คู่มือประเมินตนเองทำE-Book

ผ-138

.... ·1tl·M, ··································M,G~1 lA,M,t,

fp' f=" ttl

( )
......................................................
··············(GQ.I:'~)

p

LRU~~LU~M,~~u.mLt-U,ttL~~LUat.M,L~~t"[email protected]~'rtLt.~

, II

-------------------------------------------------------------------- -

ผ-139

1:'~1t~ ~t.!.

1:'~1t~ n.J;m~I!.:::~m~Ln,~ml @n.J,;!n,@wMUI:'~t~l

l:'~lUl. ()ld) M,ll.Lll.tI:'LIA,~n.~!.1!.LUn.ll.~R.~nt.!'.n.tJ,m!.Lul:'~ltll.
&I
~ I'=' 't;::r I'ti II=" I It=' ~

l:'~ltll. ~n.~!.1!.Lu~~!.LUn.h~n,n.~n.LI:'I:'~ltll.

~ I'S I'=' ('b ('b ~

1:'~1t~ n.@J,;!I:'L!.Lw~Lwn.@~It:~'~l

n.L~~~~!.LU~~lt.~ .£

btbLW~l /I:'~ltll.········· ·n.tn.L~····· n,~:::!./n.ll."""""""""""""""""""""'" ~n.~!.1!.LU:::!.LJ,;!~~U/Lll.t
.9 I Vt'lI ~('b ('b
,('b 0 1'1 I=" I 't;::r

btbL~n~/I:'~ltll. ..····..··n.tn.L~ n,~:::!./n.ll. ··..··..···..··· ····..······~n.~!.1!.LU:::!.L~~~U/Lll.t
I.9 0/"b ~('b ro
,I'b 0 f'5 I'=' I 't;::r

btbL~n~/I:'~ltll. ..········n.tn.L~ n,~:::!./n.ll. ······..···..··· ············~n.~!.1!.LU:::!.L~~~U/Lll.t
I.9 Orb ~('b I'b
,I'b 0 1'1 P=7 I 't;::r
n,~:::!./n.ll.
btbL~n~/I:'~ltll. ·n.tn.L~· ~(b ('b ··..·····~n.~!.1!.LU:::!.L~~~U/Lll.t

"IVI'b ,(b 0 1'5 I'=' I 't;::r

b f\
t Vn.@~!.LUn.~g1!.LU ~~~:H1~!n.U
II II

n.@~!.LULlA~ n,~:::!./n.,e.UIA,kn.~g 1!.LU :::!.LJ,;!~~U/LIl.L~/Lll.~UIA, n.LI:'~L!.~
, ,~

n.'~~1t.J1, ~t,!. LJ1,t, · ··•·•· .. n.t,n.L~ n.B~!.l..Ul..(,1,(,1,tn.'~!.!L.U::!.L~~~U/LU.L~/LJ1,t. .Z'

I~ ~ lI::7 0 0 f711 I=' I ~

....................................................................................................................... ····················..·········!.LUll.L!.n.t,~~,U..,I..:'~

...... WIl.1..·......··....·..........·UW~~~gLt/Lf>l,U~~(j:::!.fbLf>l,U~!.LU~n.~wll.mLl:'u!1L~ .......... ··....·....·....·....·....··~~btbl:'~
,~

............................ GU'1L~/WIl.1·.·.······..···..·· Lf>l,U~!.LUn.LI:'~trtbtb/Lf>l,U~n.L(jJ,;!

IA,Ln, n.G~mtvn.~ 'le:Ilenl ,~n.~n.@~mtmk
~

................ 1A,1l.~11:'n.btb11LW :::n.Lr;Tp h~lA,tf!\.lelt-n.btb11LW roob tmblel
F' I 0
't;::r I 0 't;::r

..I} ~LG·····..···..·..···..···..··· ·······.·.··..··..··~U~~Ln. ..··..···..···..···..··· ···..···..······..······..······tL~I:'Ln./I:'Ln./~Ln.

..·········..•.......... L.fOI.U~!.LUU

n.

