คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๓
๗. การเปลยี่ นแปลงคาส่ัง
เนท่ืาศาลทีคาสั่อาิตาาิใหข้ อั ผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุไนใ้ ิสถาิา่ีา่ืิิากเนรืาิจาแลน้
หากคนาทปรากฏใิภาุหลอั น่าผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุไท่ปฏนวัินิาทนนรีการหรืาทาิรการหรืา
พฤินการณ์ไดเ้นปลีุ่ิแปลอไป ศาลทีาาิาจเนปลีุ่ิแปลอคาสอ่ั ได้ (ป.น.น า. ทาิรา ๘๙/๑ นรรคสี่)
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณาเปลยี่ นแปลงคาสั่ง
“คดีนี้ ศาลได้ รั บรายงานจากผู้ร้ อง/เจ้ าพนักงานท่ีศาลกาหนดให้ ควบคุม
ผู้ต้องหา/จาเลยว่า ผู้ต้องหา/จาเลยหายป่ วยจากวัณโรคแล้ว พฤติการณ์เกี่ยวกับผู้ต้องหา/จาเลย
เปล่ียนแปลงไป จึงมีเหตุอันควรแก้ไขเปลี่ยนแปลงคาสั่งเกี่ยวกับการขังผู้ต้องหา/จาเลย
นอกเรื อนจาเป็ นว่ า ให้ ผู้ร้ อง/เจ้ าพนักงานที่ศาลกาหนดให้ ควบคุมผู้ต้ องหา/จาเลย
นาตัวผ้ตู ้องหา/ จาเลย ไปขงั ไว้ท่ีเรือนจา .......................... ตามหมายขงั ที่แนบมา
........................................ ผ้พู ิพากษา
........................................ ผ้รู ้อง”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๔
บทท่ี ๔/๑
การจาคุกในสถานที่อื่น จาคุกเฉพาะวันทก่ี าหนด และจาคุกโดยวธิ ีอื่น
การแกไ้ ขเนพน่ทเนินท ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ ิาท พ.ร.ว. แกไ้ ขเนพน่ทเนินทป.นน.า. (ฉววั า่ี ๒๕)
พ.ศ. ๒๕๕๐ เนป็ิไปิาทาฤษฎีการลอโาษา่ีเนป็ิการป้าอกิั พนเนศษ (Spezialprävention / Specific
Deterrance) กล่านคืา การลอโาษใิาาอาาาาจบิา้ อเนป็ิการแกไ้ ขใหผ้ กู้ รบาาคนาทผนดสาทารถ
า่ีจบกลวั คืิสู่สัอคทซ่ึอิรอกวั าฤษฎีการลอโาษา่ีเนป็ิการวาวดั ฟ้ื ิฟูิาทรบววกฎหทาุจารีิ
ปรบเนพณีา่ีทต่อเนิิ้ การแกไ้ ขใหผ้ ูก้ รบาาคนาทผดน กลวั เนป็ ิคิดีไดท้ ากกน่าการลอโาษ สาดคลา้ อ
กวั แินคนดการลอโาษาาอเนลืาก (Alternative to Imprisonment) า่ีจบไท่ใชเ้นรืาิจาเนป็ิหลกั โดุ
ปรากฏเนจิิารทณ์ใิหทาุเนหิตาา้ ุพรบราชวาั าิั นิ้ีน่า โดุา่ีใิปัจจตวิั เนรืาิจาทีสภาพา่ีแาาดั
ไท่ได้สัดส่นิกวั จาินิขาอผูซ้ ่ึอิา้ อขอั หรืาิ้าอจาคตก แลบไท่เนหทาบสทกวั สภาพขาอผูซ้ ่ึอ
ิา้ อขัอหรืาิา้ อจาคตกวาอลักษณบโดุเนฉพาบสภาพชีนนิหานอทีครรภ์ซ่ึอิ้าอได้รัวการดูแล
เนป็ิพนเนศษ ปรบกาวกวั เนาคโิโลุใี ิการคนวคตทินั วตคคลดอั กล่านทีคนาทกา้ นหิา้ เนป็ ิาิั ทาก
ดอั ิ้ิั เนพ่ืาใหผ้ ูซ้ ่ึอิา้ อขอั หรืาิา้ อจาคตกไดร้ ัวการปฏนวิั นา่ีเนหทาบสท สทคนรปรัวปรตอนนรีการขอั
แลบจาคตก โดุกาหิดนรน ีการหรืาสถาิา่ีใิการขอั หรืาจาคตกิากเนรืาิจาใหเ้นหทาบสทกวั สภาพ
ขาอผซู้ ่ึอิา้ อขอั หรืาิา้ อจาคตกใิแิ่ลบลกั ษณบ ดอั ิ่าไปิ้ี
หลกั เกณฑ์การจาคุกในสถานทอ่ี ่ืน จาคุกเฉพาะวนั ที่กาหนด และจาคุกโดยวธิ ีอื่น
๑. เงื่อนไขของการร้องขอ
๑.๑ ทีเนหิตจาเนป็ิ
การจบใชท้ าิรการจาคตกใิสถาิา่ีา่ืิิากเนรืาิจา จาคตกเนฉพาบนิั า่ีกาหิด
แลบจาคตกโดุนรน ีาื่ิได้ ิา้ อทีเนหิตจาเนป็ิ ปัาหานา่ าุา่ อไรเนป็ิเนหิตจาเนป็ิิาท ป.น.น า. ทาิรา ๘๙/๒
าาจพนจารณาโดุาาศุั แินาาอขาอกฎกรบารนอกาหิดหลกั เนกณฑแ์ ลบนรน ีการจาคตกโดุนรน ีการาื่ิ
าี่สาทารถจากดั การเนดนิาาอแลบาาณาเนขิ พ.ศ. ๒๕๕๖ ขา้ ๒ ปรบกาว ไดแ้ ก่
(๑) ผซู้ ่ึอิา้ อจาคตกจบถึอาิั ิราุแก่ชีนิน ถา้ ิา้ อจาคตก
(๒) ผูซ้ ่ึอิ้าอจาคตกจาเนป็ ิิ้าอเนล้ีุอดูวนดา ทารดา สาที ภรนุา หรืาวติร
ซ่ึอพ่อึ ิิเนาอทนไดแ้ ลบขาดผาู้ ตปการบ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๕
(๓) ผซู้ ่ึอิา้ อจาคตกเนจว็ ป่ นุแลบิา้ อไดร้ ัวการรักษาาุา่ อิ่าเนิ่ืาอ
(๔) ผซู้ ่ึอิา้ อจาคตกทีเนหิตคนรไดร้ ัวการาตเนลาการวอั ควั ใหจ้ าคตกดน้ ุเนหิตา่ืิๆ
๑.๒ ผิู้ า้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตดาี่ศาลจบทีคาสั่อใหใ้ ชท้ าิรการจาคตก
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ ได้ ิา้ อไดร้ ัวโาษจาคตกทาแลน้ ไท่ิา้ ุกน่า ๑ ใิ ๓ ขาอกาหิดโาษ
ิาทา่ีรบวตไนใ้ ิหทาุศาลา่ีาากิาทคาพนพากษาิ้ิั หรืาิา้ อไดร้ ัวโาษจาคตกทาแลน้ ไท่ิา้ ุกน่า
๑๐ ปี ใิกรณีิา้ อโาษจาคตกเนกนิ ๓๐ ปี ข้ึิไปหรืาจาคตกิลาดชีนิน
๒. อยู่ระหว่างต้องคาพพิ ากษาถึงทส่ี ุดให้จาคุก
ป.น.น า. ทาิรา ๘๙/๒ เนป็ิกรณีขาใหศ้ าลทีคาสั่อใหจ้ าคตกใิสถาิา่ีา่ืิ จาคตกเนฉพาบนิั า่ี
กาหิดแลบจาคตกโดุนรน ีาื่ิ สาหรัวผซู้ ่ึอาุรู่ บหน่าอิา้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตดใหจ้ าคตก หาก
เนป็ิกรณีขาใหศ้ าลทีคาสั่อขอั ผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุไนใ้ ิสถาิา่ีา่ืิาิั ทนใช่เนรืาิจา รบหน่าอสาวสนิ
หรืาพจน ารณาคดี ิา้ อดาเนินิการิาท ป.น.น า. ทาิรา ๘๙/๑
๓. มผี ู้ร้องขอหรือศาลเห็นสมควรมคี าสั่งเอง
๓.๑ กรณีทีผรู้ ้าอขา ผทู้ ีสนารนร้าอขา ไดแ้ ก่
๓.๑.๑ พิกั อาิาุั การ
๓.๑.๒ ผวู้ าั ชาการเนรืาิจา
๓.๑.๓ เนจา้ พิกั อาิผทู้ ีาาิาจจดั การิาทหทาุจาคตก
ข้อสังเกต
(๑) ผูิ้ า้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตดแลบาาินขาอผูิ้ า้ อจาคตกไท่ใช่วตคคล
าี่จบทีสนารนร้าอขาิาททาิราิ้ีได้
(๒) พิกั อาิสาวสนิเนป็ิวตคคลผทู้ ีสนารนร้าอขาิาททาิรา ๘๙/๑ ได้ แิ่ไท่ที
สนารนร้าอขาิาททาิรา ๘๙/๒
๓.๒ กรณีศาลเนห็ิสทคนร
ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ วาั าิั นดน้ ุน่า “...หรือเม่ือศาลเห็นสมควร...” ดอั ิ้ัิ
แท้ไท่ทีผู้ร้าอขาแิ่หากศาลเนห็ิสทคนรเนาอ ศาลก็ชาวา่ีจบทีคาสั่อให้ใช้ทาิรการจาคตก
ิาททาิรา ๘๙/๒ได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๖
๔. การดาเนินการก่อนมคี าส่ัง
เนทื่าทีผูุ้ ิื่ คาร้าอขาใหจ้ าคตกผิู้ า้ อจาคตกใิสถาิาี่าื่ิ จาคตกเนฉพาบนิั า่ีกาหิดแลบ
จาคตกโดุนรน ีา่ืิ ศาลพนจารณาคาร้าอแลน้ ใหใ้ ชด้ ตลพนินจดาเนินิการิาทคนาทเนหทาบสท ดอั ิ้ี
(๑) หากคาร้าอปรากฏชัดแจอ้ น่าผูุ้ ิื่ คาร้าอไท่ใช่ผูท้ ีสนารนร้าอขาิาททาิรา
๘๙/๒ หรืาไท่ทีเนหิตจาเนป็ิ ศาลาาจสอ่ั ุกคาร้าอ โดุทีคาสั่อใิคาร้าอิ้ิั เนช่ิ
“ผู้ร้ องเป็ นผู้ต้องจาคุก ไม่ใช่ บุคคลผู้มีสิทธิร้ องขอให้ จาคุกโดยวิธีอ่ืน
กรณีไม่เข้าหลกั เกณฑ์ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๘๙/๒ ที่ศาลจะอนญุ าตได้ ให้ยกคาร้อง”
(๒) กรณีาี่ผูุ้ ่ืิคาร้าอเนป็ ิผูท้ ีสนารนร้าอขาิาทกฎหทาุ หรืาหากไท่ใช่
ผทู้ ีสนารนร้าอขาแิ่เนหิตา่ีาา้ อิาทคาร้าอเนป็ ิเนหิตจาเนป็ ิา่ีศาลสทคนรทีคาสั่อาิตาาิ าาจาิตโลท
เนป็ิกรณีาี่ศาลเนห็ิสทคนร โดุดาเนินิการ ดอั ิ้ี
- ไิ่สนิคาร้าอ หรืา
- สาวถาทผูเ้นสีุหาุ เนจา้ พิักอาิาี่เนกีุ่นขา้ อิาทหทาุจาคตก พิักอาิ
ฝ่ าุปกคราอหรืาิารนจใิาา้ อาี่ิ้ิั หรืาผูา้ ่ีศาลเนห็ิน่าทีส่นิเนก่ีุนขา้ อ โดุการสาวถาทิ้ิั
ศาลาาจหทาุเนรีุกวตคคลเนหล่าิ้ิั ทาศาลเนพาื่ สาวถาท หรืาแจอ้ ใหิ้ าวเนป็ิหิอั สืากไ็ ด้
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นัดไต่สวนคาร้องขอ......(ระบมุ าตรการท่ีมกี ารร้องขอ)..........
ไต่สวนพยานผู้ร้ องและผู้คัดค้าน (ถ้ามี) ได้ ....... ปาก ระหว่างไต่สวนผู้ร้ อง
อ้างส่งเอกสารรวม ... ฉบับ ศาลหมาย ร. ... ถึง ร. ... และผู้คัดค้าน (ถ้ามีอาจเป็ นผู้เสียหาย)
อ้างส่งเอกสารรวม ... ฉบบั ศาลหมาย ค. ... ถึง ค. ... เอกสารให้รวมสานวน/แยกเกบ็
ศาลสอบถาม ................ ผู้เสียหาย (ถ้ามีและมิได้ยื่นคาคัดค้าน) / พนักงานอัยการ
โจทก์ (กรณีมิใช่เป็นผ้ยู ่ืนคาร้อง) แถลงว่า .............................................. และสอบถามจาเลย และ
ผ้ทู ่ีจะรับตัวจาเลยไปควบคุมแถลงว่า ....................................
คดเี สร็จการไต่สวน ให้รอฟังคาสั่ง / ให้นัดฟังคาสั่งวนั ท่ี .................... เวลา ......... น.
ลงชื่อ ........................... บนั ทึก/อ่าน
ลงช่ือ .................................... ผ้รู ้อง
ลงช่ือ .................... ผ้คู ัดค้าน (ถ้าม)ี ”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๗
๕. คาส่ังศาล
๕.๑ ขา้ คนรพจน ารณาใิการทีคาส่อั
การพจน ารณานา่ จบทีคาสอ่ั าิตาาิใหใ้ ชท้ าิรการิาท ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ (๑)
ถึอ (๓) หรืาไท่ ิากจากเนอื่าิไขิาทกฎหทาุดอั กล่านแลน้ ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ ุอั กาหิดให้
ศาลดาเนินิการไิ่สนิหรืาสาวถาทผูเ้นสีุหาุ เนจา้ พิกั อาิาี่เนก่ีุนขา้ อิาทหทาุจาคตก พิกั อาิ
ฝ่ าุปกคราอหรืาิารนจใิา้าอา่ีิ้ัิ หรืาผูซ้ ่ึอศาลเนห็ิน่าทีส่นิเนกีุ่นขา้ อ แลบศาลจบิ้าอ
ชอ่ั ิ้าหิกั รบหนา่ อการกลวั คืิสู่สอั คทขาอผกู้ รบาาคนาทผดน แลบคนาทปลาดภุั ขาอสอั คทหากได้
ทีการปล่าุินั ผูิ้ า้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอาี่สตดาากทาจากเนรืาิจาก่าิกาหิด โดุ ป.นน.า.
ทาิรา ๘๙/๒ นรรคสาอ วาั าิั นใหศ้ าลคาิึอถึอ
(๑) ฐาิคนาทผดน
(๒) คนาทปรบพฤินขาอผิู้ า้ อจาคตก
(๓) สนสั ดนภาพขาอผซู้ ่ึอิา้ อจาคตก
(๔) สนสั ดนภาพแลบคนาทปลาดภุั ขาอผเู้นสีุหาุแลบสัอคท
๕.๒ ราุลบเนาีุดขาอคาส่ัอ (ป.น.น า. ทาิรา ๘๙/๒ นรรคสาท)
หากศาลทีคาสั่อาิตาาิให้ใช้ทาิรการิาท ป.นน.า. ทาิรา ๘๙/๒ คนรรบวต
ราุลบเนาีุดเนหล่าิ้ีใหช้ ดั เนจิ
(๑) กาหิดเนนลาิาทา่ีเนห็ิสทคนร
(๒) สถาิาี่า่ืิิากเนรืาิจาาี่จบจาคตกผซู้ ่ึอิา้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตด
(๓) นนรี การคนวคต ทแลบทาิรการเนพ่ืาป้ าอกัิการหลวหิี หรื า
คนาทเนสีุหาุา่ีาาจเนกนดข้ึิ (หากทีเนป็ิกรณีพนเนศษ)
(๔) ให้เนจ้าพิักอาิผู้ทีหิ้าา่ีจัดการิาทหทาุเนป็ ิผู้ทีหิ้าา่ีแลบ
รัวผดน ชาวดาเนินิการิาทคาส่อั
(๕) หากทีขา้ เนาจ็ จรนอหรืาพฤินการณ์เนปล่ีุิแปลอใหร้ าุอาิศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๘
ตัวอย่างคาส่ังอนุญาต
“พิเคราะห์พยานหลักฐานท่ีผู้ร้ องและผู้คัดค้าน (หากมี) นามาไต่สวนแล้ว เห็นว่า
..................................กรณีมเี หตุจาเป็นตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๘๙/๒ จาเลยได้รับโทษจาคุกนับแต่
วนั ท่ี ................ จนถึงวนั ท่ีไต่สวนเป็นเวลา .......... ซ่ึงไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามของกาหนดโทษตามที่
ระบุไว้ในหมายศาลท่ีออกตามคาพิพากษาน้ัน / ไม่น้อยกว่าสิบปี ในความผิดซ่ึงมีโทษจาคุกเกิน
สามสิบปี ขึน้ ไป จาเลยต้องโทษจาคุกตามคาพิพากษาถึงที่สุดด้วยฐานความผิดไม่ร้ ายแรง และ
จาเลยรับโทษมาระยะหน่ึงแล้ว เจ้าพนักงานรายงานว่า จาเลยมีความประพฤติเรียบร้ อย ปฏิบัติ
ตามระเบยี บกฎเกณฑ์ของเรือนจาอย่างเคร่งครัด บาเพญ็ ตนเป็นประโยชน์ต่อสังคมตามท่ีได้ รับ
มอบหมาย ประกอบกบั ผ้เู สียหายไม่คัดค้าน จึงอนญุ าตให้
□ ส่งตัวจาเลยไปจาคุกยัง .................ตั้งแต่ ............ ถึง .......... / จนกว่าจะครบ
ระยะเวลาจาคุกท่ีเหลือ และแจ้งคาสั่งศาลให้ผ้ดู ูแลสถานท่ีจาคุกทราบด้วย หรือ
□ อนุญาตให้จาคุกจาเลยเฉพาะวัน...........ตั้งแต่ ............ ถึง .......... / จนกว่าจะครบ
ระยะเวลาจาคุกท่ีเหลือ และแจ้งคาสั่งศาลให้ผ้บู ญั ชาการเรือนจาทราบด้วย หรือ
□ จากัดการเดิ นทางและอาณาเขต โดยห้ ามจาเลยออกนอกเคหสถาน
หรือสถานที่อ่ืนใดในช่วงเวลาที่กาหนดโดยใช้อุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกส์ติดตามตัวต้ังแต่ ............
ถึง .......... / หรือจนกว่าจะครบระยะเวลาจาคุกที่เหลือ และแจ้งคาส่ังศาลให้ผ้บู ัญชาการเรือนจา
ทราบด้วย
ให้ เจ้ าพนักงานผู้มีหน้ าท่ีจัดการตามหมายเป็ นผู้มีหน้ าท่ีและรั บผิดชอบดาเนินการ
ตามคาสั่งในระหว่างท่ีใช้มาตรการดังกล่าว หากพบว่ามขี ้อเทจ็ จริ งหรือพฤติการณ์เปลีย่ นแปลง
ไป หรือมีเหตุอันควรแก้ไขเปลี่ยนแปลงคาส่ัง ให้ผู้ร้ อง / ผู้ดูแลสถานที่จาคุก / เจ้าพนักงาน
ผ้มู หี น้าที่จัดการตามหมาย / ผ้บู ญั ชาการเรือนจารายงานข้อเทจ็ จริงดังกล่าวให้ศาลทราบโดยเร็ว
ลงช่ือ ............................. ผ้พู ิพากษา”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๗๙
๖. รูปแบบของมาตรการตาม ป.ว.ิ อ. มาตรา ๘๙/๒
(๑) ให้จาคตกไน้ใิสถาิา่ีา่ืิิาทาี่วตคคลดัอกล่านร้าอขาหรื าิาทา่ี
ศาลเนห็ิสทคนริากจากเนรืาิจาหรืาสถาิา่ีา่ีกาหิดไนใ้ ิหทาุจาคตก า้ัอิ้ี ลกั ษณบขาอ
สถาิา่ีดอั กล่านใหเ้นป็ิไปิาทา่ีกาหิดใิกฎกรบารนอกาหิดสถาิา่ีา่ืิา่ีใชใ้ ิการขอั จาคตก
หรืาคนวคตทผูิ้ า้ อหา จาเนลุ หรืาผูซ้ ่ึอิา้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตด พ.ศ. ๒๕๕๒ ซ่ึอิา้ อ
กาหิดนรน ีการคนวคตทแลบทาิรการเนพื่าป้าอกิั การหลวหิีหรืาคนาทเนสีุหาุา่ีาาจเนกนดข้ึิดน้ ุ
า้อั ิ้ี ขา้ ๔ ขาอกฎกรบารนอดอั กล่านกาหิดใหป้ ลดั กรบารนอุิต นรรรทเนป็ิผูป้ รบกาศกาหิดให้
สถาิา่ีใดเนป็ิสถาิา่ีขอั ิาทกฎกรบารนอ ซ่ึอใิปัจจตวิั (กิั ุาุิ ๒๕๖๒) ุอั ไท่ทีการปรบกาศ
ใหส้ ถาิา่ีใดเนป็ิสถาิาี่ขอั ิาทกฎกรบารนอิ้ี
(๒) ให้จาคตกไน้ใิเนรืาิจาหรืาสถาิา่ีาี่กาหิดไนใ้ ิหทาุจาคตกหรืา
สถาิาี่า่ืิิาท (๑) เนฉพาบนิั า่ีกาหิดิาทหลกั เนกณฑแ์ ลบนนรีการาี่กาหิดใิกฎกรบารนอ า้อั ิ้ี
ใิปัจจตวิั (กิั ุาุิ ๒๕๖๒) ุอั ไท่ทีกฎกรบารนอาากทาราอรัวทาิรการิ้ี
(๓) ใหจ้ าคตกโดุนนรีการา่ืิาี่สาทารถจากดั การเนดนิาาอแลบาาณาเนขิขาอผิู้ ้ิั
ไดิ้ าทหลกั เนกณฑ์แลบนนรีการา่ีกาหิดใิกฎกรบารนอกาหิดหลกั เนกณฑ์แลบนรน ีการจาคตกโดุ
นรน ีการา่ืิาี่สาทารถจากดั การเนดนิาาอแลบาาณาเนขิ พ.ศ. ๒๕๕๖
๗. การเปลย่ี นแปลงคาสั่ง (ป.ว.ิ อ. มาตรา ๘๙/๒ วรรคสาม ประกอบมาตรา ๘๙/๑ วรรคส่ี)
คาส่ัอขาอศาลิาททาิราิ้ีาาจเนปล่ีุิแปลอได้ หากคนาทปรากฏใิภาุหลัอน่า
ผูิ้ า้ อจาคตกิาทคาพนพากษาถึอาี่สตดให้จาคตกไท่ปฏนวิั นิาทนนรีการหรืาทาิรการา่ีศาลกาหิด
หรืาพฤินการณ์ไดเ้นปล่ีุิแปลอไป
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณาเปลยี่ นแปลงคาสั่ง
“ศาลได้รับรายงานจาก..............................ผู้ร้ องว่า ตามที่ศาลมีคาส่ังให้จากัดการ
เดินทางและอาณาเขตของ .........(ชื่อ – สกุล)............ผ้ตู ้องจาคุก เน่ืองจากผ้ตู ้องจาคุกต้องเลยี้ งดู
บิดาซ่ึงป่ วยเป็นมะเร็งตับ พ่ึงตนเองไม่ได้และขาดผ้อู ุปการะนั้น บัดนีบ้ ิดาของผ้ตู ้องจาคุกได้ถึง
แก่กรรมลงแล้ว พฤติการณ์ เกี่ยวกับผู้ต้องจาคุกเปลี่ยนแปลงไป จึงมีเหตุอันควรแก้ไข
เปลย่ี นแปลงคาสั่งเกี่ยวกับการจาคุกผ้ตู ้องจาคุก เป็นว่าให้นาตัวผ้ตู ้องจาคุกไปจาคุกไว้ที่เรือนจา
.......................... ตามสาเนาหมายจาคุกที่แนบมา
........................................ ผ้พู ิพากษา
........................................ ผ้รู ้อง”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๐
ส่วนท่ี ๕
การออกหมายขังระหว่างไต่สวนมูลฟ้อง
ใิคดีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจากิ์ ้ิั เนท่ืาโจากุ์ ิื่ ฟ้าอศาลาาจส่ัอปรบาวั ฟ้าอโจาก์
ไนพ้ นจารณาโดุไท่จาเนป็ ิิา้ อไิ่สนิทูลฟ้าอก่าิ เนนิ้ แิ่เนห็ิสทคนรจบสั่อใหไ้ ิ่สนิทูลฟ้าอ
ก่าิกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ (๒))
ใิรบหนา่ อไิ่สนิทูลฟ้าอคดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจาก์ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๒ (๒))
หรืารบหน่าอพนจารณา แทไ้ ท่ทีผูใ้ ดร้าอขา ศาลทีาาิาจาี่จบาากหทาุขอั จาเนลุไดโ้ ดุพลการ
(ป.นน.า. ทาิรา ๗๑ ) แลบใิาาอปฏนวิั น เนท่ืาพิักอาิาุั การโจาก์ุ่ืิฟ้าอคดีหรืากรณีาี่ศาล
ทีคาสั่อปรบาวั ฟ้าอคดีาี่ราษฎรเนป็ิโจากแ์ ลบหทาุเนรีุกจาเนลุทาศาลแลน้ ศาลทกั จบสั่อให้าาก
หทาุขอั าตกกรณี โดุาี่ไท่ทีผใู้ ดร้าอขาซ่ึอเนา่ากวั เนป็ิการใชา้ าิาจิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๑ นรรคหิ่ึอ
ซ่ึอให้ิาวาวาั าิั น ป.นน.า. ทาิรา ๖๖ ทาใช้วอั ควั โดุาิตโลท ป.นน.า. ทาิรา ๖๖ นรรคหิ่ึอ
กาหิดเนป็ ิหลกั การน่า การาากหทาุขอั จบกรบาาได้ิ่าเนทื่าทีหลักฐาิพาสทคนร (หรืาที
พุาิหลักฐาิเนพีุอพาาี่าาให้ศาลเนชื่า) น่า จาเนลุิ่าจบได้กรบาาคนาทผนดาาาาร้าุแรอ
(คนาทผนดาี่ทีาัิราโาษจาคตกาุ่าอสูอเนกนิสาทปี ) หรืาิ่าจบได้กรบาาผนดาาาาไท่ร้าุแรอ
(คนาทผนดาี่ทีาิั ราโาษจาคตกาุ่าอสูอไท่เนกนิสาทปี ) แลบทีเนหิตาิั คนรเนช่ืาน่าจาเนลุจบหลวหิี
หรืาจบไปุต่อเนหุอน กวั พุาิหลกั ฐาิ หรืาก่าเนหิตาิั ิราุปรบการา่ืิ ดอั ิ้ิั ิวั แิ่นิั าี่ ๒๔
ริั นาคท ๒๕๔๗ ซ่ึอวาวาั าิั นดอั กล่านทีผลใชว้ อั ควั ไท่นา่ กรณีจบทีผรู้ ้าอขาหรืาไท่ ก่าิาาก
หทาุขอั จาเนลุ ศาลิา้ อสาวให้ปรากฏเนหิตาี่จบาากหทาุขอั ไดเ้นสีุก่าิ (Probable Cause)
(ขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา น่าดน้ ุหลกั เนกณฑ์แลบนนรีการเนก่ีุนกวั การาากคาส่ัอหรืาหทาุ
าาาา พ.ศ. ๒๕๔๘ ขา้ ๔๓) แิ่ถา้ จาเนลุิ้ิั เนป็ ิผูซ้ ่ึอศาลไดา้ ากหทาุจวั ไดห้ รืาิา้ อขอั ิาท
หทาุศาลาุแู่ ลน้ กไ็ ท่ิา้ อสาวหรืาไิ่สนิาีกเนพราบไดท้ ีการิรนจสาว Probable Cause าุแู่ ลน้
(ขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา ฯ ขา้ ๔๓ นรรคสาอ) าุา่ อไรก็ิาท ใิกรณีา่ีศาลไิ่สนิแลน้
เนห็ินา่ ทีเนหิตา่ีจบาากหทาุขอั จาเนลุไน้ แิ่จาเนลุนนกลจรนิแลบไท่สาทารถิ่าสู้คดีได้ ศาลาาจสั่อ
ให้ส่อินั จาเนลุไปคนวคตทแลบวาวดั รักษาใิสถาิวาวดั รักษา หรืาส่อินั จาเนลุให้ผูา้ ิตวาล
ผูน้ ่าราชการจอั หนดั หรืาวตคคลา่ืิา่ีเนิ็ทใจรัวไปดูแลรักษา (ขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา ฯ
ขา้ ๔๓ /๑ แลบดูวาาี่ ๒ การปฏนวิั นิ่าผิู้ า้ อหาหรืาจาเนลุซ่ึอเนป็ิผปู้ ่ นุคดี)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๑
ปัาหาา่ีเนกนดข้ึิ คืา ใิกรณีา่ีิา้ อทีการสาวให้ปรากฏเนหิตาี่จบาากหทาุขอั เนช่ิ
กรณีา่ีจาเนลุถูกจวั เนิื่าอจากกรบาาคนาทผดน ซ่ึอหิา้ แลบไดป้ รบกิั ินั ใิช้ิั สาวสนิ หรืากรณีา่ี
จาเนลุเนขา้ ทาวินั แลบไท่ไดท้ ีการคนวคตทินั ใิช้ิั สาวสนิ ลาพอั การา่ีพิกั อาิาุั การโจาก์
สั่อฟ้าอแลบศาลทีคาส่ัอปรบาวั ฟ้าอแลน้ จบถืาไดห้ รืาไท่น่าทีพุาิหลกั ฐาิเนพีุอพาาี่เนช่ืาไดน้ ่า
จาเนลุิ่าจบได้กรบาาคนาทผนดาาาาแล้น ใิาาอปฏนวิั นส่นิใหา่ถืาเนป็ ิหลักน่า เนทื่าศาลสั่อ
ปรบาวั ฟ้าอแลน้ ิ่าจบถืาไดน้ ่าทีพุาิหลกั ฐาิเนพีุอพาแลน้ เนนิ้ แิ่คดีิ้ิั ทีเนหิตาิั คนรสอสัุ
ศาลก็าาจสาวพิักอาิาุั การโจาก์ถึอพุาิหลักฐาิช้ัิสาวสนิก่าิาากหทาุขัอก็ได้
าุ่าอไรก็ิาท ทีขา้ คนรรบนอั น่า แทจ้ บถืาน่าทีพุาิหลกั ฐาิเนพีุอพาน่าจาเนลุิ่าจบไดก้ รบาา
คนาทผนดาาาากิ็ าท แิ่ใิกรณีา่ีเนป็ิคนาทผนดาาาาไท่ร้าุแรอการา่ีศาลจบาากหทาุขอั จาเนลุ
ิ้าอได้คนาทด้นุน่า ทีเนหิตาัิคนรเนชื่าน่าจาเนลุิ้ัิิ่าจบหลวหิี หรื าจบไปุต่อเนหุนอกัว
พุาิหลกั ฐาิหรืาก่าเนหิตาิั ิราุปรบการาื่ิดน้ ุ ดอั ิ้ิั ถา้ ขา้ เนาจ็ จรนอเนา่าาี่ปรากฏใิคาฟ้าอ
หรืาสาินิุอั ไท่เนพุี อพาา่ีจบนิน นจฉุั ปัาหาเนหล่าิ้ีได้ กา็ าจิา้ อสาวโจากเ์นพน่ทเนินทเนป็ิราุกรณี
ไปนา่ จาเนลุทีพฤินการณ์เนหล่าิ้ิั หรืาไท่ เนพ่าื ปรบกาวการใชด้ ตลพิน นจทากุอ่น ข้ึิ
ใิกรณีา่ีราษฎรเนป็ ิโจาก์ จบขาให้าากหทาุขัอรบหน่าอไิ่สนิทูลฟ้าอไท่ได้
เนพราบจาเนลุไท่าุใู่ ิฐาิบจาเนลุ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕ นรรคสาท)
คดีา่ีทีโาษปรัวสถาิเนดีุน เนช่ิ พ.ร.ว. ภาพุิิร์แลบนีดนาศั ิ์ พ.ศ. ๒๕๕๑ หรืา
พ.ร.ว. คนวคตทาาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ วาอขา้ หา เนป็ิิิ้ การาี่ศาลจบาากหทาุขอั ผิู้ า้ อหา หรืา
จาเนลุ รบหนา่ อสาวสนิ ไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาพนจารณาไดิ้ ้ิั จบิา้ อปรากฏิาทคาร้าอหรืาคาฟ้าอ
นา่ กรณีจบิา้ อทีเนหิติาท ป.น.น า. ทาิรา ๖๖ (๒)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๒
ส่วนท่ี ๖
การออกหมายขังระหว่างพจิ ารณา
คดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ ิโจาก์ โจากิ์ า้ อิาินั จาเนลุทาศาลพร้าทฟ้าอิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๕ นรรคหิ่ึอ ศาลทีาาิาจาากหทาุขอั จาเนลุ หรืาคดีา่ีราษฎรเนป็ ิโจาก์ เนทื่าศาล
ปรบาวั ฟ้าอ แิุ่อั ไท่ไดิ้ นั จาเนลุทา ศาลาาจาากหทาุเนรีุกหรืาหทาุจวั (ถา้ ทีเนหิตา่ีจบขา
หทาุจวั ไดิ้ าท ป.นน.า. ทาิรา ๖๖ นรรคหิ่ึอ) จาเนลุาี่ศาลปรบาวั ฟ้าอแลน้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๙
ซ่ึอาาอปฏนวิั น ศาลจบาากหทาุเนรีุกก่าิ ถา้ ไท่ทาิาทหทาุเนรีุกจึอาากหทาุจวั เนทื่าจวั จาเนลุ
ไดแ้ ลน้ ศาลจบาากหทาุขอั จาเนลุใิรบหนา่ อพนจารณาได้ ิา้ อปรากฏเนหิติาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๑
ปรบกาวทาิรา ๖๖ นรรคหิ่ึอ
ข้อสังเกต
(๑) ใิกรณีาี่ฟ้าอินินวตคคลเนป็ ิจาเนลุแิ่เนพีุอผูเ้นดีุน จบาากหทาุขอั กรรทการ
ผจู้ ดั การหรืาผูแ้ าิินินวตคคล หรืาผูช้ ารบวาั ชีไท่ได้ (ป.นน.า. ทาิรา ๗) เนนิ้ แิ่ผูแ้ าิินินวตคคล
หรืาผชู้ ารบวาั ชีจบถูกฟ้าอเนป็ิจาเนลุทาดน้ ุ
(๒) ศาลจบาากหทาุขอั รบหน่าอพนจารณาได้ คดีิา้ อาุใู่ ิรบหน่าอพนจารณาขาอศาลแลน้
เนช่ิ พิกั อาิาุั การเนป็ ิโจาก์ ศาลช้ิั ิิ้ ิรนจฟ้าอแลน้ เนห็ิน่า ฟ้าอวกพร่าอ จึอทีหิอั สืาคืิ
ฟ้าอใหโ้ จากา์ าทาใหท่ ดอั ิ้ี เนป็ิคาส่อั ไท่รัวหรืาคืิคาคู่คนาทิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๘ ปรบกาว
ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ ไท่ใช่คาส่ัอรบหน่าอพนจารณา ถืาไดน้ ่าศาลช้ิั ิิ้ ุอั ทนไดป้ รบาวั ฟ้าอ ศาลจึอไท่ที
าาิาจสั่อขอั จาเนลุิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๑ (ฎีกาา่ี ๒๗๕๖/๒๕๒๔)
(๓) หทาุขอั รบหนา่ อสาวสนิ ไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาพนจารณา ใชไ้ ดจ้ ิกน่าศาลจบได้
เนพกน ถาิโดุาากหทาุปล่าุหรืาาากหทาุจาคตกแาิ (ป.นน.า. ทาิรา ๗๑) หทาุขอั ิา้ อจดั การ
ให้เนป็ ิไปิาทิ้ิั ใิเนขิขาอศาลซ่ึอาากหทาุ (ป.นน.า. ทาิรา ๘๙) แลบหทาุขอั ิา้ อจดั การ
ิาทิ้ิั โดุพลิั (ป.นน.า. ทาิรา ๗๖) แววขาอหทาุขอั รบหน่าอไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาพนจารณา
เนป็ิไปิาท ป.น.น า. ทาิรา ๖๐ แลบแววพทน พ์ (๕๐) หทาุขอั รบหนา่ อไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาพจน ารณา
(๔) รบหน่าอพนจารณาไท่น่าพิกั อาิาุั การหรืาราษฎรเนป็ ิโจาก์ จาเนลุหลวหิี
แลน้ จวั ได้ ศาลาากหทาุขอั ได้ (ป.น.น า. ทาิรา ๗๑)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๓
(๕) ิัวแิ่เนนลาา่ีุื่ิฟ้าอ จาเนลุา่ีิา้ อขอั ิาทหทาุศาล ศาลจบสั่อขอั ิ่าไปได้
(ป.น.น า. ทาิรา ๘๘) โดุาากหทาุขอั รบหนา่ อไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาพนจารณา แลบหทาุเนหิตุกเนลนก
หทาุขอั รบหนา่ อสาวสนิ
(๖) ใิการดาเนินิคดีคนาทผนดฐาิลบเนทนดาาิาจศาล หากศาลเนห็ิน่าทีคนาทจาเนป็ ิ
า่ีจบิ้าอคตทขัอผู้ถูกกล่านหาไน้ใิรบหน่าอการไิ่สนิ ุ่าททีาาิาจา่ีจบาากหทาุขัอ
ผถู้ ูกกล่านหาิ้ิั (ป.น.น า. ทาิรา ๕๙ นรรคหิ่ึอ)
(๗) ใิกรณีาี่ศาลไิ่สนิแลน้ เนห็ิน่าทีเนหิตาี่จบาากหทาุขอั จาเนลุไน้ แิ่จาเนลุ
นนกลจรนิแลบไท่สาทารถิ่าสู้คดีได้ ศาลาาจส่ัอให้ส่อิันจาเนลุไปคนวคตทแลบวาวัดรักษา
ใิสถาิวาวดั รักษา หรืาส่อินั จาเนลุให้ผูา้ ิตวาล ผูน้ ่าราชการจอั หนดั หรืาวตคคลาื่ิาี่เนิท็ ใจ
รัวไปดูแลรักษา (ขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา ฯ ขา้ ๔๓ /๑ แลบดูวาา่ี ๒ การปฏนวิั นิ่า
ผิู้ า้ อหาหรืาจาเนลุซ่ึอเนป็ิผปู้ ่ นุคดี)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๔
ส่วนท่ี ๗
การออกหมายจาคุกและหมายปล่อย
๑. หมายจาคุก
๑.๑ หทาุจาคตก เนป็ิหทาุาาาาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒ (๙) ซ่ึอเนป็ิหทาุใหว้ อั ควั คดี
ิาทคาพนพากษาขาอศาลิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๕ นรรคหิ่ึอ แลบผูท้ ีาาิาจาากหทาุจาคตก
เนป็ิาาิาจขาอศาลหรืาผพู้ พน ากษาคิเนดีุนิาท ป.น.น า.ทาิรา ๕๘ (๔) พรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท
ทาิรา ๒๔ (๑) แลบแววหทาุจาคตกเนป็ ิไปิาท ป.นน.า. ทาิรา ๖๐ กวั แววพนทพ์ (๕๑ ิรี)
หทาุจาคตกรบหนา่ อาตารรณ์ฎีกา แววพนทพ์ (๕๒ ิรี) หทาุจาคตกเนทื่าคดีถึอา่ีสตด
๑.๒ กรณีาากหทาุจาคตกิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๔ ซ่ึอาุภู่ าุใิว้ อั ควั ป.นน.า. ทาิรา ๗๓
แลบทาิรา ๑๘๕ นรรคสาอ ไดแ้ ก่ กรณีจาเนลุิา้ อคาพนพากษาให้จาคตก หรืาจาเนลุิา้ อคาพนพากษา
ใหป้ รบหารชีนิน (ป.น.น า. ทาิรา ๒๖๒)
๑.๓ หทาุจาคตกิา้ อจดั การให้เนป็ ิไปิาทิ้ิั ใิเนขิศาลซ่ึอาากหทาุิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๘๙ แลบิา้ อจดั การิาทิ้ิั โดุพลิั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๖
ข้อสังเกต
(๑) รบุบเนนลาเนดนิาาอิาทปกินิวั แิ่จาเนลุถูกจวั ทาถึอา่ีาาการขาอพิกั อาิสาวสนิ
ถืาเนป็ิการคตทขอั ิาท ป.า. ทาิรา ๑ (๑๒), ๒๒ แลบวาวาั าิั นแห่อ ป.น.น า. ทาิรา ๒ (๒), ๗๓
ซ่ึอิา้ อหกั าากจากโาษจาคตกหรืากกั ขอั ใหแ้ ก่จาเนลุ (ฎีกาา่ี ๙๑๕/๒๔๙๐) กรณีจาคตกแลบกกั ขอั
ใหห้ กั าากจากโาษจาคตกก่าิ
(๒) กรณีจาเนลุิา้ อโาษจาคตกแลบกกั ขอั แาิค่าปรัว ศาลาากหทาุจาคตกแลบกกั ขอั
ิาทแววพทน พ์ (๕๑) หทาุจาคตกแลบกกั ขอั รบหนา่ อาตารรณ์ฎีกา แววพนทพ์ (๕๒) หทาุจาคตกแลบ
กกั ขอั เนท่ืาคดีถึอาี่สตด โดุสั่อใหร้ ัวโาษจาคตกก่าิแลน้ จึอิาจาเนลุไปกกั ขอั ใิสถาิา่ีาื่ิา่ีทนใช่
เนรืาิจา
(๓) กรณีโจากา์ ตารรณ์หรืาฎีกาเนพน่ทโาษจาเนลุ แทจ้ าเนลุิา้ อคนวคตทหรืาขอั ทาแลน้
เนา่ากวั หรืาเนกนิกนา่ กาหิดโาษจาคตก ศาลจบาากหทาุจาคตกจาเนลุกไ็ ดิ้ าท ป.นน.า. ทาิรา ๗๓
(หทาุขอั รบหนา่ อพจน ารณา)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๕
(๔) การาากหทาุจาคตกเนท่ืาคดีถึอา่ีสตด เนป็ ิาาิาจขาอศาลช้ัิิิ้ (คาส่ัอคาร้าอ
ศาลฎีกาา่ี ๑๐๙๖/๒๕๑๕)
(๕) หทาุจาคตกคดีถึอา่ีสตด คนรจบาากใินิั ถดั จากนิั า่ีคดีถึอาี่สตด แลบทีคาส่ัอ
คาร้าอศาลฎีกาา่ี ๔๒/๒๕๒๐ นา่ าากหทาุจาคตกเนท่ืาคดีถึอา่ีสตดไดิ้ ้อั แิ่นิั า่ีจาเนลุร้าอขา
(๖) คดีา่ีทีจาเนลุหลาุคิใิคนาทผดน ฐาิเนดีุนหรืาิ่าเนิ่ืาอกิั ถา้ คนาทผดน สาหรัว
จาเนลุคิใดถึอา่ีสตด ก็าากหทาุแดอแจอ้ โาษสาหรัวจาเนลุคิิ้ิั ไดใ้ ิเนท่ืาจาเนลุิ้ัิร้าอขา
(คาสอ่ั คาร้าอศาลฎีกาาี่ ๕๖/๒๕๐๐ (ปรบชตทใหา่) แลบ ๕๙/๒๕๑๔)
(๗) กรณีวนกโาษจาคตกาี่ศาลราการลอโาษไนใ้ ิคดีก่าิิ้ิั หากใิคดีก่าิจาเนลุ
ทีสนารนหักจาินินิั าี่ถูกคตทขอั าากจากรบุบเนนลาจาคตกิาทคาพนพากษาิาท ป.า. ทาิรา ๒๒
การาากหทาุจาคตกคดีหลอั ศาลคนริรนจสาวแลบหักนิั คตทขอั ให้แก่จาเนลุดน้ ุ หากคดีก่าิ
เนป็ิคาพนพากษาขาอศาลา่ืิกค็ นรปรบสาิอาิิรนจสาวแลบคนดหกั ใหจ้ าเนลุดน้ ุ
๒. หมายปล่อย
๒.๑ หทาุปล่าุ เนป็ ิหทาุาาาาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒ (๙) ซ่ึอเนป็ ิหทาุา่ีให้ปล่าุินั
ผิู้ า้ อหาหรืาจาเนลุา่ีิา้ อขอั าุิู่ าทหทาุขาอศาล แลบผทู้ ีาาิาจาากหทาุปล่าุ เนป็ิาาิาจขาอศาล
หรืาผพู้ นพากษาคิเนดีุนิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕๘ (๔) แลบพรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท ทาิรา ๒๔ (๑)
แลบแววหทาุปล่าุเนป็ิไปิาททาิรา ๖๐ กวั แววพนทพ์ (๕๓) หทาุปล่าุ
๒.๒ ศาลาากหทาุปล่าุใิกรณีดอั ิ่าไปิ้ี
ก. หทาุปล่าุช่นั ครานผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุซ่ึอิา้ อขอั าุู่ิาทหทาุศาลิาท
ป.นน.า. ทาิรา ๗๒ (๑) (ดูหทนด ๒ ส่นิา่ี ๕ การปล่าุชน่ั ครานแลบปรัวผูป้ รบกิั ) หรืาิาท
ป.น.น า. ทาิรา ๗๒ (๗)
ข. หทาุปล่าุผูิ้ า้ อหาหรืาจาเนลุซ่ึอิา้ อขอั าุู่ิาทหทาุศาลิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๗๒ (๒) ถึอ (๗)
(๑) เนท่ืาพิกั อาิาุั การหรืาพิกั อาิสาวสนิขาใหศ้ าลปล่าุโดุเนห็ินา่
ไท่จาเนป็ ิิา้ อขอั ผูิ้ า้ อหาไนร้ บหน่าอสาวสนิ เนช่ิ ผูิ้ า้ อหาิ้ัิิกเนป็ ิจาเนลุใิาีกคดีหิ่ึอ
ซ่ึอถูกขอั รบหนา่ อพจน ารณา หรืาิา้ อโาษจาคตกใิาีกคดีหิ่ึอ
(๒) เนทื่าพิกั อาิาุั การร้าอิ่าศาลนา่ ไดุ้ ตินการสาวสนิแลน้ โดุทีคาส่ัอ
ไท่ฟ้าอผูิ้ า้ อหาซ่ึอถูกขอั (ดู ป.นน.า. ทาิรา ๑๔๓ นรรคหิ่ึอ (๑) (๒) นรรคสาอ (๑) แลบทาิรา
๑๔๕ นรรคหิ่ึอ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๖
(๓) เนทื่าพิกั อาิาุั การไท่ฟ้าอผิู้ า้ อหาใิเนนลาา่ีศาลกาหิด (ดูทาิรา ๘๗
แลบหทนด ๑ ส่นิา่ี ๔ ช้ิั ขาหทาุขอั รบหนา่ อสาวสนิ)
(๔) คดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจาก์ ซ่ึอศาลสั่อใหไ้ ิ่สนิทูลฟ้าอ แลบไิ่สนิ
แลน้ เนห็ินา่ คดีไท่ทีทูลแลบพพน ากษาุกฟ้าอ
(๕) เนทื่าโจากถ์ าิฟ้าอคดีาาาาแผิ่ ดนิหรืาคดีคนาทผนดิ่าส่นิินั หรืา
ทีการุาทคนาทใิคดีคนาทผนดิ่าส่นิินั (รนทผูเ้นสีุหาุถาิคาร้าอาตกข์ดน้ ุ) หรืาเนทื่าศาล
พจน ารณาแลน้ พพน ากษาหรืาทีคาส่อั ใหุ้ กฟ้าอ
(๖) เนท่ืาศาลพนพากษาใหล้ อโาษจาเนลุาุ่าอา่ืิซ่ึอไท่ใช่โาษปรบหารชีนนิ
จาคตกหรืาให้กกั กิั หรืาห้าทเนขา้ เนขิกาหิดิาท ป.า. ทาิรา ๓๙ (๑) (๒) หรืาเนป็ิโาษปรัว
เนท่ืาจาเนลุไดเ้นสีุค่าปรัวแลน้
ค. หทาุปล่าุรบหน่าอาตารรณ์ฎีกาิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๓ ถา้ จาเนลุิา้ อ
คนวคตทหรืาขอั ทาแลน้ เนา่ากวั หรืาเนกนิกนา่ กาหิดจาคตก หรืากกั ขอั แาิค่าปรัวิาท ป.า. ทาิรา ๒๙
อ. หทาุปล่าุิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๕ เนท่ืาผิู้ า้ อคาพนพากษาให้จาคตกถูกจาคตก
ครวกาหิดแลน้ (าาอปฏนวิั นไท่ิา้ อาากหทาุปล่าุเนพราบหทาุจาคตกทีขา้ คนาทกากวั น่า เนท่ืาครว
กาหิดโาษแลน้ ใหป้ ล่าุินั ไปาิั าี) หรืาไดร้ ัวพรบราชาาิาภุั โาษใหป้ ล่าุ หรืาทีคานิน นจฉุั
ใหป้ ล่าุินั ไปโดุทีเนอ่ืาิไข เนช่ิ ทีการคตทปรบพฤิน หรืาทีกฎหทาุุกเนนิ้ โาษ เนช่ิ ทีกฎหทาุ
ินรโาษกรรทิ่าการกรบาาคนาทผดน ิ้ิั หรืาโาษจาคตกหทดไปโดุเนหิตาื่ิ เนช่ิ ไดร้ ัวปรบโุชิ์
จาก พ.ร.ว. ลา้ อทลานิผกู้ รบาาผนด หรืาศาลพนพากษาใหร้ าการลอโาษจาคตกแลบปรัวแลบจาเนลุ
ไท่ชารบค่าปรัวศาลิา้ อาากหทาุปล่าุจาเนลุแลบาากหทาุกกั ขอั แาิค่าปรัว
๒.๓ หทาุปล่าุิา้ อจดั การิาทิ้ิั โดุพลิั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๖
๒.๔ ศาลาตารรณ์ (ศาลฎีกา) ส่ัอใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ปล่าุจาเนลุหรืาปล่าุชน่ั ครานา่ีถูกขอั
รบหนา่ อาตารรณ์ (ฎีกา) ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๐๗, ๒๒๕
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๗
ข้อสังเกต
(๑) ศาลาตารรณ์ุกฟ้าอโจาก์ แิ่ให้ขอั จาเนลุรบหน่าอฎีกา คดีข้ึิสู่ศาลฎีกา
โดุจาเนลุุอั ไท่ไดร้ ัวสาเนิาฎีกาโจากเ์นพราบส่อให้ไท่ได้ แทพ้ ิ้ กาหิดเนนลาฎีกาก็ไท่เนป็ ิเนหิต
ใหป้ ล่าุินั จาเนลุ (คาส่อั คาร้าอศาลฎีกาา่ี ๒๖๖/๒๕๒๕)
(๒) จาเนลุิา้ อขอั ทาเนกนิกนา่ กาหิดโาษจาคตกิาทคาพนพากษาแลบโจากไ์ ท่ได้
ฎีกาาาิาอขาใหเ้นพท่น โาษ จึอใหา้ ากหทาุปล่าุจาเนลุ (คาสอ่ั คาร้าอศาลฎีกาาี่ ๓๓๗/๒๕๒๑)
(๓) การขอั จาเนลุไนร้ บหน่าอาตารรณ์หรืาฎีกา จบิา้ อทีคาสั่อไนใ้ ิคาพนพากษา
ขาอศาลา่ีพนพากษาคดี หากศาลช้ิั ิิ้ หรืาศาลาตารรณ์พนพากษาุกฟ้าอ แิ่ทนไดใ้ ห้ขอั จาเนลุไน้
ใิรบหน่าอาตารรณ์หรืาฎีกาแลน้ แิ่กรณี ศาลช้ิั ิิ้ า่ีา่าิคาพนพากษาจบจดราุอาิกรบวนิ
พจน ารณาใหข้ อั จาเนลุไนร้ บหนา่ อฎีกาไท่ได้ (ิาท ป.น.น า.ทาิรา ๑๘๕ นรรคหิ่ึอ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๘
ส่วนท่ี ๘
ช้ันย่ืนฟ้องถึงก่อนพพิ ากษา
บทท่ี ๑
การตรวจและสั่งฟ้อง
๑. การตรวจคาฟ้อง
ิา้ อิรนจเนร่ืาอเนขิาาิาจศาล (ป.นน.า. ทาิรา ๒๒, ๒๓, ๒๔ พรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท
ทาิรา ๑๕ ถึอ ๒๐ พ.ร.ว. จดั ิ้อั ศาลารัพุส์ นิาาอปัาาา ฯ ทาิรา ๗, ๘ แลบ พ.ร.ว.ศาลเนุานชิ
แลบคราวครันแลบนรน ีพจน ารณาคดีเนุานชิแลบคราวครัน ฯ ทาิรา ๑๑, ๙๕ ถึอ ๙๘)
าาิาจฟ้าอขาอโจาก์ (ป.น.น า. ทาิรา ๒ (๔), ๕, ๖, ๒๘)
สารบสาคาั แห่อฟ้าอ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๕๘, ป.นน.พ. ทาิรา ๑๘ ปรบกาว ป.นน.า.
ทาิรา ๑๕)
ถา้ ฟ้าอไท่ถูกิา้ อิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๕๘ ให้สั่อโจากแ์ กฟ้ ้าอให้ถูกิา้ อ หรืา
ุกฟ้าอ หรืาไท่ปรบาวั ฟ้าอ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๑) ฟ้าอไท่รบวตสถาิาี่เนกนดเนหิต ส่ัอใหแ้ กฟ้ ้าอ (ฎีกาาี่
๑๒๗๖/๒๔๙๒ ปรบชตทใหา่) ส่ัอน่า “ฟ้องโจทก์ไม่ระบุสถานท่ีเกิดเหตุ ไม่ถูกต้องตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๕๘ (๕) ให้โจทก์แก้ฟ้องให้ถูกต้อง ภายใน ... วนั ”
ถา้ โจากไ์ ท่ปฏนวิั นิาทคาสั่อ ให้ศาลพนพากษาุกฟ้าอ ถา้ ปรบาวั ฟ้าอไนแ้ ลน้ แลบโจากไ์ ท่แกฟ้ ้าอ
ิา้ อพพน ากษาุกฟ้าอ (ฎีกาา่ี ๑๕๒๖/๒๕๒๒) แิ่คาฟ้าอรบวตราุลบเนาีุดสถาิา่ีเนกนดเนหิตแิกิ่าอ
จากคาร้าอขาฝากขอั ไท่ถืาน่าเนป็ ิฟ้าอเนคลืาวคลตท (ฎีกาา่ี ๗๗๕๗/๒๕๔๓) ฟ้าอขาดาอคป์ รบกาว
คนาทผดน ฟ้าอเนคลืาวคลตท พนพากษาุกฟ้าอ (ฎีกาา่ี ๒๘๘/๒๕๑๕, ๘๙๓/๒๕๑๕ แลบ ๑๒๕/๒๕๒๖)
กรณีพนพากษาุกฟ้าอ ิา้ อลอลาุทืาช่ืาผูพ้ นพากษาให้ครวาอคค์ ณบิาทพรบรรรทิูาศาลุตินรรรท
(ฎีกาาี่ ๑๒๕/๒๕๐๖ แลบ ๒๖๙๕/๒๕๒๓) เนนิ้ แิ่เนป็ิคดีาี่าุใู่ ิาาิาจขาอศาลแขนอ หากเนห็ิ
น่าคาฟ้าอไท่ถูกิา้ อ ผูพ้ นพากษาศาลแขนอคิเนดีุนลอช่ืาุกฟ้าอได้ (พรบรรรทิูาศาลุตินรรรท
ทาิรา ๒๕ (๕) แลบทาิรา ๒๖)
ถา้ ฟ้าอไท่ถูกิา้ อหรืาวกพร่าอาุา่ อาื่ิ ิากจากิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๕๘ ใหส้ ่ัอิาท
ป.นน.พ. ทาิรา ๑๘ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ เนช่ิ ไท่เนขีุิหรืาพนทพิ์ าทวรราดั ใิแววพนทพ์
พทน พา์ ี่าุจู่ าเนลุผดน พลาดสัวสิ สั่อคืิฟ้าอใหโ้ จากแ์ กใ้ หถ้ ูกิา้ อ (ฎีกาา่ี ๒๗๕๖/๒๕๑๔)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๘๙
ข้อสังเกต
(๑) คดีาาาาา่ีข้ึิศาลาหารโดุิรอ ใหพ้ นจารณาเนรื่าอาาิาจฟ้าอขาอโจากแ์ ลบเนขิ
าาิาจศาลิาท พ.ร.ว.รรรทิูาศาลาหาร พ.ศ. ๒๔๙๘ ทาิรา ๑๓ ถึอ ๑๖
(๒) าิาุคนาทไท่ทีาาิาจลอลาุทืาชื่าเนป็ิโจากใ์ ิคดีาาาา คานา่ “ลาุทืาชื่าโจาก”์
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๕๘ (๗) หทาุถึอ พิกั อาิาุั การแลบินั โจากเ์นาอเนา่าิ้ิั กรณีผูเ้นสีุหาุ
ทาวาาิาจใหว้ ตคคลา่ืิฟ้าอคดีาาาา ผรู้ ัวทาวาาิาจุา่ ทลอลาุทืาชื่าใิฟ้าอแาิผูท้ าวาาิาจได้
(ฎีกาา่ี ๘๙๐/๒๕๐๓(ปรบชตทใหา่) แลบ ๕๐๒/๒๕๒๓) แลบใิกรณีโจากล์ อลาุพนทพิ์ น้นทืาแาิการลอ
ลาุทืาชื่าิา้ อทีพุาิลอลาุทืาชื่ารัวราอสาอคิ (ฎีกาาี่ ๒๕๕๐/๒๕๒๒) หิอั สืาทาวาาิาจ
ฟ้าอคดีาาาาไท่ิา้ อปน ดาากรแสิทป์ ใชเ้นป็ิพุาิหลกั ฐาิใิคดีาาาาได้ (ฎีกาาี่ ๒๗/๒๕๔๖)
(๓) ใิคดีาาาา ผูเ้นุานห์ รืาผูไ้ ร้คนาทสาทารถจบดาเนินิคดีเนาอหรืารัวทาวจากผูแ้ าิ
โดุชาวรรรทหาไดไ้ ท่ (คาพนพากษาฎีกาาี่ ๕๖๓/๒๕๑๗) ิา้ อให้ผูแ้ าิโดุชาวรรรทหรืา
ผาู้ ิตวาลจดั การแาิิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕ (๑) โดุใชช้ ่ืาคู่คนาทน่า “เดก็ หญิง ก. โดยนาง ข.
ผ้แู ทนโดยชอบธรรมโจทก์” (ฎีกาา่ี ๑๓๗๔/๒๕๐๘)
(๔) ใิกรณีโจากใ์ ิคดีาาาาิาุใิรบหน่าอการพนจารณาไท่น่าใิช้ิั ใด แลบทีผูร้ ้าอขา
เนขา้ ดาเนินิคดีิ่าอผูิ้ าุ ใชช้ ื่าคู่คนาทเนดนทโดุเนขีุิขา้ คนาทิ่าาา้ ุช่ืาคู่คนาทิ้ิั เนช่ิ “นาย ก.
โดยนาย ข. ผ้เู ข้าดาเนินคดีต่างผ้ตู าย โจทก์”
(๕) เนทื่าปรากฏนา่ คาฟ้าอขาอโจากท์ ีราุการช่าอาาุแต ิ่ไท่ใส่ใหค้ รวถน้ ิ าี่าุขู่ าอจาเนลุ
ผดน พลาดสัวสิ ศาลทีาาิาจสั่อคืิฟ้าอใหโ้ จากแ์ กไ้ ขใหถ้ ูกิา้ อไดโ้ ดุชาว ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๑๘
ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ แลบคาสั่อคืิฟ้าอใหโ้ จากา์ าทาุื่ิใหท่ทนใช่เนป็ิคาส่ัอรบหน่าอพนจารณา
แิ่เนป็ิคาสอ่ั ไท่รัวหรืาคืิคาคู่คนาท ถืานา่ ศาลุอั ไท่ไดป้ รบาวั ฟ้าอขาอโจากไ์ นพ้ นจารณา ศาลจึอ
ไท่ทีาาิาจสั่อขอั จาเนลุ เนทื่าโจากแ์ กไ้ ขคาฟ้าอแลน้ ิาทาุิื่ ใหท่ โจากจ์ ึอทีหิา้ า่ีิา้ อิาินั จาเนลุ
ทาส่อศาลพร้าทคาฟ้าอดอั าี่วาั าิั นไนใ้ ิ ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕ (ฎีกาา่ี ๒๗๕๖/๒๕๒๔)
(๖) ใิคดีาาาาาี่ราษฎรเนป็ิโจาก์ ศาลิรนจคาฟ้าอขาอโจากแ์ ลน้ เนห็ินา่ คดีขาดาาุคต นาท
ก็พนพากษาุกฟ้าอไดโ้ ดุไท่จาิา้ อาาการไิ่สนิทูลฟ้าอก่าิ (ฎีกาาี่ ๑๙๕๔/๒๕๓๐) หรืา
ศาลจบพนพากษาุกฟ้าอโดุไท่ิัดไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาิัดไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ พนพากษาุกฟ้าอ
โดุไท่ไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ พนพากษาุกฟ้าอกไ็ ดา้ ้อั สน้ิเนป็ ิดตลพนินจใิการดาเนินิ
กรบวนิพนจารณาใหค้ ดีเนสร็จสน้ิไปโดุเนร็นแลบชาวดน้ ุกฎหทาุ (ฎีกาา่ี ๓๘๑๖/๒๕๒๙)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๐
(๗) คาส่ัอให้ราการไิ่สนิทูลฟ้าอไนก้ ่าิ เนป็ิคาสั่อรบหน่าอพนจารณาาี่ไท่าาใหค้ ดี
เนสร็จสาินิ จึอิา้ อหา้ ทาตารรณ์ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๙๖ แลบคาส่ัอจาหิ่าุคดีิ้ิั ไดส้ ่ัอไนด้ น้ ุ
น่า เนท่ืาคดีาีกเนรื่าอหิ่ึอิ้ิั ถึอา่ีสตดแลน้ ใหโ้ จากแ์ ถลอเนพ่ืาจบไดพ้ นจารณาคดีิ้ีิ่าไปไท่ใช่คาส่ัอ
จาหิ่าุคดีโดุเนดด็ ขาด เนป็ิคาสั่อจาหิ่าุคดีชน่ั คราน ไท่าาใหป้ รบเนด็ิแห่อคดีเนสร็จไปโจากจ์ ึอ
ไท่ทีสนารนาตารรณ์คดั คา้ ิคาสั่อิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๙๖ เนช่ิกิั (ฎีกาา่ี ๒๙๔/๒๕๑๗ าา้ อฎีกาาี่
๑๕๗/ ๒๕๐๖ แลบ ๑๖๒๑/๒๕๐๖)
(๘) คดีาาาาาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ ศาลช้ิั ิิ้ ส่ัอรัวปรบาวั ฟ้าอโดุไท่ไิ่สนิทูลฟ้าอ
เนสีุก่าิิ้ิั ไท่ใช่การกรบาาขาอโจาก์ จึอปราศจากขา้ าา้ อาี่พนพากษาุกฟ้าอโจาก์ แลบการา่ีจาเนลุ
ไท่ใหก้ ารรัวสารภาพ ไท่คา้ ิ จบเนา่ากวั รัวนา่ คดีโจากท์ ีทูล ก็ไท่ทีกฎหทาุวาั าิั นไน้ ศาลฎีกา
พนพากษาุกคาพนพากษาศาลล่าอใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ดาเนินิการไิ่สนิทูลฟ้าอแลบพนจารณาพนพากษาิ่าไป
(ฎีกาาี่ ๔๗๗/๒๕๐๘)
๒. การสั่งฟ้องคดที ่พี นักงานอยั การเป็ นโจทก์
๒.๑ ถ้าจาเนลุถูกขัอาุู่ิาทาาิาจขาอศาลา่ีพิักอาิาัุการุื่ิฟ้าอ สั่อฟ้าอน่า
“ประทับฟ้อง หมายเบิก” ถา้ พิกั อาิาุั การาา้ อนา่ จาเนลุถูกขอั าุิู่ าทาาิาจขาอศาลาื่ิ สั่อฟ้าอนา่
“ประทับฟ้อง” แล้นทีหิัอสืาขาให้ศาลดัอกล่านส่อจาเนลุทาดาเนินิคดีิ้ี เนท่ืาไดิ้ นั จาเนลุทา
แลบสาวแลน้ ไดค้ นาทนา่ เนป็ิจาเนลุใิคดีาี่พิกั อาิาุั การุิ่ื ฟ้าอจรนอ จึอส่ัอนา่ “หมายขงั ” โดุจบส่ัอ
ใิราุอาิกรบวนิพนจารณาหรืาเนกษีุิสั่อใิหิอั สืาส่อินั จาเนลุกไ็ ด้ แิ่ถา้ พิกั อาิาุั การาา้ อน่า
จาเนลุถูกขอั าุิู่ าทาาิาจขาอศาลา่ืิา่ีไท่ใช่ศาลุตินรรรท เนช่ิ ศาลาหาร สั่อฟ้าอน่า “รอไว้ส่ัง
เม่ือได้รับตัวจาเลยแล้ว” เนท่ืาพิกั อาิาุั การิาินั จาเนลุทาแลน้ จึอสอ่ั ฟ้าอนา่ “ประทับฟ้อง หมายขงั ”
ข้อสังเกต
(๑) แทโ้ จาก์ฟ้าอจาเนลุิ่าศาลเนดีุนกิั แิ่เนป็ ิการฟ้าอิ่าอคดีกิั โจากก์ ท็ ีหิา้ า่ี
ิา้ อิาินั จาเนลุทาส่อศาลพร้าทฟ้าอ (ฎีกาาี่ ๑๓๘๔๙/๒๕๕๓)
(๒) แทโ้ จากฟ์ ้าอจาเนลุิ่าศาลิ่าอกิั แลบิ่าอคดีกิั แิ่หากจาเนลุทีินั าุใู่ ิาาิาจ
าีกศาลหิ่ึอซ่ึอเนป็ิศาลุิต นรรรทดน้ ุกิั แลบไท่ทีพฤินการณ์หลวหิีซ่ึอศาลาาจสอ่ั ใหิ้ าุปรบกิั
ส่อินั จาเนลุิ่าศาลได้ กถ็ ืานา่ จาเนลุเนป็ิผาู้ ุใู่ ิาาิาจศาลา่ีาาจทีหิอั สืาขาใหา้ ีกศาลหิ่ึอส่อินั
ทาได้ (ฎีกาาี่ ๖๔๖๒/๒๕๔๓)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๑
๒.๒ ถา้ จาเนลุถูกขอั าุใู่ ิาาิาจขาอศาลาื่ิ เนช่ิ ศาลาหาร หรืาศาลปกคราอ พิกั อาิ
าุั การโจากจ์ บฟ้าอจาเนลุิ่าศาลุตินรรรทโดุไท่ิาินั จาเนลุทาศาลไท่ได้ เนป็ ิหิา้ าี่ขาอพิกั อาิ
าุั การา่ีจบิา้ อิาินั จาเนลุทาศาลพร้าทฟ้าอ
๒.๓ ถา้ ไท่ทีินั จาเนลุทาศาลใินิั า่ีพิกั อาิาุั การุิ่ื ฟ้าอ เนช่ิ จาเนลุไดร้ ัวาิตาาิ
ใหป้ ล่าุชน่ั ครานจากศาลใิช้ิั ฝากขอั รบหน่าอสาวสนิ ส่ัอฟ้าอน่า “ประทับฟ้อง”หรืา “ประทับฟ้อง
หมายนัด ผู้ประกันส่ งตัวจาเลย” ใิกรณีจาเนลุหลวหิีจากการปล่าุช่ันครานรบหน่าอฝากขอั
ส่ัอฟ้าอน่า “ประทับฟ้อง” าาอปฏนวิั นใิกรณีิ้ี เนจา้ หิา้ าี่ศาลจบราุอาิศาลน่า จาเนลุหลวหิี
ศาลจบส่ัอใิราุอาิเนจ้าหิ้าาี่หรืาใิราุอาิกรบวนิพนจารณาน่า “หมายจับจาเลย ปรับ
ผ้ปู ระกนั ตามสัญญา และจาหน่ายคดีช่ัวคราว แจ้งให้ผ้ปู ระกนั ชาระค่าปรับภายใน ... วนั ” หาก
ผูป้ รบกิั ไท่ชารบค่าปรัวภาุใิกาหิดก็ใหด้ าเนินิการวอั ควั คดีแก่ิาุปรบกิั ิ่าไป แิ่หาก
หลกั ปรบกิั เนป็ ิเนอนิสดหรืาสทตดวาั ชีเนอนิฝากริาคาร ก็ให้สั่อุึดเนอนิสดาี่นาอไน้ หรืาสั่อให้
ริาคารส่อเนอนิค่าปรัวทาให้ แลน้ แิ่กรณี
ใิกรณีา่ีจาเนป็ิิา้ อทีการวอั ควั คดีเนพราบผนดสัาาาปรบกิั ใหศ้ าลทีาาิาจาากหทาุ
วอั ควั คดีหรืาคาสั่อา่ืิใดเนพ่ืาวอั ควั เนาาแก่ารัพุส์ นิขาอวตคคลซ่ึอิา้ อรัวผนดิาทสัาาาปรบกิั ได้
เนสทืาิน่าเนป็ิลูกหิ้ีิาทคาพนพากษา โดุใหเ้นจา้ พิกั อาิศาลาี่ไดร้ ัวแิ่อิ้อั แลบพิกั อาิาุั การ
เนป็ิผทู้ ีาาิาจหิา้ า่ีใิการวอั ควั ิาทสาั าาปรบกิั แลบใหเ้นจา้ พิกั อาิวอั ควั คดี กรทวอั ควั คดี
ทีาาิาจหิา้ าีุ่ดึ หรืาาาุดั ารัพุส์ นิขาอผูป้ รบกิั แลบขาุาาดิลาดิาทา่ีไดร้ ัวแจอ้ จากศาล
หรืาพิักอาิาัุการ แลบถ้าจบิา้ อขาุารัพุส์ นิาี่นาอเนป็ ิหลกั ปรบกิั ไนิ้ ่าศาล เนท่ืาศาล
ส่อารัพุส์ นิหรืาหิอั สืาสาคาั สาหรัวารัพุส์ นิิ้ิั ไปุอั เนจา้ พิกั อาิวอั ควั คดี กรทวอั ควั คดี
ให้ถืาน่าไดท้ ีการุึดารัพุส์ นิดอั กล่านแลน้ า้อั ิ้ี ทนใหห้ ิ่นุอาิขาอรัฐเนรีุกค่าฤชารรรทเนิีุท
หรืาค่าใชจ้ ่าุจากผดู้ าเนินิการวอั ควั คดี (ป.น.น า. ทาิรา ๑๑๙ นรรคสาท)
การวอั ควั คดีิาททาิราิ้ี ใหป้ ฏนวิั นิาท ป.น.น พ.โดุาิตโลท เนนิ้ แิ่ปรบราิศาลฎีกา
โดุคนาทเนห็ิชาวขาอาี่ปรบชตทใหา่ศาลฎีกาจบาากขา้ วอั ควั กาหิดไนเ้นป็ ิาุา่ อาื่ิ ขา้ วอั ควั
ิ้ิั เนทื่าปรบกาศใิราชกนจจาิตเนวกษาแลน้ ใหใ้ ชว้ อั ควั ได้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๑๙ นรรคสี่)
๒.๔. ถา้ จาเนลุเนป็ิินินวตคคล ใินิั ฟ้าอิา้ อทีผจู้ ดั การหรืาผแู้ าิา่ืิ ๆ ขาอินินวตคคล
ทาศาล หากไท่ทีิา้ อถืาน่าไท่ทีินั จาเนลุทาศาลใินิั ฟ้าอ ศาลปรบาวั ฟ้าอไท่ได้ (ป.นน.า. ทาิรา
๑๖๕) (ฎีกาา่ี ๒๗๙๗/๒๕๕๙)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๒
(๑) ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗ นรรคสาอ วาั าิั นน่า “ถ้าผู้จัดการหรือผู้แทนของ
นิติบุคคลนั้นไม่ปฏิบัติตามหมายเรียก จะออกหมายจับผ้นู ั้นมากไ็ ด้ แต่ห้ามมิให้ใช้บทบัญญตั ิว่า
ด้วยปล่อยตัวช่ัวคราว ขัง หรือจาคุกแก่ผู้จัดการหรือผู้แทนนิติบุคคลในคดีที่นิติบุคคลน้ัน
เป็นผ้ตู ้องหาหรือจาเลย” ดอั ิ้ิั หากใินิั ฟ้าอจาเนลุซ่ึอเนป็ิินินวตคคล ผจู้ ดั การ หรืาผูแ้ าิาื่ิ ๆ
ขาอินินวตคคลได้รัวหทาุเนรีุกแลน้ ไท่ทาศาล ศาลุ่าทปรบาวั ฟ้าอไนพ้ นจารณาไท่ได้ (ฎีกาาี่
๒๗๙๘/๒๕๒๙) ใิกรณีเนช่ิิ้ี พิกั อาิาุั การชาวา่ีจบใชา้ าิาจิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗ นรรคสาอ
ขาใหศ้ าลาากหทาุจวั ผจู้ ดั การหรืาผแู้ าิาื่ิ ๆ ขาอินินวตคคลาี่ขดั ขืิหทาุเนรีุกิ้ิั แลน้ ิาินั
ทาฟ้าอศาลใิฐาิบเนป็ิผแู้ าิินินวตคคลได้ แิ่จบใชว้ าวาั าิั นนา่ ดน้ ุการปล่าุชน่ั คราน ขอั หรืา
จาคตกแก่ผจู้ ดั การหรืาผแู้ าิาื่ิ ๆ ขาอินินวตคคลิ้ิั ไท่ได้
(๒) ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๗ หทาุจัวทีผลใช้ได้าน่ั ราชาาณาจกั รเนา่าิ้ัิ
ดอั ิ้ิั กรณีพิกั อาิาุั การเนห็ิคนรสอ่ั ฟ้าอ ถา้ ผิู้ า้ อหาาุิู่ ่าอปรบเนาศ ป.น.น า. ทาิรา ๑๔๑ นรรคาา้ ุ
จึอวาั าิั นน่า“...ให้พนักงานอัยการจัดการเพ่ือขอให้ส่งตัวข้ามแดนมา” โดุเนหิติ้ี หากผจู้ ดั การ
หรืาผูแ้ าิินินวตคคลา่ีถูกฟ้าอเนป็ ิจาเนลุาุู่ิ่าอปรบเนาศ พิักอาิาุั การจบจดั การิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๗ นรรคสาอ ได้ ก็โดุนนรีการส่อผูร้ ้าุขา้ ทแดิเนา่าิ้ิั จบขาศาลาากหทาุจวั ผูจ้ ดั การ
หรืาผแู้ าิา่ืิ ๆ ขาอินินวตคคลทาเนพ่าื ุิื่ ฟ้าอินินวตคคลิ้ิั ไท่ได้
๓. การสั่งฟ้องคดที ร่ี าษฎรเป็ นโจทก์
แบบที่ ๑ ส่อั ฟ้าอนา่
“นัดไต่สวนมลู ฟ้อง สาเนาให้จาเลยโดยส่งทางไปรษณีย์ตามข้อบังคับของประธาน
ศาลฎกี า ว่าด้วยการส่งคาคู่ความและเอกสารทางคดี ให้โจทก์วางเงินค่าส่งอย่างช้าภายใน ๗ วัน
มิฉะนั้นถือว่าโจทก์ทิง้ ฟ้อง”
ถา้ ส่อไท่ได้ เนพราบ
๑. “จ่าหน้าไม่ชัดเจน” หรือ “ไม่มีเลขบ้านตามจ่าหน้า” ใหเ้นจา้ หิา้ าี่ิรนจสาวแลบ
แกไ้ ขภูทนลาเนิาหรืาาี่าุู่ขาอผูร้ ัวิาทหลกั ฐาิาี่ปรากฏใิสาินิ แลน้ จดั การส่อาาอไปรษณีุ์
ลอาบเนวีุิิาวรัวด่นิพเน นศษาีกคร้ ัอหิ่ึอ
๒. “ไม่ยอมรับ” “ไม่มผี ้รู ับตามจ่าหน้า” “ไม่มารับภายในกาหนด” หรืา “ย้ายไม่ทราบ
ที่อย่ใู หม่” ใหเ้นจา้ พิกั อาิศาลเนป็ิผสู้ ่อ หากไท่ทีผรู้ ัวโดุชาวใหป้ น ดคาคู่คนาทหรืาเนากสาริ้ิั
๓. “เลิกกิจการ” ใหจ้ ดั ส่อาีกคร้ัอโดุนรน ีปรบกาศาาอหิอั สืาพทน พ์
๔. “อื่น ๆ” ใหเ้นจา้ หิา้ าี่เนสิาผลการส่อหทาุเนพ่ืาใหศ้ าลทีคาส่อั โดุเนร็น
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๓
แบบท่ี ๒ ส่อั ฟ้าอนา่
“สาเนาให้จาเลย นัดไต่สวนมูลฟ้อง ให้โจทก์นาส่งหมายนัดภายใน ... วัน ถ้าส่งไม่ได้
ให้แถลงต่อศาลภายใน ......... วนั นับแต่วนั ส่งไม่ได้” (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ (๑), ๑๖๕ นรรคสาท)
าาอปฏนวิั นทกั จบกาหิดใหิ้ าส่อภาุใิ ๗ นิั ถา้ ส่อไท่ไดก้ าหิดใหแ้ ถลอภาุใิ ๓ นิั
กรณีส่อหทาุิัดขา้ ทเนขิให้จาเนลุไท่ได้ เนทื่าเนจา้ หิ้าาี่ราุอาิผลการส่อหทาุ
สอ่ั ใิราุอาิเนจา้ หิา้ า่ีนา่ “แจ้งให้โจทก์ทราบ รอโจทก์แถลง” (ฎีกาาี่ ๕๓๙๗/ ๒๕๔๐)
เนท่ืาโจากแ์ ถลอขาให้ส่อใหท่แลบขาให้ปน ดหทาุ พนจารณาิาทคาแถลอขาอโจาก์
ปรบกาว ป.นน.พ. ทาิรา ๗๙ ถา้ าิตาาิ สั่อใิคาแถลอขาอโจากน์ ่า “ให้โจทก์นาส่งหมายนัดใหม่
ถ้าส่งไม่ได้โดยชอบให้ปิ ดหมาย” ถา้ โจากข์ าให้ปรบกาศาาอหิอั สืาพนทพ์ จบิา้ อปรากฏน่า
ส่อโดุนนรีรรรทดาไท่ได้ แลบไท่าาจหาา่ีาุาู่ ี่แิ่ิาิขาอจาเนลุได้ ส่ัอน่า “อนุญาต แจ้งวันนัด
โดยการประกาศทางหนังสือพิมพ์ ให้โจทก์วางเงินค่าประกาศหนังสือพิมพ์ภายใน ......... วัน”
าาอปฏนวิั นจบปรบกาศกาหิดนิั ิดั ใหจ้ าเนลุุิ่ื คาใหก้ าร แลบนิั ิดั สืวพุาิโจากไ์ ปใิคราน
เนดีุนกิั ดน้ ุ
ข้อสังเกต
(๑) การส่ัอคาฟ้าอแววา่ี ๑ าาิาทขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา น่าดน้ ุการส่อคาคู่คนาท
แลบเนากสาราาอคดี พ.ศ. ๒๕๔๕ ซ่ึอใชว้ อั ควั ใินิั าี่ ๒๓ สนอหาคท ๒๕๔๕ เนป็ิิิ้ ไป ส่นินนรีปฏนวิั น
ใิการสอ่ั ใหแ้ ิ่ลบศาลาากรบเนวีุวปฏนวิั นไดเ้นาอ (ขา้ วอั ควั ฯ ขา้ ๗)
(๒) กรณีา่ีคู่คนาทุิ่ื คาขาใหส้ ่อโดุนรน ีา่ืิโดุทนใช่าาอไปรษณีุล์ อาบเนวีุิิาวรัว
ส่อั คาขานา่ “จัดการให้”
(๓) กรณีาี่ส่อหทาุิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอใหจ้ าเนลุไท่ไดแ้ ลบใกลถ้ ึอนิั ิดั ซ่ึอหากส่อ
โดุนรน ีา่ืิแาิถึอนิั ิดั หทาุาี่ส่อุอั ไท่ทีผลิาทกฎหทาุกใ็ หส้ ่อั เนล่ืาินิั ิดั ไิ่สนิไปดน้ ุ
(๔) หาการาวาี่าุู่ขาอจาเนลุแล้น แิ่ขาให้ปน ดหทาุา่ีา่ืิ หรืาขาให้ปรบกาศ
หิัอสืาพนทพ์เนป็ ิการไท่ชาว (ฎีกาา่ี ๑๕๔๖/๒๕๑๔, ๑๒๒๕/๒๕๑๖, ๑๕๔๕/๒๕๑๘,
๑๘๑๓/๒๕๒๒ แลบ ดู ป.น.น พ. นา่ ดน้ ุการส่อคาคู่คนาทแลบเนากสาร)
ใิกรณีาี่ส่อหทาุิัดไิ่สนิทูลฟ้าอไท่ได้ แลบโจาก์ไท่ทาแถลอน่าจบให้ศาล
ดาเนินิการาุ่าอไริ่าไปภาุใิเนนลาา่ีศาลกาหิด ให้จดราุอาิกรบวนิพนจารณา หรืาสั่อ
ใิราุอาิเนจา้ หิา้ า่ีน่า “โจทก์ไม่แถลงว่าจะให้ศาลดาเนินการอย่างไรต่อไปภายในเวลาที่ศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๔
กาหนดไว้ ถือว่าโจทก์ทิง้ ฟ้อง ให้จาหน่ายคดีเสียจากสารบบความ” าาอปฏนวิั นศาลจบสั่อใิราุอาิ
เนจา้ หิา้ าี่
(๕) คดีา่ีเนป็ ิาี่สิใจขาอปรบชาชิ เนช่ิ คดีา่ีทีคนาทสาคาั เนกีุ่นกวั ินั วตคคล หรืา
คดีาี่ทีพฤินการณ์การกรบาาคนาทผนดเนป็ ิาี่สิใจขาอปรบชาชิ ศาลไท่จาิ้าอสั่อิัดไิ่สนิ
ทูลฟ้าอาิั าี แิ่าาจสั่อใหิ้ ดั ฟัอคาส่อั ใินิั าื่ิ
ตวั อย่าง ส่อั นา่ “ให้นัดฟังคาส่ังวนั ที่ ...... เดือน ........ ปี ......... เวลา ........... น.”
(๖) ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๗ วาั าิั นน่า “ในคดีซ่ึงราษฎรเป็นโจทก์ โจทก์จะต้อง
เสียค่ าใช้ จ่ ายในการส่ งสาเนาคาฟ้องแ ละหมายเรี ยกให้ แก่ จาเลยโดยค่ าใช้ จ่ ายดังกล่ าวจะต้ องมี
จานวนไม่สูงเกินสมควร” ดอั ิ้ิั ใิคดีาาาาา่ีราษฎรเนป็ิโจาก์ ศาลจึอเนรีุกเนกว็ ค่าใชจ้ ่าุใิการ
ส่อสาเนิาคาฟ้าอแลบหทาุเนรีุกใหแ้ ก่จาเนลุจากโจากไ์ ด้ แิ่ค่าใชจ้ ่าุดอั กล่านิา้ อทีจาินิไท่สูอ
เนกนิสทคนร
๔. เขตอานาจศาล
๔.๑ ถา้ เนห็ิน่าฟ้าอขาอโจาก์ไท่ไดา้ ุู่ใิเนขิาาิาจขาอศาลิ้ิั ส่ัอน่า “พิเคราะห์
ฟ้องของโจทก์แล้วไม่ได้อย่ใู นเขตอานาจของศาลนี้ แต่อย่ใู นเขตอานาจของศาล .........................
จึงให้คืนฟ้องแก่โจทก์ไป จาหน่ายคดีเสียจากสารบบความ” เนป็ิการส่ัอิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๘
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ การสั่อจาหิ่าุคดีเนสีุจากสารววคนาท โดุาี่ศาลุอั ไท่ไดร้ ัวฟ้าอไน้
พนจารณาิ้ี เนป็ ิาาอปฏนวิั นขาอศาล เนพราบเนท่ืาเนจา้ หิา้ า่ีศาลรัวฟ้าอา่ีโจากิ์ าทาุื่ิไน้ ก็จบลอ
หทาุเนลขคดีดาขาอคดีิ้ิั แลน้ เนสิาใหผ้ พู้ นพากษาพนจารณาส่ัอ ศาลจึอิา้ อสั่อจาหิ่าุคดีิ้ิั าาก
จากสารววใหเ้ นป็ ิคดีหทาุเนลขแดอ
๔.๒ ถ้ากรณีสอสัุน่า คดีาุู่ใิาาิาจศาลชาิัาพนเนศษ ให้สั่อน่า “ตรวจฟ้องแล้ว
มีปัญหาว่า คดีอยู่ในอานาจของศาล... หรือไม่ ให้ รีบส่งสานวนไปให้ประธานศาลอุทธรณ์
คดีชานัญพิเศษวินิจฉัย เม่ือได้รับคาวินิจฉัยจากประธานศาลอุทธรณ์คดีชานัญพิเศษแล้ว จะได้
นัดฟังคาวินิจฉัยและดาเนินกระบวนพิจารณาต่อไป” า้อั ิ้ี จบสั่อใิฟ้าอหรืาราุอาิกรบวนิ
พจน ารณากไ็ ด้ หากส่อั ใิราุอาิกรบวนิพนจารณาคนรวิั าึกไนใ้ ิฟ้าอดน้ ุ
เนท่ืาไดร้ ัวคานิน นจฉุั จากปรบราิศาลาตารรณ์คดีชาิาั พนเนศษแลน้ ใหิ้ ดั ฟัอคานนินจฉุั
โดุส่อั นา่ “นดั ฟังคาวินิจฉัย ส่งหมายนัดให้โจทก์ทราบ ไม่มผี ้รู ับโดยชอบ ให้ปิ ดหมาย”
ิาท พ.ร.ว. จดั ิ้อั ศาลคดีชาิาั พนเนศษ ฯ วาั าิั นดน้ ุน่า “...ในกรณีเช่นว่านีถ้ ้าตาม
คาวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ คดีชานัญพิเศษจะต้ องเปลี่ยนแปลงศาลที่มีอานาจพิจารณา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๕
พิพากษาคดี ให้ศาลเดิมโอนคดีไปยังศาลดังกล่าว และให้ถือว่ากระบวนพิจารณาท่ีได้ดาเนินการ
ไปแล้วในศาลเดิมก่อนมคี าพิพากษาไม่เสียไป เว้นแต่ศาลท่ีรับโอนจะมีคาสั่งเป็นอย่างอื่น เพื่อ
ประโยชน์แห่งความยุติธรรม” ดัอิ้ัิ ถา้ คานนินจฉัุขาอปรบราิศาลาตารรณ์คดีชาิัาพนเนศษ
จบิา้ อเนปลีุ่ิแปลอ ศาลาี่ทีาาิาจพจน ารณาพพน ากษาคดี ใหส้ อ่ั นา่
“ให้โอนคดีไปยงั ศาล ...”
๔.๓ ถา้ กรณีสอสัุน่า คดีาุู่ใิาาิาจศาลาาาาคดีาตจรนิแลบปรบพฤินทนชาว ให้ส่ัอน่า
“ตรวจฟ้องแล้วมีปัญหาว่า คดีอยู่ในอานาจของศาล...หรือไม่ ให้รีบส่งสานวนไปให้ ประธาน
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย เมื่อได้รับคาวินิจฉัยจากประธานศาลอุทธรณ์แล้ว จะได้นัดฟังคาวินิจฉัยและ
ดาเนินกระบวนพิจารณาต่อไป” า้ัอิ้ี จบสั่อใิฟ้าอหรืาราุอาิกรบวนิพนจารณาก็ได้
หากสอ่ั ใิราุอาิกรบวนิพนจารณาคนรวิั าึกไนใ้ ิฟ้าอดน้ ุ
เนทื่าไดร้ ัวคานนินจฉัุจากปรบราิศาลาตารรณ์แลน้ ให้ิัดฟัอคานนินจฉัุ โดุสั่อน่า
“นัดฟังคาวินิจฉัย ส่งหมายนดั ให้โจทก์ทราบ ไม่มผี ้รู ับโดยชอบ ให้ปิ ดหมาย”
พ.ร.ว. จดั ิ้อั ศาลาาาาคดีาตจรนิแลบปรบพฤินทนชาว พ.ศ. ๒๕๕๙ ไท่ไดท้ ีวาวาั าิั น
ให้ศาลเนดนทโาิคดีไปุอั ศาลา่ีทีเนขิาาิาจ ดอั ิ้ิั หากิาทคานิน นจฉุั ขาอปรบราิศาลาตารรณ์
จบิา้ อเนปล่ีุิแปลอศาลา่ีทีาาิาจพนจารณาพนพากษาคดี ใหส้ ั่อน่า “คดีของโจทก์ไม่ได้อย่ใู นเขต
อานาจของศาลนี้ แต่อยู่ในเขตอานาจของศาล ... จึงให้คืนฟ้องแก่โจทก์ไป จาหน่ายคดีเสีย
จากสารบบความ”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๖
บทท่ี ๑/๑
การใช้สิทธิฟ้องคดอี าญาโดยไม่สุจริต
ทาิรา ๑๖๑/๑ เนป็ิการิาแินคนดใิเนรื่าอการใชส้ นารนฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิทาวาั าิั น
ไนใ้ ิ ป.น.น า. โดุทีหลกั การสาคาั ใิการคตท้ คราอจาเนลุไท่น่าจบเนป็ิเนากชิหรืาเนจา้ หิา้ า่ีขาอรัฐ
ใิคดีาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ ทนใหถ้ ูกกลิ่ั แกลอ้ หรืาเนาาเนปรีุวจากการใชส้ นารนฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิ
ขาอโจาก์ โดุให้าาิาจศาลาี่จบุกฟ้าอไดิ้ ้อั แิ่ช้ิั ิรนจฟ้าอ หากคนาทปรากฏิ่าศาลน่า
โจากฟ์ ้าอคดีโดุไท่สตจรนิหรืาโดุวนดเนวืาิขา้ เนาจ็ จรนอ เนพื่ากลิ่ั แกลอ้ หรืาเนาาเนปรีุวจาเนลุหรืา
โดุทต่อหนอั ผลาุา่ อา่ืิุอ่น กนา่ ปรบโุชิา์ ี่พอึ ไดโ้ ดุชาว
หลกั เกณฑ์
๑) คดีา่ีราษฎรเนป็ิโจาก์
๒) หากทีขา้ เนา็จจรนอหรืาพุาิหลกั ฐาิแสดอให้เนห็ิน่าโจาก์ฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิ
หรืาโดุวนดเนวืาิขา้ เนาจ็ จรนอเนพื่ากลิ่ั แกลอ้ หรืาเนาาเนปรีุวจาเนลุหรืาโดุทต่อหนอั ผลาุา่ อา่ืิุอน่ กน่า
ปรบโุชิา์ ี่พอึ ไดโ้ ดุชาว
๓) ใหศ้ าลุกฟ้าอ แลบหา้ ททนใหโ้ จากุ์ ิื่ ฟ้าอใิเนรื่าอเนดีุนกิั ิ้ิั าีก
๑. กรณปี รากฎข้อเท็จจริงชัดแจ้งจากคาฟ้องเอง น่าทีพฤินการณ์ิาท ป.นน.า. ทาิรา
๑๖๑/๑ เนช่ิ คดีหทน่ิปรบทาาาี่เนหิตเนกนดาน่ั ราชาาณาจกั ร แิ่โจากเ์นลืากา่ีจบฟ้าอจาเนลุใิาา้ อาี่
า่ีเนป็ ิาตปสรรคิ่าการิ่าสู้คดี ถืาน่าเนป็ ิกรณีาี่โจาก์ใช้สนารนฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิ ศาลุ่าท
สาทารถทีคาพนพากษาุกฟ้าอไดโ้ ดุไท่จาิา้ อาาการไิ่สนิทูลฟ้าอแิ่าุา่ อใด
ินั าุา่ อคาพพน ากษา (าาจสั่อใิคาฟ้าอหรืาสั่อใิราุอาิกรบวนิพนจารณา)
“พิเคราะห์คาฟ้องของโจทก์แล้ว เห็นว่า โจทก์ฟ้องจาเลยต่อศาลนี้ ซ่ึงมิใช่ภมู ิลาเนา
หรือสถานที่ทาการงานของทั้งโจทก์และจาเลย และอยู่ห่างไกลจากภูมิลาเนาของจาเลยมาก
อันเป็ นอุปสรรคต่อการต่อสู้คดีของจาเลย ถือว่าเป็ นการฟ้องคดีโดยไม่สุจริต ตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๖๑/๑
พิพากษายกฟ้อง และห้ามมิให้โจทก์ย่ืนฟ้องจาเลยในเร่ืองเดียวกนั นอี้ ีก”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๗
๒. กรณีมีข้อเท็จจริงว่าอาจมีพฤติการณ์ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๖๑/๑ เนพ่ืาให้ไดค้ นาท
โดุชดั แจอ้ ศาลทีาาิาจาี่จบเนรีุกพุาิหลกั ฐาิทาพนจารณาเนพน่ทเนินทน่า ทีขา้ เนาจ็ จรนอใิลกั ษณบ
ดอั กล่านหรืาไท่ แลน้ จึอจบทีคานิน นจฉุั ิ่าไปิาทรูปคดี โดุาาจส่อั นา่
“หมายเรียก ..... มาพิจารณาเพิ่มเติม แล้วจึงจะดาเนินการเก่ียวกับคาฟ้องของโจทก์
ต่อไป”
ข้อสังเกต
(๑) คาฟ้าอา่ีฟ้าอร้าอจาเนลุิา้ อเนป็ ิคาฟ้าอาี่ชาวดน้ ุกฎหทาุิาท ป.นน.า.ทาิรา
๑๕๘ หากศาลเนห็ินา่ ฟ้าอไท่ถูกิา้ อิาทกฎหทาุ ศาลาาจสั่อโจากแ์ กฟ้ ้าอใหถ้ ูกิา้ อหรืาุกฟ้าอ
หรืาไท่ปรบาวั ฟ้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๑ การุกฟ้าอิาททาิรา ๑๖๑/๑ เนป็ิข้ิั ิาิหลอั จาก
าี่ผา่ ิกรบวนิการิาททาิรา ๑๖๑ ทาแลน้
(๒) คาฟ้าอิาททาิรา ๑๖๑/๑ จากดั เนฉพาบคาฟ้าอใิคดีาี่ราษฎรเนป็ิโจากเ์นา่าิ้ิั
ไท่รนทถึอคาฟ้าอขาอพิกั อาิาุั การซ่ึอถืาเนป็ิเนจา้ หิา้ า่ีขาอรัฐ
(๓) ทาิรา ๑๖๑/๑ ใชไ้ ดิ้ ้อั แิ่ช้ิั ิรนจคาฟ้าอ ิลาดจิถึอช้ิั พจน ารณาพนพากษาคดี
(๔) การา่ีศาลทีคาสั่อุกฟ้าอิาทา่ีวาั าิั นไนใ้ ิทาิรา ๑๖๑/๑ ุ่าทเนป็ ิการิดั สนารน
โจาก์ซ่ึอเนป็ ิผูเ้นสีุหาุให้ไท่าาจทาฟ้าอร้าอจาเนลุใิเนร่ืาอเนดีุนกิั ิ้ัิาีก แิ่โจาก์ซ่ึอเนป็ ิ
ผเู้นสีุหาุุอั สาทารถา่ีจบาตารรณ์คาพนพากษาขาอศาลดอั กล่านได้
(๕) วาวาั าิั นาี่ห้าททนให้โจาก์ุื่ิฟ้าอใิเนรื่าอเนดีุนกิั ิ้ัิาีก ทีนิั ถตปรบสอค์
เนป็ ิการห้าทเนฉพาบโจาก์าี่ฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิ ไท่เนป็ ิการิัดสนารนพิักอาิาัุการา่ีจบ
ดาเนินิการฟ้าอร้าอคดีใิเนร่ืาอเนดีุนกิั ิ้ิั าีก แลบไท่กรบาวสนารนขาอผูเ้นสีุหาุาื่ิ ใิกรณีาี่ที
ผเู้นสีุหาุหลาุคิ
(๖) ทาิรา ๑๖๑/๑ นรรคสาอ กาหิดใหก้ ารฟ้าอคดีโดุไท่สตจรนิ หทาุคนาทรนทถึอ
การา่ีโจากจ์ อใจฝ่ าฝื ิคาสอ่ั หรืาคาพพน ากษาขาอศาลใิคดีาาาาา่ืิซ่ึอถึอาี่สตดแลน้ โดุปราศจาก
เนหิตผลาิั สทคนรดน้ ุ กล่านคืา เนท่ืาทีคาพนพากษาใิคดีาาาาาิั ถึอา่ีสตดาี่วตคคลิ้ิั เนป็ ิจาเนลุ
แลน้ วตคคลดอั กล่านไท่ปฏนวิั นิาทคาพนพากษาหรืาคาส่ัอขาอศาล เนช่ิ หลวหิีไท่รัวโาษจาคตก
วตคคลิ้ิั กจ็ บถูกิดั สนารนไท่ใหท้ าเนป็ิโจากฟ์ ้าอใิคดีาาาาาีกเนรื่าอหิ่ึอ แิ่าุา่ อไรกิ็ าท กรณี
ดอั กล่านิ้ีไท่ิดั สนารนใิการดาเนินิคดีผา่ ิกรบวนิการขาอรัฐาี่ิา้ อผ่าิการพนจารณาขาอิารนจ
หรืาพิกั อาิาุั การ ซ่ึอุอั คอทีสนารนิาทกฎหทาุเนช่ิเนดนท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๘
บทท่ี ๒
การไต่สวนมูลฟ้อง
๑. คดที ี่ราษฎรเป็ นโจทก์
กฎหทาุวอั ควั น่าิา้ อไิ่สนิทูลฟ้าอก่าิ แิ่ถา้ คดีิ้ิั พิกั อาิาุั การไดุ้ ื่ิฟ้าอ
จาเนลุดน้ ุขา้ หาาุา่ อเนดีุนกิั ดน้ ุกไ็ ท่จาเนป็ิิา้ อไิ่สนิทูลฟ้าอก่าิ (ฎีกาาี่ ๔๐๐๗ – ๔๐๐๘/๒๕๓๐)
แิ่ถา้ เนห็ิสทคนรจบส่อั ใหไ้ ิ่สนิทูลฟ้าอก่าิกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ (๑) (๒))
ใิกรณีาี่ทีการไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ ถา้ จาเนลุให้การรัวสารภาพ ใหศ้ าลปรบาวั ฟ้าอ
ไนพ้ จน ารณา (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ นรรคสาอ)
การไิ่สนิทูลฟ้าอคดีาี่ราษฎรเนป็ิโจาก์ จาเนลุจบทาฟัอการไิ่สนิหรืาไท่ทาก็ได้
แิ่จาเนลุทีสนารนแิ่อิ้อั าิาุคนาทเนพ่ืาซักคา้ ิพุาิโจาก์ รนทา้อั ใิกรณีาี่พุาิวตคคลขาอ
โจาก์เนวนกคนาทุาทรัวเนากสารฉววั ใด จาเนลุก็ทีสนารนุิ่ื ส่อเนากสารฉววั ิ้ิั ปรบกาวการถาท
คา้ ิได้ (ฎีกาาี่ ๙๐๔/๒๕๒๒) แลบแถลอการณ์ใด ๆ ได้ เนพราบ ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๑ ให้ิา
วาวาั าิั นนา่ ดน้ ุการสาวสนิแลบพจน ารณาทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท
ถา้ ินั จาเนลุทาฟัอการไิ่สนิ ห้าททนให้ศาลถาทคาให้การจาเนลุ แลบก่าิา่ีศาล
ปรบาวั ฟ้าอ ทนใหถ้ ืานา่ จาเนลุาุใู่ ิฐาิบจาเนลุ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕ นรรคสาท)
ใิกรณีา่ีจาเนลุไท่ไดแ้ ิ่อิ้อั าิาุคนาทแิ่จาเนลุทาศาล ศาลิา้ อิ้อั าิาุคนาทให้
ใิกรณีดอั ิ่าไปิ้ี (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕/๑ นรรคหิ่ึอ)
(๑) ใิคดีาี่ทีาิั ราโาษปรบหารชีนิน
(๒)ใิคดีาี่จาเนลุทีาาุไต ท่เนกนิสนวแปดปี ใินิั า่ีถูกฟ้าอิ่าศาล
ส่นิใิคดีาี่ทีาิั ราโาษจาคตก เนทื่าจาเนลุทาศาล ใหถ้ าทจาเนลุน่าทีาิาุคนาทหรืาไท่
ถา้ ไท่ทีแลบจาเนลุิา้ อการาิาุคนาท ใหศ้ าลิ้อั าิาุคนาทให้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕/๑ นรรคสาอ)
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
"นัดไต่สวนมลู ฟ้องวนั นี้ โจทก์ ทนายโจทก์ และจาเลยมาศาล
สอบถามจาเลยเรื่องทนายความ จาเลยแถลงว่าไม่มีทนายความหรือไม่ต้องการ
ทนายความ (แล้วแต่กรณี) เห็นว่า คดีนี้อัตราโทษสูงถึงประหารชีวิต จึงมีหนังสือขอแรง
ทนายความให้ จาเลย
ให้เล่ือนไปนดั ไต่สวนมูลฟ้อง วนั ท่ี ..... เวลา ..... น.”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๙๙
ใิการไิ่สนิทูลฟ้าอ จาเนลุ/าิาุจาเนลุาาจแถลอใหศ้ าลาราวถึอขา้ เนา็จจรนอหรืา
ขา้ กฎหทาุาิั สาคาั าี่ศาลคนรสอ่ั นา่ คดีไท่ทีทูล แลบจบรบวตใิคาแถลอถึอินั วตคคล เนากสาร หรืา
นิั ถตาี่จบสิวั สิติขา้ เนาจ็ จรนอิาทคาแถลอขาอจาเนลุดน้ ุกไ็ ด้ กรณีเนช่ิน่าิ้ี ศาลาาจเนรีุกวตคคล
เนากสาร หรืานิั ถตดอั กล่านทาเนป็ ิพุาิศาลเนพ่ืาปรบกาวการนนินจฉัุส่ัอคดีไดิ้ าทา่ีจาเนป็ ิแลบ
สทคนร โดุโจากแ์ ลบจาเนลุาาจถาทพุาิศาลไดเ้นท่ืาไดร้ ัวาิตาาิจากศาล (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕/๒)
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นดั ไต่สวนมลู ฟ้องวนั นี้ โจทก์ ทนายโจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
โจทก์แถลงว่า วนั นเี้ ตรียมพยานมาพร้อมสืบ ๑ ปาก
จาเลยแถลงว่า คดีโจทก์ไม่มีมูล โดยมีพยานหลักฐานสาคัญ คือ ข้อมลู ภาพและเสียง
จากกล้องวงจรปิ ดท่ีร้านค้าโจทก์ว่า ในวนั เกิดเหตุจาเลยไม่ได้เข้าไปยงั ร้านค้าดังกล่าว ขอให้ศาล
หมายเรี ยกมาเป็ นพยานศาลเพ่ือประกอบการวินิจฉัยส่ังคดี
สอบโจทก์แล้วแถลงว่า ข้อมลู ภาพและเสียงจากกล้องวงจรปิ ดดงั กล่าว ปัจจุบันอย่ใู น
ความครอบครองของพนักงานสอบสวน สถานีตารวจนครบาลดอนเมือง วันนีโ้ จทก์มพี ยานมา
พร้ อมเข้าไต่สวน ๑ ปาก พยานดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับพยานหลักฐานท่ีจาเลยจะขอให้ศาล
หมายเรียกมาประกอบการไต่สวน ขอนาพยานดังกล่าวเข้าไต่สวนในวนั นี้
ไต่สวนพยานโจทก์ได้ ๑ ปาก ระหว่างไต่สวน โจทก์อ้างเอกสารรวม .....ฉบับ ศาล
หมาย จ.๑ ถึง จ...... ส่วนทนายจาเลยอ้างส่งเอกสารประกอบการถามค้าน ๑ ฉบับ ศาลหมาย ล.๑
เอกสารให้รวมสานวน แล้วโจทก์แถลงหมดพยานโจทก์ชั้นไต่สวนมลู ฟ้องแต่เพียงเท่านี้
พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ข้อมูลภาพและเสียงในกล้องวงจรปิ ดเป็ นพยานหลักฐาน
สนบั สนุนข้อเทจ็ จริงอันสาคัญ หมายเรียกมาเป็นพยานศาล ให้เล่ือนไปนัดไต่สวนมลู ฟ้องต่อใน
วนั ที่ ....”
ข้อสังเกต
(๑) รัฐรรรทิูาใหค้ นาทคตท้ คราอสนารนขาอผิู้ า้ อหาหรืาจาเนลุใิคดีาาาาใิาิั าี่จบที
าิาุคนาทใิการิ่าสู้คดี ซ่ึอแิ่เนดนททีวาั าิั นไนใ้ ิ ป.นน.า. ทาิรา ๑๓๔/๑ แลบทาิรา ๑๗๓
ิ่าทาเนพ่ืาให้จาเนลุทีสนารนาี่จบทีาิาุคนาทิ่าสู้คดีใิกรบวนิการุิต นรรรทาตกข้ิั ิาิ ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๕/๑ จึอิาหลกั ขาอทาิรา ๑๗๓ ทาวาั าิั นเนพ่ทน ข้ึิ โดุกาหิดใหท้ ีการสาวถาท แลบ/
หรืาิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่จาเนลุ ใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอดน้ ุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๐
(๒) ใิคดีราษฎรเนป็ิโจากถ์ า้ จาเนลุไท่ทาศาล ศาลกไ็ ท่ิา้ อิ้อั าิาุคนาทใหจ้ าเนลุ
(๓) ใิคดีาี่ทีาิั ราโาษปรบหารชีนนิหรืาใิคดีาี่จาเนลุทีาาุตไท่เนกนิสนวแปดปี
ใินิั าี่ถูกฟ้าอิ่าศาล ศาลาุ่ใู ิวอั ควั ิา้ อิ้อั าิาุคนาทให้แก่จาเนลุาิั าี โดุไท่จาเนป็ ิิา้ อ
สาวถาทคนาทปรบสอค์จบทีาิาุคนาทขาอจาเนลุแิ่าุ่าอใด ซ่ึอแิกิ่าอกวั คดีา่ีทีาิั ราโาษ
จาคตก ศาลจบิา้ อิ้อั าิาุคนาทให้จาเนลุิ่าเนท่ืา จาเนลุไท่ทีาิาุคนาทแลบจาเนลุิ้าอการ
าิาุคนาทเนา่าิ้ิั า้อั ิ้ีไท่นา่ จาเนลุจบทาศาลใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอิดั ใดกิ็ าท แลบไท่ทีผล
ใหก้ ารไิ่สนิแลบการดาเนินิกรบวนิพนจารณาา่ีไดก้ รบาาไปแลน้ ใิิดั า่ีจาเนลุไท่ทาศาลิา้ อ
เนสีุไป (คาแิบิาขาอปรบราิศาลฎีกา เนก่ีุนกวั การไิ่สนิทูลฟ้าอ พ.ศ. ๒๕๖๒ ขา้ ๓)
(๔) คดีาี่ทีโาษปรัวสถาิเนดีุน ซ่ึอจาเนลุทีาาุเตนกนิสนวแปดปี ใินิั า่ีถูกฟ้าอิ่าศาล
ุา่ ทไท่เนขา้ หลกั เนกณฑิ์ าท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕/๑ าี่ศาลจบิา้ อิ้อั าิาุคนาทใหจ้ าเนลุ
(๕) การไิ่สนิทูลฟ้าอาี่ศาลดาเนินิการโดุทนชาวดน้ ุ ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๕/๑
ศาลช้ัิิิ้ าาจใช้าาิาจิาท ป.นน.พ.ทาิรา ๒๗ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ เนพนกถาิการ
พนจารณาคดีาี่ผนดรบเนวีุว แลน้ ไิ่สนิทูลฟ้าอให้ถูกิา้ อิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๕/๑ แลน้ ที
คาพนพากษาหรืาคาส่ัอไปิาทรูปคดีได้ ทนฉบิ้ิั ศาลสูอาาจใชา้ าิาจิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๐๘ (๒)
ุา้ ิสาินิทาให้ศาลช้ัิิ้ิไิ่สนิทูลฟ้าอให้ถูกิ้าอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๕/๑ แล้นที
คาพนพากษาหรืาทีคาสอ่ั ใหท่ได้
(๖) ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๕/๒ วาั าิั นให้ “จาเลยอาจแถลงให้ศาลทราบถึงข้อเท็จจริง
หรือข้อกฎหมายอันสาคัญที่ศาลควรส่ังว่าคดีไม่มีมูล ... กรณีเช่นว่านี้ ศาลอาจเรียก บุคคล
เอกสาร หรือวัตถุดังกล่าวมาเป็น พยานศาล เพื่อประกอบการวินิจฉัยส่ังคดีได้ตามที่จาเป็นและ
สมควร...” เนพาื่ ใหศ้ าลสาทารถแสนอหาพุาิหลกั ฐาิใิการิรนจสาวทูลคดีขาอโจากา์ ุา่ อที
ปรบสนารนภาพทากข้ึิ
(๗) ใิกรณีา่ีศาลเนรีุกพุาิวตคคล เนากสาร หรืานิั ถตทาเนป็ิพุาิศาล ิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๕/๒ ให้จดแจอ้ ขา้ เนา็จจรนอซ่ึอพุาิาาจถูกซักถาทลอไนใ้ ิหทาุเนรีุกพร้าทจดั ส่อ
เนากสารา่ีเนก่ีุนข้าอไปด้นุ โดุเนจ้าหิ้าา่ีศาลเนป็ ิผูิ้ าส่อ (คาแิบิาขาอปรบราิศาลฎีกา
เนก่ีุนกวั การไิ่สนิทูลฟ้าอ พ.ศ. ๒๕๖๒ ขา้ ๔)
(๘) ใิคดีาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ ศาลช้ิั ิิ้ จบพนพากษาุกฟ้าอโดุไท่ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอ
หรืาิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ พนพากษาุกฟ้าอโดุไท่ไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้
พพน ากษาุกฟ้าอกไ็ ดา้ ้อั สน้ิ เนพราบเนป็ิดตลพนินจใิการดาเนินิกรบวนิพจน ารณาใหค้ ดีเนสร็จสน้ิไปโดุเนร็น
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๑
แลบชาวดน้ ุกฎหทาุ ดอั ิ้ิั เนทื่าศาลช้ิั ิิ้ เนห็ิน่าคดีพาา่ีจบนนินจฉุั ช้ีขาดได้ แลบทีคาสั่อใหอ้ ด
การไิ่สนิทูลฟ้าอแลบิดั ฟัอคาสั่อหรืาคาพพน ากษาไป ุา่ ททีาาิาจกรบาาได้ (ฎีกาา่ี ๒๗๕๗/๒๕๔๔)
(๙) ศาลช้ัิิิ้ สั่อคดีทีทูลแาิาี่จบสั่อุกฟ้าอโจาก์เนสีุใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอก็เนป็ ิ
เนพีุอแิ่ให้รัวคาฟ้าอไนด้ าเนินิกรบวนิพนจารณาิ่าไปเนา่าิ้ิั แิ่ใิช้ัิพนจารณาเนท่ืาปรากฏจาก
พุาิหลกั ฐาิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอน่า การกรบาาขาอจาเนลุไท่เนป็ ิคนาทผนดดอั โจากฟ์ ้าอ ศาลกท็ ี
าาิาจุกฟ้าอไดิ้ าท ป.นน.า. ทาิรา ๑๘๕ (ฎีกาาี่ ๖๔๔/๒๕๓๖ ,ฎีกาา่ี ๒๗๗๗/๒๕๔๕
นิน นจฉุั าาิาอเนดีุนกิั )
(๑๐) คดีาาาาาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ ศาลช้ิั ิิ้ รัวปรบาวั ฟ้าอโดุไท่ไิ่สนิทูลฟ้าอ
เนสีุก่าิิ้ิั ไท่ใช่การกรบาาขาอโจาก์ จึอปราศจากขา้ าา้ อา่ีจบพนพากษาุกฟ้าอโจาก์ แลบการาี่
จาเนลุไท่ให้การรัวสารภาพ ไท่คา้ ิจบเนา่ากวั รัวน่า คดีโจาก์ทีทูลก็ไท่ทีกฎหทาุวาั าิั นไน้
ศาลฎีกาพนพากษาุกคาพนพากษาศาลล่าอให้ศาลช้ิั ิิ้ ดาเนินิการไิ่สนิทูลฟ้าอแลบพนจารณา
พนพากษาิ่าไป (ฎีกาา่ี ๔๗๗/ ๒๕๐๘)
(๑๑) คดีาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ ศาลาตารรณ์เนห็ิน่าเนป็ ิฟ้าอาี่ใช้ไดไ้ ท่เนคลืาวคลตท
พนพากษาุกคาพนพากษาศาลช้ิั ิิ้ ให้ศาลช้ิั ิิ้ ดาเนินิกรบวนิพนจารณาแลบพนพากษาหรืาสั่อ
ใหท่ิาทรูปคดี ดอั ิ้ี จาเนลุจบฎีกาคดั คา้ ิคาพนพากษาศาลาตารรณ์ไท่ไดเ้นพราบจาเนลุุอั ทนได้
เนขา้ สู่ฐาิบเนป็ิจาเนลุ (ฎีกาา่ี ๒๐๔/๒๕๑๒)
(๑๒) ก่าิา่ีศาลปรบาวั ฟ้าอ ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕ นรรคสาท วาั าิั นทนใหถ้ ืานา่ จาเนลุ
าุใู่ ิฐาิบเนช่ิิ้ิั จาเนลุจึอไท่ทีฐาิบเนป็ิคู่คนาท เนท่ืาศาลาตารรณ์พนพากษาุกคาสั่อขาอศาลช้ิั ิิ้
าี่น่า โจากา์ น้อฟ้าอแลบใหจ้ าหิ่าุคดี จาเนลุุา่ ทไท่ทีสนารนฎีกาคดั คา้ ิคาพนพากษาศาลาตารรณ์
(ฎีกาา่ี ๓๗๑/๒๕๓๐)
(๑๓) คดีา่ีราษฎรเนป็ิโจาก์ ศาลช้ิั ิิ้ ิรนจฟ้าอแลน้ พนพากษาุกฟ้าอ ศาลาตารรณ์
พนพากษาให้ศาลช้ัิิ้ิไิ่สนิทูลฟ้าอแล้นพนพากษาใหท่ จาเนลุไท่ทีสนารนา่ีจบฎีกาโิ้แุอ้
คาพพน ากษาศาลาตารรณ์ (ฎีกาา่ี ๑๒๒๑/๒๕๓๐)
(๑๔) คดีา่ีราษฎรเนป็ิโจาก์ การา่ีศาลาตารรณ์ทีคาสั่อใหร้ ัวาตารรณ์ขาอโจากแ์ ลบ
ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ดาเนินิกรบวนิพนจารณาิ่าไป เนป็ิเนรื่าอรบหนา่ อศาลกวั โจาก์ จาเนลุุา่ ทไท่ทีสนารน
า่ีจบฎีกาคดั คา้ ิคาส่อั ขาอศาลาตารรณ์ได้ (ฎีกาาี่ ๓๗๗๗/๒๕๒๗)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๒
(๑๕) คดีาี่ราษฎรเนป็ิโจาก์ ศาลาตารรณ์ให้ศาลช้ิั ิิ้ าาการไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้
ทีคาสั่อใหท่ ิาทรูปคดีเนป็ ิเนร่ืาอรบหนา่ อศาลกวั โจาก์ จาเนลุไท่ทีสนารนฎีกาคดั คา้ ิคาพนพากษา
ศาลาตารรณ์ (ฎีกาา่ี ๒๐๔๖/๒๕๒๕)
(๑๖) ศาลช้ิั ิิ้ ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ ทีคาสั่อน่าคดีขาอโจากท์ ีทูล เนฉพาบจาเนลุา่ี ๒
ซ่ึอเนป็ิิาุาหารปรบจาการ ใหุ้ กฟ้าอสาหรัวจาเนลุาี่ ๑ แลบา่ี ๓ คดีถึอาี่สตด เนท่ืาปรากฏิาทคาฟ้าอ
ขาอโจากน์ ่าจาเนลุา่ี ๒ เนป็ิิาุาหารปรบจาการิาแหิ่อราอเนจา้ กรทการาติสาหกรรทาหาร
จาเนลุา่ี ๒ จึอเนป็ ิวตคคลา่ีาุูใ่ ิาาิาจศาลาหาริาท พ.ร.ว. รรรทิูาศาลาหาร พ.ศ. ๒๔๙๘
ทาิรา ๑๖ (๑) ศาลพลเนรืาิจึอไท่ทีาาิาจพนจารณาพนพากษาคดีสาหรัวจาเนลุาี่ ๒ ได้
(ฎีกาา่ี ๑๘๖๐/๒๕๒๗)
คดีิ้ีศาลช้ิั ิิ้ ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ ทีคาสั่อปรบาวั ฟ้าอไนพ้ นจารณาเนฉพาบจาเนลุาี่ ๒
ใิช้ัิพนจารณาเนทื่าปรากฏิาทคาฟ้าอน่า จาเนลุา่ี ๒ เนป็ ิิาุาหารปรบจาการิาแหิ่อ
ราอเนจา้ กรทาติสาหกรรทาหาร ซ่ึอเนป็ ิวตคคลาี่าุู่ใิาาิาจศาลาหาริาท พ.ร.ว. รรรทิูา
ศาลาหาร พ.ศ. ๒๔๙๒ ทาิรา ๑๖ (๑) ศาลช้ัิิ้ิิ้าอาาคนาทเนห็ิเนรื่าอเนขิาาิาจศาล
ส่อสาิักอาิศาลุตินรรรทเนพ่ืาส่อให้ศาลาหารดาเนินิการิ่าไป เนิ่ืาอจากทนใช่กรณีาี่คนาท
เนพ่นอปรากฏิาทาาอพนจารณาใิภาุหลัอน่าจาเนลุาี่ ๒ าุู่ใิาาิาจศาลาหาร ิาท พ.ร.ว.
รรรทิูาศาลาหาร พ.ศ. ๒๔๙๘ ทาิรา ๑๕ นรรคสาอ ซ่ึอวาั าิั นน่า “เมื่อศาลพลเรือนได้สั่ง
ประทับฟ้องไว้แล้ว แม้จะปรากฏตามทางพิจารณาในภายหลงั ว่าเป็นคดีท่ีอย่ใู นอานาจศาลทหาร
กใ็ ห้ศาลพลเรือนมอี านาจพิจารณาพิพากษาต่อไปได้”
การาี่ศาลช้ิั ิิ้ เนห็ินา่ ศาลช้ิั ิิ้ ไท่ทีาาิาจพจน ารณาพนพากษาคดีสาหรัวจาเนลุา่ี ๒
เนช่ิิ้ี ปัจจตวิั ิา้ อปฏนวิั นิาท พ.ร.ว. น่าดน้ ุการช้ีขาดาาิาจหิา้ าี่รบหน่าอศาล น่าดน้ ุนนรีการ
เนสิาเนรื่าอ การพนจารณาแลบนนินจฉัุ พ.ศ. ๒๕๔๔ โดุศาลช้ิั ิิ้ ซ่ึอเนป็ ิศาลา่ีรัวฟ้าอิา้ อรา
การพนจารณาไนช้ ่ันคราน แลบิ้าอจัดาาคนาทเนห็ิแลบเนากสารใิสาินิคนาทาี่จาเนป็ ิ
ิ่าการพนจารณาส่อไปใหศ้ าลาหารผา่ ิสาิกั ิตลาการาหารซ่ึอเนป็ิหิ่นุอาิรตรการกลาอโดุเนร็น
า้อั ิ้ี ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ จดแจอ้ คนาทเนห็ิขาอคู่คนาทา้อั สาอฝ่ าุไนด้ น้ ุ
หากศาลาหารทีคนาทเนห็ิพา้ อกวั ศาลช้ิั ิิ้ น่าคดีาุู่ใิเนขิาาิาจขาอศาลาหาร
ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ดาเนินิการิาทาี่เนห็ิสทคนร โดุคาิึอถึอปรบโุชิแ์ ห่อคนาทุิต นรรรท ดอั ิ้ี
๑) โาิคดีไปุอั ศาลาหาร แลบส่อทาวสาินิคนาทเนห็ิพร้าทพุาิหลักฐาิ
า้อั ปนอใิคดีไปใหศ้ าลาหารดน้ ุ หรืา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๓
๒) สั่อจาหิ่าุคดีเนพา่ื ใหค้ ู่คนาทไปฟ้าอุอั ศาลาี่ทีเนขิาาิาจ
แิ่ใิกรณีา่ีศาลช้ิั ิิ้ แลบศาลาหารทีคนาทเนห็ิแิกิ่าอกิั ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ส่อเนรื่าอ
ไปให้คณบกรรทการนนินจฉัุช้ีขาดาาิาจหิ้าา่ีรบหน่าอศาลพนจารณานนินจฉัุช้ีขาด โดุให้
ศาลช้ิั ิิ้ ส่อคนาทเนห็ิขาอศาลาี่เนก่ีุนขา้ อ คนาทเนห็ิขาอคู่คนาทา้อั สาอฝ่ าุ แลบสาเนิาเนากสาราื่ิใด
ใิสาินิคนาทาี่รัวราอแลน้ ซ่ึอจาเนป็ิิ่าการพนจารณานิน นจฉุั ขาอคณบกรรทการฯ พร้าทสาเนิา
ไปุอั เนลขาิตการคณบกรรทการฯ โดุผา่ ิสาิกั อาิศาลุิต นรรรท
เนท่ืาศาลช้ิั ิิ้ ไดร้ ัวคานิน นจฉุั หรืาคาสั่อขาอคณบกรรทการฯแลน้ ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ิดั ฟัอ
คานิน นจฉุั หรืาคาส่ัอโดุเนร็น โดุแจอ้ ผลการา่าิใหเ้นลขาิตการคณบกรรทการฯาราวดน้ ุ ใิกรณีา่ี
คณบกรรทการฯนิน นจฉุั ช้ีขาดนา่ คดีาุใู่ ิเนขิาาิาจขาอศาลช้ิั ิิ้ ใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ดาเนินิกรบวนิ
พจน ารณาิ่าไป แิ่หากคณบกรรทการฯนนินจฉุั ช้ีขาดน่าคดีาุใู่ ิเนขิาาิาจขาอศาลาหารใหศ้ าล
ช้ิั ิิ้ ดาเนินิการิาทาี่เนห็ิสทคนรโดุคาิึอถึอปรบโุชิแ์ ห่อคนาทุิต นรรรท ดอั ิ้ี
๑) โาิคดีไปุอั ศาลาหาร แลบส่อทาวสาินิคนาทเนห็ิพร้าทพุาิหลักฐาิ
า้อั ปนอใิคดีไปใหศ้ าลาหารดน้ ุ หรืา
๒) สัอ่ จาหิ่าุคดีเนพืา่ ใหค้ ู่คนาทไปฟ้าอุอั ศาลาี่ทีเนขิาาิาจ
(๑๗) แทฟ้ ้าอขาอโจากจ์ บสทวูรณ์ถูกิา้ อิาทกฎหทาุ แิ่เนท่ืาศาลพนจารณาคาฟ้าอ
แลน้ เนห็ินา่ การกรบาาขาอจาเนลุไท่เนป็ิคนาทผดน กช็ าวาี่จบุกฟ้าอโจากเ์นสีุได้ โดุไท่จาิา้ อ
าาการไิ่สนิทูลฟ้าอิ่าไป (ฎีกาาี่ ๑๒๗๗/๒๕๒๑)
(๑๘) ถา้ ศาลเนห็ินา่ เนา่าา่ีพุาิโจากเ์นวนกคนาทช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ จบเนป็ิพุาิกี่คิกิ็ าท
าาใหค้ ดีพานิน นจฉุั ไดแ้ ลน้ ศาลกา็ าจส่อั อดสืวพุาิโจากา์ ี่เนหลืาาุเู่นสีุกไ็ ด้
โจากุ์ ิ่ื ฟ้าอแลน้ ศาลส่อั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอเนท่ืาถึอนิั ิดั โจากแ์ ถลอิ่าศาล ศาลจด
ขา้ แถลอรัวขาอโจากไ์ นแ้ ลน้ ส่ัอน่าคดีพานนินจฉัุได้ ใหอ้ ดสืวพุาิโจากเ์นสีุเนช่ิิ้ีก็เนา่ากวั น่า
าี่โจากแ์ ถลอิ่าศาล ศาลจดคาแถลอขาอโจากไ์ นิ้ ้ิั เนป็ิขา้ เนาจ็ จรนอาุา่ อหิ่ึอาี่ศาลพาจบุกข้ึิ
นิน นจฉุั แลน้ แลน้ นิน นจฉุั แลบพพน ากษาคดีขาอโจากไ์ ป จึอไท่เนป็ิการขดั ิ่าวาวาั าิั นแห่อ ป.น.น า.
ทาิรา ๑๖๒ (๑) (ฎีกาา่ี ๗๖๐/๒๕๑๑)
(๑๙) ใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอ เนทื่าศาลเนห็ิน่า การกรบาาขาอจาเนลุไท่เนป็ ิคนาทผนด
ศาลชาวาี่จบนนินจฉัุแลบพนพากษาุกฟ้าอไปไดเ้นลุ ไท่จาเนป็ ิิา้ อปรบาวั ฟ้าอไนแ้ ลน้ พนพากษา
ุกฟ้าอใิภาุหลอั (ฎีกาา่ี ๒๗๗๗/๒๕๔๕)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๔
ทาิรา ๑๖๒ นรรคสาท วาั าิั นน่า “ในกรณีท่ีมีการไต่สวนมูลฟ้องดังกล่าวแล้ว
ถ้าจาเลยให้การรับสารภาพ ให้ศาลประทับฟ้องไว้พิจารณา” แิ่นนรีการไิ่สนิทูลฟ้าอใิคดี
ราษฎรเนป็ิโจากิ์ ้ิั ทาิรา ๑๖๕ นรรคสาท วาั าิั นหา้ ททนใหศ้ าลถาทคาใหก้ ารจาเนลุ กรณีจึอที
ปัาหาใิาาอปฏนวิั นน่า หากใินิั ไิ่สนิทูลฟ้าอคดีราษฎรเนป็ ิโจาก์ ปรากฏน่า จาเนลุทาศาล
แลบโจากจ์ าเนลุร่นทกิั แถลอนา่ จาเนลุุาทรัวสารภาพผนดิาทฟ้าอ แิ่คู่คนาทปรบสอคข์ าใหศ้ าล
เนลื่าิคดีไปก่าิ เนพราบจาเนลุขาเนนลาิาเนอนิทาชดใชแ้ ก่โจาก์ เนพื่าจบไดา้ าุาทกิั ุิต นคดีคนาทผดน
ิ่าส่นิินั ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๓๙ (๒) หรืาขาให้ศาลปราิีลอโาษจาเนลุใิสถาิเนวาสาหรัว
คนาทผดน าิั ุาทคนาทไท่ได้ ใิกรณีเนช่ิิ้ีศาลคนรจบดาเนินิกรบวนิพจน ารณาิ่าไปาุา่ อไร
เนห็ิน่า การาี่จบุตินคดีด้นุการิกลอปรบิีปรบิาทุาทคนาทใิคดีคนาทผนด
ิ่าส่นิินั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๓๙ (๒) หรืาพนพากษาลอโาษจาเนลุใิสถาิเนวาแลบราการลอโาษให้
ใิคดีคนาทผนดาาาาแผ่ิดนิ โดุโจาก์จาเนลุใช้ใิกรบวนิการุตินรรรทเนชนอสทาิฉัิา์
เนป็ิการดาเนินิกรบวนิพนจารณาาี่ศาลพึอสิวั สิติส่อเนสรนท แิ่ก็ิา้ อดาเนินิการภาุใิก้ ราว
หลกั เนกณฑ์ขาอกรบวนิพนจารณาา่ีกฎหทาุเนปน ดช่าอให้กรบาาไดด้ น้ ุ ดอั ิ้ิั ศาลพึอสาวถาท
คนาทสทคั รใจาุา่ อแิ่ชดั แลน้ ดาเนินิกรบวนิพนจารณาใหิ้ าทคนาทปรบสอคด์ น้ ุการดาเนินิการ
ไิ่สนิทูลฟ้าอไปิาทา่ีไดก้ าหิดิดั โดุจดวิั าึกคาใหก้ ารรัวสารภาพขาอจาเนลุไนิ้ าทา่ีจาเนลุ
แถลอิ่าศาลเนพราบแทก้ ฎหทาุหา้ ททนให้ศาลถาทคาให้การจาเนลุ แิ่กฎหทาุกท็ นไดห้ ้าทจาเนลุ
า่ีจบใหก้ ารรัวสารภาพ หลอั จากิ้ิั ศาลกค็ นรดาเนินิการไิ่สนิทูลฟ้าอโดุจดวิั าึกขา้ แถลอ
ขาอโจากใ์ หป้ รากฏน่าโจากท์ ีพุาิหลกั ฐาิาบไราี่จบสิวั สิติน่าคดีขาอโจากท์ ีทูลเนพีุอพา
าี่ศาลจบนนินจฉัุทูลฟ้าอขาอโจาก์น่าทีทูลหรืาไท่ แลน้ ทีคาสั่อปรบาัวฟ้าอโจาก์ไนพ้ นจารณา
โดุใหเ้นหิตผลปรบกาว ซ่ึอกไ็ ท่ิ่าจบขดั ิ่า ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ (๑) (เนาีุวฎีกาา่ี ๗๖๐/๒๕๑๑)
หลัอจากิ้ัิศาลก็คนรา่ีจบดาเนินิกรบวนิพนจารณาิ่าไปิาททาิรา ๑๗๒ นรรคสาอ
โดุสาวถาทคาให้การจาเนลุ แลบวิั าึกคารัวสารภาพผนดิาทฟ้าอขาอจาเนลุไนใ้ ห้ครวถน้ ิ
เนท่ืาคดีเนสร็จการพนจารณาแลน้ ศาลกค็ นรจบจดราุอาิกรบวนิพนจารณาเนล่ืาิิดั ฟัอคาพนพากษา
ไปิาทนิั เนนลาาี่คู่คนาทิกลอกัิา่ีจบปฏนวัินิาทข้าิกลอเนพื่าปรบโุชิ์แก่การรบอัวคดี
คนาทผนดิ่าส่นิินั ิาททาิรา ๓๙ (๒) หรืาเนพื่าปรบกาวดตลพนินจใิการลอโาษสถาิเนวา
หรืาราการลอโาษสาหรัวคนาทผดน ิ่าแผิ่ ดนิิ่าไป
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๕
๒. คดที พี่ นักงานอยั การเป็ นโจทก์
ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๒ (๒) วาั าิั นนา่ คดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ิโจากไ์ ท่จาเนป็ิิา้ อไิ่สนิ
ทูลฟ้าอ แิ่ถา้ เนห็ิสทคนรจบส่ัอให้ไิ่สนิทูลฟ้าอก่าิก็ได้ าาอปฏนวิั นศาลจบไท่ไิ่สนิทูลฟ้าอ
โดุส่อั ปรบาวั ฟ้าอไปเนลุ ใิกรณีาี่ศาลทีคาสั่อใหไ้ ิ่สนิทูลฟ้าอ ใหศ้ าลิาป.น.น า.ทาิรา ๑๖๕/๑
ทาใชด้ น้ ุ ศาลจบส่อั ใิคาฟ้าอขาอโจากิ์ าทินั าุา่ อ ดอั ิ้ี
“สาเนาให้ จาเลย พิเคราะห์ แล้ว คดีนีจ้ าเลยได้ร้ องคัดค้านในชั้นฝากขังตลอดมาว่า
พนักงานสอบสวนกลนั่ แกล้งสร้ างพยานหลักฐานขึน้ ปรักปราจาเลย กรณีมเี หตุสมควรท่ีจะไต่สวน
มูลฟ้องก่อนว่าคดีของโจทก์มีมูลท่ีศาลจะประทับฟ้องไว้พิจารณาหรือไม่ จึงให้นัดไต่สวน
มลู ฟ้องโจทก์วนั ท่ี …”
หากเนป็ิกรณีาี่จาเนลุุิ่ื คาร้าอหรืาแถลอขาใหศ้ าลไิ่สนิทูลฟ้าอ กา็ าจจดราุอาิ
กรบวนิพนจารณาสั่อใหไ้ ิ่สนิทูลฟ้าอก่าิได้ ิาทินั าุา่ อ ดอั ิ้ี
“โจทก์ยื่นฟ้องวันนี้ จาเลยรับสาเนาคาฟ้องของโจทก์แล้ว แถลงว่าจาเลยถูกกล่ันแกล้ง
ฟ้องร้องโดยไม่มเี หตผุ ล ขอให้ศาลไต่สวนมลู ฟ้องก่อนท่ีจะมคี าสั่งประทับฟ้องโจทก์ไว้พิจารณา
ศาลสอบโจทก์แล้ว โจทก์แถลงคัดค้านว่า ขอให้ศาลสั่งประทับฟ้องโจทก์ไว้พิจารณา
โดยไม่จาเป็นต้องไต่สวนมลู ฟ้องก่อน
พิเคราะห์แล้ว กรณีมีเหตุสมควรท่ีศาลจะส่ังไต่สวนมูลฟ้องโจทก์ก่อนตาม ป.วิ.อ.
มาตรา ๑๖๒ (๒) จึงให้นดั ไต่สวนมลู ฟ้องวนั ที่ …”
ใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอใหจ้ าเนลุทาศาลหรืาคตทินั จาเนลุทาศาล ให้ศาลถาทจาเนลุ
เนรื่าอาิาุคนาท ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๕/๑ แลบถาทจาเนลุน่าไดก้ รบาาคนาทผนดหรืาไท่ จบใหก้ าร
ิ่าสู้หรืาไท่ จาเนลุจบให้การหรืาไท่าุ่าอไร ให้ศาลจดราุอาิกรบวนิพนจารณาไนิ้ าท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๕ นรรคหิ่ึอ
ถา้ จาเนลุใหก้ ารรัวสารภาพ ใหศ้ าลปรบาวั ฟ้าอไนพ้ จน ารณาิาท ป.น.น า.ทาิรา๑๖๒นรรคสาอ
ข้อสังเกต
(๑) โจากร์ ่นทซ่ึอเนป็ ิผูเ้นสีุหาุกท็ ีาาิาจฟ้าอจาเนลุใิขา้ หาคนาทผนดเนดีุนกิั เนป็ิ
คดีใหท่ิ่าอหากได้ ไท่ทีกฎหทาุหา้ ทไน้ แลบเนท่ืาศาลส่ัอรนทพนจารณาคดีเนขา้ ดน้ ุกิั แลน้ คดีขาอ
โจากร์ ่นทกไ็ ท่จาเนป็ิิา้ อไิ่สนิทูลฟ้าอาีก (ฎีกาาี่ ๔๐๐๗ – ๔๐๐๘/๒๕๓๖)
(๒) ไท่ทีวากฎหทาุใดา่ีวาั าิั นน่า พิกั อาิสาวสนิแลบพิกั อาิาุั การไท่ทีาาิาจ
สาวสนิแลบฟ้าอคดีดน้ ุเนหิตาี่จาเนลุุอั าูลเนกลา้ ฯ ถนาุฎีกาาุู่ า้อั จาเนลุกไ็ ดใ้ หก้ ารรัวสารภาพ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๖
ิาทฟ้าอซ่ึอรนทิลาดถึอนา่ คดีทีการสาวสนิโดุชาวแลน้ โจากุ์ ่าททีาาิาจฟ้าอคดี (ฎีกาา่ี
๓๙๙๐/๒๕๒๙)
(๓) กรณีา่ีศาลสั่อให้ไิ่สนิทูลฟ้าอใิคดีา่ีพิักอาิาัุการเนป็ ิโจาก์ ให้ิา
วาวาั าิั นเนก่ีุนกวั การิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่จาเนลุ ิาท ป.น.น า ทาิรา ๑๖๕/๑ ทาใชด้ น้ ุ
๓. กรณโี จทก์ไม่มาศาลในวนั นัดไต่สวนมูลฟ้อง
ศาลิา้ อุกฟ้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ (ไท่สั่อนา่ เนป็ ิการาน้อฟ้าอิาท ป.นน.พ. ทาิรา
๑๗๔ (๒) ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ ฎีกาาี่ ๑๕๗๔/๒๕๒๕) โดุจบเนขีุิคาส่ัอใิราุอาิ
กรบวนิพนจารณาหรืาเนขีุิเนป็ ิรูปคาพนพากษาก็ได้ แิ่ิา้ อลอลาุทืาช่ืาผูพ้ นพากษาครวาอค์คณบ
ิาทพรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท ฯ ถา้ เนห็ิน่าทีเนหิตสทคนรจึอทาไท่ได้ จบสั่อเนลื่าิคดีไปกไ็ ด้ เนช่ิ
เนกนดการจลาจลใิวา้ ิเนทืาอ ุา่ ททีเนหิตสทคนรา่ีศาลจบส่อั เนลื่าิคดีเนาอ
คดีา่ีศาลุกฟ้าอเนพราบโจากไ์ ท่ทาศาล โจากท์ ีสนารนุิ่ื คาร้าอภาุใิกาหิด ๑๕ นิั
ิวั แิ่นิั าี่ศาลุกฟ้าอ ทนใช่นิั าี่โจาก์าราวคาส่ัอ เนพ่ืาให้ศาลุกคดีข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอใหท่ได้
(ฎีกาาี่ ๒๕๙๕/๒๕๓๙)
กรณีทีคาร้าอขาใหุ้กคดีข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอใหท่ ถา้ าิตาาิ ส่ัอน่า “พิเคราะห์แล้ว
เห็นว่ามเี หตุสมควรให้ยกคดีขึน้ ไต่สวนมูลฟ้องใหม่ แจ้งวันนัดให้จาเลยทราบ ให้โจทก์นาส่งหมาย
ภายใน ........... วัน” ถา้ ไท่าิตาาิ ส่ัอน่า “พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ไม่มีเหตุสมควรจึงไม่อนุญาต
ให้ ยกคาร้ อง”
กรณีาี่โจาก์ุื่ิคาร้าอขาใหุ้กคดีข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอใหท่ดอั กล่าน ให้าุู่ใิดตลพนินจ
ขาอศาลาี่จบส่ัอคาร้าอิ้ิั าิั าี หรืาจบสั่อไิ่สนิคาร้าอก่าิก็ได้ เนช่ิ ขา้ าา้ อขาอโจากา์ ่ีน่าโจาก์
จาเนนลาิดั ขาอศาลคลาดเนคล่ืาิไป สทคนราี่ศาลจบไดา้ าการไิ่สนิฟัอขา้ เนาจ็ จรนอเนสีุก่าิา่ีศาล
จบทีคาสั่อุกคาร้าอขาให้ไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาพนจารณาคดีใหท่ขาอโจาก์ิ้ัิ แิ่าุ่าอไรก็ดี
แทจ้ บเนป็ิคนาทจรนอิาทา่ีโจากา์ า้ อ กุ็ อั ถืาไท่ไดน้ ่าเนป็ิเนหิตเนพีุอพาา่ีจบาิตาาิใหท้ ีการพนจารณาใหท่
จึอไท่ทีคนาทจาเนป็ ิาุ่าอใดา่ีศาลจบิ้าอาาการไิ่สนิเนสีุก่าิทีคาส่ัอ (ฎีกาา่ี ๓๗๕๔/๒๕๓๐
ปรบชตทใหา่) หรืาคาร้าอขาใหุ้ กคดีข้ึิพจน ารณาใหท่ขาอโจากา์ า้ อนา่ ทนไดจ้ อใจขาดิดั เนพราบใินิั ิดั
สืวพุาิโจาก์ โจาก์แลบาิาุโจาก์ทาศาลแล้น แิ่จาเนลุไท่ทาศาลจึอคนดน่าศาลคอเนล่ืาิคดี
าิาุโจาก์จึอไปน่าคนาทาีกศาลหิ่ึอ ส่นิโจาก์แุกไปาารตรบ โดุไท่ไดแ้ จอ้ เนจา้ หิา้ า่ีหรืา
ขาาิตาาิจากศาล ดอั ิ้ี ศาลช้ัิิิ้ ไท่คนรุกคาร้าอ ชาวา่ีจบไิ่สนิน่าเนป็ ิคนาทจรนอหรืาไท่
เนพราบหากเนป็ ิคนาทจรนอิาทคาร้าอ กถ็ ืาน่าทีเนหิตสทคนราี่จบุกคดีข้ึิพนจารณาใหท่ได้ (ฎีกาาี่
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๗
๓๖๗/๒๕๓๐) ถา้ ิดั ไิ่สนิ ส่ัอนา่ “นัดไต่สวนคาร้อง สาเนาให้จาเลย ให้โจทก์นาส่งหมายนัด
ภายใน ......... วนั ถ้าส่งไม่ได้โดยชอบให้ปิ ดหมาย” จาเนลุทีสนารนถาทคา้ ิพุาิโจากา์ ี่ิาทาไิ่สนิได้
เนท่ืาศาลุกฟ้าอใิกรณีโจาก์ไท่ทาศาลใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ จบฟ้าอจาเนลุ
ใิเนร่ืาอเนดีุนกิั ิ้ิั าีกไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๓๗๗๔/๒๕๒๙) กรณีคดีิ้ิั ราษฎรเนป็ิโจาก์ ไท่ิดั าาิาจ
พิักอาิาัุการฟ้าอคดีิ้ัิาีก เนนิ้ แิ่เนป็ ิคดีคนาทผนดิ่าส่นิิันซ่ึอไท่น่าใครเนป็ ิโจาก์
กฟ็ ้าอใหท่ไท่ได้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖)
ถา้ โจากา์ ตารรณ์น่า คาส่ัอศาลไท่ชาวดน้ ุ ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖ โดุทนไดข้ าให้พนจารณา
คดีใหท่คนรสั่อนา่ “รับอุทธรณ์โจทก์ สาเนาให้จาเลย ส่งศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาค .....”
ถา้ โจากา์ ตารรณ์โดุาา้ อเนหิตใหศ้ าลาตารรณ์สั่อใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ุกคดีข้ึิพนจารณาใหท่
คนรสั่อน่า “ไม่รับอุทธรณ์ เพราะอุทธรณ์ ของโจทก์มิได้ปฏิบัติให้ เป็ นไปตามขั้นตอนของ
กฎหมายท่ีบญั ญตั ิไว้” (ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคสาอ แลบฎีกาาี่ ๒๑๐๙/๒๕๓๙)
ข้อสังเกต
(๑) ศาลช้ิั ิิ้ ิดั ใหโ้ จากท์ าศาลเนพื่าสาวถาท ไท่ปรากฏนา่ เนป็ิเนร่ืาอาบไร จึอถืาไท่ไดน้ ่า
โจาก์ไท่ทาศาลิาทกาหิดิัดไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาิัดสืวพุาิโจาก์ ศาลจบพนพากษาุกฟ้าอ
เนพราบเนหิติ้ีิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ แลบทาิรา ๑๘๑ ไท่ได้ (ฎีกาาี่ ๑๓๓๑/๒๕๔๒)
(๒) ศาลช้ิั ิิ้ ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอไนใ้ ินิั า่ี ๒๕ ทีิาคท ๒๕๓๗ เนนลา ๑๓.๓๐ ิ.
แิ่ปรากฏน่าส่อหทาุิัดไิ่สนิทูลฟ้าอให้จาเนลุไท่ได้เนพราบไท่พวจาเนลุ แลบจาเนลุไท่ที
ภูทนลาเนิาิาทฟ้าอ ก่าินิั ิดั าิาุโจากุ์ ิ่ื คาร้าอขาขุาุรบุบเนนลาสืวหาภูทนลาเนิาขาอจาเนลุ
เนพ่ืาดาเนินิการิ่าไป ศาลช้ัิิ้ิทีคาสั่อาิตาาิให้สืวหาภูทนลาเนิาจาเนลุได้จิถึอนิั าี่
๓๑ ทีิาคท ๒๕๓๗ คร้ัิถึอนิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอโจากไ์ ท่ทาศาล ศาลช้ิั ิิ้ ทีคาสั่อใหุ้ กฟ้าอ
ิาทป.น.น า.ทาิรา๑๖๖นรรคหิ่ึอดอั ิ้ี เนห็ิไดน้ า่ การาี่ศาลช้ิั ิิ้ าิตาาิใหโ้ จากส์ ืวหาภูทนลาเนิาจาเนลุ
จิถึอนิั า่ี ๓๑ ทีิาคท ๒๕๓๗ จึอทีเนหิตาาให้โจากเ์นชื่าน่าศาลไท่าาจาาการไิ่สนิทูลฟ้าอ
ใินิั ิดั ิ้ิั ไดเ้นพราบุอั ไท่ไดส้ ่อหทาุิดั แลบสาเนิาคาฟ้าอใหจ้ าเนลุ ถืาน่าทีเนหิตสทคนรใหศ้ าล
ุกคดีิ้ีข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอใหท่ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคสาอ (ฎีกาาี่ ๑๘๓๐/๒๕๓๙)
(๓) การา่ีจบพนจารณานา่ พุาิหลกั ฐาิา่ีโจากิ์ าสืวไปแลน้ ใิการไิ่สนิทูลฟ้าอ
จบพาฟัอน่าคดีทีทูลหรืาไท่ ิา้ อเนป็ ิกรณีา่ีโจากท์ าศาลิาทกาหิดิดั แลน้ ไท่ินดใจิาพุาิ
เนขา้ ไิ่สนิิ่าไป แิ่เนทื่าโจากไ์ ท่ทาศาลใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอคร้ัอาี่สาอแทจ้ บไท่ใช่นิั ิดั
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๘
ไิ่สนิทูลฟ้าอคร้ัอแรก ศาลกิ็ า้ อุกฟ้าอโจากเ์นสีุิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ โดุไท่ิา้ อ
นิน นจฉุั พุาิโจากา์ ี่สืวไปแลน้ ใิิดั ก่าินา่ คดีทีทูลหรืาไท่ (ฎีกาา่ี ๑๒๑๔/๒๕๓๘)
(๔) นิั ิัดไิ่สนิทูลฟ้าอิดั แรก โจาก์ุิื่ คาร้าอขาเนลื่าิการไิ่สนิทูลฟ้าอ
ศาลช้ิั ิิ้ ทีคาส่ัอาิตาาิ เนทื่าถึอนิั ิดั าิาุโจากท์ าวฉัิาบให้ ก. เนสทีุิาิาุุิ่ื คาร้าอ
ขาเนลื่าิคดีาีก โดุใิใวทาวฉิั าบทีใจคนาทนา่ าิาุโจากข์ าทาวฉิั าบให้ ก. เนสทีุิาิาุ
าาการแาิโดุาิาุโจาก์ุาทรัวผนดใิการา่ีผูร้ ัวทาวฉัิาบไดา้ าไปาตกปรบการใิกนจการ
เนก่ีุนกวั การุืิ่ คาร้าอ ฟัอคาส่ัอ แลบกาหิดนิั ิดั แาิ เนช่ิิ้ี การแิ่อิ้อั ก. เนสทีุิาิาุ
ใหท้ าาาการแาิาิาุโจาก์ จึอเนป็ิไปโดุชาวดน้ ุ ป.นน.พ. ทาิรา ๖๔ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕
ใินิั ิัดดอั กล่านผูร้ ัวทาวฉัิาบจากาิาุโจาก์จึอทาศาลใิฐาิบผูา้ าการแาิาิาุโจาก์
กรณีไท่าาจถืาไดน้ ่าโจากไ์ ท่ทาศาลิาทกาหิดิดั ิาทคนาทใิ ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ
เนพราบคาน่าโจากใ์ ิวากฎหทาุดอั กล่านุ่าทหทาุคนาทรนทไปถึอาิาุโจากด์ น้ ุ การา่ีศาลช้ิั ิิ้
ทีคาสอ่ั ใหผ้ รู้ ัวทาวฉิั าบจากาิาุโจากิ์ าินั โจากท์ าศาลแลบใหา้ ิาุโจากจ์ ดั หาาิาุคนาท
คิา่ืิทานา่ คนาทแาิ โดุไท่ใหเ้นลื่าิคดี ผูร้ ัวทาวฉิั าบจากาิาุโจากจ์ ึอโารศพั าิ์ นดิ่ากวั
าาอสาิกั อาิแลน้ แถลอิ่าศาลน่า โจากข์ าเนลื่าิคดีไปใิเนนลาว่าุเนพื่าินดิาทพุาิ เนทื่าศาล
ช้ิั ิิ้ าิตาาิใหเ้นล่ืาิคดีจากเนนลาเนชา้ ไปเนนลาว่าุนิั เนดีุนกิั ดอั กล่าน ก็จบถืาน่าการเนป็ ิผูร้ ัว
ทาวฉิั าบจากาิาุโจากส์ น้ิสตดลอไปแลน้ ใิเนนลาเนชา้ หาไดไ้ ท่ เนท่ืาถึอเนนลาิดั ผรู้ ัวทาวฉิั าบ
จากาิาุโจากแ์ ถลอนา่ าิาุโจากไ์ ท่ทาศาลแลบขาเนล่ืาิคดี ศาลช้ิั ิิ้ ทีคาสั่อไท่าิตาาิแลบ
ถืานา่ โจากไ์ ท่ทาศาลิาทกาหิดจึอใหุ้ กฟ้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ จึอเนป็ิการไท่ชาว
(ฎีกาาี่ ๔๗๔๐/๒๕๓๖)
(๕) โจากไ์ ท่ทาศาลิาทกาหิดิัด เนพราบโจากไ์ ท่าราวนิั ิดั สืวพุาิโจาก์
าิั เนิ่ืาอจากการส่อหทาุไท่ชาว ุ่าทไท่เนขา้ หลกั เนกณฑา์ ี่ศาลจบุกฟ้าอได้ กรณีจึอไท่าุูใ่ ิ
วอั ควั า่ีโจากจ์ บิา้ อขาใหศ้ าลุกคดีข้ึิพนจารณาใหท่ภาุใิ ๑๕ นิั ิวั แิ่นิั าี่ศาลุกฟ้าอิาท
ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ แลบทาิรา ๑๘๑ (ฎีกาาี่ ๒๑๗๘/๒๕๓๖)
(๖) วาวาั าิั นิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ แลบทาิรา ๑๘๑ ไดก้ าหิดหิา้ า่ีขาอโจาก์
นา่ ใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาพนจารณาคดี โจากจ์ บิา้ อทาศาลิาทิดั ทนฉบิ้ิั กใ็ ห้ศาลุกฟ้าอ
เนสีุ เนนิ้ แิ่จบทีเนหิตสทคนรศาลจึอจบให้เนล่ืาิคดีไป วาวาั าิั นดอั กล่านแสดอให้เนห็ิถึอ
เนจิิารทณ์ขาอกฎหทาุาี่จบเนร่อรัดการดาเนินิกรบวนิพนจารณาให้เนป็ ิไปโดุสบดนกแลบ
รนดเนร็นทนใหท้ ีการปรบนอน คดี จึอกาหิดทาิรการดอั กล่านเนพื่าใหโ้ จากป์ ฏนวิั นิาทโดุเนคร่อครัด
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๐๙
ขา้ าา้ อขาอโจากา์ ี่น่าโจากไ์ ท่ทาศาลเนพราบาิาุคนาทจาเนลุขาเนล่ืาิคดีไปโดุโจาก์
ิกลอุิน ุาทกวั าิาุจาเนลุไน้ แลบโจากเ์นชื่าโดุสตจรนิน่าศาลาิตาาิให้เนล่ืาิคดีไดเ้นป็ ิการ
คาดคบเนิขาอโจาก์ ไท่เนป็ิเนหิตาี่ศาลจบาิตาาิใหท้ ีการพนจารณาคดีใหท่ไดิ้ าท ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖
นรรคสาอ (ฎีกาา่ี ๑๔๒๘/๒๕๓๖)
(๗) เนทื่าินั โจาก์ าิาุโจากแ์ ลบจาเนลุาราวนิั เนนลาิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอ ิาทราุอาิ
กรบวนิพนจารณาขาอศาลช้ิั ิิ้ แลน้ ขา้ าา้ อขาอโจากน์ ่า า้อั ินั โจากแ์ ลบาิาุโจากเ์นขา้ ใจนา่
ศาลช้ัิิิ้ าิตาาิให้เนลื่าิการไิ่สนิทูลฟ้าอไปิาทนิั เนนลาาี่าิาุจาเนลุแถลอ ซ่ึอเนป็ ินิั
หลอั จากาี่ศาลช้ิั ิิ้ ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอิ่า ๑ นิั แทจ้ บเนป็ิคนาทจรนอ กเ็นป็ิคนาทผนดขาอโจากเ์นาอ
กรณีุอั ถืาไท่ไดน้ ่าเนป็ ิเนหิตผลเนพีุอพาา่ีจบาิตาาิใหุ้ กคดีข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอิ่าไป (ฎีกาาี่
๑๗๒๖/๒๕๓๔)
(๘) เนท่ืาศาลกาหิดเนนลาิัดไิ่สนิทูลฟ้าอไนแ้ ิ่ิาิแลน้ โจาก์ก็ทีหิ้าาี่ิา้ อทาศาล
ิาทิดั การา่ีโจากไ์ ท่กาหิดเนนลาเนดนิาาอทาศาลให้ิรอเนนลาาาใหท้ าถึอศาลล่าชา้ แลบุอั เนสีุเนนลา
เนขีุิคาร้าอขาเนล่ืาิคดีแาิาี่จบรีวไปแถลอิ่าศาล ุา่ ทไท่ทีเนหิตสทคนราี่ศาลจบุกข้ึิไิ่สนิ
ทูลฟ้าอใหท่ (ฎีกาา่ี ๙๗๒/๒๕๓๑)
(๙) ศาลสั่อิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอโดุใหโ้ จากิ์ าส่อหทาุิดั ภาุใิ ๗ นิั าิาุโจาก์
าราวิดั แลน้ คร้ัิถึอนิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอ โจากไ์ ท่ทาศาลโดุทนไดแ้ จอ้ เนหิตขดั ขา้ อหรืาขาเนลื่าิคดี
ศาลจึอส่ัอใหุ้กฟ้าอโจากิ์ าท ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖ ิ่าทาใินิั เนดีุนกิั ิ้ิั เนจา้ พิกั อาิศาล
ราุอาิใหศ้ าลาราวน่า โจากท์ นไดด้ าเนินิการส่อหทาุิดั ให้จาเนลุิาทคาสั่อศาลข้ิั ิาิขาอ
การดาเนินิกรบวนิพนจารณาไดล้ ่นอเนลุทาถึอนิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ จึอไท่ทีกรณีา่ีศาลจบิา้ อ
ุา้ ิไปสั่อจาหิ่าุคดีโจากิ์ าท ป.นน.พ. ทาิรา ๑๓๒ (๑) ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ าีก
กรณีทนไดเ้นป็ ิการขา้ ทข้ิั ิาิแลบทนไดเ้นป็ ิการดาเนินิกรบวนิพนจารณาา่ีผนดรบเนวีุว (ฎีกาา่ี
๔๐๑๕/๒๕๒๙)
(๑๐) เนทื่าโจาก์ปรบสอค์ให้ศาลช้ัิิิ้ ุกคดีขาอโจากซ์ ่ึอถูกุกฟ้าอิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ ข้ึิไิ่สนิทูลฟ้าอใหท่ โจากจ์ าิา้ อปฏนวิั นิาททาิรา ป.น.น า. ๑๖๖
นรรคสาอ เนสีุก่าิโดุาาเนป็ิคาร้าอุ่ืิิ่าศาลช้ิั ิิ้ เนพ่ืาศาลจบไดไ้ ิ่สนิคาร้าอให้ปรากฏ
ขา้ เนา็จจรนอใิสาินิน่าทีเนหิตสทคนราี่โจาก์ทาศาลไท่ไดิ้ าทกาหิดิัดดอั าี่กล่านาา้ อหรืาไท่
แลน้ จึอจบพนจารณาสั่อไดโ้ ดุถูกิา้ อ การาี่โจากก์ ลวั ุ่ิื าตารรณ์ขาให้ศาลาตารรณ์ส่ัอให้ศาล
ช้ิั ิิ้ ไิ่สนิทูลฟ้าอโดุไท่ปรากฏขา้ เนา็จจรนอน่าขา้ กล่านาา้ อขาอโจากด์ อั กล่านเนป็ิคนาทจรนอ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๐
เนพีุอใดหรืาไท่ ศาลาตารรณ์ุ่าทไท่าาจนนินจฉัุาตารรณ์ขาอโจาก์ได้เนพราบไท่ทีขา้ เนา็จจรนอ
า่ีจบนนินจฉุั ให้ ฉบิ้ิั าี่ศาลาตารรณ์ุกาตารรณ์ขาอโจากโ์ ดุนนินจฉุั นา่ าตารรณ์ขาอโจาก์
เนป็ิการปฏนวิั นขา้ ทข้ิั ิาิาี่กฎหทาุกาหิดไน้ จึอชาวแลน้ (ฎีกาา่ี ๒๑๐๙/๒๕๒๙)
(๑๑) ใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอ าิาุโจากท์ าศาลหลอั จากศาลุกฟ้าอโจากไ์ ปแลน้
การาี่าิาุโจากุ์ ิื่ คาร้าอขาใหศ้ าลพนจารณาคดีใหท่ าา้ อนา่ ทาถึอหา้ อพนจารณาล่าชา้ เนพราบิา้ อ
เนสีุเนนลาไปกวั การคิ้ หาหา้ อพนจารณาจิเนลุกาหิดเนนลาไปปรบทาณ ๓๐ ิาาีิ้ิั เนป็ิเนหิตาี่
เนป็ิไปได้ เนิ่ืาอจากาิาุโจากท์ ีาาุต ๗๓ ปี าุใู่ ินุั ชราแลบไท่คติ้ เนคุกวั หา้ อพนจารณาขาอศาลาาาา
ซ่ึอทีจาินิทาก กรณีจึอุอั ไท่าาจถืาไดน้ ่าโจากไ์ ท่ทาศาลิาทกาหิดิดั โดุไท่ทีเนหิตสทคนร
ศาลิา้ อดาเนินิการไิ่สนิทูลฟ้าอิ่าไป (ฎีกาา่ี ๑๐๓๘/๒๕๒๙)
(๑๒) ใิกรณีาี่โจากไ์ ท่ทาศาลใินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอ ิ้ิั ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖
นรรคหิ่ึอไดว้ าั าิั นไนโ้ ดุเนฉพาบแลน้ น่าให้ศาลุกฟ้าอเนสีุจึอจบิาวาวาั าิั นใิ ป.นน.พ. น่าดน้ ุ
การานอ้ ฟ้าอทาใชว้ อั ควั ใิกรณีิ้ีหาไดไ้ ท่ ฉบิ้ิั าี่ศาลช้ิั ิิ้ ทีคาสั่อน่าโจากไ์ ท่ทาศาลโดุไท่ทีเนหิต
ถืานา่ โจากา์ น้อฟ้าอใหจ้ าหิ่าุคดีจึอไท่ชาวดน้ ุนรน ีพนจารณา (ฎีกาา่ี ๑๕๗๔/๒๕๒๕)
(๑๓) โจากห์ ทาุรนทถึอเนสทีุิาิาุโจาก์ ดอั ิ้ิั หากเนสทีุิาิาุโจากท์ า ศาลจบที
คาพพน ากษาุกฟ้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ ไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๔๗๔๐/๒๕๓๖)
(๑๔) แินคาพนพากษาาี่ถืาไท่ไดน้ า่ โจากท์ ีเนหิตผลสทคนรเนพีุอพาาี่จบาิตาาิใหุ้กคดี
ข้ึิพนจารณาใหท่ เนช่ิ พิกั อาิาุั การโจากเ์นจา้ ขาอสาินิทาาี่ศาลแลน้ แิ่ทนไดเ้นขา้ ห้าอพนจารณา
โดุไปาาหิ้าาี่แาิพิักอาิาัุการใิคดีา่ืิแลบาาหิ้าา่ีา่ืิ ศาลได้ปรบกาศเนรีุกโจาก์
ใหเ้นขา้ หา้ อพนจารณาิ้อั แิ่เนนลา ๙ ิ. ศาลราจิกรบาอ่ั เนนลา ๑๑.๑๕ ิ. โจากก์ ไ็ ท่เนขา้ หา้ อพนจารณาคดี
แถลอใหศ้ าลาราวถึอเนหิตขดั ขา้ อขาอโจาก์ า้อั าี่โจากไ์ ดท้ าาุู่ใิวรนเนนณศาล พฤินการณ์ขาอโจาก์
แสดอใหเ้นห็ินา่ โจากไ์ ท่เนาาใจใส่หรืาเนลอ็ เนห็ิถึอคนาทสาคาั ใิเนนลาิดั ขาอศาล (ฎีกาาี่ ๑๙๖๗/๒๕๔๙)
(๑๕) โจากไ์ ท่ทาศาลใินิั ิดั สืวพุาิิดั ิ่าทาเนพราบสาคาั ผนดเนิ่ืาอจากจานิั ิดั ผดน
เนป็ิเนรื่าอคนาทวกพร่าอหรืาปรบทาาเนลนิเนล่าเนป็ ิคนาทผนดพลาดขาอาิาุโจากเ์นาอา่ีจานิั ิัด
คลาดเนคลื่าิ (ฎีกาา่ี ๗๒๔/๒๕๔๘)
(๑๖) ผูร้ ัวทาวาาิาจโจากเ์นป็ ิเนจา้ ขาอสาิกั อาิาิาุคนาท แลบรัวจดั หาาิาุคนาท
แก่โจากเ์นดนิาาอไปเนวนกคนาทเนป็ ิพุาิโจากโ์ ดุลาพอั โดุไท่ิาโารศพั า์เนคล่ืาิา่ีินดินั ไปดน้ ุ
เนทื่าเนดนิาาอไปถึอศาลเนนลา ๑๒.๑๐ ิ. พวเนจา้ หิา้ า่ีหิา้ วลั ลอั กา์ ีกวลั ลอั กห์ ิ่ึอก็แจอ้ แิ่เนพีุอน่า
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๑
ศาลิดั คดีิ้ีช่นอเนชา้ แิ่ทาศาลไท่าิั โดุไท่ไดแ้ จอ้ เนร่ืาอรถุิิข์ ดั ขา้ อ พฤินการณ์แสดอนา่ ฝ่ าุโจาก์
ไท่สิใจเนนลาิัดขาอศาล (ฎีกาา่ี ๖๓๘๖/๒๕๔๗)
(๑๗) การาี่ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาุกฟ้าอโจาก์ เนพราบเนห็ิน่าโจากจ์ อใจไท่ทาศาลใินิั
ิดั สืวพุาิโจากิ์ ้ิั เนป็ิการุกฟ้าอิาท ป.นน.า.ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ ปรบกาวดน้ ุทาิรา ๑๘๑
เนทื่าขา้ เนาจ็ จรนอปรากฏนา่ ศาลช้ิั ิิ้ พนพากษาุกฟ้าอโจากเ์นท่ืานิั าี่ ๑๘ ทีิาคท ๒๕๔๕ โจากท์ า
ุิื่ คาร้าอเนทื่านิั า่ี ๒๕ ทีิาคท ๒๕๔๕ แสดอเนหิตุิื ุิั น่าโจากไ์ ดท้ าศาลิาทกาหิดแลน้
เนพีุอแิ่โจากุ์ อั ินดการดาเนินิคดีาาาาา่ืิ ซ่ึอศาลไดิ้ ดั พจน ารณาไนใ้ ินิั เนดีุนกิั ก่าิ เนสร็จแลน้
จึอจบทาดาเนินิคดีิ่าไปโดุขาให้ศาลช้ัิิิ้ เนพนกถาิคาพนพากษา าิั ทีผลเนา่ากวั เนป็ ิการ
ขาใหุ้กคดีข้ึิพนจารณาใหท่ ซ่ึอหากเนป็ ิคนาทจรนอิาทคาร้าอกิ็ วั น่าทีเนหิตาิั สทคนราี่โจาก์
ไท่ไดท้ าดาเนินิคดีิ้ีิาทกาหิดิดั เนท่ืาโจากุ์ ิื่ คาร้าอดอั กล่านุอั ไท่เนกนิ ๑๕ นิั ิวั แิ่นิั า่ี
ศาลช้ิั ิิ้ พพน ากษาุกฟ้าอ ศาลช้ิั ิิ้ ชาวา่ีจบไิ่สนิคาร้าอขาอโจากเ์นสีุก่าิ จึอจบนิน นจฉุั ไดน้ ่า
า่ีโจากไ์ ท่ทาดาเนินิคดีิ้ีิาทกาหิดิดั ทีเนหิตสทคนรหรืาไท่ การาี่ศาลล่าอา้อั สาอสอ่ั คาร้าอขาอโจาก์
โดุไท่ไิ่สนิใหไ้ ดค้ นาทจรนอเนสีุก่าิ จึอไท่ชาวดน้ ุ ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคสาอ ปรบกาว
ทาิรา ๑๘๑ (ฎีกาา่ี ๔๓๖๖/๒๕๔๗)
(๑๘) าิาุโจาก์าราวนิั ิัดสืวพุาิโจาก์โดุชาวแล้นแิ่ทาถึอศาลช้ัิิ้ิ
ซ่ึอเนป็ิเนนลาาิั เนลุกาหิดิดั ไปแลน้ หิ่ึอชน่ั โทอคร่ึอเนิื่าอจากรถุิิข์ าอาิาุโจากท์ ีเนหิตขดั ขา้ อ
าิาุโจาก์สาทารถจาดรถไนข้ ้าอาาอแลน้ รีวโารศพั า์แจ้อศาลาราวาัิาี หรืาทนฉบิ้ัิ
ก็รีวเนดนิาาอทาศาลด้นุรถุิิ์รัวจ้าอได้ แิ่าิาุโจาก์ทนได้ดาเนินิการดัอกล่านแิ่าุ่าอใด
แสดอให้เนห็ิน่าาิาุโจากไ์ ท่เนาาใจใส่หรืาเนลอ็ เนห็ิถึอคนาทสาคาั ใิเนนลาิดั ขาอศาล กรณีไท่ที
เนหิตสทคนรใหุ้ กคดีข้ึิพจน ารณาใหท่ (ฎีกาา่ี ๒๓๙๐/๒๕๔๔)
(๑๙) ศาลช้ิั ิิ้ ไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ เนห็ิน่าคดีทีทูล ใหป้ รบาวั ฟ้าอิดั จาเนลุทาให้
การแกค้ ดีแลบิดั สืวพุาิโจาก์ ิ่าทาไดท้ ีการเนลื่าิิดั สาวคาให้การจาเนลุแลบสืวพุาิโจาก์
ไปาีก แิ่เนจ้าหิ้าาี่ผูพ้ นทพ์ราุอาิกรบวนิพนจารณาพนทพ์นิั ิัดผนดไปจากา่ีคู่คนาทิกลอกัิไน้
โดุผูพ้ นพากษาทนไดา้ ่าิราุอาิกรบวนิพนจารณาาี่พนทพผ์ นดิ้ิั ใหค้ ู่คนาทฟัอก่าิ เนทื่าโจากไ์ ท่ทาศาล
ใินิั ิัดิาทาี่เนจา้ หิา้ าี่พนทพ์ ถืาไท่ไดน้ ่าโจาก์ไท่ทาศาลิาทกาหิดิดั ิาทคนาทใิ ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๖ นรรคหิ่ึอ าิั จบเนป็ิเนหิตใหศ้ าลช้ิั ิิ้ ทีคาสั่อุกฟ้าอได้ โจากจ์ ึอทีสนารนาตารรณ์คาสั่อ
ขาอศาลช้ิั ิิ้ (ฎีกาา่ี ๕๒๘๕/๒๕๔๓)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๒
๔. กรณโี จทก์มาศาลในวนั นัดไต่สวนมูลฟ้อง
ให้ศาลิรนจราุอาิการส่อหทาุิัดไิ่สนิทูลฟ้าอขาอเนจา้ หิ้าาี่เนสีุก่าิน่าทีการส่อ
หทาุิัดให้จาเนลุาราวโดุชาวหรืาไท่ ถ้ากรณีปน ดหทาุ หรืาปรบกาศาาอหิัอสืาพนทพ์
หรืาส่อหทาุโดุนรน ีา่ืิ ใหิ้ รนจดูนา่ ครว๑๕นิั แลน้ หรืาไท่ ถา้ ไท่ครวใหจ้ ดราุอาิกรบวนิพนจารณา
เนล่ืาิการไิ่สนิทูลฟ้าอไป แลน้ แจอ้ นิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอใหจ้ าเนลุาราวใหท่ใิการส่อหทาุิดั
ให้จาเนลุาราวใหท่ิ้ี าาอปฏนวิั นสั่อน่า “ถ้าส่งหมายนัดไม่ได้โดยชอบให้ปิ ดหมาย ..... (โดยอาจส่ัง
ให้โจทก์เป็ นผู้นาส่งกไ็ ด้)” หรืากรณีปรบกาศหิอั สืาพนทพ์ สั่อน่า “แจ้งวันนัดให้จาเลยทราบ
โดยประกาศหนังสือพิมพ์” หรืาสัอ่ นา่ “แจ้งวนั นัดให้จาเลยทราบ โดยปิ ดประกาศหน้าศาล”
ถ้าศาลุกฟ้าอเนพราบโจาก์ไท่ทาศาลิาทกาหิดิัดโดุโจาก์ไท่าราวกาหิด
ิัดสืวพุาิโจาก์ ุ่าทไท่าุู่ใิวอั ควั าี่โจากจ์ บิา้ อร้าอขาให้พนจารณาภาุใิ ๑๕ นิั ิาท
ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖ นรรคสาอ (ฎีกาา่ี ๕๐๔๙/๒๕๓๘)
กรณีส่อหทาุิัดไิ่สนิทูลฟ้าอให้จาเนลุาราวโดุชาวแลน้ แิ่จาเนลุไท่ทาศาล
แลบศาลเนลื่าิการไิ่สนิทูลฟ้าอไป ศาลาาจสั่อนา่ “แจ้งวนั นดั ให้จาเลยทราบ โดยปิ ดประกาศหน้าศาล”
การปน ดปรบกาศหิ้าศาลคนรใช้าุ่าอรบทดั รบนอั ิาทคนาทเนหทาบสทไท่คนรใช้ฟ่ ตทเนฟื าุ
าตกกรณีไป
า้อั ิ้ี ศาลพึอไิ่สนิทูลฟ้าอให้เนสร็จภาุใิรบุบเนนลาาัิรนดเนร็น โดุคาิึอถึอ
ผลกรบาวาี่าาจเนกนดข้ึิแก่คู่คนาทหากคดีทีคนาทล่าชา้
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณาในวนั นัดไต่สวนมูลฟ้อง
“นัดไต่สวนมูลฟ้องวันนี้ โจทก์และทนายโจทก์มาศาล จาเลยทราบวันนัดโดยชอบแล้ว
ไม่มาศาล
โจทก์นาพยานเข้าสืบในช้ันไต่สวนมูลฟ้องได้ ... ปาก ระหว่างไต่สวน โจทก์
ส่งเอกสาร ... ฉบับ ศาลหมาย จ ... ถึง จ... เอกสารให้รวมสานวน (หรือจะสั่งแยกเกบ็ กไ็ ด้
แล้วแต่ความเหมาะสม)
คดีเสร็จการไต่สวน ให้รอฟังคาส่ังหรือคาพิพากษาวันนี้” (หรือนัดฟังคาส่ังหรือ
คาพิพากษาวนั ท่ี...)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๓
การทาคาส่ังหรือคาพพิ ากษาในช้ันไต่สวนมูลฟ้อง
การส่ัอน่าคดีทีทูลิ้ิั ทีผลาาให้วตคคลิา้ อิกเนป็ ิจาเนลุใิาิั าี ิา้ อุิ่ื ปรบกิั ินั
เนสีุช่ืาเนสีุอ สนารน เนสรีภาพ แลบเนดืาดร้าิ าตกขก์ าุาตกขใ์ จ ดอั ิ้ิั ก่าิทีคาสั่อคนรพนินจพนเนคราบห์
าุา่ อราวคาวา่ีสตด แลบการาาคาส่อั นา่ คดีทีทูลใหแ้ สดอขา้ เนาจ็ จรนอแลบขา้ กฎหทาุพร้าทเนหิตผล
ปรบกาวิาทสทคนรดน้ ุ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๖๗ นรรคสาอแลบคาแิบิาขาอปรบราิศาลฎีกา
เนกีุ่นกัวการไิ่สนิทูลฟ้าอ พ.ศ. ๒๕๖๒ ขา้ ๕) า้อั หากเนป็ ิคดีาาาาา่ีสาคาั ิาทรบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท น่าดน้ ุการราุอาิคดีสาคาั ใิศาลช้ิั ิิ้ แลบศาลช้ิั าตารรณ์
ิ่าปรบราิศาลฎีกา แลบการราุอาิคดีแลบการิรนจสาินิคดีใิสาิกั อาิารนวดีผพู้ นพากษาภาค
พ.ศ. ๒๕๖๒ พึอจดั ให้ทีาอค์คณบผูพ้ นพากษาิ่ัอพนจารณาช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอาุ่าอิา้ ุสาอคิ
เนพื่าร่นทปรึกษาแลบาาคาสั่อดน้ ุกิั คาแิบิาขาอปรบราิศาลฎีกาเนก่ีุนกวั การไิ่สนิทูลฟ้าอ
พ.ศ. ๒๕๕๖ ขา้ ๒
ตัวอย่างคาส่ังคดีมมี ูล
(๑) ตัวอย่างคดีความผดิ ต่อพ.ร.บ. ว่าด้วยความผดิ อนั เกดิ จากการใช้เช็ค
"พิเคราะห์พยานหลักฐานที่โจทก์นาสืบในชั้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่า โจทก์มีเช็ค
เอกสารหมาย จ. ... ซ่ึงมีลายมือชื่อของจาเลยเป็นผู้ออกเช็ค และมีใบคืนเช็คของธนาคาร... เอกสาร
หมาย จ. ... ระบุว่าธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค เนื่องจาก "มีคาส่ัง ให้ ระงับการจ่าย"
คดีของโจทก์ มีมูลตามพระราชบัญญัติว่าด้ วยความผิดอันเกิดจากการใช้ เช็ค
พ.ศ. ๒๕๓๔ มาตรา ๔ (๕) ให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา หมายเรียกจาเลยมาสอบคาให้การ ตรวจ
พยานหลกั ฐานและกาหนดวนั นดั สืบพยานวนั ที่ .... เวลา ...... น.
ให้โจทก์นาส่งหมายภายในกาหนด ๗ วนั หากไม่มผี ้รู ับโดยชอบให้ปิ ดหมาย"
(๒) ตัวอย่างคดคี วามผดิ ต่อชีวติ
"โจทก์ฟ้องว่า ..........................
ชั้นไต่สวนมลู ฟ้องโจทก์นาสืบว่า ...(ย่อพอเข้าใจ)...
พิเคราะห์พยานหลักฐานที่โจทก์นาสืบในช้ันไต่สวนมลู ฟ้องแล้ว เห็นว่า โจทก์มสี าเนา
เวชระเบยี นและประวตั ิการรักษา... ผ้ตู าย เอกสารหมาย จ. ... และ จ. ... มาแสดงว่าในวันเกิดเหตุผ้ตู าย
เข้ารับการรักษาท่ีโรงพยาบาล...ด้วยอาการปวดท้อง มีจาเลยท่ี ๑ เป็ นแพทย์ผู้ทาการรักษาและ
วินิจฉัยโรคว่าผ้ตู ายมีอาการไส้ติ่งอักเสบต้องทาการผ่าตัดทันที โดยมีจาเลยที่ ๒ เป็นแพทย์ผ้ทู าการ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๔
ฉีดยาชาเพื่อระงบั อาการเจบ็ ปวด เม่ือจาเลยท้ังสองลงมือผ่าตัดไปแล้ว ปรากฏว่าผ้ตู ายถึงแก่ความตาย
ก่อนการผ่าตดั เสร็จสิ้น โจทก์มรี ายงานการตรวจพิสูจน์หาสาเหตกุ ารเสียชีวิตของ... เอกสารหมาย จ. ...
มาแสดงผลการตรวจวิเคราะห์ว่า ผู้ตายเสียชีวิตระหว่างการผ่าตัด ด้วยสาเหตุหัวใจหยุดเต้นทันที
ระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว เน่ืองจากการแพ้ยาชา นอกจากพยานเอกสารดังกล่าวแล้วโจทก์ยงั มี
นายแพทย์... วิสัญญีแพทย์ ประจาโรงพยาบาล... มาเบิกความเป็ นพยานเกี่ยวกับวิธีการและ
มาตรฐานในการรักษาอาการไส้ต่ิงอักเสบ รวมท้ังการผ่าตัดและการฉีดยาให้ผู้ป่ วย ได้ความว่า
การผ่าตัดไส้ต่ิงด้วยการฉีดยาชาเข้าไขสันหลังเพื่อระงับอาการเจ็บปวดน้ัน แพทย์ต้องให้ยาชา
ในปริมาณที่เหมาะสมแก่ผู้ป่ วยแต่ละราย และต้องเตรียมเคร่ืองมืออุปกรณ์ ทางการแพทย์
พร้ อมท้ังยาแก้ไขภาวะแทรกซ้อน เช่น อาการแพ้ยา หากเกิดมีขึน้ เห็นว่า รายงานการตรวจพิสูจน์
หาสาเหตุการเสียชีวิตของผู้ตาย... เอกสารหมาย จ. ... ซ่ึงตรวจวิเคราะห์ โดย ... เป็ นสถาบัน
ท่ีความน่าเช่ือถือ ในชั้นนีข้ ้อเท็จจริ งเป็ นไปได้ว่า ผู้ตายเสียชีวิตเนื่องจากการได้รับยาชา
และจาเลยท่ี ๒ เป็ นแพทย์ผู้ฉีดยาชาเข้าไขสันหลังของผู้ตาย คดีส่วนของจาเลยท่ี ๒ จึงมีมูล
สาหรับจาเลยที่ ๑ ไม่ปรากฏพยานหลักฐานว่าได้ตรวจรักษาโดยประมาทเลินเล่อจนเป็ นเหตุ
ให้ผ้ตู ายถึงแก่ความตายด้วย คดสี ่วนของจาเลยท่ี ๒ จึงไม่มมี ลู
คดีของโจทก์ในส่วนของจาเลยท่ี ๒ มมี ลู ความผิดตามประมวกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙๑
ให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา หมายเรียกจาเลยท่ี ๒ มาสอบคาให้การ ตรวจพยานหลักฐานและ
กาหนดวนั นดั สืบพยานวนั ท่ี .... เวลา ...... น. ส่วนจาเลยท่ี ๑ ให้ยกฟ้อง”
หมายเหตุ สาหรับองค์คณะผ้พู ิพากษาท่ีลงช่ือในคาส่ังต้องเป็นไปตามข้อสังเกตข้อ ๑/๑
ตวั อย่างคดีไม่มมี ูล
“โจทก์ฟ้องว่า ..........................
ชั้นไต่สวนมลู ฟ้องโจทก์นาสืบว่า ...(ย่อพอเข้าใจ)...
ศาลได้พิเคราะห์พยานหลกั ฐานของโจทก์แล้ว เห็นว่า ... (อ้างเหตุผล) ...
คดีของโจทก์ไม่มมี ลู พิพากษายกฟ้อง”
คดีาุู่ใิาาิาจขาอศาลแขนอ ผูพ้ นพากษาศาลแขนอคิเนดีุนไิ่สนิแลน้ เนห็ิน่า
คดีไท่ทีทูล พนพากษาุกฟ้าอ โดุลอชื่าคิเนดีุนได้ (พรบรรรทิูาศาลุตินรรรท ทาิรา ๒๕ (๕)
แลบทาิรา ๒๖)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๕
ข้อสังเกต
(๑) ใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ ถา้ ศาลสั่อหรืากาหิดใหโ้ จากป์ ฏนวิั นหรืากรบาาการาิั ใด
โดุชาวดน้ ุนนรีพนจารณาคนาท เนช่ิ โจากข์ าเนลื่าิคดีโดุาา้ อคนาทเนจว็ ป่ นุ ศาลส่ัอให้โจากส์ ่อ
ใวรัวราอแพาุภ์ าุใิกาหิดเนนลาิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนร ถา้ โจากล์ บเนลุหรืาเนพนกเนฉุ หรืาส่อภาุหลอั
เนท่ืาพิ้ กาหิดเนนลาแลน้ ใหิ้ า ป.น.น พ. ทาิรา ๑๗๔ (๒) ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ น่าดน้ ุเนรื่าอ
าน้อฟ้าอทาใชว้ อั ควั ดน้ ุ
๑) กรณีผลการไิ่สนิทูลฟ้าอ ปรากฏน่าคดีทีทูลแลบคดีิ้ัิทีาัิราโาษ
ไท่เนกนิาี่กาหิดไนใ้ ิพรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท ทาิรา ๒๕ (๕) ผพู้ พน ากษาคิเนดีุนา่ีไิ่สนิทูลฟ้าอ
ุา่ ทเนป็ิาอคค์ ณบลอช่ืาใิคาสั่อแิ่ผเู้นดีุนไดิ้ าทพรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท ทาิรา ๒๕ (๓)
๒) แิ่ถา้ ศาลเนห็ิน่าคดีไท่ทีทูลซ่ึอิา้ อพนพากษาุกฟ้าอ แิ่คดีิ้ีทีาิั ราโาษ
เนกนิา่ีกาหิดไนใ้ ิทาิรา ๒๕ (๕) าอค์คณบผูพ้ นพากษาิา้ อลอลาุทืาช่ืาครวาอค์คณบิาท
พรบรรรทิูาศาลุิต นรรรทดน้ ุ
(๒) กรณีทีการไิ่สนิทูลฟ้าอหลาุขา้ หา แลบศาลเนห็ินา่ คดีทีทูลเนฉพาบวาอขา้ หา
คนรสั่อใิคาส่อั เนดีุนกิั เนช่ิ
“พิเคราะห์พยานหลกั ฐานโจทก์ในช้ันไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่า โจทก์เบิกความยืนยนั
ข้อเท็จจริ งครบองค์ ประกอบความผิดตามฟ้องทุกข้อโดยไม่มีข้อพิรุธอันเป็ นท่ีประจักษ์ชัด
พอฟังได้ว่า ฟ้องของโจทก์ท่ีเกี่ยวกับจาเลยทั้งสามในข้อ ๒ ข้อหาทาให้เสียหาย ทาลาย ทาให้
ไร้ ประโยชน์ ซ่ึงโฉนดที่ดิน ๔ ฉบับ ของห้างหุ้นส่วนจากัด อ. ตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา ๑๘๘ น้ัน ได้ความจากการไต่สวนพยานโจทก์ว่า จาเลยที่ ๑ ย่ืนคาขอใบแทนโฉนดที่ดิน
จานวน ๔ ฉบับ ต่อเจ้าพนักงานท่ีดินจังหวัดอ่างทอง อ้างว่าโฉนดท่ีดิน ๔ ฉบับ สูญหายไป
โดยจาเลยที่ ๑ และที่ ๓ ได้ให้ถ้อยคาต่อเจ้าพนักงานท่ีดินรับรองข้อเทจ็ จริงนี้ จนเจ้าพนักงานที่ดิน
ออกใบแทนโฉนดท่ีดินให้ จาเลยท่ี ๑ ทั้งท่ีจาเลยท้ังสามทราบดีว่าโฉนดที่ดินท้ัง ๔ ฉบับ
มิได้สูญหายไป เน่ืองจากโจทก์เป็นผ้ดู แู ลอยู่ และจาเลยที่ ๑ ใช้ใบแทนโฉนดท่ีดินดังกล่าวจดทะเบยี น
ขายท่ีดินท้ัง ๔ แปลง ให้บุคคลอ่ืนไป เห็นว่า การยื่นคาขอออกใบแทนโฉนดที่ดินมิได้เป็นการ
ทาให้เสียหาย ทาลาย หรือทาให้ไร้ประโยชน์ ซ่ึงโฉนดท่ีดินทั้ง ๔ ฉบบั ดังกล่าว เพราะเม่ือโจทก์
ทราบเร่ืองภายหลัง โจทก์กส็ ามารถขอให้เจ้าพนักงานท่ีดินยกเลิกใบแทนโฉนดที่ดินดังกล่าวได้
เพ่ือให้กลบั มาใช้โฉนดที่ดินฉบบั เดิม แม้จาเลยท่ี ๑ จะขายท่ีดินทั้ง ๔ แปลงไป กม็ ิได้เกิดจากการ
ย่ืนคาขอออกใบแทนโฉนดที่ดินของจาเลยท่ี ๑ โดยตรง แต่เกิดจากการที่จาเลยที่ ๑ ยื่นคาขอ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๖
จดทะเบยี นเลิกห้างและชาระบัญชีต่อนายทะเบยี นหุ้นส่วนบริษัท กรุงเทพมหานครอันเป็นความเทจ็
และใช้หนังสือรับรองของนายทะเบียนที่ออกให้เป็ นหลักฐานมากกว่า คดีของโจทก์ในฟ้อง
ข้อหานจี้ ึงไม่มมี ลู
นอกจากนี้ ฟ้องของโจทก์ท่ีเกี่ยวกับจาเลยทั้งสามในข้อ ๙ ข้อหาร่ วมกันฉ้อโกงนั้น
แม้จะได้ความจากการไต่สวนพยานโจทก์ว่า การที่จาเลยท่ี ๑ ย่ืนคาขอออกใบแทนโฉนดท่ีดิน
จนเจ้าพนักงานท่ีดินหลงเชื่อ และออกใบแทนโฉนดท่ีดินให้จาเลยท่ี ๑ กับถอนและยกเลิก
โฉนดท่ีดินเดิม ซ่ึงเป็ นเอกสารสิทธิกต็ าม แต่การกระทาดังกล่าวมิได้เป็ นการถอนหรือทาลาย
เอกสารสิทธิตามความหมายของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๔๑ เนื่องจากมกี ารออกใบแทน
โฉนดที่ดินทั้ง ๔ ฉบับ ออกมาใหม่น่ันเอง ซ่ึงสิทธิในท่ีดินทั้ง ๔ แปลง ท่ีเดิมมีอยู่อย่างไรก็มิได้
เปล่ียนแปลงอย่างใด การกระทาของจาเลยท้ังสามจึงไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง คดีของโจทก์
ในข้อหานี้ จึงไม่มมี ลู เช่นกนั
อาศัยเหตุดังได้วินิจฉัยมาแล้ว จึงยกฟ้องโจทก์ในฟ้องข้อ ๒ ข้อหาทาให้เสียหาย
ทาลาย ทาให้ไร้ประโยชน์ ซ่ึงโฉนดท่ีดิน ๔ ฉบบั ของห้างหุ้นส่วนจากดั อ. และฟ้องข้อ ๙ ข้อหา
ร่วมกนั ฉ้อโกง
ให้หมายเรียกจาเลยท้ังสามมาสอบคาให้การ ตรวจพยานหลกั ฐานและกาหนดวนั นดั
สืบพยาน วนั ที่ ..... เวลา ...... น.
ให้โจทก์นาส่งหมายภายใน ๗ วัน การส่งหมาย หากไม่มผี ้รู ับโดยชอบให้ปิ ดหมาย”
(๓) แินคาพพน ากษาศาลฎีกา
๑) การฟัอพุาิหลกั ฐาิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอกวั ช้ิั พนจารณาแิกิ่าอกิั ใิช้ิั
ไิ่สนิทูลฟ้าอเนพีุอไดข้ า้ เนาจ็ จรนอครวาอคป์ รบกาวฐาิคนาทผดน าี่ฟ้าอโดุไท่ทีขา้ พนรตราิั เนป็ิ
า่ีปรบจกั ษช์ ดั กฟ็ ัอไดแ้ ลน้ นา่ คนาทผดน ฐาิิ้ิั ทีทูล ส่นิขา้ เนาจ็ จรนอา่ีไดค้ นาทจบเนป็ิคนาทจรนอหรืาไท่
เนป็ิขา้ า่ีจบิา้ อพสน ูจิก์ ิั าีกช้ิั หิ่ึอใิช้ิั พนจารณา ซ่ึอใิช้ิั ิ้ีจบิา้ อพสน ูจิใ์ หไ้ ดค้ นาทจิสน้ิสอสัุ
น่าขา้ เนา็จจรนอา่ีไดค้ นาทิ้ัิเนป็ ิคนาทจรนอ จึอจบฟัอไดน้ ่าทีคนาทผนดิาทา่ีโจาก์ฟ้าอ (ฎีกาา่ี
๓๑๒๓/๒๕๓๓ แลบ ๓๙๖๕/๒๕๕๓)
๒) ใิการไิ่สนิทูลฟ้าอ ินั โจากา์ า้ อิิเนาอเนป็ิพุาิ าิาุจาเนลุถาทคา้ ิ
โดุให้ิันโจาก์ดูลาุทืาช่ืาขาอผูท้ าวาาิาจใิหิัอสืาทาวาาิาจ ินั โจาก์เนวนกคนาทน่า
ลาุทืาชื่าดอั กล่านเนป็ ิลาุทืาชื่าาี่โจาก์เนซ็ิไนจ้ รนอถึอแทจ้ บเนวนกคนาทิ่าไปาีกน่า จาเนลุาี่ ๑
เนป็ิผไู้ ปกรากขา้ คนาทเนาอภาุหลอั คร้ัอแรกโจากเ์นซ็ิชื่าไนใ้ ิกรบดาษเนปล่ากไ็ ท่เนป็ิการลวลา้ อ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๗
คาเนวนกคนาทใิส่นิาีุ่าทรัวนา่ โจากไ์ ดเ้นซ็ิช่ืาไนใ้ ิหิอั สืาทาวาาิาจจรนอ ฝ่ าุจาเนลุจึอทีสนารน
ส่อเนากสารฉววั ิ้ี ซ่ึอทีลาุทืาชื่าขาอโจากป์ รากฏาุ่ใู ิช่าอผูร้ ัวทาวาาิาจิ่าศาลเนพ่ืาปรบกาว
คาเนวนกคนาทขาอพุาิโจากใ์ หช้ ดั เนจิุอ่น ข้ึิ ทนใช่การิาพุาิเนขา้ สืวจึอไท่ิา้ อหา้ ทิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๖๕ (ฎีกาาี่ ๔๐๓๐/๒๕๓๒, ๔๕๑๒/๒๕๓๑, ๗๓๗/๒๕๒๘ แลบ ๒๔๘๒/๒๕๒๗
นิน นจฉุั แินเนดีุนกิั )
๓) ใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอ โจาก์ิ้าอุื่ิวาั ชีรบวตพุาิ (ทาิรา ๒๒๙/๑
นรรคหิ่ึอ) ทนฉบิ้ิั โจากจ์ บิาสืวหรืาศาลจบรัวฟัอเนป็ิพุาิหลกั ฐาิไท่ได้ เนนิ้ แิ่จบิา้ อดน้ ุ
ขา้ ุกเนนิ้ ิาททาิรา ๒๒๙/๑ นรรคสี่
๔) กรณีส่ัอคดีทีทูล เนฉพาบขา้ หาา่ีาุู่ใิาาิาจขาอศาลแขนอ หากไท่ทีการ
าตารรณ์ ิาทพรบรรรทิูาศาลุิต นรรรท ทาิรา ๑๙/๑ นรรคสาอ ใหศ้ าลาาาา ศาลาาาากรตอเนาพใิ้
ศาลาาาาริวตรีหรืาศาลจอั หนดั แลน้ แิ่กรณี ทีาาิาจพนจารณาพนพากษาคดีิ้ิั ิ่าไป
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นดั ฟังคาพิพากษา/คาส่ัง ..... มาศาล
ได้ อ่ านคาสั่งให้ ค่ ูความท่ีมาศาลทราบแล้ ว
พิเคราะห์แล้ว คดีนีโ้ จทก์ฟ้องว่า จาเลยทาร้ ายร่ างกายโจทก์เป็ นเหตุให้ได้รับ
อันตรายสาหัส ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙๗ ศาลไต่สวนมูลฟ้องแล้ว
เห็นว่า โจทก์ได้รับอันตรายแก่กายเท่านั้น คดีโจทก์มีมูลเฉพาะข้อหาทาร้ ายร่ างกายตาม
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙๕ ซ่ึงอยู่ในเขตอานาจของศาลแขวง ..... แต่ตามพระธรรมนูญ
ศาลยุติธรรม มาตรา ๑๙/๑ วรรคสอง บัญญัติให้ ศาลนีม้ ีอานาจพิจารณาพิพากษาคดีนีต้ ่อไป
จึงให้ประทับฟ้องโจทก์ไว้พิจารณาในข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙๕
ให้หมายเรียกจาเลยมาสอบคาให้การ ตรวจพยานหลกั ฐาน และกาหนดวนั นัด
สืบพยานโจทก์ วนั ที่......เวลา.......น.”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๘
บทท่ี ๓
คาให้การจาเลย
ก่าิศาลจบา่าิแลบารนวาุฟ้าอใหจ้ าเนลุฟัอแลบสาวถาทคาใหก้ ารจาเนลุ ซ่ึอถืาเนป็ิ
การพจน ารณาคดี หากคดีิา้ อดน้ ุป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ ศาลิา้ อสาวถาทจาเนลุเนร่ืาอาิาุคนาทก่าิ
ข้อสังเกต
(๑) ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ นรรคหิ่ึอแลบนรรคสาอ เนป็ิวาวาั าิั นา่ีใหค้ นาทคตท้ คราอ
แก่จาเนลุใิการพนจารณาคดีขาอศาล จึอเนป็ ิหิ้าาี่ขาอศาลช้ัิิ้ิาี่จบิ้าอสาวถาทจาเนลุ
ก่าิเนรน่ทพนจารณานา่ ทีาิาุคนาทหรืาไท่ เนท่ืาไท่ปรากฏนา่ ศาลช้ิั ิิ้ ไดด้ าเนินิการสาวถาทจาเนลุ
ใิเนรื่าอดัอกล่าน จึอเนป็ ิเนร่ืาอาี่ทนได้ปฏนวิั นให้ถูกิา้ อิาทกรบวนิพนจารณาาัิเนป็ ิกรบวนิ
พนจารณาา่ีไท่ชาว (เนาีุวฎีกาาี่ ๖๙๑๕/๒๕๔๔)
(๑.๑) กรณีใิคดีา่ีทีาิั ราโาษปรบหารชีนนิ หรืาใิคดีาี่จาเนลุทีาาุตไท่เนกนิ
สนวแปดปี ใินิั า่ีถูกฟ้าอิ่าศาล ถา้ จาเนลุไท่ทีาิาุคนาทก็ให้ศาลิ้อั าิาุคนาทให้ แทจ้ าเนลุ
จบแถลอนา่ ไท่ิา้ อการาิาุคนาทกิ็ าท (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ นรรคหิ่ึอ แลบฎีกาา่ี ๓๖๖/๒๕๓๔)
จดราุอาินา่ “สอบถามจาเลยเร่ืองทนายความ จาเลยแถลงว่าไม่มีทนายความ
หรือไม่ต้องการทนายความ (แล้วแต่กรณี) เห็นว่า คดีนีอ้ ัตราโทษสูงถึงประหารชีวิต จึงมีหนังสือ
ขอแรงทนายความให้จาเลย นัดสอบคาให้การและนัดพร้ อม วันที่ ..... เวลา ..... น. เบิกจาเลย
มาพบทนายความก่อนถึงวนั นดั ”
หากจาเนลุไทุ่าทลอลาุทืาชื่ าใิใวแิ่ อาิาุคนาทาี่ศาลิ้ัอให้
โดุไท่ปรากฏเนหิตผล ก็ให้ศาลวิั าึกเนหิตให้ปรากฏไนใ้ ิราุอาิกรบวนิพนจารณา า้ัอิ้ี
าิาุคนาทุอั คอิา้ อทาปฏนวิั นหิา้ าี่
หากจาเนลุา้าอเนหิตผลาี่ไทุ่าทลอช่ืาใิใวแิ่อาิาุคนาทน่า าิาุคนาท
า่ีศาลิ้อั ใหท้ ีเนหิตปฏนปักษิ์ ่ากิั เนช่ิาิาุคนาทเนป็ิาาินกวั ผูเ้นสีุหาุ ศาลาาจใชด้ ตลพนินจจดั หา
าิาุคนาทใหใ้ หท่กไ็ ด้
๑) คดีา่ีทีาัิราโาษปรบหารชีนนิ ศาลช้ัิิ้ิเนพีุอแิ่สาวถาทเนร่ืาอ
าิาุคนาท โดุไท่ิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ลน้ ดาเนินิการสืวพุาิโจากป์ รบกาวคารัวสารภาพขาอ
จาเนลุไปจิเนสร็จ เนป็ิกรบวนิพจน ารณาาี่ไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุ (ฎีกาาี่ ๓๑๓๓/๒๕๕๑)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๑๙
๒) โจาก์ฟ้าอจาเนลุใิขา้ หาฐาิผลนิเนทาแาทเนฟิาทีิเนพื่าจาหิ่าุ
ิาท พ.ร.ว. ุาเนสพินดใหโ้ าษ ฯ ทาิรา ๖๕ นรรคสาอ ซ่ึอทีโาษสถาิเนดีุน คืา ปรบหารชีนนิ
ใินิั ิัดสาวคาให้การจาเนลุ ศาลช้ัิิิ้ สาวถาทจาเนลุเนร่ืาอาิาุคนาท จาเนลุแถลอไท่ิา้ อการ
าิาุคนาท ไท่ขาิ่าสู้คดี โดุให้การรัวสารภาพ ศาลช้ิั ิิ้ จดราุอาิกรบวนิพนจารณาไน้
แลบเนล่ืาิไปิดั สืวพุาิโจากป์ รบกาวคารัวสารภาพขาอจาเนลุ โดุไท่ไดิ้ ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่จาเนลุ
เนท่ืาถึอนิั ิดั ศาลช้ิั ิิ้ ไดส้ ืวพุาิโจากไ์ ปสาอปากโดุจาเนลุไท่ทีาิาุคนาท ิ่าทาศาลช้ิั ิิ้
จดราุอาิกรบวนิพนจารณาใหเ้นพนกถาิกรบวนิพนจารณาา่ีดาเนินิทาแลน้ า้อั หทดแลบทีหิอั สืา
ิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่จาเนลุ กวั เนลื่าิคดีไปิดั สืวพุาิโจากใ์ หท่ ใินิั ิดั สืวพุาิโจากใ์ หท่
ศาลช้ิั ิิ้ ไท่ไดใ้ หพ้ ุาิโจากา์ ้อั สาอปากาี่เนวนกคนาทิาวโจากซ์ ่ึอศาลช้ิั ิิ้ ทีคาสั่อใหเ้นพนกถาิ
เนพราบเนป็ิการผดน รบเนวีุวไปแลน้ เนขา้ เนวนกคนาทิาวคาซกั ถาทขาอโจากใ์ หท่ เนพีุอแิ่ใหา้ ิาุจาเนลุ
ถาทคา้ ิพุาิโจากา์ ้อั สาอปากิ้ีิ่าไปเนลุเนา่าิ้ิั ดอั ิ้ี การดาเนินิกรบวนิพนจารณาขาอศาลช้ิั ิิ้
เนป็ิการไท่ชาว (ฎีกาาี่ ๘๓๖๖/๒๕๔๔)
(๑.๒) ใิคดีาี่ทีาัิราโาษจาคตก ถ้าจาเนลุไท่ทีาิาุคนาทแลบจาเนลุิ้าอการ
าิาุคนาทกใ็ หศ้ าลิ้อั าิาุคนาทให้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ นรรคสาอ)
จดราุอาิน่า “สอบถามจาเลยเร่ืองทนายความ จาเลยแถลงว่าไม่มีทนายความ
และต้องการทนายความ จึงให้มหี นังสือขอแรงทนายความให้จาเลย เบิกจาเลยมาพบทนายความ
ก่อนวันนัด ให้ เลื่อนไปนัดสอบคาให้ การจาเลย ตรวจพยานหลักฐาน และกาหนดวัน
นัดสืบพยานวนั ที่ ..... เวลา ..... น.”
๑) จาเนลุถูกฟ้าอเนป็ิคดีทีาิั ราโาษจาคตกิ้อั แิ่ ๑ ปี ถึอ ๑๐ ปี แลบ
ปรัวิ้อั แิ่ ๑๐,๐๐๐ วาา ถึอ ๑๐๐,๐๐๐ วาา แิ่ปรากฏนา่ ใิการพนจารณาคดี ก่าิถาทคาใหก้ ารจาเนลุ
ศาลช้ิั ิิ้ ทนไดส้ าวถาทจาเนลุเนร่ืาอาิาุคนาท ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ นรรคสาอ ซ่ึอเนป็ิวาวาั าิั น
คตท้ คราอสนารนขาอจาเนลุใิการิ่าสู้คดีาุา่ อเนิท็ าี่ จึอเนป็ิเนร่ืาอา่ีศาลช้ิั ิิ้ ทนไดป้ ฏนวิั นใหถ้ ูกิา้ อ
ิาทวากฎหทาุดอั กล่าน าิั เนป็ิกรบวนิพนจารณาาี่ไท่ชาวแลบาาใหจ้ าเนลุเนสีุเนปรีุว แทิ้ ่าทา
ศาลาตารรณ์ภาค ๕ จบทีคาสั่อใิราุอาิกรบวนิพนจารณาให้ศาลช้ัิิิ้ สาวถาทจาเนลุ
เนร่ืาอาิาุคนาทก่าิาี่จบา่าิคาพนพากษาศาลาตารรณ์ภาค ๕ ใหค้ ู่คนาทฟัอกิ็ าท กไ็ ท่าาจแกไ้ ข
กรบวนิพจน ารณาาี่เนสีุไปแลน้ ิ้อั แิ่ิิ้ ใหก้ ลวั ทาเนป็ิชาวดน้ ุกฎหทาุได้ (ฎีกาา่ี ๔๖๐๘/๒๕๔๕)
๒) เนจิิารทณ์ขาอ ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓ นรรคสาอ ิ้ัิ ก็เนพ่ืาให้จาเนลุ
ทีาิาุคนาทช่นุเนหลืาใิการิ่าสูค้ ดีใิคนาทผนดาี่ทีโาษจาคตก แทน้ ่าการาาหิา้ า่ีขาอ พ. ใิฐาิบ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๒๐
าิาุคนาทขาอจาเนลุจบไท่ปรากฏใวแิ่อาิาุคนาทิ้อั ให้ พ. เนป็ิาิาุคนาทขาอจาเนลุ แิ่ พ.
กไ็ ดด้ าเนินิกรบวนิพนจารณาใิฐาิบาิาุคนาทขาอจาเนลุิลาดทาจิเนสร็จสน้ิการพนจารณา
ขาอศาลช้ิั ิิ้ โดุจาเนลุุาทรัวเนาาผลขาอการดาเนินิกรบวนิพนจารณาิ้ิั ิลาดทา แลบฝ่ าุโจาก์
ก็ทนไดค้ ดั คา้ ิแิ่ปรบการใด ิาทพฤินการณ์จึอถืาไดน้ ่า จาเนลุไดท้ าวให้ พ. เนป็ ิาิาุคนาทขาอ
จาเนลุใิคดีิ้ีแลน้ า้อั ภาุหลอั ศาลาตารรณ์ทีคาส่ัอให้จาเนลุดาเนินิการจดั ใวแิ่อาิาุคนาทเนสีุให้
ถูกิา้ อ แิ่จาเนลุแถลอนา่ ไท่ปรบสอคจ์ บแิ่อาิาุคนาทเนิื่าอจากิา้ อการใหก้ ารรัวสารภาพ ุอน่ แสดอ
ใหเ้นห็ินา่ การดาเนินิกรบวนิพจน ารณาจาเนลุไท่เนสีุเนปรีุว (ฎีกาา่ี ๕๗๖๔/๒๕๕๐)
(๒) การสาวถาทาิาุคนาทิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ ิาทาใชก้ วั ศาลแขนอดน้ ุิาท
พ.ร.ว. จดั ิ้อั ศาลแขนอฯ ทาิรา ๔ วาั าิั นใหิ้ ากฎหทาุนา่ ดน้ ุนรน ีพจน ารณาคนาทาาาาทาใชว้ อั ควั
(๓) การาี่ศาลช้ิั ิิ้ ไดส้ าวถาทจาเนลุเนรื่าอาิาุคนาทก่าิเนรน่ทพนจารณาิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๗๓ นรรคสาอ เนทื่าถึอนิั ิัดสืวพุาิโจาก์ จาเนลุแิ่อิ้อั าิาุคนาทเนขา้ ทาใิคดี
แลบาิาุคนาทุิ่ื คาร้าอขาเนลื่าิคดี ศาลช้ิั ิิ้ าิตาาิ แลบเนท่ืาถึอนิั ิดั สืวพุาิโจากา์ ่ีเนลื่าิไป
จาเนลุุิ่ื คาร้าอน่า จาเนลุขาใหก้ ารรัวสารภาพแลบขาใหศ้ าลลอโาษจาเนลุสถาิเนวา ศาลช้ิั ิิ้
สาวจาเนลุแลน้ ุิื ุิั ให้การรัวสารภาพิาทฟ้าอ ศาลช้ิั ิิ้ สืวพุาิโจากป์ รบกาวคารัวสารภาพ
ไปใินิั ิ้ิั แทใ้ ินิั ดอั กล่านาิาุจาเนลุจบไท่ทาศาลกไ็ ท่าาให้การดาเนินิกรบวนิพนจารณา
ขาอศาลช้ิั ิิ้ ใินิั ดอั กล่านเนสีุไปเนพราบจาเนลุทีาิาุคนาทแลน้ แลบการา่ีจาเนลุใหก้ ารรัวสารภาพ
แลบขาใหศ้ าลลอโาษจาเนลุสถาิเนวา โดุไท่ไดข้ าใหศ้ าลเนลื่าิคดีไปเนพราบาิาุคนาทไท่ทาศาล
แสดอน่าจาเนลุไท่ินดใจา่ีจบใหา้ ิาุคนาทจาเนลุซักคา้ ิพุาิโจากแ์ กิ้ ่าอใิการพนจารณาคดี
นิั ดอั กล่านแิ่าุา่ อใด การดาเนินิกรบวนิพจน ารณาขาอศาลช้ิั ิิ้ จึอชาวแลน้ (ฎีกาาี่ ๒๐๖๙/๒๕๔๑)
(๔) แทก้ ่าิเนรน่ทพนจารณาศาลช้ิั ิิ้ จบทนไดส้ าวถาทจาเนลุน่าทีาิาุคนาทหรืาไท่
แิ่ใินิั สาวถาทคาให้การจาเนลุ ศาลช้ัิิิ้ ได้ทีคาสั่อขาแรอาิาุให้จาเนลุกวั ได้ทีคาสั่อ
ิ้อั าิาุา่ีขาแรอไนก้ ่าิเนร่นทสืวพุาิโจาก์ แลบาิาุจาเนลุกไ็ ดา้ าหิา้ า่ีิลาดทา ถืาน่าศาล
ไดป้ ฏนวิั นิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ แลน้ (ฎีกาาี่ ๔๖๑๒/๒๕๓๖)
(๕) การาี่ศาลช้ัิิ้ิสาวถาทคาให้การจาเนลุโดุุอั ไท่ได้สาวถาทเนรื่าอาิาุคนาท
เนสีุก่าิ แทก้ รบวนิการพนจารณาขาอศาลช้ิั ิิ้ จบไท่ชาวดน้ ุ ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓ แิ่ใินิั
สืวพุาิโจาก์ิัดแรก จาเนลุได้แิ่อาิาุคนาทเนขา้ ทาน่าิ่าอให้แลบาิาุคนาทขาอจาเนลุ
ุอั แกิ้ ่าอใหจ้ าเนลุาตกิดั จิเนสร็จคดี จาเนลุจึอทีาิาุคนาทดาเนินิคดีใหแ้ ลน้ กรณีไท่ทีเนหิตจาเนป็ิ
า่ีจบดาเนินิกรบวนิพนจารณาใหท่ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๐๘ (๒) (ฎีกาาี่ ๔๔๖๐/๒๕๔๖)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๒๑
(๖) สาหรัวคดีสาขา เนช่ิ การไิ่สนิคาร้าอาี่ขาให้รนวารัพุส์ นิใิคดีคนาทผนด
เนก่ีุนกวั ุาเนสพินดา่ีจาเนลุถูกฟ้าอใิคนาทผดน ฐาิร่นทกิั ทีเนฮโราีิไนใ้ ิคราวคราอเนพื่าจาหิ่าุ
ซ่ึอทีาัิราโาษาี่ศาลิ้าอิ้ัอาิาุคนาทให้จาเนลุ หากกรณีทีวตคคลเนข้าทาใิกรบวนิการ
า่ีกาหิดไนใ้ ิ พ.ร.ว. ทาิรการใิการปราวปราทผูก้ รบาาคนาทผนดเนกีุ่นกวั ุาเนสพินด พ.ศ. ๒๕๓๔
ทาิรา ๓๐ นรรคสาอ แลบวตคคลดอั กล่านไท่ทีาิาุคนาท กไ็ ท่าุภู่ าุใิว้ อั ควั ขาอ ป.น.น า.ทาิรา ๑๗๓
าี่ศาลจบิา้ อิ้อั าิาุคนาทใหก้ ่าิเนรน่ทพจน ารณา (ฎีกาาี่ ๒๖๑๗/๒๕๔๓)
๑. จาเลยทาคาให้การย่ืนต่อศาลเอง
๑.๑ ถ้าย่ืนก่อนวันนัดพิจารณา สั่อน่า “รอสอบจาเลยวันนัดพิจารณา” ถึอนิั ิัด
พนจารณาให้ศาลสาวจาเนลุน่าจบุืิุัิให้การิาทาีุ่ื่ิไน้แล้นหรื าไท่ ถ้าจาเนลุุืิุัิ
สั่อใิคาให้การา่ีุื่ิไนแ้ ลน้ น่า “สอบจาเลยแล้ว จาเลยยืนยันให้การตามนี้ รับคาให้การจาเลย
สาเนาให้ โจทก์ ”
๑.๒ จาเลยยื่นคาให้การในวนั นัดพจิ ารณา ส่ัอใิคาใหก้ ารขาอจาเนลุน่า “สอบจาเลยแล้ว
จาเลยยืนยนั ให้การตามนี้ รับคาให้การจาเลย สาเนาให้โจทก์” หรืาสั่อใิคาใหก้ ารขาอจาเนลุน่า
“สั่งในรายงาน สาเนาให้ โจทก์ ” แลบจดใิราุอาิกรบวนิพนจารณาน่า “สอบจาเลยแล้ว
จาเลยยืนยนั ให้การรับสารภาพ/ปฏิเสธ ปรากฏตามคาให้การท่ีย่ืนต่อศาล รับคาให้การจาเลย”
ข้อสังเกต
(๑) กรณีจาเนลุาาคาใหก้ ารุิ่ื ิ่าศาล โดุคาใหก้ ารไท่ชดั แจอ้ นา่ เนป็ิการรัวสารภาพ
หรืาปฏนเนสรคนรสาวจาเนลุใหไ้ ดค้ นาทชดั นา่ รัวสารภาพหรืาปฏนเนสรใิขา้ หาใด
(๒) ิาทคาฟ้าอโจาก์า่ีวรรุาุเนก่ีุนกัวคนาทผนดฐาิลกั ารัพุิ์ ้ัิ ทีคนาทหทาุน่า
เนหิตลกั ารัพุเ์นกนดรบหน่าอเนนลากลาอคืิก่าิเนา่ีุอขาอนิั าี่ ๒๒ ทกราคท ๒๕๔๕ ถึอเนนลากลาอนิั
ขาอนิั เนดีุนกัิ โดุทีคาขาให้ลอโาษิาท ป.า. ทาิรา ๓๓๔ แลบทาิรา ๓๓๕ ทาด้นุ
ิาทคาฟ้าอโจากเ์นนลาเนกนดเนหิตลกั ารัพุิ์ ้ิั จึอาาจเนป็ิเนนลากลาอคืิก่าิเนาีุ่อ หรืาเนนลากลาอนิั กไ็ ด้
เนท่ืาจาเนลุใหก้ ารรัวสารภาพฐาิลกั ารัพุิ์ าทาี่โจากฟ์ ้าอโดุทนไดร้ บวตนา่ ลกั ารัพุใ์ ิเนนลากลาอนิั
หรืาใิเนนลากลาอคืิ จึอุอั ฟัอไท่ได้น่าจาเนลุให้การรัวสารภาพฐาิลกั ารัพุใ์ ิเนนลาใดแิ่
โจากจ์ ึอทีหิา้ าี่ิาสืวให้เนห็ิน่าจาเนลุกรบาาคนาทผดน ฐาิลกั ารัพุใ์ ิเนนลากลาอคืิ เนท่ืาโจาก์
ไท่สืวพุาิ ขา้ เนา็จจรนอจึอฟัอไท่ไดน้ ่า จาเนลุกรบาาคนทผนดฐาิลกั ารัพุใ์ ิเนนลากลาอคืิ (ฎีกาาี่
๔๗๙๐/๒๕๕๐)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๒๒
๒. ศาลบันทึกคาให้การจาเลยในวนั นัดสอบคาให้การ
๒.๑ จาเลยให้การรับสารภาพ/ปฏเิ สธ วิั าึกใิคาใหก้ ารจาเนลุนา่
“จาเลย ..... ขอให้การรับสารภาพตามฟ้อง/ ฐาน ..... แต่ปฏิเสธฐาน .....”
“จาเลย ..... ขอให้การปฏิเสธฟ้องโจทก์”
๒.๒ จาเลยให้การรับว่ากระทาจริงแต่มขี ้อต่อสู้ วิั าึกนา่
“จาเลย .....ขอให้การรับว่าใช้ปื นยิงผู้ตายจริง แต่กระทาไปโดยป้องกัน/จาเป็น/
บนั ดาลโทสะ”
หมายเหตุ ส่นิราุอาิฯ โปรดดู วาาี่ ๘ นิั ิดั พนจารณาคร้ัอแรก
๓. จาเลยย่ืนคาให้การผ่านทางเรือนจา
กรณีจาเนลุุื่ิคาให้การผ่าิาาอเนรืาิจา ขาให้การรัวสารภาพแลบขาให้ศาล
าากหทาุคดีถึอา่ีสตดก่าิถึอนิั ิดั หรืาาาจใกลน้ โรกาสนิั สาคาั
สั่อใิหิอั สืาิาส่อขาอเนรืาิจาน่า “รวม” หรืา “มีคาส่ังในคาให้การแล้ว” หรืา
“ส่ังในคาให้การแล้ว” ส่นิคาใหก้ ารขาอจาเนลุส่ัอน่า “นัดพร้อม เบิกจาเลยมาสอบ หมายแจ้งนัดโจทก์”
หรืาุิ่ื ใกลน้ ิั ิดั พจน ารณาสอ่ั นา่ “รอไว้สอบจาเลยในวนั นัดพิจารณา”
๔. จาเลยขอถอนคาให้การเดมิ
กรณีาี่จาเนลุถาิคาใหก้ าราี่เนคุใหก้ ารไนแ้ ลน้ ใหศ้ าลจดราุอาิกรบวนิพนจารณาใหช้ ดั นา่
จาเนลุขาถาิคาให้การเนดนทเนป็ ิรัวสารภาพิาทฟ้าอไท่สู้คดี หรืาถาิคาให้การาี่รัวสารภาพ
เนป็ิใหก้ ารปฏนเนสรขาิ่าสู้คดี แลน้ ส่อั าิตาาิใหจ้ าเนลุถาิคาใหก้ ารเนดนทไดแ้ ลบถืาคาใหก้ ารขาอจาเนลุ
า่ีุิ่ื หรืาจดใหท่เนป็ิคาใหก้ ารขาอจาเนลุิ่าไป
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
"นัดสืบพยานโจทก์วนั นี้ โจทก์ จาเลยและทนายจาเลยมาศาล
ก่อนสืบพยาน จาเลยขอถอนคาให้การปฏิเสธที่ได้ยื่นไว้เดิม ศาลอนุญาต และขอให้
การใหม่เป็นรับสารภาพ ตามคาให้การที่ศาลบนั ทึกไว้ หรือที่จาเลยยื่นต่อศาล
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
- 1 - 50
- 51 - 100
- 101 - 150
- 151 - 200
- 201 - 250
- 251 - 300
- 301 - 350
- 351 - 400
- 401 - 450
- 451 - 500
- 501 - 550
- 551 - 600
- 601 - 650
- 651 - 655
Pages: