1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๒

ฝ่ าุโจาก์ / ผูถ้ ูกกรบาาด้นุคนาทรติแรอใิคราวครัน ไท่ินดใจดาเนินิคดีกัว
ฝ่ าุจาเนลุาีกิ่าไป ซ่ึอศาลาาจใช้ปรบกาวดตลพนินจกาหิดโาษ ส่นิใิกรณีผูถ้ ูกกรบาา
ด้นุคนาทรติแรอเนป็ ิโจาก์ฟ้าอคดีเนาอก็จบุื่ิคาร้าอขาถาิฟ้าอิ่าไป แิ่ถ้าฝ่ าุจาเนลุ
ผดน เนอื่าิไขฝ่ าุโจาก์ / ผถู้ ูกกรบาาดน้ ุรติแรอใิคราวครันุอั ินดใจดาเนินิคดีิ่าไป

ได้า่าิข้าคนาทให้า้ัอสาอฝ่ าุฟัอเนป็ ิา่ีเนข้าใจิรอกัิแล้น จึอลอลาุทืาชื่าไน้
เนป็ิหลกั ฐาิิ่าหิา้ ผปู้ รบิีปรบิาท แลบ/หรืาพุาิ

ลอชื่า...................................................... โจาก์ /ผถู้ ูกกรบาาดน้ ุคนาทรติแรอ
(..................................................... )

ลอช่ืา....................................................... จาเนลุ
(........................................................)

ลอชื่า....................................................... ผปู้ รบิีปรบิาท
(........................................................)

ลอช่ืา....................................................... ผปู้ รบิีปรบิาท
(.......................................................)

ลอชื่า........................................................ พุาิ
(.......................................................)

ลอช่ืา......................................................... พุาิ
(.......................................................)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๓

๘.๓ กรณีุาทคนาท/ถาิฟ้าอคดีคนาทรติแรอใิคราวครันาี่เนป็ ิกรรทเนดีุนกวั
คนาทผดน า่ืิาี่าุู่ใิาาิาจศาลจอั หนดั ศาลาาาา ศาลาาาาริวตรี ศาลาาาากรตอเนาพใิ้ แทจ้ บที
การุาทคนาทหรืาถาิฟ้าอขา้ หาคนาทรติแรอใิคราวครันกไ็ ท่ลวลา้ อคนาทผนดิาท ป.า. หรืา
กฎหทาุา่ืิ ิาท พ.ร.ว. คตท้ คราอ ฯ ทาิรา ๔ นรรคสาอ ดอั ิ้ิั ถา้ จาเนลุกรบาาผนดขา้ หาคนาท
รติแรอใิคราวครันเนป็ิกรรทเนดีุนกวั คนาทผนดฐาิาาร้าุร่าอกาุเนป็ิเนหิตใหผ้ ูา้ ื่ิไดร้ ัวาิั ิราุ
สาหัสิาท ป.า. ทาิรา ๒๙๗ เนทื่าทีการุาทคนาท/ถาิฟ้าอขา้ หาคนาทรติแรอใิคราวครัน
ก็ไท่าาใหข้ า้ หาาาร้าุสาหสั สน้ิสตดลอ

เนท่ืาโจาก์ (ผูเ้นสีุหาุ) ุ่ืิคาร้าอขาุาทคนาทหรืาถาิฟ้าอข้าหาคนาทรติแรอ
ใิคราวครันใหส้ ่อั ดอั ิ้ี

“เรียกจาเลยมาสอบถาม สาเนาให้จาเลย หมายแจ้งวนั นัดให้คู่ความทราบ”
เนทื่าถึอนิั ิดั ให้สาวถาทจาเนลุ (กรณีจาเนลุไดร้ ัวการปล่าุชน่ั คราน) จบปฏนวิั นิาท
เนอ่ืาิไขใิ พ.ร.ว. คตท้ คราอ ฯ ทาิรา ๑๒ นรรคหิ่ึอ หรืาไท่ ถา้ จาเนลุรัวปฏนวิั นิาทเนอ่ืาิไข
ใหา้ าสัาาาุาทคนาทิาทินั าุา่ อขา้ อิิ้
หมายเหตุ ใิกรณีจาเนลุกรบาาผนดขา้ หากรบาาคนาทรติแรอใิคราวครันซ่ึอเนป็ ิ
กรรทเนดีุนกวั คนาทผนดาี่ทีโาษร้าุแรอ เนช่ิ าาร้าุร่าอกาุเนป็ ิเนหิตใหผ้ ูา้ ่ืิไดร้ ัวาิั ิราุสาหสั
หรืาพุาุาทฆ่า แทจ้ บทีการุาทคนาทหรืาถาิฟ้าอขา้ หากรบาาคนาทรติแรอใิคราวครัน โดุ
จาเนลุุาทปฏนวิั นิาทเนอื่าิไขแห่อสัาาาุาทคนาทแลน้ ก็หาเนป็ ิการลวลา้ อคนาทผนดา่ีทีโาษ
ร้าุแรอไท่ าุา่ อไรก็ ิาทศาลาาจิาเนหิตแห่อการถาิฟ้าอหรืาุาทคนาทดอั กล่านทาปรบกาว
ดตลพนินจใิการกาหิดโาษใิาาอา่ีเนป็ิคตณแก่จาเนลุไดิ้ าท ป.า. ทาิรา ๗๘ แิ่หากเนป็ิทาิรา
๒๙๕ ไท่ิา้ อาาคาพนพากษา เนพราบสนารนิาคดีาาาาทาฟ้าอรบอวั ไป

๙. การทาคาพพิ ากษา

ทาิรา ๑๒ แห่อ พ.ร.ว. คตท้ คราอ ฯ วาั าิั นนาอหลกั เนกณฑแ์ ลบนนรีการาาคาพนพากษา
คดีคนาทรติแรอใิคราวครันไน้ ดอั ิ้ี

๙.๑ การพพิ ากษาลงโทษจาเลยตามมาตรา ๔
คดีคนาทรติแรอใิคราวครันาี่ศาลเนห็ิน่า ไท่คนรใช้ทาิรการฟ้ื ิฟู วาวดั รักษา
คตทคนาทปรบพฤินผูก้ รบาาคนาทผนด ให้ผูก้ รบาาคนาทผนดชดใช้เนอนิช่นุเนหลืาวรรเนาาาตกข์
าาอาิวรนการสารารณบ ลบเนนิ้ การกรบาาาิั เนป็ ิเนหิตให้เนกนดการใชค้ นาทรติแรอใิคราวครัน

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๔

หรืาาาาณั ฑ์วิไน้ ศาลก็ชาวาี่จบพนพากษาลอโาษจาเนลุิาทาิั ราโาษาี่กาหิดไนใ้ ิทาิรา ๔
นรรคหิ่ึอ กล่านคืา จาคตกไท่เนกนิหกเนดืาิ หรืาปรัวไท่เนกนิหกพิั วาา หรืาา้อั จาา้อั ปรัว กวั ใช้
ดตลพนินจราการกาหิดโาษหรืาราการลอโาษเนหทืาิเนช่ิคดีาาาาาน่ั ไป (ทาิรา ๔ นรรคหิ่ึอ)

๙.๒ การใช้วธิ ีการตามมาตรา ๑๒ วรรคหน่ึง แทนการลงโทษจาเลยตามมาตรา ๔
ใิกรณี าี่ศาลพนพากษาน่า ผู้กรบาาคนาทรต ิแรอใิคราวครันทีคนาทผนด
ิาททาิรา ๔ ศาลทีาาิาจกาหิดใหใ้ ชน้ นรีการฟ้ื ิฟู วาวดั รักษา คตทคนาทปรบพฤินผูก้ รบาาคนาทผนด
ใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผนดชดใชเ้นอนิช่นุเนหลืาวรรเนาาาตกข์ าาอาิวรนการสารารณบ ลบเนนิ้ การกรบาา
าิั เนป็ิเนหิตใหเ้นกนดการใชค้ นาทรติแรอใิคราวครัน หรืาาาาณั ฑว์ ิไน้ ิาทนรน ีการแลบรบุบเนนลา
า่ีศาลกาหิดแาิการลอโาษผกู้ รบาาคนาทผดน กไ็ ด้ (ทาิรา ๑๒ นรรคหิ่ึอ)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๕

ตวั อย่างหนังสือทาทณั ฑ์บน ตามมาตรา ๑๒ วรรคหนึ่ง

สัญญาทาทณั ฑ์บน (แบบ อ.คร. ๘)

(ตามประมวล

กฎหมายอาญา

มาตรา ๔๖)

คดีหทาุเนลขดาา่ี า.คร. ..../๒๕ ....

ศาล …......................

วนั ที่ ..... เดือน ............................ พทุ ธศักราช ๒๕ ......

ความอาญา

รบหนา่ อ ........................................................................................................ โจาก์
.................................................................................................. จาเนลุ

ขา้ พเนจ้า................................................................. เนช้ืาชาิน....................
สาั ชาิน............ าาชีพ................................เนกนดนิั าี่............เนดืาิ.............................พ.ศ. ............
าาุต........ ปี าุวู่ า้ ิเนลขาี่...............หทู่าี่.........ถิิ...........................ิราก/ซาุ......................
ใกลเ้ นคีุอ....................................ิาวล/แขนอ.... .............................าาเนภา/เนขิ.........................
จอั หนดั .......................................โารศพั า์...............................................โดุเนป็ ิจาเนลุ
.............................................................................แลบขาาาสัาาาปรบกิั าณั ฑว์ ิไนิ้ ่าศาลที
ขา้ คนาทา่ีจบกล่านดอั ิ่าไปิ้ี

ดน้ ุศาลพพน ากษานา่ ขา้ พเนจา้ .....................................................................................
ทีคนาทผดน ิาทพรบราชวาั าิั นคตท้ คราอผถู้ ูกกรบาาดน้ ุคนาทรติแรอใิคราวครัน พ.ศ. ๒๕๕๐
แลบเนป็ิกรรทเนดีุนกวั คนาทผดน า่ืิซ่ึอาุใู่ ิาาิาจพจน ารณาพพน ากษาขาอศาล................................
แลบทีคาสั่อใหข้ า้ พเนจา้ นาอเนอนิปรบกิั าณั ฑ์วิ.......................................................วาา นิั ิ้ี
ขา้ พเนจา้ ไดิ้ าเนอนิจาินิ...................................................วาา ทานาอเนป็ิปรบกิั าณั ฑ์วิแลน้
แลบสัาาานา่ จบไท่กรบาาการใด ๆ โดุท่ตอปรบสอคใ์ หเ้นกนดาิั ิราุแก่ร่าอกาุ จนิใจ หรืาสตขภาพ
หรืากรบาา โดุเนจิิาใิลักษณบา่ีิ่าจบเนกนดาัิิราุแก่ร่าอกาุ จนิใจ หรืาสตขภาพขาอ
ผูถ้ ูกกรบาา ด้นุคนาทรติแรอ หรืาวตคคลใิคราวครัน หรืาวอั คัว หรืาใช้าาิาจคราวอา

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๖

ผดน คลาอรรรทใหผ้ ถู้ ูกกรบาาดน้ ุคนาทรติแรอ หรืาวตคคลใิคราวครันิา้ อกรบาาการ ไท่กรบาา
การ หรืาุาทรัวการกรบาาาุา่ อหิ่ึอาุา่ อใดิ่าวตคคลใิคราวครันโดุทนชาว ิลาดเนนลาา่ีศาล
กาหิด.............ปี ิวั ิ้อั แิ่นิั า่ี ...........เนดืาิ ................................. พ.ศ. ............ เนป็ิิิ้ ไป ถา้
ขา้ พเนจา้ ผนดสัาาาาาาณั ฑ์วิ ขา้ พเนจา้ ุิน ุาทใหศ้ าลสั่อปรัวเนอนินาอปรบกิั าณั ฑว์ ิา้อั จาินิ
ิาทปรบทนลกฎหทาุาาาา ทาิรา ๔๖ าิ่ึอ หากขา้ พเนจา้ ไดป้ ฏนวิั นิาทคาส่อั ศาลครวถน้ ิภาุใิ
รบุบเนนลาา่ีศาลกาหิด ขา้ พเนจา้ จบุิ่ื คาร้าอเนพา่ื ขารัวเนอนินาอปรบกิั าณั ฑว์ ิจากศาล

............................................ จาเนลุ/ผาู้ าาณั ฑว์ ิ
(..............................................)

……...................................... เนจา้ พิกั อาิศาล
(..............................................)

.............................................. พุาิ
(..............................................)

……...................................... พุาิ
(..............................................)

ข้อสังเกต
กรณีฟ้าอขา้ หากรบาาคนาทรติแรอใิคราวครันเนป็ ิกรรทเนดีุนกวั ขา้ หาา่ืิ หากที
การลอโาษฐาิคนาทผนดิาทกฎหทาุาื่ิ ซ่ึอเนป็ิโาษิาท ป.า.ทาิรา ๑๘ กไ็ ท่จาิา้ อใชน้ รน ีการ
ิาท พ.ร.ว. คตท้ คราอ ฯ ทาิรา ๑๒ นรรคหิ่ึอ แาิการลอโาษาาอาาาา แิ่าุ่าอไรก็ิาท
ถา้ หากทีการราการลอโาษิาท ป.า. ทาิรา ๕๖ ศาลาาจิานรน ีการิาท พ.ร.ว. คตท้ คราอ ฯ ทาิรา
๑๒ นรรคหิ่ึอ ทาใชเ้นป็ิเนอื่าิไขราการลอโาษกไ็ ด้

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๗

๙.๓ กรณมี กี ารยอมความ ถอนคาร้องทกุ ข์ หรือถอนฟ้องในความผดิ ตามมาตรา ๔
ใิกรณีา่ีทีการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกข์ หรืาการถาิฟ้าอใิคนาทผนดิาท
ทาิรา ๔ ใหพ้ ิกั อาิสาวสนิหรืาศาล แลน้ แิ่กรณี จดั ใหท้ ีการาาวิั าึกขา้ ิกลอเนว้ืาอิิ้ ก่าิ
การุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกข์ หรืาการถาิฟ้าอิ้ิั แลบกาหิดใหิ้ านรน ีการิาทนรรคหิ่ึอเนป็ิ
เนอื่าิไขใิการปฏนวิั นิาทวิั าึกขา้ ิกลอดอั กล่านโดุาิตโลท โดุาาจรัวฟัอคนาทคนดเนห็ิขาอ
ผูเ้นสีุหาุหรืาวตคคลใิคราวครันปรบกาวด้นุก็ได้ หากได้ปฏนวัินิาทวิั าึกข้าิกลอแลบ
เนอ่ืาิไขดอั กล่านครวถน้ ิแลน้ จึอให้ทีการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกข์ หรืาการถาิฟ้าอ
ใิคนาทผนดิาททาิรา ๔ ได้ หากผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุฝ่ าฝื ิหรืาไท่ปฏนวิั นิาทเนอ่ืาิไขดอั กล่าน
ใหพ้ ิกั อาิสาวสนิหรืาศาลทีาาิาจุกคดีข้ึิดาเนินิการิ่าไป (ทาิรา ๑๒ นรรคสาอ)

าิ่ึอ ารนวดีผูพ้ นพากษาศาลเนุานชิแลบคราวครันกลาอไดา้ ากรบเนวีุวารนวดี
ผูพ้ นพากษาศาลเนุานชิแลบคราวครันกลาอ น่าดน้ ุหลกั เนกณฑ์การพนพากษาคดีคนาทรติแรอ
ใิคราวครันิาททาิรา ๑๒ นรรคสาท ไนด้ อั ิ้ี

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๘

ระเบยี บอธิบดีผู้พพิ ากษาศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง
ว่าด้วยหลกั เกณฑ์ วธิ กี ารและระยะเวลาการดาเนินการแก่ผู้กระทาความรุนแรง

ในครอบครัวแทนการลงโทษและเงื่อนไขการยอมความ
การถอนคาร้องทุกข์ หรือการถอนฟ้อง
พ.ศ. ๒๕๕๐
-----------------

าาศุั าาิาจิาทคนาทใิทาิรา ๑๒ นรรคาา้ ุ แห่อพรบราชวาั าิั นคตท้ คราอ
ผูถ้ ูกกรบาาดน้ ุคนาทรติแรอใิคราวครัน พ.ศ. ๒๕๕๐ ารนวดีผูพ้ นพากษาศาลเนุานชิแลบ
คราวครันกลาอ เนห็ิคนราากรบเนวีุวกาหิดหลกั เนกณฑ์ นนรีการแลบรบุบเนนลาการดาเนินิการแก่
ผกู้ รบาาคนาทรติแรอใิคราวครัน แาิการลอโาษแลบเนอื่าิไขการุาทคนาท การถาิคาร้าอ
าตกขห์ รืาการถาิฟ้าอ เนพ่ืาใหก้ ารดาเนินิการเนป็ิไปดน้ ุคนาทเนรีุวร้าุิาทวาวาั าิั นดอั กล่าน
ไนด้ อั ิ่าไปิ้ี

ขา้ ๑ รบเนวีุวิ้ีเนรีุกน่า “รบเนวีุวารนวดีผพู้ นพากษาศาลเนุานชิแลบคราวครันกลาอ
นา่ ดน้ ุหลกั เนกณฑ์ นนรีการ แลบรบุบเนนลาการดาเนินิการแก่ผูก้ รบาาคนาทรติแรอใิคราวครัน
แาิการลอโาษแลบเนอ่ืาิไขการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกขห์ รืาการถาิฟ้าอ พ.ศ. ๒๕๕๐”

ขา้ ๒ รบเนวีุวิ้ีใหใ้ ชว้ อั ควั ิ้อั แิ่นิั าี่ ๑๒ พฤศจนกาุิ ๒๕๕๐ เนป็ิิิ้ ไป
ขา้ ๓ ใหศ้ าลใชด้ ตลพนินจพนจารณากาหิดน่าจบใชน้ นรีการฟ้ื ิฟู วาวดั รักษา คตทคนาท
ปรบพฤินผกู้ รบาาคนาทผดน ใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผดน ชดใชเ้นอนิช่นุเนหลืาวรรเนาาาตกข์ าาอาิวรนการ
สารารณบ ลบเนนิ้ การกรบาาาิั เนป็ิเนหิตใหเ้นกนดการใชค้ นาทรติแรอใิคราวครันหรืาาาาณั ฑว์ ิ
ไนา้ ุา่ อใดาุา่ อหิ่ึอหรืาหลาุาุา่ อรนทกิั แาิการลอโาษแก่ผกู้ รบาาคนาทผดน ิ้ิั กไ็ ดโ้ ดุให้
พนจารณาถึอสาเนหิตแห่อการกรบาาคนาทผนด พฤินการณ์แห่อคดี าาุต ปรบนิั น คนาทปรบพฤิน
สินปัาาาการศึกษาาวรท สตขภาพ ภานบแห่อจนิ ินสัุ าาชีพ แลบฐาิบขาอผกู้ รบาาคนาทผนด
ิลาดจิส่นอแนดลา้ ทา้อั ปนอเนก่ีุนกวั ผูก้ รบาาคนาทผนด ปรบกาวดตลพนินจาี่จบใชน้ รน ีการดอั กล่าน
ใหเ้นหทาบสทกวั ผูก้ รบาาคนาทผนดแิ่ลบราุ แลบเนหทาบสทกวั พฤินการณ์เนฉพาบเนรื่าอ โดุทต่อถึอ
คนาทสอวสตข แลบการาุู่ร่นทกิั ใิคราวครันเนป็ ิสาคาั แลบศาลาาจสาวถาทหรืารัวฟัอ
คนาทคนดเนห็ิขาอผเู้นสีุหาุหรืาวตคคลใิคราวครันปรบกาวดตลพนินจดน้ ุกไ็ ด้
ขา้ ๔ นนรีการฟ้ื ิฟูแลบวาวดั รักษาผูก้ รบาาคนาทผนดแาิการลอโาษิ้ิั ศาลาาจ
กาหิดขา้ เนดีุนหรืาหลาุขา้ ดอั ิ่าไปิ้ี

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๒๙

(๑) ใหฟ้ ้ื ิฟูโดุการาวรทผกู้ รบาาคนาทผดน ดน้ ุการนา่ กล่านิกั เนิืาิหรืาใหเ้นขา้ ร่นท
โครอการฝึ กาวรทาาอศีลรรรทหรืาฝึ กนนิุั หรืาโครอการา่ืิ เนป็ ิรบุบเนนลาแลบใิสถาิาี่
าี่เนหทาบสทิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนร แิ่า้อั ิ้ีเนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๗ นิั

(๒) ให้เนข้ารัวการฟ้ื ิฟูวาวัดรักษาเนกีุ่นกัวาาการินดุาเนสพินดให้โาษ
ใิสถาิพุาวาลสถาิา่ีขาอราชการ หรืาสถาิาี่าื่ิา่ีเนห็ิสทคนร จิกนา่ จบครวข้ิั ิาิการ
วาวดั แิ่า้อั ิ้ีเนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๖ เนดืาิิวั แิ่นิั ถูกส่อินั เนขา้ รัวการฟ้ื ิฟู วาวดั รักษา เนนิ้ แิ่
ทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อา่ืิโดุคาิึอถึอาาุต เนพศ ปรบนิั น พฤินกรรทใิการกรบาาคนาทผนดา่ีเนกนดจากการ
ินดุาเนสพินดใหโ้ าษิลาดจิสภาพแนดลา้ ทา้อั ปนอขาอผูก้ รบาาคนาทผนดปรบกาวดน้ ุ แลบ
าาจจบใหผ้ กู้ รบาาคนาทผดน าุภู่ าุใิก้ ารดูแลขาอพิกั อาิคตทปรบพฤินดน้ ุกไ็ ด้

(๓) ใหส้ ่อินั ผูก้ รบาาคนาทผนด ซ่ึอทีคนาทวกพร่าอาาอร่าอกาุแลบจนิใจ หรืาคนาท
เนจว็ ป่ นุาุา่ อา่ืิ ไปวาวดั รักษาุอั โรอพุาวาล สถาิาี่ขาอราชการหรืาสถาิา่ีาื่ิา่ีเนห็ิสทคนร
หรืาทาวให้แก่ผูา้ ่ืิา่ีเนิ็ทใจรัวไปดูแลรักษากไ็ ดิ้ าทแิ่ศาลจบเนห็ิสทคนรจิกน่าผูิ้ ้ิั จบหาุ
หรืาิาทรบุบเนนลาา่ีศาลเนห็ิสทคนรกาหิดเนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๑ ปี เนนิ้ แิ่ทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อา่ืิ

(๔) ใหส้ ่อินั ผกู้ รบาาคนาทผนดเนขา้ รัวการวาวดั รักษาาาการินดสตราหรืาขาอทึิเนทา
าุา่ อาื่ิใิสถาิพุาวาล สถาิา่ีขาอราชการหรืาสถาิาี่าื่ิาี่เนห็ิสทคนร จิกนา่ จบหาุจาก
การินดสตราหรืาขาอทึิเนทาาุา่ อาื่ิ แิ่า้อั ิ้ีเนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๖ เนดืาิิวั แิ่นิั า่ีถูกส่อินั เนขา้ รัว
การวาวดั รักษาเนนิ้ แิ่ทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อาื่ิ

ขา้ ๕ นนรีการคตทคนาทปรบพฤินผูก้ รบาาคนาทผนดแาิการลอโาษิ้ิั ให้ศาล
กาหิดใหผ้ กู้ รบาาคนาทผดน ไปราุอาิินั ิ่าพิกั อาิคตทปรบพฤินหรืาพิกั อาิสัอคทสอเนคราบห์
หรืาวตคคลา่ืิาี่ศาลเนห็ิสทคนราตก ๓ เนดืาิิ่าคร้ัอเนป็ ิเนนลาไท่เนกนิ ๑ ปี หรืารบุบเนนลา
าี่เนห็ิสทคนรแิ่ไท่เนกนิ ๑ ปี เนพื่าใหค้ าแิบิาช่นุเนหลืา ิกั เนิืาิใิเนรื่าอคนาทปรบพฤินแลบ
การปรบกาวาาชีพ โดุาาจจบกาหิดเนอ่ืาิไขเนพ่ืาคตทคนาทปรบพฤินขา้ เนดีุนหรืาหลาุขา้
ดอั ิ่าไปิ้ีดน้ ุกไ็ ด้

(๑) หา้ ททนใหผ้ กู้ รบาาคนาทผนดเนขา้ ไปใิสถาิาี่าิั จูอใจใหป้ รบพฤินชนั่ หรืากรบาา
การใดาิั เนป็ิเนหิตใหป้ รบพฤินชน่ั

(๒) ใหฝ้ ึกหดั หรืาปรบกาวาาชีพาิั เนป็ิกนจจบลกั ษณบ
(๓) ให้ลบเนนิ้ การควหาสทาคทหรืาการปรบพฤินใดาิั าาจิาไปสู่การกรบาา
คนาทผดน าีก

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๐

(๔) หา้ ทเนล่ิการพิิั หรืาหา้ ทด่ืทสตราหรืาเนสพสน่อเนสพินดาตกชินดแลบาาจใหไ้ ปรัว
การวาวดั รักษาการินดสตราหรืาส่นอเนสพินดหรืาคนาทวกพร่าอาาอร่าอกาุแลบจนิใจ หรืาคนาท
เนจว็ ป่ นุาุ่าอา่ืิ ณ สถาิพุาวาลหรืาสถาิาี่า่ืิาี่เนห็ิสทคนร ิาทรบุบเนนลาา่ีศาลกาหิด
เนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๖ เนดืาิิวั แิ่นิั า่ีถูกส่อินั เนขา้ รัวการวาวดั รักษา เนนิ้ แิ่ทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อา่ืิ

(๕) เนอื่าิไขาื่ิ ๆ ิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนรกาหิด เนพื่าแกไ้ ขฟ้ื ิฟู หรืาป้าอกิั ทนให้
ผกู้ รบาาคนาทผดน กรบาาหรืาทีโากาสกรบาาคนาทผดน ซ้าข้ึิาีก

เนอ่ืาิไขิาทาี่ศาลได้กาหิดดัอกล่านิ้ัิ ถ้าภาุหลอั คนาทปรากฏแก่ศาลน่า
พฤินการณ์เนก่ีุนแก่การคตทคนาทปรบพฤินไดเ้นปลีุ่ิแปลอไป ศาลาาจแกไ้ ขเนพน่ทเนินทหรืาเนพนกถาิ
ขา้ หิ่ึอขา้ ใดหรืากาหิดเนอื่าิไขเนพท่น เนินทา่ีุอั ไท่ไดก้ าหิดาีกกไ็ ด้

ขา้ ๖ นรน ีการใหผ้ กู้ รบาาคนาทผดน ชดใชเ้นอนิช่นุเนหลืาวรรเนาาาตกขแ์ าิการลอโาษิ้ิั
ใหศ้ าลกาหิดใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผดน ชดใชค้ ่าเนสีุหาุเนว้ืาอิิ้ สาหรัวเนอนิหรืาารัพุส์ นิใด ๆ าี่
ผูเ้นสีุหาุไดส้ ูาเนสีุไป เนพราบผลขาอการกรบาาคนาทผนดิ้ิั ิาทจาินิเนอนิแลบรบุบเนนลา
าี่กาหิดใหช้ ารบิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนรกาหิด โดุเนฉพาบค่าเนสีุหาุดอั ิ่าไปิ้ี ใหก้ าหิดดอั ิ้ี

(๑) สาหรัวราุไดา้ ี่สูาเนสีุไป ใหช้ ดใชค้ ่าเนสีุหาุเนว้ืาอิิ้ ใินอเนอนิา่ีสูาเนสีุไป
แิ่า้อั ิ้ีไท่เนกนินอเนอนิ ๕๐,๐๐๐ วาา เนนิ้ แิ่ทีเนหิตสทคนราุา่ อา่ืิ

(๒) ค่าใชจ้ ่าุใิการรักษาพุาวาล ใหช้ ดใชเ้นว้ืาอิิ้ เนา่าาี่ผเู้นสีุหาุไดใ้ ชจ้ ่าุไปจรนอ
แิ่า้อั ิ้ีไท่เนกนินอเนอนิ ๕๐,๐๐๐ วาา เนนิ้ แิ่ทีเนหิตสทคนราุา่ อา่ืิ

(๓) ค่าใชจ้ ่าุใิการหาา่ีาุู่ใหท่ ใหช้ ดใชเ้นว้ืาอิิ้ เนา่าาี่ผูเ้นสีุหาุไดใ้ ชจ้ ่าุไปจรนอ
แิ่า้อั ิ้ีไท่เนกนิเนดืาิลบ ๔,๐๐๐ วาา เนป็ิเนนลาไท่เนกนิ ๑ ปี เนนิ้ แิ่ทีเนหิตสทคนราุา่ อาื่ิ

(๔) ค่าใชจ้ ่าุา่ืิ ๆ าี่จาเนป็ิ ใหช้ ดใชเ้นว้ืาอิิ้ ิาทา่ีจาเนป็ิ ิาทจาินิเนอนิแลบ
รบุบเนนลาา่ีกาหิดใหช้ ารบิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนรกาหิด แิ่า้อั ิ้ีไท่เนกนินอเนอนิ ๕๐,๐๐๐ วาา
เนนิ้ แิ่ทีเนหิตสทคนราุา่ อาื่ิ

ขา้ ๗ การใหา้ าอาิวรนการสารารณบแาิการลอโาษิ้ิั ใหศ้ าลกาหิดปรบเนภา
ขาอการาาอาิวรนการสารารณบปรบโุชิ์ สถาิาี่ แลบรบุบเนนลาิาทา่ีศาลแลบผูก้ รบาา
คนาทผนดเนห็ิสทคนร แิ่า้อั ิ้ี ไท่คนรกาหิดใหเ้นกนินิั ลบสาทชน่ั โทอ แลบไท่เนกนิเนจด็ นิั โดุให้
พนจารณาดน้ ุนา่ การาาอาิิ้ิั ิา้ อไท่ก่าคนาทเนสีุหาุแก่สัอคทหรืาวตคคลาื่ิแลบไท่ก่าใหเ้นกนด
ภารบเนกนิสทคนรา้อั ให้พนจารณาจากนนถีชีนนิ การดารอชีพ คนาทรัวผนดชาวิ่าคราวครันแลบ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๑

พนจารณาจากลกั ษณบหรืาปรบเนภาแลบคนาทเนหทาบสทขาออาิ รนทา้อั รบุบาาอแลบคนาทสบดนก
ใิการเนดนิาาอไปาาอาิดน้ ุ

ขา้ ๘ การใหล้ บเนนิ้ การกรบาาาิั เนป็ิเนหิตใหเ้นกนดการใชค้ นาทรติแรอใิคราวครัน
แาิการลอโาษ เนท่ืาศาลเนห็ิน่าิาทพฤินการณ์แห่อคดี ุอั ไท่สทคนรลอโาษผูก้ รบาาคนาทผนด
แิ่การกรบาาขาอผูก้ รบาาคนาทผนดาุ่าอใดาุ่าอหิ่ึอเนป็ ิเนหิตให้เนกนดการใช้คนาทรติแรอ
ใิคราวครัน ศาลทีาาิาจา่ีจบส่ัอห้าททนใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผนดกรบาาหรืาใหล้ บเนนิ้ การกรบาา
ดอั กล่าน หรืาทีคาสอ่ั าื่ิใดใิาิั า่ีจบวรรเนาาคนาทเนดืาดร้าิเนสีุหาุา่ีผูเ้นสีุหาุ าาจไดร้ ัวิ่าไป
เนิื่าอจากการกรบาาขาอผกู้ รบาาคนาทผดน ิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนรได้ โดุศาลาาจกาหิดเนอ่ืาิไข
เนพ่นทเนินทใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผนดปฏนวิั นเนพื่าป้าอกิั ทนใหผ้ ูิ้ ้ิั กรบาาคนาทผนดข้ึิาีกก็ไดิ้ าทแิ่ศาล
จบเนห็ิสทคนร ภาุใิรบุบเนนลาไท่เนกนิ ๑ ปี เนนิ้ แิ่ทีเนหิตสทคนราุา่ อาื่ิ

ขา้ ๙ การาาาณั ฑว์ ิแาิการลอโาษ เนท่ืาศาลเนห็ินา่ ิาทพฤินการณ์แห่อคดีุอั ไท่
สทคนรลอโาษผูก้ รบาาคนาทผนด แิ่ทีเนหิตาิั คนรเนช่ืาน่าผูก้ รบาาคนาทผนดาาจจบก่าเนหิตร้าุ
ให้เนกนดภุิั ิราุแก่วตคคลใิคราวครันข้ึิาีก ใหศ้ าลทีาาิาจา่ีจบส่ัอให้ผูิ้ ้ิั าาาณั ฑว์ ิไน้
โดุกาหิดจาินิเนอนิไท่เนกนิหา้ พิั วาา น่าผูิ้ ้ิั จบไท่ก่าเนหิตร้าุดอั กล่านาีกิลาดรบุบเนนลา
าี่ศาลกาหิดแิ่ไท่เนกนิสาอปี แลบจบสั่อใหท้ ีปรบกิั ดน้ ุหรืาไท่กไ็ ด้

ถา้ ผูา้ าาณั ฑ์วิกรบาาผนดาณั ฑ์วิ ให้ศาลทีาาิาจส่ัอให้ผูิ้ ้ิั ชารบเนอนิไท่เนกนิ
จาินิาี่ไดก้ าหิดไนใ้ ิาณั ฑว์ ิ ถา้ ผูิ้ ้ิั ไท่ชารบใหิ้ าวาวาั าิั นใิ ป.า. ทาิรา ๒๙ แลบ
ทาิรา ๓๐ ทาใช้วอั ควั เนนิ้ แิ่ผูา้ าผนดาณั ฑ์วิเนป็ ิเนด็กหรืาเนุานชิ ให้ิาวาวาั าิั นิาท
พ.ร.ว. จดั ิ้อั ศาลเนุานชิแลบคราวครันแลบนนรีพนจารณาคดีเนุานชิแลบคราวครัน พ.ศ. ๒๕๓๔
ทาิรา ๑๐๗ ทาใชว้ อั ควั

ขา้ ๑๐ ใิกรณีาี่ทีการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกขห์ รืาการถาิฟ้าอใิคนาทผนด
ิาททาิรา ๔ แห่อ พ.ร.ว. คตท้ คราอผูถ้ ูกกรบาาดน้ ุคนาทรติแรอใิคราวครัน พ.ศ. ๒๕๕๐
ใหศ้ าลจดั ให้ทีการาาวิั าึกขา้ ิกลอเนว้ืาอิิ้ ก่าิการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกขห์ รืาการ
ถาิฟ้าอิ้ิั แลบกาหิดใหิ้ านรน ีการิาทขา้ ๔ ถึอขา้ ๙ ขา้ เนดีุนหรืาหลาุขา้ ทาเนป็ิเนอื่าิไข
ใิการปฏนวิั นิาทวิั าึกขา้ ิกลอดอั กล่านโดุาิตโลท โดุาาจรัวฟัอคนาทคนดเนห็ิขาอผเู้นสีุหาุ
หรืาวตคคลใิคราวครันปรบกาวด้นุก็ได้ หากได้ปฏนวิั นิาทวิั าึกข้าิกลอแลบเนอื่าิไข
ดอั กล่านครวถน้ ิแลน้ จึอใหท้ ีการุาทคนาท การถาิคาร้าอาตกข์ หรืาการถาิฟ้าอใิคนาทผนด

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๒

ดอั กล่านได้ หากจาเนลุฝ่ าฝื ิหรืาไท่ปฏนวิั นิาทเนอ่ืาิไขดอั กล่าน ใิขา้ ิ้ีหรืาขา้ า่ืิ ๆ ขา้ ใด
ขา้ หิ่ึอ ใหศ้ าลทีาาิาจุกคดีข้ึิดาเนินิการิ่าไป

ปรบกาศ ณ นิั าี่ ๒๘ กิั ุาุิ พ.ศ. ๒๕๕๐

(ลอช่ืา) สินา ิรบกลู พราุอาท
(สินา ิรบกลู พราุอาท)

ารนวดีผพู้ นพากษาศาลเนุานชิแลบคราวครันกลาอ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๓

ส่วนที่ ๑๑
การดาเนินคดตี ามพระราชบญั ญัติ
ว่าด้วยการกระทาความผดิ เกยี่ วกบั คอมพวิ เตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐

พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผดน เนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ทีการแกไ้ ข
เนพ่นทเนินทโดุ พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์ (ฉววั าี่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๐
ให้รัฐทิิรีน่าการกรบารนอดนจนาัลเนพ่ืาเนศรษฐกนจแลบสัอคทรักษาการิาท พ.ร.ว. ิ้ีแาิ
รัฐทิิรีนา่ การกรบารนอเนาคโิโลุสี ารสิเนาศแลบการส่ืาสาร

๑. พนักงานเจ้าหน้าที่

พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ให้ินุาท
พิักอาิเนจ้าหิ้าา่ีไนใ้ ิทาิรา ๓ น่า หทาุถึอ ผูซ้ ่ึอรัฐทิิรีแิ่อิ้ัอให้ปฏนวิั นการิาท พ.ร.ว. ิ้ี
โดุราุลบเนาีุดเนกีุ่นกวั คตณสทวิั นขาอพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีดอั กล่านเนป็ ิไปิาทปรบกาศกรบารนอ
เนาคโิโลุสี ารสิเนาศแลบการสื่าสาร เนร่ืาอ หลกั เนกณฑเ์นกีุ่นกวั คตณสทวิั นขาอพิกั อาิเนจา้ หิา้ าี่
ิาท พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ (ราชกนจจาิตเนวกษา
เนล่ทาี่ ๑๒๔ ิาิพนเนศษ ๑๐๒ อ ลอนิั า่ี ๒๓ สนอหาคท ๒๕๕๐)

ข้อสังเกต
พิกั อาิเนจา้ หิา้ าี่ิาท พ.ร.ว. ฉววั ิ้ี เนป็ ิไปิาทปรบกาศกรบารนอเนาคโิโลุี
สารสิเนาศแลบการสื่าสาร ซ่ึอโดุปกินแลน้ ผุู้ ิ่ื คาร้าอจบแิวสาเนิาปรบกาศทาาา้ ุคาร้าอ แลบ
รัฐทิิรีนา่ การกรบารนอดนจนาลั เนพ่ืาเนศรษฐกนจแลบสัอคทไดา้ ากปรบกาศกรบารนอ เนรื่าอ แิ่อิ้อั
พิกั อาิเนจา้ หิ้าาี่ิาท พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐
(ฉววั า่ี ๒)โดุรบวตช่ืาพิกั อาิเนจา้ หิา้ าี่าุา่ อชดั เนจิดน้ ุ

๒. การใช้อานาจของพนักงานเจ้าหน้าท่ี

พ.ร.ว. นา่ ดน้ ุการกรบาาคนาทผดน เนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ทีลกั ษณบพนเนศษ
ิรอา่ี กาหิดให้ทีพิักอาิเนจ้าหิ้าาี่ าี่ ที าาิาจหิ้าา่ี ใิการด าเนิน ิการเนก่ี ุนกัวการสื วสนิ
สาวสนิใิเนร่ืาอพุาิหลกั ฐาิจากรบววคาทพนนเนิาร์ ซ่ึอการใช้าาิาจหิา้ าี่ขาอพิักอาิ
เนจา้ หิา้ า่ีดอั กล่านทีดอั ิ่าไปิ้ี

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๔

๒.๑ กรณีพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีดาเนินิการไดเ้นาอโดุไท่ิา้ อขาาิตาาิศาล ิาททาิรา
๑๘ (๑) (๒) (๓) แลบ

๒.๒ กรณีพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีิา้ อขาาิตาาิศาล ิาททาิรา ๑๘ (๔) (๕) (๖) (๗) (๘)
ทาิรา ๒๐ แลบทาิรา ๒๑ เนพราบการใช้าาิาจขาอพิักอาิเนจา้ หิ้าา่ีิาททาิราดัอกล่าน
เนป็ิการกรบาวกวั สนารนเนสรีภาพขาอวตคคล

๓. ศาลทีม่ ีอานาจพจิ ารณา

ศาลาี่ทีาาิาจพนจารณาิาท พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ เนป็ ิไปิาทพรบรรรทิูาศาลุตินรรรทแลบกฎหทาุน่าด้นุการจดั ิ้อั ศาล เนช่ิ
กฎหทาุนา่ ดน้ ุการจดั ิ้อั ศาลเนุานชิแลบคราวครัน กฎหทาุนา่ ดน้ ุการจดั ิ้อั ศาลแขนอ เนป็ิิิ้
แลบเนิ่ืาอจากการุิ่ื คาร้าอใิคดีคนาทผดน เนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์ิาท พ.ร.ว. ิ้ีเนป็ิคดีาาาาจึอิา้ อ
ุิ่ื ิ่าศาลช้ิั ิิ้ า่ีทีาาิาจพจน ารณาพพน ากษาคดีาาาาแลบทีเนขิาาิาจเนหิืาคดีาี่วตคคลใดกรบาา
หรืากาลอั จบกรบาาคนาทผดน

๔. อานาจศาลในการตรวจสอบการใช้อานาจของพนักงานเจ้าหน้าท่ี

เนหิตใิการุิ่ื คาร้าอิาททาิรา ๑๙ แห่อ พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนก่ีุนกวั
คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เนป็ ิกรณีาี่พิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีุิื่ คาร้าอขาิ่าศาลเนพื่าขาใชา้ าิาจ
ิาททาิรา ๑๘ (๔) (๕) (๖) (๗) แลบ (๘) ซ่ึอิา้ อรบวตเนหิตาิั คนรเนช่ืาไดน้ า่ วตคคลใดกรบาาหรืา
กาลอั จบกรบาาการาุ่าอหิ่ึอาุ่าอใดาิั เนป็ ิคนาทผนด เนหิตา่ีิา้ อใช้าาิาจ ลกั ษณบขาอการ
กรบาาคนาทผนด ราุลบเนาีุดเนก่ีุนกวั าตปกรณ์า่ีใช้ใิการกรบาาคนาทผนดแลบผูก้ รบาาคนาทผนด
เนา่าาี่สาทารถจบรบวตได้

เนทื่าไดร้ ัวคาร้าอขาอพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีิาททาิรา ๑๙ คนรสั่อนา่
“รับคาร้อง เรียกไต่สวน”

ตัวอย่างคาสั่งอนุญาต
คาส่ัง

“พิเคราะห์ พยานหลักฐานของผู้ร้ องแล้ว เห็นว่า ผู้ร้ องมีหลักฐานซึ่งเป็ น
โทรทัศน์วงจรปิ ดมาแสดงว่า นาย ก ได้เข้าถึงโดยมิชอบซ่ึงระบบคอมพิวเตอร์ ของบริษัท ข
ที่มมี าตรการป้องกนั การเข้าถึงโดยเฉพาะและมาตรการนน้ั มิได้มไี ว้สาหรับ นาย ก

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๕

อาศัยอานาจตามพระราชบัญญตั ิว่าด้วยการกระทาความผิดเก่ียวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๘ (๖) จึงมีคาส่ังอนุญาตให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีมีอานาจตรวจสอบหรือ
เข้าถึงระบบคอมพิวเตอร์ของ นาย ก ”

.................................ผพู้ พน ากษา
.................................ผพู้ พน ากษา

ตัวอย่างคาส่ังยกคาร้อง
คาส่ัง

“พิเคราะห์พยานหลักฐานของผู้ร้ องแล้ว เห็นว่า ผู้ร้ องกล่าวอ้างลอย ๆ ว่า
นาย ก เข้าถึงโดยมิชอบซ่ึงระบบคอมพิวเตอร์ ของบริษัท ข โดยผู้ร้ องไม่มีพยานหลักฐานอื่น
มาสนับสนุนเพียงพอให้เชื่อได้ว่านาย ก ได้เข้าถึงโดยมิชอบซึ่งระบบคอมพิวเตอร์ของบริษัท ข
ยกคาร้ อง”

.................................ผพู้ พน ากษา
.................................ผพู้ พน ากษา

ข้อสังเกต
(๑) ิาททาิรา ๑๙ นรรคสาท พิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีผเู้นป็ิหนั หิา้ ใิการดาเนินิการ
ิาททาิรา ๑๘ (๔) (๕) (๖) (๗) แลบ (๘) ิา้ อส่อสาเนิาวิั าึกราุลบเนาีุดการดาเนินิการแลบ
เนหิตผลแห่อการดาเนินิการใหศ้ าลาี่ทีเนขิาาิาจภาุใิ ๔๘ ชน่ั โทอ ิวั แิ่เนนลาลอทืาดาเนินิการ
เนพื่าเนป็ิหลกั ฐาิ
(๒) การุึดหรืาาาุดั ิาททาิรา ๑๘ (๘) ิากจากจบิา้ อส่อทาวสาเนิาหิอั สืา
แสดอการุดึ หรืาาาุดั ทาวใหเ้นจา้ ขาอหรืาผคู้ ราวคราอรบววคาทพนนเนิาร์ิ้ิั ไนเ้นป็ิหลกั ฐาิแลน้
พิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีจบสั่อุึดหรืาาาุดั ไนเ้นกนิ ๓๐ นิั ทนได้ ใิกรณีจาเนป็ิาี่ิา้ อุึดหรืาาาุดั ไน้
ิาิกนา่ ิ้ิั ใหุ้ ิื่ คาร้าอิ่าศาลา่ีทีเนขิาาิาจเนพาื่ ขาขุาุเนนลาุดึ หรืาาาุดั ไดแ้ ิ่ศาลจบาิตาาิ
ให้ขุาุเนนลาคร้ัอเนดีุนหรืาหลาุคร้ัอรนทกิั ไดา้ ีกไท่เนกนิ ๖๐ นิั เนท่ืาหทดคนาทจาเนป็ิา่ีจบุึด
หรืาาาุดั หรืาครวกาหิดเนนลาดอั กล่านแลน้ พิักอาิเนจา้ หิา้ า่ีิา้ อส่อคืิรบววคาทพนนเนิาร์
า่ีุดึ หรืาถาิการาาุดั โดุพลิั

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๖

๕. อานาจศาลในการมีคาส่ังให้ระงบั การทาให้แพร่หลายซ่ึงข้อมูลคอมพวิ เตอร์

๕.๑ เนหิตใิการุิื่ คาร้าอิาททาิรา ๒๐ นรรคหิ่ึอ แห่อ พ.ร.ว. นา่ ดน้ ุการกรบาา
คนาทผนดเนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เนป็ ิกรณีา่ีขาให้ศาลทีคาส่ัอรบอวั การาาให้
แพร่หลาุหรืาลวขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ิั าากจากรบววคาทพนนเนิาร์ได้ ใิกรณีาี่ทีการาาให้
แพร่หลาุซ่ึอขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ ดอั ิ่าไปิ้ี

(๑) ขา้ ทูลคาทพนน เนิาร์าี่เนป็ิคนาทผดน ิาท พ.ร.ว. ิ้ี
(๒) ขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์า่ีาาจกรบาวกรบเนาืาิิ่าคนาททิั่ คอแห่อราชาาณาจกั ร
ิาทาี่กาหิดไนใ้ ิภาค ๒ ลกั ษณบ ๑ หรืาลกั ษณบ ๑/๑ แห่อ ป.า.
(๓) ขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์า่ีเนป็ ิคนาทผนดาาาาิาทกฎหทาุเนก่ีุนกวั ารัพุส์ นิาาอ
ปัาาาหรืากฎหทาุา่ืิซ่ึอข้าทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ัิทีลกั ษณบขัดิ่าคนาทสอวเนรีุวร้าุหรืา
ศีลรรรทาิั ดีขาอปรบชาชิแลบเนจา้ หิา้ า่ีิาทกฎหทาุิ้ิั หรืาพิกั อาิสาวสนิิาท ป.นน.า.
ไดร้ ้าอขา
๕.๒ เนหิตใิการุิ่ื คาร้าอิาททาิรา ๒๐ นรรคสาอ แห่อ พ.ร.ว. นา่ ดน้ ุการกรบาา
คนาทผนดเนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ เนป็ ิกรณีาี่ขาให้ศาลทีคาส่ัอให้รบอวั การาาให้
แพร่หลาุหรืาลวขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ิั าากจากรบววคาทพนนเนิาร์ได้ ใิกรณีาี่ทีการาาให้
แพร่หลาุซ่ึอขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์า่ีทีลกั ษณบขดั ิ่าคนาทสอวเนรีุวร้าุหรืาศีลรรรทาิั ดีขาอ
ปรบชาชิ รัฐทิิรีโดุคนาทเนห็ิชาวขาอคณบกรรทการกลั่ิกราอข้าทูลคาทพนนเนิาร์
จบทาวหทาุใหพ้ ิกั อาิเนจา้ หิา้ าีุ่ิ่ื คาร้าอพร้าทแสดอพุาิหลกั ฐาิิ่าศาล
เนท่ืาไดร้ ัวคาร้าอขาอพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ี ซ่ึอจบิา้ อไดร้ ัวคนาทเนห็ิชาวจากรัฐทิิรี
ิาททาิรา ๒๐ คนรสั่อนา่
“รับคาร้อง เรียกไต่สวน”

ตัวอย่างคาส่ัง
คาสั่ง

“พิเคราะห์พยานหลกั ฐานของผ้รู ้องแล้ว เห็นว่า ผ้รู ้องมีหลักฐานซ่ึงเป็นแผ่นดิสก์
มาแสดงว่านายเอ ได้สร้ างโฮมเพจของตนเองที่มีการเผยแพร่ การร่ วมเพศกับเดก็ อันเป็นการขัดต่อ
ความสงบเรียบร้อยหรือศลี ธรรมอันดขี องประชาชน...

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๗

อาศัยอานาจตามพ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทาความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๔ (๔) ประกอบมาตรา ๒๐ วรรคหน่ึง จึงมีคาสั่งให้ระงับการทาให้แพร่หลาย
ซึ่งข้อมลู คอมพิวเตอร์ตามคาร้อง”

.................................ผพู้ นพากษา
.................................ผพู้ พน ากษา

ข้อสังเกต
(๑) การดาเนินิการขาอศาลิาททาิรา ๒๐ นรรคหิ่ึอแลบนรรคสาอ ให้ิา ป.นน.า.
ทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท ซ่ึอหทาุคนาทน่า ศาลจบิา้ อไิ่สนิใหไ้ ดค้ นาทน่าขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์
ิาทคาร้าอทีลกั ษณบเนป็ิคนาทผดน ิาทา่ีกฎหทาุกาหิดไน้
(๒) การฟัอพุาิหลกั ฐาิิาทนรรคสาอเนพื่าพนจารณาน่าขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ัิ
ทีลกั ษณบขดั ิ่าคนาทสอวเนรีุวร้าุหรืาศีลรรรทาิั ดีขาอปรบชาชิหรืาไท่ ศาลคนรพนจารณา
คนาทเนห็ิขาอคณบกรรทการกลิั่ กราอขา้ ทูลคาทพนน เนิาร์ปรบกาวดน้ ุ
(๓) ใิกรณีา่ีศาลทีคาส่ัอให้รบอวั การาาใหแ้ พร่หลาุหรืาลวขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์
ิาทนรรคหิ่ึอหรืานรรคสาอ ให้พิักอาิเนจา้ หิ้าาี่าาการรบอวั การาาให้แพร่หลาุหรืา
ลวข้าทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ัิเนาอหรื าส่ัอให้ผู้ให้วรน การรบอัวการาาให้แพร่ หลาุหรื าลว
ขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ิ้ิั กไ็ ด้
(๔) ใิกรณีา่ีทีเนหิตจาเนป็ ิเนร่อด่นิ พิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีจบุิื่ คาร้าอิาทนรรคหิ่ึอ
ิ่าศาลก่าิาี่จบไดร้ ัวคนาทเนห็ิชาวจากรัฐทิิรี หรืาพิกั อาิเนจา้ หิา้ า่ีโดุคนาทเนห็ิชาว
ขาอคณบกรรทการกลั่ิกราอขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์จบุ่ืิคาร้าอิาทนรรคสาอิ่าศาลก่าิาี่
รัฐทิิรีจบทาวหทาุกไ็ ด้ ิาททาิรา ๒๐ นรรคหา้

๖. อานาจศาลในการห้ามจาหน่ายหรือเผยแพร่ชุดคาสั่งไม่พงึ ประสงค์

การุิื่ คาร้าอขาใหศ้ าลใชา้ าิาจใิการหา้ ทจาหิ่าุเนผุแพร่ชตดคาสอ่ั ไท่พอึ ปรบสอค์
เนท่ืาทีคาร้าอขาอพิกั อาิเนจา้ หิา้ าี่ิาททาิรา ๒๑ คนรสั่อนา่

“รับคาร้อง เรียกไต่สวน”
เนิ่ืาอจากผูร้ ้าอจบิา้ อแสดอใหศ้ าลเนห็ิน่าขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ใดา่ีขาให้ศาลทีคาส่ัอ
ใด ๆ ิาททาิรา ๒๑ นรรคหิ่ึอ ิ้ิั เนป็ิขา้ ทูลคาทพนน เนิาร์า่ีทีชตดคาสอ่ั ไท่พึอปรบสอค์

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๘

ตวั อย่างคาส่ัง
คาส่ัง

“พิเคราะห์พยานหลักฐานของผู้ร้ องแล้ว เห็นว่า ผู้ร้ องมีหลักฐานซ่ึงเป็ น...
มาแสดงให้เห็นว่า... เป็นข้อมลู คอมพิวเตอร์ที่มชี ุดคาส่ังไม่พึงประสงค์

อาศัยอานาจตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทาความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๒๑ วรรคหนึ่ง จึงมีคาส่ังห้ ามจาหน่าย/เผยแพร่ /ส่ังให้เจ้าของหรือ
ผู้ครอบครองข้อมูลคอมพิวเตอร์ นั้นระงับการใช้ ทาลาย/หรือแก้ไขข้อมูลนั้นได้ หรือกาหนด
เงื่อนไขในการใช้ มไี ว้ในครอบครอง หรือเผยแพร่ชุดคาส่ังไม่พึงประสงค์ดงั กล่าว”

.................................ผพู้ นพากษา
.................................ผพู้ นพากษา

ข้อสังเกต
ชตดคาส่อั ไท่พึอปรบสอค์ หทาุถึอ ชตดคาสอ่ั า่ีทีผลาาใหข้ า้ ทูลคาทพนนเนิาร์ หรืารบวว
คาทพนนเนิาร์หรืาชตดคาสั่อาื่ิเนกนดคนาทเนสีุหาุ ถูกาาลาุ ถูกแกไ้ ขเนปล่ีุิแปลอหรืาเนพ่นทเนินท
ขัดข้าอ หรืาปฏนวัินอาิไท่ิรอิาทคาส่ัอาี่กาหิดไน้ หรืาโดุปรบการาื่ิิาทา่ีกาหิด
ใิกฎกรบารนอ า้อั ิ้ี เนนิ้ แิ่เนป็ิชตดคาส่ัอา่ีทต่อหทาุใิการป้าอกิั หรืาแกไ้ ขชตดคาสั่อดอั กล่าน
ขา้ อิิ้ ิาทา่ีรัฐทิิรีปรบกาศใิราชกนจจาิตเนวกษา (ทาิรา ๒๑ นรรคสาอ)

๗. การรับฟังพยานหลกั ฐานทเ่ี ป็ นข้อมูลคอมพวิ เตอร์
พ.ร.ว. น่าดน้ ุการกรบาาคนาทผนดเนก่ีุนกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ทาิรา ๒๕

วาั าิั นน่า “ขา้ ทูล ขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์หรืาขา้ ทูลจราจราาอคาทพนนเนิาร์า่ีพิกั อาิเนจา้ หิ้าา่ี
ไดท้ าิาท พ.ร.ว. ิ้ี หรืาาี่พิกั อาิสาวสนิไดท้ าิาททาิรา ๑๘ นรรคสาอ ใหา้ า้ อแลบรัวฟัอ
เนป็ ิพุาิหลกั ฐาิิาทวาวาั าัินแห่อ ป.นน.า. หรืากฎหทาุา่ืิาิั น่าด้นุการสืวพุาิได้
แิ่ิา้ อเนป็ ิชินดา่ีทนไดเ้นกนดข้ึิจากการจากการจูอใจ ทีคาทิั่ สัาาา ขู่เนข็า หลากลนอ หรืาโดุ
ทนชาวปรบการา่ืิ”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๓๙

ข้อสังเกต
ิาทขา้ กาหิดคดีารัพุส์ นิาาอปัาาาแลบการคา้ รบหน่าอปรบเนาศ พ.ศ. ๒๕๔๐
ขา้ ๓๓ แลบขา้ กาหิดคดีล้ทลบลาุ พ.ศ. ๒๕๔๙ ขา้ ๒๐ กาหิดหลกั เนกณฑ์การรัวฟัอ
ขา้ ทูลคาทพนน เนิาร์ไน้ ดอั ิ้ี
(๑) การวัิาึกข้าทูลโดุเนครื่าอคาทพนนเนิาร์หรืาการปรบทนลผลโดุเนคร่ืาอ
คาทพนนเนิาร์เนป็ิการกรบาาิาทปกินใิการปรบกาวกนจการขาอผใู้ ชเ้นคร่ืาอคาทพนนเนิาร์ แลบ
(๒) การวัิาึกแลบการปรบทนลผลข้าทูลเนกนดจากการใช้เนครื่าอคาทพนนเนิาร์
ปฏนวิั นอาิิาทข้ิั ิาิการาาอาิขาอเนครื่าอคาทพนนเนิาร์าุา่ อถูกิา้ อแลบหากทีกรณีการาาอาิ
ขาอเนคร่ืาอคาทพนนเนิาร์ขดั ขา้ อกไ็ ท่กรบาวถึอคนาทถูกิา้ อขาอขา้ ทูลิ้ิั
การกรบาาิาทปกินขาอผูใ้ ช้ิาท (๒) แลบคนาทถูกิ้าอขาอการวัิาึกแลบการ
ปรบทนลผลขา้ ทูลิาท (๒) ิา้ อทีคารัวราอขาอวตคคลาี่เนก่ีุนขา้ อหรืาดาเนินิการิ้ิั
ิากจากิ้ี ิาทขา้ กาหิดขาอปรบราิศาลฎีกา นา่ ดน้ ุแินาาอการิาสืวพุาิหลกั ฐาิ
แลบการสืวพุาิวตคคลา่ีาุิู่ ากศาลโดุรบววการปรบชตทาาอจาภาพ พ.ศ. ๒๕๕๖ หทนด ๔
การสืวพุาิหลกั ฐาิซ่ึอเนป็ิขา้ ทูลคาทพนน เนิาร์ ขา้ ๑๙ ถึอขา้ ๒๑ กาหิดไน้ ดอั ิ้ี
ข้า ๑๙ คู่คนาทาี่ปรบสอค์จบเนสิาข้าทูลา่ีวัิาึกโดุเนคร่ืาอคาทพนนเนิาร์หรืา
า่ีปรบทนลผลโดุเนคร่ืาอคาทพนนเนิาร์เนป็ิพุาิหลกั ฐาิจบิา้ อรบวตขา้ ทูลาี่จบาา้ อไนใ้ ิวาั ชี
รบวตพุาิิาทิาททาิรา ๘๘ แห่อ ป.น.น พ. พร้าทกวั ุิ่ื สาเนิาส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูลิ้ิั ใิจาินิา่ี
เนพีุอพาเนพื่าใหค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอทารัวไปจากเนจา้ พิกั อาิศาล เนนิ้ แิ่
(๑) ส่ืาาี่วิั าึกข้าทูลิ้ัิาุู่ใิคนาทคราวคราอขาอคู่คนาทฝ่ าุา่ืิ หรืาขาอ
วตคคลภาุิากใหค้ ู่คนาทฝ่ าุาี่าา้ อานอขา้ ทูลุ่ิื คาร้าอิ่าศาล ขาาิตาาิอดส่อสาเนิาส่ืาวิั าึก
ขา้ ทูล แลบขาให้ศาลทีคาสั่อเนรีุกส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูลิ้ิั ทาจากผูค้ ราวคราอโดุให้คู่คนาทฝ่ าุ
าี่าา้ อิ้ิั ทีหิา้ าี่ินดิาทเนพ่ืาให้ไดส้ ื่าา่ีวิั าึกขา้ ทูลิ้ิั ส่อทาศาลก่าินิั สืวพุาิ ิาทาี่ศาล
เนห็ิสทคนรกาหิด
(๒) ถา้ การาาสาเนิาส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูลิ้ิั จบาาใหก้ รบวนิพนจารณาล่าชา้ หรืาเนป็ิา่ี
เนส่ืาทเนสีุแก่คู่คนาทซ่ึอาา้ อานอขา้ ทูลิ้ิั หรืาทีเนหิตผลแสดอน่าไท่าาจส่อสาเนิาส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูล
ิ้ัิให้แล้นเนสร็จภาุใิเนนลาา่ีกาหิดได้ ให้คู่คนาทฝ่ าุา่ีา้าอานอข้าทูลุื่ิคาร้าอิ่าศาล
ขา า ิต า า ิ อ ด ส่ อ ส า เน ิ า ส่ื า า่ี วัิ าึ ก ข้า ทู ล แ ลบ ข า ิ า ส่ื า าี่ วัิ าึ ก ข้า ทู ล ิ้ ัิ ส่ อ ท า ศา ล ก่ า ิ
นิั สืวพุาิิาทา่ีศาลเนห็ิสทคนรกาหิด

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๐

ถา้ คู่คนาทฝ่ าุาี่าา้ อานอไท่สาทารถิาส่ืาา่ีวิั าึกขา้ ทูลิ้ัิส่อทาศาลไดภ้ าุใิเนนลา
ิาทนรรคหิ่ึอ ศาลจบกาหิดใหา้ าการิรนจขา้ ทูลดอั กล่าน ณ สถาิา่ี เนนลา แลบภาุใิเนอื่าิไข
ิาทา่ีศาลเนห็ิสทคนรแลน้ แิ่สภาพแห่อขา้ ทูลิ้ิั ๆ กไ็ ด้

ขา้ ๒๐ คู่คนาทฝ่ าุา่ีถูกาีกฝ่ าุหิ่ึอาา้ อานอขา้ ทูลาี่วิั าึกโดุเนครื่าอคาทพนนเนิาร์หรืา
ปรบทนลผลโดุเนครื่าอคาทพนนเนิาร์ทาเนป็ิพุาิหลกั ฐาิุิั ิิ าาจุื่ิคาแถลอคดั คา้ ิการาา้ อ
ขา้ ทูลิ้ิั ิ่าศาลก่าิการสืวขา้ ทูลิ้ิั เนสร็จ โดุเนหิตา่ีนา่ ส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูลิ้ิั ปลาท หรืาขา้ ทูล
ิ้ัิปลาท หรืาสาเนิาส่ืาาี่วิั าึกขา้ ทูลิ้ัิไท่ถูกิา้ อกวั ขา้ ทูลา้อั หทดหรืาวาอส่นิ เนนิ้ แิ่
จบแสดอใหเ้นห็ิเนป็ ิาี่พาใจแก่ศาลน่าทีเนหิตาิั สทคนราี่ไท่าาจาราวเนหิตแห่อการคดั คา้ ิิ้ิั ได้
ก่าิเนนลาดอั กล่าน คู่คนาทฝ่ าุิ้ิั าาจุ่ืิคาร้าอขาาิตาาิคดั คา้ ิการาา้ อขา้ ทูลหรืาสื่าหรืา
สาเนิาส่ืาา่ีวิั าึกขา้ ทูลเนช่ิน่าิ้ิั ิ่าศาลไท่น่าเนนลาใด ๆ ก่าิพนพากษาคดี แลบถา้ ศาลเนห็ิน่า
คู่คนาทฝ่ าุิ้ิั ไท่าาจุกขา้ คดั คา้ ิไดก้ ่าิิ้ัิแลบคาร้าอทีเนหิตผลฟัอไดก้ ใ็ ห้ศาลาิตาาิิาท
คาร้าอ ใิกรณีา่ีทีการคดั คา้ ิดอั นา่ ทาิ้ี ใหิ้ าทาิรา ๑๒๖ แห่อ ป.น.น พ. ทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท

การิาสืวถึอคนาทถูกิ้าอหรื าคนาทิ่าเนช่ืาถืาขาอข้าทูลาี่วัิาึกโดุเนครื่ าอ
คาทพนนเนิาร์หรืาปรบทนลผลโดุเนคร่ืาอคาทพนนเนิาร์ใหค้ ู่คนาทฝ่ าุา่ีกล่านาา้ อิาสืวถึอลกั ษณบ
หรืานนรีการา่ีใช้สร้าอเนก็วรักษา หรืาสื่าสารขา้ ทูลิ้ัิ ลกั ษณบหรืานนรีการเนก็วรักษา คนาท
ครวถน้ ิ แลบไท่ทีการเนปล่ีุิแปลอขาอขา้ คนาท รนทา้อั พฤินการณ์า่ีเนก่ีุนขา้ อา้อั ปนอ

ขา้ ๒๑ ให้ิาคนาทใิขา้ ๑๙ แลบ ๒๐ ทาใช้วอั ควั แก่การิาสืวขา้ ทูลาี่วิั าึกไน้
ใิหรืาไดท้ าจากไทโครฟน ลท์ สื่าานเนล็การาินกส์ หรืาส่ืาาาอเนาคโิโลุสี ารสิเนาศปรบเนภาา่ืิ
โดุาิตโลท