(1,4OI,U~tl,UU~l,t) tijt'rUl, 111,~

. .!1l,ttlr1,~,Cb~rttl,UUl,&~~1!1nl,t'~~nl,t-~l,tn,m1

ผ-140

.................................................. n.
..................................................
~~~U~It\,Ln.I'it\~I3~It\,~~"~Lk~~L1U'1
....................................... ~I':•1~L't' n.BI2J:.LUn.ij~'J:.LU~]lJ:.LUn.·L1~
......................................... n.,~.~J:.
.J'.."l,t-,n.e,.,~
~1':1~L1j'Mt .LlJru ~n.,~.::J:. S 17 £ Z 1
,.
M.LlJru•ijn,..~::J:.
LRU~n.LUl2tLUije,n.LBI':1
... 011 t-Bm~n.~'::tll.tLU~1':l
t-Ba.n.~,::t Il.tLU ~ 1':1

n. n. ,
UUrH.,n.L~~~ tl3n.~ml3~ ~n.It\,LiJ '!el'~' U ~¥sruumL~~tfb14~~n. t~I3M,LlJru~~LR.U~~LUr.1~...~rtt~M,LIJn.t

,

n.L~~D~Jb~LU~I':l~~131n.~L~n.t:1nJb~ ~11Lru~LI!t.&Lrtn.~~1~LIJ~~~11nt n.L~~D~Jb~LUULI!~. I':lL!b~~~LUll.L~LEo~1)

oq...~~fbt~ ct n.L~ '~LtLL't~£l.~ll.tLUUL~~!;,!'~M.l.t-~I':1n.~'::tll.tLU~·1S':1

....................................................................................................................................................................... ('17)

~rtltll.································· ncru. I!. ~ I!.IA,n~.~Ltn.1t\,

7' 0 1'bF' I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·································~~~U(£~)1t\,

F' I'b I I'b

~rtltll.···································.·.·n·.·t·n·.·L··I·!.··········································································~I!.IA,n.L~~tn.1t\,
7' 0 1'bF' I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·································~~~U(Z'~) 1t\,
F I'b
I I'b

~rtltll.···············································n.tn.LI!.··········································································~I!.IA,n.L~~tn.1t
7' 0 I'b F
I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·································~~~U(1~)1t\,
F I'b
I I'b

.............................. ('17)

~rtltll.···············································n.tn.LI!.··········································································~I!.IA,n.L~~tn.1t

7' 0 . 1'bF' I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·····························n·.···~~~U(£~)1t\,

F' I'b I I'b

~rtltll.····································'·n··t·r·u·,··I·!·. ~1!.1An.Lt~n~.1t\,

7' 0 1'bF' I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·································~~~U(Z'~) 1t\,

F' ~ I I'b

~rtltll.···············································n.tn.LI!.··········································································~I!.IA,n.L~~tn.1t
7' 0 ~F' I

················································IA,n.t~LtIt\,~~ ·····························n·.···~~~U(1~)1t\,

F' I'b I I'b

~rtltll.··························.·.·n·.·~··~·lA,rtt~ ······~n.L~~lA,trtL~Ln.I'it\M,~LUm(L1Il.1
......,I'b lC;:P ~
lC;:P I'b I'b I'li

- Z' -

ผ-141

....................................... ~(';1~111.,

•.•.•.••.••••••.•.•••••.•••.••••••••••••• n.~,:.::J:.

....................................... ~(';1•~111., 1~~"LRLl~J:.LLl~LlA,~~ln ~lA,'

•.•••.••••••..•.•.•.•.••••••••••••.•.•••• n.,~.:::J:. rtJ:.WlM",.,n GIF!!' Ln~M.J:.LLl~~"~LJ:.I!!J:.LLl £'1
I"b t1

....................................... ~(';1~111.,
.........................................
n.,~.:::J:.

....................................... ~(';1~111.,

•.•.•••••...••••••••••••••••••••••••••••• n.,~.:::J:.

....................................... ij(';1•~II1., /~~~~~•LJ:.nGI!!J:.LLln(';1n/~~~~ •
......................................... n.,~.:::J:.
...~LM.mLRLl~~J:.LLl~~J:.LLln(';1"
....................................... ~(';1•~111.,
z
•••••••..••••••••••••••••.••••••••••••••• n.,~.:::J:.

n.

LRU~nLU~J:.LU~~nL~~
t-Bf1,n~':::J:.r.J:.LUij(';1

ผ-142

·······································~ta~lfI., ~GmLtlLn,~~~LU 1'£
M.~Ln.~Lnl'M~::~m·Bm~Lnl'M~.!'.LUnL~.£
.........................................n,.~. ::.!'.
LQ.~L~~~fbG~I!1,n,~~mlloL~~~fb
·······································~ta~lfI., "

.........................................n,.~. ::.!'. n,~~mllo~Lu~,Q>~LI!1,~n,~Lu 1'Z
"
·································•······~ta~lfI.,

.........................................n,.~. ::.!'.

·································•······~ta~lfI.,

.........................................n,.~. ::.!'.
..................................................
..................................................

·································•······~ta~lfI.,

.........................................n.,~. ::.!'.
..................................................
..................................................

·································•······~ta~lfI.,

.........................................n.,~. ::.!'.

- 17 -

ผ-143

k! M,. ·····························rt·@···~··,····lA,rtt.

p f" ~

c··················································)···

............................................................. (@~C'~)

...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................

n.~,~1• !l

L~UWn.LU~~LU~~n.LB~~B~n.~'~L~~
~ o~ ~

..... k!.M,. ·····························rt·@···~··,····lA,rtt.

F'IP t'tI

...................................................... ·····C'rt"l!L1~.
,0
()

@fl.~ (@Q.C'~)
~F

. ,,"

n.n."~'W~B~M.~Lu::~I1UIA.~~I!ln.fJ'~L~~~L~~~~::~,,~B~uun.~~L~~L~u~~~~B~L~~B~n.kB~L~'M.L~
'"
- ~-

ผ-144

· ...................................

...................................................... ···································IJr-:l~II1.,n,~t (IM1.II1.Ll·I!,j·t.l·UlA.
o ...

0!i..n.Il~rn~~Lfl. tLu£~~!:m~rnU'Ul:'!II1.IlL~Ln~~f.LlInL~N~~)
0!i..n.Il~rn~~
~nIl1.L~
·left.l·U~f.LU£~~IJ"~rnU'lJl:'!II1.IlL~Ln~~f.LU V'G

...........................................................................................................

•••••.••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• bb (Bfl.Lt.ln~lA.ne..N.m,n

·1Jr-:l~lI1.m~t o F'~ fb P fb

sQ LIJe..'~~~tnt~Llf M,~Lll.~rnf.f.n.Wf.t!!.~IJ"

1lf.f.Q~&!!'1lf.f.Qrn~ ~J:b~glA.lc-lJu~~t.l're1)

M,~Lll.~rnf.f.n.L~f.f.!!.~IJ'mf.f.Q~&!!.1lf.f.Qrn~ ~J:b~£'G

...................................... .....................................................................

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• ································bIJr-:bl~II1.,n.~f.

0!i..n.Il~rn~~Lfl. ([;1/Illl. 006 L~lJ~BJ:brq'M,ll.ll.~IJ" 'll.ll.
0• Q/Illl. 008 L~lJ~BJ:brq·M,nll.~IJ" ·unll.)

~.(l.Il~rn~~ nLc-!i..n.~r.f.LUc-lllt.~ G'G

........................................................................... ···············IJI':l~InI1,~.,t

s(Bfl.L~n~~nl-c-~n.J:b Q L~lJ~BJ:bre1)

~nL~~lA.Vc-f1.II1."L~c-f.L~f.LlJLIJt.1~~~fT. 'G

............................................................................................................ ···········································f.LuQ.Lf.nt.~~uC-~
, '" '"

...... ~fl.' ······························LglJ!,jrWQIl/LglJl2!lllj~f.r1LglJl2!tLlJlA.nM,~fl.mLc-lJnL~ ~t.II1.c-!!.
",f=' Pi='
p fb p [III P fb 0 fb fb

............................ Blf' LB/~fl.'···"···"·"···"···"···"···"···"·"·····"···"···"···"···"···""····· LglJ ~f.LlJ nLC-~t.f1.II1./LgU~nLlj ~

o

lA, Lfb nB~mc-Vnfl. '12!t.nl .~nBnB~mc-mt

p'C::rl'b I'bfb p'C::rfb

"

...""L'A ,".'1bL~::;n""Vbp ~ ~'H'''A' "L'A ·..····..·····..·····..···..·······.·.······~lrn~
................ lA.fl.IJ'Cb-",b IJlJ
"'''''b:b"b :i" =
F' I 0
·..lJ•lJ~1bL,b ·'P" LJ'"t">Lb1-b/"bLib /nLn
G ~, LB
,.
...

..............................·.·..·.·.·..··..::nLt;~9IlIA,t~.nnI':'nB~p 'B1t;7L1.:mt;9LIlI~A,t~.Ir=m' ,o>n

ผ-145

..... !.I.M, .n.G~' 'u,..nr'",

( )
n.~,~J;.[1~ ···················(G~I:'I;!)

0~,C\It~ru~~Lf1.

~ruU1U~It1.ItLI!1n.t~ntl!f~£l.It~ru~~ 0

L~n.~'t~'m@~&ttl!1

LRU~n.LU~tLUatn.L@[email protected].'ItLtl!f
011 '"

..... !.I.M, ·······························n.G~··,·······IAn.e..

f'p;:. /'1)

c····················································)

J;.LlIItUlln.LQ~~[1······················································(GQ.I:'I;!)

!"

c····················································) c···..················································)

~LlIlb~J;.lI········ ·································(GQ.I:'I;!) J;.LlIlbJ;.J;.lI······················································(GQ.I:'I;!)

!" !"

........................................................................................................... nru ~L~lI 13'IbL~~~~' ~I;!~L~!J~~l
(n.lIG~~~
.......................................................................................... I;!~•~III"•n,~~
'" , =
0~n,Ib~m~•~Ln.
LFbll~~LlIr,: s- LI;!t1~~~J;.I:'e..p.n.1L.Fbll~J;.LlIr,:CZ
=n>
L~lI~G!b[tt !!'mllmL~n.~'~~[1~LlIl;!~!JI:'G~)
0~n,Ib~m~•1b
sz~L!bIll,~~[1~LlIlIL~~~'~n.LI:'I;!~n.~'~~[1~LlIl;!~
""=n>
I..!.1,.nlt~rul!•f
tLUltttU::rul!ft'@f1.l!1"'n,..lt~rul!fn•@~&ttl!1tLU~h1

-Z -

ผ-146

~~f1l~ £ L~U~GtJ.ftt 0rtLf1 rtLI'o1~0+ ---l

0 0 0n.yrtU.~tl" 17n.~~~L~UL~ftt I---=r-tLt-f1--=-f--':'__~rtL--f1':'__::~--:_'rtLf1

~¥'n.L~Z £ - Z ~f1.L~(Z) ~BmlllLn.rtllJt.~L1U'£
M~Lf1,~Lrtl'M~::~m·@mI!lLrtrtll~tLUrtL.~£
s n.~~~L~UL~ftt
LQ.~L~~~fl.G~iI1.n.~~m~L~~~fl.
Q.~n.UllUi1A.1A.f1.L(1~)
,f" ('b F'''

A.l!I'~M'"ruLf1,WFf1n.,U.ij~r..tL~ij~t.\C.

~~f1l~£L~U~GtJ.ftt~---r---~r---~---~----4-~-L-~-UG-'-~-tl'-'-~_1A._,n._~_~_L~_tl_~_G~~~L~~~~~~~_LU_£_·Z_~

