ทม่ี าอปุ ฏั ฐาก
หลวงพอ่ นนี้ ะ หมดไปเยอะแลว้ ยงั ไมไ่ ดท้ นุ คนื เลย เมอื่ ไหรจ่ ะใหเ้ สยี ที หลวงพอ่ กเ็ ลย
ตอบไปว่า

“เหน็ หลวงพอ่ เปน็ อะไร เปน็ คนใชห้ รอื ยงั ไง ถา้ เคารพหลวงพอ่ ทำ� ไมพดู อยา่ งนน้ั
และถ้าตง้ั ใจมาอย่างนัน้ จริงๆ กค็ งเข้าผดิ วัดแลว้ แหละ”

493