คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๓
ใหพ้ กั าาศุั าุ่ใู ิเนคหสถาิหรืาาี่ใดา่ีหิ่ึอเนป็ ิหลกั แหล่อแิ่ิาิ ศาลาาจกาหิดเนอ่ืาิไขให้
ผูถ้ ูกคตทคนาทปรบพฤินใิคดีคนาทผดน ิ่า พ.ร.ว. ป่ าไท้ เนขา้ รัวการาวรทคนาทรู้เนกีุ่นกวั กฎหทาุ
ป่ าไท้ หรืาการาิตรักษา์ รัพุากรรรรทชาินแลบสน่อแนดลา้ ท เนป็ิิิ้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๔
ส่วนที่ ๑๒
การทางานบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ
การาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวิ้ิั แิกิ่าอจาก
กรณีา่ีศาลกาหิดเนอ่ืาิไขให้จาเนลุไปราุอาิินั ิ่าพิกั อาิคตทปรบพฤิน แลบใหจ้ าเนลุกรบาา
กนจกรรทวรนการสัอคทหรืาสารารณปรบโุชิ์ ิาทา่ีศาลเนห็ิสทคนร โดุการาาอาิวรนการสัอคท
หรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวทีนิั ถตปรบสอค์ให้ผูิ้ า้ อโาษปรัวาี่ไท่ทีารัพุส์ นิ
พาาี่จบชารบค่าปรัวทีาาอเนลืากใิกรณีา่ีจบถูกวอั ควั โาษ โดุไท่ิา้ อถูกกกั ขอั แาิค่าปรัว
ขณบเนดีุนกัิเนป็ ิการสร้าอจนิสาิึกา่ีดีให้แก่ผูิ้ ้าอโาษปรัวให้ทีโากาสเนข้าทาทีวาวาา
ช่นุเนหลืาสร้าอคตณปรบโุชิแ์ ก่สัอคทเนป็ิการวาเนพา็ ปรบโุชิ์าดแาิหรืาชดใชค้ นาทเนสีุหาุ
า่ีผูิ้ ้ัิก่าข้ึิแก่สัอคท า้ัอเนป็ ิการลดคนาทแาาัดขาอสถาิาี่กักขัอแาิค่าปรัว ปรบหุดั
อวปรบทาณขาอรัฐาี่ิา้ อเนล้ีุอดูผูถ้ ูกกกั ขอั แาิค่าปรัว ิาทาใช้ใิกรณีา่ีศาลพนพากษาลอโาษ
จาเนลุ โดุทีโาษปรัวดน้ ุ ซ่ึอจาเนลุิ้ิั ิา้ อทนใช่ินินวตคคล แลบผูิ้ ้ิั ไท่ทีเนอนิชารบค่าปรัว ิาท
หลกั เนกณฑ์ใิ ป.า. ทาิรา ๓๐ ทาิรา ๓๐/๑ ทาิรา ๓๐/๒ ทาิรา ๓๐/๓ แลบรบเนวีุวราชการ
ฝ่ าุิตลาการศาลุตินรรรท น่าด้นุการกาหิดจาินิช่ันโทอาี่ถืาเนป็ ิการาาอาิหิ่ึอนิั แลบ
แินาาอปฏนวัินใิการให้าาอาิวรนการสัอคทหรืาสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลบการ
เนปลีุ่ิสถาิาี่กกั ขอั พ.ศ. ๒๕๔๖
๑. หลกั เกณฑ์และแนวทางการสั่งให้จาเลยทางานแทนค่าปรับ
๑.๑ จาเนลุุิื่ คาร้าอ หรืาคนาทปรากฏิ่าศาลเนาอ
ใิกรณีา่ีศาลพนพากษาลอโาษปรัว จาเนลุซ่ึอทนใช่ินินวตคคลแลบไท่ทีเนอนิชารบ
ค่ าปรั วาา จุื่ิค าร้ าอิ่ าศา ลช้ ัิ ิ้ิ า่ี พน พา กษาค ดี เนพ่ืาขาาาอาิ วรน กา รสั อค ทหรื าาา อา ิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว หรืาถา้ คนาทปรากฏแก่ศาลใิขณบา่ีพนพากษาคดีน่าจาเนลุาุใู่ ิ
เนกณฑ์าี่จบาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวได้ แลบถ้าจาเนลุ
ุิน ุาท ศาลจบทีคาสั่อให้จาเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว
กไ็ ด้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๕
๑.๒ การแจอ้ ใหจ้ าเนลุาราวถึอสนารนาี่จบขาาาอาิแาิค่าปรัว
คดีา่ีศาลพพน ากษาลอโาษปรัว เนท่ืาพนเนคราบห์ถึอสภาพคนาทผดน แลน้ าุใู่ ิเนกณฑ์
าี่จบาิตาาิให้าาอาิวรนการสัอคทหรืาสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวได้ ศาลคนรสาวถาท
จาเนลุน่าทีเนอนิชารบค่าปรัวหรืาไท่ แลบแจอ้ ให้าราวถึอสนารนา่ีจบขาาาอาิวรนการสัอคทหรืา
าาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวได้ แลน้ ช่นุเนหลืาหรืาาาินุคนาทสบดนกใิการจดั าา
แลบุ่ิื คาร้าอขาาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว ิาทรบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท น่าดน้ ุการกาหิดจาินิชน่ั โทอาี่ถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ
ขา้ ๕ โดุาาจสัอ่ ใิราุอาิ ฯ นา่
“นดั ฟังคาพิพากษาวนั นี้ โจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
อ่านคาพิพากษาให้คู่ความฟังแล้ว (ออกหมายตามผลคาพิพากษา)
เนื่องจากคดีนี้ ศาลพิพากษาลงโทษปรับจาเลย จึงได้แจ้งให้จาเลยทราบถึงสิทธิ
ที่จะยื่นคาร้ องขอทางานบริการสังคมหรือทางานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับตามประมวล
กฎหมายอาญา. มาตรา ๓๐/๑ แล้ว”
๑.๓ แววพทน พค์ าร้าอแลบศาลาี่จบุิ่ื
จาเนลุาีุ่ื่ิคาร้าอขาาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิ
ค่าปรัว ิา้ อเนขีุิราุลบเนาีุดเนกีุ่นกวั โาษปรัวิาทคาพนพากษา แลบปรบเนภาขาออาิา่ีจาเนลุ
ปรบสอคจ์ บาาใิแววพนทพข์ าอศาล คาร้าอ ว.ส.๑ แลบรบวตราุลบเนาีุดิ่าอ ๆ เนก่ีุนกวั ปรบนิั น
ขาอจาเนลุใิแววพนทพ์ (ว.ส. ๒) คนรใหจ้ าเนลุนาดแผิาี่วา้ ิขาอิิาา้ ุแววพนทพเ์นพื่าสบดนก
ใิการินดิาท จากิ้ิั ุิื่ คาร้าอ ว.ส. ๑ แลบปรบนิั นจาเนลุ (ว.ส.๒) ิ่าศาลช้ิั ิิ้ า่ีพนพากษาคดีิ้ิั
ให้เนป็ ิผูพ้ นจารณาคาร้าอ แทเ้นป็ ิโาษปรัวิาทคาพนพากษาขาอศาลช้ัิาตารรณ์หรืาศาลฎีกา
ศาลช้ิั ิิ้ า่ีพพน ากษาคดีิ้ิั ิา้ อเนป็ิผสู้ อ่ั คาร้าอ
ข้อสังเกต
กรณี จาเนลุุื่ิคาร้าอขาาาอาิวรน การสัอคทหรื า าาอาิสารารณปรบโุชิ์
แาิค่าปรัว ปกินศาลจบุอั ไท่วอั ควั ให้จาเนลุชารบค่าปรัวาิั าี แิ่ไท่ิดั าาิาจศาลิาท ป.า.
ทาิรา ๒๙ ใิการเนรีุกปรบกิั หรืาสั่อกกั ขอั ผูิ้ า้ อโาษปรัว ถา้ ทีเนหิตาิั คนรสอสัุน่า ผูิ้ ้ิั
ทีพฤินการณ์หลีกเนลีุ่อไท่ชารบค่าปรัว
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๖
๑.๔ หลกั เนกณฑใ์ ิการพจน ารณา
การพน จารณ าน่าส ทคนร าิต า าิให้จาเนล ุาาอ าิวรน การ สัอคท หรื า าาอา ิ
สารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัวิาทคาร้าอหรืาไท่ ทีหลกั แลบขา้ คนริา้ อพจน ารณา ดอั ิ้ี
(๑) ฐานะการเงินของจาเลย พนจารณาจากราุได้ ารัพุส์ นิ คนาทเนป็ ิาุู่
ภารบหิ้ีสนิิ่าอๆ เนพ่ืาให้ไดข้ า้ เนา็จจรนอครวถน้ ิน่า จาเนลุทีเนอนิพาเนสีุค่าปรัวขณบุ่ืิคาร้าอ
หรืาไท่
(๒) ประวตั ิของจาเลย พนจารณานา่ จาเนลุทีปรบนิั นเนคุกรบาาคนาทผนดหรืา
เนคุิา้ อโาษทาก่าิ หรืาเนป็ ิผูก้ รบาาผนดเนป็ ิาาจนณจิินดเนป็ ิินสัุ รนทา้อั การศึกษา าาชีพ
คนาทรู้ คนาทเนช่ีุนชาา คราวครัน สภาพแนดลา้ ท แลบขา้ ทูลส่นิวตคคล แิ่ขา้ เนาจ็ จรนอเนร่ืาอปรบนิั น
ขาอจาเนลุคนริา้ อพนจารณาเนป็ิกรณีไป เนิื่าอจากกฎหทาุทีนิั ถตปรบสอคล์ อโาษผูก้ รบาาผนด
ดน้ ุการใหา้ าอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์เนพื่าชดใชค้ นาทเนสีุหาุแก่สัอคท
หรืาิุั หิ่ึอใหา้ าคนาทดีไถ่โาษาี่ไดก้ รบาาผดน ิาท ป.า. ทาิรา ๓๐/๑ นรรคสาอ
(๓) สภาพความผิด ให้พนจารณาถึอคนาทหิกั เนวาขาอขา้ หา คนาทรติแรอใิ
การกรบาาคนาทผดน สภานบาาอจนิ กรบาาผดน โดุเนจิิาหรืาโดุปรบทาา คนาทเนสีุหาุา่ีเนกนดจาก
การกรบาาคนาทผนด สภาพคนาทผนดา่ีไท่คนราิตาาิให้าาอาิแาิค่าปรัว ไดแ้ ก่ คนาทผนด
าี่ไดก้ รบาาโดุเนจิิาร้าุหรืาาตจรนิฉ้าฉล าิั ทีผลกรบาวิ่าสารารณชิส่นิรนท แลบิา้ อ
ไท่ใช่คนาทผดน า่ีไดก้ รบาาเนพ่ืาแสนอหาปรบโุชิใ์ ิาาอเนศรษฐกนจใหก้ วั ิิเนาอแลบพนกพา้ อ โดุ
ไท่คาิึอถึอคนาทเนสีุหาุา่ีเนกนดแก่ปรบเนาศชาิน ปรบชาชิ แลบคนาทสอวสตขใิสัอคท เนช่ิ
คนาทผนดิาทกฎหทาุสถาวิั การเนอนิแลบิลาดหลกั ารัพุ์ กฎหทาุศตลกากร การฉา้ โกอปรบชาชิ
การคา้ หานอแลบเนด็ก แลบการคา้ ุาเนสพินดหรืาฟากเนอนิ ซ่ึอคนาทผนดดอั กล่านกฎหทาุทต่อลอโาษ
ผูก้ รบาาผนดใิาาอารัพุส์ นิ เนพ่ืาทนให้ผูิ้ ้ิั ไดร้ ัวปรบโุชิ์จากการกรบาาคนาทผนด ดอั ิ้ิั คนาทผนด
เนหล่าิ้ี ศาลไท่คนราิตาาิใหา้ าอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัว
เนทื่าพนจารณาคาร้าอขาอจาเนลุแลน้ ไท่ขดั ิ่าหลกั เนกณฑ์ใิขา้ ๑ ขา้ ๒ แลบ
ขา้ ๓ ศาลคนราิตาาิใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว
โดุศาลจบทีคาส่อั าิตาาิ หรืาุกคาร้าอขาอจาเนลุ ดา้ ิหลอั แววพนทพค์ าร้าอ ว.ส.๑ าุา่ อไรกด็ ี
ถ้าทีเนหิตสอสัุเนกีุ่นกัวฐาิบการเนอนิขาอจาเนลุ ศาลาาจสั่อให้พิักอาิคตทปรบพฤินหรืา
เนจา้ พิกั อาิศาลิรนจสาวฐาิบการเนอนิขาอจาเนลุ แลน้ ราุอาิให้ศาลาราวาีกคร้ัอ เนพื่าคนาท
ราวคาวแลบปรบโุชิใ์ ิการพนจารณาส่อั ิาท ป.า. ทาิรา ๓๐/๒ กไ็ ด้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๗
ใิกรณีา่ีศาลทีคาส่ัอาิตาาิให้าาอาิแาิค่าปรัว ศาลจบิ้าอกาหิด
ราุลบเนาีุด ดอั ิ้ี
๑. ลกั ษณบหรืาปรบเนภาขาออาิ เนช่ิ อาิาาคนาทสบาาด หรืาอาิวรนการ
เนป็ ิิิ้ โดุปกินจบสัอ่ ใหา้ าอาิิาทขา
๒. รบุบเนนลาการาาอาิ โดุคาินณเนช่ิเนดีุนกวั รบุบเนนลาาี่ิา้ อกกั ขอั แาิ
ค่าปรัวิาท ป.า. ทาิรา ๓๐
๓. จาินิชนั่ โทอ า่ีถืานา่ เนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั
๔. นิั เนรน่ทาาอาิ เนช่ิ ศาลาาจทีคาส่อั ใหไ้ ปราุอาิินั กวั ผดู้ ูแลการาาอาิแลบ
เนรน่ทาาอาิภาุใิ ๗ นิั ิวั แิ่นิั ทีคาสั่อ
๕. ผดู้ ูแลการาาอาิ าาจเนป็ิพิกั อาิคตทปรบพฤิน หรืาเนจา้ หิา้ า่ีขาอรัฐ หรืา
หิ่นุอาิขาอรัฐ หรืาาอค์กรซ่ึอทีนิั ถตปรบสอคเ์นพ่ืาการวรนการสัอคท การกตศลสารารณบหรืา
สารารณปรบโุชิา์ ่ีุิน ุาทรัวดูแล
โดุศาลจบกาหิดราุลบเนาีุดิาท ขา้ ๑ - ๕ ดอั กล่าน ใิคาสั่อดา้ ิหลอั
แววพนทพค์ าร้าอ ว.ส.๑
ข้อสังเกต
เนท่ืาส่ัอให้ผูิ้ า้ อโาษปรัวาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิ
ค่าปรัว ศาลาาจกาหิดเนอื่าิไขใหผ้ ูิ้ า้ อโาษปรัวปฏนวิั นเนพื่าแกไ้ ขฟ้ื ิฟูหรืาป้าอกิั ทนใหผ้ ูิ้ ้ิั
กรบาาคนาทผดน ข้ึิาีกกไ็ ด้ เนช่ิ
(๑) การเนขา้ ร่นทโครอการฝึ กาวรทาาอศีลรรรทหรืาฝึ กนนิุั หรืาโครอการาื่ิ
ิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนร
(๒) การลบเนนิ้ การควหาสทาคทหรืาการปรบพฤินใดาิั าาจิาไปสู่การ
กรบาาคนาทผดน ใิาาิาอเนดีุนกิั าีก
(๓) การหา้ ทเนสพส่นอเนสพินดาตกชินด
า้อั ิ้ีิาทรบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุตินรรรท น่าดน้ ุการกาหิดชัน่ โทอ
าี่ถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ พ.ศ. ๒๕๔๖ ขา้ ๑๑
๑.๕ การแจอ้ คาส่อั ศาล
เนทื่าศาลพจน ารณาคาร้าอ ว.ส.๑ แลบปรบนิั นจาเนลุ (ว.ส.๒) แลน้ ทีคาสั่อาิตาาิ
ให้จาเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวไนด้ า้ ิหลอั แววพนทพ์
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๘
คาร้าอ ว.ส. ๑ ศาลิา้ อแจอ้ คาสอ่ั ศาลใหจ้ าเนลุาราวเนพา่ื ปฏนวิั น ิาทแววพนทพ์ คาส่ัอศาล (ว.ส.๓)
แลบิา้ อรีวแจอ้ คาสั่อไปุอั พิกั อาิคตทปรบพฤินหรืาผูร้ ัวดูแล ิาทแววพนทพ์ หิอั สืาแจอ้ คาสั่อ
ศาล (ว.ส.๓) ซ่ึอทีขา้ คนาทรบวตน่า ใิกรณีา่ีปรบนิั นขาอจาเนลุาี่ให้ไนิ้ ่าศาลไท่ถูกิา้ อ หรืา
พฤินการณ์เนกีุ่นกวั การาาอาิเนปล่ีุิแปลอไป หรืาจาเนลุไท่ปฏนวิั นิาทคาสั่อหรืาเนอ่ืาิไขาี่ศาล
กาหิด ิา้ อราุอาิให้ศาลาราว โดุแิวสาเนิาคาร้าอ ว.ส.๑ แลบสาเนิาปรบนิั นจาเนลุ (ว.ส. ๒)
ไปดน้ ุ เนพ่าื คนาทสบดนกแลบรนดเนร็นใิการดาเนินิการิาทคาส่อั ศาลไดา้ ุา่ อทีปรบสนารนภาพ
๑.๖ ผดู้ ูแลการาาอาิขาอจาเนลุ
เนท่ืาศาลทีคาสั่อให้ผู้ิ้าอโาษปรัวาาอาิวรน การสัอคทหรื าาาอาิ
สารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัว ผิู้ ้ิั ิา้ อาาอาิภาุใิก้ ารดูแลขาอผดู้ ูแลการาาอาิ
ใิาาอปฏนวิั น ศาลคนรินดิ่าปรบสาิอาิไนล้ ่นอหิา้ กวั กรบารนอการพฒั ิา
สัอคทแลบคนาททิั่ คอขาอทิตษุ์ กรบารนอุิต นรรรท กรบารนอแรออาิ าอคก์ รส่นิาา้ อถ่นิ หรืา
หิ่นุอาิา่ืิขาอรัฐ หรื าาอค์การซ่ึอทีนัิถตปรบสอค์เนพื่าการวรน การสัอคท การกตศล
สารารณปรบโุชิ์ เนช่ิ าอคก์ ราี่าาอาิเนก่ีุนกวั เนด็ก หิ่นุอาิวรนการข่านสาร วรนการสตขาภนวาล
หิ่นุอาิคนวคตทป้าอกิั าคั คีภุั คนวคตททลภานบ วรรเนาาสารารณภุั ดูแลรักษาหรืาาาคนาท
สบาาด ดูแลรักษาสนิสารารณบ จราจร หิ่นุอาิจดั าาโครอการฝึ กาวรทหรืาฝึ กหัดอาิ
แก่เนุานชิ สถาิศึกษา หรืาโรอพุาวาลหรืาสถาิพุาวาลา่ีดูแลรักษาคิพนการ เนด็ก คิชรา
เนป็ ิิ้ิ เนพื่าให้รัวเนป็ ิผูด้ ูแลการาาอาิขาอผูิ้ ้าอโาษปรัว รนทา้ัอให้จัดรบววการินดิ่า
ปรบสาิอาิรบหน่าอศาลกวั หิ่นุอาิดัอกล่านแลบกาหิดปรบเนภาแลบลกั ษณบการาาอาิ
เนพ่ืาใหศ้ าลิาทาิรการการาาอาิวรนการสัอคทแลบสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวทาใชใ้ หเ้นกนด
ปรบโุชิส์ ูอสตด
ถา้ จาเนลุฝ่ าฝื ิไท่ปฏนวิั นิาท ให้ผูด้ ูแลการาาอาิราุอาิใหศ้ าลาราว เนพ่ืาให้
ศาลพนจารณาส่ัอเนพนกถาิคาส่ัอให้ผู้ิ้าอโาษปรัวาาอาิวรน การสัอคทหรื าาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลบสั่อปรัว หรืากกั ขอั แาิค่าปรัวิ่าไปิาทรบเนวีุวฯ ขา้ ๑๐
แลบป.า.ทาิรา ๓๐/๒ นรรคหิ่ึอ
๒. ระยะเวลาในการทางานแทนค่าปรับ
จาินินิั า่ีศาลจบส่ัอใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์
แาิค่าปรัว ิา้ อพจน ารณาจากค่าปรัวาี่ศาลพนพากษาปรัวจาเนลุ โดุใหถ้ ืาใิาิั รา ๕๐๐ วาาิ่า
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๗๙
หิ่ึอนิั ิาท ป.า. ทาิรา ๓๐ นรรคหิ่ึอ เนทื่าิาเนอนิค่าปรัวสตารนทาิ้อั หารดน้ ุ ๕๐๐ วาา จบได้
จาินินิั าี่จาเนลุิา้ อาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว สาหรัว
จาินิชน่ั โทอา่ีถืาเนป็ ิการาาอาิหิ่ึอนิั ิ้ิั ใหถ้ ืาิาทรบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท
นา่ ดน้ ุการกาหิดชน่ั โทอา่ีถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ พ.ศ. ๒๕๔๖ ขา้ ๓ ซ่ึอกาหิดไน้ ดอั ิ้ี
๒.๑ การาาอาิช่นุเนหลืาดูแลาาินุคนาทสบดนก หรืาให้คนาทวิั เนานอแก่
คิพนการ คิชรา เนด็กกาพร้าหรืาผูป้ ่ นุใิสถาิสอเนคราบห์หรืาสถาิพุาวาล อาินนชาการหรืา
อาิวรนการดา้ ิการศึกษา เนช่ิ การสาิหิัอสืา การคิ้ คนา้ นนจุั หรืาการแปลเนากสาร เนป็ิิิ้
จาินิ ๒ ชน่ั โทอ เนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั
๒.๒ การาาอาินนชาชีพ อาิช่าอฝี ทืาหรืาอาิาี่ิา้ อใชค้ นาทรู้คนาทเนชีุ่นชาา
เนช่ิ อาิช่าอฝี ทืาเนครื่าอุิิ์ ก่าสร้าอ คาทพนนเนิาร์ หรืานนชาชีพาุา่ อา่ืิ เนป็ิิิ้ จาินิ ๓ ชน่ั โทอ
เนป็ ิการาาอาิหิ่ึอนิั
๒.๓ การาาอาิวรนการสัอคท หรืาวาเนพา็ สารารณปรบโุชิ์า่ืิา่ีไท่ิา้ อใช้
คนาทรู้คนาทเนชีุ่นชาาหรืาอาิาื่ิิากจากาี่กาหิดไน้ เนช่ิ อาิาาคนาทสบาาดหรืาพฒั ิา
สถาิา่ีสารารณบ อาิปลูกป่ า หรืาดูแลสนิป่ าหรืาสนิสารารณบ อาิจราจร เนป็ิิิ้ จาินิ
๔ ชนั่ โทอ เนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั
ใิกรณีทีเนหิตาิั สทคนร ศาลาาจกาหิดจาินิชน่ั โทอการาาอาิิาทขา้ ๒.๑
ถึอ ขา้ ๒.๓ ใหล้ ดิา้ ุลอได้ า้อั ิ้ี โดุคาิึอถึอหลกั เนกณฑิ์ าทรบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการ
ศาลุิต นรรรท นา่ ดน้ ุการกาหิดชน่ั โทอาี่ถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ ขา้ ๗ นา่ การาาอาิิ้ิั ิา้ อ
ไท่ก่าคนาทเนสีุหาุแก่สัอคทหรืาวตคคลาื่ิ แลบิา้ อไท่ก่าใหเ้นกนดภารบเนกนิสทคนรแก่ผิู้ า้ อโาษ
ปรัว า้อั ิ้ี ใหพ้ จน ารณาจากนถน ีชีนิน การดารอชีพ การศึกษาเนล่าเนรีุิ คนาทรัวผดน ชาวิ่าคราวครัน
รบุบาาอแลบคนาทสบดนกใิการเนดนิาาอไปาาอาิ คนาทเนป็ ิผูป้ ่ นุเนจ็วหรืาเนป็ ิโรคินดิ่า
ร้าุแรอ การินดุาเนสพินดหรืาสตราเนร้ืารัอ ปรบนิั นใิการกรบาาผนดาาอเนพศ พฤินกรรทใิาาอ
กา้ นร้านรติแรอ ปัาหาาาอาารทณ์หรืาคนาทวกพร่าอาาอจนิขาอผูิ้ า้ อโาษปรัว แลบให้รบวต
เนหิตผลไนโ้ ดุชดั แจอ้ ดน้ ุ (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๓ นรรคสาอ)
ข้อสังเกต
(๑) รบุบเนนลาการาาอาิขาอผิู้ า้ อโาษปรัวใิแิ่ลบนิั ไท่คนรกาหิดใหเ้นกนิ
นิั ลบ ๖ ชน่ั โทอ โดุพจน ารณาจากลกั ษณบหรืาปรบเนภา แลบคนาทเนหทาบสทขาออาิ คนาทจาเนป็ิ
ขาอผิู้ า้ อโาษปรัว รนทถึอปัจจุั แนดลา้ ทาื่ิปรบกาวดน้ ุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๐
เนท่ืาผิู้ า้ อโาษปรัวาาอาิครวจาินิชนั่ โทอา่ีกาหิดไนิ้ าทขา้ ๓ กใ็ หถ้ ืาน่า
ไดา้ าอาิหิ่ึอนิั แลบให้ิวั เนช่ิิ้ิั ไปจิครวจาินิชนั่ โทอาี่ไดา้ าอาิา้อั หทดรนทกิั ิาท
รบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท นา่ ดน้ ุการกาหิดชน่ั โทอาี่ถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ
ขา้ ๘
(๒) ศาลจบกาหิดใหผ้ ูิ้ า้ อโาษปรัวาาอาิินดิ่ากิั าตกนิั หรืาไท่กไ็ ด้ แิ่คนร
กาหิดให้าาอาิาุ่าอิ้าุสัปดาห์ลบ ๑ นิั แลบไท่เนกนิ ๕ นิั ใิแิ่ลบสัปดาห์ เนนิ้ แิ่ที
พฤินการณ์พนเนศษิาทคาร้าอขาขาอผูิ้ า้ อโาษปรัว ศาลาาจกาหิดหรืาเนปลีุ่ิแปลอคาสั่อ
เนป็ ิาุา่ อา่ืิกไ็ ด้ ิาทรบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท น่าดน้ ุการกาหิดชนั่ โทอา่ีถืา
เนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั ฯ พ.ศ. ๒๕๔๖ ขา้ ๙
(๓) กรณีศาลสั่อคตทคนาทปรบพฤินิาท ป.า.ทาิรา ๕๖ โดุกาหิดเนอ่ืาิไข
เนพา่ื คตทคนาทปรบพฤินใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคท แลบส่ัอาิตาาิใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคท
แาิค่าปรัวิาททาิรา ๓๐/๑ ดน้ ุ โดุกาหิดลกั ษณบหรืาปรบเนภาขาออาิเนช่ิเนดีุนกิั หาก
ิ่าทาจาเนลุิ้ิั าาอาิวรนการสัอคทไดเ้นพีุอวาอส่นิแลน้ เนลนกไป จบถืาน่าอาิวรนการสัอคทาี่าา
ไปแลน้ เนป็ิการาาอาิใิส่นิใด ใหศ้ าลพอึ ิีคนาทใิาาอาี่เนป็ิปรบโุชิแ์ ก่จาเนลุ ดอั ิ้ี
๑) กรณีจาเนลุาาอาิวรนการสอั คทครวิาทกาหิดรบุบเนนลาา่ีกาหิดไน้
ใิเนอื่าิไขเนพาื่ คตทคนาทปรบพฤินขาอจาเนลุ
กรณีศาลส่ัอคตทคนาทปรบพฤินิาททาิรา ๕๖ โดุกาหิดเนอื่าิไขให้
าาอาิวรนการสอั คทดน้ ุการสาิหิอั สืา ๑๕ ชนั่ โทอ แลบทีคาส่ัอาิตาาิใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการ
สัอคทดน้ ุการสาิหิอั สืาแาิค่าปรัว ๒๕ ชน่ั โทอ าาให้เนนลาาี่ิา้ อาาอาิวรนการสัอคทดน้ ุการ
สาิหิอั สืาเนพ่นทเนป็ ิ ๔๐ ชนั่ โทอ ิ่าทาจาเนลุิ้ิั าาอาิวรนการสัอคทไดเ้นพีุอ ๑๕ ชน่ั โทอแลน้
เนลนกไป ให้ิวั เนป็ิการาาอาิวรนการสัอคทิาท ป.า. ทาิรา ๕๖ ก่าิ ส่นิา่ีเนหลืาจึอจบเนป็ ิการ
าาอาิวรนการสอั คทแาิค่าปรัวาี่จบิา้ อดาเนินิการิ่าไป ซ่ึอจบเนป็ิปรบโุชิ์แก่จาเนลุทากกน่า
เนพราบหากิวั เนป็ิการาาอาิวรนการสัอคทิาททาิรา ๓๐/๑ ก่าิ ุา่ ทิา้ อถืาน่าจาเนลุไท่ไดป้ ฏนวิั น
ิาทเนอื่าิไขเนพ่ืาคตทคนาทปรบพฤินิาททาิรา ๕๖ ซ่ึอาาจาาใหจ้ าเนลุถูกศาลลอโาษจาคตก เนพราบ
ศาลาาจกาหิดการลอโาษา่ีุอั ไท่ไดก้ าหิดหรืาลอโาษซ่ึอราไนแ้ ก่จาเนลุไดิ้ าททาิรา ๕๗
๒) กรณีจาเนลุาาอาิวรนการสัอคทไท่ครวิาทกาหิดรบุบเนนลาาี่
กาหิดไนใ้ ิเนอื่าิไขเนพา่ื คตทคนาทปรบพฤิน
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๑
หากศาลเนห็ิน่าจาเนลุจอใจฝ่ าฝื ิไท่ปฏนวัินิาทเนอ่ืาิไขการคตทคนาท
ปรบพฤินาี่ศาลกาหิด สทคนรใหเ้นพนกถาิเนอ่ืาิไขการคตทคนาทปรบพฤินแลบลอโาษจาคตกโดุ
กาหิดการลอโาษา่ีุอั ไท่ไดก้ าหิดหรืาลอโาษซ่ึอราไนแ้ ก่จาเนลุิาททาิรา ๕๗ กรณีเนช่ิิ้ี
ให้ิัวเนนลาา่ีจาเนลุาาอาิวรนการสัอคทไปแลน้ เนป็ ิการาาอาิวรนการสัอคทแาิค่าปรัวิาท
ทาิรา ๓๐/๑ ซ่ึอจบเนป็ ิปรบโุชิ์แก่จาเนลุทากกน่า เนพราบาาให้จาเนลุิา้ อเนสีุค่าปรัว หรืาถูก
กกั ขอั แาิค่าปรัวิา้ ุลอ
๓. การแก้ไขเปลยี่ นแปลงคาส่ังศาล
หลัอจากศาลทีคาสั่อาิต าาิให้จาเนลุาาอาิวรน การสัอคท หรื าาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว โดุกาหิดลักษณบหรืาปรบเนภาขาออาิิาทาี่จาเนลุขา
รบุบเนนลาการาาอาิ จาินิชนั่ โทอาี่ถืาน่าเนป็ ิการาาอาิหิ่ึอนิั แลบนิั เนรน่ทาาอาิ ใิคาสั่อ
ศาลดา้ ิหลอั แววพนทพค์ าร้าอ ว.ส.๑ แลบทีหิอั สืาแจอ้ คาส่ัอศาล (ว.ส.๓) ใหพ้ ิกั อาิคตทปรบพฤิน
หรืาผูด้ ูแลการปฏนวิั นอาิขาอจาเนลุาราวแลน้ ิ่าทาพฤินการณ์เนปลีุ่ิแปลอไป ไท่น่าคนาท
ปรากฏแก่ศาลเนาอ หรืาผูด้ ูแลการาาอาิขาอจาเนลุราุอาิให้ศาลาราว ศาลทีาาิาจแกไ้ ข
เนปลีุ่ิแปลอคาส่ัอหรืาเนอ่ืาิไขา่ีกาหิดไนไ้ ดิ้ าทา่ีเนห็ิสทคนร โดุศาลจบทีหิอั สืาแจอ้ การ
แกไ้ ขเนปลีุ่ิแปลอคาพพน ากษาหรืาคาสอ่ั (ว.ส.๔) ใหพ้ ิกั อาิคตทปรบพฤินหรืาผดู้ ูแลการาาอาิ
ขาอจาเนลุาราวเนพาื่ ดาเนินิการิ่าไป (ป.า. ทาิรา ๓๐/๑ นรรคสี่)
๔. การเพกิ ถอนหรือยกเลกิ คาส่ังอนุญาตให้ทางานแทนค่าปรับ
๔.๑ ศาลทีาาิาจเนพนกถาิคาส่ัอาิตาาิให้าาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวแลบใหิ้ าเนอนิทาชารบค่าปรัวหรืากกั ขอั แาิค่าปรัวไดใ้ ิกรณี
ิ่าไปิ้ี
(๑) คนาทปรากฏนา่ ผิู้ า้ อโาษปรัวิ้ิั ทีเนอนิพาชารบค่าปรัวไดา้ ้อั จาินิ
ใิเนนลาา่ีุิื่ คาร้าอขาาาอาิแาิค่าปรัวิาททาิรา ๓๐/๑
(๒) ผิู้ า้ อโาษปรัวฝ่ าฝื ิหรืาไท่ปฏนวิั นิาทคาส่อั ศาล
า้อั สาอกรณีาาจเนกนดข้ึิโดุคนาทปรากฏแก่ศาลเนาอ หรืาศาลาาจไดร้ ัว
ราุอาิขา้ เนา็จจรนอดอั กล่านจาก พิกั อาิคตทปรบพฤิน ผูด้ ูแลการาาอาิขาอจาเนลุ เนจา้ พิกั อาิ
ขาอศาล หรืาโจาก์ โดุให้หักจาินินิั าี่าาอาิทาแลน้ าากจากจาินิเนอนิค่าปรัวก็ไดเ้นป็ ิ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๒
ดตลพนินจ ศาลาาจไท่หักจาินินิั าาอาิาากจากจาินิเนอนิค่าปรัวเนพื่าเนป็ ิการลอโาษจาเนลุ
กไ็ ด้ (ป.า. ทาิรา ๓๐/๒ นรรคหิ่ึอ)
๔.๒ ผู้ิ้าอโาษปรัวไท่ปรบสอค์จบาาอาิวรน การสัอคทหรื าาาอาิ
สารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัวาีกิ่าไป โดุขาเนปลีุ่ิเนป็ิรัวโาษปรัว แลน้ ิาเนอนิทาชารบค่าปรัว
หรืาขาให้กกั ขอั แาิค่าปรัวิาทจาินิเนอนิา่ีุอั เนหลืาเนท่ืาใดก็ได้ กรณีเนช่ิิ้ีศาลิา้ อาิตาาิ
ิาทา่ีผูิ้ า้ อโาษปรัวขา แลบิา้ อหักจาินินิั า่ีาาอาิทาแลน้ าากจากจาินิเนอนิค่าปรัวดน้ ุ
(ป.า. ทาิรา ๓๐/๒ นรรคสาอ)
๔.๓ เนท่ืาทีการเนพนกถาิหรืาุกเนลนกการาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว ผูิ้ า้ อโาษปรัวิา้ อกลวั ไปรัวโาษปรัวหรืาถูกกกั ขอั แาิ
ค่าปรัวิาทคาพพน ากษาสาหรัวจาินิค่าปรัวาีุ่อั เนหลืาาุู่ (ป.า. ทาิรา ๓๐/๒ นรรคหิ่ึอ)
ข้อสังเกต
(๑) กรณีศาลทีคาสั่อเนพนกถาิคาส่ัอาิตาาิใหา้ าอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลบให้ิาเนอนิทาชารบค่าปรัว หรืากกั ขอั แาิค่าปรัว เนพราบ
ผูิ้ า้ อโาษปรัวทีเนอนิพาชารบค่าปรัวขณบุ่ืิคาร้าอ หรืาผูิ้ า้ อโาษปรัวฝ่ าฝื ิไท่ปฏนวิั นิาท
คาส่ัอศาลิาท (๔.๑) หรืากรณีผูิ้ า้ อโาษปรัวขาุกเนลนกการาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว แลน้ ิาเนอนิทาชารบค่าปรัว หรืาขาให้กกั ขอั แาิค่าปรัวิาท
จาินิเนอนิา่ีุอั เนหลืาิาท (๔.๒) หลอั จากศาลทีคาส่ัอแลน้ ิา้ อรีวแจอ้ ใหพ้ ิกั อาิคตทปรบพฤิน
หรืาผดู้ ูแลการาาอาิขาอจาเนลุาราวาิั าี ทนฉบิ้ิั พิกั อาิคตทปรบพฤินหรืาผูด้ ูแลการาาอาิ
ซ่ึอไท่าราวคาส่อั ศาลิา้ อเนสีุเนนลาไปินดิาทผิู้ า้ อโาษปรัวใหท้ าาาอาิิาทคาส่อั เนดนทขาอศาล
(๒) คาสอ่ั ใด ๆ ขาอศาลช้ิั ิิ้ า่ีพพน ากษาแลบทีคาสอั่ ิาทคนาทใิ ป.า. ทาิรา
๓๐/๑ แลบทาิรา ๓๐/๒ ป.า. ทาิรา ๓๐/๓ กาหิดให้เนป็ ิา่ีสตด เนิ่ืาอจากเนป็ ิช้ิั วอั ควั โาษิาท
คาพพน ากษาแลบเนพ่าื ป้าอกิั ทนใหท้ ีการใชน้ รน ีการา่ีกาหิดข้ึิใหท่ปรบนอน การชารบค่าปรัว
๕. ตวั อย่างและแนวคาส่ังคาร้องของศาล
เนิ่ืาอจากกฎหทาุทีนิั ถตปรบสอค์เนพ่ืาสร้าอจนิสาิึกา่ีดีให้แก่ผูิ้ ้าอโาษปรัว
ทีโากาสช่นุเนหลืาสร้าอคตณปรบโุชิแ์ ก่สอั คท เนป็ิการชดใชค้ นาทเนสีุหาุา่ีก่าข้ึิ แลบลดคนาท
แาาดั ขาอสถาิา่ีกกั ขอั แาิค่าปรัว จึอเนปน ดโากาสให้ผูิ้ า้ อโาษปรัวุื่ิคาร้าอขาาาอาิแาิ
ค่าปรัว เนท่ืาผูิ้ า้ อโาษปรัวิาทคาพนพากษาุ่ืิคาร้าอขาาาอาิิาทแววคาร้าอ ว.ส.๑ โดุที
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๓
ปรบนิั นขาอจาเนลุิาทแวว (ว.ส.๒) ซ่ึอทีราุลบเนาีุดเนกีุ่นกวั ินั จาเนลุ จาินิ ๓ หิา้ ิ่าจบที
ขา้ ทูลเนพีุอพาา่ีศาลจบใชด้ ตลพนินจส่ัอคาร้าอาา้ ุแววพนทพ์ ว.ส.๑ ไดา้ ิั าี โดุไท่จาเนป็ ิิา้ อ
ไิ่สนิินั จาเนลุาีก หากทีขา้ ผนดพลาดใิการส่ัอคาร้าอิาทแวว ว.ส.๑ ก็สาทารถเนพนกถาิได้
ใิภาุหลัอ ดัอิ้ัิเนท่ืาผูิ้ ้าอโาษปรัวุื่ิคาร้าอขาาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิ
สารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัวิาทแววพนทพ์ ว.ส.๑ ศาลจึอคนรทีคาส่ัอน่า “เรียกจาเลยมา
สอบถาม” แลบทีคาส่ัอใิแววพนทพ์ (ว.ส.๒) นา่ “รวม” เนท่ืาสาวถาทจาเนลุิาทสทคนรแลน้ กท็ ี
คาส่ัอาิตาาิ หรืาุกคาร้าอ ิาทแววพนทพา์ า้ ุคาร้าอ ว.ส.๑ ใินิั า่ีจาเนลุุื่ิคาร้าอไดา้ ิั าี
ไท่คนรจบส่ัอใินิั าาการถดั ไปซ่ึอาาใหิ้ า้ อทีหทาุกกั ขอั จาเนลุไนก้ ่าิทีคาสั่อ ซ่ึอจบไท่สาดคลา้ อ
ิ่านิั ถตปรบสอคข์ าอกฎหทาุ
สาหรัวกรณีาี่คนาทปรากฏแก่ศาลใิขณบา่ีพนพากษาคดีน่าจาเนลุซ่ึอิา้ อโาษปรัว
าุใู่ ิเนกณฑา์ ี่จบาาอาิวรนการสอั คทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์ได้ โดุาาจไดค้ นาทเนก่ีุนกวั
ฐาิบการเนอนิแลบปรบนิั นขาอจาเนลุจากาาอพนจารณาหรืาราุอาิการสืวเนสาบแลบพนินจ แลบจาเนลุ
ุิน ุาทาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์แาิค่าปรัว เนทื่าศาลา่าิคาพนพากษา
แลน้ าาจสอ่ั าิตาาิใหจ้ าเนลุาาอาิวรนการสัอคทหรืาาาอาิสารารณปรบโุชิ์ใิราุอาิฯ โดุ
ไท่จาเนป็ิิา้ อใหจ้ าเนลุุิื่ คาร้าอาีก โดุส่อั นา่
“นัดฟังคาพิพากษาวนั นี้ โจทก์และจาเลยมาศาล
อ่ านคาพิพากษาให้ ค่ ูความฟั งแล้ ว
ศาลแจ้งให้จาเลยทราบถึงสิทธิท่ีจะย่ืนคาร้ องขอทางานบริการสังคมหรือทางาน
สาธารณประโยชน์แทนค่าปรับตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๐/๑ แล้ว จาเลยแถลง
ขอทางานแทนค่าปรับประเภทงานบาเพญ็ สาธารณประโยชน์
พิเคราะห์รายงานการสืบเสาะและพินิจจาเลยแล้ว เห็นว่า จาเลยมีรายได้จากค่าจ้าง
แรงงานรายวันเพียงพอเฉพาะการเลีย้ งชีพ ประวัติท่ีผ่านมาไม่ปรากฏข้อเสียหายร้ ายแรง
ประกอบกับสภาพความผิดคดีนีเ้ ป็นกรณีกระทาโดยประมาทไม่ร้ายแรงนัก จึงอนุญาตให้จาเลย
ทางานแทนค่าปรับประเภทงานบาเพญ็ สาธารณประโยชน์มรี ะยะเวลาทางานท้ังสิ้น...วนั โดยเม่ือ
ทางานครบ...ชั่วโมง ให้ถือเป็นการทางานหนึ่งวนั เร่ิมทางานภายใน...วัน นับแต่วันนี้ และให้อยู่
ภายใต้การดแู ลของ...
แจ้งคาสั่งให้ผ้ดู แู ลทราบ”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๔
หมายเหตุ
าี่ทาขาอเนรื่าอการาาอาิวรนการสัอคทแาิค่าปรัว ที พ.ร.ว. แกไ้ ขเนพ่นทเนินท ป.า.