n.yrtl~~tl" £ n.~~~L~UL~ftt 1----f----if------1------1-----+---n.-~.:::.~ ,~~_G:_~iI1._'_~_:lP._tl_"_[;)__n.__n_.j_~_
n._ij...:~~m_a9'~t_L_U"'....c.~:_t_L_If
~¥'f1.L~Z £ - Z ~f1.L~(Z)

17n.~~~L~UL~ftt 1- t- f- __ -if- __ ---1 ---1

~~f1l~UiA.1 ~n.L~ (1) t- --+__f- __ -1 ...no:.}:_n._~...:~~'~_~L__~U...t:l._.fI~l'.;._1..~_.:n_:1.t_l-'_~::'~_:_L'U___j _:_
rRuLf1,C.ij't~fi\j::rtL~i"j"t.\~ 1- ---1

~~f1l~ £ L~U~BtJ.ftt ~n.~~,~~iI1.,,~tl"Lf'l.U~~LU~LIA.~tlln.lle!IA.

r- r-__n.yrtl~~tl" Z n.~~~L~UL~ftt -ir- __ ---1 ---1 --+_rt_~~_U_lll.:.:1-_n._B.J:~~L_n._rtll~Jt.~~__L___Uj _~t

f1.L~Z ~1A£. - Z 1A.f1.L(Z~) n.~~'~M.Ll!ru(,j17T1
F' 1'1 JI;:> I1i
I1i ~

£ n.~~~L~UL~ftt r- __ -ir- __ -i -+_---1 -t ___::~_n....:.~~:::..'_~L_U_~~:.:_&_~L_U-_-nl .~

~~f1l~UiA.1 ~f1.L~(1) !U~LUn.~~f.fl.
A.l!I'~tLUr'"uLn.L!ln>. tij::rtL..~ijt.\~ ~~~LUn.I';1Wtlle!le!rWL~n.B~~LUM"

~1_~l~1 L~U~BtJ.fttZ n.~~~ /tlle!le!h~LM.Lmf'l.U~~LU~&~LUn.I';1W~n.~~,
L~UL~ftt £ - Z ~n.L~ (Z) p f'b '" 10

~LU~~~LUn.I';1"L~~~~LZUT1

~tl" Z n.~~~L~UL~ftt

Q.~n.llllUiA1. 1A.f1.L(1~)
~ I f'b F' I1i

...................................................... ··········tl..ll!t-l..njt-l..njijl..n ijl..J:.

.l..~U~J:.l..UU S" t-~lr1.n@~ ~l...ttIr1.~£I.~IlJ:.l..UUl..~~~, ~, nl..t-~l1nt£'::J:.IlJ:.l..U~I1Il.l~

ภาคผนวก ฉ

หลักเกณฑแ ละวิธีการพฒั นาขา ราชการครแู ละบคุ ลากรทางการศึกษา สายงานการสอน
(ว 22 ลว 5 กรกฎาคม 2560 )

ผ-148

ผ-149

ผ-150

ผ-151

ผ-152

ผ-153

คณะผูจ ัดทํา

ทป่ี รกึ ษา
1. เลขาธิการคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา
2. รองเลขาธิการคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา (นายบุญสง จําปาโพธ)์ิ
3. รองเลขาธิการคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา (นายประชาคม จนั ทรชิต)
4. นางปทมา วีระวานิช ผูต รวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ
5. นางศิริพรรณ ชุมนุม ผูชํานาญการดานการพัฒนาสถาบันการอาชีวศึกษาครูและระบบวิจัยและ
นวัตกรรมอาชวี ศกึ ษาและการพัฒนาสถานศึกษาอาชีวศกึ ษาไปสมู าตรฐานสากล
6. นายประดษิ ฐ ระสติ านนท ผูชํานาญการดานการพัฒนาระบบบริหารและสงเสริมใหทุกภาคสวนมีสวน
รวมในการจดั การอาชวี ศกึ ษา
7. นายวณชิ ย อวมศรี ผูชํานาญการดานการพัฒนาและยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนการสอน
และมาตรฐานสถานศกึ ษาอาชวี ศกึ ษา

1. คณะกรรมการกาํ หนดกรอบสมรรถนะครูอาชีวศึกษา
1. นางศิรพิ รรณ ชมุ นมุ ผูชํานาญการดานการพัฒนาสถาบันกาอาชีวศึกษาครูและระบบวิจัยและ

นวัตกรรมอาชีวศึกษาและการพัฒนาสถานศกึ ษาอาชีวศึกษาไปสมู าตรฐานสากล
2. นายสมประสงค สงิ หสุวรรณ ผอู ํานวยการสํานกั พัฒนาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศึกษา
3. นางสาวสุธดิ า ภักดีบญุ ผูแทนผอู าํ นวยการสํานักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวชิ าชพี
4. นายประพจน จนุ ทวิเทศ ผแู ทนหนวยศกึ ษานิเทศก
5. นายสุรพงษ เอิมอทุ ัย สาํ นักพฒั นาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชวี ศกึ ษา
6. นายยงยทุ ธ ใจซ่ือดี สํานกั พัฒนาสมรรถนะครแู ละบคุ ลากรอาชีวศึกษา
7. นายเรืองแสง หาสกุล ผูอาํ นวยการวิทยาลยั เทคนิคเพชรบรุ ี
8. นายศรายทุ ธ ทองอุทยั วิทยาลัยเทคนิคสมุทรสงคราม
9. นายศักด์ิ ศศิกลุ กมล วทิ ยาลยั สารพดั ชา งสมุทรปราการ
10. นางนันทนา พุมอรญั วทิ ยาลัยอาชวี ศกึ ษาอตุ รดติ ถ
11. นางอุมาพร แขดอน วทิ ยาลยั อาชีวศึกษานครสวรรค
12. นางสาวภูษณิศา ยูงทอง วิทยาลัยศลิ ปหตั ถกรรมนครศรธี รรมราช
13. นางปทุมมาศ รกั ษว งศ วิทยาลัยเทคนิคมหาสารคาม
14. นางสาววัฒนา พลวิชัย วิทยาลัยเทคนคิ นครนายก
15. นายวสนั ต คําเพราะ วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยอี บุ ลราชธานี
16. นางเรณู สันตโยภาส สํานักพฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศึกษา
17. นางนติ ยรดี ดาํ ดว ง สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชีวศกึ ษา
18. นางสาวปาณสิ รา เพชรรตั น สาํ นักพัฒนาสมรรถนะครแู ละบคุ ลากรอาชวี ศึกษา
19. นางสาวยศวดี ท่ังทอง สาํ นกั พัฒนาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชีวศึกษา
20. นางสาวจริ าพร โพธใิ์ ต สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชีวศึกษา

คมู ือการประเมนิ ตนเองและการจดั ทาํ แผนพัฒนาตนเองรายบุคคล (ID PLAN) ของครสู ายงานการสอน
สงั กดั สาํ นกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

2. คณะกรรมการจดั ทาํ คมู ือแผนการพฒั นาตนเองรายบุคคล (ID PLAN)

1. นายสมประสงค สงิ หส วุ รรณ ผูอาํ นวยการสาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชีวศกึ ษา
2. นางเรณู สนั ตโยภาส สาํ นักพฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศึกษา
3. นายมงคล วานกิ ร ผทู รงคณุ วุฒิ
4. นายสมบรู ณ ชดชอ ย ผอู ํานวยการวทิ ยาลยั สารพัดชางนครศรีธรรมราช
5. นางสุภาภรณ ปาลโฉม ผูอํานวยการวิทยาลยั เทคนิคบูรพาปราจีน
6. นางสาวอรพิน ดวงแกว ผูอาํ นวยการวทิ ยาลยั การอาชีพเชยี งราย
7. นางศรญั ญา สุขปล่งั รองผูอํานวยการวทิ ยาลัยสารพัดชา งปราจนี บรุ ี
8. นางณัฐยา สลับสม วทิ ยาลยั เทคนคิ สมุทรปราการ
9. นายชลทั อยุ ถาวรย่งิ วทิ ยาลยั เทคนิคมนี บรุ ี
10. นายฉัตรชยั พนั ธุนุรตั น วิทยาลัยเทคนิคราชสิทธาราม
11. นายประทีป ระงับทุกข วทิ ยาลัยเทคนิคนครนายก
12. นางสาวภูษณิศา ยูงทอง วิทยาลยั ศิลปหตั ถกรรมนครศรธี รรมราช
13. นายภชู นะ อดุ มเวช วิทยาลัยเทคนิคนครนายก
14. นางสาววภิ ารตั น คณู วตั ร วทิ ยาลยั เทคนิคนครนายก
15. นางสาวพทั ธนนั ท แดงแหลม วทิ ยาลัยเทคนิคนครนายก
16. นางอนงค กมลจิตรวี สํานักพฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชีวศึกษา
17. นางสาวเยาวมาลย หนุ นวิ ฒั น สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศึกษา
18. นางสรพศั ยม้ิ นวล สาํ นกั พัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชวี ศกึ ษา
19. นางสาวอุษณี ตนั ตชิ ยั รัตนกลู สาํ นักพฒั นาสมรรถนะครแู ละบคุ ลากรอาชีวศึกษา
20. นางนิตยรดี ดาํ ดว ง สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชวี ศกึ ษา
21. นางสาวปาณสิ รา เพชรรัตน สํานกั พฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศึกษา
22. นางสาวยศวดี ทั่งทอง สํานักพฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศึกษา
สํานกั พฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชีวศกึ ษา
23. นายนพคุณ มานะวสิ าร สํานักพฒั นาสมรรถนะครแู ละบุคลากรอาชวี ศึกษา
24. นางสาวจริ าพร โพธใ์ิ ต

3. คณะเรยี บเรยี ง และจดั ทํารูปเลม

1. นางเรณู สันตโยภาส สาํ นักพฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศึกษา
2. นางนติ ยร ดี ดาํ ดว ง สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศกึ ษา
3. นางสาวยศวดี ทั่งทอง สาํ นกั พฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศกึ ษา
4. นางสาวปาณิสรา เพชรรตั น สํานักพัฒนาสมรรถนะครแู ละบคุ ลากรอาชวี ศึกษา
5. นายนพคุณ มานะวสิ าร สํานักพฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศกึ ษา
6. นางสาวจิราพร โพธิ์ใต สาํ นักพฒั นาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชวี ศกึ ษา

คมู ือการประเมินตนเองและการจดั ทําแผนพฒั นาตนเองรายบุคคล (ID PLAN) ของครสู ายงานการสอน
สังกดั สาํ นักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา











คาํ นาํ

การขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community : PLC) สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา มาจากแนวคิดการพัฒนาครูของ
กระทรวงศึกษาธิการ สํานักงาน ก.ค.ศ. ไดกําหนดหลักเกณฑและวิธีการพัฒนาขาราชการครูและ
บุคลากรทางการศึกษา สายงานการสอน เพ่ือใหการพัฒนาขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
เปนไปอยางมีระบบ มีความตอเนื่อง กระทรวงศึกษาธิการไดนําหลักการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ
PLC (Professional Learning Community) มาใชในการพัฒนาครู เพราะครูเปนปจจัยหนึ่งที่มีสวน
เก่ยี วขอ งกับคณุ ภาพทางการศกึ ษาซง่ึ แนวคดิ ของการอบรม PLC คือ การนําคนมาอยูรวมกัน เกิดการ
เรยี นรู และแบงปน ความรูก นั ระหวางผูเ ขา รว มอบรม จนกระท่ังเกิดการสะทอนความคิดในดานตาง ๆ
ทีจ่ ะเปน แนวทางการพฒั นา

สํานักพัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชีวศึกษาในฐานะท่ีเปนหนวยงานในสังกัด
สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ มีบทบาทหนาท่ีสําคัญในการสงเสริม
และพัฒนาครูและบุคลากรอาชีวศึกษาใหมีความเปนเลิศม่ันคงกาวหนาในวิชาชีพ ตลอดจนพัฒนา
ขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาตามหลักเกณฑและวิธีการที่ ก.ค.ศ.กําหนด สํานักพัฒนา
สมรรถนะครแู ละบคุ ลากรอาชวี ศกึ ษา จงึ จดั ทาํ “แนวทางการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรู
ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) ของสํานักงานคณะกรรมการการ
อาชีวศึกษา” สําหรับเผยแพรใหแกวิทยาลัยในสังกัดสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
สามารถนาํ ไปสกู ารปฏบิ ตั ิ เพ่อื ดา นการพัฒนาผูเรยี น ทั้งดา นความรู สมรรถนะ และคุณลักษณะท่ีพึง
ประสงคตามกรอบมาตรฐานคณุ วฒุ ิ เพอื่ บรรลุเปา หมายพฒั นาผเู รยี นระดบั อาชีวศึกษาตอ ไป

สาํ นักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

ข

สารบัญ

คาํ นํา ก

สารบัญ ข

สารบัญภาพ จ

บทสรปุ ผูบรหิ าร ฉ

บทที่ 1 บทนาํ 1
ความเปน มาและความสาํ คัญ 1
วตั ถปุ ระสงค 2
เปา หมาย 3

บทที่ 2 ชมุ ชนการเรียนรูท างวชิ าชีพ (Professional Learning Community: PLC) 4
ในการพัฒนาครูเพอ่ื พัฒนาคณุ ภาพผูเรยี นอาชีวศึกษา
1. แผนการพัฒนาอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560 – 2579 5
2. นโยบายเนนสงเสริมใหผ ูเ รียนอาชีวะมคี ุณสมบัติหรือทักษะทส่ี ําคญั คือ3R และ 8C 7
3. กฎ ระเบียบ การนําชุมชนการเรียนรทู างวิชาชีพ (PLC) มาใชในการปฏบิ ตั หิ นาที่ 8
ของครสู ายงานการสอน
4. ความหมายของชมุ ชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC) 8
5. วัตถุประสงคของชุมชนการเรียนรูทางวิชาชพี (PLC) 9
6. ความเชือ่ ของชมุ ชนการเรยี นรูท างวชิ าชพี (PLC) 9
7. หลกั การของชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชพี (PLC) 9
8. องคประกอบสําคัญของชุมชนการเรยี นรูทางวชิ าชีพ (PLC) 9
9. การแบง ระดับของชมุ ชนการเรยี นรูทางวิชาชพี (PLC) 10
10. กระบวนการชุมชนการเรียนรทู างวิชาชพี (PLC) 11
11. ประโยชนการพัฒนาครูดว ยกระบวนการชุมชนการเรยี นรูทางวิชาชพี (PLC) 14
12. บทบาทผบู ริหารในกระบวนการชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC) 15

ค

13. บทบาทครใู นกระบวนการชุมชนการเรียนรทู างวิชาชพี (PLC) 15
14. เทคนคิ หรือเคล็ดลบั ท่ีจาํ เปนในการเสรมิ กระบวนการชมุ ชนการเรยี นรู 16

ทางวิชาชพี (PLC)

บทท่ี 3 ชมุ ชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (Professional Learning Community: PLC) 17

ในสถานศึกษา สํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

1. ดา นการบริหารจัดการกระบวนการชุมชนการเรยี นรทู างวชิ าชีพ (PLC) ในสถานศกึ ษาประกอบดวย 18

1) แตง ต้งั คณะกรรมการขับเคลือ่ นกระบวนการ PLC สถานศกึ ษา 18

2) ประชมุ คณะกรรมการกาํ หนดปฏิทนิ การดาํ เนนิ งาน 18

3) สรา งความรูค วามเขาใจ 18

4) สงเสริมสนับสนุน กาํ กบั ติดตาม และรายงานผล 18

2. ดานการดําเนินการชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชพี (PLC) ของครูในสถานศึกษา 19

ขนั้ ตอนที่ 1 การรวมกลุม ชมุ ชนแหง การเรยี นรูท างวชิ าชพี (PLC) 19

ข้ันตอนท่ี 2 วิเคราะหแ ละระบปุ ญ หา /ส่ิงที่ตองการพัฒนา 20

ขนั้ ตอนที่ 3 ออกแบบและจดั ทาํ แผนการจดั การเรยี นรู /กจิ กรรม /นวตั กรรม 21

ขน้ั ตอนที่ 4 วิพากษ แลกเปล่ียนเรียนรู และปรบั ปรุงแกไข 21

ข้นั ตอนที่ 5 จัดการเรยี นรู /กิจกรรม /นวัตกรรม 22

ขั้นตอนท่ี 6 ประเมนิ ผล/ สะทอนการจดั การเรยี นรู /กิจกรรม /นวตั กรรม 23

ข้ันตอนที่ 7 สรุปเผยแพรแ ผนการจดั การเรยี นรู /กิจกรรม /นวัตกรรม 25

บทท่ี 4 การขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรูท างวิชาชีพ (PLC) 28
4.1 สํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 28
4.2 สาํ นักพัฒนาสมรรถนะครูและบคุ ลากรอาชีวศึกษา 28
4.3 สถาบันการอาชีวศึกษา/อาชวี ศึกษาจังหวดั 29
4.4 สถานศึกษา 29

บรรณานุกรม 33

ภาคผนวก 34

ภาคผนวก ก ตวั อยา งแบบคําสัง่ แตงตัง้ คณะกรรมการขบั เคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรู 36

ง

ทางวชิ าชพี (PLC) ในสถานศึกษา

ตัวอยา งปฏิทินการดําเนินงานชมุ ชนการเรียนรูทางวชิ าชีพ (PLC) 37

ตัวอยางประกาศจัดตง้ั กลุมชุมชนการเรยี นการทางวิชาชีพ (PLC) 38

ภาคผนวก ข ตัวอยางและรูปแบบการดําเนนิ การกระบวนการ (PLC) 39

- แบบคาํ รองขอจดั ตัง้ กลุมชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชพี (PLC) 40

- แบบบันทกึ การคนหาปญหา 41

- บันทึกแนวทางแกปญหา 42

- แผนปฏบิ ตั ิการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชีพ (Professional Learning 43

Community Action Plan: PLC-AP)

- แบบเขียนแผนการสอน 44

- ตวั อยางแบบประเด็นการแลกเปลยี่ นเสนอแนะเพื่อการนาํ เสนอแผนการสอน 46

- แบบสังเกตการสอน 47

- บันทกึ หลังการสอน 48

- ตัวอยา งประเด็นการสะทอนผลการสอน /ฝก ปฏิบตั ิ /กจิ กรรม 49

- แบบสรุปการดาํ เนินการงาน รปู แบบ/วิธกี าร/กจิ กรรม (สาํ หรบั ผสู งั เกตการสอน) 51

- แนวทางการเขียนแผนการดําเนินงาน PLC สําหรบั 3 วงรอบ 52

- ตวั อยางรายงานผลการพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรดู ว ยกระบวนการเรยี นรู 54

ทางวิชาชีพ

ภาคผนวก ค แบบประเมนิ โครงการ/กิจกรรม 64

- แบบประเมินโครงการ/กิจกรรมท่ีดาํ เนินการผานกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรู 65

ทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา สังกัดสาํ นักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา

- แบบประเมินกระบวนการชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชพี (PLC) ในสถานศึกษา 70

สังกัดสํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

- แบบประเมนิ ตดิ ตามการปฏิบตั งิ านตามกระบวนการชุมชนการเรยี นรทู างวชิ าชพี 73

(PLC) ในสถานศึกษา สงั กดั สาํ นกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

ภาคผนวก ง คณะทาํ งานจดั ทาํ แนวทางการขบั เคลอ่ื นกระบวนการชุมชนการเรียนรูท างวิชาชีพ 76

(Professional Learning Community : PLC)

จ

สารบัญภาพ ฌ
ฎ
แผนภาพที่ 1 ขั้นตอนการดําเนนิ การกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวิชาชพี (PLC)
ในสถานศึกษาสํานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา 31

แผนภาพที่ 2 แนวทางขบั เคลื่อนกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรูท างวิชาชพี
(Professional Learning Community :PLC)
ของสาํ นักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา

แผนภาพท่ี 3 บทบาทหนาท่แี นวทางการขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชพี
(Professional Learning Community : PLC )

บทสรุปผูบ รหิ าร

“อาชีวะสรางชาติ” เปนเปาหมายสําคัญในการพัฒนาการจัดการศึกษาในระดับอาชีวศึกษา
ใหมีคุณภาพเปนไปตามมาตรฐานสากล สอดคลองกับการพัฒนาความสามารถในการแขงขัน
ของประเทศ และการศึกษาไทยในยุคไทยแลนด 4.0 สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
ในฐานะเปนผูนําในการจัดการศึกษาในสายอาชีพจึงเปนพลังในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ
โดยจัดการศึกษาสายอาชีพใหหลากหลาย เพียงพอตอความตองการของตลาดแรงงาน รวมทั้งพัฒนา
การศึกษาใหมีมาตรฐานการที่จะชวยพัฒนาผูเรียนใหมีทักษะ ซึ่งฟนเฟองสําคัญคือ “ครู”
ท่ีจําเปนตองเปล่ียนบทบาทจาก “ครูสอน” (teacher) ไปเปน “ครูฝก” (coach) หรือ “ผูอํานวย
ความสะดวกในการเรียนร”ู (learning facilitator) เปน “ครูเพื่อศิษย” ท่ีตองเรียนรูทักษะในการทํา
หนาท่ีนี้ โดยรวมตัวกันเปนกลุมเพื่อเรียนรูรวมกันอยางเปนระบบและตอเน่ือง เพื่อใหเกิดองคความรู
ใหมๆ มีความเขาใจเทคนิคการสอน มีการอบรมและพัฒนาใหมีความกาวหนาในวิชาชีพ มีการสราง
เครือขายความรวมมือในทุกภาคสวนเพ่ือพัฒนาการจัดการเรียนการสอน การฝกอบรมวิชาชีพการ
วิจัย การสรางนวัตกรรม โดยรวมตัวกันเปนกลุมเพื่อเรียนรูรวมกันอยางเปนระบบและตอเน่ืองตาม
แนวทางชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning community: PLC) ท่ีเกิดจากครู
ผบู รหิ าร นักการศึกษาในสถานศึกษามารวมตัว รวมใจ รวมพลัง รวมมือกัน เพื่อใหบรรลุเปาหมายใน
การพัฒนาการเรียนรู สมรรถนะ และคุณลักษณะที่พึงประสงคของผูเรียน ซึ่งสอดคลองกับสํานักงาน
ก.ค.ศ. ตอ งการพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษา ครูผสู อนสามารถพัฒนาผูเรียนใหมีคุณภาพ มีความสามารถ
มีสมรรถนะทเี่ หมาะสม กาํ หนดใหมีการสงเสริมสนับสนุนใหขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
สายงานการสอน จึงไดกําหนดหลักเกณฑและวิธีการใหขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
ตําแหนงครู มีวิทยฐานะและเล่ือนวิทยฐานะ (ตามหนังสือสํานักงาน ก.ค.ศ. ที่ ศธ 0206.3/ว 21
ลงวันที่ 5 กรกฎาคม 2560) โดยกําหนดใหค รูทตี่ อ งการมีและเลื่อนวิทยฐานะในช่ัวโมงปฏิบัติงานตอง
มชี ่วั โมงการมีรว มสวนในชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชพี ในแตละปไมนอยกวา 50 ช่ัวโมง นอกจากน้ีตาม
หลักเกณฑและวธิ ีการพัฒนาขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สายงานการสอน (ตามหนังสือ
สาํ นักงาน ก.ค.ศ. ที่ ศธ 0206.7 /ว 22 ลงวนั ท่ี 5 กรกฎาคม 2560) ครูตองเขารับการพัฒนาโดยการ
เขารับการฝกอบรม ในหลักสูตรท่ีสถาบันคุรุพัฒนารับรองตามมาตรฐานวิทยฐานะ หรือที่ ก.ค.ศ.
รับรอง ตอเน่ืองทุกป โดยในแตละป ไมนอยกวา 12 – 20 ช่ัวโมง และภายในระยะเวลา 5 ป ตองมี
ชั่วโมงพัฒนา จํานวน 100 ช่ัวโมง แตหากภายในระยะเวลา 5 ป ชั่วโมงในการพัฒนาไมครบ 100 ช่ัวโมง

ช

สามารถนําช่ัวโมงการมีสวนรวมในชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community:
PLC) สวนที่เกนิ 50 ชัว่ โมงในแตละป มานบั รวมเปนจํานวนช่ัวโมงการพัฒนาได

สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา โดยสํานักพัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากร
อาชีวศกึ ษา ไดตั้งแตงคณะกรรมการดําเนินการกําหนดแนวทางการขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการ
เรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) เพ่ือรวมกันจัดทําแนวทาง
ขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning community: PLC)
สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา โดยมีวัตถุประสงคเพ่ือใหผูบริหารและครูมีความรูความ
เขาใจ รูปแบบ วิธีการ และประโยชนของชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community: PLC) สถานศึกษาสามารถออกแบบกระบวนการการดําเนินการ การนิเทศ การกํากับ
ติดตาม การประเมินผล ไปสูการปฏิบัติในสถานศึกษาได โดยรวมกันจัดประชุมระดมความคิดเห็น
วิเคราะห วิพากษ และ เรียบเรียงผลการประชุมจากการแบงกลุมยอยในหัวขอตามกระบวน PLC
จัดทําแนวทางการขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community: PLC) สังกัดสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เพ่ือใหผูบริหารและครูมีความรู
ความเขาใจ รูปแบบ วิธีการ ประโยชนของ (PLC) สามารถออกแบบกระบวนการดําเนินการ
การนิเทศ กํากบั ตดิ ตาม การประเมินผล ตลอดจนนํากระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC)
ไปสกู ารปฏิบตั ใิ นสถานศกึ ษาได สรปุ สาระสาํ คญั แบง เปน 4 บท และภาคผนวก ดังนี้

บทท่ี 1 ประกอบดวย ความเปนมาและความสําคัญ วัตถุประสงค เปาหมาย
การพัฒนาครูเพื่อใหบรรลุเปาหมายพัฒนาการเรียนรู สมรรถนะและคุณลักษณะของผูเรียน
ดวยกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชพี (Professional Learning Community: PLC)

บทท่ี 2 การดําเนนิ การชมุ ชนการเรยี นรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community:
PLC) การพัฒนาครูเพื่อการพัฒนาคุณภาพผูเรียนอาชีวศึกษา เปนนวัตกรรมหนึ่งในการพัฒนาครู
เพื่อใหครูเปนครูเพื่อศิษย โดยครู ผูบริหาร นักการศึกษาในสถานศึกษามารวมตัว รวมใจ รวมพลัง
รว มมือกัน เพื่อใหบรรลุเปา หมายคอื พฒั นาการเรียนรู สมรรถนะและคุณลักษณะของผูเรียน โดยผาน
กระบวนการตามข้ันตอนคือ การสรางทีม ระบุปญหาหรือกําหนดเปาหมายในการพัฒนา ออกแบบ
การจดั การเรยี นรูและเขียนแผนการจัดการเรียนรเู พอ่ื ใหบ รรลุเปาหมาย วพิ ากษแ ผนการจดั การเรียนรู
อยางกัลยาณมิตร จัดการเรียนการสอนโดยมีทีมรวมสังเกตการสอน และมีการสะทอนผลการสอน
เพื่อการเสนอแนะและปรับปรุงตอไป สาระความรูพื้นฐานประกอบการดําเนินการชุมชนการเรียนรู
ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาครูเพ่ือการพัฒนาคณุ ภาพผเู รียนอาชีวศกึ ษา สรุป ดงั น้ี

ซ

1. แผนการพัฒนาอาชวี ศกึ ษา พ.ศ. 2560 – 2579
2. นโยบายเนนสง เสรมิ ใหผูเรยี นอาชีวะมีคุณสมบตั ิหรือทักษะที่สําคัญ คือ3R และ 8C
3. กฎ ระเบียบ ในการใหนําชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) มาใชในการปฏิบัติ
หนา ทีข่ องครูสายงานการสอน
4. ความหมายของชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชีพ (PLC)

5. วัตถปุ ระสงคของชมุ ชนการเรียนรทู างวิชาชีพ (PLC)
6. ประโยชนการพฒั นาครูดว ยกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชพี (PLC)
7. ความเชือ่ ของชมุ ชนการเรยี นรูทางวชิ าชพี (PLC)
8. หลกั การของชมุ ชนการเรียนรทู างวิชาชีพ (PLC)
9. องคป ระกอบสําคญั ของชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC)
10. กระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชีพ (PLC)
11. บทบาทผบู รหิ ารในกระบวนการชมุ ชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC)
12. บทบาทครใู นกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวิชาชพี (PLC)
13. เทคนิคหรือเคล็ดลับท่ีจําเปนในการเสริมกระบวนการชุมชนการเรียนรูทาง
วิชาชพี (PLC)

บทที่ 3 การดาํ เนนิ การกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา สังกัด

สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา มีวัตถุประสงคเพ่ือใหผูบริหารสถานศึกษาและครูสามารถ

นํากระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ไปสูการปฏิบัติในสถานศึกษา มีขั้นตอนในการ

ดําเนินการ ประกอบดว ยขน้ั ตอนตาง ๆ

ประกอบดวย 1. ดา นการบรหิ ารจดั การกระบวนการชุมชนการเรียนรทู างวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา

1) แตง ตัง้ คณะกรรมการขับเคลอื่ นกระบวนการ PLC สถานศกึ ษา
2) ประชุมคณะกรรมการกาํ หนดปฏิทนิ การดําเนินงาน
3) สรางความรูความเขาใจ
4) สง เสริมสนับสนนุ กาํ กับติดตาม และรายงานผล
2. ดานการดําเนินการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ของครูในสถานศึกษา

ประกอบดว ย 7 ข้นั ตอน ดังนี้

1) การรวมกลมุ ชุมชนแหง การเรยี นรทู างวิชาชีพ (PLC)
2) วิเคราะหและระบุปญ หา /สิ่งท่ตี อ งการพฒั นา

ฌ

3) ออกแบบและจดั ทาํ แผนการจดั การเรียนรู /กจิ กรรม /นวัตกรรม
4) วิพากษ แลกเปลี่ยนเรียนรู และปรบั ปรุงแกไข
5) จดั การเรยี นรู /กจิ กรรม /นวัตกรรม
6) ประเมนิ ผล/ สะทอ นการจัดการเรยี นรู /กิจกรรม /นวตั กรรม
7) สรปุ เผยแพรแผนการจัดการเรยี นรู /กจิ กรรม /นวัตกรรม
กระบวนการในแตละขั้นตอนตองดําเนินการบันทึก (Logbook) การดําเนินการ
ชุมชนการเรียนรูวิชาชีพ (PLC) ตั้งแตขั้นที่ 1 – 7 ซึ่งสามารถใชแบบบันทึกกิจกรรมในภาคผนวก
หรือสามารถออกแบบการบันทึกไดเอง เพื่อใหมีหลักฐานตรวจสอบได ไมเกินหนึ่งหนา อาจนําเสนอ
ทาง Google Classroom Line หรือ Facebook เอกสารหลักฐาน หรือรูปแบบอ่ืนๆ พรอมทั้งบันทึก
ในระบบท่ีกําหนดเพ่ือนําไปเชื่อมโยงกับการจัดทําหลักฐานในการขอมีและเล่ือนวิทยฐานะ
การดําเนนิ การแตล ะข้นั ตอนตามกระบวนการชุมชนการเรยี นรูทางวิชาชีพ (PLC)ในบทท่ี 3 นี้สามารถ
ยืดหยุนไดตามบริบทของสถานศึกษา แตควรคํานึงถึงการรวมมือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู การสังเกต
และการสะทอน
การดําเนินการกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ของครูในสถานศึกษา
สํานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา สามารถสรุปเปน แผนภาพขน้ั ตอนไดดงั นี้

ญ

การบริหารจดั การ PLC การดําเนนิ การ PLC
ของผูบ รหิ ารสถานศึกษา ของครู

แตง ตง้ั คณะกรรมการ รวมกลุม PLCและขอจัดตง้ั กลมุ

ประชุมคณะกรรมการ วเิ คราะห/ สง่ิ ทต่ี องการพฒั นา เร่ิม
PLC
สรางความรคู วามเขา ใจ ออกแบบและจดั ทําแผนการ วงรอบที่
จดั การเรยี นรู/ กจิ กรรม/ 2 และ
สง เสรมิ สนบั สนนุ วงรอบ
จดั การเรยี นรู /กจิ กรรม 3
กํากับ ติดตาม ประเมินผล /นวัตกรรมในหองเรยี นจริง ตอไป
และรายงาน จนครบ
ประเมินผล/ สะทอนการ วงรอบ
จดั การเรยี นรู/กจิ กรรม/ ท่ี
กําหนด
แลว จึง

สรปุ ผลการจดั การเรยี นร/ู

กิจกรรม/นวตั กรรม และ

แผนภาพท่ี 1 : ข้ันตอนการดาํ เนินการกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชพี (PLC)
ในสถานศึกษา สาํ นกั งานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา

บทที่ 4 การขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) การสนับสนุน
สงเสริมใหครูสามารถนํากระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) มาใชเพ่ือศึกษาหาทาง
แกปญหาการจัดการเรียนการสอน การพัฒนาคุณภาพผูเรียน หรือเพ่ือสรางนวัตกรรมการจัดการ
เรียนการสอนที่เหมาะสมไดตลอดไปอยางยั่งยืนและตอเน่ือง พรอมท้ังเกิดประสิทธิภาพและ
ประสิทธิผล สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จึงไดกําหนดบทบาทหนาที่ของหนวยงาน
และสถานศึกษาในการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ประกอบดวย
ระดับสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ระดับสํานักพัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากร
อาชีวศกึ ษา ระดบั สถาบนั การอาชีวศึกษา/อาชีวศึกษาจังหวัด และระดับสถานศึกษา รวมถึงเครื่องมือ
ในการประเมินผลการขับเคล่ือนชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ไดแก แบบประเมินโครงการท่ี
ดําเนินการผานกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ของสํานักงานคณะกรรมการการ

ฎ

อาชีวศกึ ษา และแบบประเมนิ กระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ของสถานศึกษา สังกัด
สาํ นกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

ภาคผนวก แบงออกเปน 4 ภาคผนวก ประกอบดว ย
ภาคผนวก ก ประกอบดวย ตัวอยางแบบคําส่ังแตงต้ังคณะกรรมการขับเคลื่อน

กระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา ตัวอยางปฏิทินการดําเนินงานชุมชน
การเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา เพื่อใหผูบริหารสถานศึกษา และครูสามารถนํา
กระบวนการชุมชน การเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) ไปสูการ
ปฏบิ ัตใิ นสถานศึกษาได และตัวอยางประกอบการดําเนนิ การกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ
(PLC) ในสถานศกึ ษา ในบทท่ี 3 ดา นการบรหิ ารจัดการกระบวนการชุมชนการเรยี นรูท างวิชาชพี (PLC)

ภาคผนวก ข ประกอบดวย แบบคํารอ งขอจัดต้ังกลมุ ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ
(PLC) แบบบันทึกการคนหาปญหา บันทึกแนวทางแกปญหา แผนปฏิบัติการชุมชนการเรียนรูทาง
วิชาชีพ (Professional Learning Community Action Plan: PLC-AP) แบบเขียนแผนการสอน
ตัวอยางแบบประเด็นการแลกเปล่ียนเสนอแนะเพ่ือการนําเสนอแผนการสอน/กิจกรรมการสอน
แบบสังเกตการสอน บันทึกหลังการสอน ตัวอยางประเด็นการสะทอนผลการสอนฝกปฏิบัติ/กิจกรรม
แนวทางการเขียนแผนการดําเนินงาน PLC สําหรับ 3 วงรอบ และตัวอยางรายงานผลการพัฒนา
คุณภาพการจัดการเรียนรูดวยกระบวนการเรียนรูทางวิชาชีพเพื่อใชเปนตัวอยางประกอบการ
ดําเนินการกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชีพ (PLC) ในสถานศกึ ษา ในบทท่ี 3

ภาคผวนวก ค ประกอบดวย แบบประเมินโครงการ/กิจกรรมท่ีดําเนินการผาน
กระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา แบบประเมินกระบวนการชุมชน
การเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษา เพื่อใชเคร่ืองมือในการประเมินผลการขับเคลื่อนชุมชน
การเรยี นรทู างวิชาชพี (PLC) ในบทท่ี 4

ภาคผนวก ง คณะทํางานขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ
(Professional Learning Community : PLC) สงั กดั สาํ นักงานคณะกรรมการกาอาชีวศึกษา

แนวทางขบั เคลื่อนกระบวนการชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community
: PLC) ของสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จึงเปนนโยบายสําคัญประการหนึ่งของสํานักงาน
คณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา นํากระบวนการชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community: PLC) ไปสูการปฏิบัติในสถานศึกษา เกิดการพัฒนาครูอาชีวศึกษาดวยกระบวนการ
ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) หรือทําใหครูเปนครูเพื่อศิษยที่แทจริง สงผลใหขาราชการครูและ
บุคลากรทางการศึกษาที่เขารับการพัฒนา (PLC) อยางเปนระบบตอเนื่องทุกป สามารถจัดการเรียน

ฏ

การสอนอยางมีประสิทธิภาพ แกปญหาผูเรียนและพัฒนาคุณภาพการเรียนรูของผูเรียนอยางยั่งยืน
มีความสามารถ มีสมรรถนะที่เหมาะสมกับตลาดแรงงาน ตลอดจนสามารถนําผลท่ีผานการพัฒนาไป
ใชเปนคุณสมบัติไปประกอบเพ่ือขอมีวิทยฐานะและเล่ือนวิทยฐานะเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของครูผูสอน
ไดอยา งตอเนื่อง

แนวทางขบั เคล่ือนกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชพี (Professional Learning
Community : PLC) ของสํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา สามารถสรุปเปนแผนภาพขั้นตอนไดด ังนี้

แผนภาพที่ 2 : แนวทางขบั เคล่อื นกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรูท างวชิ าชพี (Professional Learning
Community : PLC) ของสํานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา

บทท่ี 1
บทนํา

ความเปน มาและความสาํ คัญ

“อาชีวะสรางชาติ” เปนเปาหมายสําคัญในการพัฒนาการจัดการศึกษาในระดับอาชีวศึกษา

ใหมีคุณภาพเปนไปตามมาตรฐานสากล สอดคลองกับการพัฒนาความสามารถในการแขงขันของ

ประเทศและการศึกษาไทยในยุคไทยแลนด 4.0 การพัฒนาผูเรียนอาชีวศึกษาใหสอดคลองกับ

ประเทศไทยในยุคไทยแลนด 4.0 นั้น จะตองพัฒนาทั้งดานความรู ทักษะดานฝมือ ทักษะการจัดการ

และทักษะสําคญั ในศตวรรษท่ี 21 เชน ทักษะดานการคิดอยางมีวิจารณญาณ ทักษะในการแกปญหา

ทักษะดานความรวมมือ การทํางานเปนทีม ทักษะดานการส่ือสาร สารสนเทศ และรูเทาทันสื่อ

ทักษะดานความเขาใจตางวัฒนธรรม ตางกระบวนทัศน ทักษะดานคอมพิวเตอร ทักษะอาชีพ และ

ทักษะการเรียนรู และท่ีสําคัญย่ิงคือ ทักษะดานการสรางสรรคและนวัตกรรมสอดคลองกับ

วัตถุประสงคแผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ.2560 – 2579 ท่ีวา “ผูสําเร็จการอาชีวศึกษาและ

ฝกอบรมวชิ าชพี มคี ณุ ธรรม คุณภาพ สอดคลอ งกับความตองการในการพฒั นาประเทศ”

การพฒั นาผเู รียนใหม ีทักษะดงั กลาวนนั้ ควรเสรมิ สรางองคความรูใหมๆ มีความเขาใจเทคนิค
การสอน มีการอบรมและพัฒนาใหมีความกาวหนาในวิชาชีพ มีการสรางเครือขายความรวมมือในทุก
ภาคสว นเพอ่ื พฒั นาการจัดการเรียนการสอน การฝกอบรมวิชาชีพการวิจัย การสรางนวัตกรรม ใหแก
ครผู ูส อนกอนเปน ลาํ ดับแรก จงึ จาํ เปน ตอ งเปล่ยี นบทบาทจาก “ครูสอน” (teacher) ไปเปน “ครูฝก”
(coach) หรือ “ผูอํานวยความสะดวกในการเรียนรู” (learning facilitator) เปน “ครูเพ่ือศิษย”
และตองเรียนรูทักษะในการทําหนาที่น้ี โดยรวมตัวกันเปนกลุมเพ่ือเรียนรูรวมกันอยางเปนระบบและ
ตอเนื่องตามแนวทางชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning community: PLC) ซ่ึง
เปนกระบวนการพัฒนาผูเรียน โดยกลุมบุคคลท่ีมารวมตัวกัน เพื่อทํางานรวมกัน โดยการ
วางเปาหมายการเรียนรู และการตรวจสอบ สะทอนผลการปฏิบัติงานท้ังในสวนบุคคล และผลที่
เกิดขึ้น โดยผานกระบวนการแลกเปล่ียนเรียนรู การวิพากษวิจารณ การทํางานรวมกัน พรอมท่ีจะ