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๑

หมวด ๓
กระบวนพจิ ารณาช้ันอุทธรณ์และฎกี า

ส่วนที่ ๑
ช้ันอุทธรณ์

๑. การตรวจอทุ ธรณ์

ทีหลกั เนกณฑด์ อั ิ้ี
๑.๑ กรณีา่ีิาทคาพนพากษาจาเนลุิา้ อรัวโาษจาคตกหรืาสถาิา่ีหิกั กน่าิ้ิั แลบจาเนลุ
ไท่ไดถ้ ูกคตทขอั จาเนลุจบุิื่ าตารรณ์ไดิ้ ่าเนท่ืาแสดอิิิ่าเนจา้ พิกั อาิศาลใิขณบุิื่ าตารรณ์ ุกเนนิ้
จาเนลุได้รัวการราการลอโาษจาคตกหรืารัวโาษจาคตกิาทคาพนพากษาครวถน้ ิแลน้ ิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๙๘ นรรคสาท แลบ นรรคสี่
๑.๒ าตารรณ์ุิ่ื ภาุใิกาหิด ๑ เนดืาิ ิวั แิ่นิั า่าิหรืาถืาน่าไดา้ ่าิคาพนพากษาหรืา
คาส่อั หรืาภาุใิกาหิดเนนลาา่ีไดร้ ัวาิตาาิใหข้ ุาุหรืาไท่
๑.๓ าตารรณ์ิา้ อหา้ ทิาท ป.น.น า. หรืากฎหทาุาื่ิหรืาไท่ เนช่ิ ิา้ อหา้ ทิาท ป.น.น า.
ทาิรา ๑๙๓ านน แลบไท่ทีการาิตาาิใหา้ ตารรณ์หรืาไท่ทีการรัวราอาตารรณ์ิาท ป.น.น า. ทาิรา
๑๙๓ ิรี หรืาเนป็ ิาตารรณ์าี่ไท่รบวตขา้ เนาจ็ จรนอโดุุา่ หรืาขา้ กฎหทาุิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๓
นรรคสาอ หรืาิา้ อหา้ ทเนพราบเนป็ิคาสั่อรบหนา่ อพนจารณาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๖ แิ่ไท่คนรสั่อ
ไท่รัวาตารรณ์ เนพราบเนป็ ิขา้ เนา็จจรนอหรืาขา้ กฎหทาุา่ีไท่เนป็ ิสารบแก่คดีาิั คนรได้รัวการ
นิน นจฉุั ิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๒๒๕ นรรคหิ่ึอ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕
๑.๔ ขา้ เนาจ็ จรนอหรืาขา้ กฎหทาุชดั เนจิหรืาไท่ หรืาไดุ้ กข้ึิน่ากิั ทาแลน้ ใิศาลช้ิั ิิ้
แลบไท่ิา้ อดน้ ุขา้ ุกเนนิ้ หรืาไท่ ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๒๒๕ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ หรืา
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๙๕ แลน้ แิ่กรณี
๑.๕ าตารรณ์ชาวดน้ ุ ป.น.น พ. ทาิรา ๑๘ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๒๑๕, ๑๕ หรืาไท่
๑.๖ ผาู้ ตารรณ์แลบผเู้นรีุอาตารรณ์ทีาาิาจหรืาไท่

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๒

ข้อสังเกต
(๑) การขุาุรบุบเนนลาุิื่ าตารรณ์ (ฎีกา) เนป็ ิาาิาจขาอศาลช้ิั ิิ้ าี่จบพนจารณา
แลบ ทีคาส่ัอิาทวาวาั าิั นแห่อ ป.นน.พ. ทาิรา ๒๓ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ เนทื่าศาลช้ิั ิิ้
ทีคาส่ัอาิตาาิให้ขุาุรบุบเนนลา คนรรบวตนิั เนดืาิ ปี า่ีทีสนารนุื่ิาตารรณ์ (ฎีกา) แิ่ถา้ สั่อ
าิตาาิใหข้ ุาุเนป็ินิั หรืาเนดืาิ การเนร่นทิวั นิั า่ีขุาุถดั จากเนนลาเนดนท ไท่ิา้ อคาิึอน่านิั สน้ิสตด
เนนลาเนดนทจบิรอกวั นิั หุดต หรืาไท่ (ฎีกาาี่ ๕๑๖/๒๕๒๒) แลบเนฉพาบคู่คนาทเนา่าิ้ิั าี่ทีสนารนร้าอ
ขาขุาุรบุบเนนลาาตารรณ์ ผูป้ รบกิั จาเนลุทนใช่คู่คนาทใิคดี ไท่ทีสนารนาตารรณ์ จึอไท่ทีสนารนร้าอ
ขาขุาุรบุบเนนลาาตารรณ์ (ฎีกาา่ี ๗๒๒๓/๒๕๓๙)
คาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ า่ีาิตาาิใหข้ ุาุรบุบเนนลาาตารรณ์ คู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอทีสนารน
าตารรณ์คัดค้าิิ่าศาลาตารรณ์ได้ เนพราบคาส่ัอขาอศาลช้ัิิ้ิดัอกล่านเนป็ ิคาส่ัอภาุหลัอ
า่ีศาลช้ิั ิิ้ าาคาพนพากษาแลน้ แลบุอั ไท่ไดท้ ีการสอ่ั รัวาตารรณ์ จึอไท่เนป็ิคาสั่อรบหน่าอพนจารณา
(ฎีกาา่ี ๓๐๘๒/๒๕๓๗)
คาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ า่ีไท่าิตาาิให้ขุาุรบุบเนนลาุืิ่ ฎีกา ทนใช่เนป็ ิกรณีาี่ศาลช้ิั ิิ้
ทีคาส่ัอไท่รัวฎีกาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๓ คู่คนาทิา้ อาตารรณ์คาส่ัอดอั กล่านิ่าศาลาตารรณ์
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๓ นรรคหิ่ึอ ทนใช่าตารรณ์ิ่าศาลฎีกาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๔ นรรค หิ่ึอ
(ฎีกาา่ี ๔๐๓๙/๒๕๓๔)
(๒) ถา้ าิาุคนาทเนป็ ิผูล้ อลาุทืาชื่าใิาตารรณ์ (ฎีกา) ิา้ อิรนจดูน่า
- ทีใวแิ่อาิาุคนาทหรืาไท่
- าิาุคนาททีาาิาจลอลาุทืาชื่าหรืาไท่ เนช่ิ าิาุคนาทลอลาุทืาชื่ารัวเนป็ ิ
าิาุหรืาไท่ ใวแิ่อาิาุคนาทรบวตใหา้ ิาุคนาททีาาิาจาตารรณ์ฎีกาหรืาไท่
- าิาุคนาทขาดิ่าาาุตใวาิตาาิให้เนป็ ิาิาุคนาทหรืาไท่
ถา้ ผูร้ ัวทาวาาิาจเนป็ ิผูล้ อลาุทืาชื่าใิาตารรณ์ (ฎีกา) ิา้ อิรนจดูน่า ทีหิัอสืา
ทาวาาิาจหรืาไท่ แลบผูร้ ัวทาวาาิาจไดร้ ัวทาวาาิาจให้ทีาาิาจลอลาุทืาชื่า
ใิาตารรณ์ (ฎีกา) หรืาไท่
กรณีผาู้ ตารรณ์ (ฎีกา) หลาุคิ คนริรนจสาวผเู้นรีุอหรืาเนขีุิฟ้าอาตารรณ์ (ฎีกา) นา่
ผลู้ อลาุทืาชื่าทีาาิาจหรืาไท่ หรืาครวถน้ ิหรืาไท่
(๓) แทส้ ลบสนารนาตารรณ์ (ฎีกา) แลน้ กไ็ ท่ิดั สนารนา่ีจบุืิ่ าตารรณ์ (ฎีกา) ภาุหลอั
(ฎีกาา่ี ๓๐๒/๒๔๙๕)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๓

(๔) ใิคดีาาาา คาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ าี่ไท่าิตาาิให้โจาก์แกไ้ ขเนพ่นทเนินทฟ้าอิ้ัิ
เนป็ิคาสอ่ั รบหนา่ อพนจารณาาี่ไท่าาใหค้ ดีเนสร็จสาินิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๖ จบาตารรณ์าิั าีไท่ได้
แลบสาหรัวกรณีิ้ีจบิา ป.น.น พ. ทาิรา ๒๔, ๒๒๗, ๒๒๘ ทาใชว้ อั ควั ไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๕๗๕/๒๔๙๔)
แิ่คาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ า่ีไท่าิตาาิให้ผูเ้นสีุหาุเนขา้ ร่นทเนป็ ิโจากก์ วั พิักอาิาุั การไท่เนป็ ิ
คาสอ่ั รบหนา่ อพจน ารณา ผเู้นสีุหาุทีสนารนาตารรณ์ไดา้ ิั าี (ฎีกาาี่ ๘๙๒/๒๕๑๖)

๒. การสั่งอทุ ธรณ์

๒.๑ การส่อั รัวาตารรณ์
ถา้ าตารรณ์าีุ่ิ่ื ทาชาวดน้ ุกฎหทาุ ใหท้ ีคาส่อั รัวไนโ้ ดุส่อั นา่
“รับอุทธรณ์ สาเนาให้...(อีกฝ่ าย)แก้” หรืา
“รับอุทธรณ์ของโจทก์ (โจทก์ร่วม) สาเนาให้จาเลยแก้” หรืา
“รับอุทธรณ์ของจาเลยที่ ๑ สาเนาให้โจทก์ (โจทก์ร่ วม) แก้ภายในกาหนด ๑๕ วัน
นับแต่วนั รับสาเนาอุทธรณ์”
ถา้ นิั สตดาา้ ุา่ีครวาตารรณ์เนป็ินิั หุดต ราชการ แลบไดุ้ ิื่ าตารรณ์ใินิั แรกา่ีเนปน ดาาการ
สัอ่ นา่
“ครบอุทธรณ์ในวันที่ ๑๐ ธันวาคม ซึ่งเป็ นวันหยุดราชการ ยื่นอุทธรณ์ในวันนีไ้ ด้
รับอุทธรณ์ สาเนาให้ ...(อีกฝ่ าย)แก้” หรืา “ครบอุทธรณ์ในวันท่ี ๔ เดือนนี้ แต่วันท่ี ๔ และ ๕
เป็นวนั หยดุ ราชการ ย่ืนอุทธรณ์ในวนั นไี้ ด้ รับอุทธรณ์ สาเนาให้...(อีกฝ่ าย)แก้”
จาเนลุซ่ึอิา้ อขอั หรืาจาคตกาุใู่ ิเนรืาิจาุิ่ื าตารรณ์ิ่าพศั ดีภาุใิาาุาต ตารรณ์ (ิาท
ป.น.น า. ทาิรา ๑๙๙) แิ่เนรืาิจาทีหิอั สืาส่อาตารรณ์ถึอศาลเนทื่าพิ้ าาุาต ตารรณ์แลน้ สั่อนา่ “จาเลย
ย่ืนอุทธรณ์ต่อพัศดีเรือนจาในอายอุ ุทธรณ์ ปรากฏตามบันทึกของพัศดีท้ายอุทธรณ์ รับอุทธรณ์
ของจาเลย สาเนาให้โจทก์(โจทก์ร่วม)แก้”
การุิ่ื าตารรณ์ิ่าพศั ดีเนรืาิจา ถา้ นิั สตดาา้ ุเนป็ินิั หุดต ราชการ จาเนลุทีสนารนุิ่ื าตารรณ์
ิ่าพศั ดีใินิั แรกา่ีเนปน ดาาการได้ ถืาน่าไดุ้ ื่ิใิกาหิดาตารรณ์แลน้ (คาส่ัอคาร้าอศาลฎีกาาี่
๕๙๑/๒๕๑๒)
คดีาี่ศาลไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ พนพากษาุกฟ้าอ แทจ้ บถืานา่ จาเนลุุอั ไท่ทีฐาิบเนป็ิจาเนลุ
แิ่เนทื่าสัอ่ รัวาตารรณ์ขาอโจากแ์ ลน้ ิา้ อส่อสาเนิาใหจ้ าเนลุาราว โดุส่อั นา่
“รับอุทธรณ์ของโจทก์ สาเนาให้จาเลยทราบ ส่งสานวนไปศาลอุทธรณ์”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๔

ข้อสังเกต
(๑) ินั าุา่ อการส่ัอาตารรณ์ขา้ อิิ้ าี่ใชค้ าน่า “าีกฝ่ าุ” หทาุถึอ คู่คนาทฝ่ าุาี่ไท่ได้
เนป็ ิผูุ้ ืิ่ าตารรณ์ จึอาาจเนป็ ิโจาก์ โจาก์ร่นท จาเนลุ หรืาผูร้ ้าอ แลน้ แิ่กรณี ใิคาส่ัอศาลคนร
รบวตน่าเนป็ ิคู่คนาทใดให้ชดั เนจิครวถน้ ิ ไท่คนรใช้คาน่า “าีกฝ่ าุ” เนพราบจบเนป็ ิภารบแก่ฝ่ าุ
รตรการ แลบาาจเนกนดคนาทผดน พลาดไดอ้ ่าุ
(๒) หากจาเนลุซ่ึอุอั ไท่ทีฐาิบเนป็ ิจาเนลุไดร้ ัวสาเนิาาตารรณ์แลน้ าาคาแกา้ ตารรณ์
ดูินั าุา่ อคาส่อั ใิเนร่ืาอการแกา้ ตารรณ์
๒.๒ การส่อั ไท่รัวาตารรณ์
ถา้ าตารรณ์ไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุ ใหท้ ีคาส่อั ไท่รัว เนช่ิ
ถา้ าตารรณ์า่ีุิ่ื ทา ศาลรัววาอขา้ ส่นิวาอขา้ ศาลไท่รัว คนรสั่อใหช้ ดั เนจิ เนช่ิ
“รับอุทธรณ์ ข้อ ๑ ข้อ ๒ และข้อ ๓ ส่วนข้อ ๔ เป็ นอุทธรณ์ ในปัญหาข้อเท็จจริง
ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ จึงไม่รับ สาเนาให้โจทก์แก้”
หรืา
“อุทธรณ์ โจทก์ เป็ นอุทธรณ์ ในปัญหาข้อเท็จจริง ต้องห้ามตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๓ ทวิ จึงไม่รับ”
าตารรณ์าี่ทีขา้ คนาทฟ่ ตทเนฟื าุหรืากา้ นร้าน ิา้ อสัอ่ คืิฟ้าอาตารรณ์ใหแ้ ก้ สัอ่ นา่
“อุทธรณ์ข้อ ๓ มีข้อความก้าวร้ าว คืนอุทธรณ์ ให้โจทก์ไปแก้ไขและนามายื่นใหม่
ภายใน ... วนั นบั แต่วนั ท่ีทราบ”

ข้อสังเกต
(๑) กรณีศาลพนพากษาลอโาษจาคตก เนท่ืาครวกาหิดาาุตาตารรณ์โดุไท่ทีฝ่ าุใดุืิ่
าตารรณ์ ศาลิา้ อาากหทาุจาคตกคดีถึอา่ีสตด (สีแดอ) เนสทา โดุาากใินิั ถดั จากนิั ครวกาหิด
ถา้ ไดา้ ากหทาุจาคตกคดีถึอาี่สตดแลน้ ิ่าทาเนรืาิจาส่อาตารรณ์ขาอจาเนลุซ่ึอุิื่ ิ่า
พศั ดีเนรืาิจาใิกาหิดาาุตาตารรณ์ เนท่ืาสั่อรัวาตารรณ์แลน้ จบิา้ อสั่อเนพนกถาิหทาุจาคตกเนท่ืาคดี
ถึอา่ีสตดแลบาากหทาุจาคตกรบหนา่ อาตารรณ์ฎีกา (สีเนหลืาอ) ใหท่ดน้ ุ
(๒) าิาุจาเนลุุิ่ื าตารรณ์แลบศาลสั่อรัวไนแ้ ลน้ ิ่าทาจาเนลุุิื่ าตารรณ์ใิกาหิด
าาุตาตารรณ์ผ่าิเนรืาิจาาีก ศาลิา้ อเนวนกินั จาเนลุทาสาวถาทน่าจาเนลุิา้ อการาตารรณ์ฉววั ใด
แลน้ ส่ัอรัวาตารรณ์ฉววั าี่จาเนลุิา้ อการ ถา้ จาเนลุิา้ อการฉววั าี่จาเนลุุ่ืิ ิา้ อสั่อเนพนกถาิคาส่ัอ
รัวาตารรณ์ฉววั า่ีาิาุจาเนลุุิ่ื ไนด้ น้ ุ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๕

(๓) คดีาาาาาี่ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาุกฟ้าอโจากโ์ ดุนนินจฉุั น่า การกรบาาขาอจาเนลุ
ไท่เนป็ิคนาทผดน จาเนลุทีสนารนุิ่ื าตารรณ์ฎีกาฝ่ าุเนดีุนน่าคานนินจฉัุขาอศาลใิวาอปรบเนด็ิจาเนลุ
ไท่เนห็ิพา้ อดน้ ุได้ (ฎีกาา่ี ๗๔๑-๗๔๕/๒๕๐๙)

๓. การอุทธรณ์คาส่ังไม่รับอุทธรณ์

คู่คนาททีสนารนุืิ่ าตารรณ์คาสั่อไท่รัวาตารรณ์ภาุใิ ๑๕ นิั ิวั แิ่นิั ฟัอคาส่ัอิาท
ทาิรา ๑๙๘ านน เนทื่าทีคาร้าอาตารรณ์คาส่อั ุิื่ ิ่าศาลภาุใิกาหิด ส่อั นา่

“รับคาร้องอุทธรณ์คาส่ัง สาเนาให้......... รีบส่งไปศาลอุทธรณ์”
หากศาลาตารรณ์พนจารณาคาร้าอาตารรณ์คาส่ัอิ้ัิแลน้ ทีคาส่ัอุืิิาทคาปฏนเนสร
ขาอศาลช้ิั ิิ้ หรืาทีคาส่อั ใหร้ ัวาตารรณ์ คาสั่อขาอศาลาตารรณ์ุา่ ทเนป็ิาี่สตดิาท ป.น.น า. ทาิรา
๑๙๘ านน นรรคสาท คู่คนาทจบฎีกาไท่ได้ เนทื่าคู่คนาทุิ่ื ฎีกาคาสอ่ั ขาอศาลาตารรณ์ดอั กล่าน ส่อั นา่
“ศาลอุทธรณ์ มีคาส่ังยืนตามคาปฏิเสธของศาลช้ันต้นที่ไม่รับอุทธรณ์ คาส่ังของ
ศาลอุทธรณ์จึงเป็นที่สุดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๙๘ ทวิ วรรคสาม
ไม่รับฎกี า”

ข้อสังเกต
(๑) การส่อสาินิไปศาลาตารรณ์คนรรบวตให้ชัดเนจิิาทเนขิาาิาจน่าเนป็ ิศาล
าตารรณ์ใด
(๒) หากทีการาตารรณ์คาส่ัอไท่รัวฎีกาภาุใิ ๑๕ นิั ิวั แิ่นิั ฟัอคาส่ัอ ใหศ้ าลรีว
ส่อคาร้าอิ้ิั ไปุอั ศาลฎีกาพร้าทดน้ ุฎีกาแลบคาพนพากษาหรืาคาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ แลบศาลาตารรณ์
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๔ นรรคหิ่ึอ

๔. การอนุญาตให้อุทธรณ์ในปัญหาข้อเทจ็ จริง

คดีาี่ิา้ อห้าทาตารรณ์ใิปัาหาข้าเนา็จจรนอิาททาิรา ๑๙๓ านน ิ้ัิ าาจาิตาาิ
ให้าตารรณ์ใิปัาหาขา้ เนา็จจรนอได้โดุผูพ้ นพากษาซ่ึอพนจารณาหรืาลอช่ืาใิคาพนพากษาหรืา
าาคนาทเนห็ิแุอ้ ใิศาลช้ัิิ้ิ การาิตาาิคนรใช้ถา้ ุคาาี่รบวตไนใ้ ิทาิรา ๑๙๓ ิรี เนช่ิ
“อุทธรณ์ ของโจทก์ข้อ ๑ ท่ีว่า …..... เป็ นอุทธรณ์ ในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ ามอุทธรณ์
พิเคราะห์แล้ว เห็นว่าข้อความท่ีตัดสินนั้นเป็ นปั ญหาสาคัญอันควรสู่ศาลอุทธรณ์ จึงอนุญาต
ให้ อุทธรณ์ ได้ ”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๖

เนทื่าผูา้ ตารรณ์ขาให้ผูพ้ นพากษาผูท้ ีสนารนาิตาาิให้าตารรณ์ใิปัาหาข้าเนา็จจรนอ
ศาลช้ิั ิิ้ ิา้ อส่อคาร้าอพร้าทสาินิไปุอั ผูพ้ นพากษาิาทาี่รบวตไนใ้ ิคาร้าอขาเนพื่าพนจารณา
คาร้าอิ่าไปโดุิาวาวาั าิั น ป.นน.พ. ทาิรา ๒๒๔ นรรคาา้ ุ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ ทาใช้
วอั ควั โดุาิตโลท (เนาีุวเนคีุอคาสั่อคาร้าอศาลฎีกาาี่ ๙๗๔/๒๕๓๙ แลบฎีกาา่ี ๒๑๘๖/๒๕๕๐)
แิ่การขาให้าุั การสูอสตดพนจารณารัวราอาตารรณ์ ผาู้ ตารรณ์ิา้ อไปดาเนินิการร้าอขาิ่าาุั การ
สูอสตดเนาอ ศาลไท่ทีหิา้ า่ีิา้ อส่อสาินิแลบาตารรณ์ไปุอั าุั การสูอสตด (ฎีกาาี่ ๒๑๕๔/๒๕๔๐)

การขาาิตาาิให้าตารรณ์ (ฎีกา) หากผูา้ ตารรณ์ (ฎีกา) รบวตชื่าผูพ้ นพากษาหลาุคิ
ใิคาร้าอ ศาลช้ัิิ้ิิ้าอส่อสาินิไปให้ผูพ้ นพากษาาตกคิา่ีรบวตชื่าใิคาร้าอพนจารณาน่า
จบาิตาาิหรืาไท่ แิ่ถา้ ผูา้ ตารรณ์ (ฎีกา) ุืิ่ คาร้าอขาให้ผูพ้ นพากษาซ่ึอพนจารณาใิศาลช้ิั ิิ้
าิตาาิให้าตารรณ์ (ฎีกา) โดุทนได้รบวตชื่าผูพ้ นพากษาศาลช้ัิิ้ิ ุ่าทหทาุถึอผูพ้ นพากษา
ซ่ึอพนจารณาแลบลอช่ืาใิคาพพน ากษาศาลช้ิั ิิ้ เนา่าิ้ิั

ข้อสังเกต
(๑) ดตลพนินจาิตาาิใหา้ ตารรณ์เนป็ิดตลพนินจเนด็ดขาดขาอผพู้ นพากษาผูท้ ีาาิาจ ศาลสูอ
ไท่ทีาาิาจไปพนเนคราบห์าีกช้ิั หิ่ึอ (ฎีกาาี่ ๖๘๕/๒๕๒๓ (ปรบชตทใหา่)) จบาตารรณ์ฎีกาิ่าไป
ไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๓๙๕๑/๒๕๓๒)
(๒) หากผพู้ นพากษาา่ีาิตาาิใหา้ ตารรณ์ ทนไดเ้นป็ิผพู้ นจารณาหรืาลอช่ืาใิคาพนพากษา
หรืาาาคนาทเนห็ิแุอ้ ใิศาลช้ิั ิิ้ การาิตาาิใหา้ ตารรณ์ดอั กล่าน ไท่ชาวดน้ ุทาิรา ๑๙๓ ิรี
(ฎีกาา่ี ๑๗๔/๒๕๓๐)
(๓) ผพู้ พน ากษาซ่ึอพนจารณาใิศาลช้ิั ิิ้ หทาุถึอ ผพู้ นพากษาาี่พนจารณาคดีใิศาลเนดนท
เนา่าิ้ิั ผพู้ พน ากษาซ่ึอพนจารณาใิศาลรัวปรบเนดิ็ ไท่ทีสนารนาิตาาิใหา้ ตารรณ์ใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอ
(ฎีกาาี่ ๓๔๒๐/๒๕๓๘)
(๔) ป.นน.า.ทาิรา ๑๙๓ ิรี ปรบกาว ทาิรา ๒๒๑ ไท่ไดว้ าั าิั นให้าาิาจารนวดี
ผูพ้ นพากษาศาลช้ัิิ้ิาิตาาิให้าตารรณ์หรืาฎีกาดัอเนช่ิผูพ้ นพากษาซ่ึอพนจารณาแลบลอชื่า
ใิคาพนพากษาศาลช้ิั ิิ้ หรืาศาลาตารรณ์ แทา้ รนวดีผูพ้ นพากษาศาลช้ิั ิิ้ จบิรนจสาินิหลอั
ทีคาพนพากษา หรืารบหนา่ อการพนจารณาคดี หรืาส่อั คาร้าอขาเนปล่ีุิินั ผพู้ นพากษา แิ่กเ็นป็ิการส่ัอ
คาร้าอาีุ่ิื่ ิ่าิิิาทวาวาั าิั นแห่อกฎหทาุนา่ ดน้ ุนนรีพนจารณาคนาท เนป็ิการิรนจสาินิเนพื่า
รบทดั รบนอั การใช้รบเนวีุวนนรีิ่าอ ๆ าิั เนป็ ิาาิาจหิ้าา่ีิาทา่ีกาหิดไนใ้ ิพรบรรรทิูา
ศาลุตินรรรท ทาิรา ๑๑ (๒) ถึอ (๔) เนทื่าารนวดีผูพ้ นพากษาศาลช้ิั ิิ้ ทนไดพ้ นจารณาหรืาลอชื่า

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๗

ใิคาพนพากษา หรืาาาคนาทเนห็ิแุอ้ ใิศาลช้ิั ิิ้ จึอไท่าาจาิตาาิใหา้ ตารรณ์หรืาฎีกาไดิ้ าท
ป.น.น า. ทาิรา ๑๙๓ ิรี ปรบกาว ทาิรา ๒๒๑ (ฎีกาา่ี ๕๖๖/๒๕๕๕)

๕. การส่งสาเนาอทุ ธรณ์

เนท่ืาศาลสั่อรัวาตารรณ์แลน้ จบิา้ อส่อสาเนิาาตารรณ์ใหา้ ีกฝ่ าุแกภ้ าุใิ ๑๕ นิั ิวั แิ่
นิั รัวสาเนิาาตารรณ์ เนจา้ หิา้ าี่ศาลจบพนทพห์ ทาุิดั ส่อสาเนิาาตารรณ์เนสิาใหผ้ ูพ้ นพากษาลอิาท
ศาลคนริรนจดูน่าทีขา้ คนาทให้แกา้ ตารรณ์ภาุใิ ๑๕ นิั หรืาไท่ ทนใช่เนพื่าให้าราวเนา่าิ้ัิ
(ฎีกาา่ี ๑๙๒๗/๒๕๓๗) แิ่ใิกรณีส่อสาเนิาาตารรณ์ใหจ้ าเนลุซ่ึอุอั ไท่ทีฐาิบเนป็ิจาเนลุ ิา้ อที
ขา้ คนาทนา่ ส่อสาเนิาาตารรณ์ทาเนพา่ื จาเนลุาราว

การส่อสาเนิาาตารรณ์ิ้ี ศาลทีหิา้ า่ีส่อิาททาิรา ๒๐๐ ผูา้ ตารรณ์ไท่จาิา้ อนาอเนอนิ
ค่าส่อสาเนิาาตารรณ์ (ฎีกาาี่ ๓๖๐๓/๒๕๓๒) แทใ้ ิคดีาาาาา่ีราษฎรเนป็ ิโจาก์ศาลช้ัิิ้ิ
พนพากษาุกฟ้าอโจาก์ใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอ ก็จบิา ป.นน.พ. ทาิรา ๗๐ นรรคสาอ ปรบกาว
ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ ทาใช้วัอคัวโดุให้ผูา้ ตารรณ์เนป็ ิผูิ้ าส่อสาเนิาาตารรณ์หาได้ไท่ (ฎีกาา่ี
๓๔๗๘/๒๕๒๔, คาสอ่ั คาร้าอศาลฎีกาา่ี ๒๖๙๓/๒๕๓๗)

ถา้ ผูร้ ัวสาเนิาาตารรณ์เนป็ ิพิกั อาิาุั การโจาก์ เนจา้ หิา้ า่ีศาลจบินดิ่าใหโ้ จากท์ ารัว
โจากจ์ บลอลาุทืาชื่ารัวสาเนิาาตารรณ์ไนา้ ่ีหิ้าาตารรณ์ แิ่ถา้ ผูร้ ัวสาเนิาเนป็ ิจาเนลุซ่ึอถูกขอั
า่ีเนรืาิจาศาลจบเนวนกินั จาเนลุทาลอลาุทืาช่ืารัวสาเนิาาตารรณ์าี่ศาล แิ่ถา้ เนป็ ิจาเนลุา่ีไท่ได้
ถูกขอั หรืาใิคดีา่ีราษฎรเนป็ิโจากฟ์ ้าอ เนจา้ หิา้ าี่ศาลจบพนทพห์ ทาุส่อสาเนิาาตารรณ์ใหจ้ าเนลุ
โจากห์ รืาาิาุโจากแ์ ลน้ เนสิาผพู้ นพากษาลอิาท

กรณีาี่ศาลาิตาาิใหผ้ เู้นสีุหาุเนขา้ เนป็ิโจากร์ ่นทแลน้ โจากร์ ่นท แลบพิกั อาิาุั การ
ิ่าอทีฐาิบเนป็ิโจากด์ น้ ุกิั เนทื่าจาเนลุุิ่ื าตารรณ์ ศาลิา้ อสั่อใหส้ ่อสาเนิาาตารรณ์ใหโ้ จากร์ ่นท
ดน้ ุ (ฎีกาาี่ ๑๗๓๗/๒๕๓๘)

เนทื่าส่อสาเนิาาตารรณ์ใหค้ ู่คนาทแลน้ เนจา้ หิา้ า่ีศาลจบเนสิาราุอาิการส่อสาเนิาาตารรณ์
ใหผ้ พู้ นพากษาสอ่ั ถา้ ราุอาิปรากฏนา่ ส่อสาเนิาาตารรณ์ได้ ใหส้ ่อั ใิราุอาิการส่อหทาุนา่ “รวม”

แิ่ถา้ ราุอาิการส่อหทาุปรากฏน่าส่อไท่ได้ เนพราบหาินั ไท่พว หรืาหลวหิี หรืา
จอใจไท่รัวสาเนิา จบิา้ อทีคาสัอ่ ิาททาิรา ๒๐๑ เนช่ิ

“ส่งสาเนาอุทธรณ์ให้จาเลยไม่ได้ เพราะหาตัวจาเลยไม่พบ รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์”
หรืา “ส่งสาเนาอุทธรณ์ให้จาเลยไม่ได้ เนื่องจากจาเลยหลบหนี รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๘

หรืา “ส่งสาเนาอุทธรณ์ ให้จาเลยไม่ได้ เพราะจาเลยจงใจไม่รับสาเนาอุทธรณ์ รวมสานวน
ส่ งศาลอุทธรณ์ ”

๖. การแก้อุทธรณ์

คู่คนาทฝ่ าุา่ีรัวสาเนิาาตารรณ์ ิา้ อุิื่ คาแกา้ ตารรณ์ิ่าศาลภาุใิ ๑๕ นิั ิวั แิ่นิั รัว
เนท่ืาคาแกา้ ตารรณ์ไดุ้ ิ่ื ิ่าศาลภาุใิกาหิดแกา้ ตารรณ์แลน้ ส่อั ใิคาแกา้ ตารรณ์นา่

“รับคาแก้อุทธรณ์ สาเนาให้ ....... (ระบุคู่ความอีกฝ่ าย)รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์ ”
หรืา “ครบกาหนดแก้อุทธรณ์ ในวันท่ี ๖ เมษายน ซึ่งเป็ นวันหยุดราชการ ยื่นคาแก้อุทธรณ์
ในวันนีไ้ ด้ รับคาแก้อุทธรณ์ สาเนาให้ ........ (ระบุคู่ความอีกฝ่ าย) รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์ ”
หรืา

“ครบกาหนดแก้อุทธรณ์ในวันที่ ๘ เดือนนี้ แต่วันท่ี ๘ และ ๙ เป็ นวันหยุดราชการ
ยื่นคาแก้อุทธรณ์ในวันนีไ้ ด้ รับคาแก้อุทธรณ์ สาเนาให้ ... (ระบุคู่ความอีกฝ่ าย) รวมสานวนส่ง
ศาลอุทธรณ์ ”

คาแกา้ ตารรณ์าีุ่ืิ่ ิ่าศาลเนทื่าพิ้ กาหิดแกา้ ตารรณ์แลน้ ศาลจบรัวไนใ้ ิฐาิบเนป็ิ
คาแถลอการณ์ โดุสอ่ั นา่

“คาแก้อุทธรณ์ย่ืนเมื่อพ้นกาหนดแล้ว รับเป็นคาแถลงการณ์ สาเนาให้... (ระบคุ ู่ความ
อีกฝ่ าย)รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์”

คาแก้าตารรณ์ขาอจาเนลุซ่ึอุอั ไท่ทีฐาิบเนป็ ิจาเนลุ แท้จบุื่ิิ่าศาลใิกาหิด
แกา้ ตารรณ์หรืาุิื่ ภาุหลอั กาหิดแกา้ ตารรณ์ ศาลจบส่อั รัวใิฐาิบเนป็ิคาแถลอการณ์ โดุส่อั นา่

“รับเป็นคาแถลงการณ์ สาเนาให้โจทก์ รวมสานวนส่งศาลอุทธรณ์”
า้อั ิ้ี หากจาเนลุซ่ึอุอั ไท่ทีฐาิบเนป็ ิจาเนลุุ่ืิคาแกา้ ตารรณ์ภาุหลอั ศาลส่อสาินิ
ไปศาลาตารรณ์แลน้ ส่อั นา่
“รับเป็นคาแถลงการณ์ สาเนาให้โจทก์ ส่งศาลอุทธรณ์เพ่ือรวมสานวน”
ถา้ คู่คนาทรัวสาเนิาาตารรณ์แลน้ ไทุ่ิื่ คาแกา้ ตารรณ์ิ่าศาลภาุใิกาหิด เนจา้ หิา้ า่ี
ศาลจบาาราุอาิเนสิาผพู้ พน ากษาเนพาื่ พจน ารณาสอ่ั ใหส้ อ่ั ใิราุอาิขาอเนจา้ หิา้ าี่นา่
“ส่ งสานวนไปศาลอุทธรณ์ ”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๔๙

๗. การแก้ไขเพมิ่ เตมิ อุทธรณ์

ผูา้ ตารรณ์จบแก้ไขเนพ่นทเนินทาตารรณ์เนดนทา่ีุ่ืิไนก้ ็ได้ ถ้าเนป็ ิการเนพ่นทปรบเนด็ิจาก
าตารรณ์เนดนทิา้ อาาภาุใิกาหิด ๑ เนดืาิ (เนาีุวเนคีุอฎีกาาี่ ๑๙๖๖/๒๕๑๕ แลบ ๒๑๘/๒๕๓๑)
หากผูา้ ตารรณ์ขาเนพ่นทเนินทาตารรณ์โดุทีลักษณบแลบเนิ้ืาหาเนป็ ิการเนพน่ทปัาหาข้ึิเนท่ืาพ้ิ
กาหิดเนนลาาตารรณ์แลน้ ิา้ อไท่าิตาาิให้เนพน่ทเนินทาตารรณ์ แิ่ให้รัวไนเ้นป็ ิคาแถลอการณ์
(ฎีกาา่ี ๔๓๐/๒๕๒๕) แิ่ถา้ เนป็ ิเนพีุอการแกไ้ ขขา้ วกพร่าอ ไท่ใช่เนพน่ทปรบเนด็ิจากาตารรณ์เนดนท
ุิื่ คาร้าอเนทื่าพิ้ รบุบเนนลาาตารรณ์ได้ (ฎีกาาี่ ๒๕๗๕/๒๕๑๖)

ถา้ ส่อั รัว สั่อนา่
“รับอุทธรณ์เพ่ิมเติมของโจทก์ (จาเลย) สาเนาให้จาเลย (โจทก์) แก้”
ถา้ ไท่รัว สอ่ั นา่
“อุทธรณ์เพิ่มเติมของโจทก์ (จาเลย) เป็ นการเพ่ิมประเดน็ จากอุทธรณ์เดิมและยื่นมา
เมื่อพ้นอายอุ ุทธรณ์ จึงไม่รับ ไท่าิตาาิใหเ้นพท่น เนินทาตารรณ์ แิ่ใหร้ ัวไนเ้นป็ิคาแถลอการณ์ ”

๘. การถอนอุทธรณ์

ถา้ ุอั ไท่ได้ส่อสาินิไปศาลาตารรณ์ ศาลช้ัิิ้ิสั่อาิตาาิให้ถาิาตารรณ์ได้
ิาททาิรา ๒๐๒ (ฎีกาา่ี ๑๗๓/๒๔๘๓) สั่อใิคาร้าอขาถาิาตารรณ์นา่

“สาเนาให้ โจทก์ ศาลยังไม่ได้ ส่ งสานวนไปศาลอุทธรณ์ อนุญาตให้ จาเลย
ถอนอุทธรณ์ได้ ให้ออกหมายจาคุกเมื่อคดีถึงท่ีสุดแก่จาเลย” หรืา

“สาเนาให้ จาเลย ศาลยังไม่ ได้ ส่ งสานวนไปศาลอุทธรณ์ อนุญาตให้ โจทก์
ถอนอุทธรณ์ ได้ ”

แิ่ถา้ ศาลช้ิั ิิ้ ไดส้ ่อสาินิไปศาลาตารรณ์แลน้ ศาลช้ิั ิิ้ ไท่ทีาาิาจสั่อาิตาาิ
ใหถ้ าิาตารรณ์ คนรสัอ่ คาร้าอนา่

“สาเนาให้........ ส่งศาลอุทธรณ์เพ่ือพิจารณาสั่ง”

ข้อสังเกต
เนท่ืาศาลาิตาาิใหถ้ าิาตารรณ์แลน้ จบิา้ อวอั ควั คดีิาทคาพนพากษาขาอศาลช้ิั ิิ้
ิ่าไป (ฎีกาาี่ ๑๖๗๓/๒๕๒๒)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๐

๙. การถอนฟ้อง ยอมความ หรือถอนคาร้องทุกข์ในคดคี วามผดิ ต่อส่วนตวั ระหว่างอุทธรณ์

ใิคดีคนาทผนดิ่าส่นิินั เนทื่าศาลช้ัิิิ้ พนพากษาลอโาษจาเนลุ แลบจาเนลุไดุ้ ื่ิ
าตารรณ์คาพนพากษาไนแ้ ลน้ โจากถ์ าิฟ้าอรบหน่าอาตารรณ์ได้ เนท่ืาโจากุ์ ิื่ คาร้าอขาถาิฟ้าอ
จบิ้าอสาวจาเนลุน่า จาเนลุคัดค้าิการถาิฟ้าอหรืาไท่ าาอปฏนวัินจาเนลุจบลอลาุทืาช่ืา
ไท่คดั คา้ ิทาาา้ ุคาร้าอดน้ ุ สอ่ั คาร้าอนา่

“ปรากฏว่าจาเลยไม่คัดค้านการถอนฟ้องโดยลงลายมือชื่อมาท้ายคาร้ องแล้ว
ส่ งศาลอุทธรณ์ เพ่ือพิจารณาสั่ง”

เนทื่าทีคาร้าอน่า คู่คนาทไดุ้ าทคนาทหรืาถาิคาร้าอาตกข์ุื่ิิ่าศาล ให้ิรนจดูน่า
การุาทคนาทหรืาถาิคาร้าอาตกข์ดัอกล่านถูกิา้ อแลบชาวด้นุกฎหทาุหรืาไท่ ถา้ เนห็ิน่า
ชาวดน้ ุกฎหทาุ กรณีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจาก์ สาวโจากก์ ่าินา่ จบคดั คา้ ิหรืาไท่

ถา้ โจากไ์ ท่คดั คา้ ิ ส่อั นา่
“สอบแล้วโจทก์ไม่ค้าน ส่งศาลอุทธรณ์เพ่ือพิจารณา”
แิ่ถา้ ศาลช้ิั ิิ้ ส่อสาินิไปุอั ศาลาตารรณ์แลน้ หากเนป็ ิกรณีา่ีไท่ิา้ อสาวโจาก์
ใหส้ ่อั คาร้าอนา่ “ส่งศาลอุทธรณ์เพื่อพิจารณาส่ัง”
กรณีโจากร์ ่นทุิ่ื คาร้าอขาถาิฟ้าอคดีคนาทผนดิ่าส่นิินั คนรสาวใหไ้ ดค้ นาทนา่
ุาทคนาทหรืาถาิคาร้าอาตกข์ เนพ่ืาทนใหเ้นป็ิปัาหาแก่ศาลาตารรณ์ (หรืาศาลฎีกา) าี่จบพนจารณา
นา่ ฟ้าอขาอพิกั อาิาุั การโจากุ์ อั คอาุหู่ รืาิกไปดน้ ุ
ใิคดีคนาทผดน ิ่าส่นิินั หากโจากุ์ ิ่ื คาร้าอขาถาิฟ้าอภาุใิกาหิดรบุบเนนลา
าตารรณ์หรืาฎีกา แทไ้ ท่ทีคู่คนาทฝ่ าุใดาตารรณ์ หรืาฎีกา เนท่ืาจาเนลุไท่คดั คา้ ิ ศาลช้ิั ิิ้ ชาว
าี่จบาิตาาิใหถ้ าิฟ้าอได้ (ฎีกาาี่ ๕๖๘/๒๕๒๘ (ปรบชตทใหา่))

๑๐. จาเลยตายระหว่างอทุ ธรณ์

เนทื่าทีคาร้าอน่า จาเนลุถึอแก่คนาทิาุปรากฏิาทใวทรณวิั ราา้ ุคาร้าอ ก่าิส่อ
สาินิไปศาลาตารรณ์ ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ไิ่สนิให้ไดค้ นาทเนสีุก่าิน่าจาเนลุถึอแก่คนาทิาุจรนอ
หรืาไท่ โดุสอ่ั คาร้าอนา่

“นัดไต่สวน สาเนาคาร้องให้โจทก์ หากจะคัดค้านให้คัดค้านภายในวนั นัด”
เนทื่าถึอนิั ิดั ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ไิ่สนิใหไ้ ดค้ นาทเนกีุ่นกวั การิาุขาอจาเนลุ แลน้ จึอสอ่ั นา่
“ส่งศาลอุทธรณ์ เพื่อพิจารณาส่ัง”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๑

๑๑. การส่งสานวนคดีที่พพิ ากษาลงโทษประหารชีวติ หรือจาคุกตลอดชีวติ ไปศาลอุทธรณ์
ในเม่ือไม่มกี ารอุทธรณ์

คดีาี่ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษปรบหารชีนนิจาเนลุหรืาจาคตกิลาดชีนนิ แทไ้ ท่ที
การาตารรณ์ ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ ก็วาั าิั นใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ส่อสาินิไปศาลาตารรณ์ ดอั ิ้ิั
เนทื่าครวาาุาต ตารรณ์แลน้ หากไท่ทีฝ่ าุใดุิ่ื าตารรณ์ เนจา้ หิา้ า่ีศาลจบาาราุอาิเนสิาผพู้ นพากษา
ส่อั ใิราุอาิกรบวนิพจน ารณานา่

“ส่งสานวนไปศาลอุทธรณ์ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๔๕ วรรคสอง”

ข้อสังเกต
(๑) คดีา่ีศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษปรบหารชีนนิหรืาจาคตกิลาดชีนนิ ศาลช้ิั ิิ้
คนรจดั าาสทตดคตทคดีปรบเนภาิ้ีแุกไนิ้ ่าอหากโดุเนฉพาบ แลบใหผ้ ูพ้ นพากษาเนจา้ ขาอสาินิาาก
หทาุจาคตกรบหน่าอาตารรณ์ฎีกาไนา้ ิั าี โดุปรบาวั ิราใิหทาุน่า “ครบกาหนดอุทธรณ์ หาก
ไม่มอี ุทธรณ์ให้ส่งสานวนไปยงั ศาลอุทธรณ์ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๔๕ วรรคสอง” ิ่าทาหากครว
กาหิดาตารรณ์แลน้ ไท่ทีคู่คนาทฝ่ าุใดาตารรณ์กิ็ า้ อรีวส่อสาินิไปุอั ศาลาตารรณ์าิั าี
(๒) ิาททาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ าี่วาั าิั นน่าคดีา่ีพนพากษาให้ลอโาษปรบหารชีนนิ
หรืาจาคตกิลาดชีนิน ิ้ิั หทาุถึอโาษปรบหารชีนนิหรืาโาษจาคตกิลาดชีนนิา่ีศาลช้ิั ิิ้ ลอจรนอ ๆ
แก่จาเนลุ หาใช่โาษา่ีศาลช้ัิิิ้ นาอไนก้ ่าิลดโาษให้แก่จาเนลุไท่ (ฎีกาาี่ ๔๗๓๙/๒๕๓๖)
ดอั ิ้ัิ หากศาลช้ิั ิิ้ ลอโาษปรบหารชีนนิ แิ่ลดโาษให้จาเนลุก่ึอหิ่ึอิาท ป.า. ทาิรา ๗๘
ปรบกาว ทาิรา ๕๒ (๒) แลน้ เนหลืาโาษจาคตก ๕๐ ปี กไ็ ท่ิา้ อส่อสาินิไปศาลาตารรณ์
(๓) คดีจบถึอาี่สตดิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ ิ่าเนทื่าศาลาตารรณ์ไดน้ ิน นจฉัุน่า
จาเนลุกรบาาคนาทผดน แลบพพน ากษาุิื ิาทคาพพน ากษาศาลช้ิั ิิ้
ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษปรบหารชีนนิจาเนลุ แทจ้ าเนลุจบาตารรณ์ขาใหศ้ าลลดโาษให้
เนพีุอปรบการเนดีุน โดุทนไดา้ ตารรณ์ใิปัาหาน่าจาเนลุกรบาาผนดิาทฟ้าอหรืาไท่ ศาลาตารรณ์
กิ็ า้ อนิน นจฉุั ปัาหานา่ จาเนลุกรบาาคนาทผดน หรืาไท่าีกคร้ัอหิ่ึอิาททาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ หาก
ศาลาตารรณ์นิน นจฉุั แลน้ พนพากษาุิื ปัาหาดอั กล่านจึอจบถึอา่ีสตด เนทื่าศาลาตารรณ์ุอั ทนไดน้ นินจฉุั
ปัาหาดอั กล่าน จึอเนป็ิกรณีา่ีศาลาตารรณ์ทนไดป้ ฏนวิั นใหถ้ ูกิา้ อิาทกรบวนิพจน ารณา ดอั าี่วาั าิั น
ไนใ้ ิ ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ (ฎีกาา่ี ๒๖๙๒/๒๕๓๗)
ช้ิั าตารรณ์จาเนลุา่ี ๔ าตารรณ์ขาให้ศาลลดโาษแก่จาเนลุาี่ ๔ เนพีุอปรบการเนดีุน าี่
จาเนลุาี่ ๔ ฎีกาน่า พุาิหลกั ฐาิขาอโจากไ์ ท่ทีิ้าหิกั ให้รัวฟัอ แลบจาเนลุาี่ ๔ ไท่ไดก้ รบาาผนด

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๒

ิาทฟ้าอ จึอเนป็ิขา้ า่ีทนไดุ้ กข้ึิน่ากิั แลน้ ใิศาลาตารรณ์ แิ่คดีิ้ีศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษจาคตก
จาเนลุาี่ ๔ ิลาดชีนนิ แทจ้ าเนลุาี่ ๔ จบทนไดา้ ตารรณ์ใิปัาหาน่าจาเนลุาี่ ๔ กรบาาผนดิาทฟ้าอ
หรืาไท่ ศาลาตารรณ์กิ็ า้ อนนินจฉุั ปัาหาิ้ีาีกคร้ัอหิ่ึอิาททาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ หากศาลาตารรณ์
นิน นจฉุั แลน้ พนพากษาุิื ปัาหาิ้ีจึอจบถึอาี่สตด แิ่ถา้ ศาลาตารรณ์พพน ากษาเนป็ิาุา่ อาื่ิ คดีไท่ถึอา่ีสตด
จาเนลุาี่ ๔ าาจุกปัาหาิ้ีข้ึิฎีกาได้ แทจ้ บทนไดุ้ กข้ึิาตารรณ์ เนท่ืาศาลาตารรณ์ุอั ทนไดน้ นินจฉัุ
ปัาหาิ้ี จึอเนป็ ิการไท่ชาว เนพราบทนไดป้ ฏนวิั นใหถ้ ูกิา้ อิาทกรบวนิพนจารณาดอั า่ีไดว้ าั าิั นไน้
ใิ ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ สทคนรุา้ ิสาินิใหศ้ าลาตารรณ์นนินจฉุั ปัาหาิ้ีก่าิ าิ่ึอ
ปัาหาขา้ ิ้ีเนป็ ิเนหิตลกั ษณบคดี จึอใหผ้ ลไปถึอจาเนลุา่ี ๓ า่ีถูกศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษจาคตก
ิลาดชีนิน าีกคิหิ่ึอดน้ ุ (ฎีกาาี่ ๑๘๔๖/๒๕๓๗)

ศาลช้ัิิิ้ ลอโาษจาเนลุาี่ ๕ จาคตกิลาดชีนนิแลบจาเนลุาี่ ๕ ทนไดา้ ตารรณ์
เนป็ิหิา้ าี่ขาอศาลช้ิั ิิ้ ิา้ อส่อสาินิไปศาลาตารรณ์ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ เนทื่าศาลช้ิั ิิ้
ทนไดส้ ่อสาินิเนก่ีุนกวั จาเนลุา่ี ๕ ไปศาลาตารรณ์โดุิรอ แิ่ส่อไปเนพราบจาเนลุา่ี ๑ ถึอา่ี ๔
าตารรณ์ หากศาลาตารรณ์ิรนจพว กท็ ีาาิาจหุวน ุกคดีส่นิาี่เนก่ีุนกวั จาเนลุา่ี ๕ ข้ึินิน นจฉุั ไป
พร้าทกวั จาเนลุาี่าตารรณ์ได้ แิ่ศาลาตารรณ์ไดน้ นินจฉัุเนพีุอน่า จาเนลุา่ี ๕ ทนไดา้ ตารรณ์ คดีุติน
หาได้นนินจฉัุน่า จาเนลุา่ี ๕ กรบาาคนาทผนดิาทฟ้าอเนพีุอใดหรืาไท่ คาพนพากษาศาลาตารรณ์
จึอไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุ (ฎีกาา่ี ๑๙๘๙/๒๕๒๙)

คนาทผนดฐาิทีเนฮโราีิไนใ้ ิคราวคราอเนพ่ืาจาหิ่าุ เนท่ืาศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษ
จาคตกิลาดชีนิน แทใ้ ิช้ิั าตารรณ์จาเนลุจบทนไดา้ ตารรณ์ใิปัาหานา่ จาเนลุกรบาาผนดฐาิดอั กล่าน
หรืาไท่ ศาลาตารรณ์กิ็ า้ อนิน นจฉุั ใิปัาหาดอั กล่านาีกคร้ัอหิ่ึอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ
เนท่ืาศาลาตารรณ์พนพากษาแกโ้ ดุรบวตนรรคสาอขาอทาิรา ๑๕ แห่อ พ.ร.ว. ุาเนสพินดให้โาษ
พ.ศ. ๒๕๒๒ แลบปรัววา ป.า. ทาิรา ๘๓ เนพน่ทข้ึิ แทจ้ บเนป็ิการแกไ้ ขเนลก็ ิา้ ุ แิ่คนาทผนดฐาิิ้ี
กุ็ อั ไท่ถึอา่ีสตด จาเนลุจึอทีสนารนฎีกานา่ ไท่ไดก้ รบาาคนาทผดน ฐาิิ้ีได้ (ฎีกาาี่ ๑๙๑๖/๒๕๔๓)

ศาลช้ัิิิ้ พนพากษาลอโาษจาคตกจาเนลุิลาดชีนนิ จาเนลุาตารรณ์คดั คา้ ิดตลพนินจ
ใิการลอโาษขาอศาลช้ิั ิิ้ โดุขาใหศ้ าลาตารรณ์ภาค ๒ ลอโาษสถาิเนวา แทศ้ าลาตารรณ์ภาค ๒
จบไดพ้ นพากษาุิื จาเนลุกท็ ีสนารนฎีกาขาใหล้ อโาษสถาิเนวาไดเ้นพราบคาพนพากษาศาลาตารรณ์ภาค ๒
ใิปัาหาิ้ีุอั ไท่ถึอา่ีสตดิาท ป.นน.า ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ (ฎีกาาี่ ๓๐๖๒/๒๕๔๔) แิ่ใิปัาหา
น่าจาเนลุกรบาาคนาทผนดหรืาไท่ เนทื่าศาลาตารรณ์ภาค ๒ นนินจฉัุคดีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕
นรรคสาอ แลน้ พนพากษาุิื คดีุา่ ทถึอาี่สตด จาเนลุจบฎีกานา่ ไท่ไดก้ รบาาคนาทผดน ไท่ได้

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๓

(๔) หากเนป็ ิคดีาี่ิา้ อส่อศาลาตารรณ์ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ แทจ้ าเนลุ
ุิ่ื าตารรณ์แลน้ ขาถาิาตารรณ์ ศาลช้ิั ิิ้ ุอั คอิา้ อทีหิา้ า่ีส่อสาินิไปศาลาตารรณ์

ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษจาคตกิลาดชีนนิ จาเนลุฝ่ าุเนดีุนุิื่ าตารรณ์คาพนพากษา
ศาลช้ัิิิ้ ศาลช้ัิิิ้ สั่อรัวาตารรณ์ขาอจาเนลุไนแ้ ลน้ ิ่าทาก่าิา่ีศาลช้ัิิิ้ ส่อสาินิไป
ศาลาตารรณ์ จาเนลุไดุ้ ิื่ คาร้าอขาถาิาตารรณ์ ศาลช้ิั ิิ้ สั่อาิตาาิให้จาเนลุถาิาตารรณ์ได้
ดอั ิ้ี ศาลช้ิั ิิ้ ุอั ทีหิา้ า่ีิา้ อส่อสาินิไปุอั ศาลาตารรณ์ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ
แลบปัาหาขา้ ิ้ีแทจ้ บไท่ทีฝ่ าุใดฎีกา แิ่เนป็ ิปัาหาเนกีุ่นดน้ ุคนาทสอวเนรีุวร้าุ ศาลฎีกาุา่ ท
ุกข้ึินนินจฉัุได้ แลบหากจาเนลุุืิ่ คาร้าอขาถาิาตารรณ์หลอั จากส่อสาินิไปศาลาตารรณ์แลน้
กช็ าวาี่ศาลาตารรณ์จบสั่อาิตาาิแลน้ พนจารณาพนพากษาคดีิ่าไปิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕
(ฎีกาาี่ ๒๓๓๘/๒๕๓๖)

(๕) ิาททาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ า่ีวาั าิั นน่า คาพนพากษาคดีา่ีศาลช้ิั ิิ้ ทีหิ้าาี่
ิา้ อส่อสาินิไปุอั ศาลาตารรณ์เนทื่าไท่ทีการาตารรณ์ คาพนพากษาเนช่ินา่ ิ้ีจบุอั ไท่ถึอา่ีสตด เนนิ้ แิ่
ศาลาตารรณ์จบไดพ้ นพากษาุิื ิ้ิั

ก. หากศาลาตารรณ์พนพากษาแกน้ ่า จาเนลุกรบาาผดน กรรทเนดีุน แิ่เนป็ิคนาทผนด
ิ่ากฎหทาุหลาุวา จึอแกเ้นฉพาบปรัววาลอโาษเนป็ินา่ ใหล้ อโาษจาเนลุิาท ป.า. ทาิรา ๒๘๙
ซ่ึอเนป็ิวาา่ีทีโาษหิกั า่ีสตดิาท ป.า. ทาิรา ๙๐ ดอั ิ้ี คาพนพากษาเนช่ิน่าิ้ีุอั ไท่ถึอา่ีสตด จาเนลุ
ุอั ฎีกาได้ (ฎีกาาี่ ๘๓๗/๒๕๑๐)

ข. แิ่ศาลาตารรณ์พนพากษาแกเ้นฉพาบใหก้ าหิดโาษใิคนาทผนดเนก่ีุนกวั าานตรปื ิ
า่ีศาลช้ัิิ้ิุอั ทนได้กาหิด ซ่ึอทีผลเนา่ากวั ศาลาตารรณ์พนพากษาุืิใิคนาทผนดฐาิฆ่าผูา้ ื่ิ
คนาทผนดฐาิิ้ีจึอเนป็ ิาิั ถึอา่ีสตดิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ (ฎีกาา่ี ๓๙๙/๒๕๓๗)
รนทา้อั กรณีศาลช้ัิิ้ิพนพากษาลอโาษจาคตกิลาดชีนนิแลบรนวปลากกรบสติปื ิขาอกลาอ
แิ่ศาลาตารรณ์พนพากษาุืิ ปลากกรบสติปื ิขาอกลาอโจาก์ไท่ไดข้ าให้รนว จึอไท่รนว ก็ถืาน่า
คดีถึอาี่สตดิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคสาอ ดน้ ุเนช่ิกิั (ฎีกาาี่ ๑๔๙๙/๒๕๑๖)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๔

ส่วนท่ี ๒
ช้ันฎกี า

๑. การตรวจฎกี า

ทีหลกั เนกณฑด์ อั ิ้ี
๑.๑ กรณีาี่ิาทคาพนพากษาจาเนลุิา้ อรัวโาษจาคตกหรืาสถาิา่ีหิกั กน่าิ้ิั แลบจาเนลุ
ไท่ไดถ้ ูกคตทขอั จาเนลุจบุื่ิฎีกาไดิ้ ่าเนทื่าแสดอิิิ่าเนจา้ พิักอาิศาลใิขณบุ่ืิฎีกา ุกเนนิ้
จาเนลุไดร้ ัวการราการลอโาษจาคตกหรืารัวโาษจาคตกิาทคาพนพากษาครวถน้ ิแลน้ ิาท ป.น.น า.
ทาิรา ๒๑๖ นรรคสาอ ปรบกาวทาิรา ๑๙๘ นรรคสาท แลบ นรรคส่ี
๑.๒ ฎีกาุื่ิภาุใิกาหิด ๑ เนดืาิ ิวั แิ่นิั า่าิหรืาถืาน่าไดา้ ่าิคาพนพากษา
หรืาคาส่ัอศาลาตารรณ์ หรืาภาุใิกาหิดเนนลาาี่ไดร้ ัวาิตาาิใหข้ ุาุหรืาไท่
๑.๓ ฎีกาิา้ อห้าทิาท ป.นน.า. หรืากฎหทาุาื่ิหรืาไท่ เนช่ิ ิา้ อหา้ ทิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๒๑๘, ๒๑๙, ๒๑๙ านน, ๒๑๙ ิรี, ๒๒๐, ๒๒๑, ๑๙๖ หรืาไท่ หรืาขดั ิ่าทาิรา ๒๒๕
ปรบกาวทาิรา ๑๙๓ นรรคสาอ หรืาไท่
๑.๔ ขา้ เนา็จจรนอหรืาขา้ กฎหทาุชัดเนจิหรืาไท่ หรืาไดุ้ กข้ึิน่ากิั ทาแลน้ ใิศาล
ช้ิั ิิ้ หรืาศาลาตารรณ์ แลบไท่เนขา้ ขา้ ุกเนนิ้ หรืาไท่ ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๒๒๕ นรรคหิ่ึอ แลบ
ทาิรา ๒๕๒ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ หรืาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๕ ปรบกาว ทาิรา ๑๙๕
แลน้ แิ่กรณี
๑.๕ ฎีกาชาวดน้ ุ ป.นน.พ. ทาิรา ๑๘ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๕, ๒๑๕, ๑๕
หรืาไท่
๑.๖ ผฎู้ ีกาแลบผเู้นรีุอฎีกาทีาาิาจหรืาไท่

ข้อสังเกต
(๑) ศาลช้ิั ิิ้ ไท่ทีาาิาจนนินจฉัุน่า ขา้ เนา็จจรนอหรืาขา้ กฎหทาุา่ีฎีกาเนป็ ิสารบแก่
คดี าิั คนรไดร้ ัวการนนินจฉัุหรืาไท่ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๒๒๕ นรรคหิ่ึอ แลบทาิรา ๒๕๒
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๕

(๒) ฎีกาน่าขาเนาาคาพนพากษาขาอศาลช้ิั ิิ้ เนป็ ิส่นิหิ่ึอขาอฎีกา เนป็ ิฎีกาาี่ทนได้
โิแ้ ุอ้ คาพนพากษาศาลาตารรณ์น่าไท่ชาวปรบการใด เนป็ ิฎีกาไท่ชัดแจอ้ ิา้ อห้าทิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๒๒๕ ปรบกาวทาิรา ๑๙๕ (ฎีกาาี่ ๑๑๙๙/๒๕๓๕)

ฎีกาิา้ อรบวตขา้ เนาจ็ จรนอโดุุา่ หรืาขา้ กฎหทาุาีุ่กข้ึิาา้ อานอเนป็ิลาดวั เนพื่าใหเ้นห็ิ
น่าคานนินจฉัุขาอศาลาตารรณ์คลาดเนคล่ืาิหรืาไท่ถูกิา้ อดน้ ุเนหิตใดิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๓
นรรคสาอ ปรบกาวทาิรา ๒๒๕ จบใหถ้ ืาเนาาคาฟ้าอาตารรณ์เนป็ ิส่นิหิ่ึอขาอฎีกา โดุไท่ที
เนหิตผลแลบขา้ คดั คา้ ิคาพพน ากษาศาลาตารรณ์ไท่ได้ (ฎีกาาี่ ๘๙๙๗/๒๕๕๕)

(๓) คู่คนาทฝ่ าุใดิา้ อการใหศ้ าลฎีกาพนพากษากลวั หรืาแกค้ าพนพากษาศาลาตารรณ์
จบิา้ อุิื่ เนป็ิคาฟ้าอฎีกา จบขาทาใิคาแกฎ้ ีกาไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๓๘๖๓/๒๕๓๗ แลบ ๑๘๖๙/๒๕๔๑)

(๔) ิากจากิ้ี ดูหลกั แลบขา้ สอั เนกิใิส่นิาี่ ๑ ช้ิั าตารรณ์

๒. การสั่งฎกี า

ส่ัอาาิาอเนดีุนกวั การส่อั าตารรณ์ เนช่ิ
“รับฎกี า สาเนาให้อีกฝ่ ายแก้”
“รับฎกี าของโจทก์ (โจทก์ร่วม) สาเนาให้จาเลยแก้”
“รับฎกี าของจาเลยที่ ๑ สาเนาให้โจทก์แก้ใน ๑๕ วนั ”
“ครบฎีกาในวันท่ี ๒๓ ตุลาคม ซ่ึงเป็ นวันหยุดราชการ ย่ืนฎีกาในวันนีไ้ ด้ รับฎีกา
สาเนาให้อีกฝ่ ายแก้”
“ครบฎีกาในวนั ท่ี ๑ เดือนนี้ แต่วันที่ ๑ และ ๒ เป็นวนั หยดุ ราชการ ยื่นฎีกาในวันนีไ้ ด้
รับฎกี า สาเนาให้อีกฝ่ ายแก้”
“รับฎีกาข้อ ๑ ส่วนฎีกาข้อ ๒ และข้อ ๓ เป็นฎีกาข้อเทจ็ จริง ต้องห้ามตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๑๙ จึงไม่รับ สาเนาให้โจทก์แก้”
“ฎีกาโจทก์/จาเลย เป็ นฎีกาข้อเท็จจริง ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความอาญา มาตรา ๒๑๙ จึงไม่รับ”
“ฎีกาข้อ ๒ มีข้อความก้าวร้ าวท่ีไม่สมควรกล่าว จึงไม่รับ คืนฎีกาให้ จาเลย
ไปแก้ไขแล้วนามาย่ืนใหม่ภายใน ๓ วนั ”

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๖

๓. การอนุญาตให้ฎกี าในปัญหาข้อเท็จจริง

คดีา่ีิา้ อหา้ ทฎีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๑๘, ๒๑๙ แลบ ๒๒๐
าาจาิตาาิให้ฎีกาใิปัาหาข้าเนา็จจรนอได้ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๑ โดุผูพ้ นพากษาคิใด
ซ่ึอพนจารณา หรืาลอชื่าใิคาพนพากษา หรืาาาคนาทเนห็ิแุอ้ ใิศาลช้ัิิิ้ หรืาศาลาตารรณ์
พนเนคราบห์แลน้ เนห็ิน่าขา้ คนาทาี่ิดั สนิิ้ัิเนป็ ิปัาหาสาคาั าิั คนรสู่ศาลสูอสตดแลบาิตาาิให้
ฎีกา หรืาาุั การสูอสตดลอลาุทืาช่ืารัวราอใิฎีกาน่าทีเนหิตาิั คนรา่ีศาลสูอสตดจบไดน้ นินจฉุั การ
าิตาาิคนรรบวตขา้ คนาท ิาททาิรา ๒๒๑ ใหค้ รวถน้ ิ

คดีาี่ิา้ อหา้ ทฎีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๑๙ ิรี ไท่าาจาิตาาิให้
ฎีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอได้ (ฎีกาา่ี ๓๙๑/๒๕๔๔ แลบ ๕๕๒๔/๒๕๔๑)

คดีาาาาาี่ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาลอโาษจาคตกจาเนลุ แิ่โาษจาคตกใหร้ าการลอโาษไน้
โดุใหค้ ตทคนาทปรบพฤินขาอจาเนลุ ิ่าทารบหนา่ อคตทคนาทปรบพฤิน จาเนลุไท่ปฏนวิั นิาทเนอ่ืาิไข
ศาลช้ัิิิ้ จึอทีคาสั่อุกเนลนกการคตทปรบพฤินแลบเนปลีุ่ิโาษจากการราการลอโาษจาคตกเนป็ ิ
ไท่ราการลอโาษ ดอั ิ้ี จาเนลุทีสนารนาตารรณ์คาส่ัอิ้ิั ได้ แลบเนท่ืาศาลาตารรณ์ทีคาพนพากษาแลน้
คาพนพากษาขาอศาลาตารรณ์ุ่าทเนป็ ิาี่สตด จบฎีกาิ่าไปไท่ไดิ้ าท พ.ร.ว. คตทปรบพฤินฯ ทาิรา ๓๔
า้ัอิาท พ.ร.ว. ดัอกล่าน ไท่ทีวาทาิราใดา่ีวัาาัินให้ผูพ้ นพากษาาิตาาิให้ฎีกาใิปัาหา
ขา้ เนาจ็ จรนอได้ (เนาีุวเนคีุอฎีกาาี่ ๕๖๕๐/๒๕๔๔ แลบ ๖๐๕๖/๒๕๔๔)

ข้อสังเกต
(๑) เนท่ืาผู้ฎีกาขาให้ผู้พนพากษาผู้ทีสนารนาิตาาิให้ฎีกาใิปัาหาข้าเนา็จจรน อ
ศาลช้ัิิิ้ ิา้ อส่อคาร้าอพร้าทสาินิไปุอั ผูพ้ นพากษาซ่ึอพนจารณาคดีใิศาลช้ัิิิ้ หรืา
ศาลาตารรณ์ิาทา่ีรบวตไนใ้ ิคาร้าอขาให้าิตาาิให้ฎีกาเนพ่ืาพนจารณาคาร้าอิ่าไป โดุิา
วาวาั าิั น ป.นน.พ. ทาิรา ๒๔๘ นรรคาา้ ุ (เนดนท) (ปัจจตวิั ป.นน.พ. ทาิรา ๒๒๔ แลบทาิรา ๒๕๒
ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕) ทาใช้วอั ควั โดุาิตโลท (คาส่ัอคาร้าอศาลฎีกาาี่ ๙๒๓๘/๒๕๓๙,
๓๓๑๓/๒๕๓๗ แลบ ๙๗๔/๒๕๓๙) แิ่การขาใหา้ ุั การสูอสตดพนจารณารัวราอฎีกา ผฎู้ ีกาิา้ อ
ไปดาเนินิการร้าอขาิ่าาุั การสูอสตดเนาอ ศาลไท่ทีหิา้ า่ีดาเนินิการให้ (ฎีกาา่ี ๖๕๖/๒๕๐๖ แลบ
คาสอ่ั คาร้าอศาลฎีกาาี่ ๙๗๕/๒๕๓๙)
(๒) ดตลพนินจาิตาาิให้ฎีกาเนป็ ิดตลพนินจเนด็ดขาดขาอผูพ้ นพากษาผูท้ ีาาิาจ ศาลสูอ
ไท่ทีาาิาจไปพนเนคราบห์าีกช้ัิหิ่ึอ (ฎีกาา่ี ๖๘๕/๒๕๒๓(ปรบชตทใหา่) แลบคาส่ัอคาร้าอ
ศาลฎีกาา่ี ๑๕๓๓/๒๕๓๙ แลบ ฎีกาาี่ ๑๖๔๘/๒๕๔๐)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๗

(๓) ผูพ้ นพากษาซ่ึอพนจารณาใิศาลา่ีรัวปรบเนด็ิไท่ทีาาิาจาิตาาิให้ฎีกา (ฎีกาา่ี
๓๔๒๐/๒๕๓๘)

(๔) การขาาิตาาิใหฎ้ ีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอิา้ อุิ่ื เนสีุก่าิพิ้ รบุบเนนลาุิ่ื ฎีกา
(ฎีกาา่ี ๖๕๖/๒๕๐๖, ๘๐๐/๒๕๑๑, ๓๒๐๙/๒๕๓๗ แลบ ๓๕๗๘/๒๕๓๘) เนทื่าุิื่ คาร้าอขา
าิตาาิฎีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอพร้าทกวั ฎีกาภาุใิกาหิดรบุบเนนลาุิ่ื ฎีกาแลน้ แทผ้ พู้ นพากษา
ผูท้ ีสนารนาิตาาิจบสั่อคาร้าอเนทื่าล่นอเนลุรบุบเนนลาฎีกาไปแลน้ ก็เนป็ ิคาส่ัอาี่ชาวดน้ ุกฎหทาุ
(ฎีกาาี่ ๓๐๙๔/๒๕๓๙)

(๕) กรณีา่ีผูฎ้ ีกาุื่ิคาร้าอโดุรบวตชื่าผูพ้ นพากษาผูท้ ีสนารนาิตาาิใหฎ้ ีกาใิปัาหา
ขา้ เนา็จจรนอหลาุคิ แทผ้ ูพ้ นพากษาคิหิ่ึอา่ีผูฎ้ ีกาไดร้ บวตช่ืาไนใ้ ิคาร้าอพนจารณาคาร้าอแลน้
ไท่รัวราอให้ ศาลช้ิั ิิ้ ิา้ อดาเนินิการใหผ้ พู้ นพากษาคิา่ืิ ๆ าี่ผูฎ้ ีกาไดร้ บวตชื่าไนใ้ ิคาร้าอพนจารณา
น่าจบรัวราอใหฎ้ ีกาใิปัาหาขา้ เนาจ็ จรนอหรืาไท่ก่าิ แลน้ จึอทีคาสั่อรัวหรืาไท่รัวฎีกาิ่าไป (คาสั่อ
คาร้าอศาลฎีกาาี่ ๖๑๐/๒๕๔๐)

(๖) การขาาิตาาิหรืารัวราอใหฎ้ ีกาใิคดีาี่ิา้ อหา้ ทฎีกาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๐
าาจทีไดา้ ้อั ขา้ เนาจ็ จรนอแลบขา้ กฎหทาุ การาิตาาิหรืารัวราอจึอิา้ อรบวตใหช้ ดั เนจิน่าาิตาาิ
หรืารัวราอใหฎ้ ีกาใิปัาหาขา้ ใด เนช่ิ ฎีกาขาอโจากเ์นป็ิฎีกาใิปัาหาขา้ กฎหทาุ แิ่าุั การสูอสตด
รัวราอใหฎ้ ีกาใิปัาหาขา้ เนา็จจรนอ ถืาน่าไท่ทีคารัวราอขาอาุั การสูอสตดใิปัาหาขา้ กฎหทาุ
เนป็ิฎีกาิา้ อหา้ ท (ฎีกาาี่ ๔๑๙๗/๒๕๔๑ แลบ ๓๔๑๖/๒๕๔๐)

าุั การสูอสตดทีาาิาจรัวราอฎีกาขาอเนากชิาี่ฟ้าอคดีาาาาได้ (ฎีกาา่ี ๑๐๓๙-๑๐๔๐/๒๕๐๔)
ิาททาิรา ๒๒๑ วาั าิั นใหา้ ุั การสูอสตดรัวราอใิฎีกา แิ่าุั การสูอสตดาาจาาหิอั สืา
รัวราอิ่าอหากุิ่ื พร้าทฟ้าอฎีกาได้ (ฎีกาา่ี ๑๖๖๑/๒๕๓๑)

๔. การอุทธรณ์คาสั่งไม่รับฎกี า

เนท่ืาศาลช้ิั ิิ้ ไท่รัวฎีกา คู่คนาทุา่ ทฎีกาเนป็ิคาร้าอาตารรณ์คาส่ัอศาลไดภ้ าุใิ ๑๕ นิั
ิวั แิ่นิั ฟัอคาสั่อิาททาิรา ๒๒๔ นรรคหิ่ึอ ถา้ ทีคาร้าอาตารรณ์คาส่อั ุิ่ื ทาภาุใิกาหิด สอ่ั นา่

“รับคาร้องอุทธรณ์คาส่ัง สาเนาให้......(ระบชุ ื่อคู่ความ) รีบส่งไปศาลฎกี า”

๕. การส่งสาเนาฎกี า

ปฏนวิั นาาิาอเนดีุนกวั การส่อสาเนิาาตารรณ์

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๘

๖. การแก้ฎกี า

ปฏนวิั นาาิาอเนดีุนกวั การแกา้ ตารรณ์

๗. การถอนฎกี า

ปฏนวิั นาาิาอเนดีุนกวั การถาิาตารรณ์

๘. การถอนฟ้อง ยอมความ หรือถอนคาร้องทุกข์ในคดคี วามผดิ ต่อส่วนตวั ระหว่างฎกี า

ปฏนวิั นาาิาอเนดีุนกวั ช้ิั าตารรณ์

๙. จาเลยตายระหว่างฎกี า

ปฏนวิั นาาิาอเนดีุนกวั ช้ิั าตารรณ์
ข้อสังเกต
การา่าิคาพนพากษาหรืาคาส่ัอขาอศาลฎีกา (ดูหทนด ๑ ส่นิา่ี ๙ วาา่ี ๙ การา่าิ
คาพนพากษาหรืาคาสอ่ั )

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๕๙

หมวด ๔
การบงั คบั ตามคาพพิ ากษา

หลักา่ันไปทีน่า เนทื่าคดีถึอาี่สตดแล้น ิ้าอทีการวัอคัวให้เนป็ ิไปิาทคาพนพากษาิ้ัิ
โดุไท่ชกั ชา้ แิ่า้อั ิ้ีภาุใิว้ อั ควั แห่อ ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๖, ๒๔๗ แลบ ๒๔๘ (ป.นน.า. ทาิรา
๒๔๕ นรรคหิ่ึอ)

๑. กรณศี าลพพิ ากษายกฟ้อง

ศาลิา้ อาากหทาุปล่าุจาเนลุไป เนนิ้ แิ่ศาลเนห็ิสทคนรให้ขอั จาเนลุไนร้ บหน่าอ
าตารรณ์ฎีกา (ป.น.น า. ทาิรา ๗๒(๖))

๒. กรณศี าลพพิ ากษาลงโทษจาเลย

๒.๑ โทษริบทรัพย์ ถา้ ารัพุา์ ่ีศาลสั่อรนวาุใู่ ิคนาทดูแลขาอวตคคลใด ศาลาาจส่ัอให้
ส่อารัพุส์ นิิ้ิั ได้ หากไท่ปฏนวิั นิาท ศาลสาทารถวอั ควั ไดิ้ าท ป.า. ทาิรา ๓๗

๒.๒ โทษปรับ
ก. กรณีจาเนลุเนสีุค่าปรัวแลน้ ใหา้ ากหทาุปล่าุจาเนลุ (ป.น.น า.ทาิรา ๗๒(๗), ๗๖)
ข. กรณีจาเนลุไท่ทีเนอนิชารบค่าปรัว จาเนลุาาจุิื่ คาร้าอขาาาอาิวรนการสัอคท

หรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว หรืาคนาทปรากฏแก่ศาลใิขณบาี่พนพากษาคดีน่า
จาเนลุาุู่ใิเนกณฑ์า่ีจบาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวได้ แลบ
จาเนลุุนิุาท ศาลจบทีคาส่ัอให้จาเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิ
ค่าปรัวก็ได้ (ดูหทนด ๑ ส่นิาี่ ๑๒ การาาอาิวรนการสัอคทหรืาสารารณบปรบโุชิ์แาิ
ค่าปรัว) ิากจากิ้ี จาเนลุาาจจบขาปล่าุชน่ั ครานโดุทีกาหิดนิั เนพ่ืาใหจ้ าเนลุหาเนอนิค่าปรัวทา
ชารบิ่าศาล (ป.นน.า.ทาิรา ๗๒ (๗)) หรืาขาปล่าุชั่นครานโดุทีผูค้ ้าปรบกิั าาหิัอสืา
ค้าปรบกิั หรืาโดุนนรีา่ืิิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๓๖๖) ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ กไ็ ด้ (ฎีกาาี่
๑๕๗๙/๒๕๒๑) หากจาเนลุไทุ่ื่ิคาร้าอเนช่ิน่าิ้ิั แลบศาลเนห็ิเนหิตาิั คนรสอสัุน่าจาเนลุ
จบหลีกเนลีุ่อไท่ชารบค่าปรัว ศาลาาจทีคาสอ่ั (๑) ใหก้ กั ขอั แาิค่าปรัวไดา้ ิั าีิ้อั แิ่ทีคาพนพากษา
แทค้ าพนพากษาจบุอั ไท่ถึอาี่สตดก็ิาท (ฎีกาาี่ ๔๘๙๕/๒๕๕๐) โดุให้าากหทาุกกั ขอั รบหน่าอ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๐

าตารรณ์ฎีกา เนป็ ิการกกั ขอั แาิค่าปรัวไปพลาอก่าิ ถา้ คดีถึอาี่สตดแลน้ ให้าากหทาุกกั ขอั เนท่ืา
คดีถึอาี่สตด หรืา (๒) ใหจ้ าเนลุนาอปรบกิั ค่าปรัว (ป.า. ทาิรา ๒๙ นรรคแรก, ๓๐)

ค. ใิกรณีา่ีศาลลอโาษปรัว แลบไท่ไดท้ ีคาส่ัอใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคท
หรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลน้ จาเนลุไท่ชารบค่าปรัวภาุใิสาทสนวนิั ิวั แิ่
นิั า่ีศาลพพน ากษา หรืากรณีาี่ศาลาิตาาิใหป้ ล่าุชน่ั คราน โดุกาหิดนิั ใหจ้ าเนลุิาค่าปรัวทา
ชารบ แิ่จาเนลุไท่ิาเนอนิทาชารบิาทาี่ศาลกาหิด ให้ศาลาากหทาุวอั ควั คดีเนพื่าุดึ ารัพุส์ นิ
หรืาาาุดั สนารนเนรีุกร้าอใิารัพุ์สนิขาอจาเนลุเนพ่ืาใช้ค่าปรัวส่อให้พิักอาิาัุการเนพ่ืา
ดาเนินิการวอั ควั คดี ใิการวอั ควั คดีเนพื่าุึดารัพุส์ นิหรืาาาุดั สนารนเนรีุกร้าอใิารัพุส์ นิขาอ
จาเนลุ ใหิ้ า ป.น.น พ. ทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท โดุใหเ้นจา้ พิกั อาิศาลา่ีไดร้ ัวแิ่อิ้อั แลบพิกั อาิ
าุั การเนป็ ิผูท้ ีาาิาจหิา้ า่ีใิการดาเนินิการวอั ควั คดี แลบให้เนจา้ พิักอาิวอั ควั คดีทีาาิาจ
ุดึ ารัพุส์ นิหรืาาาุดั สนารนเนรีุกร้าอใิารัพุส์ นิขาอจาเนลุแลบขาุาาดิลาดิาทา่ีไดร้ ัวแจอ้
จากศาลหรืาพิกั อาิาุั การ า้อั ิ้ี ทนใหห้ ิ่นุอาิขาอรัฐเนรีุกค่าฤชารรรทเนิีุทหรืาค่าใชจ้ ่าุ
จากผดู้ าเนินิการวอั ควั คดี (ป.า.ทาิรา ๒๙/๑ นรรคสาอ)

ง. กรณีจาเนลุขาใหุ้ ดึ ารัพุแ์ าิการชารบค่าปรัว คนรสั่อนา่ “ให้ยึดทรัพย์สิน
ของจาเลย เพื่อชาระค่าปรับ แต่ระหว่างการบังคับคดี ให้กกั ขังจาเลยแทนค่าปรับไปพลางก่อน
เว้นแต่จาเลยจะขอปล่อยชั่วคราว”

ข้อสังเกต
(๑) ป.า. ทาิรา ๓๐ กาหิดนา่ ใิการกกั ขอั แาิค่าปรัว ใหถ้ ืาาิั ราหา้ ร้าุ
วาาิ่าหิ่ึอนิั ฉบิ้ิั หากศาลพนพากษาลอโาษปรัวจาเนลุไท่ถึอหา้ ร้าุวาา การวอั ควั ค่าปรัว
จึอกกั ขอั แาิค่าปรัวไท่ได้ (เนาีุวคาพพน ากษาศาลฎีกาาี่ ๔๒๗๘/๒๕๔๙)
(๒) ใิกรณีาี่ทีการพรบราชาาิาภุั โาษใิส่นิขาอการกกั ขอั แาิค่าปรัว
จาเนลุุอั ทีหิา้ า่ีิา้ อชารบค่าปรัวส่นิาีุ่อั กกั ขอั แาิค่าปรัวไท่ครว เนิื่าอจาก ป.า. ทาิรา ๒๙
ทาิรา ๒๙/๑ แลบทาิรา ๓๐ กาหิดใหจ้ าเนลุิา้ อชารบค่าปรัวภาุใิ ๓๐ นิั ิวั แิ่นิั า่ีศาล
พนพากษา หากไท่ไดท้ ีการชารบค่าปรัวภาุใิกาหิดเนนลาิ้ิั ผิู้ า้ อโาษปรัวจบถูกุดึ ารัพุส์ นิ
หรืาาาุดั สนารนเนรีุกร้าอใิารัพุส์ นิเนพื่าใชค้ ่าปรัว หรืาทนฉบิ้ิั าาจถูกกกั ขอั แาิค่าปรัว การ
กกั ขอั จาเนลุจึอเนป็ิเนพีุอทาิรการเนสรนทใิกรณีาี่ไท่ทีการชารบค่าปรัวแลบไท่าาจวอั ควั เนาาจาก
ารัพุส์ นิขาอจาเนลุไดเ้นา่าิ้ิั การกกั ขอั แาิค่าปรัวไท่ใช่เนป็ิการเนปลีุ่ิโาษปรัวเนป็ิการกกั ขอั
าิั จบาาให้โาษปรัวุตินลอ ดอั ิ้ิั หากใิรบหน่าอาี่จาเนลุถูกกกั ขอั แาิค่าปรัวไดท้ ีการาภุั โาษ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๑

แก่จาเนลุโดุไท่ทีการาภุั โาษปรัว จาเนลุจบไดร้ ัวการปล่าุินั ไป แิ่โาษปรัวาีุ่อั ชารบ
ไท่ครวุอั คอาุู่ ศาลจึอาากหทาุวอั ควั คดีเนพ่ืาุดึ ารัพุส์ นิหรืาาาุดั สนารนเนรีุกร้าอใิารัพุส์ นิ
ขาอจาเนลุได้ (เนาีุวฎีกาาี่ ๑๘๒๘๐/๒๕๕๗)

(๓) จาเนลุา่ีิา้ อโาษปรัวทีสนารนาี่จบขาผ่าิชารบค่าปรัว ขาาาอาิวรนการ
สัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัว ขาปล่าุชน่ั ครานโดุทีกาหิดนิั เนพื่าใหจ้ าเนลุ
หาเนอนิค่าปรัวทาชารบิ่าศาล หรืาขาปล่าุช่นั ครานโดุทีผูค้ ้าปรบกิั แิ่จาเนลุาาจไท่เนขา้ ใจ
ราุลบเนาีุดแลบไท่ทีเนนลาเนพีุอพาา่ีจบิดั สนิใจ า้อั าี่สนารนดอั กล่านเนป็ิปรบโุชิา์ ุา่ อุอน่ ิ่าจาเนลุ
าี่ไท่ทีเนอนิชารบค่าปรัวาี่จบไท่ิา้ อถูกกกั ขอั แาิค่าปรัวหรืาิา้ อหาเนอนิทาชารบค่าปรัว ดอั ิ้ัิ
เนพ่าื ใหจ้ าเนลุาราวสนารนแลบดาเนินิการิาทหลกั การดอั กล่านได้สาิกั อาิศาลุิต นรรรทจึอาากหิอั สืา
า่ีศุ. ๐๒๔/น ๙๕(ป) ลอนิั า่ี ๓ สนอหาคท ๒๕๖๑ เนรื่าอ แินาาอแลบข้ิั ิาิการปฏนวิั นอาิขาอ
เนจา้ หิา้ า่ีศาลแลบเนจา้ พิกั อาิศาลา่ีไดร้ ัวแิ่อิ้อั ใิการดาเนินิการิาท ป.า. ทาิรา ๒๙/๑

๒.๓ โทษกกั ขงั (ป.า. ทาิรา ๒๓) ใหา้ ากหทาุกกั ขอั รบหน่าอาตารรณ์ฎีกา เนนิ้ แิ่
จาเนลุไดร้ ัวการปล่าุช่นั ครานรบหน่าอคดีุอั ไท่ถึอา่ีสตด (ป.นน.า.ทาิรา ๑๘๕ นรรคสาอ) เนทื่าคดี
ถึอา่ีสตดแลน้ ให้าากหทาุกกั ขอั เนทื่าคดีถึอา่ีสตดิ่าไป า้อั ิ้ีการวอั ควั ิาทหทาุเนป็ ิไปิาท ป.า.
ทาิรา ๒๔ ถึอ ๒๗ พ.ร.ว. นรน ีปฏนวิั นเนกีุ่นกวั การกกั ขอั ิาทปรบทนลกฎหทาุาาาา พ.ศ. ๒๕๐๖ ซ่ึอ
ศาลทีาาิาจกาหิดสถาิา่ีกกั ขอั แลบเนปลีุ่ิสถาิาี่กกั ขอั ไดิ้ าท ป.า.ทาิรา ๒๔ แลบรบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุตินรรรทน่าดน้ ุการกาหิดจาินิชนั่ โทอา่ีถืาเนป็ ิการาาอาิหิ่ึอนิั
แลบแินปฏนวัินใิการให้าาอาิวรนการสัอคทหรืาสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลบการ
เนปล่ีุิสถาิาี่กกั ขอั พ.ศ. ๒๕๔๖ ขา้ ๑๓

๒.๔ โทษจาคุก
ก. ให้ศาลาากหทาุจาคตกรบหน่าอาตารรณ์ฎีกาาิั าีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๔

แิ่ถา้ จาเนลุิา้ อคนวคตทหรืาขอั ทาแลน้ เนา่ากวั หรืาเนกนิกน่ากาหิดจาคตกหรืากาหิดจาคตกแาิ
ใหศ้ าลาากหทาุปล่าุจาเนลุ เนนิ้ แิ่จบเนห็ิสทคนรเนป็ ิาุา่ อา่ืิ คืาให้ขอั จาเนลุไนิ้ ่าไป ใิกรณีา่ี
โจากา์ ตารรณ์ฎีกาขาใหเ้นพท่น โาษจาเนลุ (ป.น.น า.ทาิรา ๗๓)

วาอคร้ัอเนรืาิจาจบทีหิอั สืาสาวถาททาาาอศาลนา่ หากครวกาหิดิาทหทาุจาคตก
รบหนา่ อาตารรณ์ฎีกาแลน้ จบใหา้ าาุา่ อไร ซ่ึอศาลิา้ อทีหิอั สืาแจอ้ ิาวน่า ใหป้ ล่าุจาเนลุไปได้
หรืาใหข้ อั ิ่าไปิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๓ ขา้ อิิ้

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๒

หากคดีถึอาี่สตดแลน้ ใหา้ ากหทาุจาคตกเนทื่าคดีถึอา่ีสตด แลบเนทื่าจาเนลุรัวโาษ
จาคตกครวิาทหทาุแลน้ ป.นน.า.ทาิรา ๗๕ ใหศ้ าลาากหทาุปล่าุดน้ ุ แิ่าาอปฏนวิั นเนรืาิจา
จบปล่าุจาเนลุไปเนลุ เนิื่าอจากใิหทาุจาคตกเนทื่าคดีถึอา่ีสตดจบทีขา้ คนาทกากวั น่า “เมื่อครบ
กาหนดโทษแล้ว ให้ปล่อยตัวไปทันที”

าิ่ึอ ภาุหลอั าี่ศาลพนพากษาจาคตกจาเนลุ ศาลจบปล่าุจาเนลุชน่ั ครานรบหน่าอ
คดีุอั ไท่ถึอาี่สตดกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๘๕ นรรคสาอ)

ข. ศาลทีาาิาจส่ัอใหา้ ตเนลาการวอั ควั ใหจ้ าคตกไนก้ ่าิเนทื่าเนขา้ กรณีา่ีวาั าิั นไน้
ใิ ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๖

ค. กรณีศาลสั่อให้จาคตกใิสถาิา่ีา่ืิิากเนรืาิจา จาคตกเนฉพาบวาอนิั หรืา
จาคตกโดุนนรีการาื่ิิาททาิรา ๘๙/๒ (ดูหทนด ๑ ส่นิาี่ ๔ วาา่ี ๔/๑ การจาคตกใิสถาิาี่าื่ิ
จาคตกเนฉพาบนิั าี่กาหิดแลบจาคตกโดุนรน ีา่ืิ)

ข้อสังเกต
คาพนพากษาฎีกาา่ี ๑๑๔๔/๒๔๘๐ จาเนลุิา้ อคาพนพากษาให้ปรัวแิ่ิา้ อขอั
แาิโดุไท่ทีเนอนิเนสีุค่าปรัว จาเนลุเนป็ ิหานอทีครรภแ์ ก่ ศาลจึอส่ัอให้าตเนลาการลอโาษจาคตกไน้
โดุทาวินั จาเนลุใหา้ ุู่ใิคนาทคนวคตทขาอเนจา้ พิกั อาิฝ่ าุปกคราอ ดอั ิ้ี ศาลุา่ ทิวั เนนลาา่ี
ิา้ อคนวคตทดอั กล่านเนขา้ รนทกวั าี่ิา้ อคตทขอั ใิช้ิั สาวสนิ เนป็ิรบุบเนนลาไถ่โาษแาิค่าปรัวได้
๒.๕ โทษประหารชีวติ
ก. เนท่ืาศาลา่าิคาพพน ากษาใหป้ รบหารชีนิน จาเนลุ ใหศ้ าลาากหทาุจาคตกจาเนลุ
ไนา้ ิั าีิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๔
ข. เนทื่าคาพนพากษาถึอา่ีสตดให้ปรบหารชีนนิจาเนลุ เนรืาิจาจบถ่าุภาพจาเนลุ
แลน้ ิาภาพถ่าุทาให้ศาลรัวราอินั จาเนลุ หลอั จากิ้ิั ให้ศาลาาราุอาิแลบส่อสาินิไปให้
กรบารนอุตินรรรท ิาทหิัอสืากรบารนอุตินรรรทาี่ ิ.น.๒๓/๒๕๐๖ ลอนิั าี่ ๓๐ เนทษาุิ
๒๕๐๖ เนรื่าอการราุอาิคดีโาษปรบหารชีนนิ เนพื่ากรบารนอุิต นรรรทจบไดป้ รบสาิอาิเนกีุ่นกวั การ
ขาพรบราชาาิาภุั โาษกวั กรบารนอทหาดไาุิ่าไป เนิื่าอจาก ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๗ วาั าิั น
หา้ ททนใหป้ รบหารชีนนิจาเนลุจิกน่าจบไดป้ ฏนวิั นิาทวาวาั าิั นน่าดน้ ุาภุั โาษ (ป.นน.า. ทาิรา
๒๕๙ ถึอ ๒๖๗)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๓

ค. เนท่ืาทีการถนาุเนรื่าอรานหรืาคาแิบิาขาให้พรบราชาาิาภุั โาษิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๒๖๑ หรืาจาเนลุา่ีเนป็ิหานอทีครรภา์ ุู่ (ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๗ นรรคสาอ) หรืาจาเนลุเนกนด
นกน ลจรนิก่าิถูกปรบหารชีนิน (ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๘) ใหา้ ตเนลาการปรบหารชีนิน ไนก้ ่าิ

ง. กาหิดการปรบหารชีนนิเนป็ ิไปิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๖๒ แลบคาสั่อ
กรบารนอทหาดไาุ แลบรบเนวีุวกรทราชาณั ฑา์ ่ีเนก่ีุนขา้ อ รบเนวีุวกรบารนอุิต นรรรท น่าดน้ ุ
หลกั เนกณฑ์แลบนนรีการปรบหาริกั โาษปรบหารชีนนิ พ.ศ. ๒๕๔๖ แลบหิัอสืาสาิกั อาิศาล
ุตินรรรท าี่ ศุ ๐๑๖/น ๒ (ป) ลอนิั า่ี ๖ ทกราคท ๒๕๕๒ เนรื่าอ แินาาอปฏนวิั นเนก่ีุนกวั การ
ราุอาิคดีโาษปรบหารชีนิน

๓. กรณศี าลพพิ ากษาหรือมคี าสั่งเกยี่ วกบั วธิ ีการเพื่อความปลอดภยั

๓.๑ กกั กนั ิาทวาวาั าิั น ป.า. ทาิรา ๔๑ การวอั ควั การกกั กิั เนป็ ิไปิาท ป.า.
ทาิรา ๔๒, ๑๐๐ แลบ พ.ร.ว. นรน ีปฏนวิั นเนกีุ่นกวั การกกั กิั ิาทปรบทนลกฎหทาุาาาา พ.ศ. ๒๕๑๐

๓.๒ ห้ามเข้าเขตกาหนด ิาทวาวาั าิั น ป.า. ทาิรา ๔๔, ๔๕ โดุโจากค์ นรขาใหศ้ าล
าากคาวอั ควั ิาท ป.นน.พ. ดน้ ุ ถา้ จาเนลุไท่ปฏนวิั นิาท ก็ิา ป.นน.พ. ทาิรา ๓๖๑ ถึอ ๓๖๕
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ ทาใชว้ อั ควั

๓.๓ เรียกประกนั ทณั ฑ์บน ิาทวาวาั าิั น ป.า. ทาิรา ๔๖, ๔๗
๓.๔ คุมตัวไว้ในสถานพยาบาล ิาทวาวาั าิั น ป.า. ทาิรา ๔๘, ๔๙
๓.๕ ห้ามประกอบอาชีพบางอย่าง ิาทวาวาั าิั น ป.า. ทาิรา ๕๐ โดุโจากค์ นร
ขาใหศ้ าลาากคาวอั ควั ิาท ป.น.น พ. ดน้ ุ ถา้ จาเนลุไท่ปฏนวิั นิาท กใ็ หว้ อั ควั คดีิาท ป.น.น พ ปรบกาว
ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ ิ่าไป

๔. กรณศี าลพพิ ากษาหรือมคี าสั่งในคดีแพ่งทเ่ี กยี่ วเน่ืองกบั คดอี าญา

ิาทวาวาั าิั น ป.น.น า. ทาิรา ๔๐ ถึอ ๕๑, ๒๕๐, ๒๕๕ การวอั ควั คดีแพ่อใหเ้นป็ิไป
ิาท ป.น.น พ. (ป.น.น า.ทาิรา ๒๔๙) แลบภาุใิว้ อั ควั วาวาั าิั น ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๑ ดน้ ุ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๔

๕. กรณศี าลมคี าพพิ ากษาหรือคาส่ังให้บังคบั จาเลยนอกเหนือจากที่บัญญตั ิไว้ในป.ว.ิ อ.
มาตรา ๒๔๙

แทพ้ ิกั อาิาุั การจบไท่ใช่เนจา้ หิ้ีิาทคาพนพากษา แิ่กา็ าจดาเนินิการวอั ควั คดีิาท
ป.น.น พ. ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ (ฎีกาา่ี ๑๙๕๘/๒๕๔๙)

คาพพน ากษาขาอศาลช้ิั ิิ้ า่ีใหจ้ าเนลุา้อั สาท คิอาิ ผูร้ ัวจา้ อ ผแู้ าิแลบวรนนารขาอ
จาเนลุา้ัอสาทาากจากเนขิป่ าสอนิแห่อชาินา่ีเนกนดเนหิติ้ัิ เนป็ ิส่นิหิ่ึอแห่อคาพนพากษา
ใิคดีาาาา เนท่ืาคดีถึอา่ีสตดแลน้ ศาลช้ัิิิ้ ก็ชาวา่ีจบวอั ควั คดีให้จาเนลุา้ัอสาทปฏนวิั นิาท
คาพนพากษาโดุไท่ชักช้าิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคหิ่ึอ แิ่เนทื่าศาลช้ิั ิิ้ ุอั ไท่ไดา้ าก
คาวอั ควั ให้จาเนลุา้อั สาทปฏนวิั นิาทคาพนพากษา พิกั อาิาุั การโจาก์ซ่ึอเนป็ ิคู่คนาทใิคดีชาวาี่
จบขาให้ดาเนินิการวอั ควั จาเนลุา้อั สาทใหป้ ฏนวิั นิาทคาพนพากษาดอั กล่านได้ โดุการวอั ควั คดี
ขาอพิกั อาิาุั การโจากิ์ ากจากาี่วาั าิั นไนใ้ ิ ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๙ (เนดนท) แลน้ กรณีา่ี ป.นน.า.
ทนไดว้ าั าิั นเนก่ีุนกวั การวอั ควั คดีไนโ้ ดุเนฉพาบ พิกั อาิาุั การโจากก์ า็ าจดาเนินิการวอั ควั คดี
ิาท ป.น.น พ. ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ ไดด้ น้ ุ า้อั ิ้ี ทนิา้ อคาิึอนา่ พิกั อาิาุั การโจากจ์ บเนป็ิ
คู่คนาทหรืาวตคคลซ่ึอเนป็ ิฝ่ าุชิบ (เนจา้ หิ้ีิาทคาพนพากษา) ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๒๗๔ หรืาไท่
ทนฉบิ้ิั แลน้ คาพนพากษาขาอศาลช้ิั ิิ้ กจ็ บไร้ผลวอั ควั (ฎีกาา่ี ๑๙๕๘/๒๕๔๙)

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๕

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๖

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๗

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๘

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๖๙

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๗๐

หมวด ๕
ค่าธรรมเนียม

ใิการดาเนินิคดีาาาา ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๒ วาั าิั นเนป็ ิหลกั การน่า “ในคดีอาญา
ท้ังหลาย ห้ามมิให้ศาลยุติธรรมเรียกค่าธรรมเนียมนอกจากที่บัญญตั ิไว้ในหมวดนี้” เนหิตผลาี่
ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๒ ทนให้เนรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทใิคดีาาาาก็เนพราบน่า หากกาหิดใหค้ ู่คนาท
ฝ่ าุใดฝ่ าุหิ่ึอิา้ อรัวผนดใิค่ารรรทเนิีุทแลน้ าาจส่อผลกรบาวหรืาเนป็ ิาตปสรรคิ่าการ
แสนอหาขา้ เนาจ็ จรนอเนพ่ืาพนสูจิ์คนาทผนดได้ โดุเนฉพาบถา้ ทีการเนรีุกเนก็วค่ารรรทเนิีุทจากจาเนลุ
จบุอ่น เนป็ิการปน ดก้ิั โากาสใิการิ่าสู้คดีาุา่ อเนิท็ า่ีขาอจาเนลุซ่ึอขดั ิ่าหลกั การพ้ืิฐาิใิการ
ดาเนินิคดีาาาา ส่นิการดาเนินิกรบวนิพนจารณาเนพ่ืาเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิให้แก่ผูเ้นสีุหาุ
แทท้ นใช่คดีาาาาโดุแา้ แิ่กฎหทาุก็ทีนิั ถตปรบสอค์าี่จบุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทให้เนสทืาิเนป็ ิ
ส่นิหิ่ึอขาอการดาเนินิคดีาาาา เนพราบเนหิตผลน่าผูเ้นสีุหาุเนป็ ิเนหุ่ืาาาชาากรรทา่ีิา้ อรัว
เนคราบหแ์ าิสอั คทา้อั ทีหิา้ า่ีจบิา้ อทาเนวนกคนาทเนป็ิพุาิิ่าศาลเนพื่าพนสูจิค์ นาทผดน ขาอจาเนลุ
าิั เนป็ ิปรบโุชิ์ิ่าสารารณบ จึอคนราี่รัฐจบิา้ อให้คนาทคตท้ คราอแลบช่นุเนหลืาผูเ้นสีุหาุ
ใิดา้ ิิ่าอ ๆ ซ่ึอรนทถึอการเนุุี นุาคนาทเนสีุหาุาี่เนกนดข้ึิแลบการเนรีุกร้าอค่าสนิไหทาดแาิ
จากผกู้ รบาาคนาทผดน ดน้ ุ าุา่ อไรกด็ ี เนพา่ื เนป็ิการป้าอกิั ทนใหผ้ เู้นสีุหาุาาศุั ปรบโุชิจ์ ากการา่ี
ไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทใิการเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิเนขา้ ทาใิคดีาาาา เนรีุกเนาาค่าสนิไหท
าดแาิสูอจิเนกนิสทคนรหรืาฟ้าอเนป็ิคดีาาาาเนพ่ืาาี่จบเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิโดุไท่ิา้ อเนสีุ
ค่ารรรทเนิีุทา้อั ๆ า่ีคนาทจรนอแลน้ ไท่ทีทูลคนาทผดน าาาา จึอไดท้ ีการวาั าิั นไนใ้ ิทาิรา ๒๕๓
น่ากรณีา่ีผูเ้นสีุหาุเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิสูอเนกนิสทคนรหรืาดาเนินิคดีโดุไท่สตจรนิ ให้ศาล
ทีคาสอ่ั ใหเ้นสีุค่ารรรทเนิีุทได้ แลบวาั าิั นไนใ้ ิทาิรา ๒๕๔ นา่ กรณีาี่ผเู้นสีุหาุฟ้าอใหค้ ื ิหรืา
ใช้ราคาารัพุส์ นิ หรืาค่าสนิไหทาดแาิซ่ึอินดทากัวฟ้าอคดีาาาา หรืาาี่ฟ้าอเนป็ ิคดีแพ่อ
โดุลาพอั ใหเ้นรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทดอั คดีแพอ่

๑. ค่าธรรมเนียมในการดาเนินคดอี าญา

ใิคดีาาาาโดุปกินไท่นา่ คดีาี่พิกั อาิาุั การหรืาราษฎรเนป็ิโจาก์ กฎหทาุหา้ ททนให้
เนรีุกค่ารรรทเนิีุทิากจากาี่วาั าิั นไนโ้ ดุชัดแจอ้ ให้เนสีุค่ารรรทเนิีุท ใิหทนด ๒ น่าดน้ ุ
ค่ารรรทเนิีุท เนช่ิ

คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๕๗๑

๑. กรณีาี่ผูเ้นสีุหาุทีคาขาให้วัอคัวจาเนลุชดใช้ค่าสนิไหทาดแาิิาททาิรา
๔๔/๑ แิ่ศาลเนห็ิน่าผูเ้นสีุหาุเนรีุกเนาาค่าสนิไหทาดแาิสูอเนกนิสทคนร หรืาดาเนินิคดี
โดุไท่สตจรนิ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๓ นรรคหิ่ึอ)

๒. กรณีา่ีผูเ้นสีุหาุฟ้าอคดีาาาาเนาอ โดุทีคาขาใหค้ ืิ หรืาใชร้ าคาารัพุส์ นิ หรืาให้
ใชค้ ่าสนิไหทาดแาิทาดน้ ุ หรืากรณีา่ีผเู้นสีุหาุฟ้าอเนป็ิคดีแพอ่ โดุลาพอั (ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๔)

๓. กรณีาี่ิา้ อทีการวอั ควั คดีิาทคาพนพากษาหรืาคาสั่อใหค้ ืิหรืาใชร้ าคาารัพุส์ นิ
หรืาค่าสนิไหทาดแาิ ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทใิการวอั ควั คดีเนช่ิเนดีุนกวั คดีแพ่อ (ป.นน.า.
ทาิรา ๒๕๓ นรรคสาอ)

ข้อสังเกต
(๑) คดีาี่ฟ้าอขาให้ลอโาษจาเนลุิาท พ.ร.ว. การพิิั พิกั อาิาุั การทีาาิาจ
ร้าอขาใหจ้ ่าุสนิวิิาจวั ได้ โดุไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุท (ฎีกาา่ี ๑๓๐/๒๔๙๒)
(๒) ฟ้าอขาใหล้ อโาษิาท พ.ร.ว. คนวคตทุาอแลบขาใหา้ าลาุิิ้ ุาอ ไท่ิา้ อเนสีุ
ค่ารรรทเนิีุทิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๒ เนิื่าอจากเนป็ิคาขาใิาาอาาาา เนพราบเนป็ิผลวอั ควั พนเนศษ
แก่สน่อซ่ึอเนป็ิเนหิตการผดน ิ้ิั เนาอ (ฎีกาาี่ ๓๓๘/๒๔๘๒)
(๓) การุิ่ื คาร้าอขาอผปู้ รบกิั ใิคดีาาาานา่ การขาุาาดิลาดไท่ชาว รนทา้อั การ
าตารรณ์ฎีกา ไท่จาิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทิาททาิรา ๒๕๒ (ฎีกาา่ี ๓๙๔๘/๒๕๓๔) แิ่กรณีาี่ถาิ
การุดึ ารัพุข์ าอผปู้ รบกิั จบิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทพิกั อาิวอั ควั คดี (ฎีกาาี่ ๑๖๗๒/๒๔๙๘)

๒. ค่าธรรมเนียมในการดาเนินคดแี พ่งท่เี กย่ี วเน่ืองกบั คดอี าญา

๒.๑ คดีทพี่ นักงานอยั การเป็ นโจทก์

ข้อสังเกต
(๑) คดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจากฟ์ ้าอคดีแพ่อาี่เนกีุ่นเนิ่ืาอกวั คดีาาาาิาททาิรา ๔๓
จากดั ฐาิคนาทผนดไนเ้นฉพาบคดีลกั ารัพุ์ นน่อราน ชนอารัพุ์ ปลิ้ ารัพุ์ โจรสลดั กรรโชก ฉา้ โกอ
ุกั ุาก หรืารัวขาอโจรเนา่าิ้ัิ หากพิักอาิาุั การทีคาขาให้เนรีุการัพุส์ นิหรืาราคาแาิ
ผเู้นสีุหาุดน้ ุ กรณีเนช่ินา่ ิ้ีพิกั อาิาุั การไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุท (ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๓ นรรคหิ่ึอ)
สาหรัวคนาทผนดฐาิุกั ุาก รนทถึอเนจา้ พิกั อาิุกั ุาการัพุิ์ าท ป.า. ทาิรา ๑๔๗ ดน้ ุ
(ฎีกาา่ี ๖๓๑/๒๕๑๑) พิกั อาิาุั การไท่ทีาาิาจฟ้าอขาใหเ้นรีุกดากเนว้ีุใิจาินิเนอนิา่ีจาเนลุ
ุกั ุากไป เนพราบดากเนว้ีุไท่ใช่ารัพุห์ รืาราคาาี่ผูเ้นสีุหาุสูาเนสีุไปเนิื่าอจากการกรบาาคนาทผนด