(ฉววั าี่ ๑๕) พ.ศ. ๒๕๔๕ ทาิรา ๓๐ ทาิรา ๓๐/๑ ทาิรา ๓๐/๒ แลบทาิรา ๓๐/๓ รบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท น่าดน้ ุการกาหิดชน่ั โทอา่ีถืาเนป็ิการาาอาิหิ่ึอนิั แลบแิน
ปฏนวิั นใิการใหา้ าอาิวรนการสัอคทหรืาสารารณปรบโุชิแ์ าิค่าปรัวแลบการเนปลีุ่ิสถาิาี่
กกั ขอั พ.ศ. ๒๕๔๖
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๕
หมวด ๒
กระบวนพจิ ารณาคดีอาญาแบบพเิ ศษ
ส่วนท่ี ๑
การสืบพยานไว้ล่วงหน้าก่อน
และหลงั ฟ้องคดตี ่อศาล
๑. กรณกี ่อนฟ้องคดตี ่อศาล แว่อาากเนป็ิ ๓ กรณี
๑.๑ กรณีพิกั อาิาุั การหรืาผูิ้ า้ อหาขาให้ทีการสืวพุาิวตคคลไนก้ ่าิุ่ืิฟ้าอคดี
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ านน ศาลจบิา้ อพนจารณาส่ัอคาร้าอ โดุดาเนินิการิดั พิกั อาิาุั การ
แลบเนรีุกหรืาเนวนกผูิ้ า้ อหาทา หรืาหทาุส่อสาเนิาคาร้าอให้พิักอาิสาวสนิ (หรืาพิักอาิ
าุั การ) าราว เนพ่าื ดาเนินิการสืวพุาิวตคคลิาทาี่เนห็ิสทคนร
(๑) กรณีาี่พิักอาิาุั การเนป็ ิผูุ้ ื่ิคาร้าอ แลบผูิ้ า้ อหาถูกคนวคตทาุู่ใิ
าาิาจพิกั อาิสาวสนิ พิกั อาิาุั การ หรืาศาล คนรสั่อคาร้าอนา่
“เรียกพนักงานอัยการ และเรียก (หรือเบิก) ผ้ตู ้องหาเพ่ือสืบพยานทันที สาเนา
ให้ผ้ตู ้องหา”
(๒) กรณีาี่พิกั อาิาุั การเนป็ิผูุ้ ิื่ คาร้าอ โดุา่ีุอั ไท่รู้ินั ผูก้ รบาาคนาทผนด
หรืารู้ินั ผกู้ รบาาคนาทผดน แลน้ แิ่ผิู้ ้ิั ุอั ไท่ถูกคนวคตทาุใู่ ิาาิาจพิกั อาิสาวสนิ พิกั อาิ
าุั การ หรืาศาล คนรสั่อคาร้าอนา่
“เรียกพนกั งานอัยการเพ่ือสืบพยานทันที” หรืา
“กรณีมีเหตุอันควรเชื่อได้ว่า พยานจะเดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร
อันเป็นการยากแก่การนาพยานนน้ั มาสืบในภายหน้า จึงให้เรียกพนักงานอัยการเพ่ือสืบพยานทันที”
(๓) ถา้ ผิู้ า้ อหาเนป็ิผุู้ ิ่ื คาร้าอ คนรสัอ่ คาร้าอนา่
“สาเนาให้พนกั งานสอบสวน (หรือพนกั งานอัยการ) ทราบ เพื่อสืบพยานทันที”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๖
ข้อสังเกต
(๑) คาร้าอขาอพิกั อาิาุั การิา้ อรบวตการกรบาาา้อั หลาุาี่าา้ อนา่ ผูิ้ า้ อหาไดก้ รบาา
คนาทผนดทาดน้ ุ โดุแจอ้ เนหิตา่ีจาเนป็ ิิา้ อขาสืวพุาิวตคคลิ้ัิไนก้ ่าิ เนช่ิ เนป็ ิชานิ่าอปรบเนาศ
กาลอั จบเนดนิาาอกลวั ปรบเนาศแลบพิกั อาิาุั การจบิา้ อุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิทาดน้ ุ
(๒) เนท่ืาทีเนหิติาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ านน นรรคหิ่ึอ พิกั อาิาุั การุา่ ททีสนารน
ุิ่ื คาร้าอขาใหศ้ าลสืวพุาิวตคคลไนก้ ่าิไดา้ ิั าี โดุไท่ิา้ อคาิึอนา่ จบจวั ินั ผูิ้ า้ อหาไดแ้ ลน้
หรืาไท่ (ฎีกาาี่ ๒๙๘๐/๒๕๔๗)
(๓) การสืวพุาิวตคคลก่าิฟ้าอคดีิาทขา้ ๑ ไท่าุูภ่ าุใิว้ อั ควั ป.นน.า. ทาิรา
๑๗๒ นรรคสาอ าี่ศาลจบิา้ อา่าิแลบารนวาุฟ้าอใหผ้ ูิ้ า้ อหาฟัอแลบถาทน่าไดก้ รบาาผนดจรนอ
หรืาไท่ เนพราบทนใช่การพจน ารณาหลอั ฟ้าอคดีิ่าศาล (ฎีกาาี่ ๗๕๗/๒๕๔๕)
(๔) การสืวพุาิวตคคลก่าิฟ้าอคดีิาทขา้ ๑.๑ พิกั อาิสาวสนิ พิกั อาิาุั การ
ผิู้ า้ อหา หรืาาิาุขาอผิู้ า้ อหา ทีสนารนซกั คา้ ิพุาิได้
(๕) ใิกรณีา่ีผูิ้ า้ อหาถูกกล่านหาน่ากรบาาคนาทผนดาาาา ซ่ึอหากทีการฟ้าอคดีจบเนป็ิ
คดีซ่ึอศาลจบิา้ อิ้อั าิาุคนาทให้ิาททาิรา ๑๗๓ ก่าิเนรน่ทสืวพุาิให้ศาลถาทผูิ้ า้ อหาน่า
ทีาิาุคนาทหรืาไท่ ใิกรณีาี่ศาลิา้ อิ้อั าิาุคนาทให้ ถา้ ศาลเนห็ิน่าศาลิ้อั าิาุคนาทให้าิั
กใ็ หศ้ าลิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ลบดาเนินิการสืวพุาิาิั าี แิ่ถา้ ไท่สาทารถิ้อั าิาุคนาทใหไ้ ดา้ ิั หรืา
ผิู้ า้ อหาไท่าาจิ้อั าิาุคนาทไดา้ ิั กใ็ หศ้ าลซกั ถาทพุาิิ้ิั ใหแ้ าิโดุศาลาาจถาทผิู้ า้ อหานา่
ทีขา้ ซกั ถาทพุาิหรืาไท่กไ็ ด้
แิ่ถา้ ผิู้ า้ อหาไท่ิา้ อการาิาุคนาท แทศ้ าลจบทนไดซ้ กั ถาทพุาิิ้ิั แาิการสืวพุาิ
ิ้ิั กช็ าวดน้ ุ ป.น.น า. ทาิรา ๒๓๗ านน นรรคสาอ (ฎีกาา่ี ๙๔๑๒/๒๕๓๙) าุา่ อไรกด็ ี าาอปฏนวิั น
ใิกรณีเนช่ิิ้ี ศาลคนรถาทผูิ้ า้ อหาน่าทีขา้ ซกั ถาทพุาิหรืาไท่แลบซกั ถาทพุาิใหิ้ าทรูปคดี
แาิผิู้ า้ อหาเนช่ิกิั
(๖) กรณีพุาิเนป็ ิเนด็กาาุตไท่เนกนิสนวแปดปี การสืวพุาิิา้ อปฏนวิั นิาทนนรีการ
พนเนศษ ใิ ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๒ ิรี ดน้ ุ
๑.๒ กรณีพิักอาิาัุการหรืาผู้ิ้าอหาขาให้ทีการสืวพุาิผู้เนช่ีุนชาาแลบ
พุาิหลกั ฐาิา่ืิิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๓๗ ิรี นรรคหิ่ึอ
การขาสืวพุาิก่าิฟ้าอคดีิาททาิรา ๒๓๗ านน เนป็ ิกรณีขาสืวพุาิวตคคล
านั่ ไปเนา่าิ้ิั หากเนป็ ิพุาิผูเ้นช่ีุนชาาแลบพุาิหลกั ฐาิา่ืิ เนช่ิ พุาิเนากสาร พุาินิั ถต
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๗
ใช้วัอคัวิาททาิรา ๒๓๗ ิรี แิ่า้ัอิ้ีให้ิาวาวัาาัินใิทาิรา ๒๓๗ านน ทาใช้วัอคัว
โดุาิตโลท ดัอิ้ัิ นนรีปฏนวิั นิ่าอ ๆ เนช่ิ ลกั ษณบคาร้าอขาอพิักอาิาัุการ การเนรีุกหรืา
เนวนกผูิ้ า้ อหา การส่อสาเนิาคาร้าอให้าีกฝ่ าุ สนารนซักคา้ ิ ิลาดจิสนารนเนรื่าอาิาุคนาทิา้ อ
เนป็ิไปิาททาิรา ๒๓๗ านน
๑.๓ กรณีพิักอาิาัุการหรื าผู้ิ้าอหาขาให้ศาลส่ัอให้าาการิรนจพนสู จิ์
พุาิหลกั ฐาิาาอนาน ุาศาสิร์าิั สาคาั โดุนนรีการาาอนนาุาศาสิร์ิาทคนาทใิทาิรา ๒๔๔/๑
ก่าิฟ้าอคดีิาท ป.นน.า.ทาิรา ๒๓๗ ิรี นรรคสาอ โดุาาศุั เนหิตาุา่ อใดาุา่ อหิ่ึอใิ ๒ ปรบการ
คืา
(๑) เนป็ิพุาิหลกั ฐาิาี่จบสาทารถพนสูจิ์ใหเ้นห็ิถึอขา้ เนาจ็ จรนอาี่าาจาาใหศ้ าล
นิน นจฉุั ช้ีขาดคดีไดโ้ ดุไท่ิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิา่ืิาีก
(๒) ทีเนหิตาิั คนรเนช่ืานา่ หากทีการเนิ่นิชา้ กน่าจบิาพุาิหลกั ฐาิาาอนนาุาศาสิร์
าิั สาคาั ทาสืวใิภาุหิา้ พุาิหลกั ฐาิิ้ิั จบสูาเนสีุไปหรืาุากแก่การิรนจพนสูจิ์
า้อั ิ้ี ใหิ้ าวาวาั าิั นใิทาิรา ๒๓๗ านน ทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท
ตัวอย่างการจดรายงานกระบวนพจิ ารณา ในกรณที ไี่ ม่ทราบตัวผู้ต้องหา
“นัดสืบพยานก่อนฟ้องวันนี้ พนักงานอัยการผ้รู ้องมาศาล เนื่องจากยงั ไม่ทราบ
ตวั ผ้ตู ้องหา จึงให้สืบพยานผ้รู ้องไปฝ่ ายเดียว
สืบพยานผ้รู ้องได้ ......... ปาก ผ้รู ้องอ้างเอกสาร ...... ฉบับ หมาย ร. ......ถึง ร. ..........
ให้รวมสานวน/แยกเกบ็ แล้วผ้รู ้องแถลงหมดพยานที่จะสืบในช้ันนเี้ พียงเท่านี้
คดีเป็ นอันเสร็จการสืบพยานไว้ก่อนฟ้อง หากพนักงานอัยการเป็ นโจทก์
ยื่นฟ้องผ้ตู ้องหาเป็นจาเลยในการกระทาความผิดอาญาตามคาร้ องนีใ้ ห้นาถ้อยคาสานวนพร้ อม
เอกสารในคดนี ีไ้ ปผกู รวมไว้”
ตัวอย่างการจดรายงานกระบวนพจิ ารณา ในกรณที ผ่ี ู้ต้องหาไม่มที นายความ
“นัดสืบพยานก่อนฟ้องวนั นี้ พนักงานอัยการผ้รู ้องและผ้ตู ้องหาทั้งสองมาศาล
สาเนาคาร้องขอสืบพยานก่อนฟ้องให้ผ้ตู ้องหาทั้งสองแล้วแถลงไม่คัดค้าน
ศาลสอบผู้ต้องหาท้ังสองเรื่องทนายความแล้ว แถลงว่าไม่มีทนายความ และ
ผ้ตู ้องหาไม่อาจต้ังทนายความได้ทัน ขอให้ศาลช่วยซักถามพยานน้ันให้แทน
สืบพยานผ้รู ้องได้ ....... ปาก ผ้รู ้องอ้างส่งเอกสาร....... ฉบบั หมาย ร. ..... ถึง ร. ......
ให้รวมสานวน ผ้รู ้องแถลงหมดพยานที่จะนาสืบในชั้นนเี้ พยี งเท่านี้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๘
คดีเป็ นอันเสร็จการสืบพยานไว้ก่อนฟ้อง หากพนักงานอัยการเป็ นโจทก์
ยื่นฟ้องผู้ต้องหาท้ังสองเป็ นจาเลยในการกระทาความผิดอาญาตามคาร้ องนี้ ให้นาถ้อยคาสานวน
พร้อมเอกสารในคดีนีไ้ ปผกู รวมไว้
อน่ึง เน่ืองจากผ้ตู ้องหาไม่มที นายความ ศาลได้ช่วยซักถามความให้ตามรูปคดีแล้ว
๒. กรณหี ลงั ฟ้องคดตี ่อศาล แว่อาากเนป็ิ ๓ กรณี
๒.๑ กรณีพิักอาิาัุการขาให้ศาลสืวพุาิไนล้ ่นอหิ้าก่าิถึอกาหิดนิั ิัด
สืวพุาิิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕๕/๑ โดุาาศุั เนหิตาุา่ อใดาุา่ อหิ่ึอใิ ๒ ปรบการ คืา
(๑) พุาิโจากท์ ีเนหิตขดั ขา้ อไท่าาจทาสืวพุาิิาทกาหิดิดั ขาอศาลได้ หรืา
(๒) เนกรอนา่ จบเนป็ิการุากา่ีจบิาพุาิโจากท์ าสืวิาทาี่ศาลิดั ไน้
เนทื่าศาลไดร้ ัวคาร้าอขาอพิกั อาิาุั การขาใหส้ ืวพุาิวตคคลไนล้ ่นอหิา้ หลอั ฟ้าอคดี
ิ่าศาลิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕๕/๑ ศาลจบิา้ อพนจารณาส่ัอคาร้าอโดุดาเนินิการแจอ้ ใหพ้ ิกั อาิ
าุั การโจาก์ าิาุจาเนลุาราว แลบหทาุเนรีุกหรืาเนวนกินั จาเนลุทาศาลใินิั ิดั ดน้ ุ ศาลคนรส่ัอ
คาร้าอนา่
“พยานโจทก์มีเหตุขัดข้องไม่อาจมาศาลตามกาหนดนัด จึงอนุญาตให้โจทก์นาพยาน
ปาก นาง ก. เข้าสืบก่อนได้ ในวนั ท่ี........เวลา........ หมายแจ้งวนั นัดให้โจทก์ จาเลย ทนายจาเลย
และนายประกนั ทราบ”
๒.๒ กรณีคู่คนาทฝ่ าุหิ่ึอฝ่ าุใดขาให้ศาลสืวพุาิหลกั ฐาิาี่เนกีุ่นกวั ปรบเนด็ิ
สาคาั ใิคดีไนล้ ่นอหิา้ ก่าิถึอกาหิดนิั ิดั สืวพุาิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๒ นรรคาา้ ุ
เนพราบทีเนหิตจาเนป็ิเนพ่ืาปรบโุชิ์แห่อคนาทุิต นรรรท หากศาลพนจารณาแลน้ ทีคาสั่อาิตาาิใหส้ ืว
พุาิหลกั ฐาิไนล้ ่นอหิา้ ก่าิถึอกาหิดนิั ิดั สืวพุาิ ศาลจบิา้ อดาเนินิการแจอ้ ให้คู่คนาท
าราว แลบหทาุเนรีุกหรืาเนวนกินั จาเนลุทาศาลใินิั ิดั ดน้ ุเนช่ิเนดีุนกิั
ตัวอย่างการจดรายงานกระบวนพิจารณา กรณีจาเลยขอให้สืบพยานไว้
ล่วงหน้าก่อนถงึ กาหนดวนั นัดสืบพยานจาเลย
“นดั สืบพยานโจทก์ โจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
จาเลยย่ืนคาร้องว่า นาง ก. พยานจาเลยปากสาคัญกาลงั จะเดินทางไปประเทศ
สหรัฐอเมริกา และจะไม่เดินทางกลับประเทศไทยอีก จาเลยจาเป็นต้องอ้างนาง ก. เป็นพยาน แต่
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๘๙
เนื่องจากคดีอย่ใู นระหว่างสืบพยานโจทก์ จาเลยจึงขออนุญาตให้ศาลสืบพยานจาเลยเฉพาะปาก
นาง ก. ก่อน ซึ่งจาเลยเตรียมพยานมาพร้อมสืบ
สาเนาให้โจทก์และสอบแล้ว โจทก์แถลงไม่คัดค้าน
เห็นว่า คาร้องของจาเลยเป็นเร่ืองท่ีจาเลยเกรงว่าพยานปากนาง ก. จะเป็นการ
ยากที่จะนามาสืบในภายหลัง ประกอบกับโจทก์ไม่คัดค้าน กรณีมีเหตุสมควร จึงอนุญาตให้
จาเลยนาพยานปากนาง ก. เข้าสืบล่วงหน้าก่อนถึงกาหนดวันนัดสืบพยานจาเลย ตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๓/๒ วรรคสอง จนจบปาก จาเลยอ้างส่งเอกสาร ...
ฉบบั ศาลรับไว้ หมาย ล…. ถึง ล…. ให้รวมสานวน
โจทก์แถลงขอเล่ือนไปสืบพยานโจทก์ต่อในนดั หน้า
สอบจาเลยแล้วไม่ค้าน
อนญุ าตให้เลื่อนไปนดั สืบพยานโจทก์ต่อในวนั ที่..................เวลา..........น.”
ข้อสังเกต
(๑) การสืวพุาิไนล้ ่นอหิา้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ านน แลบ ๕๕/๑ เนป็ ิกรณีาี่
จาเนป็ิหรืาทีเนหิตขดั ขา้ อเนกีุ่นกวั พุาิวตคคลเนา่าิ้ิั ส่นิการสืวพุาิไนล้ ่นอหิา้ ิาททาิรา
๑๗๓/๒ นรรคสาอ เนป็ ิกรณีา่ีจาเนป็ ิหรืาทีเนหิตขดั ขา้ อเนกีุ่นกวั พุาิาตกชินดา้อั พุาิวตคคล
พุาินิั ถตแลบพุาิเนากสารดน้ ุ หากพุาินิั ถตหรืาพุาิเนากสารจบสูาหาุ ถูกาาลาุ กข็ า
สืวพุาินิั ถตหรืาพุาิเนากสารไนล้ ่นอหิา้ ิาททาิราิ้ีได้
(๒) วตคคลผูท้ ีสนารนุ่ืิคาร้าอขาให้ศาลสืวพุาิไนล้ ่นอหิา้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา
๒๓๗ านน ได้แก่ พิักอาิาัุการแลบผูิ้ ้าอหา แิ่การสืวพุาิไนล้ ่นอหิ้าิาททาิรา ๕๕/๑
พิักอาิาัุการโจาก์เนา่าิ้ัิาี่ทีสนารนุื่ิคาร้าอแลบใช้เนฉพาบการสืวพุาิโจาก์ ส่นิการ
สืวพุาิไนล้ ่นอหิ้า ิาททาิรา ๑๗๓/๒ นรรคสาอ เนป็ ิกรณีาี่ศาลเนห็ิสทคนรหรืาคู่คนาท
ฝ่ าุหิ่ึอฝ่ าุใดจบุ่ืิคาร้าอขาก็ได้ ฝ่ าุจาเนลุหรืาผูเ้นสีุหาุา่ีเนป็ ิโจาก์ฟ้าอคดีเนาอก็าาจขา
สืวพุาิขาอิิไนล้ ่นอหิา้ ได้
(๓) กรณีคู่คนาทหรืาศาลเนห็ิสทคนรให้ทีการสืวพุาิหลกั ฐาิา่ีเนกีุ่นกวั ปรบเนด็ิ
สาคาั ใิคดีไนล้ ่นอหิ้าก่าิถึอนิั ิดั สืวพุาิิาทคนาทใิทาิรา ๑๗๓/๒ นรรคสาอ ให้ิา
ทาิรา ๒๓๗ านน ทาวอั ควั ใชโ้ ดุาิตโลท ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ ิรี นรรคหิ่ึอ ดอั ิ้ิั ศาล
สาทารถสืวพุาิหลกั ฐาิโจากล์ วั หลอั จาเนลุได้ แิ่าิาุจาเนลุทีสนารนซักคา้ ิ หากเนป็ ิการ
สืวพุาิจาเนลุ โจากก์ ท็ ีสนารนซกั คา้ ิ เนทื่าศาลไดร้ ัวคาร้าอศาลจบิา้ อแจอ้ คู่คนาทาีกฝ่ าุาราว
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๐
๒.๓ กรณีคู่คนาทหรืาศาลเนห็ิสทคนรใหิ้ รนจพนสูจิ์พุาิหลกั ฐาิาาอนนาุาศาสิร์
าิั สาคาั โดุนนรีการาาอนาน ุาศาสิร์ ิาท ป.น.น า.ทาิรา ๒๔๔/๑ นรรคสาท โดุาาศุั เนหิตาุา่ อใด
าุา่ อหิ่ึอใิ ๒ ปรบการ คืา
(๑) เนป็ิพุาิหลกั ฐาิาี่จบสาทารถพนสูจิ์ให้เนห็ิถึอขา้ เนาจ็ จรนอา่ีาาจาาใหศ้ าล
นิน นจฉุั ช้ีขาดคดีไดโ้ ดุไท่ิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิาื่ิาีก
(๒) ทีเนหิตาิั คนรเนช่ืานา่ หากทีการเนิ่นิชา้ กน่าจบิาพุาิหลกั ฐาิาาอนนาุาศาสิร์
าัิ สา คัาท า สื วใ ิ ภา ุหิ้า พ ุา ิ หลักฐ า ิ ิ้ ัิ จบ สู าเนสี ุไ ปหรื าุา กแ ก่ กา ริรนจพน สู จิ์
ตารางเปรียบเทยี บการสืบพยานไว้ล่วงห
เรื่องทจ่ี ะเปรียบเทยี บ มาตรา ๒๓๗ ทวิ มาตรา ๒๓๗ ตรี
๒๓๗ ตรี วรรคหนึ่ง วรรคสอง
(๑) ช่นอรบุบเนนลา
การสืวพุาิล่นอหิา้ ก่าิฟ้าอคดีิ่าศาล
(๒) ชินดขาอพุาิ
(๑) พุาิวตคคล พุาิหลกั ฐาิาาอนาน ุาศาสิร์
(๓) เนหิจต าเนป็ิาี่จบิา้ อ
สืวพุาิลน่ อหิา้ (ทาิรา ๒๓๗ าน)น เนา่าิ้ิั
(๒) พุาิผเู้นช่ีุนชาาแลบ
พุาิหลกั ฐาิาาอนาน ุาศาสิร์
(ทาิรา ๒๓๗ ิรี นรรคหิ่ึอ)
(๑) พุาิวตคคลจบเนดนิาาอไป (๑) เนป็ิพุาิหลกั ฐาิาี่จบ
ิากราชาาณาจกั รไท่ทีาี่าุเู่นป็ ิ สาทารถพนสูจิ์ใหเ้นห็ิถึอ
หลกั แหล่อหรืาาุหู่ ่าอไกล ขา้ เนาจ็ จรนอาิั สาคาั ใิคดีได้
(๒) จบทีการุอ่ต เนหุอน กวั พุาิ (๒) ทีเนหิตาิั คนรเนช่ืานา่
(๓) เนหิตาื่ิา่ีุากแก่การิา หากทีการเนิ่นิชา้ กนา่ จบิาสืว
พุาิทาสืวใิภาุหลอั พุาิหลกั ฐาิิ้ิั จบสูาเนสีุไป
หรืาุากแก่การิรนจพสน ูจิ์
(๔) วคต คลผรู้ นเนร่นทหรืา (๑) พิกั อาิาุั การ (๑) พิกั อาิาุั การ
ร้าอขาใหส้ ืว (๒) ผิู้ า้ อหา (๒) ผิู้ า้ อหา
(๕) สืวพุาิขาอใคร (๑) พิกั อาิาุั การ (๑) พิกั อาิาุั การ
(๒) ผิู้ า้ อหา (๒) ผิู้ า้ อหา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๑
หน้าก่อนและหลงั ฟ้องคดีต่อศาล
มาตรา ๑๗๓/๒ วรรคสอง มาตรา ๕๕/๑ มาตรา ๒๔๔/๑
๒๓๗ ตรี วรรคหน่ึง วรรคสาม
(๑) พุาิวตคคล ก่าิถึอนิั สืวพุาิ พุาิหลกั ฐาิาาอ
(๒) พุาินิั ถต พุาิวตคคลเนา่าิ้ิั นาน ุาศาสิร์เนา่าิ้ิั
(๓) พุาิเนากสาร
ใิกรณีจาเนป็ ิเนพ่ืาปรบโุชิ์ (๑) พุาิโจากท์ เีนหิขต ดั ขา้ อ (๑) เนป็ิพุาิหลกั ฐาิา่ีจบ
แห่อคนาทุิต นรรรท ไท่าาจทาศาลิาทกาหิดิดั สาทารถพสน ูจิใ์ หเ้นห็ิถึอ
ขาอศาลได้ ขา้ เนาจ็ จรนอา่ีาาจาาใหศ้ าล
(๑) ศาลเนห็ิสทคนรเนาอ (๒) เนกรอนา่ จบเนป็ ิการุาก นิน นจฉุั ช้ีขาดคดีไดโ้ ดุไท่
(๒) คูค่ นาทร้าอขา าี่จบิาพุาิโจากท์ าสืว ิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิาื่ิาีก
(๑) พุาิโจาก์ ิาทา่ีศาลิดั ไน้ (๒) ทีเนหิตาิั คนรเนช่ืานา่ หากที
(๒) พุาิจาเนลุ การเนิ่นิชา้ กนา่ จบิาสืว
พิกั อาิาุั การ พุาิหลกั ฐาิิ้ิั จบสูาเนสีุ
ไปหรืาุากแก่ิรนจพสน ูจิ์
พุาิโจากเ์ นา่าิ้ ิั
(๑) ศาลเนห็ิสทคนรเนาอ
(๒) คู่คนาทร้าอขา
(๑) พุาิโจาก์
(๒) พุาิจาเนลุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๒
ส่วนท่ี ๒
คดแี พ่งเกย่ี วเนื่องกบั คดอี าญา
(คดอี าญาสินไหม)
๑. คดที ี่พนักงานอยั การเป็ นโจทก์
๑.๑ การสั่งฟ้อง
ส่ัอฟ้าอเนช่ิเนดีุนกวั คดีาาาา เนช่ิ “ประทับฟ้อง” หรืา “ประทับฟ้อง หมายขัง
เบิกจาเลยมาสอบคาให้การ” เนป็ิิิ้
๑.๒ การสั่งคาร้องของผู้เสียหายที่ขอให้บังคับจาเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตาม
ป.ว.ิ อ. มาตรา ๔๔/๑
๑.๒.๑ คดีา่ีทีการสืวพุาิ
ผเู้นสีุหาุิา้ อุิ่ื คาร้าอก่าิเนรน่ทสืวพุาิ
- กรณีุิ่ื ก่าินิั ิดั ิรนจพุาิหลกั ฐาิหรืานิั ิดั พร้าทเนพื่ากาหิด
นัิิัดสืวพุาิ ส่ัอน่า “รับคาร้ อง สาเนาให้ โจทก์และจาเลย นัดพร้ อมผู้ร้ องและจา เลย
เพื่อประนอมข้อพิพาทในวันนัดตรวจพยานหลักฐาน/วันนัดพร้ อมเพื่อกาหนดวันนัดสืบพยาน
หากจาเลยประสงค์จะให้การกใ็ ห้ยื่นเป็นหนังสือหรือแถลงต่อศาลก่อนหรือในวนั นัดดังกล่าว”
- กรณีุื่ิภาุหลัอนัิิัดิรนจพุาิหลักฐาิหรืานัิิัดพร้าท
เนพ่าื กาหิดนิั ิดั สืวพุาิส่อั นา่ “รับคาร้อง สาเนาให้โจทก์และจาเลย นัดพร้อมผ้รู ้องและจาเลย
เพื่อประนอมข้อพิพาท หากจาเลยประสงค์จะให้การกใ็ ห้ยื่นเป็ นหนังสือหรือแถลงต่อศาล
ก่อนหรือในวันนัด เบิกจาเลยมาในวันนัด/หมายแจ้งวันนัดให้จาเลยทราบ ไม่มีผู้รับให้ปิ ด”
- กรณีุิื่ เนทื่าใกลจ้ บถึอนิั สืวพุาิ ส่ัอน่า “รับคาร้ อง สาเนาให้โจทก์
และจาเลยทราบในวนั สืบพยาน นัดพร้อมผ้รู ้องและจาเลยเพื่อประนอมข้อพิพาทในวนั สืบพยาน
และรอสอบคาให้การจาเลยในวนั นดั ”
๑.๒.๒ คดีาี่ไท่ทีการสืวพุาิ
ผเู้นสีุหาุิา้ อุิ่ื คาร้าอก่าิศาลนิน นจฉุั ช้ีขาดคดีาาาา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๓
- กรณีุิ่ื ก่าินิั ิดั สาวคาใหก้ ารจาเนลุ สั่อน่า “รับคาร้อง สาเนาให้โจทก์
และจาเลยในวนั นดั สอบคาให้การจาเลย นัดพร้อมผ้รู ้องและจาเลยเพื่อประนอมข้อพิพาท ในวนั
นดั สอบคาให้การจาเลยและรอสอบคาให้การจาเลยในคดีส่วนแพ่งในวนั นัดดงั กล่าว”
- กรณีุิ่ื ใินิั ิดั สาวคาใหก้ ารจาเนลุ สอ่ั นา่ “รับคาร้อง สาเนาให้โจทก์
และจาเลย เบิกจาเลยเพื่อสอบคาให้การและประนอมข้อพิพาท”
- กรณีุิื่ หลอั จากสาวคาใหก้ ารจาเนลุแลน้ แิ่ก่าินิั ิดั ฟัอคาพนพากษา
สั่อน่า “รับคาร้ อง สาเนาให้โจทก์และจาเลยในวันนัดฟังคาพิพากษา นัดพร้ อม ผู้ร้ องและจาเลย
เพื่อประนอมข้ อพิพาทในวันนัดฟั งคาพิพากษาและรอ สอบคาให้ การจาเลยในคดีส่ วนแพ่ ง
ในวันนัดดังกล่าว”
๑.๓ การย่ืนคาให้การในคดสี ่วนแพ่งตาม ป.ว.ิ อ. มาตรา ๔๔/๒
ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๒ กาหิดเนก่ีุนกวั นนรีการุื่ิคาให้การจาเนลุใิกรณีาี่ทีการุืิ่
คาร้าอิาททาิรา ๔๔/๑ ไนโ้ ดุเนฉพาบซ่ึอแิกิ่าอจากการุิื่ คาใหก้ ารใิคดีแพ่อสาทาั กล่านคืา
กฎหทาุกาหิดให้ศาลเนป็ ิผูส้ าวคาให้การจาเนลุ โดุไท่ทีกาหิดเนนลาแิ่ิาิ ซ่ึอศาลาาจ
ดาเนินิการใินิั ิดั สาวคาให้การคดีาาาาหรืานิั ิดั ิรนจพุาิหลกั ฐาิหรืานิั ิดั พร้าท
แลน้ แิ่นา่ ผเู้นสีุหาุุิ่ื คาร้าอเนขา้ ทาใิช่นอเนนลาใด กรณีไท่าาจิา ป.น.น พ. ทาิรา ๑๗๗ นรรคหิ่ึอ
ทาใชว้ อั ควั จาเนลุจึอไท่ิา้ อุิ่ื คาใหก้ ารภาุใิกาหิดเนนลาสนวห้านิั ิวั แิ่ไดร้ ัวสาเนิาคาร้าอ
แลบการา่ีทาิรา ๔๔/๒ นรรคหิ่ึอ กาหิดน่า “หากจาเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์
จะให้การให้ศาลบันทึกไว้ ถ้าหากจาเลยประสงค์จะทาคาให้การเป็ นหนังสือ ให้ศาลกาหนด
ระยะเวลายื่นคาให้ การตามท่ี เห็นสมควรและเมื่อพนักงานอัยการสื บพยานเสร็จศาลจะอนุญาต
ให้ผ้เู สียหายนาพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าท่ีจาเป็น ...” แสดอใหเ้นห็ิน่าจาเนลุไท่ถูก
วอั ควั น่าจบิา้ อให้การเนหทืาิคดีแพ่อสาทาั เนิื่าอจากใิการนนินจฉัุเนรื่าอค่าสนิไหทาดแาิ
กฎหทาุปรบสอคจ์ บใหไ้ ดค้ นาทจากพุาิหลกั ฐาิขาอผเู้นสีุหาุเนป็ิสาคาั จึอไท่าาจิา ป.น.น พ.