พัฒนาผูเรียนอยูเสมอ ซ่ึงครูผูสอนสามารถใชแนวทางชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) เปน
นวตั กรรมการพฒั นาวิชาชพี ครู เพ่ือยกระดบั ทักษะและความรขู องครู โดยเริ่มจากเปาหมายที่ตองการ
พัฒนา กําหนดตัวชี้วัด ดําเนินการข้ันตอน สรุปและประเมินตัวช้ีวัดตามเปาหมาย กอใหเกิดความรู
สามารถจัดการเรียนการสอนดวยความมั่นใจและเช่ือม่ันท่ีจะมุงม่ันพัฒนาคุณภาพการเรียนรูของ
ผูเรียนอยางแทจริง ซ่ึงสอดคลองกับการพัฒนาครูของ สํานักงาน ก.ค.ศ. กระทรวงศึกษาธิการ

2

16ทีต่ อ งการพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษา พฒั นาผูเรยี นใหมีคุณภาพมีความสามารถ มีสมรรถนะท่ีเหมาะสม

ไดตามเจตนารมณยุทธศาสตรการพัฒนาประเทศ กําหนดใหมีการสงเสริมสนับสนุนใหขาราชการครู

และบุคลาการทางการศึกษา สายงานการสอน ไดรับการสั่งสมความชํานาญและมีความเชี่ยวชาญ

ในการจัดการเรียนการสอน มีการพัฒนาตนเองอยางตอเน่ืองและสงเสริมใหครูประพฤติตนเปน

แบบอยางที่ดี มีวินัย คุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณวิชาชีพ จึงได16กําหนด16หลักเกณฑและ

วธิ กี ารใหขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ตําแหนงครู มีวิทยฐานะและเลื่อนวิทยฐานะ (ตาม

หนังสือสํานักงาน ก.ค.ศ. ที่ ศธ 0206.3 /ว 21 ลงวันที่ 5 กรกฎาคม 2560) กําหนดใหครูท่ีตองการขอมี

และเล่ือนวิทยฐานะ ในชั่วโมงปฏิบัติงานตองมีชั่วโมงการมีรวมสวนในชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพใน

แตละป ไมนอยกวา 50 ชั่วโมง นอกจากนี้ตาม16หลักเกณฑและวิธีการพัฒนาขาราชการครู

และบุคลากรทางการศึกษา สายงานการสอน (16ตามหนังสือสํานักงาน ก.ค.ศ. ท่ี ศธ 0206.7 /ว 22 ลงวันที่

5 กรกฎาคม 2560)16 16 กําหนดให16ครูตองเขารับการพัฒนาโดยเขาฝกอบรมในหลักสูตที่สถาบันคุรุพัฒนา

รับรองตามมาตรฐานวิทยฐานะ หรือที่ ก.ค.ศ. รับรอง ตอเนื่องทุกป โดยในแตละป ไมนอยกวา 12 –

20 ชั่วโมง และภายในระยะเวลา 5 ป ตองมีช่ัวโมงพัฒนา จํานวน 100 ชั่วโมง แตหากภายใน

ระยะเวลา 5 ป ชั่วโมงในการพัฒนาไมครบ 100 ช่ัวโมง สามารถนําชั่วโมงการมีสวนรวมในชุมชนการ

เรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) สวนท่ีเกิน 50 ชั่วโมงในแตละป มา

นับรวมเปนจาํ นวนชัว่ โมงการพัฒนาได

ดังนั้น การพัฒนาครูดวยกระบวนการชุมชนการเรียนเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional
Learning Community: PLC) จงึ เปน นโยบายสาํ คัญของสํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา และ
เปนนวัตกรรมหนึ่งในการพัฒนาครู ผูบริหารสถานศึกษาและครูสามารถนํากระบวนการชุมชนการ
เรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) ไปสูการปฏิบัติในสถานศึกษา
อยางเปนระบบตอ เนอื่ งทุกป สงผลใหเกิดการพัฒนาครใู หเ ปนครูเพ่ือศิษยท่ีแทจริง คุณภาพการศึกษา
พัฒนาอยางยั่งยืน และครูสามารถนําผลการพัฒนาตนเองดวยกระบวนการชุมชนการเรียนรูทาง
วิชาชีพ (PLC) ไปใชเปนคุณสมบัติประกอบเพื่อขอมีวิทยฐานะและเลื่อนวิทยฐานะเพ่ือคุณภาพชีวิตท่ีดี
ของครูไดตามทหี่ ลักเกณฑทีส่ ํานักงาน ก.ค.ศ.

วัตถปุ ระสงค
1. เพื่อใหผูบริหารและครูมีความรูความเขาใจ รูปแบบ วิธีการ และประโยชนของชุมชนการ

เรยี นรูท างวชิ าชพี (Professional Learning Community : PLC)
2. เพ่ือเปนแนวทางในการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพในสถานศึกษา

สามารถออกแบบกระบวนการดําเนนิ การ การนิเทศ กํากับติดตาม การประเมินผล

3

3. เพ่ือใหผูบริหารสถานศึกษาและครูสามารถนํากระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ
(Professional Learning Community : PLC) ไปสกู ารปฏิบตั ใิ นสถานศกึ ษาได

เปาหมาย
1. สํานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษามีแผนและแนวทางการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชน

การเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) สูการปฏิบัติจริงในสถานศึกษา
อยา งมีประสทิ ธิภาพ

2. ผูบริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา สังกัดสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
สามารถนิเทศ ติดตามการขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional
Learning Community: PLC) ในสถานศกึ ษาไดต ามแผนทกี่ ําหนด

3. ผูบริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษาสังกัด สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
มีรูปแบบการขับเคล่ือนกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community : PLC) และการจัดการเรียนการสอนตามรปู แบบของอาชีวศึกษา

บทท่ี 2

ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC)
ในการพฒั นาครูเพ่อื การพัฒนาคณุ ภาพผูเรียนอาชีวศึกษา

ชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) เปนนวัตกรรมหน่ึงใน
การพัฒนาครู เพื่อใหครูเปนครูเพ่ือศิษย โดยครู ผูบริหาร นักการศึกษาในสถานศึกษามารวมตัว รวมใจ
รวมพลงั รวมมอื กัน เพ่อื ใหบ รรลุเปาหมายคือพัฒนาการเรียนรู สมรรถนะและคุณลักษณะของผูเรียน
โดยผานกระบวนการตามขั้นตอนคือ การสรางทีม ระบุปญหาหรือกําหนดเปาหมายในการพัฒนา
ออกแบบการจัดการเรียนรูและเขียนแผนการจัดการเรียนรูเพ่ือใหบรรลุเปาหมาย วิพากษแผนการ
จัดการเรียนรูอยางกัลยาณมิตร จัดการเรียนการสอนโดยมีทีมรวมสังเกตการสอน และมีการสะทอน
ผลการสอนเพื่อการเสนอแนะและปรับปรุงตอไป ดังที่ เซงเก (Senge, 2006) ไดกลาววา ชุมชนแหง
การเรียนรู หมายถึง กลุมสมาชิกในสถาบันการศึกษาท่ีมีการทํางานเปนทีม และเรียนรูเปนทีม
คิดเปนระบบ และมีรูปแบบการคิด การกระจายอํานาจและการบริหารจัดการแบบมีสวนรวม มีการ
ทดลองการเรยี นรูอยูเ สมอ และมวี ฒั นธรรมสนับสนนุ การเรียนรู การพัฒนาครูดว ยใชแนวทาง ชุมชน
การเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) มีเปาหมายยกระดับคุณภาพการศึกษาใหดีข้ึน ดวยการปฏิรูปการเรียนรู
ผานกระบวนการชมุ ชนการเรียนรทู างวิชาชพี โดยการพัฒนาครใู หม ศี ักยภาพการจดั การเรียนการสอน
เพื่อพัฒนาผูเรียนอยางมีประสิทธิภาพ ใชแนวคิดตอบสนองตอความจําเปนของครูในแตละ
สถานศึกษาอยา งแทจริง

กระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC)
เปน เครอ่ื งมือสาํ หรบั ใหครรู วมตัวกัน (เปนชุมชน – Community) ทําหนาที่เปน Change Agent
ขับเคลื่อนการเปล่ียนแปลงในระดับ “ปฏิรูป” การเรียนรู เปนการปฏิรูปท่ี“เกิดจากภายใน” คือครู
รวมกันดําเนินการ เพ่ือใหการปฏิรูปการเรียนรูดําเนินคูขนาน และเสริมแรงกัน ทั้งจากภายใน และ
จากภายนอก เพื่อรวมกันสรางการเปลี่ยนแปลงใหแกการศึกษา รวมทั้งสรางการรวมตัวกันของครู
เพื่อทํางานสรางสรรค ไดแก การเอาประสบการณ การจัดการเรียนรูในรูปแบบตางๆ และนวัตกรรม
อ่ืนๆ ท่ีตนเองทดลอง เอามาแลกเปลี่ยนแบงปนกัน เกิดการสรางความรู หรือยกระดับความรูในการ
ทําหนาที่ครูจากประสบการณ ตรง และจากการเทียบเคียงกับทฤษฎีที่มีคนศึกษาและเผยแพรไวเปน
เคร่ืองมือ โดยลงมือทํา ครูแตละคนลงมือศึกษา 21st Century Skills,21st Century Learning,

5

21st Century Teaching, PBL, PLC แลวลงมือทํา ทําแลวทบทวนการเรียนรูจากผลที่เกิด
(Reflection) และรวมกบั เพือ่ นครเู กดิ เปน “ชุมชนเรยี นรคู รูเพ่ือศิษย” (ศ.นพ.วจิ ารณ พานชิ ,2559)

การพัฒนาครูดวยกระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) จึงเปนเหมือนทางเลือก
และทางสําคัญท่ีจะชวยปลดปลอยคืนพ้ืนท่ีปฏิบัติงานและการเรียนรูจริงใหชุมชนครูไดทําหนาท่ีครู
เพื่อศิษย อยางเต็มท่ี โดยลดอํานาจการแทรกแซงจากนอกพ้ืนที่ รวมถึงการใหความสําคัญกับการ
กระจายอํานาจลงสูหนวยยอ ยใหทําหนา ที่ของตนเองอยา งรบั ผดิ ชอบภายใตอุดมการณทางวิชาชีพ ครู
เพ่ือศิษยรวมกัน ครูเกิดวุฒิภาวะความเปนครูเพื่อศิษยและใชความรักในวิชาชีพ ขับเคล่ือนตนเอง
มากกวาการเปนครูผถู กู กระทาํ (วจิ ารณ พาณชิ , 2554) การพฒั นาครดู ว ยกิจกรรม PLC ไมใชการเพิ่ม
ภาระแกครู แตตรงกันขาม ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) ชวยเพ่ิมพูนศักดิ์ศรีของความเปนครู
เพ่ือพงุ เปาของ PLC ไปท่ีการเรียนรขู องผเู รียน

สาระความรูพ ้นื ฐานประกอบการดําเนนิ การชมุ ชนการเรียนรทู างวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนา
ครูเพอ่ื การพฒั นาคุณภาพผูเรยี นอาชีวศึกษา สรุป ดงั นี้

1. แผนการพัฒนาอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560 – 2579
2. นโยบายเนน สงเสริมใหผเู รยี นอาชีวะมีคณุ สมบตั ิหรอื ทักษะท่ีสําคญั คอื 3R และ 8C
3. กฎ ระเบียบ การนําชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC) มาใชในการปฏิบัติหนาที่ของครู
สายงานการสอน
4. ความหมายของชุมชนการเรียนรทู างวิชาชพี (PLC)
5. วัตถุประสงคข องชมุ ชนการเรยี นรูท างวชิ าชีพ (PLC)
6. ความเชอ่ื ของชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชีพ (PLC)
7. หลักการของชุมชนการเรียนรูทางวชิ าชีพ (PLC)
8. องคประกอบสําคญั ของชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชีพ (PLC)
9. การแบง ระดบั ของชุมชนการเรยี นรูทางวิชาชีพ (PLC)
10. กระบวนการชมุ ชนการเรยี นรทู างวชิ าชพี (PLC)
11. ประโยชนการพัฒนาครดู วยกระบวนการชมุ ชนการเรียนรูทางวชิ าชพี (PLC)
12. บทบาทผบู ริหารในกระบวนการชุมชนการเรยี นรูทางวิชาชีพ (PLC)
13. บทบาทครใู นกระบวนการชมุ ชนการเรยี นรูทางวชิ าชีพ (PLC)

6

14. เทคนคิ หรือเคล็ดลับที่จําเปน ในการเสริมกระบวนการชุมชนแหง การเรยี นรูทางวิชาชพี (PLC)

1. แผนการพฒั นาอาชีวศกึ ษา พ.ศ. 2560 – 2579
แนวคดิ การจัดการอาชวี ศกึ ษา

การจัดการอาชีวศึกษาเปนการจัดการศึกษาในดานวิชาชีพ เพื่อผลิตและพัฒนากําลังคนใน
ระดับฝมือ (ปวช.) ระดับเทคนิค (ปวส.) ระดับเทคโนโลยี (ปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือสาย
ปฏิบตั ิการ) และการฝกอบรมวิชาชพี ซงึ่ เปนการเพ่ิมพนู ความรูและทักษะอาชีพระยะส้ันและระยะยาว
ท่ีมีความสัมพันธสอดคลองกับปรัชญาการอาชีวศึกษา กรอบมาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาแหงชาติ และ
มาตรฐานการอาชวี ศึกษาในแตระดับ

คา นิยมอาชวี ศกึ ษา
ใ น ก า ร จั ด ก า ร อ า ชี ว ศึ ก ษ า มี ค า นิ ย ม ที่ เ ป น เ ป า ห ม า ย ห ลั ก ใ น ก า ร ป ลู ก ฝ ง ท่ี สํ า คั ญ
4 ประการ ไดแก คุณธรรม (Merit) คุณภาพ (Quality) ความรวมมือ (Collaboration) ความเปนมือ
อาชพี (Professional)
วสิ ยั ทศั น
แผนพฒั นาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560 – 2579 ไดกําหนดวิสัยทัศนที่เปนความคาดหวังตาม
เจตนารมณข องการจดั การอาชวี ศึกษา ไวด งั นี้
“ผูสําเร็จการอาชีวศึกษาและฝกอบรมวิชาชีพ มีคุณธรรม คุณภาพ สอดคลองกับความ
ตอ งการในการพัฒนาประเทศ”
พนั ธกิจ
เพื่อใหการจัดการอาชีวศึกษาบรรลุผลตามวิสัยทัศนท่ีกําหนดไว จึงมีภารกิจที่ตองดําเนินการ
ดงั นี้
1. ยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการผลิตและพัฒนากําลังคนดานวิชาชีพสอดคลองกับความ
ตอ งการของสถานประกอบการและการประกอบอาชพี อสิ ระใหม ีคุณภาพไดมาตรฐานในระดับสากล
2. ขยายโอกาสการศกึ ษาวชิ าชีพใหกบั ประชาชนทกุ ชวงวัย
3. เพมิ่ ประสิทธิภาพการบริหารจัดการอาชีวศึกษาภายใตห ลักธรรมาภิบาลโดยอาศัยเครือขาย
ความรว มมือจากทุกภาคสวน
4. พัฒนางานวิจัย สิ่งประดิษฐ นวัตกรรม เทคโนโลยี และสรางองคความรูเพื่อการจัด
อาชีวศึกษาและพฒั นาวิชาชพี
5. พฒั นาครแู ละบคุ ลากรอาชีวศกึ ษาใหมีคณุ ภาพดว ยวธิ ีท่หี ลากหลาย

วัตถุประสงค แผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2560 - 2579 ไดกําหนดวัตถุประสงค เพ่ือใช

เปนแนวทางในการจัดการอาชวี ศกึ ษา ดงั น้ี

7

1. เพ่ือผลิตและพัฒนากาํ ลังคนดานวิชาชพี ใหมีคณุ ธรรม คณุ ภาพ และความเปน มอื อาชพี
2. เพ่อื เพ่ิมโอกาสการศกึ ษาวชิ าชพี กับประชาชนทุกชวงวยั
3. เพ่อื นําหลกั ธรรมาภบิ าลมาใชในการบริหารจัดการอาชวี ศกึ ษา
4. เพื่อพฒั นางานวิจัย ส่งิ ประดษิ ฐ นวัตกรรม เทคโนโลยี และองคความรูอาชีวศึกษา
5. เพือ่ พฒั นาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชวี ศึกษาใหม ีคุณภาพตามมาตรฐานวชิ าชพี
เปา หมายดานคุณภาพของผสู าํ เรจ็ การศกึ ษา
การพั ฒนาการอาชี ว ศึ กษาตามแผนพั ฒนาการอาชี ว ศึ กษา พ.ศ. 2560–2579
มเี ปา หมายเพ่ือผลิตและพัฒนาผูเรียนและผูสําเร็จการศึกษา มีคณุ ภาพครอบคลุมอยางนอย 3 ดา น ไดแก
1. ดานคุณลักษณท่ีพึงประสงค ไดแก คุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณวิชาชีพ พฤติกรรม
ลกั ษณะนิสยั และทกั ษะทางปญ ญา
2. ดานสมรรถนะหลักและสมรรถนะท่ัวไป ไดแก ความรูและทักษะการส่ือสารการใช
เทคโนโลยีสารสนเทศ การพัฒนาการเรียนรูและการปฏิบัติงาน การทํางานรวมกับผูอื่น การใช
กระบวนการทางวิทยาศาสตร การประยกุ ตใ ช ตัวเลข การจดั การและการพัฒนางาน
3. ดานสมรรถนะวิชาชีพ ไดแก ความสามารถในการประยุกตใชความรูและทักษะในสาขา
วชิ าชพี สกู ารปฏิบัตจิ รงิ รวมทัง้ ประยกุ ตสอู าชพี

2. นโยบายเนน สง เสริมใหผ ูเ รยี นอาชวี ะมคี ณุ สมบัตหิ รือทกั ษะทส่ี าํ คญั คือ 3R และ 8C
นโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ ใหอาชีวศึกษาท้ังภาครัฐและภาคเอกชนวางแผนการ

ยกระดับคุณภาพวิชาชีพรวมกัน แนวทางการพัฒนากําลังคนดานอาชีวศึกษานั้นเปนเร่ืองสําคัญมาก
ดังจะเห็นไดจากประเทศตาง ๆ ท่ัวโลกใหความสําคัญกับการผลิตกําลังคนท่ีมีคุณภาพและตรงกับ
ความตองการของประเทศ โดยสงเสริมใหผูเรียนและนักศึกษามีคุณสมบัติหรือทักษะที่สําคัญ คือ 3R
และ 8C ไดแ ก

3R คอื
• Reading – อานออก
• (W)Riting – เขียนได
• (A)Rithmatic – มที ักษะในการคํานวณ
8C คือ

8

• Critical Thinking and Problem Solving : มีทักษะในการคิดวิเคราะห การคิดอยาง
มีวิจารณญาณ และแกไขปญ หาได

• Creativity and Innovation : คดิ อยางสรางสรรค คิดเชงิ นวัตกรรม
• Collaboration Teamwork and Leadership : ความรวมมือ การทํางานเปนทีม

และภาวะผนู าํ
• Communication Information and Media Literacy : ทักษะในการสื่อสาร และ

การรูเทาทันสอ่ื
• Cross-cultural Understanding : ความเขาใจความแตกตางทางวัฒนธรรม

กระบวนการคิดขา มวัฒนธรรม
• Computing and ICT Literacy : ทักษะการใชคอมพิวเตอร และการรูเทาทัน

เทคโนโลยี ซึ่งเยาวชนในยุคปจจุบันมีความสามารถดานคอมพิวเตอรและเทคโนโลยี
อยางมากหรือเปน Native Digital สวนคนรุนเกาหรือผูสูงอายุเปรียบเสมือนเปน
Immigrant Digital แตเ ราตอ งไมอายที่จะเรยี นรูแ มวา จะสูงอายุแลวก็ตาม
• Career and Learning Skills : ทกั ษะทางอาชีพ และการเรยี นรู
• Compassion : มีคุณธรรม มีเมตตา กรุณา มีระเบียบวินัย ซึ่งเปนคุณลักษณะพ้ืนฐาน
สาํ คญั ของทกั ษะขน้ั ตน ท้งั หมด และเปนคณุ ลกั ษณะท่เี ดก็ ไทยจาํ เปนตองมี

3. กฎ ระเบียบ การนาํ ชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC) มาใชในการปฏิบัติหนาที่ของครูสาย
งานการสอน

3.1 หลักเกณฑและวธิ กี ารใหขา ราชการครูและบุคลากรทางการศกึ ษา ตําแหนง ครู
มีวิทยฐานะและเลื่อนวิทยฐานะ

สํานักงานคณะกรรมการขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.) กําหนด16
หลักเกณฑและวิธีการใหขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ตําแหนงครู มีวิทยฐานะและเลื่อน
วิทยฐานะ (ตามหนังสือสํานักงาน ก.ค.ศ. ท่ี ศธ 0206.3 /ว 21 ลงวันท่ี 5 กรกฎาคม 2560) เพื่อ
พัฒนาคณุ ภาพการศึกษา สามารถพัฒนาผูเรียนใหมีคุณภาพ มีความสามารถ มีสมรรถนะที่เหมาะสม
ไดต ามเจตนารมณต ามยทุ ธศาสตรก ารพฒั นาประเทศ แผนการศึกษาแหงชาติ สมควรกําหนดใหมีการ
สงเสริมสนับสนุนใหขาราชการครแู ละบุคลาการทางการศึกษา สายงานการสอน ไดรับการส่ังสมความ
ชํานาญและมีความเชี่ยวชาญในการจัดการเรียนการสอน มีการพัฒนาตนเองอยางตอเน่ือง และ

9

สงเสริมใหค รปู ระพฤตติ นเปนแบบอยางที่ดี มีวินัย คุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณวิชาชีพ โดย
ในหลกั เกณฑแ ละวิธีการไดกําหนดใหครูที่ตองการมีและเลื่อนวิทยฐานะตองมีชั่วโมงปฏิบัติงานตามที่
ก.ค.ศ. กําหนด และในชวงปฏิบัติงานตองมีชั่วโมงการมีรวมสวนในชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพใน
แตละปไมน อยกวา 50 ชัว่ โมง

3.2 หลักเกณฑและวิธีการพัฒนาขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สายงานการ
สอน

สํานักงานคณะกรรมการขาราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.) กําหนด
หลักเกณฑและวธิ ีการพัฒนาขา ราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สายงานการสอน (16ตามหนังสือ
สํานักงาน ก.ค.ศ. ท่ี ศธ 0206.7 /ว 22 ลงวนั ท่ี 5 กรกฎาคม 256016) ครูตองเขารับการพัฒนาโดยการ
เขา รับการฝกอบรมในหลักสูตท่สี ถาบันครุ พุ ฒั นารบั รองตามมาตรฐานวิทยฐานะ หรือที่ ก.ค.ศ. รับรอง
ตอเน่ืองทุกป โดยในแตละป ไมนอยกวา 12 – 20 ช่ัวโมง และภายในระยะเวลา 5 ป ตองมีช่ัวโมง
พัฒนา จํานวน 100 ช่ัวโมง แตหากภายในระยะเวลา 5 ป ช่ัวโมงในการพัฒนาไมครบ 100 ช่ัวโมง
สามารถนําช่ัวโมงการมีสวนรวมในชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning
Community: PLC) สว นทเ่ี กนิ 50 ช่ัวโมงในแตล ะป นับรวมเปน จาํ นวนช่ัวโมงการพฒั นาได

4. ความหมายของชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC)
ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) หมายถึง การ

รวมตัว รวมใจ รวมพลัง รว มทํา และรวมเรยี นรูรว มกนั ของครู ผบู รหิ าร และนักการศึกษา บนพื้นฐาน
วัฒนธรรมความสัมพันธแบบกัลยาณมิตร สูคุณภาพการจัดการเรียนรูท่ีเนนความสําเร็จหรือ
ประสทิ ธผิ ลของผเู รยี นเปนสําคญั และความสขุ ของการทํางานรว มกนั ของสมาชิกในชมุ ชน

5. วตั ถุประสงคของชมุ ชนการเรียนรูท างวชิ าชพี (PLC)
1) เพ่ือเปน เคร่ืองมือทชี่ ว ยใหการแลกเปลยี่ นเรียนรมู ปี ระสิทธิภาพ
2) เพ่ือใหเกิดการรว มมือ รวมพลังของทุกฝายในการพัฒนาการเรียนการสอนสูคณุ ภาพของ

ผเู รยี น
3) เพ่ือใหเ กดิ การพัฒนาวิชาชีพครูดวยการพัฒนาผูเรียนชมุ ชนการเรียนรทู างวิชาชีพ

(Professional Learning Community : PLC) ถือวาทุกคนคือคนเช่ียวชาญในงานนั้น จึงเรียนรรู วมกันได

6. ความเชื่อของชุมชนการเรียนรทู างวชิ าชพี (PLC)

10

1) ยอมรับวาการสอนและการปฏิบัตงิ านของครู มผี ลตอ การเรยี นรขู องผเู รียน
2) ยอมรบั หลักการทีว่ า การเรยี นรขู องครู คอื การเรียนรขู องผเู รียน
3) ยอมรับวา ครูมีความแตกตางกัน
4) ยอมรับวา การสอนบางครั้งตอ งอาศัยความรวมมือ รวมใจ และสัมพนั ธภาพแบบกัลยาณมิตร

7. หลักการของชุมชนการเรียนรูท างวิชาชีพ (PLC)
หลักการของชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชพี มี 3 หลกั การใหญ ดังน้ี
หลักการที่ 1 มั่นใจวาผูเรียนมีการเรียนรู (A focus on learning) เปนแกนของการศึกษา

อยางมีรูปแบบไมใชแนใจวาผูเรียนไดรับการสอนเทาน้ัน แตตองม่ันใจวาผูเรียนเรียนรู เปนการยาย
จุดเนนจากการสอนมาที่การเรียนรูและใหความมั่นใจในความสําเร็จของผูเรียนแตละคน ไมใชเปน
เพียงคาํ พดู เทาน้ันแตส ามารถแสดงออกทางปฏิบตั ิไดด วย

หลักการท่ี 2 วัฒนธรรมแหงการรวมมือ (A culture of collaboration) เปนการสราง
คุณคา ความเช่ือ ความไววางใจในเพื่อนรวมงานในการทํางานรวมกัน เพ่ือทําใหการทํางานมี
ประสทิ ธิผลมากยิ่งข้ึน เพ่ือแกปญ หาทเี่ กดิ ขึน้ จากการเรียนการสอน

หลกั การท่ี 3 เนน ทผ่ี ลลัพธ (A focus of results) คอื ผเู รยี นมีการเรยี นรมู ากขน้ึ

8. องคป ระกอบสําคญั ของชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC)
1) ตอ งมวี ิสยั ทศั นร วมกนั (Shared Vision) หมายถึง มีเปาหมาย ทิศทางเดียวกัน มุงสูการ

พัฒนาการเรยี นการสอนสคู ณุ ภาพผเู รียน
2) รวมแรง รวมใจ และรวมมือ (Collaborative Teamwork) หมายถึง ตองเปดใจ รับฟง

เสนอวิธีการ นาํ สกู ารปฏิบัตแิ ละประเมนิ รว มกัน Open เปด ใจรับและให Care และ Share
3) ภาวะผูนํารวม (Shared Leadership) หมายถึง การทํา PLC ตองมีผูนําและผูตามใน

การแลกเปล่ียนเรียนรู
4) กัลยาณมิตร (Caring Community) หมายถึง เปนเพ่ือนรวมวิชาชีพ เติมเต็มสวนที่ขาด

ของแตละคน
5) ตองปรับเปล่ียนวัฒนธรรมองคกร (Supportive Structure) หมายถึง ตองเนนการ

ทํางานท่ีเปดโอกาสการทํางาน ท่ีชวยเหลือกนั มากกวา การสัง่ การ มีช่ัวโมงพูดคุย

11

9. การแบงระดับของชมุ ชนการเรียนรูทางวิชาชีพ (PLC)
PLC สามารถแบงระดบั ได 3 ระดับ คอื ระดบั สถานศกึ ษา ระดบั เครือขา ย และระดบั ชาติ

โดยแตละลักษณะจะแบง ตามระดับของความเปน PLC ยอย ดังน้ี
1. ระดับสถานศึกษา (School Level) คือ PLC ที่ขับ เคล่ือนในบริบทสถานศึกษา หรือ

โรงเรยี น สามารถแบง ได 3 ระดับ ยอย (Sergiovanni, 1994) คอื
1.1 ระดบั ผูเรยี น (Student Level) ซ่ึงผูเ รียน จะไดร ับการสง เสรมิ และรว มมือใหเกิด

การเรียนรูข นึ้ จากครแู ละเพ่ือนผเู รยี นอ่ืนใหท ํากิจกรรมเพื่อแสวงหาคาํ ตอบท่ีสมเหตุสมผล สําหรับตน
ผูเรียนจะไดร ับการพฒั นาทกั ษะท่ีสําคญั คือ ทักษะ การเรียนรู

1.2 ระดับผูประกอบวิชาชีพ (Professional Level) ประกอบดวยครูผูสอนและผูบริหาร
ของโรงเรียน โดยใชฐานของ “ชุมชนแหงวิชาชีพ” เช่ือมโยงกับการเรียนรูของชุมชน จึงเรียกว า
“ชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพ” ซึ่งเปนกลไกสําคัญอยางย่ิงที่ทุกคนในโรงเรียนรวมกันพิจารณา
ทบทวนเรื่องนโยบาย การปฏิบัติ และกระบวนการบริหารจัดการตางๆ ของโรงเรียนใหมอีกคร้ัง โดย
ยึดหลักในการปรับปรุงแกไขสิ่งเหลานี้ เพ่ือใหสามารถบริการดานการเรียนรูแกผูเรียนไดอยางมี
ประสิทธผิ ล อีกทง้ั เพอ่ื ใหการปรับปรุงแกไขดงั กลาว นํามาสูการสนับสนุนการปฏิบัติ งานวิชาชีพของ
ครูผูสอน และผูบริหารใหมีคุณภาพและประสิทธิผล สูงยิ่งขึ้น มีบรรยากาศและสภาพแวดลอมของ
การทํางานทดี่ ี ตอกนั ของทกุ ฝา ย

1.3 ระดบั การเรยี นรขู องชมุ ชน (Learning Community Level) ครอบคลุมถึงผูปกครอง
สมาชกิ ชุมชนและผูนําชุมชน โดยบคุ คลกลมุ นจ้ี ําเปน ตองมสี ว นเขา มารวมสราง และผลักดัน วิสัยทัศน
ของโรงเรยี นใหบรรลุผลตามเปาหมาย กลาวคือ ผูปกครอง ผูเรียน ผูอาวุโสในชุมชนตลอดจนสถาบัน
ตางๆ ของชุมชนเหลานี้ ตองมีสวนรวมในการสงเสริมเปาหมายการเรียนรูของชุมชนและ โรงเรียน
กลาวคือ ผูปกครองมีสวนรวมทางการศึกษาไดโดยการให การดูแลแนะนําการเรียนท่ีบานของผูเรียน
รวมท้ังใหการ สนับสนุนแกครู และผูบริหารสถานศึกษาในการจัดการเรียนรู ใหแกบุตรหลานของตน
ผอู าวุโสในชุมชนสามารถเปนอาสาสมัคร ถา ยทอดความรู

2. ระดับกลุมเครือขาย (Network Level) คือ PLC ที่ขับเคล่ือนในลักษณะการรวมตัวกัน
ของกลุมวิชาชีพจากองคกร หรือหนวยงานตางๆ ท่ีมุงม่ันรวมกันสรางชุมชน เครือขาย ภายใต
วัตถุประสงครวม คือ การแลกเปล่ียนเรียนรู สงเสริม สนับสนุน ใหกําลังใจ สรางความสัมพันธและ

12

พัฒนาวิชาชีพรว มกนั อาจมี เปา หมายท่เี ปนแนวคิดรวมกันอยางชดั เจน เพ่ือรวมกันพัฒนาการจัดการ
เรียนการสอน หลักสตู รการสอนเฉพาะ สามารถแบงได 2 ลักษณะ คอื

2.1 กลุมเครือขายความรวมมือระหวางสถาบัน คือ การตกลงรวมมือกันในการพัฒนา
วชิ าชพี ครรู ะหวา งสถาบัน โดยมองวาการรว มมือกนั ของสถาบนั ตา งๆ จะทําใหเกิดพลังการ ขับเคลื่อน
การแลกเปลี่ยนเรียนรูทางวิชาชีพ การแลกเปลี่ยน หรือรวมลงทุนดานทรัพยากร และการเกื้อหนุน
เปนกัลยาณมิตร คอยสะทอนการเรียนรูซ่ึงกันและกัน กรณีตัวอยางเชน กรณี ศึกษาการจัด PLC
เปนกลุมของโรงเรียนในประเทศสิงคโปร เพื่อรวมพัฒนาแลกเปลี่ยนและสะทอนรวมกันทางวิชาชีพ
เปนตน

2.2 กลมุ เครือขายความรว มมือของสมาชกิ วิชาชีพครู คอื การจัดพ้นื ท่เี ปดกวา งใหสมาชกิ
วิชาชีพครูท่ีมีอุดมการณรวมกันในการพัฒนาการจัดการเรียนรูของตนเองเพ่ือการเปล่ียนแปลง เชิง
คุณภาพของผูเรียนเปนหัวใจสําคัญ สมาชิกท่ีรวมตัวกัน ไมมีเง่ือนไขเกี่ยวกับสังกัด แตจะต้ังอยูบน
ความมุงมั่น สมัครใจ ใชอุดมการณรวมเปนหลักในการรวมกันเปน PLC กรณีตัวอยาง เชน PLC “ครู
เพื่อศิษย” ของมูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ (มสส.) ที่สรางพ้ืนท่ีสวนกลางสําหรับวิชาชีพครูใหจับมือ
รวมกันเปนภาคี รวมพัฒนา “ครูเพ่ือศิษย” มุงสรางสรรคนวัตกรรมการจัดการเรียน รูในแตละพื้นที่
ของประเทศไทย (วจิ ารณ พานิช, 2555) เปน ตน

3. ระดบั ชาติ (The National Level) คอื PLC ท่เี กดิ ขึ้นโดยนโยบายของรัฐทมี่ ุงจดั เครือ
ขาย PLC ของชาติ เพื่อขับเคลื่อน การเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพของวิชาชีพ โดยความรวมมือ
ของ สถานศึกษา และครู ท่ีผนึกกําลังรวมกันพัฒนาวิชาชีพ ภายใต การสนับสนุนของรัฐ ดังกรณี
ตวั อยา ง นโยบายวสิ ัยทศั นเ พอ่ื ความรว มมอื ของกระทรวงศึกษาธิการประเทศสิงคโปร (MOE) (2009)
รัฐจัดใหมี PLC ชาติสิงคโปรเพื่อมุงหวังขับเคลื่อนแนวคิด “สอนใหนอย เรียนรูใหมาก” (Teach
Less, Learn more) ใหเ กิดผลสาํ เร็จ เปน ตน

10. กระบวนการชุมชนการเรียนทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC)
กระบวนการชุมชนการเรียนรูทางวิชาชีพมีข้ันตอนการดําเนินการกิจกรรมชุมชนแหงการ

เรยี นรทู างวชิ าชีพ ประกอบดวย 7 ข้ันตอน ดังน้ี
1) การรวมกลมุ ชมุ ชนแหงการเรยี นรทู างวิชาชีพ

13

การจัดตั้งกลุมชุมชนการเรียนรูวิชาชีพ นับเปนส่ิงท่ีมีความยากที่สุด เพราะการท่ีจะทําให
คน (ครู) 4-8 คนท่ีมีความสนใจ คานิยม ความเช่ือที่เขากันได ทํางานรวมกันได เปนส่ิงที่ยากมาก
แตอ งคป ระกอบของกลุมการเรยี นรูว ชิ าชีพ อาจจะมีโครงสรา งเสนอแนะ ดงั นี้

แบบท่ีหนึ่ง เปนการรวมตัวของกลุมครูจํานวน 4-8 คน ซ่ึงมาจากกลุมสาระการสอน
เดียวกันหรือใกลเคยี งกัน และทาํ งานอยูในโรงเรยี นเดยี วกนั

แบบท่ีสอง เปนการรวมตัวของกลุมครูจํานวน 4-8 คน ซ่ึงมาจากกลุมสาระการสอน
แตกตา งหลากหลาย แตสอนระดับเดยี วกนั เชน สอนระดบั อนุบาล สอนระดับประถมศึกษา หรือสอน
ระดับมธั ยมศกึ ษา แตทํางานอยูในโรงเรียนเดียวกัน

แบบที่สาม เปนการรวมตัวของกลุมครู จํานวน 4-8 คน ซ่ึงมาจากกลุมสาระการสอน
เดยี วกันแตม ีครูมาจากโรงเรียนที่แตกตางกันตั้งแต 2 โรงเรียน ทําใหการติดตอสื่อสารอาจตองใชการ
สอื่ สารผา นระบบอเิ ลคทรอนกิ สม าเปน สื่อกลาง

แบบท่ีสี่ เปนการรวมตัวของกลุมครู จํานวน 4-8 คน ซ่ึงมาจากกลุมสาระการสอน
แตกตางหลากหลาย แตสอนระดับเดียวกัน และอาจมาจากหลากหลายโรงเรียน การติดตอสื่อสาร
อาจตองใชการสื่อสารผา นระบบอิเล็กทรอนิกสม าเปนสอื่ กลาง

2) วิเคราะหและระบุปญ หา/สง่ิ ทต่ี องการพัฒนา
การกําหนดเปาหมายที่ตองการแกปญหา /ตองการพัฒนา (Goal) หมายถึง พฤติกรรม

ของผูเรียนที่ไดรับการเลือกจากสมาชิกของกลุมวาจะมุงเปล่ียนแปลงพฤติกรรมน้ันๆ โดยทั่วไปมัก
จะเลือกพฤติกรรมท่ีเปนปญหาของโรงเรียน หรืออาจเปนพฤติกรรมท่ีเปนอัตลักษณของโรงเรียน
พฤติกรรมของผูเรียน หมายถึง การแสดงออกของผูเรียนท่ีเกิดการเปลี่ยนแปลงอยางถาวร
ตัวอยางเชน ทกั ษะการคิดวิเคราะห ทักษะการคิดเชิงระบบ ทักษะการใชขอมูลเทคโนโลยีสารสนเทศ
หรือความรับผิดชอบ ความเสียสละ ความเปน ผูนาํ จติ อาสา ความอดทน ความซือ่ สตั ย และอื่นๆ
สมาชิกชมุ ชนการเรยี นรู จําเปนตองเลือกพฤตกิ รรมเปา หมาย เพอ่ื เปนเปาหมายของการออกแบบการ
เรียนรู แลวดําเนินการอยางตอเน่ือง เพ่ือทําใหพฤติกรรมเปาหมายนั้นบรรลุผลตามท่ีตั้งเปาไวใหได
มากทสี่ ดุ

3) ออกแบบและจัดทําแผนการจดั การเรยี นร/ู กิจกรรม/นวตั กรรม

การออกแบบกลยุทธการจัดการเรียนรู (Learning Management Strategy) สมาชิกของ
กลุมจะตองเปนเจาภาพ สราง ออกแบบแผนการจัดการเรียนรู (ออกแบบกลยุทธการเรียนรู) โดยจะตอง
ตอบโจทยปญหาอยางนอย 2 ประการ คือ การตอบโจทยการพยายามทําใหเปาหมายการแกไขปญหา /
ตองการพัฒนา บรรลุผลไดมากท่ีสุด และตองตอบโจทยวัตถุประสงคการเรียนรูตามสาระที่สอนในคร้ัง
นนั้ ๆ ดวย

4) วพิ ากษ แลกเปลย่ี นเรยี นรู และปรับปรุงแกไ ข

14

การรวมกันสะทอนคิดเพื่อการพัฒนากลยุทธการจัดการเรียนรู (Reflection for
Development) สมาชิกของกลุมชุมชนการเรียนรูจะตองนําแผนการจัดการเรียนรู ที่เพื่อนคนหน่ึง
ของกลุมไดออกแบบไปแลวนั้นมาพิจารณาถึงความเปนไปไดของการจัดกิจกรรมการเรียนรู ความ
เปนไปไดของโอกาสความสําเร็จท่ีจะสามารถพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู เปาหมายที่ไดกําหนด
รว มกนั ไวแลว รวมถงึ ความเปนไปไดของการเรียนรูที่จะบรรลุวัตถุประสงคการเรียนรูเฉพาะตามสาระ
ในคร้ังนน้ั ๆ ดวย และจะตอ งรวมกันพิจารณาในภาพรวมดวยวา การจัดการเรียนรูคร้ังนั้น มีลักษณะ
โนมเอียงไปในทางใดทางหนึ่งมากเกินไปหรือไม เชน เนนความรูความจํามากไปจนละเลย
กระบวนการคดิ หรือไม แผนการจัดการเรียนรูใหความสําคัญกับการเรียนรูของผูเรียนเปนรายคนดวย
ไหม เปนตน ผลจากการรว มกนั สะทอ นคิดจากสมาชกิ ทกุ คน จะถกู รวบรวมโดยครูที่เปนเจาภาพ หรือ
Model Teacher การสอนในครงั้ น้นั นําขอความเห็นทั้งหมดมาประมวล สรุป และปรับปรุงแผนการ
จัดการเรียนรูใหมีความสมบูรณ พรอมดําเนินการตอไป ท้ังน้ีกระบวนการสะทอนคิดตามข้ันตอนนี้
อาจใชการสื่อสารผานระบบอิเล็กทรอนิกสเขามาชวยการจัดการดวยก็ได จะทําใหการทํางานส่ือสาร
ระหวางสมาชกิ กลุมสะดวกรวดเร็วมากขึ้นดว ย

5) จัดการเรยี นรู /กิจกรรม /นวัตกรรม

ปฏิบัติการจัดกิจกรรมการเรียนรูและสังเกตการณกระบวนการปฏิบัติจริง (Learning
Activities and Observation) หลังจากแผนการจัดการเรียนรูไดรับการปรับปรุงจากการสะทอนคิด
ของสมาชิกกลุม จะถูกนําสูการปฏิบัติการจัดกิจกรรมการเรียนรูในหองเรียนจริง และระหวางการจัด
กิจกรรมการเรียนรู จะตองมีเพ่ือนสมาชิกอยางนองหน่ึงคนหรือมากกวา รวมสังเกตการณการจัด
กิจกรรมการเรียนรู โดยจะตองมีบันทึกภาคสนาม (Field Note) ของการสังเกตการสอนอยางเปน
ระบบ และควรตองมีการบันทึกเปนวีดิทัศนโดยเฉพาะชวงเวลาที่สําคัญของแผนการจัดการเรียนรู
ทง้ั นส้ี ่ิงที่ควรตองบนั ทึกไวระหวางการสงั เกตการสอน ควรประกอบดว ย

1)ขอ มูลพนื้ ฐานของการจัดกิจกรรมการเรียนรู ไดแก กลุมสาระที่สอน เรื่อง กลุมผูเรียน
วันท่ีเวลาเร่ิม เวลาส้ินสุด ลักษณะสภาพท่ัวไปของสถานท่ีจัดการเรียนรู อุปกรณ ส่ือ
สิ่งอํานวยความสะดวก สง่ิ รบกวน เปนตน

2) บรรยากาศการเริ่มตน การเรียนการสอน ปฏิสมั พันธร ะหวางครูกับผเู รียน
3) การจดั การเรียนการสอน เปนไปตามลําดับของแผนการจัดการเรียนรูหรือไม หากไม
เปน ไปตามแผน อะไรเปนสาเหตุ และครูดําเนนิ การอยางไรตอไป สงผลทําใหผูเรียนเกิดการเรียนรูที่ดี
ขนึ้ หรือสบั สน
4) มีผูเรียนที่แสดงพฤติกรรมวาไดเกิดการเรียนรู ที่เปนไปตามเปาหมายของการเรียน
การสอนบางหรือไม และมีผูเรียนท่ีแสดงวายังไมเกิดการเรียนรูตามเปาหมายบางหรือไม จํานวน
สดั สวนระหวา งผูเ รียนทัง้ สองกลุม เปน อยางไร

15

5) ครูมีการดําเนินการอยางไรกับผูเรียนท่ีแสดงออกวาไดเรียนรูเรื่องน้ันแลว และครู
ดาํ เนนิ การอยางไรกบั ผูเรียนทยี่ งั ไมส ามารถเรียนรเู ร่อื งนน้ั ได

6) ระหวางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน มีอะไรท่ีเปนการปฏิบัติที่ดีควรรักษาไว
และอะไรท่เี ปน จดุ ออนทีค่ วรไดรบั การแกไขบา ง

6) ประเมินผล/ สะทอ นการจดั การเรียนร/ู กจิ กรรม/นวตั กรรม

การสบื เสาะ สรุปผลการปฏิบัติเพ่ือการพัฒนา (Debrief) สมาชิกกลุมการเรียนรูจะตอง
มารวมตัวกนั สบื เสาะ ตง้ั คําถาม สะทอนคิดตอ ผลการปฏิบัติการสอนที่ผานไปแลว โดยมุงตอบคําถาม
อยางนอย 4 ประเดน็ คอื

1) ผเู รยี นไดเ รยี นรแู ละเกิดพฤตกิ รรมตามเปา หมายท่ีตง้ั ไวมากนอยเทา ใด
2)รูไดอยางไรวาผูเรียนเหลาน้ันเกิดการเรียนรู และ/หรือมีพฤติกรรมบรรลุตาม
เปาหมายนั้นแลว
3) ผูเรียนท่ีไมสามารถเรียนรูและยังไมบรรลุพฤติกรรมตามเปาหมาย จะทําอยางไรกับ
ผเู รยี นกลมุ น้ตี อ ไป
4) ผูเรียนที่เกิดการเรียนรูและบรรลุพฤติกรรมตามเปาหมายแลว จะทําอยางไรตอไปกับ
ผูเรียนกลุมน้ีสมาชิกของกลุมตองรวมกันแสดงความคิดเห็นเพ่ือใหครูท่ีเปนเจาภาพ สรุปผลการจัดการ
เรียนรูท่ีตอบคําถามท้ัง 4 ประเด็น รวมถึงสิ่งท่ีเปนแนวการปฏิบัติที่ดี และสิ่งที่เปนจุดออนท่ีควรไดรับ
การปรับปรุงในโอกาสตอไป

7) สรุปเผยแพรแ ผนการจดั การเรยี นรู/กจิ กรรม/นวัตกรรม

สรุปผลเรียนรูจากการปฏิบัติการนําสูการวางแผนการจัดการเรียนรูรอบใหมตอไป
(Next Step) ครูท่ีเปนเจาภาพ หรือ Model Teacher การจัดการเรียนรู จะตองนําผลสรุปท่ีได
รวบรวม บนั ทึกผลไวใหเรยี บรอยอยางเปนทางการ โดยจะมกี ารดําเนนิ การอยางนอ ย 2 เปา หมาย คอื

1) บันทึกไวเพื่อเปนพัฒนาการของการพัฒนาการจัดการเรียนรูสูเปาหมายที่ไดกําหนดไว
รวมกัน (Goal) เพื่อสะทอนวากวาจะสามารถพัฒนาลูกศิษยใหบรรลุตามพฤติกรรมเปาหมายไดน้ัน
มีบทเรียนที่ไดเรียนรูรวมกันอยางไรบาง สวนนี้จะเปนขอมูลสําคัญที่มีคุณคาอยางยิ่ง และถือเปน
งานวิจัยในช้ันเรยี นที่มีคณุ ภาพมาก

2) ผลที่ไดจากการสรุปจะตองนําไปสูการวางแผนการจัดการเรียนรูรอบใหม ซ่ึงเช่ือม่ันวา
การจัดการเรยี นรูจะมีความแมน ตรงและมีประสิทธภิ าพมากกวาเดิม

การเริ่มดําเนนิ การวงรอบใหมข องการจดั กจิ กรรมกลุมชุมชนการเรียนรูรวมกัน รอบที่ 2 รอบ
ท่ี 3 และรอบตอๆ ไป และทุกๆ วงรอบ หากนํามารอยเรื่องอยางเปนระบบจะกลายเปนพัฒนาการ
เร่อื งเลา การพฒั นาการจัดการเรยี นรูท ม่ี ีความเฉพาะเจาะจงของผูเ รยี นโรงเรยี นนน้ั ๆ ไดอยางแจมชัด