การเสด็จตรวจราชการหัวเมือง ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ลองเรอื จากเมืองทาอเุ ทนตามลา� น้�าโขงมาขึ้นทาเมืองนครพนม วันที่ ๑๐
มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๙

ทาขึน้ เมืองนครพนม

ขบวนรบั เสด็จ

560 การเสด็จตรวจราชการหัวเมืองของ

สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดา� รงราชานุภาพ และขาราชการเมอื งนครพนม ถายภาพ
ทีห่ นาองคพ์ ระธาตุพนม

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานุภาพ 561

ออกจากเมอื งนครพนมเดินทางบกถงึ เมอื งสกลนคร วันที่ ๑๒ มกราคม พ.ศ.
๒๔๔๙ ชาวเมอื งแตงซุมตอนรบั

ลงเรอื ขามหนองหานเมอื งสกลนคร

562 การเสด็จตรวจราชการหัวเมืองของ

วันที่ ๒๗ มกราคม เดินทางจากเมืองยโสธรทางบกดวยมา และระแทะ
มาถึงเมืองเสลภูมิ

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานุภาพ 563

พระเจาบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธปิ ระสงค์ ขาหลวงตางพระองค์สา� เรจ็
ราชการมณฑลอีสาน ตนราชสกุลชมุ พล

564 การเสด็จตรวจราชการหัวเมืองของ

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานภุ าพ 565

ดรรชนคี ้นค�ำ

ก. ข.

กงสี ๗๒ ขจรจรัสวงศ - พระวรวงศเธอ
กรมการเมือง กรมการอา� เภอ พระองคเจา ๓๖
กรมการจนี ๒๘, ๒๙ ขอนแกน - เมอื ง ๔๒๕
กรมทา ๑, ๑๑ ขา� ศรียาภยั ๖๗
กระ - เกาะ ๑๐๐ ขรวั โต ๒๒๖
กระดานสิงคโปร - ไม ๙๖ เขาเขยี ว ๓๓๖
กรุงกรุงศรีบรริ กั ษ - หลวง ๔๗ เขาตะเครา ๑๙๙
กลาโหม ๑๒ ขนุ นางภาษนี ายอากร ๒๙, ๓๓
กองแกวจนิ ดา ๓๕ ขุนศาลตลุ าการ ๑๐, ๑๒
กาหลง - ปา ๑๓๒
กา� เนดิ นพคณุ ๑๐๕
กา� แพงเพชร - เมอื ง ๔๕ ค.

กา� แหงสงคราม - พระยา ครสิ ตศาสนา ๕
(จัน อินทรกา� แหง) ๔๒๗ เมืองนครศรีธรรมราช ๙๖, ๑๔๓,
การจดั ปกครองหวั เมอื ง ๘, ๒๖ ๑๘๒, ๒๐๘, ๔๕๖
การดา� รงชพี ผวู าราชการหวั เมอื ง ๔๘ คลอง
การเดินเรือเมลปกษใต ๑๒๐ ลัดทาจนี ๑๖๖
การตางประเทศ ๑๒ ลัดเมอื งตานี
การบงั คับบัญชาหัวเมือง ๑๐ คลงั กรมราชอาศน ๖๙
๑๓
กินเมอื ง ๒๔, ๔๖ คอซิมเต็ก ณ ระนอง ๓๗
กุมภวาป - เมอื ง ๔๓๙ คาธรรมเนยี ม
กุสมุ าลยมณฑล ๔๕๙ คารักษาเงินหลวง ๑๑, ๑๒, ๑๓
๘๗
แกบาน ๑๐๒ คาโค - กระบอื ๑๐๐
แกงคอย ๓๙๖ คุณลกั ษณะขาราชการหัวเมอื ง ๔๒
เกลอื เมอื งตานี ๙๓

566 การเสด็จตรวจราชการหวั เมืองของ

ง. ช.