ทาิรา ๑๗๗ นรรคสาอ แลบวาวาั าิั นนา่ ดน้ ุการขาดิดั ุิ่ื คาใหก้ าร ิาท ป.นน.พ. ทาใชว้ อั ควั
แก่การุิื่ คาใหก้ ารจาเนลุิาททาิรา ๔๔/๒ เนช่ิกิั
-กรณีาี่จาเนลุุิื่ คาใหก้ ารเนป็ิหิอั สืาเนขา้ ทาก่าินิั ิดั พร้าทเนพ่าื ปรบิาทขา้ พนพาา
ใหส้ อ่ั นา่ “รับคาให้การจาเลย สาเนาให้ผ้รู ้องในวนั นัด”
- กรณีา่ีจาเนลุไท่ไดุ้ ิื่ คาใหก้ ารเนขา้ ทาก่าินิั ิดั พร้าทเนพ่าื ปรบิาทขา้ พนพาา
เนท่ืาถึอนิั ิัดศาลิา้ อแจอ้ ให้จาเนลุาราวถึอคาร้าอขาอผูเ้นสีุหาุแลบสาวถาทคาให้การจาเนลุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๔
ใิคดีส่นิแพ่อ แลบจดราุอาิกรบวนิพนจารณา ดอั ิ้ี “... ศาลได้แจ้งให้จาเลยทราบถึงคาร้ อง
ของผ้เู สียหายแล้ว จาเลยให้การว่า ... / ไม่ประสงค์จะให้การ/แถลงขอย่ืนคาให้การเป็นหนังสือ
ภายใน …………... ซึ่งศาลเห็นควรอนญุ าต”
๑.๔ การจดรายงานกระบวนพจิ ารณาในวนั นัดพร้อมเพื่อประนอมข้อพพิ าท
เนท่ืาถึอนิั ิดั พร้าทเนพ่ืาปรบิาทขา้ พนพาา ศาลาาจไกล่เนกลีุ่เนว้ืาอิิ้ หากผูร้ ้าอแลบ
จาเนลุไท่าาจิกลอหรืาปรบิีปรบิาทกิั แลบใิคดีาาาา จาเนลุใหก้ ารปฏนเนสร คนรจดราุอาิ
กรบวนิพนจารณาน่า “ให้นาคดีเข้าสู่กระบวนการประนอมข้อพิพาท ให้เจ้าหน้าท่ีแจ้งวันนัดให้
ผ้รู ้องและจาเลยทราบ นดั ฟังผลการประนอมข้อพิพาทในวนั ท่ี ………...”
แิ่ถา้ ใิคดีาาาา จาเนลุให้การรัวสารภาพแลบศาลเนห็ิน่าคดีส่นิแพ่อจาเนป็ ิิา้ อที
การสืวพุาิเนพ่นทเนินท หากศาลเนห็ิคนรให้พนพากษาคดีาาาาไปก่าิ คนรจดราุอาิกรบวนิ
พนจารณาน่า “เนื่องจากจาเลยให้การรับสารภาพในคดีส่วนอาญาและกรณีมีความจาเป็ นต้อง
สืบพยานเพ่ิมเติมในคดีส่วนแพ่ง จึงเห็นสมควรพิพากษาคดีอาญาไปก่อน และได้อ่านคาพิพากษา
คดีส่วนอาญาให้คู่ความฟังในวันนีแ้ ล้ว ให้นาคดีส่วนแพ่งเข้าสู่กระบวนการประนอมข้อพิพาท
ให้เจ้าหน้าท่ีแจ้งวันนัดให้ผ้รู ้ องและจาเลยทราบ นัดฟังผลการประนอมข้อพิพาทหรือสืบพยาน
ผ้รู ้องและพยานจาเลยในวนั ที่ ………...”
๑.๕ การสืบพยานเฉพาะคดสี ่วนแพ่งในกรณที ศี่ าลมคี าพพิ ากษาในคดสี ่วนอาญาไปก่อน
๑.๕.๑ ปรบเนด็ิใิการสืวพุาิคดีส่นิแพ่อทีเนพีุอปรบเนด็ิเนดีุนคืา
“ค่าสินไหมทดแทนมเี พียงใด”
๑.๕.๒ ถา้ ทีการาตารรณ์คาพนพากษาคดีส่นิาาาา ก่าิส่อสาินิไป
ศาลาตารรณ์ ใหถ้ ่าุสาเนิาไนห้ ิ่ึอชตดเนพืา่ ใชใ้ ิการดาเนินิคดีส่นิแพอ่
๑.๕.๓ าอค์คณบาี่พนจารณาพนพากษาคดีาาาาคนรกาหิดนิั ิัดฟัอผล
การปรบิาทขา้ พนพาาแลบกาหิดนิั ิัดสืวพุาิผูร้ ้าอแลบพุาิจาเนลุสาหรัวคดีส่นิแพ่อ
โดุจบิดั สืวพุาิผรู้ ้าอแลบพุาิจาเนลุไปใินิั เนดีุนกิั หรืาหลาุนิั ข้ึิาุ่กู วั จาินิพุาิ
ขาอแิ่ลบฝ่ าุ
๑.๕.๔ ใิการสืวพุาิเนฉพาบคดีส่นิแพ่อไท่จาิา้ อสืวพุาิิ่าหิา้ จาเนลุ
ดอั ิ้ิั แทจ้ าเนลุไท่ทาศาลกส็ าทารถดาเนินิการสืวพุาิไปได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๕
๑.๕.๕ ใิกรณีาี่ผรู้ ้าอหรืาจาเนลุไท่ทาศาลใินิั ิดั สืวพุาิ ไท่ถืานา่ ฝ่ าุา่ีไท่ทา
ขาดิดั พนจารณา เนิื่าอจากนิั ิดั ดอั กล่านไท่ใช่นิั สืวพุาิิาท ป.น.น พ. ฝ่ าุา่ีไท่ทาเนพีุอเนสีุสนารน
ใิการเนสิาพุาิหลกั ฐาิขาอิิแลบถาทคา้ ิพุาิขาอาีกฝ่ าุหิ่ึอา่ีสืวใินิั ิ้ิั
๑.๕.๖ เนท่ืาสืวพุาิเนสร็จ ใหา้ าคาพนพากษาคดีส่นิแพ่อาีกฉววั หิ่ึอ โดุใช้
หทาุเนลขคดีแดอแลบคดีดาเนดนท
๑.๕.๗ การาตารรณ์หรืาฎีกาคาพนพากษาคดีเนฉพาบส่นิแพ่อโดุลาพอั เนป็ิไป
ิาท ป.น.น พ.
ข้อสังเกต
(๑) การุิื่ คาร้าอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ แลบการดาเนินิกรบวนิพนจารณาขาอ
ผเู้นสีุหาุเนก่ีุนกวั คาร้าอดอั กล่านไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทใด ๆ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๓ นรรคหิ่ึอ)
แลบไท่นา่ ผูเ้นสีุหาุหรืาจาเนลุจบเนป็ิฝ่ าุา่ีแพค้ ดี ศาลไท่าาจสั่อใหฝ้ ่ าุาี่แพค้ ดีใชค้ ่ารรรทเนิีุท
แาิาีกฝ่ าุหิ่ึอ เนพราบ ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๕ กาหิดใหศ้ าลทีาาิาจสั่อใหช้ ดใชก้ ิั ไดเ้นฉพาบ
ค่ารรรทเนิีุทใิการวอั ควั คดีหรืาใิคดีแพ่อาี่ินดทากวั คดีาาาาาี่ผเู้นสีุหาุเนป็ิโจากห์ รืาา่ีฟ้าอ
โดุลาพอั
(๒) รบุบเนนลาใิการุื่ิคาร้าอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ หากเนป็ ิคดีาี่ทีการ
สืวพุาิ ผู้เนสีุหาุิ้าอุ่ืิก่าิเนรน่ทสืวพุาิ ซ่ึอิาทเนจิิารทณ์ขาอกฎหทาุ หทาุถึอ
นิั สืวพุาิิาทปกินขาอคดีิ้ิั ไท่รนทถึอการสืวพุาิล่นอหิา้ เนพราบการสืวพุาิล่นอหิา้
ไท่าาจกาหิดเนนลาแิ่ิาิได้ แิ่ถ้าเนป็ ิคดีา่ีไท่ทีการสืวพุาิ ผูเ้นสีุหาุิา้ อุ่ืิก่าิศาล
นนินจฉัุช้ีขาดคดีาาาา ถา้ ุื่ิเนกนิกาหิดเนนลาดอั กล่านขา้ อิิ้ ให้สั่อน่า “ผู้เสียหายยื่นคาร้ องเม่ือ
เกินกาหนดเวลาที่กฎหมายบัญญัติไว้ ไม่รับคาร้ อง” าุ่าอไรก็ิาท รบุบเนนลาิาททาิราิ้ี
เนป็ิรบุบเนนลาิาทกฎหทาุนรน ีพนจารณาคนาทาาาา ซ่ึอาาจขุาุหรืาุิ่ ไดิ้ าท ป.น.น พ. ทาิรา ๒๓
ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ แิ่ถึอแทน้ ่าผูเ้นสีุหาุุ่ืิคาร้าอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ ไท่าิั
ผเู้นสีุหาุก็ุอั สาทารถิาคดีส่นิแพ่อไปุิ่ื ฟ้าอแุกิ่าอหากโดุทีสนารนขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุท
ศาลไดิ้ าท ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๔ นรรคสาอ
(๓) ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ นรรคสาท กาหิดน่า คาร้าอขาิาททาิรา ๔๔/๑ จบที
คาขาปรบการาื่ิาี่ทนใช่คาขาวอั ควั ให้จาเนลุชดใชค้ ่าสนิไหทาดแาิาิั เนิ่ืาอทาจากการกรบาา
คนาทผนดขาอจาเนลุใิคดีาาาาทนได้ ดัอิ้ัิ ผูเ้นสีุหาุจบขาให้ลอโาษจาเนลุใิข้าหาา่ืิ
า่ีพิกั อาิาุั การโจากไ์ ท่ไดฟ้ ้าอไท่ได้ เนพราบทนใช่เนป็ิการขาใหช้ ดใชค้ ่าสนิไหทาดแาิ หรืา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๖
จบขาใหศ้ าลพนพากษาใหจ้ าเนลุรัวเนดก็ าี่เนกนดจากการา่ีผเู้นสีุหาุถูกจาเนลุข่ทขืิกรบาาชาเนราไท่ได้
แทจ้ าเนลุจบถูกฟ้าอใิขา้ หาข่ทขืิกรบาาชาเนราก็ิาท เนพราบเนป็ ิคาขาให้รัวราอสถาิบขาอ
วตคคลทนใช่การเนรีุกเนาาค่าสนิไหทาดแาิ หรืาใิกรณีา่ีพิักอาิาัุการโจาก์ฟ้าอจาเนลุ
ใิขา้ หาาาร้าุร่าอกาุผเู้นสีุหาุจบุิ่ื คาร้าอขาใหจ้ าเนลุชดใชเ้นอนิาี่ฉา้ โกอไปไท่ได้ เนพราบทนใช่
ค่าสนิไหทาดแาิาิั เนิื่าอทาจากการกรบาาผดน าี่ถูกฟ้าอร้าอ
(๔) ป.น.น า. ทาิรา ๔๔/๑ นรรคสาอ วาั าิั นใหถ้ ืาน่าคาร้าอขาอผเู้นสีุหาุเนป็ิคาฟ้าอ
ิาทวาวาั าิั นแห่อ ป.นน.พ. ซ่ึอหทาุคนาทน่าผูร้ ้าอาุู่ใิฐาิบาุ่าอเนดีุนกวั โจาก์ใิคดีแพ่อ
ดอั ิ้ิั หากผรู้ ้าอิาคดีิ้ีไปฟ้าอุอั ศาลาี่พนจารณาคดีแพ่อาีก ิา้ อถืานา่ เนป็ิฟ้าอซา้ ิหรืาฟ้าอซ้า
แลน้ แิ่กรณี หรืาถา้ ผรู้ ้าอเนพกน เนฉุไท่ดาเนินิคดีภาุใิเนนลาา่ีกาหิด ศาลาาจถืานา่ เนป็ิการาน้อฟ้าอ
แลบทีคาส่ัอจาหิ่าุคดีส่นิแพ่อได้
(๕) คดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ ิโจาก์ ซ่ึอทีคาขาใหค้ ืิหรืาใชร้ าคาารัพุิ์ าท ป.นน.า.
ทาิรา ๔๓ ินดทากวั ฟ้าอาาาา ไท่ิา้ อเนรีุกค่ารรรทเนิีุท แทผ้ ูเ้นสีุหาุจบขาเนขา้ เนป็ิโจากร์ ่นทดน้ ุ
โจากร์ ่นทกไ็ ท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทาีก (ฎีกาา่ี ๑๑๐๓-๑๑๐๔/๒๔๙๖) ส่นิปัาหาา่ีนา่ เนทื่าศาลช้ิั ิิ้
พนพากษาุกฟ้าอใิคดีา่ีพิกั อาิาุั การเนป็ ิโจากแ์ ลบผูเ้นสีุหาุซ่ึอเนป็ ิโจากร์ ่นทุ่ืิาตารรณ์
ขาใหค้ ืิหรืาใชร้ าคาารัพุโ์ ดุลาพอั จบิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทหรืาไท่ิ้ิั เนดนทศาลฎีกาไดน้ าอแิน
วรราัดฐาิน่า กรณีดัอกล่านโจาก์ร่นทจบิ้าอเนสีุค่ารรรทเนิีุทดัอคดีแพ่อ า้ัอิ้ี ิาทิัุ
คาพนพากษาศาลฎีกาาี่ ๘๒๗/๒๔๙๑, ๗๗๐/๒๔๙๙ แลบ ๑๔๔๓/๒๕๑๑ แิ่เนทื่าทีการแกไ้ ข
ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๓ นรรคหิ่ึอ เนป็ิน่า “ในคดีพนักงานอัยการเป็นโจทก์ซึ่งมคี าร้องให้คืนหรือ
ใช้ราคาทรัพย์สินติดมากบั ฟ้องอาญาตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๔๓ หรือมีคาขอของผ้เู สียหายขอให้บงั คับ
จาเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทน มิให้เรียกค่าธรรมเนียม ...” ดอั ิ้ัิ การา่ีโจาก์ร่นทซ่ึอเนป็ ิ
ผเู้นสีุหาุ ทีคาขาใหว้ อั ควั จาเนลุชดใชค้ ่าสนิไหทาดแาิ ไท่นา่ คาขาิ้ิั จบาุใู่ ิคาร้าอาีุ่ิ่ื ิาท
ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ หรืาจบเนป็ ิคาขาาา้ ุาตารรณ์กิ็ าท ผูเ้นสีุหาุไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุท
าีกิ่าไปิาทวาวาั าิั นา่ีแกไ้ ขใหท่ิ้ี าิ่ึอ ใิกรณีา่ีศาลเนห็ิน่าผูเ้นสีุหาุเนรีุกเนาาค่าสนิไหท
าดแาิสูอเนกนิสทคนร หรืาดาเนินิคดีโดุไท่สตจรนิ ให้ศาลทีาาิาจส่ัอให้ผูเ้นสีุหาุชารบ
ค่ารรรทเนิีุทา้อั หทดหรืาแิ่เนฉพาบวาอส่นิภาุใิรบุบเนนลาา่ีศาลกาหิดกไ็ ด้ แลบถา้ ผูเ้นสีุหาุ
เนพกน เนฉุไท่ปฏนวิั นิาทคาส่อั ศาล ใหถ้ ืานา่ เนป็ิการาน้อฟ้าอใิคดีส่นิแพอ่ ิ้ิั
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๗
(๖) เนท่ืาศาลพพน ากษาใหจ้ าเนลุใชค้ ่าสนิไหทาดแาิแก่ผเู้นสีุหาุใิคดีา่ีพิกั อาิาุั การ
เนป็ิโจาก์ หากผูเ้นสีุหาุขาให้ทีการวอั ควั คดีใิส่นิแพ่อ ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทการวอั ควั คดี
เนช่ิคดีแพอ่ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๓ นรรคสาอ
(๗) ใิกรณีาี่ผูเ้นสีุหาุซ่ึอุื่ิคาร้าอิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ เนป็ ิคิุากจิ
ไท่สาทารถจดั หาาิาุคนาทดาเนินิคดีไดเ้นาอ ศาลทีาาิาจิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่ผูเ้นสีุหาุิ้ิั ได้
แลบาิาุคนาททีสนารนไดร้ ัวเนอนิราอนลั แลบค่าใชจ้ ่าุิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๒ นรรคสาอ ศาลคนร
ทีหิอั สืาแจอ้ สนารนให้ผูเ้นสีุหาุาราวน่า ผูเ้นสีุหาุาาจเนรีุกร้าอค่าสนิไหทาดแาิพร้าทดากเนว้ีุ
จากจาเนลุใิคดีาาาาาี่พิกั อาิาุั การเนป็ ิโจาก์ แลบขาให้ศาลิ้อั าิาุคนาทให้แก่ผูเ้นสีุหาุ
า่ีุากจิได้
(๘) การิ้อั าิาุคนาทใหแ้ ก่ผเู้นสีุหาุิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๒ นรรคสาอ ิา้ อปรากฏ
นา่ ผเู้นสีุหาุิ้ิั ไดุ้ ิื่ คาร้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๔๔/๑ เนขา้ ทาแลน้ ซ่ึอาาจเนกนดขา้ สอสัุน่าผูเ้นสีุหาุ
จบสาทารถเนขีุิคาร้าอดน้ ุิิเนาอไดา้ ุา่ อไร แิ่เนท่ืาพนจารณาคนาทใิทาิรา ๔๔/๑ นรรคสาอ แลน้
จบเนห็ิไดน้ า่ กฎหทาุไท่ปรบสอคจ์ บใหศ้ าลเนคร่อครัดกวั แววพนรีใิการุิื่ คาร้าอ จึอไดก้ าหิดนา่
ถา้ คาร้าอขาดสารบสาคาั ใิเนร่ืาอใดกใ็ ห้สั่อใหผ้ ูร้ ้าอแกไ้ ขก่าิ ไท่พึอาี่จบส่ัอไท่รัวคาร้าอไปาิั าี
แลบใิาาอปฏนวิั นศาลาาจจดั เนิรีุทแววพนทพค์ าร้าอิาททาิรา ๔๔/๑ ใหผ้ ูเ้นสีุหาุสาทารถเนินท
ขา้ คนาทได้ดน้ ุิิเนาอ หรืาทีเนจา้ หิ้าา่ีศาลคาุให้คาแิบิาใิการกรากคาร้าอ แลบเนทื่าทีการ
ิ้อั าิาุคนาทให้แก่ผูเ้นสีุหาุแลน้ หากาิาุผูร้ ้าอเนห็ิน่าคาร้าอุอั ทีขา้ วกพร่าอกส็ าทารถขา
แกไ้ ขเนพ่ทน เนินทไดา้ ีก
(๙) ใิกรณีาี่ผเู้นสีุหาุซ่ึอุิื่ คาร้าอไนิ้ าท ป.น.น า. ทาิรา ๔๔/๑ ิาุลอใิรบหนา่ อพจน ารณา
การรัวทรดกคนาทเนป็ิไปิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๔๒ ถึอทาิรา ๔๔ ดอั ิ้ิั ถา้ ุอั ไท่ปรากฏน่าทีผเู้นขา้ รัว
ทรดกคนาท ศาลาาจทีคาสอ่ั ใหเ้นลื่าิคดีเนฉพาบคดีส่นิแพ่อ (เนกีุ่นกวั การสืวพุาิเนรื่าอค่าสนิไหท
าดแาิ) าากไปก่าิเนพ่ืาสืวหาวตคคลเนขา้ รัวทรดกคนาท ส่นิคดีาาาาให้ดาเนินิการิ่าไป
โดุไท่จาิา้ อราคดีส่นิแพ่อ
(๑๐) แทศ้ าลจบุกฟ้าอคดีส่นิาาาา ศาลกุ็ อั ทีาาิาจสั่อใหจ้ าเนลุคืิหรืาใชร้ าคาารัพุ์
แก่ผเู้นสีุหาุได้ (ฎีกาา่ี ๑๐๓๙/๒๕๑๖ (ปรบชตทใหา่) แลบ ๑๖๕๗/๒๕๒๐) คาพนพากษาศาลฎีกา
ขา้ อิิ้ เนป็ิคาพนพากษาก่าิทีการแกไ้ ขเนพ่นทเนินท ป.น.น า. ทาิรา ๔๔/๑ แิ่เนิื่าอจากเนป็ิการพนพากษา
ิาทหลกั การ ป.น.น า. ทาิรา ๔๗ จึอสาทารถิาทาใชก้ วั คดีาี่ทีคาร้าอิาท ทาิรา ๔๔/๑ ดน้ ุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๘
(๑๑) แทศ้ าลจบทีคาสั่อให้ิาคดีส่นิแพ่อเนขา้ สู่กรบวนิการปรบิาทขา้ พนพาา
แิ่การดาเนินิคดีใิส่นิาาาาิา้ อดาเนินิการิ่าไป เนช่ิ หากคดีาาาาุอั ิา้ อทีการสืวพุาิ
เนพราบจาเนลุให้การปฏนเนสรหรืาเนป็ ิการสืวพุาิปรบกาวคารัวสารภาพ ก็ิา้ อกาหิดนิั ิดั
ิรนจพุาิหลกั ฐาิหรืานิั ิดั สืวพุาิิ่าไป ส่นิการิดั สืวพุาิสาหรัวคดีส่นิแพ่อิ้ัิ
เนิ่ืาอจากทีปรบเนดิ็ เนก่ีุนกวั จาินิค่าสนิไหทาดแาิเนพีุอปรบเนด็ิเนดีุน แลบุอั ทีกรบวนิการ
ปรบิาทข้าพนพาาซ่ึอาาจาาให้คดีิกลอกัิได้ ดัอิ้ัิ คนรกาหิดให้ผู้ร้าอสื วพุาิ
ใินิั เนดีุนกวั าี่พิกั อาิาุั การโจากส์ ืวพุาิเนสร็จ เนนิ้ แิ่เนห็ิไดช้ ดั น่า ไท่ทีเนนลาเนพีุอพากา็ าจ
กาหิดนิั สืวพุาิเนพ่ทน ใหา้ ีกหิ่ึอนิั สาหรัวการสืวพุาิผูร้ ้าอ ส่นิจาเนลุถา้ จบทีพุาิหกั ลา้ อ
พุาิขาอผรู้ ้าอกใ็ หส้ ืวไปพร้าทกวั การสืวพุาิใิส่นิาาาา
(๑๒) การเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๔๔/๑ ผเู้นสีุหาุาาจเนรีุกดากเนว้ีุ
ไดด้ น้ ุ ซ่ึอิ่าอจากกรณีพิกั อาิาุั การเนรีุกคืิหรืาใหใ้ ชร้ าคาารัพุส์ นิิาท ป.นน.า.ทาิรา ๔๓
ซ่ึอพิกั อาิาุั การไท่ทีสนารนเนรีุกดากเนว้ีุ (ฎีกาาี่ ๑๘๘๕/๒๕๕๕ แลบ ๑๕๗๔/๒๕๕๘)
๒. คดที ่ีราษฎรเป็ นโจทก์
๒.๑ การส่ังฟ้อง
สัอ่ ฟ้าอน่า “สาเนาให้จาเลย นัดไต่สวนมูลฟ้อง ให้โจทก์นาส่งหมายภายใน ….... วนั
ถ้าส่งไม่ได้ให้แถลงต่อศาลภายใน ….... วนั นับแต่วนั ส่งหมายไม่ได้ มิฉะน้ันถือว่าโจทก์ทิง้ ฟ้อง”
ข้อสังเกต
(๑) ใิคดีราษฎรเนป็ิโจาก์ แทศ้ าลุอั ไท่ปรบาวั ฟ้าอ ใิคดีส่นิแพ่อถืาน่า ผูถ้ ูกฟ้าอ
าุใู่ ิฐาิบจาเนลุแลน้ (ฎีกาา่ี ๑๙๑๕/๒๕๑๙)
(๒) ศาลาาจสั่อใหป้ น ดหทาุ ณ ภูทนลาเนิาขาอจาเนลุ หากทีขา้ เนาจ็ จรนอฟัอไดน้ ่าจาเนลุ
ทีภูทนลาเนิาา่ีแิ่ิาิ
๒.๒ การส่ังฟ้องเมื่อไต่สวนมูลฟ้องแล้ว
เนท่ืาไิ่สนิทูลฟ้าอแลน้ เนห็ินา่ คดีทีทูล สั่อนา่ “ศาลได้พิเคราะห์พยานหลักฐานโจทก์
ท่ีนาสืบในช้ันไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่า (ระบุเหตุผล) ๑๕ คดีโจทก์มีมูลตาม ………....