เงนิ ขาราชการ ๑๕ ชนบท - เมอื ง ๔๓๔
เงนิ เดือน ๑๒, ๑๕ ชนพน้ื เมือง
เงินสวย - กรม ๑๔ กะโส กะโซ ๔๑๗, ๔๒๓
เกลงิ ๔๑๗, ๔๒๓
ขา ๔๑๗
จ. ไทยกะตาก ๔๒๓

จรูญราชโภคากรณ - พระยา ๖๗ ไทยภูพาน ๔๒๒
จวน ๒๖ ไทยยอ ๔๒๑
จอมเกลาเจาอยูหวั -
ไทยโยย ๔๑๗
พระบาทสมเด็จพระ ๒๙, ๑๖๔ ผไู ทย ๔๒๓, ๔๒๙,
จันทร, จันทรเกษม - วงั ๑๒๓ ๔๓๑, ๔๖๓
จับชาง ๖๙ ลาวทรงดา� ลาวซงดา� ๒๐๖
จับปลาทะเล ๗๐ ลาวพนศั นิคม ๓๔๒
จารกึ พระปรมาภไิ ธย แสก ๔๕๕
ท่ีธารประพาส ๘๙ ชลบุรี - เมือง ๓๓๒
จาแสนยบดี - พระยา ๑๖, ๕๑ ชลบุรานุรักษ - พระยา
๓๒๓
จนิ ดารักษ - หลวง ๔๐, ๑๗๓, ๑๘๓ ชลยทุ ธโยธนิ ทร - พระยา ๘๓
จีนตอเรือขาย ๒๗๒ ชองมะเฟอง ๓๓๖
เจดยี บชู า - คลอง ๑๕๓ ชาเรวิช - รชั ทายาทประเทศรสุ เชีย ๘

ฉ. ชยั บาดาล - เมือง ๔๒๐
ชุมพร - เมอื ง ๖๘
ไชยนาท - เมอื ง ๔๓, ๒๓๒
ฉะเชิงเทรา - เมือง ๓๔๗ ไชยบูรณ - พระ ๔๔

ไชยา - เมือง ๖๗

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานุภาพ 567

ด. ถ.

ดงบางอี่ ๔๗๑ ถนนไปเมืองไทรบรุ ี ๘๒
ดงพระยากลาง ๔๒๐ ถนนมหาดไทย ๙๑
ด�าเนินสะดวก - คลอง ๑๗๒ ถนนเมอื งสงขลา ๘๑
๒๒๖, ๒๒๘
ถนนรมิ แมนา้�

ต. ท.
ตรวจราชการหวั เมืองคร้งั แรก ๒๒
ตรวจราชการมณฑลกรงุ เกา ทดรองทนุ หลวง ๗๓
ทองบางตะพาน ๑๐๕
- สุพรรณบุรี ๑๓๑ ทองตราสงราชการหัวเมอื ง ๑๐, ๑๖
ตรวจราชการหัวเมอื งปกษใต ๖๖
ตรวจราชการมณฑล ทะเลนอย - ต�าบล ๑๑๐
ทาตะกดู - บาน ๓๓๒
นครไชยศรี ๑๕๐ ทาโรง - เมอื ง ๓๙๒
ตรัง ๖๘
ตลาดหลวงเมอื งสงขลา ๘๕ ทาอเุ ทน ๔๕๑
ทางลัดเสนาบดี ๒๓๔
ตาก - เมอื ง ๔๕ ทพิ ยโกษา (โต โชตเิ สถียร) ๑๕๑
ตานี - พระยา ๙๑
ตารางเมอื งสงขลา ๘๓ ท่ปี ระชมุ เสนาบดี ๖
ทงุ เขางู ๑๘๐
ต�าแหนงหวั พนั เทพราชแสนยา - พระ ๑๗๓
พนั พุฒอนรุ าช ๑๕
พนั จันทนมุ าศ ๑๕ เทพาธิบดี - พระยา ๔๔
เทววงศวโรปการ - สมเด็จฯ เจาฟา
พันภานรุ าช ๑๕ กรมพระยา ๖, ๑๓
พันเภาอัศวราช ๑๕
พันเทพราช ๑๕ โทรเลขสงขลา ๘๓
ไทรบุรี - เมอื ง ๘๔
ไตรเพชรรัตนสงคราม - พระยา ๔๔

568 การเสด็จตรวจราชการหวั เมอื งของ

ธ. บ.

ธรรมามลู - วัด ๒๓๔ บรมนาถบ�ารุง - หลวง ๑๕๑
ธารประพาส - อาว ๑๐๔ บริลัท - คลอง ๑๓๗
ธารเสด็จ - ลา� น้�า ๑๐๕ บอทองบางสะพาน ๘๕
บตั รหมาย ๑๐
บัวชมุ ๔๑๖
น. บางบุญนาค - บางมลู นาค ๒๕๘

นครไชยศรี - เมอื ง ๑๔๐, ๑๔๙ บางลี่ - คลอง ๑๓๔
นครพนม - เมอื ง ๔๔๘, ๔๙๔ บานกุดมาร ๔๖๐
นครศรธี รรมราช - พระยา ๙๖ บานคารา ๕๐๕
นครศรธี รรมราช - เมือง ๙๕ บานเดือ่ หมากแขง ๔๔๓
นครสวรรค - เมือง ๔๔, ๒๕๖ บ�าราบปรปกษ - สมเด็จฯ เจาฟา
นราธปิ ประพันธพงศ - กรมพระ ๑๕ กรมพระยา ๑๒, ๒๔
นาดี เมืองหนองจิก ๙๓ บ�ารุงจนี ประชา - หลวง ๑๖๐
นาตะกุด ๔๑๘ บึงกาฬ
น�้าตาล ๓๓๖ เบย้ี หวัดประจ�าป ๔๕๐
๑๑
น�้าตาลโตนด ๑๒๓ ใบบอก ๑๗, ๑๘
น�้าปาด ๔๐๑
นายพนั เอกทหารมหาดเลก็ ๕
นายเวร ๔ ตา� แหนง ๑๓, ๑๔, ๑๖ ป.

นายแกวนคชสาร ๑๔ ปฐมเจตยิ านรุ กั ษ - พระ ๑๕๖
นายควรรอู ัศว ๑๔ ประจันตประเทศธานี ๔๖๒
นายช�านาญกระบวน ๑๔ ประทานบตั ร ๔๖
นายรัดตรวจพล ๑๔ ประภาคารเมืองสงขลา ๕๖, ๘๔
นโิ คลสั ท่ี ๒ - ประเสรฐิ สงคราม - พระยา ๔๑๘
พระเจาแผนดนิ แหงรสุ เซยี ๘ ปราณ - เมอื ง ๑๐๗
ปราสาทวัดก�าแพงแลง ๒๐๔
ปาเลไลย - พระพุทธรปู
ปากน�้าชมุ พร ๖๙

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานภุ าพ 569

ปากน�้าเมอื งปราณ ๑๑๐ พยัคภูมิ - เมอื ง ๔๘๑
ปากน้�าเมอื งหลงั สวน ๗๖ พยหุ ะคีรี - เมือง ๔๕, ๒๔๕
ปากพนัง - เมอื งทา ๙๙ พยุหาภบิ าล - พระ ๔๔
ปากพระยา - ลา� น้�า ๙๓ พรหมประสาทศิลป - พระ ๔๒
ปาลพระ ๙๘ พระคลัง ๑๒
พระคลังเสนาบดจี ตสุ ดมภ ๑๑
พระธาตุพนม - วดั ๔๖๖
ผ. พระบรมธาตุ

ไผทสงฆ ๔๘๓ เมอื งนครศรธี รรมราช ๙๗
ผลประโยชนจากตา� แหนง
พระปฐมเจดยี ๑๕๓
ผวู าราชการเมือง (สงขลา) ๘๘ พระปาเลไลย - วดั ๑๒๖, ๑๓๗
ผเู กณฑคนกระทรวงมหาดไทย ๑๕ พระรถ - เมือง ๓๔๓
ผูกปจนี ๓๖๕ พระสกุ ๔๔๗
แผนดนิ เปนหูด ๗๕ พระเสดจ็ สุเรนทราธิบดี - เจาพระยา
ไผอายแบ - ตา� บล ๑๓๔, ๑๔๖, (ม.ร.ว. เปย มาลากุล)
๑๕๑ พระเสรมิ ๘
๔๔๗
พระไสย ๔๔๗
ฝ. พฤฒาธิบดี - พระยา ๕๑
พลตระเวร ๑๑๕
ฝน ๗๒ พลเทพ - เจาพระยา ๑

พ. พจิ ิตร - เมือง ๔๔, ๒๕๗
พไิ ชย - เมอื ง ๔๔, ๕๓, ๒๘๓
พไิ ชยสนุ ทร - พระยา ๔๓, ๔๙
พงนั - เกาะ ๑๐๒ พมิ าย - เมอื ง ๔๘๕
พนกั งานอยูเวร
๑๔ พิศาลสงคราม - พระ ๔๓
นายแกวนคชสาร ๑๔ พษิ ณโุ ลก - เมือง ๔๔, ๒๕๙
นายช�านาญกระบวน ๑๔ เพชรพชิ ยั -พระยา ๑๓๔
นายควรรอู ศั ว ๑๔ เพชรรัตนสงคราม (เฟอง) ๔๐๑
นายรดั ตรวจพล ๓๔๒ เพช็ รบรุ ี - เมือง
พนัศนคิ ม - เมือง เพ็ชราภบิ าล - พระยา ๘๙

570 การเสด็จตรวจราชการหัวเมอื งของ

เพช็ รบรู ณ - เมือง มหาอ�ามาตย - พระยา ๒๐
แพร - เมอื ง ๒๙๕ (หรุน ศรเี พ็ญ) ๓๓๗
โพนพสิ ัย - เมอื ง ๔๔๘ มหบิ าลบุรรี กั ษ - พระยา ๔๖๙
ไพศาลศลิ ปะศาสตร - หลวง ๙๑
มกุ ดาหาร
(ม.ร.ว. เปย มาลากลุ ) ๙ มุจลนิ ทวาปวหิ าร - วดั

ภ. ย.

ภาณวุ งษาธบิ ดี - ยกเลิกตราตา� แหนงไวทีบ่ าน ๒๑
เจาพระยา ๑๕๐, ๒๐๒ ยกเลิกบนั ทึกในสมดุ ดา� ๒๐
ภาษีเขาเมอื ง ๖๒ ยมราช - เจาพระยา ๔๘
ภาษเี บด็ เสร็จ ๑๑๗ ยโสธร ๔๗๔
ภาษีไมท่ีปากน�้าโพ ๒๔๘ ยะหริ่ง - พระยา ๙๑
ภาษีผกู ขาด ๔๔, ๗๒ โยธาเมอื งสงขลา ๘๑
ภาษรี าชาธปิ ตัย ๖๑, ๗๒, ๘๖

ม. ร. ๔๗๙

มณฑลนครราชสมี า รอยเอ็ด - เมือง ๗๒
๔๒๗ ระนอง - เมือง
มณฑลอุดร ๔๓๒ รงั นก - เมอื งชมุ พร ๗๐
มโนรมย - เมอื ง ๔๔, ๒๓๕ รตั นบดินทร - เจาพระยา ๔, ๖, ๒๓
มรพุ งศศริ ิพัฒน - กรมขนุ ๒๘, ๑๒๒ รตั นเสรฐ - พระยา ๗๔
มหาสวัสด์ิ - คลอง ๑๔๖ รษั ฎากรพพิ ฒั น - หอ ๑๒
มหาสารคาม - เมอื ง ๔๘๐ รษั ฎานุประดษิ ฐ - พระยา ๖๘, ๑๐๘
มหาดไทย - กระทรวง ๗, ๑๒ ราชพงษานรุ ักษ - พระยา ๑๘๘
มหาดไทย - หลวง ๑๘๗ ราชวรานกุ ูล - พระยา
มหาดเลก็ กลาง - โรงเรยี น ๑๖ (อวม) ๑๖, ๔๑
มหาศกั ดพิ ลเสพ - (เวก บณุ ยรตั พนั ธ) ๒๑
กรมพระราชวังบวร ๘๑ รามณรงคสงคราม - พระยา ๔๕
มหาสวัสดิ์ - คลอง ๑๘๐ รามฤทธิรงค - พระ ๖๘

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานุภาพ 571

แรดบี ุก ๗๒ ศ.
โรงเรียนบา� รงุ วิทยาคาร ๑๔๕
โรงเรียนมูลสามญั เชลยศกั ดิ์ ๑๓๙ ศรกี รงุ บุรานรุ กั ษ - หลวง ๔๗
โรงเรียนศรสี �าราญ ๑๔๖ ศรีเทพ - วเิ ชียรบุรี ๔๒๐
โรงเล้ยี งเด็ก ๓๗ ศรธี รรมศภุ ราช - พระยา ๔๕
ศรีธรรมาธิราช - เจาพระยา
(เวก บุณยรตั พนั ธ) ๒๑
ล. ศรถี มอรตั น - เมอื ง ๓๙๒

ละมุ ๗๐, ๑๑๐ ศรสี งิ หเทพ (อวม) - พระยา ๒๑
ลับแล - เมอื ง ๒๖๕ ศรสี ิทธกิ าร - พระ ๔๔
๑๓๖ ศรสี รุ ยิ ราชวรานวุ ตั ิ - พระยา ๔๔
ลาดชะโด ทุงผักไห ๔๑๒ ๕๕, ๑๔๙, ๒๖๒, ๔๐๑
ลมุ - หลม
ศักดาเรืองฤทธ์ิ - พระ ๔๙
ศาลเมืองชุมพร ๖๙
ว. ศาลเมืองสงขลา ๘๐

วจสี ตั ยารกั ษ - พระยา ๖๗ ศาลอธุ รณความหัวเมอื ง ๑๐, ๑๓
วรพฒุ โิ ภคัย - พระยา ๑๕, ๒๓, ๖๒ ศาลากลาง
วาปประทุม ๔๘๐ ศาลาลกู ขุน ๒๖
๑๐, ๑๕
วารโี ยธารกั ษ - หลวง ๑๑๙ ศโุ ขไทย - เมือง ๔๕
วจิ ิตรวรสาสน - หลวง ๗๖
วชิ ิตภกั ดี - พระยา ๔๕, ๖๗
วเิ ชยี รครี ี ๗๕ ส.

วิเชยี รบุรี - ศรีเทพ ๓๙๒, ๔๒๐ สกลนคร ๔๕๘, ๔๖๙
วิธกี ราบทูลราชการหวั เมอื ง ๑๘ สงขลา - เมอื ง ๗๖
๔๒ สงครามภกั ดี (เฟอง) ๔๐๑
วเิ สศไชยชาญ - พระยา ๒๓๐ พระยาเพชรรตั นสงคราม
เวฬวุ นั - วดั
สมบตั ยิ าธิขาว - พระยา ๑๙๑
สมพกั สร ๑๖๒, ๑๗๓
สมมตอมรพันธ - กรมพระ ๓๔
สมยุ - เกาะ ๑๐๔

572 การเสด็จตรวจราชการหวั เมอื งของ

สรรคบุรานรุ กั ษ - พระ ๔๓ สรุ ฤทธพิ ฤฒิไกร - หมนื่ ๔๗
สรรค - เมือง ๔๓ สรุ วงษไวยวฒั น - เจาพระยา ๖๙
สรรพสทิ ธิประสงค - กรมหลวง ๔๗๕ สรุ นิ ทรฦๅชัย - พระยา
สราญรมย - วงั ๙๐
๑๒ เสนทางเปนเมืองเพชรบรู ณ ๔๐๕
สวนจาก ๑๕๗ เสนหามนตรี - พระ ๘๐
สวย ๑๑๕ เสนพี ทิ ักษ - พระยา ๖๗, ๙๑
สวรรคโลก - เมือง ๒๘ ๔๕ เสลภมู ิ - เมือง ๔๗๖
สองพีน่ อง - คลอง
สะคาเล็ก - กปั ตนั ๒๒๕
สัจจาภิรมย - พระ ๑๙๘ ห.

สามรอยยอด ๑๑๐ หนองคาย - เมือง ๔๔๔, ๔๔๘
สิงบุรี - พระยา ๒๒๘
สงิ หบรุ ี - เมอื ง ๔๓, ๒๒๘ หนองจกิ - เมือง ๑๙๐
หนองประจกั ษ ๔๔๔
สนิ คาเมอื งนครไชยศรี ๑๕๕ หมอตาล ๑๘๙
สนิ คาเมอื งนครปฐม ๑๕๖
สนิ คาเมอื งเพชรบูรณ ๓๘๕ หลวง - เขา ๑๐๑
หลกั - เกาะ ๑๐๘
สนิ คาเมอื งสพุ รรณ ๑๓๘ หลงั สวน ๗๐
สนิ คาเมอื งหนองคาย ๔๔๘
สีกุก - ลา� น้�า ๑๑๙ หอรัษฐากรพิพฒั น ๑๑
หวั พนั กลาโหม - ตา� แหนง ๑๔
สุขมุ นยั วนิ ิจ - พระยา ๗๔ หวั พนั มหาดไทย - ตา� แหนง ๑๕
สุโขทยั - เมือง ๔๕
สุจรติ รักษา - พระยา ๔๕ หัวเมอื งแขกทงั้ ๗ คน ๘๕, ๙๓
หวั เมืองฝายใต หัวเมืองฝายเหนอื ๑
สุนทรบุรี - พระยา ๑๓๕, ๑๕๐, หีบขนมปง ๑๙
๑๕๙
สนุ ทรสงคราม - พระยา ๔๕, ๑๓๖ เหมาเมือง ๖๙
เหมอื งแร ๗๑
สพุ รรณบรุ ี - เมือง -
ลา� น้�า ๑๒๔, ๑๓๘
สรุ บดนิ ทร - พระยา ๔๓, ๒๓๘
สรุ พนั ธวสิ ุทธิ์ - เจาพระยา
(เทศ บนุ นาค) ๑๕๘

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานภุ าพ 573

อ. อไุ ทยธานี - เมอื ง ๔๓, ๒๔๓
อัครมหาเสนาบดี ๔
อนุรกั ษภเู บศร - หลวง ๑๒๓, ๑๓๒ ทีส่ มุหนายก ๔
(พร เดชคุปต) ๗๖
๑๔ อคั รมหาเสนาบดี
อภัยบริรกั ษ - พระยา ที่สมุหพระกลาโหม
อยเู วร
อรรคเรศรตั นาศน ๖๘, ๗๕
อรามสาครเขต - หลวง ๑๘๗
อลงั การ - พระองคเจา ๓๒๓
ออย ไรออย ๑๕๙, ๓๓๖
อคั รมหาเสนาบดี ๔
อา� พวา - เมอื ง ๑๘๗
อากรคานา้� ๑๑๔, ๑๗๔
อากรบอนเบ้ยี ๗๒
อากรจากทีด่ นิ ๑๑๑
อากร ๓ อยาง
ฝน - สรุ า - บอนเบี้ย ๑๑๕
อากร สวน - นา -
ปา - เหมอื ง - เกาะ ๑๑๒
อางทอง - พระยา ๑๒๗
อางทอง - เมือง ๔๒, ๒๒๖
อางศลิ า - เมอื ง ๓๒๓
อาวบางตะบนู ๑๙๘
อาไศรยสถาน ๓๒๓
อินทรประสทิ ธศิ ร - พระ ๔๓
อินทรบุรี - เมอื ง ๔๓, ๒๓๐
อุดมเพญ็ สวสั ด์ิ - หมอม ๓๗๕
อดุ รธานี ๔๔๒
อุตรดิฐ - เมือง ๒๙๓
อุทยั เทพธน - พระ ๑๕

574 การเสดจ็ ตรวจราชการหัวเมอื งของ

คณะจดั ท�ำหนังสอื กำรเสด็จตรวจรำชกำรหัวเมืองของ
สมเด็จพระเจำ้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยำดำ� รงรำชำนุภำพ

เจ้ำของ สถำบันดำ� รงรำชำนุภำพ

คณะทีป่ รกึ ษำ ปลดั กระทรวงมหาดไทย
นายวิบูลย สงวนพงศ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย
นายภาณุ อุทยั รัตน รองปลดั กระทรวงมหาดไทย
นายประภาศ บุญยนิ ดี รองปลัดกระทรวงมหาดไทย
หมอมหลวงปนดั ดา ดิศกลุ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย
นายแกนเพชร ชวงรังษี รองปลัดกระทรวงมหาดไทย
นายจรนิ ทร จกั กะพาก ท่ปี รึกษาโครงการ
นายพินัย อนันตพงศ ทปี่ รึกษาโครงการ
นางสายไหม จบกลศกึ รองผวู้ าราชการจงั หวัดระยอง
นายทรรศนะ วิชัยธนพฒั น

คณะทำ� งำน
นายอรรษิษฐ สัมพันธรตั น
ผอู้ �านวยการสถาบันด�ารงราชานภุ าพ
นางสุกานดา วรเชษฐบัญชา
ผู้อา� นวยการสา� นักพฒั นาและสงเสรมิ การบรหิ ารราชการจังหวัด
นายทัพพเทพ สนุ ทรพลเชฏฐ
หวั หนา้ สา� นกั งานจงั หวดั แมฮองสอน
นางสาวประภาศรี พิษณพุ งศวชิ ชา
ผอู้ �านวยการสวนวิจยั และพฒั นา สถาบนั ดา� รงราชานุภาพ
นางปาณิสรา วงษวานิช
ผู้อ�านวยการสวนพฒั นาทรัพยากรมนุษย สถาบนั ดา� รงราชานภุ าพ
นายอภชิ ยั ชัยชมภู
ผอู้ า� นวยการสวนพฒั นาและบริหารจัดการความรู้ สถาบันดา� รงราชานภุ าพ
นางสาวสมทรง บญุ ญภัทโร
นักวเิ คราะหนโยบายและแผนชา� นาญการพิเศษ

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดา� รงราชานภุ าพ 575

บรรณำธกิ ำรบริหำร
นายอรรษิษฐ สัมพันธรตั น
ผู้อ�านวยการสถาบนั ด�ารงราชานภุ าพ
หวั หน้ำกองบรรณำธิกำร
นางสาวประภาศรี พิษณพุ งควชิ ชา
ผอู้ �านวยการสวนวิจยั และพฒั นา สถาบนั ดา� รงราชานภุ าพ
กองบรรณำธิกำร
นายไพบลู ย โพธ์สิ ุวรรณ
นางสาวลกั ษณา โชตคิ ตุ
นางสาวสพุ ัตรา แก้วมุกดา
นายวัชรพงษ จโิ สะ
นางสาวอบุ ลรตั น จนั มาลา
นางสาวกนกวรรณ ตะ๊ มาน

576 การเสดจ็ ตรวจราชการหัวเมอื งของ