ให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา หมายเรียกจาเลยมาให้การ ให้โจทก์นาส่งหมายภายใน …... วัน และ
ให้นัดตรวจ พยานหลกั ฐาน/นดั พร้อมเพ่ือกาหนดวนั นัดสืบพยานโจทก์วนั ที่ ...... เวลา ....... น.”
๑๕ คาแนะนาประธานศาลฎีกาเก่ียวกบั การไตส่ วนมูลฟ้อง พ.ศ. ๒๕๕๖
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๓๙๙
คดีแพ่อเนกีุ่นเนิื่าอกวั คดีาาาา จาเนลุไท่ิา้ อุ่ิื คาให้การภาุใิ ๑๕ นิั (เนาีุวฎีกา
า่ี ๑๐๔๒-๑๐๔๓/๒๕๒๐ แลบ ๓๙๐๖/๒๕๓๖)
แิ่ถ้าไิ่สนิแล้นปรากฏน่าคดีไท่ทีทูลาาอาาาา ิ้าอาาคาพนพากษาุกฟ้าอ
โดุเนฉพาบสาหรัวศาลาาาา ศาลาาาากรตอเนาพใิ้ แลบศาลาาาาริวตรี เนทื่าคดีาาาาไท่ทีทูลแลน้
คดีส่นิแพ่อุา่ ทไท่าุใู่ ิาาิาจพนจารณาพนพากษา ศาลิา้ อสั่อไท่รัวฟ้าอคดีส่นิแพ่อแลบส่ัอคืิ
ค่ารรรทเนิีุทิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๕๑ (ทาิรา ๑๙๓/๑๗)
สาหรัวศาลจอั หนดั /ศาลแขนอใหส้ อ่ั รัวฟ้าอคดีส่นิแพ่อา่ีาุใู่ ิเนขิาาิาจไนพ้ นจารณา
ิ่าไป
๒.๓ การย่ืนและการส่ังคาขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสอง
โดุปกินคดีแพ่อาี่ฟ้าอรนทไปกวั คดีาาาาาี่ผูเ้นสีุหาุเนป็ ิโจาก์แลบคดีแพ่อาี่ที
การฟ้าอแุกิ่าอหากจากคดีาาาา ผูเ้นสีุหาุิา้ อชารบค่ารรรทเนิีุทดอั เนช่ิคดีแพ่อาน่ั ไป า้อั ิ้ี
ิาททาิรา ๒๕๔ นรรคหิ่ึอ าุ่าอไรก็ิาท วาวาั าิั นทาิรา ๒๕๔ นรรคสาอ กาหิดให้
ผเู้นสีุหาุซ่ึอเนป็ิโจากส์ าทารถขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลไดา้ ้อั ใิคดีแพ่อซ่ึอรนทาุกู่ วั คดีาาาา
แลบคดีแพอ่ าี่แุกฟ้าอิ่าอหากจากคดีาาาา โดุทีหลกั เนกณฑด์ อั ิ่าไปิ้ี
(๑) ผูา้ ี่ทีสนารนุืิ่ คาขาิา้ อเนป็ ิผูเ้นสีุหาุใิคดีาาาาเนา่าิ้ัิ วตคคลาี่ทนใช่
ผูเ้นสีุหาุใิคดีาาาาแทจ้ บรัวช่นอสนารนจากผเู้นสีุหาุทาฟ้าอไล่เนว้ีุจากจาเนลุไท่ทีสนารนุื่ิคาขา
ิาททาิราิ้ี เนช่ิ ผูร้ ัวปรบกิั ภุั ซ่ึอใชค้ ่าสนิไหทาดแาิแก่ผูเ้นสีุหาุ แทไ้ ดร้ ัวช่นอสนารนจาก
ผเู้นสีุหาุไปฟ้าอไล่เนว้ีุจากจาเนลุ ไท่าาจขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลิาททาิราิ้ี เนป็ิิิ้
(๒) ิา้ อเนป็ ิการฟ้าอจาเนลุใิคดีาาาาใหร้ ัวผนดาาอแพ่อ หากเนป็ ิกรณีา่ี
ผเู้นสีุหาุฟ้าอวตคคลาื่ิใหร้ ัวผดน จบไท่สาทารถขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลได้ เนช่ิ ผเู้นสีุหาุฟ้าอ
ผู้รัวปรบกัิภัุให้รัวผนดิาทสัาาาปรบกัิภัุา่ีาาไน้กัวจาเนลุ กรณีเนช่ิิ้ีจบขาุกเนน้ิ
ค่ารรรทเนิีุทศาลไท่ได้ แิ่ถ้าทีการฟ้าอจาเนลุใิคดีาาาาเนข้าทาเนป็ ิจาเนลุา่ี ๑ แลบผูร้ ัว
ปรบกิั ภุั เนป็ิจาเนลุา่ี ๒ เนช่ิิ้ีุา่ ทขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลได้
(๓) การุื่ิคาขาิา้ อุ่ืิพร้าทกวั คาฟ้าอ คาฟ้าอาตารรณ์หรืาคาฟ้าอฎีกา
เนา่าิ้ิั แลน้ แิ่น่าเนรน่ทขาใิช้ิั ศาลใด แิ่การุิ่ื จบิา้ อุิื่ ิ่าศาลช้ิั ิิ้ เนา่าิ้ิั แลบศาลช้ิั ิิ้
จบเนป็ิผพู้ จน ารณาสั่อคาขาโดุไท่ิา้ อคาิึอนา่ คดีาุใู่ ิช้ิั ศาลใด
(๔) การา่ีศาลช้ิั ิิ้ จบทีคาส่ัอาิตาาิใหุ้ กเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลได้ ิา้ อาุู่
ภาุใิเ้นอ่ืาิไข ๒ ปรบการ คืา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๐
ก. คดีาาาาา่ีฟ้าอิา้ อทีทูล
กล่านคืา ิา้ อทีการฟ้าอจาเนลุิ้ิั เนป็ิคดีาาาาแลน้ หากุอั ไท่ทีการฟ้าอ
คดีาาาา แท้โจาก์า่ีฟ้าอคดีแพ่อจบา้าอน่า ิิเนาอเนป็ ิผูเ้นสีุหาุแลบคดีขาอิิเนป็ ิคดีแพ่อ
เนกีุ่นเนิื่าอคดีาาาากไ็ ท่ทีสนารนไดร้ ัวุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลิาททาิราิ้ี ิากจากิ้ัิจบิา้ อ
ปรากฏดน้ ุนา่ ศาลใิคดีาาาาทีคาสอ่ั นา่ คดีทีทูลหรืาทีคาพนพากษานา่ จาเนลุไดก้ รบาาคนาทผนดแลน้
จึอจบาาใหโ้ จากท์ ีสนารนไดร้ ัวุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาล
ดัอิ้ัิ ใิาาอปฏนวัินเนท่ืาทีการุื่ิคาขาิาททาิราิ้ี ถ้าเนป็ ิการขา
ใิคดีาาาาซ่ึอฟ้าอรนทกิั ทากวั คดีแพอ่ ิา้ อราดูก่าินา่ คดีาาาาา่ีฟ้าอทีทูลหรืาไท่ จึอคนรส่ัอนา่
“รับคาขอ สาเนาให้จาเลย รอไว้สั่งเม่ือไต่สวนมูลฟ้องเสร็จแล้ว” แิ่ถา้ เนป็ ิการขาใิคดีแพ่อ
าี่แุกฟ้าอิ่าอหากจากคดีาาาาแลบโจาก์ทนได้แิวผลการไิ่สนิทูลฟ้าอ หรืาการดาเนินิ
คดีาาาาทาดน้ ุ คนรส่ัอน่า “รับคาขอ สาเนาให้จาเลย ให้ โจทก์ส่งหลักฐานการดาเนินคดีอาญา
ต่อศาลภายใน ….... วัน แล้วจะพิจารณาสั่งต่อไป” ส่นิคาฟ้าอคดีแพ่อาีุ่ื่ิทาพร้าทคาขา
ให้ส่ัอน่า “รอไว้สั่งหลังจากมีคาสั่งเก่ียวกับคาขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลแล้ว” แลบ
ข. การเนรีุกเนาาค่าสนิไหทาดแาิิ้ัิไท่เนกนิสทคนรแลบเนป็ ิไปดน้ ุ
คนาทสตจรนิ
เนอื่าิไขปรบการหลอั ิ้ีกฎหทาุไท่ไดว้ อั ควั น่าศาลจบิา้ อดาเนินิการไิ่สนิ
เนทื่าเนป็ ิเนช่ิิ้ีหากปรากฏหลกั ฐาิใิเนว้ืาอิิ้ น่าคดีาาาาา่ีฟ้าอทีทูลแลบไท่ปรากฏขา้ โิแ้ ุอ้
หรืาเนหิตาิั คนรสอสัุน่าโจากเ์นรีุกค่าสนิไหทาดแาิเนกนิสทคนรหรืาโดุไท่สตจรนิ ศาลจบทีคาสั่อ
าิตาาิใหุ้ กเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลไปโดุไท่ิา้ อไิ่สนิเนลุกไ็ ด้ แิ่หากศาลเนห็ิสทคนรไิ่สนิ
ใิปรบเนด็ิิ้ี ก็าาจดาเนินิการไิ่สนิิ่าจากการไิ่สนิทูลฟ้าอ แิ่ถา้ เนป็ ิคดีแพ่อา่ีแุกฟ้าอ
ิ่าอหากจากคดีาาาากา็ าจส่ัอใิคาขาน่า “รับคาขอ สาเนาให้จาเลย นัดไต่สวนคาขอ หมายแจ้ง
วนั นดั ให้จาเลยทราบ ให้โจทก์นาส่งในเจด็ วนั หากไม่มผี ้รู ับโดยชอบให้ปิ ด” ส่นิคาฟ้าอคดีแพ่อ
า่ีุิ่ื ทาพร้าทคาขาใหส้ อ่ั นา่ “รอไว้ส่ังเมื่อได้ไต่สวนคาขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลแล้ว”
(๕) คาส่อั ขาอศาลช้ิั ิิ้ ทีได้ ๓ ปรบการ คืา
ก. าิตาาิิาทคาขา ซ่ึอเนา่ากวั ุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลใหา้ ้อั หทด หรืา
ิาทจาินิาี่โจากข์ า
ข. ุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลให้วาอส่นิ ซ่ึอศาลาาจกาหิดจาินิเนอนิ
าีุ่กเนนิ้ ให้หรืาจาินิเนอนิา่ีโจาก์ิา้ อชารบไนใ้ ิคาส่ัอก็ได้ การุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๑
ให้วาอส่นิทกั เนกนดข้ึิใิกรณีา่ีโจาก์เนรีุกค่าสนิไหทาดแาิเนกนิสทคนร แลบกรณีเนช่ิน่าิ้ี
ศาลิา้ อกาหิดเนนลาใหโ้ จากช์ ารบค่ารรรทเนิีุทศาลาี่ไท่ไดร้ ัวุกเนนิ้ ดน้ ุ
ค. ุกคาขา ซ่ึอาาจเนกนดข้ึิไดใ้ ิกรณีา่ีจาเนลุไดใ้ ชค้ ่าสนิไหทาดแาิ
แก่โจากิ์ าทสทคนรแลน้ หรืาเนป็ ิกรณีา่ีโจาก์ฟ้าอคดีแพ่อโดุไท่สตจรนิเนพื่ากลิั่ แกลอ้ จาเนลุ
เนป็ิิิ้ แลบเนทื่าุกคาขาศาลิา้ อกาหิดเนนลาใหโ้ จากช์ ารบค่ารรรทเนิีุทศาลโดุเนร็น
าุ่าอไรก็ิาท คาส่ัอศาลา่ีใหุ้กคาขาหรืาไทุ่กเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาล
ิาททาิราิ้ี ไท่กรบาวสนารนขาอโจากา์ ี่จบขาุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลภาุใิ้ ป.น.น พ.
(๖) คู่คนาทจบาตารรณ์คาส่ัอขาอศาลช้ิั ิิ้ ิาท (๕) ไท่ได้ า้อั ิ้ี เนป็ิไปิาท
ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๔ นรรคสาท แลบคาส่ัอดอั กล่าน (ไท่นา่ จบเนป็ิคาสั่อุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาล
หรืาคาสั่อุกคาขา) ทีผลสาหรัวการดาเนินิคดีใิช้ิั ศาลา่ีคดีิ้ิั าุู่ใิรบหน่าอพนจารณาไป
จิกน่าคดีจบถึอา่ีสตด เนช่ิ โจาก์เนพ่นอุื่ิคาขาพร้าทาตารรณ์ หากศาลช้ัิิิ้ ทีคาสั่อาิตาาิ
ิาทคาขา เนทื่าคดีข้ึิสู่ศาลฎีกาโจากจ์ บไดร้ ัวุกเนนิ้ ค่ารรรทเนิีุทศาลใิช้ิั ฎีกาดน้ ุโดุไท่ิา้ อ
ุิื่ คาขาใหท่ (ส่นิค่ารรรทเนิีุทศาลใิศาลช้ิั ิิ้ าี่ไดช้ ารบไปเนพราบิิเนาอไท่ไดข้ าุกเนนิ้ ไน้
โจากจ์ บขาคืิไท่ได้ เนพราบคาสอ่ั ศาลทีผลสาหรัวการดาเนินิคดีิ้อั แิ่ช้ิั าตารรณ์เนป็ิิิ้ ไป เนา่าิ้ิั )
(๗) วาวาั าิั นา่ีห้าทคู่คนาทาตารรณ์คาส่ัอขาอศาลช้ัิิิ้ ิ้ิั ไท่ห้าทศาล
าี่พนจารณาคดีใิาิั า่ีจบแกไ้ ขเนปล่ีุิแปลอคาสั่อขาอศาลช้ัิิิ้ ใิขณบาี่คดีิ้ัิาุู่รบหน่าอ
การพนจารณาขาอิิเนทื่าปรากฏน่าพฤินการณ์แห่อคดีเนปล่ีุิแปลอไป เนช่ิ ขณบาี่ศาลช้ัิิิ้
พจน ารณาคาขา ศาลใิคดีาาาาทีคาสั่อนา่ “คดีมมี ูล ให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา” าาใหศ้ าลช้ิั ิิ้
ส่ัอาิตาาิิาทคาขา แิ่ิ่าทาศาลใิคดีาาาาพนพากษาุกฟ้าอเนิ่ืาอจากพุาิโจากใ์ ิคดีาาาา
ถูกศาลลอโาษใิขา้ หาเนวนกคนาทเนาจ็ กรณีเนช่ิิ้ีิา้ อถืาน่าพฤินการณ์แห่อคดีไดเ้นปล่ีุิแปลอไป
เนท่ืาคดีแพ่อาี่เนกีุ่นเนิ่ืาอกวั คดีาาาาข้ึิสู่ศาลาตารรณ์ ศาลาตารรณ์าาจทีคาส่ัอใหุ้ กคาขาุกเนนิ้
ค่ารรรทเนิีุทศาลเนสีุา้อั หทดแลน้ ใหโ้ จากช์ ารบค่ารรรทเนิีุทศาลใิช้ิั าตารรณ์กไ็ ด้ แลบคู่คนาท
จบุิื่ ฎีกาคาส่อั ดอั กล่านขาอศาลาตารรณ์ไท่ได้ ิา้ อหา้ ทิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๔ นรรคสาท
ข้อสังเกต
(๑) คดีแพ่อเนก่ีุนเนิ่ืาอกวั คดีาาาาา่ีฟ้าอรนททากวั คดีาาาาไท่ิา้ อช้ีสาอสถาิ
(๒) จาเนลุใิคดีาาาาซ่ึอทีคดีแพ่อเนก่ีุนเนิื่าอกวั คดีาาาารนททาดน้ ุิ้ัิ หาก
จาเนลุจบิ่าสู้คดีส่นิแพ่อจบิา้ อาาคาใหก้ ารใิคดีส่นิแพ่อให้ชาวิาท ป.นน.พ. ทาิรา๑๗๗
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๒
นรรคสาอ ดน้ ุ หากจาเนลุใหก้ ารเนพีุอนา่ ปฏนเนสรฟ้าอโจากา์ ้อั สน้ิเนา่าิ้ิั ถืานา่ คาใหก้ ารส่นิแพ่อ
เนป็ิเนพีุอการปฏนเนสรลาุ ๆ ไท่ชาวิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๗๗ นรรคสาอ (ฎีกาาี่ ๕๗๑๓/๒๕๓๙)
(๓) การาี่พิกั อาิสาวสนิเนปรีุวเนาีุวปรัวจาเนลุฐาิขวั รถุิิโ์ ดุปรบทาา
การเนปรีุวเนาีุวปรัวดอั กล่านไท่ใช่คาพนพากษาคดีส่นิาาาา ศาลจบถืาเนาาขา้ เนาจ็ จรนอใิคดีาาาา
ดอั กล่านทาช้ีขาดิดั สนิคดีแพ่อไท่ได้ (ฎีกาา่ี ๑๗๖/๒๕๓๘)
(๔) กรณีา่ีโจาก์ฟ้าอจาเนลุใิคนาทผนดฐาิลกั ารัพุ์ รัวขาอโจร จาเนลุรัว
สารภาพฐาิรัวขาอโจรเนฉพาบารัพุว์ าอราุการ ศาลจบส่อั ใหค้ ืิหรืาใชร้ าคาารัพุร์ าุการาื่ิไท่ได้
(๕) การเนรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทใิคดีาาาาทีวาั าิั นาุใู่ ิ ป.น.น า. ภาค ๖ หทนด ๒
(ทาิรา ๒๕๒ ถึอ ๒๕๘) โดุทาิรา ๒๕๒ วัาาัินเนป็ ิหลกั การน่า “ใิคดีาาาาา้อั หลาุ
หา้ ททนใหศ้ าลุิต นรรรทเนรีุกค่ารรรทเนิีุทิากจากาี่วาั าิั นไนใ้ ิหทนดิ้ี” ดอั ิ้ิั กรณีาี่จบเนรีุก
ค่ารรรทเนิีุทจากคู่คนาทจึอทีไดเ้นพีุอ ๔ กรณี คืา
๑) ใิคดีพิักอาิาุั การเนป็ ิโจาก์ซ่ึอผูเ้นสีุหาุเนรีุกเนาาค่าสนิไหท
าดแาิสูอเนกนิสทคนรหรืาดาเนินิคดีโดุไท่สตจรนิ (ทาิรา ๒๕๓ นรรคหิ่ึอ)
๒) ค่ารรรทเนิีุทใิการวอั ควั คดีเนาาค่าสนิไหทาดแาิ (ทาิรา ๒๕๓
นรรคสาอ)
๓) ค่ารรรทเนิีุทศาลใิกรณีา่ีผูเ้นสีุหาุฟ้าอเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิ
รนทไปกวั การฟ้าอคดีาาาาหรืาฟ้าอเนป็ิคดีแพ่อิ่าอหาก (ทาิรา ๒๕๔ นรรคหิ่ึอ)
๔) กรณีา่ีศาลทีคาสั่อให้ฝ่ าุาี่แพค้ ดีใชค้ ่ารรรทเนิีุทแาิคู่คนาทาีก
ฝ่ าุหิ่ึอ (ทาิรา ๒๕๕)
สาหรัวกรณีิาททาิรา ๒๕๖ เนป็ ิการกาหิดให้ศาลเนป็ ิผูจ้ ่าุค่าพาหิบ
ค่าป่ นุการแลบค่าเนช่าาี่พกั าี่จาเนป็ิา่ีสทคนรแก่พุาิ ทนไดท้ ีการเนรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทดอั กล่าน
จากคู่คนาทแิ่าุา่ อใด
เนหิตผลาี่ทาิรา ๒๕๒ ทนให้เนรีุกเนก็วค่ารรรทเนิีุทใิคดีาาาาก็เนพราบน่า
หากกาหิดใหค้ ู่คนาทฝ่ าุใดฝ่ าุหิ่ึอิา้ อรัวผนดใิค่าฤชารรรทเนิีุทแลน้ าาจส่อผลกรบาวหรืา
เนป็ ิาตปสรรคิ่าการแสนอหาข้าเนา็จจรนอเนพื่าพนสูจิ์คนาทผนดได้ โดุเนฉพาบถา้ ทีการเนรีุกเนก็ว
ค่ารรรทเนิีุทจากจาเนลุจบุอ่น เนป็ิการปน ดก้ิั โากาสใิการิ่าสู้คดีาุา่ อเนิท็ าี่ขาอจาเนลุซ่ึอขดั ิ่า
หลกั การพ้ืิฐาิใิการดาเนินิคดีาาาา ส่นิการดาเนินิกรบวนิพนจารณาเนพ่ืาเนรีุกค่าสนิไหท
าดแาิให้แก่ผูเ้นสีุหาุแท้ทนใช่คดีาาาาโดุแา้ แิ่กฎหทาุก็ทีนิั ถตปรบสอค์า่ีจบุกเนน้ิ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๓
ค่ารรรทเนิีุทใหเ้นสทืาิเนป็ิส่นิหิ่ึอขาอการดาเนินิคดีาาาา เนพราบเนหิตผลน่าผูเ้นสีุหาุเนป็ิเนหุา่ื
าาชาากรรทาี่ิ้าอรัวเนคราบห์แาิสัอคทา้ัอทีหิ้าา่ีจบิ้าอทาเนวนกคนาทเนป็ ิพุาิิ่าศาล
เนพาื่ พสน ูจิค์ นาทผดน ขาอจาเนลุาิั เนป็ิปรบโุชิิ์ ่าสารารณบ จึอคนรา่ีรัฐจบิา้ อใหค้ นาทคตท้ คราอ
แลบช่นุเนหลืาผูเ้นสีุหาุใิด้าิิ่าอๆ ซ่ึอรนทถึอการเนุีุนุาคนาทเนสีุหาุา่ีเนกนดข้ึิแลบการ
เนรีุกร้าอค่าสนิไหทาดแาิจากผูก้ รบาาคนาทผนดด้นุาุ่าอไรก็ดี เนพื่าเนป็ ิการป้าอกัิทนให้
ผเู้นสีุหาุาาศุั ปรบโุชิจ์ ากการา่ีไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทใิการเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิเนขา้ ทา
ใิคดีาาาา เนรีุกเนาาค่าสนิไหทาดแาิสูอจิเนกนิสทคนรหรืาฟ้าอเนป็ ิคดีาาาาเนพื่าาี่จบเนรีุก
ค่าสนิไหทาดแาิโดุไท่ิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทา้อั ๆ าี่คนาทจรนอแลน้ ไท่ทีทูลคนาทผนดาาาา
จึอไดท้ ีการวาั าิั นไนใ้ ิทาิรา ๒๕๓ นา่ กรณีาี่ผูเ้นสีุหาุเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิสูอเนกนิสทคนร
หรืาดาเนินิคดีโดุไท่สตจรนิ ให้ศาลทีคาสั่อใหเ้นสีุค่ารรรทเนิีุทได้ แลบวาั าิั นไนใ้ ิทาิรา ๒๕๔
น่ากรณีา่ีผูเ้นสีุหาุฟ้าอให้คืิหรืาใช้ราคาารัพุส์ นิ หรืาค่าสนิไหทาดแาิซ่ึอินดทากวั ฟ้าอ
คดีาาาา หรืาาี่ฟ้าอเนป็ิคดีแพ่อโดุลาพอั ใหเ้นรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทดอั คดีแพ่อ
ดอั ิ้ิั เนทื่าวาวาั าิั นใิหทนด ๒ กาหิดใหเ้นรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทใิคดีาาาา
ไดเ้นพีุอ ๔ กรณี ขา้ อิิ้ เนา่าิ้ิั ซ่ึอไท่ทีกรณีใดา่ีใหเ้นรีุกเนกว็ จากจาเนลุ ดอั ิ้ิั ใิคดีาาาา ศาลจึอ
ไท่าาจเนรีุกเนกว็ ค่ารรรทเนิีุทจากจาเนลุไดเ้นพราบกฎหทาุไท่เนปน ดช่าอ ถา้ จาเนลุถูกฟ้าอเนป็ิคดีแพ่อ
รรรทดาแลน้ ศาลใิคดีแพ่อพนพากษาให้จาเนลุชดใชค้ ่าสนิไหทาดแาิ หากจาเนลุุื่ิาตารรณ์
คาพนพากษาดอั กล่าน จาเนลุจบิา้ อเนสีุค่ารรรทเนิีุทศาล (ค่าข้ึิศาล) ใิช้ิั าตารรณ์ แิ่เนทื่าเนป็ิ
คดีาาาาถึอแท้น่าจบทีการเนรีุกค่าสนิไหทาดแาิเนขา้ ทาด้นุก็ุอั ิ้าอถืาน่าจาเนลุเนป็ ิจาเนลุ
ใิคดีาาาาแลบาุู่ภาุใิว้ อั ควั ขาอ ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๒ เนท่ืาไท่ทีวาวาั าิั นใดใิหทนด ๒
าิตาาิให้เนรีุกเนก็วค่ารรรทเนิีุทศาล (ค่าข้ึิศาล) จากจาเนลุได้กรณีจึอไท่าาจเนรีุกเนก็ว
ค่ารรรทเนิีุทศาลใิช้ิั าตารรณ์จากจาเนลุ ส่นิทาิรา ๒๕๘ า่ีกาหิดให้ิา ป.นน.พ. น่าดน้ ุ
ค่าฤชารรรทเนิีุททาใชว้ อั ควั โดุาิตโลทิ้ิั หทาุถึอ ิาทาใชเ้นฉพาบส่นิาี่ ป.น.น า. ไท่ไดว้ าั าิั นถึอ
เนท่ืากรณีิ้ีเนป็ ิาี่ชัดเนจิจากวาวาั าิั นขาอทาิรา ๒๕๒ น่าไท่าาจเนรีุกเนก็วค่ารรรทเนิีุทจาก
จาเนลุดอั กล่านขา้ อิิ้ จึอไท่าาจิา ป.น.น พ. ใิเนรื่าอผูท้ ีหิา้ าี่ชารบค่าฤชารรรทเนิีุททาใชว้ อั ควั
โดุาิตโลทได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๔
ส่วนที่ ๓
การร้องว่าถูกคุมขังโดยผดิ กฎหมาย
ใิการดาเนินิคดีาาาา ทีแินคนดา้อั ใิเนรื่าอการปราวปราทาาชาากรรทแลบการ
คตท้ คราอสนารนขาอผิู้ า้ อหาแลบจาเนลุ วาวาาขาอศาล ิากจากการรักษาปรบโุชิข์ าอรัฐใิแอ่
ขาอการคนวคตทาาชาากรรทแลน้ ุอั ทีวาวาาใิการคตท้ คราอสนารนเนสรีภาพขาอผูิ้ า้ อหาแลบ
จาเนลุรนทไปถึอปรบชาชิาน่ั ไปดน้ ุ แลบการคตท้ คราอสนารนแลบเนสรีภาพดอั กล่านไท่ไดจ้ ากดั
เนฉพาบแิ่ใิส่นิาี่เนกนดจากการกรบาาขาอเนจา้ หิา้ า่ีรัฐเนา่าิ้ิั แิุ่อั รนทถึอการกรบาาา่ีเนกนดจาก
การกรบาาขาอวตคคลา่ืิา่ีไท่ใช่เนจา้ หิา้ า่ีรัฐดน้ ุ ป.นน.า.ทาิรา ๙๐ เนป็ ิาีกินั าุา่ อหิ่ึอา่ีจบแสดอ
ใหเ้นห็ินา่ ศาลทีวาวาาา่ีกนา้ อขนาอใิการคตท้ คราอสนารนแลบเนสรีภาพขาอปรบชาชิ
ป.น.น า. ทาิรา ๙๐ ซ่ึอไดแ้ กไ้ ขเนพ่นทเนินท วาั าิั นนา่ เนทื่าทีการาา้ อน่าวตคคลใดิา้ อถูกคตทขอั
ใิคดีาาาาหรืาใิกรณีา่ืิใดโดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุ วตคคลเนหล่าิ้ีทีสนารนุิ่ื คาร้าอิ่าศาลาา้ อาี่
าี่ทีาาิาจพจน ารณาคดีาาาาขาใหป้ ล่าุ
(๑) ผถู้ ูกคตทขอั เนาอ
(๒) พิกั อาิาุั การ
(๓) พิกั อาิสาวสนิ
(๔) ผวู้ าั ชาการเนรืาิจาหรืาพศั ดี
(๕) สาที ภรนุา หรืาาาินขาอผิู้ ้ิั หรืาวตคคลาื่ิใดเนพา่ื ปรบโุชิข์ าอผถู้ ูกคตทขอั
เนทื่าไดร้ ัวคาร้าอดอั ิ้ัิ ให้ศาลดาเนินิการไิ่สนิฝ่ าุเนดีุนโดุด่นิ ถา้ ศาลเนห็ิน่า
คาร้าอิ้ิั ทีทูล ศาลทีาาิาจสั่อผูค้ ตทขอั ใหิ้ าินั ผถู้ ูกคตทขอั ทาศาลโดุพลิั แลบถา้ ผูค้ ตทขอั แสดอ
ใหเ้นป็ิา่ีพาใจแก่ศาลไท่ไดน้ า่ การคตทขอั เนป็ิการชาวดน้ ุกฎหทาุ ใหศ้ าลสั่อปล่าุินั ผถู้ ูกคตทขอั
ไปาิั าี
ข้อพจิ ารณา
๑. วาวาั าิั นทาิราิ้ีทีหลกั เนกณฑเ์นพ่ทน เนินทจากเนดนทรนท ๓ ปรบการ คืา
๑.๑ การุิ่ื คาร้าอขาปล่าุจากการถูกคนวคตทหรืาขอั โดุทนชาวิาทวาวาั าิั น
เนดนทิ้ิั ทนไดใ้ ชว้ อั ควั เนฉพาบการถูกคนวคตทหรืาขอั โดุเนจา้ พิกั อาิ แิ่รนทถึอการถูกคนวคตทหรืาขอั
โดุวตคคลใดโดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุดน้ ุ กล่านคืา เนดนทการุื่ิคาร้าอขาปล่าุจากการถูกคนวคตท
หรืาขอั โดุทนชาว วาั าิั นน่า “เนท่ืาทีการาา้ อน่าวตคคลใดิา้ อถูกคนวคตทหรืาขอั โดุผนดกฎหทาุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๕
หรืาถูกจาคตกผนดไปจากคาพนพากษาขาอศาลวตคคลเนหล่าิ้ีทีาาิาจุิื่ คาร้าอิ่าศาลขาใหป้ ล่าุ
คืา ...” ซ่ึอินุาทศพั าิ์ าท ป.น.น า. ทาิรา ๒ (๒๑) “คนวคตท” หทาุคนาทถึอ การคตทหรืากกั ขอั ผูถ้ ูกจวั
โดุพิกั อาิฝ่ าุปกคราอหรืาิารนจใิรบหนา่ อสืวสนิแลบสาวสนิ
ทาิรา ๒ (๒๒) “ขอั ” หทาุคนาทถึอ การกกั ขอั จาเนลุหรืาผูิ้ า้ อหาโดุศาล
าิั าาจาาใหเ้นกนดคนาทเนขา้ ใจคลาดเนคล่ืาินา่ วาวาั าิั นทาิราิ้ี เนดนทใชเ้นฉพาบการถูกคนวคตทหรืา
ขอั ขาอเนจา้ พิกั อาิโดุทนชาวเนา่าิ้ิั ิ่าทาทีคาพนพากษาศาลฎีกาาี่ ๑๒๐๐/๒๕๐๔ (ปรบชตทใหา่)
นิน นจฉุั นา่ การคนวคตทหรืาขอั ิาทป.น.น า.ทาิรา ๙๐เนป็ิถา้ ุคาใิคนาทหทาุรรรทดา หาใช่ทีคนาทหทาุ
ดอั คาจากดั คนาทิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒ (๒๑) , (๒๒) ไท่ ดอั ิ้ิั การคนวคตทาาจเนกนดจากวตคคล
รรรทดากไ็ ด้ การแกไ้ ขทาิราิ้ีจึอใชถ้ า้ ุคากลาอ ๆ นา่ “ เนท่ืาทีการาา้ อนา่ วตคคลใดิา้ อถูกคตทขอั
ใิคดีาาาา หรืากรณีา่ืิใดโดุทนชาวด้นุกฎหทาุ ...” ซ่ึอคาน่า “คตทขัอ” ิ้ัิินุาทศพั า์
ิาท ป.า. ทาิรา ๑ (๑๒) หทาุคนาทนา่ คตทินั คนวคตท ขอั กกั ขอั หรืาจาคตก าิั เนป็ิการพนจารณา
จากลกั ษณบการจากดั เนสรีภาพขาอวตคคล ไท่ไดท้ ่ตอพนจารณาไปาี่วตคคลา่ีก่าให้เนกนดการคนวคตท
หรืาขอั โดุทนชาว จึอเนป็ิถา้ ุคาา่ีชดั เนจิกนา่
๑.๒ ศาลา่ีุื่ิคาร้าอขาให้ปล่าุจากการคตทขอั โดุทนชาว เนดนทไท่ได้ทีการ
กาหิดไน้ ิ่าทาทีการแก้ไขวาวัาาัินเนกีุ่นกัวศาลา่ีทีาาิาจพนจารณาคาร้าอดัอกล่านน่า
“... วตคคลเนหล่าิ้ีทีสนารนุ่ืิคาร้าอิ่าศาลาา้ อา่ีา่ีทีาาิาจพนจารณาคดีาาาาขาให้ปล่าุ ...”
ซ่ึอเนป็ิการพนจารณาเนขิาาิาจศาลา่ีทีาาิาจชารบคดีใิดา้ ิพ้ืิา่ีิาทคนาทใิหทนด ๒ ขาอ
พรบรรรทิูาศาลุตินรรรท ทนได้พนจารณาวตคคลผูก้ รบาาผนดเนป็ ิสาคาั ดอั ิ้ัิ ศาลาี่ทีาาิาจ
พนจารณาคาร้าอขาให้ปล่าุจากการถูกคตทขอั โดุทนชาว ไท่น่าจบเนป็ ิคนาทผนดิาทกฎหทาุใด
จึอาุใู่ ิเนขิาาิาจขาอศาลุิต นรรรท ิาทวาวาั าิั นาี่แกไ้ ขใหท่ิ้ีา้อั สน้ิ
ถึอแทผ้ รู้ ้าอถูกจวั กทต ใิขา้ หาา่ีาุใู่ ิาาิาจศาลาหารจบพนจารณาพนพากษากิ็ าท
เนทื่าผรู้ ้าอุอั ไท่ไดถ้ ูกฟ้าอิ่าศาลแลบไท่ไดถ้ ูกคนวคตทโดุาาิาจขาอศาล แิ่ถูกคนวคตทโดุพิกั อาิ
สาวสนิซ่ึอาุ่ใู ิเนขิาาิาจขาอศาลาาาาแลน้ ศาลาาาาจึอทีาาิาจรัวคาร้าอขาให้ปล่าุินั
ผรู้ ้าอจากการคนวคตทดอั กล่านได้ (ฎีกาา่ี ๑๕๕๗/๒๕๐๓ ปรบชตทใหา่ คร้ัอาี่ ๓๒/๒๕๐๓)
๑.๓ วตคคลผูท้ ีาาิาจุิื่ คาร้าอิ่าศาลขาใหป้ ล่าุจากการถูกคตทขอั โดุทนชาว
กฎหทาุาี่แกไ้ ขใหท่ใหา้ าิาจพิกั อาิสาวสนิ หรืา “วตคคลา่ืิใดเนพ่ืาปรบโุชิข์ าอผถู้ ูกคตทขอั ”
แทจ้ บทนใช่าาินแลบไท่ทีปรบโุชิเ์นก่ีุนขา้ อกวั การคตทขอั ิ้ิั กส็ าทารถุิื่ คาร้าอไดด้ น้ ุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๖
๒. เนท่ืาทีการคนวคตทหรืาขอั โดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุเนกนดข้ึิกุ็ า่ ทร้าอขาให้ศาลไิ่สนิ
ิาททาิรา ๙๐ ิ้ีไดแ้ ลน้ ถึอแทิ้ ่าทาผูค้ ตทขอั จบิาินั ผูถ้ ูกคตทขอั ไปขาหทาุขอั จากศาล แลบศาล
ไดา้ ากหทาุขอั ใหไ้ ปแลน้ กิ็ าท แิ่สนารนใิการร้าอขาใหศ้ าลสั่อปล่าุินั จากการคตทขอั โดุทนชาว
ดน้ ุกฎหทาุ จบทีาุเู่นพีุอชน่ั รบุบเนนลาาี่ถูกคตทขอั โดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุเนา่าิ้ิั เนช่ิ การถูกคตทขอั
โดุทนชาวใิรบหน่าอสาวสนิ ดอั ิ้ี เนท่ืาทีการุ่ืิฟ้าอคดีิ่าศาล จิศาลทีคาสั่อปรบาวั ฟ้าอ
แลน้ าากหทาุขอั จาเนลุไนใ้ ิรบหนา่ อพนจารณา แทข้ า้ เนาจ็ จรนอจบปรากฏนา่ การคตทขอั จาเนลุใิรบหน่าอ
สาวสนิจบทนชาวดน้ ุกฎหทาุกิ็ าท สนารนขาอจาเนลุา่ีจบร้าอขาปล่าุจากการคตทขอั าิั ทนชาว
ดน้ ุกฎหทาุุา่ ทเนป็ิาิั รบอวั า้อั ิ้ีเนพราบการขอั จาเนลุใิรบหนา่ อพนจารณา เนป็ ิาาิาจขาอศาล
โดุเนฉพาบา่ีจบดาเนินิการไดา้ ุแู่ ลน้ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๗๑ ปรบกาวทาิรา ๘๘
ข้อสังเกต
(๑) การปฏนวิั นิาทรัฐรรรทิูาแห่อราชาาณาจกั รไาุแลบ ป.น.น า. ทาิรา ๙๐
าิั เนป็ิวาวาั าิั นให้ศาลิรนจสาวน่าทีการคตทขอั โดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุหรืาไท่ เนพ่ืาคตท้ คราอ
สนารนแลบเนสรีภาพขาอวตคคลิาทรัฐรรรทิูาิ้ัิ ศาลจบิา้ อคาิึอถึอสนารนแลบเนสรีภาพขาอ
ผถู้ ูกคตทขอั เนป็ิสาคาั ฉบิ้ิั เนท่ืาทีเนหิตาิั สทคนรเนช่ืาน่าาาจทีการคตทขอั โดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุ
แลน้ กถ็ ืาน่าทีทูลาี่ศาลจบดาเนินิการได้ เนทื่าขา้ เนาจ็ จรนอไท่ปรากฏนา่ ทีการาากหทาุจวั แลบิาท
ราุอาิปรบจานิั เนกีุ่นกัวคดี ไท่ปรากฏขา้ ทูลน่าถูกผูร้ ้าอาตกข์กล่านหาน่าผูถ้ ูกคตทขอั กรบาา
คนาทผนด ไท่ปรากฏชัดน่าทีเนหิติาทสทคนรน่าคนริาินั ผูถ้ ูกคตทขอั ทาสาวสนิดาเนินิคดีดน้ ุ
าุา่ อใดหรืาไท่ ไท่ปรากฏนา่ ผถู้ ูกคตทขอั ิกเนป็ิผิู้ า้ อหาซ่ึอถูกสอสัุโดุทีเนหิตาิั สทคนรา่ีจบาาก
หทาุจวั ไดิ้ าท ป.น.น า. ทาิรา ๖๖ (๒) ไท่ปรากฏน่าการจวั ผูถ้ ูกคตทขอั เนป็ ิการจวั เนพราบกรบาา
คนาทผนดซ่ึอหิา้ หรืาพวน่ากาลอั พุาุาทกรบาาคนาทผนด หรืาพวโดุทีพฤินการณ์าิั คนรสอสัุ
น่าจบกรบาาคนาทผนดโดุทีเนคร่ืาอทืา าานตร หรืานิั ถตาุ่าอาื่ิาิั สาทารถใช้ใิการกรบาา
คนาทผนด หรืาทีเนหิตาิั คนรสอสัุน่าไดก้ รบาาคนาทผนดทาแลน้ แลบจบหลวหิี จึอไท่ใช่กรณีา่ี
เนจา้ พิกั อาิิารนจดอั กล่านจบจวั ผูใ้ ดไดโ้ ดุไท่ิา้ อทีหทาุจวั ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๗๘ (๑) (๒)
แลบ (๓) พฤินการณ์ุา่ ททีขา้ ิ่าสอสัุิาทสทคนรน่าเนจา้ พิกั อาิิารนจไดป้ ฏนวิั นใิการจวั แลบ
คนวคตทผถู้ ูกจวั โดุถูกิา้ อิาทา่ีกฎหทาุวาั าิั นไนห้ รืาไท่ า้อั หากการจวั ไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุ
แลน้ พิักอาิสาวสนิกไ็ ท่ทีาาิาจา่ีจบคนวคตทินั ิ่าเนิ่ืาอจากการจวั าี่ไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุ
หรืาุื่ิคาร้าอขาให้ศาลาากหทาุขอั ใิรบหน่าอสาวสนิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๘๗ ได้ ซ่ึอหาก
ศาลส่อั ใหผ้ คู้ ตทขอั หรืาผกู้ ่าใหเ้นกนดการคตทขอั ิาินั ผถู้ ูกคตทขอั ทาเนพื่าใหว้ ตคคลดอั กล่านแสดอขา้ ทูล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๗
หรืาพุาิหลกั ฐาิจบาาใหป้ รากฏแิ่ชดั น่าทีการจวั หรืาคตทขอั โดุชาวดน้ ุกฎหทาุหรืาไท่
แลบศาลก็สาทารถพนจารณาถึอเนหิตใิการจวั แลบคตทขอั ิลาดจิพฤินการณ์แลบข้ิั ิาิใิการคตทขอั
ให้ถูกิ้าอิาทาี่กฎหทาุวัาาิั นไนไ้ ด้าุ่าอสทวูรณ์สทิาทเนจิิารทณ์ขาอกฎหทาุาี่จบ
คตท้ คราอสนารนเนสรีภาพขาอวตคคลดอั กล่านแลน้ ิาทพฤินการณ์แห่อคดีถืาไดน้ ่าคาร้าอขาอผูร้ ้าอ
ทีทูลาี่ศาลจบดาเนินิการิ่าไปิาทรัฐรรรทิูาแห่อราชาาณาจกั รไาุ (ฎีกาาี่ ๔๖๖/๒๕๔๑)
(๒) สนารนใิการร้าอขาให้ศาลสั่อปล่าุินั จากการคตทขอั โดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุ
ทีาุู่เนพีุอช่ันรบุบเนนลาา่ีถูกคตทขัอโดุทนชาวด้นุกฎหทาุเนา่าิ้ัิ ขณบา่ีผูร้ ้าอุื่ิคาร้าอน่า
เนจา้ พิกั อาิิารนจคิ้ จวั กทต แลบคตทขอั ผูร้ ้าอโดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุ พิกั อาิาุั การไดฟ้ ้าอผูร้ ้าอ
ิ่าศาลช้ิั ิิ้ ใิคนาทผดน า่ีผูร้ ้าอาา้ อนา่ การคิ้ จวั กทต แลบคตทขอั โดุทนชาว เนท่ืาการคตทขอั เนช่ินา่ ิ้ิั
ไดส้ น้ิสตดไปิ้อั แิ่ศาลปรบาวั ฟ้าอแลบาากหทาุขอั ผูร้ ้าอใิรบหน่าอพนจารณา สนารนขาอผูร้ ้าอ
าี่จบร้าอขาใหป้ ล่าุจากการคตทขอั าิั ทนชาวดน้ ุกฎหทาุจึอรบอวั ส่นิการิรนจคิ้ จวั กตทแลบ
การคตทขอั ขาอเนจา้ พิกั อาิิารนจช้ิั แรกเนป็ิข้ิั ิาิิ่าอหากจากการสาวสนิ า้อั การสาวสนิ
จบชาวดน้ ุกฎหทาุหรืาไท่ เนพุี อใด เนป็ิเนรื่าอา่ีิา้ อนิน นจฉุั ใิช้ิั พนจารณาขาอศาล เนท่ืาผรู้ ้าอถูก
พิกั อาิาุั การุื่ิฟ้าอิ่าศาลแลบศาลปรบาวั ฟ้าอแลบาากหทาุขอั ผูร้ ้าอไนร้ บหน่าอพนจารณา
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕๘ (๔), ๗๑ แลบ ๘๘ ซ่ึอเนป็ิาาิาจา่ีจบดาเนินิการไดแ้ ลน้ การคตทขอั ผรู้ ้าอ
จึอไท่ขดั ิ่า ป.น.น า. ทาิรา ๙๐ แลบรัฐรรรทิูาแห่อราชาาณาจกั รไาุ (ฎีกาา่ี ๗๑๑๖/๒๕๔๔)
(๓) ขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา น่าดน้ ุหลกั เนกณฑแ์ ลบนนรีการเนก่ีุนกวั การาากคาส่ัอ
หรืาหทาุาาาา พ.ศ. ๒๕๔๘ ขา้ ๔๙ ไดก้ าหิดหลกั เนกณฑก์ ารปล่าุินั วตคคลกรณีทีการาา้ อนา่
ถูกคตทขอั ใิคดีาาาาหรืากรณีา่ืิใดโดุทนชาวดน้ ุกฎหทาุ ดอั ิ้ี
(๓.๑) การร้าอขาใหร้ ้าอขาิ่าศาลาาาา ศาลาาาาริวตรี ศาลาาาากรตอเนาพใิ้
ศาลาาาาิล่นอชิั ศาลาาาาพรบโขิอ ศาลาาาาทีิวตรี หรืาศาลจอั หนดั า่ีทีเนขิาาิาจเนหิืา
าา้ อา่ีา่ีผถู้ ูกคตทขอั ถูกคตทขอั าุู่
(๓.๒) “วตคคลาื่ิใด” ิาททาิรา ๙๐ ใช้คนาทหทาุาุ่าอกนา้ อ ดอั ิ้ัิไท่น่า
จบเนป็ ิวตคคลรรรทดาหรืาคณบวตคคล โดุไท่จาิา้ อเนป็ ิผูท้ ีส่นิไดส้ ่นิเนสีุหรืาทีปรบโุชิ์
เนกีุ่นขา้ อกวั ผูถ้ ูกคตทขอั เนพีุอแิ่เนพ่ืาปรบโุชิ์ขาอผูถ้ ูกคตทขอั แลน้ กส็ าทารถุ่ิื คาร้าอิ่าศาลได้
เนช่ิ าิาุคนาทขาอผถู้ ูกคตทขอั หรืาคณบกรรทการสนารนทิตษุชิแห่อชาิน เนป็ิิิ้
(๓.๓) คาร้าอจบา้าอวากฎหทาุ เนช่ิ ป.นน.า. ทาิรา ๙๐ หรืาทนไดา้ ้าอวา
กฎหทาุใดเนลุกไ็ ด้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๘
วธิ ีปฏบิ ตั เิ กยี่ วกบั การดาเนินการไต่สวน
เนทื่าทีคาร้าอเนช่ิน่าิ้ี ศาลิา้ อดาเนินิการไิ่สนิฝ่ าุเนดีุนโดุด่นิ เนพื่าพนจารณาน่า
คาร้าอิ้ิั ทีทูลหรืาไท่ หากคาร้าอไท่ทีทูลกส็ ่ัอุกคาร้าอ หากเนห็ิน่าคาร้าอิ้ิั ทีทูลกท็ ีาาิาจสั่อ
ผูค้ ตทขอั ให้ิาินั ผูถ้ ูกคตทขอั ทาศาลโดุพลิั เนพ่ืาให้ผูค้ ตทขอั ิาสืวพุาิหลกั ฐาิแสดอให้เนป็ ิ
าี่พาใจขาอศาลนา่ การคตทขอั เนป็ิการชาวดน้ ุกฎหทาุ หากผคู้ ตทขอั แสดอใหเ้นป็ิา่ีพาใจขาอศาล
ไท่ได้ ศาลิา้ อสั่อปล่าุินั ผถู้ ูกคตทขอั ไปาิั าี
ตวั อย่างแบบคาส่ัง
(๑) ข้นั ตอนการไต่สวนผู้ร้องฝ่ ายเดยี วว่าคาร้องมมี ูลหรือไม่
(ก) กรณีคาร้าอขาอผรู้ ้าอไท่ทีทูล
“คดีนี้ .............. (ช่ือผู้ร้ อง) .............. ยื่นคาร้ องว่า...................................
ศาลไต่สวนผู้ร้ องฝ่ ายเดียวแล้วผู้ร้ องนาสืบว่า...........................................
พิเคราะห์แล้ว ............................................................ คาร้องของผ้รู ้องไม่มมี ูล
ท่ีจะดาเนินการต่อไป
จึงมคี าสั่งยกคาร้อง”
(ข) กรณีคาร้าอขาอผรู้ ้าอทีทูล
“คดนี ี้ .............. (ชื่อผ้รู ้อง) .............. ยื่นคาร้องว่า .........................................
ศาลไต่สวนผู้ร้ องฝ่ ายเดียวแล้วเห็นว่า คาร้ องของผู้ร้ องมีมูล จึงมีคาส่ังให้
........................ (ช่ือผ้คู ุมขงั ) ............. ผ้คู ุมขงั นาตัว ............ (ช่ือผ้ถู กู คุมขัง) ............. ผ้ถู ูกคุมขงั
มาศาลในวันที่ ..... เดือน ............... พ.ศ. .... เวลา ............... น. เพื่อให้ผู้คุมขังแสดงให้เป็ นท่ี
พอใจของศาลว่าการคุมขงั เป็นการชอบด้วยกฎหมาย ต่อไป แจ้งคาส่ังให้ผ้คู ุมขงั ทราบด้วย”
(๒) ข้นั ตอนการไต่สวนผู้คุมขงั
“คดีนีศ้ าลได้มคี าสั่งให้ ............................ (ชื่อผ้คู ุมขงั ) ............................... ผ้คู ุมขงั
นาตัว ......................... (ช่ือผ้ถู ูกคุมขัง) ........................... ผ้ถู ูกคุมขงั มาศาลวันนี้ เพ่ือให้ผ้คู ุมขัง
แสดงให้เป็นที่พอใจของศาลว่า การคุมขังเป็นการชอบด้วยกฎหมาย บัดนี้ ผ้คู ุมขังได้ดาเนินการ
ตามคาส่ังศาลโดยนาตวั ผ้ถู กู คุมขงั มาศาลพร้อมแล้ว
ผ้คู ุมขงั นาสืบว่า ...........................................................................................................
.............................................................................
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๐๙
ผ้รู ้อง (ผ้ถู กู คุมขัง) นาสืบว่า …..… (ถ้าผ้ถู กู คุมขงั ขอนาพยานหลักฐานเข้าสืบ) ….…
............................................................................
พิเคราะห์แล้ว ……….. เห็นว่าผ้คู ุมขังแสดงให้เป็นท่ีพอใจของศาลไม่ได้ว่า การคุมขัง
เป็ นการชอบด้ วยกฎหมาย
จึงมคี าส่ังปล่อยตวั .................... (ชื่อผ้ถู กู คุมขงั ) .................... ผ้ถู กู คุมขงั ไปทันที”
หมายเหตุ หากนนินจฉัุน่าผูค้ ตทขอั แสดอให้เนป็ ิา่ีพาใจขาอศาลไดน้ ่าการคตทขอั เนป็ ิ
การชาวดน้ ุกฎหทาุ กท็ ีคาส่อั ุกคาร้าอ
ข้อสังเกต
(๑) ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๙๐ ทนไดว้ าั าิั นน่า ผูร้ ้าอขาให้ปล่าุจบิา้ อุื่ิิ่าศาลใด
แิ่เนท่ืาเนหิตา่ีจบร้าอขาให้ปล่าุเนป็ ิการาา้ อน่าถูกคตทขอั โดุผดน กฎหทาุหรืาผนดจากคาพนพากษา
ขาอศาล ใิาาอปฏนวิั นจึอข้ึิาุู่กวั ขา้ าา้ อิาทคาร้าอน่า เนป็ ิการคตทขอั โดุผนดกฎหทาุหรืา
ผนดจากคาพนพากษาขาอศาลใด ก็ิา้ อุ่ืิคาร้าอิ่าศาลิ้ัิ แิ่ิาทรัฐรรรทิูา ฯ เนหิตาี่จบร้าอ
ขาให้ปล่าุกนา้ อกน่า เนพราบทนไดจ้ ากดั าุู่เนพีุอขา้ าา้ อา่ีน่าถูกคตทขอั โดุผนดกฎหทาุหรืาผนดจาก
คาพนพากษาเนา่าิ้ิั หากแิ่รนทถึอการถูกคตทขอั ใิกรณีา่ืิใดดน้ ุ ดอั ิ้ิั รัฐรรรทิูา ฯ จึอวาั าิั น
ถึอศาลาี่จบุ่ืิคาร้าอเนาาไนด้ น้ ุน่าใหุ้่ืิิ่า “ศาลท้องที่ที่มีอานาจพิจารณาคดีอาญา” ซ่ึอิา้ อ
พนจารณาปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๖ แลบทาิรา ๒๒ แลบพรบรรรทิูาศาลุตินรรรทดน้ ุ ซ่ึอก็ิ่า
จบไดแ้ ก่ ศาลาาาา ศาลาาาากรตอเนาพใิ้ ศาลาาาาริวตรี ศาลจอั หนดั หรืาศาลแขนอแห่อาา้ อา่ี
าี่คตทขอั ินั ผถู้ ูกคตทขอั ิิั่ เนาอ
(๒) แทิ้ าทถา้ ุคาใิินั วาขาอรัฐรรรทิูา ฯ า่ีนา่ “ในกรณีที่มกี ารคุมขังตัวบุคคล ...
ถ้าผู้คุมขังแสดงให้เป็นท่ีพอใจของศาลไม่ได้ว่าการคุมขังเป็นการชอบด้วยกฎหมาย ให้ศาลสั่ง
ปล่อยตวั ผ้ถู กู คุมขงั ไปทันที” จบทีคนาทหทาุใิาาิาอนา่ การร้าอขาปล่าุ จบกรบาาไดก้ ิ็ ่าเนท่ืาผถู้ ูก
คตทขอั ุอั ถูกคตทขอั าุู่ หากผถู้ ูกคตทขอั ไดร้ ัวการปล่าุชนั่ ครานแลน้ ผรู้ ้าอไท่ิ่าจบทีสนารนุิ่ื คาร้าอ
ขาปล่าุได้าีกก็ิาท แิ่เนิ่ืาอจากการปล่าุช่ันครานิ้ัิ หาใช่น่าผูถ้ ูกคตทขอั ได้รัวการปล่าุินั
โดุานสรบโดุไท่ทีเนอ่ืาิไขไท่ เนพราบแาจ้ รนอแลน้ ผูถ้ ูกคตทขอั ุอั าุู่ใิาาิาจคตทขอั าุูเ่นิื่าอจากุอั ที
หิา้ าี่ิาทสัาาาปรบกิั แลบเนอ่ืาิไขิ่าอ ๆ ใิสัาาาปรบกิั ิ้ัิ การปล่าุชน่ั ครานเนป็ิเนพีุอ
ทาิรการผ่าิคลาุการจากดั สนารนเนสรีภาพขาอวตคคลเนพีุอชนั่ ครานเนา่าิ้ิั ดอั ิ้ิั แทผ้ ูถ้ ูกคตทขอั
ไดร้ ัวการปล่าุชนั่ ครานแลน้ ผรู้ ้าอกิ็ ่าจบุอั ทีสนารนุิื่ คาร้าอขาปล่าุได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๐
ส่วนท่ี ๔
การไต่สวนชันสูตรพลกิ ศพ
การไิ่สนิชัิสูิรพลนกศพเนป็ ิเนรื่าอาี่กฎหทาุวาั าิั นไนใ้ ิ ป.นน.า. ทาิรา ๑๕๐
นรรคสาท ถึอนรรคแปด โดุพิกั อาิาุั การาาคาร้าอขาิ่าศาลช้ิั ิิ้ แห่อาา้ อาี่าี่ศพิ้ัิาุู่
ใหา้ าการไิ่สนิ
๑. ศาลทม่ี อี านาจ
ศาลา่ีทีาาิาจาาการไิ่สนิชัิสูิรพลนกศพ คืา ศาลาาาา ศาลาาาากรตอเนาพใิ้
ศาลาาาาริวตรี แลบศาลจอั หนดั ส่นิศาลแขนอไท่ทีาาิาจไิ่สนิชิั สูิรพลนกศพ
๒. การสั่งคาร้อง
“รับคาร้ อง นัดไต่สวน ประกาศแจ้งวันนัดที่หน้าศาล ส่งสาเนาคาร้ องและแจ้งกาหนด
วันนัดให้สามี ภริยา ผู้บุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาลหรือญาติของผู้ตาย
ตามลาดับอย่างน้อยหนึ่งคนเท่าท่ีจะทาได้ทราบก่อนวนั นดั ไม่น้อยกว่า ๑๕ วนั ”
ข้อสังเกต
(๑) การปรบกาศแจ้อนิั ิัดไิ่สนิ เนป็ ิหิ้าาี่ขาอศาลา่ีจบิา้ อาาปรบกาศ แลบ
ปน ดปรบกาศไนา้ ี่ศาลก่าินิั ไิ่สนิไท่ิา้ ุกนา่ ๑๕ นิั โดุเนจา้ หิา้ า่ีศาลจบเนกว็ สาเนิาปรบกาศ
ไนใ้ ิสาินิ
(๒) พิักอาิาุั การิา้ อาาคาร้าอุ่ืิิ่าศาลน่าจบส่อสาเนิาคาร้าอ แลบแจอ้ กาหิด
นิั ิดั ให้สาที ภรนุา ผูว้ ตพการี ผูส้ ืวสัิดาิ ผูแ้ าิโดุชาวรรรท ผูา้ ิตวาล หรืาาาินขาอผูิ้ าุ
ิาทลาดวั าุ่าอิ้าุหิ่ึอคิเนา่าาี่จบาาไดา้ ราวก่าินิั ิัดไิ่สนิไท่ิา้ ุกน่า ๑๕ นิั พร้าท
รบวตภูทนลาเนิาขาอวตคคลดอั กล่านทาดน้ ุ เนทื่าพิกั อาิาุั การุ่ืิคาร้าอใหส้ ่ัอน่า “ส่งสาเนาคาร้ อง
และแจ้งวันนัดให้ …………. ไม่มีผู้รับโดยชอบให้ปิ ด (หรือส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ
ตามข้อบงั คับว่าด้วยการส่งคาคู่ความฯ) ”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๑
๓. การไต่สวน
ใหด้ าเนินิกรบวนิการพจน ารณาเนช่ิเนดีุนกวั คดีาน่ั ไป โดุเนป็ิหิา้ า่ีขาอพิกั อาิาุั การ
ิา้ อิาพุาิหลกั ฐาิทาสืวนา่ การา่ีเนจา้ พิกั อาิาาใหผ้ ใู้ ดิาุิ้ิั ไดก้ รบาาไปใิการปฏนวิั นการ
ิาทหิา้ าี่หรืาไท่ หรืาน่าผิู้ าุใิรบหน่าอาุใู่ ิคนาทคนวคตทขาอเนจา้ พิกั อาิ ซ่ึอาา้ อนา่ ปฏนวิั น
ราชการิาทหิา้ าี่หรืาไท่
ข้อสังเกต
(๑) ใินิั ิัดไิ่สนิคร้ัอแรก ศาลิา้ อิรนจสาวการปน ดปรบกาศ แลบผลการ
ส่อหทาุิดั ให้สาที ภรนุา ฯลฯ ขาอผูิ้ าุน่าวตคคลดอั กล่านไดา้ ราวนิั ิัดไิ่สนิไท่ิา้ ุกน่า
๑๕ นิั หรืาไท่ หากวตคคลดอั กล่านาราวนิั ิดั ิา้ ุกนา่ ๑๕ นิั ิา้ อเนลื่าิการไิ่สนิไป
(๒) ใิกรณีา่ีิา้ อเนลื่าิการไิ่สนิไป คนรปรบกาศหิา้ ศาลาตกคร้ัอ
(๓) ผาู้ าใหเ้นกนดการิาุไท่ทีสนารนซกั ถาทพุาิ
(๔) าาินผูิ้ าุทีสนารนิ้อั าิาุเนขา้ ทาดาเนินิการ หากไท่ทีาิาุคนาท แทไ้ ท่ทีาาิน
กใ็ หศ้ าลิ้อั าิาุคนาทให้
๔. สิทธิหน้าท่ขี องญาตขิ องผู้ตาย และทนายความ
าาินขาอผิู้ าุทีสนารนุิ่ื คาร้าอิ่าศาลขาเนขา้ ทาซกั ถาทพุาิาี่พิกั อาิาุั การิาสืว
แลบิาสืวพุาิหลกั ฐาิาื่ิไดด้ น้ ุกวั ทีสนารนแิ่อิ้อั าิาุคนาทดาเนินิการแาิได้ หากไท่ทีาิาุคนาท
ให้ศาลิ้อั าิาุคนาทเนพื่าาาหิ้าา่ีาิาุคนาทฝ่ าุาาินขาอผูิ้ าุ าิาุคนาทดอั กล่านทีสนารน
เนช่ิาิาุคนาทาน่ั ๆ ไปใิการนา่ คนาท หากเนป็ิาิาุคนาทา่ีศาลิ้อั ใหก้ ท็ ีสนารนไดร้ ัวเนอนิราอนลั
แลบค่าใชจ้ ่าุเนช่ิเนดีุนกวั าิาุคนาทาี่ศาลิ้อั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓
หมายเหตุ
ให้ดูราุลบเนาีุดใิคู่ทืาการชิั สูิรพลนกศพ ิาทพ.ร.ว. แกไ้ ขเนพน่ทเนินทป.นน.า.
(ฉววั าี่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๒
(ตวั อย่างประกาศ)
ประกาศศาล .....................................
เนรื่าอ แจอ้ กาหิดนิั ไิ่สนิการิาุขาอิาุ ............... ผิู้ าุ
คดีหทาุเนลขดาาี่ ช. .........../๒๕ ....
ดน้ ุพิกั อาิาุั การ สาิกั อาิาุั การสูอสตด ไดุ้ ิื่ คาร้าอนา่ ิาุ................................
ซ่ึอทีภูทนลาเนิาาุาู่ ี่วา้ ิเนลขาี่ .......... แขนอ ...................... เนขิ ......................... กรตอเนาพทหาิคร
ไดถ้ ูก พ.ิ.า. ........................ กวั พนกใชา้ านรต ปื ิุอน ถึอแก่คนาทิาุ เนท่ืานิั า่ี ..... เนดืาิ ...............
พ.ศ. .... เนนลา ............... ิาฬนกา ซ่ึอเนป็ิ การิาุาี่เนกนดข้ึิโดุการกรบาาขาอเนจา้ พิกั อาิซ่ึอาา้ อน่า
ปฏนวิั นราชการิาทหิา้ า่ี เนหิตเนกนดา่ีแขนอ ...................... เนขิ ......................... กรตอเนาพทหาิคร
ขาใหศ้ าลาาการไิ่สนิแลบทีคาสอ่ั ิาทปรบทนลกฎหทาุนรน ีพนจารณาคนาทาาาา ทาิรา ๑๕๐
ศาลิดั ไิ่สนิคาร้าอใินิั า่ี ..... เนดืาิ ............... พ.ศ. .... เนนลา ............... ิาฬนกา
ถา้ ทีภรนุา (หรืาสาที) ผูว้ ตพการี ผูส้ ืวสัิดาิ ผูแ้ าิโดุชาวรรรท ผูา้ ิตวาล หรืาาาินขาอ
ผูิ้ าุปรบสอค์จบขาเนขา้ ทาซักถาทพุาิาี่พิกั อาิาุั การิาสืวหรืาิาสืวพุาิาื่ิ ใหุ้ื่ิ
คาร้าอิ่าศาลก่าิการไิ่สนิเนสร็จสน้ิ
ปรบกาศ ณ นิั าี่ ..... เนดืาิ ............... พ.ศ. ....
(ลอชื่า) ุิต น รรรท ……….
(ิาุุิต น รรรท)
ผพู้ นพากษา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๓
๕. คาสั่ง
ศาลิา้ อาาคาส่ัอแสดอน่าผูิ้ าุคืาใคร ิาุา่ีไหิ เนทื่าใด เนหิตแลบพฤินการณ์า่ีิาุ
ถา้ ิาุโดุถูกาาร้าุใหก้ ล่านนา่ ใครเนป็ิผกู้ รบาาเนา่าา่ีจบาราวได้
คาส่อั ขาอศาลถึอา่ีสตด าตารรณ์ฎีกาิ่าไปไท่ได้
ข้อสังเกต
กรณีาี่าราวน่าใครเนป็ ิคิาาให้ิาุ ไท่คนรนนินจฉัุน่าการกรบาาิ้ัิชาวหรืาไท่
ผดน กฎหทาุหรืาไท่
๖. แบบคาส่ัง
ใหา้ าคาสอ่ั ใิรูปคาพพน ากษา โดุทีราุการแห่อคดีแลน้ แิ่กรณี ดอั ิ่าไปิ้ี
๖.๑ กรณีาี่ไท่ทีผาู้ ่ืิุิื่ คาร้าอขาเนขา้ ทาซกั ถาทพุาิ หรืาิาพุาิเนขา้ สืว
“คดนี ีพ้ นกั งานอัยการ ยื่นคาร้องว่า .............................................................................
...............................................................................
ศาลได้ประกาศนดั ไต่สวน ส่งสาเนาคาร้อง และแจ้งวนั นดั ให้นาย .............................
บิดานาย ................................. ผ้ตู ายทราบก่อนวนั นัดไม่น้อยกว่า ๑๕ วนั แล้ว ไม่มผี ้ใู ดย่ืนคาร้อง
ขอเข้ามาซักถามพยานท่ีพนักงานอัยการนาสืบหรือนาสืบพยานอื่น
ทางไต่สวนได้ความว่า ...........................................................................................
...............................................................................
จึงมคี าส่ังว่า ผู้ตายคือนาย ....................................... ตายท่ี .......................................
เม่ือวนั ที่ ..................................... เหตุและพฤติการณ์ที่ตายคือ ..............................................”
๖.๒ กรณีา่ีทีผูุ้ ื่ิคาร้าอขาเนขา้ ทาซักถาทพุาิาี่พิกั อาิาุั การิาสืว แลบขาิา
พุาิเนขา้ สืว
“คดนี ีพ้ นกั งานอัยการ ย่ืนคาร้องว่า .............................................................................
...............................................................................
ศาลได้ประกาศนัดไต่สวน ส่งสาเนาคาร้อง และแจ้งวนั นัดให้นาย .............................
บิดานาย ................................. ผ้ตู ายทราบก่อนวนั นดั ไม่น้อยกว่า ๑๕ วนั แล้ว นาย ......................
บิดานาย ................................. ผู้ตาย ยื่นคาร้ องขอเข้ามาซักถามพยานที่พนักงานอัยการนาสืบ
และขอนาพยานเข้าสืบ ศาลมคี าส่ังอนุญาต
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๔
ทางไต่สวนผ้รู ้องนาสืบว่า ...........................................................................................
นาย ...................... บิดานาย ................................. ผ้ตู าย นาสืบว่า .................................................
...............................................................................
ศาลพิเคราะห์พยานหลกั ฐานของท้ังสองฝ่ ายแล้ว ข้อเทจ็ จริงเบือ้ งต้นฟังได้ว่า ...........
ปัญหาท่ีต้องวินิจฉัยคงมวี ่า ..................... (วินิจฉัยพยานหลกั ฐาน) ……………………..
อาศัยเหตุผลดังวินิจฉัยมา จึงมีคาส่ังว่าผู้ตายคือนาย ...............................................
ตายท่ี ......................................... เมื่อวันท่ี ........................................ เหตุและพฤติการณ์ท่ีตาย
คือ ....................................................”
๗. การอ่านคาสั่ง
คนรจดแจอ้ ใิราุอาิกรบวนิพนจารณาดน้ ุน่า “ให้ส่งสานวนการไต่สวนของศาล
(รวมทั้งคาสั่งด้วย) ไปยงั พนักงานอัยการเพื่อดาเนินการต่อไป โดยให้คัดสาเนาคาสั่งเกบ็ รักษาไว้
พร้ อมด้วยปกหน้าสานวนของศาล”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๕
๘. การส่งสานวนการไต่สวนพนักงานอยั การ
าี่.............../............... ศาล ............................
……………………...
นิั า่ี ..... เนดืาิ ............... พ.ศ. ....
เนร่ืาอ ส่อสาินิการไิ่สนิชิั สูิรพลนกศพ
เนรีุิ พิกั อาิาุั การ ........................................
ส่นอา่ีส่อทาดน้ ุ สาินิคดีาาาาหทาุเนลขแดอา่ี ...................../.................. หิ่ึอสาินิ
ิาทา่ีพิกั อาิาุั การ สาิกั อาิาุั การสูอสตด ไดุ้ ิื่ คาร้าอเนท่ืานิั า่ี ..........................
ขาให้ศาลาาการไิ่สนิเนก่ีุนกวั การิาุขาอิาุ .............................. ิาทปรบทนลกฎหทาุ
นรน ีพจน ารณาคนาทาาาา ทาิรา ๑๕๐ ิ้ิั
วดั ิ้ี ศาลไดา้ าการไิ่สนิแลบทีคาสั่อแลน้ จึอส่อสาินิการไิ่สนิทาพร้าทกวั
หิอั สืาิ้ีเนพา่ื ดาเนินิการิ่าไป
ขาแสดอคนาทิวั ถืา
(ลอช่ืา) ุิต น รรรท ……….
(ิาุุิต น รรรท)
ผพู้ นพากษา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๖
ตวั อย่างคาสั่ง
คาส่ัง สาหรับศาลใช้
คดีหทาุเนลขดาาี่ ............ /๒๕ ....
คดีหทาุเนลขแดอาี่ ......... /๒๕ ....
ในพระปรมาภไิ ธยพระมหากษตั ริย์
ศาล .....................................
วนั ที่ ..... เดือน ............... พทุ ธศักราช ๒๕ ....
ความอาญา
รบหนา่ อ พิกั อาิาุั การ สาิกั อาิาุั การสูอสตด ผรู้ ้าอ
ิาุ ท. ผิู้ าุ
เนรื่าอ ชิั สูิรพลนกศพ
ผูร้ ้าอุ่ิื คาร้าอน่า เนทื่านิั าี่ ๒๓ ทีิาคท ๒๕๔๕ ศาลแขนอพรบิครเนหิืาทีหทาุ
กกั ขอั แาิค่าปรัวิาทคาพนพากษาถึอา่ีสตดใิคดีหทาุเนลขแดอาี่ ๒๒๘๔/๒๕๔๕ น่าิาุ ท.
ผูิ้ าุทีคนาทผนดฐาิปลาทแลบใชเ้นากสารปลาทิาทปรบทนลกฎหทาุาาาา ใหจ้ าคตก ๒ เนดืาิ
ปรัว ๖,๐๐๐ วาา โาษจาคตกราการลอโาษไนท้ ีกาหิด ๑ ปี ใิขณบา่ีผูิ้ าุถูกคนวคตทินั าุู่าี่
สาิักอาิิรนจคิเนขา้ เนทืาอ เนพ่ืาราการส่อกลัวปรบเนาศวอั คลาเนาศ ได้ทีาาการเนจ็วป่ นุ คืา
กรบสัวกรบส่าุ แลบลตกเนดนิไท่ได้ จึอถูกิาส่อาาการรักษาาี่โรอพุาวาลิารนจใินิั า่ี ๑๓
สนอหาคท ๒๕๔๕ ิ่าทาใินิั เนดีุนกิั เนนลากลาอนิั ผูิ้ าุไดถ้ ึอแก่คนาทิาุาิั เนป็ ิกรณีาี่ที
คนาทิาุเนกนดข้ึิใิรบหน่าอการคนวคตทขาอเนจา้ พิกั อาิซ่ึอาา้ อน่าปฏนวิั นการิาทหิา้ า่ี แพาุ์
ลอคนาทเนห็ินา่ เนหิตแห่อการิาุเนกนดจากรบววหาุใจไหลเนนุี ิโลหนิลท้ เนหลน พิกั อาิสาวสนิ
แห่อาา้ อา่ีาี่ศพิ้ัิาุู่ แพาุา์ าอินินเนนชศาสิร์ซ่ึอไดร้ ัวนตฒนวิั รจากแพาุสภาแลบพิักอาิ
ฝ่ าุปกคราอิาแหิ่อิ้อั แิ่ปลดั าาเนภาหรืาเนาีุวเนา่าข้ึิไปแห่อาา้ อาี่าี่ศพิ้ัิาุู่ ไดร้ ่นทกิั
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๗
าาการชิั สูิรพลนกศพผูิ้ าุแลน้ เนหิตเนกนดา่ีแขนอปาตทนิั เนขิปาตทนิั กรตอเนาพทหาิคร ขาให้
ศาลาาการไิ่สนิแลบทีคาสัอ่ ิาทปรบทนลกฎหทาุนรน ีพนจารณาคนาทาาาา ทาิรา ๑๕๐
ศาลไดป้ รบกาศิดั ไิ่สนิแลน้ ไท่ทีผูใ้ ดุิ่ื คาร้าอเนขา้ ทาซกั ถาทพุาิา่ีพิกั อาิาุั การ
ิาสืวหรืาิาสืวพุาิาื่ิ
าาอไิ่สนิไดค้ นาทน่า ิาุ ท. ผูิ้ าุเนป็ ิชานิ่าอปรบเนาศ สัาชาินวอั คลาเนาศ
ซ่ึอิา้ อโาษิาทคาพนพากษาถึอาี่สตดใิคดีาาาาหทาุเนลขแดอา่ี ๒๒๘๔/๒๕๔๕ ขาอศาลแขนอ
พรบิครเนหิืา เนทื่านิั าี่ ๒๓ ทีิาคท ๒๕๔๕ ใิคนาทผนดฐาิปลาทแลบใช้เนากสารปลาท
ให้จาคตก ๒ เนดืาิ ปรัว ๖,๐๐๐ วาา โาษจาคตกราการลอโาษไนท้ ีกาหิด ๑ ปี แิ่ผูิ้ าุไท่ที
เนอนิชารบค่าปรัว ศาลจึอาากหทาุกกั ขอั แาิค่าปรัวแลบกกั ขอั ไนา้ ่ีพิกั อาิิรนจคิเนขา้ เนทืาอ
แขนอา่ตอทหาเนทฆ เนขิสาาร กรตอเนาพทหาิคร ภาุหลอั จากผูิ้ าุถูกขอั แาิค่าปรัวครวกาหิด
แลน้ ร้าุิารนจเนาก ส. ทีหิอั สืาแจอ้ ฝ่ าุคนวคตทินั ขาใหด้ าเนินิการส่อินั ผูิ้ าุกลวั าากไปจาก
ปรบเนาศไาุ ิาทวิั าึกขา้ คนาท เนรื่าอ ส่อเนร่ืาอวตคคลิ่าอดา้ นทาเนพื่าดาเนินิการ หิัอสืาแจอ้
ขาฝากคนวคตทินั วตคคลิ่าอดา้ น ปรบนิั นุา่ แลบิาหินรูปพรรณขาอผิู้ าุพร้าทสาเนิาคาฟ้าอขาอ
พิกั อาิาุั การเนากสารหทาุ ร.๑ ถึอ ร.๔ ขณบา่ีราส่อินั ผูิ้ าุาากิากปรบเนาศ เนท่ืานิั า่ี ๑๓
สนอหาคท ๒๕๔๕ เนนลาปรบทาณ ๑๖ ิาฬนกา ผิู้ าุทีาาการเนจว็ ป่ นุ ร้าุิารนจโา ช. เนป็ิผิู้ าินั
ผูิ้ าุส่อโรอพุาวาลิารนจ แขนอปาตทนิั เนขิปาตทนิั กรตอเนาพทหาิคร ซ่ึอขณบิาินั ส่อ
โรอพุาวาลิ้ิั ผิู้ าุทีาาการกรบสวั กรบส่าุ ร้าุิารนจโา ช. เนดนิาาอทาถึอโรอพุาวาลิารนจ
เนนลาปรบทาณ ๑๗ ิาฬนกา แพาุร์ ัวินั ผูิ้ าุเนขา้ รักษาา่ีหา้ อฉตกเนฉนิจิกรบาอ่ั เนนลา ๑๘.๓๐ ิาฬนกา
แพาุา์ ่ีรักษาแจอ้ นา่ ผิู้ าุถึอแก่คนาทิาุ จากิ้ิั เนจา้ พิกั อาิฝ่ าุปกคราอ แลบแพาุา์ าอินินเนนช
ร่นทกวั พิักอาิสาวสนิาาการิรนจชัิสูิรพลนกศพผูิ้ าุิาทราุอาิการชัิสูิรพลนกศพ
เนากสารหทาุ ร.๘ แลบทีการส่อศพผูิ้ าุไปิรนจาี่สถาวิั ินินเนนชนนาุา สาิกั อาิแพาุใ์ หา่
สาิกั อาิิารนจแห่อชาิน พิั ิารนจโาิาุแพาุ์ ส. ไดา้ าการิรนจศพ ผูิ้ าุเนท่ืานิั าี่ ๑๔
สนอหาคท ๒๕๔๕ จากการิรนจสภาพศพไท่พววาดแผลภาุิาก ส่นิภาุใิไท่ไดา้ าการผ่าิรนจ
เนิ่ืาอจากผูิ้ าุเนป็ ิานสลาท แลบจากการิรนจเนลืาดไท่พวแาลกาฮาล์ สารพนษ แลบุาเนสพินด
แิ่าุ่าอใด สาเนหิตา่ีิาุเนิ่ืาอดน้ ุรบววหาุใจไหลเนนีุิโลหนิลท้ เนหลน สัิินษฐาิจากพุารน
สภาพหนั ใจ ิาทราุอาิการิรนจศพเนากสารหทาุ ร. ๗ สาหรัวศพผิู้ าุสถาิเนากาคั รราชาูิ
วอั คลาเนาศปรบจาปรบเนาศไาุทาวาาิาจใหิ้ าุ ส. ทารัวศพผิู้ าุเนพ่ืาส่อใหา้ าินผิู้ าุาี่ปรบเนาศ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๘
วอั คลาเนาศซ่ึอาาอสาิักอาิเนขิปาตทนิั ไดา้ ากใวทรณวิั รขาอผูิ้ าุไน้ ิาทใวทาวาาิาจ
พร้าทคาแปล แลบสาเนิาทรณวิั รเนากสารหทาุ ร. ๕ แลบ ร. ๖
จึอทีคาสั่อน่า ผูิ้ าุคืา ิาุ ท. ิาุาี่โรอพุาวาลิารนจ แขนอปาตทนิั เนขิปาตทนิั
กรตอเนาพทหาิคร เนทื่านิั าี่ ๑๓ สนอหาคท ๒๕๔๕ เนหิตแลบพฤินการณ์าี่ิาุคืา รบววหาุใจ
ไหลเนนีุิโลหนิลท้ เนหลน ใิรบหน่าอาุู่ใิคนาทคนวคตทขาอเนจ้าพิักอาิซ่ึอปฏนวัินราชการ
ิาทหิา้ า่ี
ิาุุิต น
ิาุรรรท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๑๙
ระเบยี บกระทรวงยตุ ธิ รรม
ว่าด้วยการจ่ายค่าตอบแทน หรือค่าป่ วยการ ค่าพาหนะเดนิ ทาง และค่าเช่าทพี่ กั ของ
ผู้ทรงคุณวฒุ ิหรือผู้เชี่ยวชาญทศ่ี าลขอให้มาให้ความเห็น
ตามประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญา มาตรา ๑๕๐
พ.ศ. ๒๕๔๓
_______________________
โดุาี่เนป็ ิการสทคนรให้ทีรบเนวีุวน่าด้นุการจ่าุค่าิาวแาิ หรืาค่าป่ นุการ
ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั ขาอผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผเู้นช่ีุนชาาาี่ศาลขาใหท้ าใหค้ นาทเนห็ิ
เนพ่ืาปรบกาวการไิ่สนิแลบาาคาสัอ่ ขาอศาล
าาศุั าาิาจิาทคนาทใิทาิรา ๑๕๐ แห่อปรบทนลกฎหทาุนรน ีพนจารณาคนาทาาาา
ซ่ึอแกไ้ ขเนพ่นทเนินทโดุพรบราชวาั าิั นแกไ้ ขเนพน่ทเนินทปรบทนลกฎหทาุนนรีพนจารณาคนาทาาาา
(ฉววั า่ี ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒ กรบารนอุิต นรรรทโดุคนาทเนห็ิชาวขาอกรบารนอการคลอั จึอนาอ
รบเนวีุวไน้ ดอั ิ่าไปิ้ี
ขา้ ๑ รบเนวีุวิ้ีเนรีุกนา่ “รบเนวีุวกรบารนอุิต นรรรทนา่ ดน้ ุการจ่าุค่าิาวแาิ หรืา
ค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั ขาอผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นชีุ่นชาาา่ีศาลขาใหท้ า
ใหค้ นาทเนห็ิิาทปรบทนลกฎหทาุนรน ีพนจารณาคนาทาาาา ทาิรา ๑๕๐ พ.ศ. ๒๕๔๓”
ขา้ ๒รบเนวีุวิ้ีให้ใช้วัอคัวิ้ัอแิ่นิั าี่พรบราชวัาาัินแก้ไขเนพ่นทเนินทปรบทนล
กฎหทาุ นรน ีพจน ารณาคนาทาาาา (ฉววั าี่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒ ทีผลใชว้ อั ควั เนป็ิิิ้ ไป
ขา้ ๓ ผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผู้เนชีุ่นชาาให้หทาุคนาทรนทถึอแพาุ์า่ีศาลขาให้ทา
ใหค้ นาทเนห็ิดน้ ุ
ขา้ ๔ ให้ศาลเนป็ ิผูท้ ีาาิาจาิตทัินใิการเนวนกจ่าุค่าิาวแาิ หรืาค่าป่ นุการ
ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าา่ีพกั แก่ผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นชีุ่นชาาาี่ศาลขาให้ทาให้คนาทเนห็ิ
เนพื่าปรบกาวการไิ่สนิแลบาาคาส่ัอขาอศาลิาทปรบทนลกฎหทาุนนรีพนจารณาคนาทาาาา
ทาิรา ๑๕๐ เนท่ืาผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นช่ีุนชาาได้ปฏนวัินหิ้าาี่เนสร็จสน้ิใิแิ่ลบคร้ัอ า้ัอิ้ี
ิาทหลกั เนกณฑา์ ี่กาหิดใิขา้ ๕ แลบขา้ ๖
ขา้ ๕ค่าิาวแาิหรืาค่าป่ นุการาี่จ่าุใหแ้ ก่ผาู้ รอคตณนฒต นหรืาผเู้นชีุ่นชาา ใหค้ นดเนป็ิ
ราุช่นั โทอใิาิั ราิาทาี่ศาลเนห็ิสทคนรกาหิด แิ่ิา้ อไท่ิ่ากน่าชน่ั โทอลบ ๕๐๐ วาา แลบ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๒๐
ไท่เนกนิชนั่ โทอลบ ๑,๐๐๐ วาา แิ่ค่าิาวแาิ หรืาค่าป่ นุการาี่ศาลสั่อจ่าุใหแ้ ก่ผูา้ รอคตณนตฒน
หรืาผเู้นชีุ่นชาาสาหรัวการปฏนวิั นหิา้ าี่คร้ัอหิ่ึอ ิา้ อทีจาินิไท่ิา้ ุกนา่ ๕๐๐ วาา
ใิการกาหิดค่าิาวแาิ หรืาค่าป่ นุการให้แก่ผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นชีุ่นชาา
ให้ศาลพนจารณาถึอคตณนตฒนแลบคนาทเนช่ีุนชาาขาอผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นชีุ่นชาา ิลาดจิ
พฤินการณ์าื่ิใดาี่ศาลเนห็ิสทคนริาทาปรบกาวการพนจารณา
ขา้ ๖ ผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผเู้นชีุ่นชาาาี่ศาลขาใหท้ าใหค้ นาทเนห็ิเนพ่ืาปรบกาวการไิ่สนิ
แลบาาคาสัอ่ ขาอศาล ทีสนารนไดร้ ัวค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั ดอั ิ้ี
๖.๑ ผูา้ ี่เนป็ ิขา้ ราชการหรืาลูกจา้ อขาอาาอราชการ ให้ใช้สนารนเนวนกจ่าุได้
ิาทกฎหทาุนา่ ดน้ ุค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอไปราชการ
๖.๒ ผูา้ ี่เนป็ ิวตคคลภาุิาก ให้ทีสนารนใิการเนวนกจ่าุไดิ้ าทกฎหทาุน่าดน้ ุ
ค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอไปราชการ โดุเนาีุวิาแหิ่อผูา้ รอคตณนตฒนหรืาผูเ้นช่ีุนชาาเนาีุวเนา่า
ิาแหิ่อขา้ ราชการพลเนรืาิรบดวั ๙
ขา้ ๗ให้ปลดั กรบารนอุตินรรรทรักษาการิาทรบเนวีุวิ้ี แลบให้ทีาาิาจิีคนาท
นิน นจฉุั ปัาหาเนพ่ืาดาเนินิการใหเ้นป็ิไปิาทรบเนวีุวิ้ี
ปรบกาศ ณ นิั า่ี ๑๓ กิั ุาุิ พ.ศ. ๒๕๔๓
(ลอช่ืา) สตาศั ิ์ เนอนิหทื่ิ ……….
(ิาุสตาศั ิ์ เนอนิหท่ืิ)
รัฐทิิรีนา่ การกรบารนอุิต นรรรท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๔๒๑
ส่วนที่ ๕
การปล่อยช่ัวคราวและปรับผู้ประกัน
๑. การตรวจคาร้องขอปล่อยช่ัวคราว
๑.๑ ผู้มสี ิทธิยื่นขอคาร้องปล่อยชั่วคราว
ก. ผิู้ า้ อหาหรืาจาเนลุ
ข. ผูท้ ีปรบโุชิ์เนก่ีุนข้าอ เนช่ิ สาที ภรน ุา วนดา ทารดา วติร าาินพี่ิ้าอ
ผวู้ อั ควั วาั ชา ิาุจา้ อ หรืาินินวตคคลใิกรณีาี่ินินวตคคลิ้ิั ทีนิั ถตปรบสอคใ์ ิการขาปรบกิั ินั
ผูิ้ ้าอหาหรืาจาเนลุใิคดีาาาา (วรนษาั ปรบกัิภัุ) หรืาใิกรณีาี่ผูิ้ ้าอหาหรืาจาเนลุ
เนป็ิกรรทการผแู้ าิ ินั แาิ หติ้ ส่นิ พิกั อาิ หรืาลูกจา้ อขาอินินวตคคลิ้ิั หรืาิาุปรบกิั
าี่ข้ึิาบเนวีุิราุชื่าไนิ้ าทปรบกาศขาอแิ่ลบศาล
๑.๒ หลกั ประกนั ทใ่ี ช้ในการขอปล่อยช่ัวคราว
ก. เนอนิสด
ข. หลกั ารัพุา์ ่ืิ เนช่ิ า่ีดนิทีโฉิด ิ.ส. ๓ ิ.ส. ๓ ก. หา้ อชตด พิั รวิั รรัฐวาล
สลากาาทสนิ วิั รหรืาสลากาาทารัพุา์ นีสนิขาอริาคารเนพื่าการเนกษิรแลบสหกรณ์การเนกษิร
ใวรัวเนอนิฝากปรบจาริาคาร ิน๋ั แลกเนอนิาี่ริาคารเนป็ ิผูจ้ ่าุแลบริาคารผูจ้ ่าุได้รัวราอ
ิลาดไปแลน้ ินั๋ สัาาาใชเ้นอนิา่ีริาคารเนป็ ิผูา้ ากิน๋ั เนช็คา่ีริาคารเนป็ ิผูส้ ั่อจ่าุหรืารัวราอ
ซ่ึอสาทารถเนรีุกเนกว็ เนอนิไดใ้ ินิั าี่าาสัาาาปรบกิั แลบหิอั สืารัวราอขาอริาคารหรืาวรนษาั
ปรบกิั ภุั (การปรบกิั านสรภาพ) เนพื่าชารบเนว้ีุปรัวแาิใิกรณีผนดสัาาาปรบกิั (รบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรทน่าดน้ ุการปล่าุชน่ั คราน พ.ศ. ๒๕๔๘ ขา้ ๑๐) หิอั สืารัวราอ
การชารบเนอนิขาอกาอาติุิต นรรรท (พ.ร.ว. กาอาติุิต นรรรท พ.ศ. ๒๕๕๘ ทาิรา ๓๐ นรรคสาท)
หิอั สืารัวราอขาอส่นิราชการเนพา่ื ขาาิตาาิปรบกิั ินั ขา้ ราชการิาทรบเนวีุวกรบารนอการคลอั
นา่ ดน้ ุการช่นุเนหลืาขา้ ราชการหรืาลูกจา้ อขาอาาอราชการาี่ิา้ อคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๒๘
ข้อสังเกต
(๑) หลกั ารัพุา์ ่ีทีช่ืาเนจา้ ขาอหลาุคิ ผทู้ ีชื่าร่นทกิั สาทารถิาทาร้าอ
ขาปล่าุชน่ั ครานไดเ้นิท็ เนิ้ืาา่ีใิโฉิดหรืาหิอั สืาสาคาั ิ้ิั แิ่หากเนจา้ ขาอเนพีุอวาอคิิาทาร้าอ
ขาปล่าุชน่ั ครานจบไดเ้นฉพาบส่นิขาอิิเนา่าิ้ิั
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
- 1 - 50
- 51 - 100
- 101 - 150
- 151 - 200
- 201 - 250
- 251 - 300
- 301 - 350
- 351 - 400
- 401 - 450
- 451 - 500
- 501 - 550
- 551 - 600
- 601 - 650
- 651 - 655
Pages: