คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๓
บทที่ ๙
การตรวจพยานหลักฐาน
ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๑ แลบทาิรา ๑๗๓/๒ กาหิดให้ทีกรบวนิการา่ีเนรีุกน่า
“การตรวจพยานหลกั ฐาน”๑๑ รนทา้อั ใหศ้ าลทีาาิาจสืวพุาิหลกั ฐาิา่ีเนกีุ่นกวั ปรบเนดิ็ สาคาั
ใิคดีขาอคู่คนาทไนก้ ่าิถึอกาหิดนิั ิัดสืวพุาิเนพ่ืาให้คู่คนาทเนปน ดเนผุข้าเนา็จจรนอหรืา
พุาิหลกั ฐาิิ่ากิั
๑. ในวนั ตรวจพยานหลกั ฐาน
๑.๑ คู่คนาทิา้ อส่อพุาิเนากสารแลบพุาินิั ถตาี่าุใู่ ิคราวคราอขาอิิเนาอิ่าศาล
เนพื่าใหค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอิรนจสาว (เนนิ้ แิ่ศาลจบทีคาสั่อเนป็ิาุา่ อาื่ิ าิั เนิ่ืาอจากสภาพแลบ
คนาทจาเนป็ิแห่อพุาิหลกั ฐาิิ้ิั เนาอ หรืาพุาิหลกั ฐาิิ้ิั เนป็ิวิั าึกคาใหก้ ารขาอพุาิวตคคล
ใิช้ิั สาวสนิ)
๑.๒ คู่คนาทแิ่ลบฝ่ าุิา้ อแถลอแินาาอการเนสิาพุาิหลกั ฐาิ
๑.๓ ศาลิา้ อสาวถาทคู่คนาทถึอ
- คนาทเนกีุ่นขา้ อขาอพุาิหลกั ฐาิาี่าา้ อานอกวั ปรบเนดิ็ แห่อคดี
- คนาทจาเนป็ิาี่ิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิาี่าา้ อานอ
- การุาทรัวคนาทถูกิา้ อแาจ้ รนอขาอพุาิหลกั ฐาิขาอาีกฝ่ าุหิ่ึอ
๑.๔ ศาลาาจทีคาสั่อใหส้ ืวพุาิหลกั ฐาิาี่เนก่ีุนกวั ปรบเนดิ็ สาคาั ใิคดีไนล้ ่นอหิา้
ก่าิถึอกาหิดนิั ิดั สืวพุาิกไ็ ด้
๑๑ การตรวจพยานหลกั ฐานมีวตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือ
๑. เพ่ือใหก้ ระบวนการคน้ หาความจริงเป็ นไปอยา่ งมีประสิทธิภาพและเป็ นธรรม
๒. เพือ่ ส่งเสริมใหค้ คู่ วามเปิ ดเผยพยานหลกั ฐานและยอมรับขอ้ เทจ็ จริงกนั มากข้ึน
๓. เพือ่ ใหค้ ู่ความเตรียมความพร้อมในการเสนอพยานหลกั ฐานตอ่ ศาล
๔. เพอื่ รวบรวมพยานหลกั ฐานมิใหเ้ กิดการสูญหาย ถกู ทาลายหรือถกู แกไ้ ขเปลี่ยนแปลง
๕. เพ่ือใหก้ ารใชว้ นั นดั ของศาลเป็ นไปอยา่ งมีประสิทธิภาพ
๖. เพอื่ ลดปัญหาการเลื่อนคดี
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๔
๒. การดาเนินการในวนั ตรวจพยานหลกั ฐาน ศาลจบิา้ อดาเนินิการใิเนร่ืาอดอั ิ่าไปิ้ี
๒.๑ แจอ้ สนารนิาทกฎหทาุใหจ้ าเนลุาราว แลบสาวถาทเนร่ืาอาิาุคนาท
๒.๒ า่าิแลบารนวาุฟ้าอใหจ้ าเนลุฟัอ สาวถาทคาใหก้ ารจาเนลุาีกคร้ัอ
๒.๓ คดีคนาทผนดิ่าส่นิินั คดีาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ฟ้าอกัิเนาอรนทถึอคดีาาาา
า่ีทีการเนรีุกร้าอค่าเนสีุหาุหรืาค่าสนิไหทาดแาิได้ ให้สาวถาทคู่คนาทเนรื่าอการไกล่เนกล่ีุ
ขา้ พนพาาก่าิ หากปรบสอคใ์ หไ้ กล่เนกลีุ่ใหอ้ ดิรนจพุาิหลกั ฐาิไนแ้ ลบใหส้ ่อคดีเนขา้ ศูิุไ์ กล่เนกล่ีุ
ขา้ พนพาาปรบจาศาลก่าิ โดุให้ดาเนินิการิาทรบเนวีุวคณบกรรทการวรนหารศาลุิต นรรรทนา่ ดน้ ุ
การไกล่เนกลีุ่ขา้ พพน าาใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๖๐
๒.๔ ใหค้ ู่คนาทแถลอถึอแินาาอการเนสิาพุาิหลกั ฐาิ คราวคลตทใิปรบเนดิ็
(๑) จาินิพุาิหลกั ฐาิาี่จบิาสืวทีทากิา้ ุเนพีุอใด
(๒) พุาิหลกั ฐาิา่ีาา้ อานอเนกีุ่นขา้ อกวั ปรบเนดิ็ ิาทขา้ หาหรืาขา้ ิ่าสู้ าุา่ อไร
(๓) พุาิวตคคลใดวา้ อาี่เนวนกคนาทใิเนร่ืาอเนดีุนกิั
(๔) พุาิหลกั ฐาิหรืาขา้ เนาจ็ จรนอใดา่ีปรบสอคจ์ บใหค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอุาทรัว
เนช่ิ ผูิ้ รนจคิ้ แลบจวั กตท แพาุผ์ ิู้ รนจชิั สูิร ผูิ้ รนจพนสูจิ์พุาิหลกั ฐาิ พุาิผเู้นช่ีุนชาา
พิกั อาิสาวสนิ เนจา้ พิกั อาิผจู้ ดั าาหรืารัวราอเนากสาร เนป็ิิิ้
(๕) ทีพุาิหลักฐาิาาอินินนนาุาศาสิร์ เนช่ิ ผลการิรนจพนสูจิ์หรืา
พุาิผเู้นช่ีุนชาาาี่จบิาสืวหรืาไท่ แลบเนกีุ่นขา้ อกวั ปรบเนดิ็ แห่อคดีาุา่ อไร
(๖) ทีพุาิหลกั ฐาิาี่ิา้ อิาสืวไนก้ ่าิหรืาส่อปรบเนดิ็ ไปสืวา่ีศาลาื่ิ หรืาไท่
(๗) ทีพุาิวตคคลา่ีเนป็ ิเนด็กหรืาเนุานชิาาุตไท่เนกนิ ๑๘ ปี ซ่ึอิา้ อสืวพุาิ
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๒ ิรี หรืาพุาิาี่ิา้ อใชล้ ่าทหรืาไท่
(๘) ทีพุาิวตคคลาี่าุิู่ ากศาลหรืาไท่ หากทีแลบทีเนหิตจาเนป็ิาิั ไท่าาจิาพุาิ
ทาเนวนกคนาทาี่ศาลได้ถา้ คู่คนาทฝ่ าุา่ีาา้ อพุาิร้าอขา หรืาศาลเนห็ิสทคนร แลบสถาิา่ีา่ีจบใหพ้ ุาิ
ไปเนวนกคนาทใิลกั ษณบการปรบชตทาาอจาภาพได้จดั นาอรบววราอรัวไนแ้ ล้น ศาลาิตาาิ
ใหพ้ ุาิดอั กล่านเนวนกคนาทา่ีศาลา่ืิ หรืาสถาิา่ีา่ีาาการขาอาาอราชการ หรืาสถาิาี่แห่อา่ืิ
ิากศาลิ้ิั ได้ โดุกาหิดนิั เนนลา สถาิา่ีาี่จบใหพ้ ุาิไปเนวนกคนาทใหช้ ดั เนจิ (ป.น.น า. ทาิรา
๒๓๐/๑ นรรคหิ่ึอ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๕
ให้สาวถาทน่าทีพุาิาี่ิา้ อสืวโดุไท่ใหพ้ ุาิเนผชนาหิา้ โดุิรอกวั จาเนลุ
หรืาไท่ เนพ่ืาจบไดจ้ ดั เนิรีุทหา้ อสืวพุาิาาอจาภาพใิศาลใหพ้ ร้าทใินิั ิดั (ป.นน.า. ทาิรา
๑๗๒ นรรคสาท)
(๙) ลาดวั ใิการิาพุาิวตคคลเนขา้ สืวก่าิหลอั
(๑๐) สาวถาทน่าจาเนลุทีแินาาอใิการิ่าสู้คดีาุา่ อไร ทีพุาิวตคคลา่ีเนกีุ่นขา้ อ
กวั ขา้ เนาจ็ จรนอา่ีิ่าสูา้ ุา่ อไรวา้ อ เนพ่ืาจบไดา้ ราวน่าคนรจบกาหิดนิั ิดั สืวพุาิจาเนลุจาินิก่ีิดั
ข้อสังเกต
วาอคดีหากทีการสาวถาทขา้ เนา็จจรนอกิั ไปหทดแลน้ าาจาาให้จาเนลุกลวั
คาใหก้ ารเนดนทา่ีปฏนเนสร เนป็ิรัวสารภาพกไ็ ด้
(๑๑) จาินินิั ิดั า่ีคู่คนาทจาเนป็ิิา้ อใชใ้ ิการสืวพุาิ
ขา้ สาคาั ปรบการหิ่ึอาี่จบาาให้คู่คนาทกาหิดนิั ิดั ิาทจาินิาี่เนหทาบสท
กวั พุาิเนสิาิ่าศาล คืา การาาให้คู่คนาทเนกนดคนาททิั่ ใจน่าหากคู่คนาทใชเ้นนลาสืวพุาิแลน้
ไท่เนพีุอพา ศาลจบกาหิดนิั ิัดเนพน่ทเนินทใหใ้ ิภาุหลอั โดุจดให้ปรากฏใิราุอาิกรบวนิ
พนจารณาน่า “... หากระยะท่ีกาหนดไว้ไม่เพียงพอแก่การสืบพยาน ศาลจะกาหนดเพิ่มเติมอีก
ในภายหลงั ...”
(๑๒) พุาิาี่ิา้ อขาใหศ้ าลาากหทาุเนรีุกแลบนิั า่ีพุาิิา้ อทาศาล
(๑๓) คดีาี่ทีพุาิวตคคลเนป็ ิจาินิทาก ศาลคนริัดิรนจคนาทพร้าท
ขาอพุาิหลกั ฐาิล่นอหิ้าก่าินิั สืวพุาิไท่ิ้าุกน่า ๒ เนดืาิ า้อั ิ้ี เนพื่าเนป็ ิการินดิาท
แลบเนร่อรัดให้โจาก์ิรนจสาวน่า พิักอาิสาวสนิได้ดาเนินิการจดั ส่อหทาุเนรีุกให้แก่พุาิ
ครวถน้ ิหรืาุอั รนทา้อั ฝ่ าุจาเนลุด้นุน่า ทีเนหิตขดั ขา้ อาุ่าอไรเนก่ีุนกวั พุาิาี่จบิาทาสืว
หรืาไท่ เนทื่าถึอนิั ิดั สืวพุาิจบไดไ้ ท่ิา้ อเนลื่าิคดี โดุจดราุอาิกรบวนิพนจารณานา่ “ให้นัด
ตรวจความพร้อมของพยานหลกั ฐานก่อนวนั นดั สืบพยานไม่น้อยกว่าสองเดือน” แิ่คดีา่ีพุาิโจาก์
เนป็ิเนจา้ หิา้ า่ีรัฐ หรืาทีพุาิวตคคลไท่ทาก กไ็ ท่จาเนป็ิิา้ อิรนจคนาทพร้าทขาอพุาิหลกั ฐาิ
๒.๕ ศาลิา้ อสาวถาทคู่คนาทถึอ
(๑) คนาทเนก่ีุนขา้ อขาอพุาิหลกั ฐาิแิ่ลบาิั ดวั กวั ปรบเนดิ็ แห่อคดี
(๒) คนาทจาเนป็ิาี่ิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิา่ีาา้ อานอ แลบ
(๓) การุาทรัวพุาิหลกั ฐาิขาอาีกฝ่ าุหิ่ึอ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๖
ิากจากิ้ิั ศาลาาจสาวถาทคู่คนาทถึอปัาหาขา้ ขดั ขา้ อเนก่ีุนกวั การิาพุาิ
ทาศาล หรืาเนหิตาื่ิใดา่ีาาจาาใหิ้ า้ อเนล่ืาิคดีหรืาาาใหก้ ารพนจารณาคดีล่าชา้ ิลาดจินนรีการ
ป้าอกิั แลบแกไ้ ขเนหิตขดั ขา้ อ เนช่ิ คดีาี่จาเนลุไดร้ ัวาิตาาิให้ปล่าุชั่นคราน ศาลาาจทีคาส่ัอ
ใิราุอาิกรบวนิการพนจารณาให้เนจา้ หิา้ าี่กาหิดนิั ิดั ให้ผูป้ รบกิั ิาจาเนลุทาราุอาิินั
ิ่าเนจา้ หิา้ าี่ก่าินิั ิดั สืวพุาิเนป็ิรบุบ ๆ เนป็ิิิ้
๒.๖ การเนล่ืาินิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ ใิกรณีาี่การิรนจพุาิหลกั ฐาิไท่แลน้ เนสร็จ
ศาลาาจทีคาสั่อให้เนลื่าิการิรนจพุาิหลกั ฐาิไปใินิั าื่ิ กรณีเนช่ิน่าิ้ีหากศาลเนห็ิน่า
แทุ้ อั ไท่ไดท้ ีการิรนจพุาิหลกั ฐาิา่ีเนหลืากส็ าทารถิดั สืวพุาิได้ ศาลาาจทีคาส่อั ใหก้ าหิด
ิดั สืวพุาิก่าิการิรนจพุาิหลกั ฐาิเนสร็จสน้ิกไ็ ด้
๒.๗ กรณีาี่คู่คนาทไท่ทาศาลใินิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ
ใิกรณีโจากไ์ ท่ทาศาล ส่อั นา่
“พิเคราะห์แล้วเห็นว่า โจทก์ทราบกาหนดนัดวนั ตรวจพยานหลกั ฐาน โดยชอบแล้ว
แต่ไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขดั ข้องให้ศาลทราบ อาศยั อานาจตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๖๖ วรรคหน่ึง
ประกอบมาตรา ๑๗๓/๒ วรรคหนึ่ง จึงให้ยกฟ้อง”
ใิกรณีจาเนลุไท่ทาศาล สอ่ั นา่
“พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จาเลยทราบกาหนดนดั วันตรวจพยานหลักฐาน โดยชอบแล้ว
แต่ไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องให้ศาลทราบ กรณีมีเหตุอันควรเช่ือว่าจาเลยจะหลบหนี
จึงให้ ออกหมายจับจาเลย และปรับผู้ประกันเต็มตามสัญญาโดยให้ ผู้ประกันนาเงินค่าปรับ
มาชาระต่อศาลภายใน ๑๕ วนั
ให้เล่ือนไปนดั สอบคาให้การ ตรวจพยานหลกั ฐานและกาหนดวนั นัดสืบพยาน
วนั ท่ี ........... (หรืออาจสั่งให้จาหน่ายคดีชั่วคราวกไ็ ด้ หากศาลเห็นว่าไม่แน่นอนว่าจะจับจาเลย
ได้เม่ือใด)”
๒.๘ การสืวพุาิหลกั ฐาิไนก้ ่าิถึอกาหิดนิั ิดั สืวพุาิ ใิกรณีา่ีพิกั อาิาุั การ
เนป็ ิโจาก์ ถา้ ปรากฏน่าพุาิโจากท์ ีเนหิตขดั ขา้ อไท่าาจทาศาลได้ หรืาเนกรอน่าจบเนป็ ิการุาก
าี่จบิาพุาิิ้ิั ทาสืวิาทา่ีศาลิดั ไน้ ถืาเนป็ ิหิ้าาี่ขาอพิักอาิาุั การิา้ อร้าอขาิ่าศาล
ใหส้ ืวพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ไนก้ ่าิิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕๕/๑ แลบถึอแทน้ า่ ไท่ทีคู่คนาทฝ่ าุใดร้าอขา
ถา้ ทีคนาทจาเนป็ิศาลกท็ ีาาิาจสัอ่ ใหา้ าการสืวพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ไนก้ ่าิได้ เนช่ิ ใิกรณีา่ีพุาิ
เนป็ิเนด็กหรืาเนุานชิซ่ึอาาจจดจาเนหิตการณ์าี่เนกนดข้ึิไท่ไดิ้ าิ หรืาใิคดีคนาทผนดเนกีุ่นกวั เนพศ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๗
ซ่ึอไท่คนรให้ผูเ้นสีุหาุิา้ อาุูก่ วั คนาทารอจาิ่าเนหิตการณ์าี่เนกนดข้ึิิาิเนกนิสทคนรศาลจบทีคาส่ัอ
ใหา้ าการสืวพุาิเนหล่าิ้ีไนเ้นป็ิการล่นอหิา้ กไ็ ด้ ขา้ เนาจ็ จรนอเนหล่าิ้ีศาลาาจาราวหรืาิรนจดูได้
จากราุลบเนาีุดคาร้าอใิช้ัิฝากขัอ คาฟ้าอ คาให้การจาเนลุ วัาชีรบวตพุาิ แลบคาแถลอ
ขาอคู่คนาทใิรบหนา่ อพนจารณา (ดูเนพ่ทน เนินทใิหทนดาี่ ๒ ส่นิาี่ ๑)
๓. การย่ืนบญั ชีระบุพยานและบัญชีระบุพยานเพม่ิ เตมิ าาได้ ๒ รบุบ คืา
๑. ก่าิการิรนจพุาิหลกั ฐาิเนสร็จสน้ิ โดุาาเนป็ิวาั ชีรบวตพุาิเนพท่น เนินท
๒. ภาุหลอั การิรนจพุาิหลกั ฐาิเนสร็จสน้ิ ิา้ อุืิ่ คาร้าอแสดอเนหิตาิั สทคนร
นา่ ไท่สาทารถาราวถึอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั หรืาเนป็ิกรณีจาเนป็ ิเนพื่าปรบโุชิ์แห่อคนาทุิต นรรรท
หรืาเนพ่ืาใหโ้ ากาสแก่จาเนลุใิการิ่าสูค้ ดีาุา่ อเนิท็ าี่
สอ่ั นา่
“สาเนาให้อีกฝ่ าย รับ รวม ........... อันดบั ”
ใ ิ ก รณี ุ่ืิ วัา ชี รบ วต พ ุา ิ เน พ่นท เน ิน ท ภ า ุห ลัอ กา ร ิร น จ พ ุ า ิ หลัก ฐ า ิ เน สร็ จ สน้ ิ
ินั าุา่ อ สัอ่ นา่
“สาเนาให้จาเลย พิเคราะห์แล้วพยานเอกสารท่ีโจทก์ขอระบุเพิ่มเติม ๑ อันดับ คือ
มรณบัตรของผู้เสียหายซึ่งถึงแก่ความตายในระหว่างพิจารณาคดี โจทก์ย่อมไม่อาจอ้าง
พยานหลกั ฐานดงั กล่าวได้ก่อน จึงอนญุ าตให้โจทก์ระบพุ ยานเพ่ิมเติมได้ตามขอ”
หมายเหตุ
(๑) คู่คนาทิา้ อุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิ สาหรัวพุาิเนากสารหรืาพุาินิั ถตใดาี่ปรบสอค์
จบาา้ อานอโดุรบวตราุลบเนาีุดใหช้ ดั เนจิน่าเนป็ ิพุาิหลกั ฐาิชน้ิใด จบาา้ อลาุ ๆ น่า สรรพเนากสาร
ใิสาินิการสาวสนิา้อั หทดทนได้ ศาลิา้ อสั่อไท่รัววาั ชีรบวตพุาิใิขา้ ดอั กล่าน
(๒) การขาุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิเนพ่นทเนินท ถา้ เนป็ ิการุิื่ ก่าิการิรนจพุาิหลกั ฐาิเนสร็จ
สน้ิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๑ นรรคสาอ ศาลิา้ อทีคาสั่อรัวไน้ แลบหากทีพุาิเนากสารหรืา
พุาินิั ถตา่ีิา้ อิรนจเนพน่ทเนินทก็ใหด้ าเนินิการิรนจพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ิ่าไปจิกน่าจบเนสร็จ แิ่ถา้
เนป็ ิการุื่ิภาุหลัอการิรนจพุาิหลกั ฐาิเนสร็จแล้น ผูุ้ ่ืิจบิ้าอแสดอให้เนห็ิน่าิิเนาอ
ไท่สาทารถาราวถึอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ไดท้ าก่าิ หรืาเนป็ิกรณีทีคนาทจาเนป็ิเนพื่าปรบโุชิแ์ ห่อ
คนาทุิต นรรรทหรืาเนพ่ืาใหโ้ ากาสแก่จาเนลุใิการิ่าสู้คดีาุ่าอเนิท็ า่ีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๑
นรรคสาทซ่ึอศาลาาจส่อสาเนิาใหค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุ แลบิดั ไิ่สนิคาร้าอพร้าทา้อั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๘
าีุ่ืิ่ เนพ่นทเนินท (ใิกรณีาี่ศาลทีคาส่ัอาิตาาิิาทคาร้าอ) กไ็ ด้ าุา่ อไรกิ็ าท หากเนป็ิคาร้าอขาุ่ืิ
วาั ชีรบวตพุาิเนพ่นทเนินทขาอจาเนลุ ศาลพึอพนจารณาดน้ ุคนาทรบทดั รบนอั เนพื่าใหโ้ ากาสแก่จาเนลุ
ใิการิ่าสูค้ ดีไดา้ ุา่ อเนิท็ าี่
(๓) วิั าึกคาให้การพุาิวตคคล แท้ ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๒ นรรคหิ่ึอ จบุกเนนิ้ ให้
โจากไ์ ท่ิา้ อส่อิ่าศาลใินิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ แิ่ถา้ โจากป์ รบสอคจ์ บใชา้ า้ อานอเนป็ิพุาิหลกั ฐาิ
ใิคดี ก็ิา้ อุ่ืิวาั ชีรบวตพุาิาา้ อวิั าึกคาให้การพุาิวตคคลิ้ิั เนป็ ิพุาิไนด้ น้ ุ แลบไท่ิดั
าาิาจศาลใิการาี่จบสาวถาทโจากถ์ ึอคนาทเนกีุ่นขา้ อขาอพุาิวตคคล ดอั กล่านกวั ปรบเนด็ิแห่อคดี
แลบคนาทจาเนป็ิา่ีจบิา้ อสืวพุาิหลกั ฐาิิ้ิั
(๔) ใิกรณีา่ีจาเนลุปรบสอคจ์ บาา้ อานอพุาิหลกั ฐาิซ่ึอาุใู่ ิสาินิการสาวสนิ
ขาอโจากซ์ ่ึอเนป็ิคตณแก่จาเนลุ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๓๑ กาหิดใหพ้ ิกั อาิสาวสนิิา้ อรนวรนท
พุาิหลกั ฐาิาตกชินดา่ีสาทารถพนสูจิ์ให้เนห็ิถึอคนาทผนดหรืาคนาทวรนสตาร์นขาอผูิ้ ้าอหา)
แิ่โจากไ์ ท่าา้ อพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ใิช้ัิพนจารณา ถา้ จาเนลุขาใหศ้ าลหทาุเนรีุกพุาิดอั กล่าน
ทาใินิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ แลบศาลพนจารณาแลน้ เนห็ิน่าพุาิหลกั ฐาิิ้ัิทีคนาทสาคาั
ิ่าการพนสูจิ์คนาทจรนอแลบทนใช่วิั าึกคาใหก้ ารพุาิวตคคล ศาลจบาากหทาุเนรีุกพุาิหลกั ฐาิ
ดอั กล่านจากโจากก์ ไ็ ด้
(๕) เนท่ืาถึอนิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ ถา้ คู่คนาทฝ่ าุใดฝ่ าุหิ่ึอไทุ่าทส่อพุาิเนากสาร
หรืาพุาินิั ถตา่ีา้าอานอซ่ึอาุู่ใิคนาทคราวคราอขาอิิิ่าศาล ศาลาาจปฏนเนสรไท่รัวฟัอ
พุาิหลกั ฐาิิ้ิั โดุถืาน่าเนป็ ิการฝ่ าฝื ิิ่าวาวาั าิั นขาอกฎหทาุิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๘๖
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕
(๖) พุาิเนากสารหรืาพุาินิั ถตวาอปรบเนภา ไท่าุใู่ ินสน ัุาี่จบิาทาส่อิ่าศาลได้
เนช่ิ ารัพุา์ ่ีินดาุกู่ วั า่ีดนิหรืาาาคาร หรืานิั ถตาิั ิราุ เนป็ิิิ้ ศาลาาจทีคาสอ่ั ใหไ้ ท่ิา้ อส่อิ่าศาล
แลบใชน้ นรีาากไปเนดนิเนผชนาสืวกไ็ ด้ หรืาพุาิหลกั ฐาิวาอปรบเนภาแทส้ าทารถส่อได้ แิ่ทีกฎหทาุ
ให้เนากสนารนคนาทคตท้ กิั ไน้ เนช่ิ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๑ ถา้ ศาลพนจารณาแลน้ เนห็ิน่าเนป็ ิกรณี
ิา้ อิาทวาวาั าิั นขาอกฎหทาุดอั กล่าน ศาลจบทีคาส่อั ใหไ้ ท่ิา้ อส่อิ่าศาลได้ เนช่ิกิั
ตัวอย่างการจดรายงานกระบวนพจิ ารณา ในวนั นัดตรวจพยานหลกั ฐาน
ตัวอย่างที่ ๑ แบบทวั่ ไป
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐานและกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ จาเลยและทนายจาเลย มาศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๗๙
อ่านและอธิบายฟ้องให้จาเลยฟังแล้ว จาเลยให้การปฏิเสธฟ้องโจทก์ตลอดข้อกล่าวหา
ตามคาให้การของจาเลยท่ียื่นต่อศาล/ศาลบนั ทึกไว้ /และรับว่าเป็นบคุ คลคนเดียวกบั จาเลยในคดี
ที่โจทก์ ขอให้ บวกโทษ/ขอให้ นับโทษต่ อ/เคยต้ องโทษและพ้ นโทษจริ งตามฟ้อง
โจทก์อ้างส่งเอกสารและภาพถ่าย ได้แก่ รายงานผลการตรวจชันสูตรพลิกศพของแพทย์
ภาพถ่ายทางทะเบียนราษฎร์ของจาเลยและผู้ร่วมกระทาผิด สาเนาคาร้องขอหมายจับจาเลยกบั พวก
สาเนาหมายจับจาเลย บนั ทึกการจับกมุ และบนั ทึกการแจ้งสิทธิของผ้ถู กู จับและผ้ตู ้องหา ศาลรับไว้
หมาย จ.๑ ถึง จ.๖ ให้จาเลยและทนายจาเลยตรวจดแู ล้ว รวมสานวน
จาเลยและทนายจาเลยไม่มพี ยานเอกสารและภาพถ่าย และพยานวตั ถอุ ้างส่งต่อศาล
โจทก์แถลงว่า หากจาเลยรับได้ว่า นายแพทย์ ........... เป็นผ้ตู รวจศพผ้ตู ายและจัดทา
รายงานผลการตรวจชันสูตรพลิกศพของแพทย์ เอกสารหมาย จ.๑ ไว้ และจ่าสิบตารวจ ...........
เป็นผ้จู ับกมุ จาเลย ตามสาเนาหมายจับ เอกสารหมาย จ.๔ และจัดทาบนั ทึกการจับกมุ ตามเอกสาร
จ.๕ ไว้จริง โจทก์ไม่ติดใจสืบพยานท้ังสองปากดงั กล่าว
จาเลยและทนายจาเลยแถลงรับข้อเทจ็ จริงตามที่โจทก์แถลง
โจทก์แถลงว่า เม่ือจาเลยรับข้อเท็จจริ งดังกล่าว โจทก์ไม่ติดใจสืบพยานปาก
นายแพทย์ ........... และจ่าสิบตารวจ ............ อีกต่อไป
นอกจากข้อเทจ็ จริงที่รับกนั ดังกล่าวแล้วไม่มขี ้อเทจ็ จริงอื่นที่รับกนั ได้อีก
ศาลสอบแนวทางการนาสืบพยานบุคคลของโจทก์และจาเลยแล้ว แถลงว่าพยาน
บุคคลท่ีอ้างมีภูมิลาเนาอยู่ในเขตศาลนีท้ ุกปาก ไม่มีพยานประเด็น พยานท่ีมีอายุไม่เกิน ๑๘ ปี
พยานผู้เชี่ยวชาญ พยานที่ต้องใช้ ล่าม พยานท่ีศาลต้องเดินเผชิญสืบหรื อสืบพยานไว้ก่อน
พยานนอกศาลโดยใช้วิธีสืบพยานในลักษณะการประชุมทางจอภาพ หรือพยานท่ีต้องสืบ
โดยไม่ให้เผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย๑๒
โจทก์แถลงว่า ยงั คงติดใจสืบพยานรวม ๓ ปาก ตามบญั ชีระบุพยานโจทก์ อันดับ ๑
เป็นบิดาผ้ตู าย ทราบมูลเหตุที่จาเลยและผ้ตู ายมีเรื่องบาดหมางกัน อันดับ ๒ เป็นเพ่ือนของผ้ตู าย
และจาเลย และอยู่ในท่ีเกิดเหตุ เป็ นประจักษ์พยาน และอันดับ ๕ เป็ นพนักงานสอบสวน
พยานดงั กล่าวเป็นพยานสาคัญ โดยพยานอันดับ ๒ มขี ้อเทจ็ จริงท่ีจะต้องซักถามเป็นจานวนมาก
ขอใช้เวลาสืบพยานปากดงั กล่าวเป็นเวลาครึ่งวนั เช้า และอีก ๒ ปากเป็นเวลาคร่ึงวนั บ่าย
๑๒ การสอบแนวทางการนาสืบพยานบุคคลในยอ่ หนา้ น้ีศาลควรทาเป็ นแบบพิมพไ์ วเ้ พ่อื ความสะดวก
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๐
จาเลยและทนายจาเลยแถลงข้อต่อสู้ว่า จาเลยได้ใช้อาวธุ มีดแทงผ้ตู ายจริง แต่เป็นการ
กระทาป้องกนั โดยชอบด้วยกฎหมาย ทนายจาเลยขออ้างตัวจาเลยเข้าสืบเพยี งปากเดยี ว
พิเคราะห์ ตามคาแถลงของโจทก์และข้อต่อสู้ของจาเลยแล้ว เห็นควรกาหนด
นดั สืบพยานให้โจทก์จานวน ๑ นดั นัดสืบพยานจาเลยจานวนครึ่งนัด ให้คู่ความไปกาหนดวันเวลานัด
ที่ศนู ย์นัดความ โดยแจ้งให้คู่ความทราบว่าศาลจะพิจารณาคดีติดต่อกัน เมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว
จะสืบพยานจาเลยต่อทันที ศาลจะเพ่ิมวนั นัดสืบพยานให้ต่อเมื่อมเี หตจุ าเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้
เท่านั้น และให้คู่ความปฏิบตั ิตามคาส่ังในการเตรียมคดตี ามคาส่ังศาลแนบท้ายรายงานนี้
หมายเรียกพยานโจทก์อันดับ ๒ ให้ มาเบิกความในวันนัดสืบพยานโจทก์ช่วงเช้า
และอันดับ ๑ และ ๕ ให้ มาในช่วงบ่ายตามขอ และให้ โจทก์ดาเนินการให้ หัวหน้าพนักงาน
สอบสวนส่งหมายเรียกให้พยานภายใน ๑๕ วนั และรายงานผลการส่งหมายต่อศาลภายใน ๓๐ วนั
อนึ่ง คู่ความแถลงร่วมกนั ว่า พยานท่ีอ้างมภี มู ิลาเนาแน่นอน สามารถติดตามตัวมาได้
ในวนั นัด จึงไม่ต้องนัดตรวจความพร้อม/ให้นัดตรวจความพร้อมของพยานหลกั ฐานก่อนวนั นัด
สืบพยานไม่น้อยกว่าสองเดือน
อนุญาตให้ คู่ความคัดถ่ายรายงานกระบวนพิจารณาฉบับนี้และพยานเอกสาร
ที่คู่ความอีกฝ่ ายหน่ึงอ้าง/อ่านแล้ว”
ตวั อย่างที่ ๒ แบบจาเลยให้การรับสารภาพ แต่ต้องสืบพยานโจทก์ประกอบคารับสารภาพ
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๓/๑ กาหิดใหท้ ีการิรนจพุาิหลกั ฐาิเนฉพาบคดีาี่จาเนลุ
ให้การปฏนเนสรเนา่าิ้ิั หากจาเนลุใหก้ ารรัวสารภาพแลบิา้ อสืวพุาิโจากป์ รบกาวคารัวสารภาพ
เนพื่าใหก้ ารสืวพุาิโจากเ์นป็ ิไปาุา่ อกรบชวั แลบรนดเนร็นุอ่น ข้ึิ ศาลคนรใหท้ ีการรัวขา้ เนาจ็ จรนอ
แลบจดราุอาิกรบวนิพจน ารณา ดอั ิ้ี
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐานและกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ จาเลยและทนายจาเลย มาศาล
อ่านและอธิบายฟ้องให้จาเลยฟังแล้ว จาเลยให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา
ตามคาให้ การของจาเลยท่ียื่นต่อศาล/ศาลบันทึกไว้ /และรับว่าเป็ นบุคคลคนเดียวกับจาเลย
ในคดีที่โจทก์ขอให้บวกโทษ/ขอให้นบั โทษต่อ/เคยต้องโทษและพ้นโทษจริงตามฟ้อง
โจทก์แถลงว่าคดีนีม้ ีอัตราโทษอย่างตา่ ให้จาคุกตั้งแต่ห้าปี ขึน้ ไป จึงขอสืบพยาน
ประกอบคารับสารภาพของจาเลย
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๑
โจทก์อ้างส่งเอกสาร ได้แก่ รายงานการตรวจพิสูจน์อาวุธปื นของกลาง รายงานผล
การตรวจสอบข้อมูลทะเบียนอาวุธปื น บัญชีของกลางคดีอาญา บันทึกการจับกุม และบันทึก
การแจ้งสิทธิของผู้ต้องหา ศาลรับไว้หมาย จ.๑ ถึง จ.๕ ให้จาเลยและทนายจาเลยตรวจดูแล้ว
รวมสานวน
โจทก์แถลงว่า หากจาเลยรับได้ว่าพยานโจทก์อันดับ ๓ เป็นผู้ตรวจอาวุธปื นของกลาง
และจัดทารายงานการตรวจพิสูจน์อาวธุ ปื นของกลาง ตามเอกสารหมาย จ.๑ อันดับ ๔ .................
เป็นผ้ตู รวจสอบข้อมลู ทะเบยี นอาวธุ ปื นของกลาง ตามเอกสารหมาย จ.๒ และอันดับ ๕ ..............
เป็นพนักงานสอบสวนผ้สู อบสวนพยานโจทก์ทุกปากท่ีอ้าง จัดทาเอกสาร หมาย จ.๒ และ จ.๔
และสรุปสานวนโดยชอบด้วยกฎหมายจริง โจทก์กไ็ ม่ติดใจสืบพยานทั้งสามปากดงั กล่าว
จาเลยและทนายจาเลยแถลงรับข้อเทจ็ จริงตามท่ีโจทก์แถลง และแถลงไม่ติดใจสืบพยาน
โจทก์แถลงว่าเมื่อจาเลยรับข้อเท็จจริงดังกล่าว จึงไม่ติดใจสืบพยานทั้งสามปาก
แต่ยงั คงติดใจสืบพยานอีก ๒ ปาก ได้แก่ พยานอันดับ ๑ และ ๒ ขอใช้เวลาสืบครึ่งนดั
จึงให้กาหนดนัดสืบพยานโจทก์ประกอบคารับสารภาพของจาเลยในวันท่ี ...........
เวลา ........... น.
หมายเรียกพยานโจทก์อันดบั ๑ และ ๒ ให้มาเบิกความในวนั นัด
อนุญาตให้คู่ความคัดถ่ายรายงานกระบวนพิจารณาฉบบั นแี้ ละพยานเอกสารที่คู่ความ
อีกฝ่ ายหนึ่งอ้าง/อ่านแล้ว”
ตัวอย่างที่ ๓ แบบราษฎรเป็ นโจทก์ฟ้อง แล้วคดีมมี ูล
ใินิั ิัดิรนจพุาิหลกั ฐาิ คดีาี่ทีขา้ หาคนาทผนดา่ีกฎหทาุกาหิดาิั ราโาษ
จาคตกไท่ถึอห้าปี คู่คนาทาาจิกลอกิั ให้ถืาเนาาวิั าึกคาเนวนกคนาทพุาิใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ
เนป็ิคาเนวนกคนาทพุาิใิช้ิั พนจารณา โดุพุาิไท่ิา้ อเนวนกคนาทใหท่ หรืาให้พุาิเนวนกคนาท
ิาวคาถาทค้าิขาอจาเนลุไปาัิาีได้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ นรรคสาอ ให้จดราุอาิ
กรบวนิพนจารณา ดอั ิ้ี
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐานและกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ ทนายโจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
อ่านและอธิบายฟ้องให้จาเลยฟังแล้ว จาเลยให้การปฏิเสธ ตามคาให้การของจาเลย
ที่ยื่นต่อศาล/ศาลบันทึกไว้ /และรับว่าเป็นบุคคลคนเดียวกับจาเลยในคดีท่ีโจทก์ขอให้บวกโทษ/
ขอให้นบั โทษต่อ/เคยต้องโทษและพ้นโทษจริงตามฟ้อง
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๒
ทนายโจทก์และทนายจาเลยขออ้างส่งเอกสารและภาพถ่าย หมาย จ.๑ ถึง จ.๔๓
และหมาย ล.๑ ถึง ล.๗ ท่ีเคยอ้างไว้ในช้ันไต่สวนมูลฟ้องเป็ นพยานในชั้นพิจารณา เอกสาร
และภาพถ่ายให้ คู่ความแต่ละฝ่ ายตรวจดูอีกครั้ง แล้วให้ แยกเก็บไว้ตามเดิม โดยคู่ความไม่มี
พยานเอกสาร ภาพถ่ายและพยานวตั ถอุ ้างส่งเพิ่มเติมอีก
คู่ความแถลงยอมรับร่วมกนั ว่า ให้ถือเอาคาเบิกความของพยานโจทก์ในช้ันไต่สวน
มลู ฟ้องทุกปากเป็นพยานในชั้นพิจารณา โดยทนายโจทก์ขอซักถามพยานปากตัวโจทก์ และนาย ก.
เพ่ิมเติมในประเด็นที่ยังไม่ได้ซักถาม ส่วนทนายจาเลยจะซักค้านพยานท้ังสองปากดังกล่าว
ในประเดน็ ที่ยงั ไม่ได้ซักค้านเท่านัน้
นอกจากข้อเทจ็ จริงที่รับกนั ดังกล่าวแล้ว ไม่มขี ้อเทจ็ จริงอ่ืนท่ีรับกนั ได้อีก
ศาลสอบแนวทางการนาสืบพยานบุคคลของโจทก์และจาเลยแล้ว แถลงว่าพยาน
บุคคลท่ีอ้างมีภูมิลาเนาอยู่ในเขตศาลนีท้ ุกปาก ไม่มีพยานประเด็น พยานที่มีอายุไม่เกิน ๑๘ ปี
พยานผู้เช่ียวชาญ พยานที่ต้องใช้ ล่าม พยานท่ีศาลต้องเดินเผชิญสืบหรื อสืบพยานไว้ก่อน
พยานนอกศาลโดยใช้วิธีสืบพยานในลักษณะการประชุมทางจอภาพ หรือพยานที่ต้องสืบ
โดยไม่ให้เผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย
ทนายโจทก์แถลงว่า ยังคงติดใจสืบพยานเพิ่มเติมอีกจานวน ๓ ปาก ตามบัญชี
ระบุพยานโจทก์ เพิ่มเติมคร้ังท่ี ๑ อันดับ ๑ และ ๒ เป็ นประจักษ์พยานท่ีรู้เห็นและเก่ียวข้อง
ในการทาพินัยกรรม และอันดับ ๓ เป็นแพทย์ที่ตรวจร่างกายเจ้ามรดกก่อนลงนามในพินัยกรรม
พยานดังกล่าวเป็นพยานสาคัญ ทนายโจทก์ขอใช้เวลาสืบพยานจานวน ๒ นดั
จาเลยและทนายจาเลยแถลงข้อต่อสู้ว่า คาเบิกความของจาเลยในคดีแพ่งที่โจทก์
นามาเป็ นมูลฟ้องร้ องเป็ นความจริ งทุกประการ ไม่มีข้อความใดที่เป็ นเท็จ ทนายจาเลย
ขอสืบพยาน รวม ๓ ปาก ตามบัญชีระบุพยานจาเลย อันดับ ๑ คือตัวจาเลย อันดับ ๒ และ ๓
เป็นพยานที่ทนายจาเลยอ้างร่วมกบั ทนายโจทก์ ทนายจาเลยจะขอสืบไปในคราวเดยี วกบั ท่ีทนายโจทก์
นาสืบพยานทั้งสองปาก จึงคงเหลือพยานปากตัวจาเลยเพียงปากเดียว ซึ่งมีข้อเท็จจริงที่จะต้อง
ซักถามเป็นจานวนมาก ขอใช้เวลาสืบ จานวน ๑ นดั
พิเคราะห์ตามคาแถลงของทนายโจทก์และข้อต่อสู้ของจาเลยแล้ว เห็นควรกาหนด
นัดสืบพยานให้โจทก์ จานวน ๒ นัด และนัดสืบพยานจาเลย จานวน ๑ นัดให้คู่ความไปกาหนด
วนั เวลานัดท่ีศนู ย์นัดความ โดยแจ้งให้คู่ความทราบว่าศาลจะพิจารณาคดีติดต่อกัน เมื่อสืบพยาน
โจทก์เสร็จแล้วจะสืบพยานจาเลยต่อทันที ศาลจะเพิ่มวันนัดสืบพยานให้ต่อเมื่อมีเหตุจาเป็ น
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๓
อันไม่อาจก้าวล่วงได้เท่านั้น และให้ คู่ความปฏิบัติตามคาส่ังในการเตรียมคดีตามคาส่ังศาล
ท่ีแนบท้ายรายงานนี้
การออกหมายเรียกพยาน ทนายโจทก์จะมาแถลงต่อศาลเพ่ือขอให้ออกหมายเรียก
ในภายหลงั
ให้รับตัวจาเลยไว้ ออกหมายขงั เว้นแต่จะมปี ระกนั
อนุญาตให้คู่ความคัดถ่ายรายงานกระบวนพิจารณาฉบบั นไี้ ด้ตามขอ/อ่านแล้ว”
ข้อสังเกต
หากเนป็ิคดีาี่ทีาิั ราโาษจาคตกไท่เนกนิ ๓ ปี หรืาเนป็ิคดีาาาาา่ีไท่ร้าุแรอแลบจบส่ัอ
ปล่าุินั จาเนลุไปโดุไท่ิา้ อทีปรบกิั ใหจ้ ดราุอาิกรบวนิพนจารณาิ่าาา้ ุนา่
“อนึ่ง เน่ืองจากคดีนีม้ ีอัตราโทษจาคุกไม่เกิน ๓ ปี จึงมิใช่คดีอาญาร้ ายแรงสอบจาเลย
แล้วแถลงว่าจะไม่ไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐานต่าง ๆ ไม่ก่อเหตุอันตรายประการอ่ืน และ
สาบาน/ปฏิญาณตนต่อศาลว่าจะมาศาลตามนดั หรือหมายเรียก
พิเคราะห์แล้ว กรณีมีเหตุน่าเชื่อว่า จาเลยจะไม่หลบหนี และจะปฏิบัติตามท่ีแถลง
ต่อศาลไว้ จึงให้จาเลยลงชื่อทราบวนั นัดและให้มาศาลตามวนั เวลาที่นัดไว้”
๔. กรณผี ู้เสียหายยื่นคาร้องขอเข้าร่วมเป็ นโจทก์
ถา้ ผเู้นสีุหาุุิื่ คาร้าอก่าินิั ิดั สั่อคาร้าอนา่ “สาเนาให้โจทก์และจาเลย รอไว้สอบ
ในวันนัด” แิ่หากุ่ืิคาร้าอใินิั ิดั ส่ัอคาร้าอน่า “สาเนาให้โจทก์และจาเลย สั่งในรายงาน
กระบวนพิจารณา” หรืาถา้ โจากแ์ ลบจาเนลุไท่คดั คา้ ิจบจดแจอ้ ลอไนใ้ ิคาร้าอขาอผูเ้นสีุหาุ
แล้นส่ัอาิตาาิใิคาร้าอิ้ัิก็ได้ แิ่าาอปฏนวัินจบสั่อใิราุอาิกรบวนิพนจารณา
ซ่ึอดูเนป็ ิรบเนวีุวกนา่
ถา้ โจากห์ รืาจาเนลุคดั คา้ ิ ก็จบิา้ อดูน่าคดั คา้ ิน่าาุ่าอไร ถา้ คดั คา้ ิน่าผูร้ ้าอไท่ใช่
ผเู้นสีุหาุ จบิา้ อเนล่ืาิการพนจารณาิดั ิ้ิั ไป แลน้ าาการไิ่สนิเนสีุก่าินา่ ผูร้ ้าอเนป็ิผูเ้นสีุหาุ
หรืาไท่ ถา้ ไิ่สนิแลน้ เนห็ินา่ ผรู้ ้าอเนป็ิผเู้นสีุหาุ กท็ ีคาสั่อาิตาาิใหผ้ ูร้ ้าอเนขา้ ร่นทเนป็ิโจากไ์ ด้
ถ้าฟัอไท่ได้น่าผูร้ ้าอเนป็ ิผูเ้นสีุหาุก็ทีคาส่ัอุกคาร้าอขาอผูร้ ้าอเนสีุ กรณีาี่โจาก์คัดค้าิน่า
ถา้ ผูเ้นสีุหาุเนขา้ ทาเนป็ ิโจาก์ร่นทจบาาให้คดีขาอโจากเ์นสีุหาุ ก็ให้ศาลใช้ดตลพนินจสั่อิาทาี่
เนห็ิสทคนร
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๔
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐาน และกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
นาย/นาง ........... ผู้ร้ องและทนายผู้ร้ องท่ีมาศาลในวันนีย้ ื่นคาร้ องว่า ผู้ร้ องเป็ นบิดา/
มารดาผู้ตาย เป็นผู้เสียหายในคดีนี้ มีความประสงค์จะขอเข้าร่ วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการ
โดยขอถือเอาคาฟ้องและบัญชีระบุพยานของพนักงานอัยการเป็นส่วนหน่ึงตามคาร้องของผ้รู ้องด้วย
ปรากฏตามคาร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ฉบบั ลงวนั ท่ีวนั นแี้ ละเอกสารแนบท้าย
สาเนาให้โจทก์และจาเลยแล้วไม่ค้าน และโจทก์ตรวจสอบสาเนาทะเบียนบ้านของ
ผ้ตู ายและบตั รประจาตัวของผ้รู ้องแล้วรับว่าผ้รู ้องเป็นบิดา/มารดาของผ้ตู ายจริง
พิเคราะห์ตามคาร้ องและเอกสารของผู้ร้ อง ประกอบคาแถลงไม่คัดค้านของโจทก์
และจาเลยแล้ว เช่ือว่าผู้ร้ องเป็นผู้เสียหายจริง จึงอนุญาตให้ผู้ร้องเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงาน
อัยการโจทก์ได้ ...”
ข้อสังเกต
(๑) าิาุผเู้นสีุหาุซ่ึอร้าอขาเนขา้ ร่นทเนป็ิโจากก์ วั พิกั อาิาุั การทีาาิาจลอลาุทืาช่ืา
ใิคาร้าอได้ เนพราบคาร้าอิ้ีทนใช่คาฟ้าอ (ฎีกาาี่ ๖๒๙/๒๕๐๑)
(๒) คดีา่ีโจากฟ์ ้าอขาใหล้ อโาษจาเนลุหลาุขา้ หา วาอขา้ หาโจากร์ ่นททนใช่ผเู้นสีุหาุ
เนช่ิ ขา้ หาคนาทผดน ิาท พ.ร.ว. าานรต ปื ิ ฯ หรืา พ.ร.ว. จราจราาอวก ฯ คนาทผนดิาท พ.ร.ว.การเนล่ิ
แชร์ ฯ ซ่ึอรัฐเนา่าิ้ิั เนป็ิผเู้นสีุหาุ ใิกรณีเนช่ิิ้ีศาลิา้ อสัอ่ าิตาาิใหเ้นขา้ ร่นทเนป็ิโจากไ์ ดเ้นฉพาบ
ขา้ หาา่ีโจากร์ ่นทเนป็ิผเู้นสีุหาุเนา่าิ้ิั (ฎีกาา่ี ๑๑๔๑/๒๕๓๑ แลบ ๒๙๒๖/๒๕๔๔)
(๓) หากผูเ้นสีุหาุโดุิรอไท่ใช่ผูเ้นสีุหาุโดุินินิุั ผูจ้ ดั การแาิิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๕, ๖ ุา่ ทไท่เนป็ิผเู้นสีุหาุาี่จบขาเนขา้ ร่นทเนป็ิโจากก์ วั พิกั อาิาุั การได้ (ฎีกาาี่ ๑๑๖๗-
๑๑๖๘/๒๕๓๐)
(๔) ผเู้นสีุหาุขาเนป็ิโจากร์ ่นทกวั ผเู้นสีุหาุดน้ ุกิั ไท่ได้ (ฎีกาาี่ ๓๙๓๕/๒๕๒๙)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๕
บทที่ ๑๐
การสืบพยานหลกั ฐาน
วตคคลซ่ึอเนป็ ิพุาิใิคดีาาาาทีสนารนไดร้ ัวคนาทคตท้ คราอ การปฏนวิั นาี่เนหทาบสท
แลบค่าิาวแาิาี่จาเนป็ิแลบสทคนรจากรัฐ า้อั ิ้ี ิาทาี่กฎหทาุวาั าิั น
การสืวพุาิคดีาาาาทีกรบวนิพนจารณาาี่แิกิ่าอไปจากคดีแพ่อาุ่ไู ท่ิา้ ุ ทีขา้
าี่พึอรบทดั รบนอั แลบเนาาใจใส่ ดอั ิ้ี
๑. การพจิ ารณาด้วยความถูกต้อง รวดเร็ว ต่อเน่ือง และเป็ นธรรม
การพนจารณาคดีาาาาาตกข้ิั ิาิจบิา้ อุดึ หลกั การสาคาั คืา คนาทถูกิา้ อ รนดเนร็น
ิ่าเนิ่ืาอ แลบเนป็ิรรรท (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓/๑)
การใชา้ าิาจโดุาอคก์ รขาอรัฐาตกาอคก์ ร (รนทา้อั ศาล) ิา้ อคาิึอถึอศกั ด์นศรีคนาท
เนป็ิทิตษุ์ สนารน แลบเนสรีภาพิาทรัฐรรรทิูา
วตคคลซ่ึอถูกลบเนทนดสนารนหรืาเนสรีภาพาี่รัฐรรรทิูารัวราอไนส้ าทารถุกวาวาั าิั น
แห่อรัฐรรรทิูาเนพื่าใชส้ นารนาาอศาล หรืาุกข้ึิเนป็ ิขา้ ิ่าสู้คดีใิศาลได้ (โดุไท่ิา้ อาาศุั
วาวาั าิั นกฎหทาุาื่ิใดทารัวราอาีก ดอั ิ้ิั ใิการพนจารณาคดีาาาา ศาลิา้ อใหค้ นาทสาคาั
เนรื่าอสนารน เนสรีภาพขาอวตคคลิาทรัฐรรรทิูาให้ทากไท่ิ้าุไปกน่าวาวัาาัินใิ ป.นน.า.
เนพราบหากผูพ้ นพากษาปฏนวิั นหิ้าา่ีทีพฤินการณ์าี่ส่าน่ากรบาาผนดิ่าิาแหิ่อหิ้าา่ีราชการ
ส่านา่ กรบาาผดน ิ่าิาแหิ่อหิา้ าี่ใิการุิต นรรรท หรืาส่าน่าจอใจใชา้ าิาจหิา้ าี่ขดั ิ่าวาวาั าิั น
แห่อรัฐรรรทิูาหรืากฎหทาุ ุา่ ทาาจถูกถาดถาิาากจากิาแหิ่อได้
๒. การสืบพยานต้องกระทาต่อหน้าจาเลย (ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๒นรรคหิ่ึอ) ซ่ึอจาเนลุ
หทาุถึอ วตคคลา่ีถูกฟ้าอุอั ศาลแลน้ โดุขา้ หาน่าไดก้ รบาาคนาทผนด (ป.นน.า. ทาิรา ๒(๓))
ไท่หทาุคนาทรนทถึอาิาุจาเนลุาุา่ อคดีแพ่อ หากจาเนลุไท่ทาศาล การพนจารณาไท่นา่ เนร่ืาอใด ๆ
จบกรบาาทนไดจ้ บิา้ อเนล่ืาิคดี แิ่จบาากหทาุจวั แลบปรัวผปู้ รบกิั หรืาไท่ กแ็ ลน้ แิ่กรณี
ข้อยกเว้น
(๑) การพนจารณาคดีลวั หลอั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๒ าน,น ๑๗๒ าน/น ๑ แลบ ๑๗๒ าน/น ๒
(๒) กรณีจาเนลุขดั ขนาอการพจน ารณาิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๘๐
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๖
(๓) กรณี คู่คนาทิกลอกัิ ให้เนาาวัิาึกคาให้การพุาิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้ าอ
เนป็ ิคาเนวนกคนาทใิช้ิั พนจารณา (ุกเนนิ้ ขา้ หาทีาิั ราโาษจาคตกาุ่าอิ่าิ้อั แิ่ ๕ ปี ข้ึิไป) ิาท
ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ นรรคสาอ แิ่ก่าิสืวพุาิ ใหา้ ่าิคาเนวนกคนาทใหพ้ ุาิฟัอิ่าหิา้ จาเนลุ
โดุจดราุอาิกรบวนิพนจารณาไนใ้ หช้ ดั เนจิ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๓๗ นรรคหิ่ึอ
(๔) คดีลบเนทนดาาิาจศาล (ฎีกาาี่ ๑๑๕๙/๒๕๒๖)
๓. การสืบพยานต้องกระทาโดยเปิ ดเผย (ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๒ นรรคหิ่ึอ) ปรบชาชิานั่ ไป
สาทารถเนขา้ ฟัอได้
ข้อยกเว้น
กรณีการพนจารณาเนป็ิการลวั (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๗, ๑๗๘)
๔. วันนัดไต่สวนมูลฟ้อง วนั นัดพิจารณา และวันนัดตรวจพยานหลกั ฐาน โจทก์ต้อง
มาศาลทุกนัด ถา้ ไท่ทาศาล ศาลิา้ อพนพากษาุกฟ้าอ แลบดาเนินิการิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๖๖,
๑๘๑ แลบทาิรา ๑๗๓/๒
๕. โจทก์ต้องนาสืบพยานก่อนเสมอ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๔) ไท่ิา้ อทีการกาหิดปรบเนด็ิ
ขา้ พนพาาแลบหิา้ าี่ิาสืวาุา่ อคดีแพอ่ ิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๘๓
๖. การย่ืนบัญชีระบุพยานหลกั ฐาน กรณีาี่ศาลใชด้ ตลพนินจกาหิดให้ทีการิรนจพุาิหลกั ฐาิ
ก่าิกาหิดนิั ิดั สืวพุาิิา้ อเนป็ิไปิาท ป.น.น า ทาิรา ๑๗๓/๑ แิ่หากศาลทนไดส้ ั่อใหท้ ีการ
ิรนจพุาิหลักฐาิแล้น ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๙/๑ ได้วัาาัินหลักเนกณฑ์การุื่ิวัาชีรบวต
พุาิหลกั ฐาิใิคดีาาาาไนโ้ ดุเนฉพาบ ไท่ิา้ อิา ป.น.น พ. ทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลทาีกิ่าไป (โปรดดู
ราุลบเนาีุดใิวาา่ี ๘/๑ การุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิหลกั ฐาิ)
๗. การสืบพยานของศาล ที ๔ แวว คืา การสืวพุาิใิศาลหรืาิากศาล การเนดนิเนผชนาสืว
การส่อปรบเนดิ็ แลบการสืวพุาิาาอจาภาพ (ป.นน.พ. ทาิรา ๓๕ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕,
๒๒๘, ๒๒๙, ๒๓๐, ๒๓๐/๑, ๒๓๐/๒)
รบหน่าอพนจารณา ศาลจบสืวพุาิเนพ่นทเนินทโดุพลการหรืาคู่คนาทฝ่ าุใดร้าอขากไ็ ด้
(ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๘) การเนรีุกสาินิคดีา่ืิทาปรบกาวการพนจารณา เนป็ิการสืวพุาิเนพ่นทเนินท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๗
(ฎีกาาี่ ๑๔๔๓/๒๕๐๙) หรืารัวฟัอคาเนวนกคนาทขาอพุาิใิคดีา่ืิปรบกาวการนนินจฉุั ช้ีขาดคดี
ใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ เนป็ิการสืวพุาิเนพ่ทน เนินทโดุพลการ (ฎีกาา่ี ๑๘๗๒/๒๕๒๗)
คดีาาาา ศาลสั่ออดสืวพุาิโจากา์ ี่ไท่ทาศาลไปแลน้ ิ่าทารบหนา่ อสืวพุาิจาเนลุ
พุาิทาศาลเนิ่ืาอจากเนป็ ิปรบจกั ษพ์ ุาิโจาก์เนพีุอปากเนดีุนา่ีรู้เนห็ิเนกีุ่นกวั ปรบเนด็ิใิคดี
เนพื่าปรบโุชิแ์ ห่อคนาทุิต นรรรท แลบไท่าาใหจ้ าเนลุเนสีุเนปรีุวเนพราบทีโากาสถาทคา้ ิกวั ิาสืว
หกั ลา้ อคาเนวนกคนาทขาอพุาิปากิ้ี ศาลทีาาิาจสั่อใหส้ ืวพุาิดอั กล่านไดิ้ าท ป.นน.า. ทาิรา
๒๒๘ (ฎีกาา่ี ๔๕๔๕/๒๕๓๑)
๘. กรณีจาเลยหรือพยานเป็ นชาวต่างประเทศ หรือเป็ นคนไทยท่ีใช้ภาษาไทยท้องถิ่น
หรือภาษาถนิ่ หรือเป็ นคนทไี่ ม่สามารถพูดหรือได้ยนิ
การไิ่สนิทูลฟ้าอหรืาการพนจารณาขาอศาลิา้ อใชภ้ าษาไาุ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๓ นรรคหิ่ึอ)
กรณีจาเนลุหรืาพุาิเนป็ ิชานิ่าอปรบเนาศแลบไท่เนขา้ ใจภาษาไาุ จึอิ้าอหาล่าทแปลภาษา
ิ่าอปรบเนาศเนป็ิภาษาไาุ หรืาเนป็ิคิไาุา่ีใชภ้ าษาไาุาา้ อถน่ิ (เนช่ิ ภาษาเนหิืา าีสาิ แลบใิ)้
หรืาภาษาถน่ิ (ภาษาทลาุู ภาษาส่นุ หรืาภาษาเนขทร ซ่ึอไท่ถืาเนป็ิภาษาิ่าอปรบเนาศ) จึอิา้ อหาล่าท
แปลภาษาไาุาา้ อถน่ิหรืาภาษาถน่ิเนป็ ิภาษาไาุ แลบกรณีจาเนลุหรืาพุาิไท่สาทารถพูด
หรืาไดุ้ ิน หรืาสื่าคนาทหทาุได้ เนช่ิ หูหินก หรืาเนป็ิใว้ กฎหทาุวาั าิั นใหจ้ ดั หาล่าทภาษาทืา
ใหเ้นช่ิกิั (ป.นน.า. ทาิรา ๑๓ นรรคสาท) า้อั ิ้ี รบเนวีุวสาิกั อาิศาลุิต นรรรทน่าดน้ ุการจ่าุ
ค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั แก่ล่าทาี่ศาลจดั หาให้ พ.ศ. ๒๕๖๒ ขา้ ๔ไดใ้ ห้
คาินุาท “ล่าม” ไนน้ ่า “บุคคลที่ศาลให้ทาหน้าที่แปลภาษาไทยท้องถิ่น ภาษาถิ่น ภาษาต่างประเทศ
ภาษามือ หรือส่ือความหมายโดยวิธีอื่น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. มาตรา ๑๓
และให้หมายความรวมถึงล่ามที่ขึน้ ทะเบยี นกบั สานักงานศาลยตุ ิธรรมด้วย”
หากจาเนลุหรืาพุาิไท่ไดิ้ าล่าททาแปลเนาอ กฎหทาุกาหิดให้พิกั อาิาุั การ
หรืาศาลจดั หาล่าทใหโ้ ดุทนชกั ชา้ (ป.นน.า. ทาิรา ๑๓ นรรคสาอแลบนรรคสาท) ล่าทาี่ศาลจดั หาให้ิ้ี
ทีสนารนไดร้ ัวค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบ ค่าเนช่าา่ีพกั ิาทรบเนวีุวสาิกั อาิศาลุิต นรรรทนา่
ดน้ ุการจ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าา่ีพกั แก่ล่าทา่ีศาลจดั หาให้ พ.ศ. ๒๕๖๒
ดอั ิ้ี
๑. ค่าป่ นุการา่ีจ่าุให้แก่ล่าท ใหค้ นดเนป็ิราุชนั่ โทอิวั แิ่เนรน่ทปฏนวิั นหิา้ า่ีจิเนสร็จสน้ิ
การปฏนวิั นหิา้ า่ี เนศษขาอชนั่ โทอให้เนป็ ิดตลพนินจขาอศาลา่ีจบพนจารณาเนห็ิสทคนร ค่าป่ นุการาี่จ่าุ
ให้แก่ล่าทให้คนดคิลบไท่ิ่ากนา่ ชนั่ โทอลบ ๘๐๐ วาา (หรืา ๑,๐๐๐ วาา กรณีเนป็ิล่าทาี่ข้ึิาบเนวีุิ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๘
แิ่ไท่เนกนิชนั่ โทอลบ ๑,๐๐๐ วาา (หรืา ๑,๕๐๐ วาา กรณีเนป็ ิล่าทา่ีข้ึิาบเนวีุิ) า้อั ิ้ี สาหรัว
การปฏนวิั นหิา้ า่ีใิคร้ัอหิ่ึอจบิา้ อทีค่าป่ นุการไท่ิา้ ุกน่า ๘๐๐ วาา (หรืา ๑,๐๐๐ วาา กรณี
เนป็ิล่าทา่ีข้ึิาบเนวีุิ) แิ่ไท่เนกนิคิลบ ๓,๐๐๐ วาาิ่านิั (หรืา ๔,๐๐๐ วาาิ่านิั กรณีเนป็ิ
ล่าทาี่ข้ึิาบเนวีุิ) (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๑๒)
ใิิัดาี่ไท่ทีการพนจารณาแิ่ล่าทได้เนดนิาาอทาศาลิาทิัดแลน้ ศาลาาจกาหิด
ค่าป่ นุการให้แก่ล่าทโดุให้คนดค่าป่ นุการคิลบ ๘๐๐ วาา (หรืา ๑,๐๐๐ วาา กรณีเนป็ ิล่าท
า่ีข้ึิาบเนวีุิ)ิ่าคร้ัอ (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๑๓)
๒. ส่นิค่าพาหิบเนดนิาาอ ล่าทาี่เนป็ ิขา้ ราชการ เนจา้ หิา้ าี่ขาอรัฐ พิักอาิ หรืา
ลูกจา้ อขาอาาอราชการ ให้ศาลส่ัอจ่าุไดิ้ าทหลกั เนกณฑ์แลบาิั ราิาทค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอ
ไปราชการิาทกฎหทาุหรืารบเนวีุวนา่ ดน้ ุการิ้ิั ใิกรณีาี่ล่าทไท่ไดเ้นป็ิขา้ ราชการ เนจา้ หิา้ า่ี
ขาอรัฐ พิักอาิหรืาลูกจา้ อขาอาาอราชการ ให้ศาลสั่อจ่าุได้โดุเนาีุวเนา่ากวั ิาแหิ่อเนา่า
ขา้ ราชการศาลุิต นรรรทปรบเนภานชน าการรบดวั ปฏนวิั นการ เนนิ้ แิ่ทีเนหิตจาเนป็ิ ศาลทีาาิาจกาหิดให้
ิาทา่ีเนห็ิสทคนร (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๑๕)
๓. ส่นิค่าเนช่าาี่พกั ใิกรณีา่ีศาลเนห็ิน่าล่าทจาเนป็ิิา้ อเนช่าาี่พกั ล่าทา่ีเนป็ิขา้ ราชการ
เนจา้ หิา้ าี่ขาอรัฐ พิกั อาิ หรืาลูกจา้ อขาอาาอราชการราชการ ให้ศาลสั่อจ่าุไดิ้ าทหลกั เนกณฑ์
แลบาิั ราิาทค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอไปราชการิาทกฎหทาุหรืารบเนวีุวนา่ ดน้ ุการิ้ิั ใิกรณีา่ี
ล่าทไท่ไดเ้นป็ิขา้ ราชการ เนจา้ หิา้ า่ีขาอรัฐ พิกั อาิหรืาลูกจา้ อขาอาาอราชการ ให้ศาลส่ัอจ่าุได้
โดุเนาีุวเนา่ากวั ิาแหิ่อเนา่าขา้ ราชการศาลุิต นรรรทปรบเนภานชน าการรบดวั ปฏนวิั นการ (รบเนวีุว ฯ
ขา้ ๑๖)
๔.หากทีขา้ ขดั ขา้ อใิการจดั หาล่าท ศาลาาจขาคนาทร่นททืาทาาาอสาิกั อาิศาล
ุิต นรรรทเนพื่าจดั หาล่าทใหก้ ไ็ ด้ ใิาาอปฏนวิั นสาิกั อาิศาลุิต นรรรทไดใ้ หค้ นาทร่นททืาใิเนรื่าอิ้ี
ดน้ ุดีิลาดทา ค่าป่ นุการาี่ศาลสั่อจ่าุใหล้ ่าทิ้ีาาอศาลจบเนวนกจากเนอนิอวปรบทาณค่าใชจ้ ่าุดา้ ิ
การวรนหารจดั การ
๕. สาหรัวการเนวนกจ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั ใิการพนจารณา
โดุการปรบชตทาาอจาภาพ ใหท้ ีการเนวนกจ่าุ ณ สถาิาี่ดอั ิ้ี
(๑) ล่าทปฏนวิั นหิา้ า่ี ณ ศาลใดใหด้ าเนินิการเนวนกจ่าุใหแ้ ก่ล่าท ณ ศาลิ้ิั
(๒) ล่าทปฏนวิั นหิา้ าี่ ณ สถาิา่ีแห่อาื่ิิากเนหิืาจาก (๑)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๘๙
(ก) ใิเนขิกรตอเนาพทหาิคร ใหด้ าเนินิการเนวนกจ่าุเนอนิใหแ้ ก่ล่าท ณ สาิกั การ
ิ่าอปรบเนาศ สาิกั อาิศาลุิต นรรรท
(ข) ิากเนขิกรตอเนาพทหาิคร ใหด้ าเนินิการเนวนกจ่าุใหแ้ ก่ล่าท ณ ศาลาี่ไดร้ ัว
ทาวหทาุจากศาลา่ีพนจารณาคดี หรืาสาิักศาลุตินรรรทปรบจาภาค หรืาิาทา่ีสาิักอาิ
ศาลุิต นรรรทกาหิด
(๓) ล่าทา่ีทีภูทนลาเนิาหรืาถ่นิา่ีาุใู่ ิิ่าอปรบเนาศ แลบไดป้ ฏนวิั นหิา้ าี่ ณ สถาิา่ี
ใิิ่าอปรบเนาศิ้ิั ใหด้ าเนินิการเนวนกจ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ แลบค่าเนช่าาี่พกั ใหแ้ ก่ล่าท
ณ สาิกั การิ่าอปรบเนาศ สาิกั อาิศาลุิต นรรรท ดอั ิ้ี
(ก) ค่าป่ นุการล่าทให้คนดคิลบไท่ิ่ากน่าช่ันโทอลบ ๘๐๐ วาา แิ่ไท่เนกนิ
ชน่ั โทอลบ ๒,๐๐๐ วาา า้อั ิ้ี สาหรัวการปฏนวิั นหิ้าา่ีใิคร้ัอหิ่ึอจบิา้ อทีค่าป่ นุการจาินิ
ไท่ิา้ ุกนา่ ๘๐๐ วาา แิ่ิา้ อไท่เนกนิคิลบ ๖,๐๐๐ วาาิ่านิั
(ข) ค่าพาหิบเนดนิาาอใหเ้นหทาจ่าุหรืาเนา่าาี่จ่าุจรนอ แิ่ิา้ อไท่เนกนิ ๓,๐๐๐
วาา ิ่าคร้ัอิ่าคิ า้อั ิ้ี ิาทหลกั เนกณฑา์ ่ีสาิกั อาิศาลุิต นรรรทกาหิด
(ค) ค่าเนช่าา่ีพกั ให้จ่าุิาทหลกั เนกณฑ์แลบาิั ราค่าใช้จ่าุใิการเนดนิาาอไป
ราชการิาทวัาชีาิั ราค่าเนช่าา่ีพกั ใิการเนดนิาาอไปราชการิ่าอปรบเนาศิาทกฎหทาุหรืา
รบเนวีุวนา่ ดน้ ุการิ้ิั (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๑๗)
๖. าาอปฏนวิั นหากศาลจดั หาล่าทให้ ก็จบวิั าึก คาส่ัอิ้อั ผูห้ ิ่ึอผูใ้ ดเนป็ ิล่าทแลบสั่อ
จ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบเนดนิาาอ ใิราุอาิกรบวนิพนจารณา
ตวั อย่างท่ี ๑ กรณลี ่ามภาษาต่างประเทศ
“นัดสืบพยานโจทก์วนั นี้ โจทก์ จาเลยและทนายจาเลยมาศาล
จาเลยเป็นคนสัญชาติและเชื้อชาติ ................... ไม่เข้าใจภาษาไทยและไม่มลี ่าม
ศาลมีคาสั่งต้ัง ............................ เป็นล่ามให้แก่จาเลยและให้ดาเนินกระบวนพิจารณา
โดยผ่านล่ามซ่ึงได้สาบานตนแล้ว
โจทก์นาพยานเข้าสืบจนจบ ๒ ปาก แล้วโจทก์แถลงว่า วนั นจี้ ัดเตรียมพยานมาเพียงเท่านี้
ขอเลื่อนไปสืบพยานโจทก์ต่อในนัดหน้า
จาเลยไม่ค้าน
อนุญาตให้เล่ือนไปสืบพยานโจทก์ในวนั ที่ ........... เวลา ........... น.
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๐
จ่ายค่าป่ วยการให้ล่ามช่ัวโมงละ ........... บาท รวม ........... ชั่วโมงเป็นเงิน ........... บาท
และจ่ายค่าพาหนะตามระเบยี บ”
ตวั อย่างที่ ๒ กรณลี ่ามภาษาไทยท้องถน่ิ หรือภาษาถ่ิน
“นัดสืบพยานโจทก์วนั นี้ โจทก์ จาเลยและทนายจาเลยมาศาล
โจทก์แถลงว่า พยานปาก ............................ เป็นคนไทยมสุ ลิมสามารถพูดและเข้าใจ
เฉพาะภาษามลายหู รือภาษาถ่ิน และไม่มลี ่าม
ศาลมคี าส่ังตงั้ ........... เป็นล่ามให้แก่พยาน
สืบพยานโจทก์ปาก ........... ผ่านล่ามซึ่งได้สาบานตนแล้ว จนจบปาก ............... แล้วโจทก์
แถลงว่า วนั นจี้ ัดเตรียมพยานมาเพยี งเท่านี้ ขอเล่ือนไปสืบพยานโจทก์ต่อในนดั หน้า
จาเลยไม่ค้าน
อนุญาตให้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์ในวนั ท่ี ........... เวลา ........... น.
จ่ายค่าป่ วยการให้ล่ามช่ัวโมงละ ........... บาท รวม ............. ชั่วโมงเป็นเงิน ........... บาท
และจ่ายค่าพาหนะตามระเบยี บ”
ตวั อย่างที่ ๓ กรณลี ่ามภาษามือ
“นดั สืบพยานโจทก์วนั นี้ โจทก์ จาเลยและทนายจาเลยมาศาล
โจทก์แถลงว่า พยานปาก ...................... มคี วามผิดปกติทางร่างกาย โดยเป็นคนหูหนวก
และเป็นใบ้ไม่สามารถพูด ได้ยิน หรือส่ือความหมายได้ และไม่มลี ่ามภาษามือ
ศาลมคี าส่ังตง้ั ............ เป็นล่ามภาษามือให้แก่พยาน
สืบพยานโจทก์ปาก ........................ ผ่านล่ามภาษามือซึ่งได้สาบานตนแล้วจนจบปาก
แล้วโจทก์แถลงว่า วนั นจี้ ัดเตรียมพยานมาเพยี งเท่านี้ ขอเลื่อนไปสืบพยานโจทก์ต่อในนัดหน้า
จาเลยไม่ค้าน
อนุญาตให้เล่ือนไปสืบพยานโจทก์ในวนั ที่ ........... เวลา ............. น.
จ่ายค่าป่ วยการให้ล่ามภาษามือชั่วโมงละ ...... บาท รวม ..... ช่ัวโมงเป็นเงิน ....... บาท
และจ่ายค่าพาหนะตามระเบยี บ”
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๑
ข้อสังเกต
(๑) กรณีเนล่ืาิคดีคนรจ่าุค่าพาหิบเนดนิาาอใหแ้ ก่ล่าทดน้ ุ
(๒) กรณีา่ีล่าทไท่ได้สาวาิิิแลบลอลาุทืาชื่าใิคาแปล การดาเนินิกรบวนิ
พนจารณาดัอกล่าน ถืาน่าไท่ชาวแลบเนป็ ิการฝ่ าฝื ิิ่า ป.นน.า.ทาิรา ๑๓ นรรคสาอ (ฎีกาาี่
๑๗๓๖/๒๕๒๗ แลบ ๗๕๖๗/๒๕๔๔)
๙. การเล่ือนคดี การสืวพุาิคดีาาาา ิา้ อกรบาาดน้ ุคนาทถูกิา้ อ รนดเนร็น ิ่าเนิ่ืาอ แลบเนป็ิรรรท
แิ่ศาลจบเนลื่าิคดีไดิ้ าทา่ีเนห็ิสทคนร (ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๙, ป.นน.พ. ทาิรา ๓๗ ถึอ ๔๑
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕)
๑๐. การสืบพยานบุคคล
๑๐.๑ โจากิ์ า้ อุิื่ คาร้าอขาใหศ้ าลทีหทาุเนรีุกพุาิวตคคลใด ๆ ใหท้ าเนวนกคนาทิ่าศาล
(ป.นน.พ. ทาิรา ๑๐๖ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕) า้อั ิ้ี โจากจ์ าเนลุจบาา้ อวตคคลใดเนป็ิพุาิ
กไ็ ด้ แิ่โจากไ์ ท่าาจาา้ อจาเนลุเนป็ ิพุาิได้ (ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๒) ส่นิจาเนลุาาจาา้ อิิเนาอเนป็ิ
พุาิได้ แิ่า้อั ิ้ีโจาก์สาทารถาา้ อวตคคลาี่ไท่ถูกฟ้าอได้ แทจ้ บไดก้ รบาาผนดร่นทกิั กวั จาเนลุ
(ฎีกาาี่ ๘๑๐-๘๑๓/๒๕๔๔)
พุาิา่ีเนป็ ิแพาุเ์นท่ืาทาศาลแลน้ คนรจบรีวสืวพุาิปากิ้ิั เนสีุก่าิ เนพื่าให้พุาิ
กลวั ไปปฏนวิั นหิา้ า่ีปกินขาอิิโดุเนร็นา่ีสตด
๑๐.๒ กรณีจาเนลุาา้ อิิเนาอเนป็ ิพุาิ ศาลจบใหจ้ าเนลุเนขา้ สืวก่าิพุาิาื่ิฝ่ าุจาเนลุ
กไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๓๓)
๑๐.๓ พุาิหลกั ฐาิาี่โจากิ์ าเนขา้ สืวิ่าศาลไท่จาเนป็ ิิา้ อเนป็ ิพุาิใิช้ิั สาวสนิ
ดอั ิ้ิั ศาลุ่าทรัวฟัอคาเนวนกคนาทพุาิโจากด์ อั กล่านลอโาษจาเนลุได้ (ฎีกาา่ี ๔๐๑๒/๒๕๓๔)
แลบศาลชาวา่ีจบรัวฟัอวิั าึกคารัวสารภาพ แผิา่ีวา้ ิจาเนลุแลบภาพถ่าุา่ีโจากส์ ่อศาล
ปรบกาวพุาิหลกั ฐาิา่ืิ เนพื่าลอโาษจาเนลุได้ แทน้ ่าเนากสารแลบภาพถ่าุดอั กล่านจบไท่ไดา้ ุู่
ใิสาินิการสาวสนิกิ็ าท (ฎีกาา่ี ๑๕๔๘/๒๕๓๕)
๑๑. การออกหมายจับพยาน พุาิวตคคลาี่ไดร้ ัวหทาุเนรีุกขาอศาลโดุชาว ไท่นา่ เนป็ิการ
ส่อหทาุเนรีุกพุาิโดุคู่คนาทา่ีเนกีุ่นขา้ อ (ป.น.น พ. ทาิรา ๘๑ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕) หรืา
โดุเนจา้ พิกั อาิศาล (ป.น.น พ. ทาิรา ๗๐ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕) แลบพุาิจอใจไท่ไปศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๒
ศาลจบาากหทาุจวั พุาิกไ็ ดห้ ากคาเนวนกคนาทขาอพุาิา่ีไท่ทาศาลเนป็ิขา้ สาคาั ใิการนนินจฉุั
ช้ีขาดคดี เนท่ืาจวั พุาิไดแ้ ลน้ ใหา้ ากหทาุกกั ขอั พุาิไนจ้ ิกน่าพุาิจบไดเ้นวนกคนาท เนนิ้ แิ่
พุาิจบขาปล่าุชนั่ คราน (ป.น.น พ. ทาิรา ๑๑๑ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕)
ใิการาากหทาุจวั พุาิ จบิา้ อไดค้ นาทน่าพุาิไดร้ ัวหทาุเนรีุกขาอศาลแลน้
แลบคนรปรากฏแจอ้ ชดั น่าพุาิทีพฤินการณ์จอใจไท่ไปศาลเนา่าิ้ิั ซ่ึอิา้ อพนจารณาดน้ ุคนาท
รบทดั รบนอั
เนทื่าาากหทาุจวั พุาิแลน้ หากคู่คนาทขาให้ศาลาากหทาุเนรีุกพุาิปากิ้ิั าีก
กไ็ ท่ทีเนหิตาี่ศาลจบาากหทาุเนรีุกิาทขา ศาลคนรุกคาร้าอเนสีุ
๑๒. การถามพยานบุคคล เนป็ิไปิาท ป.น.น พ. ทาิรา ๑๑๗ ๑๑๘,๑๑๙ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕
แิ่จาเนลุซ่ึอให้การเนป็ิพุาิปรักปราหรืาเนสีุหาุแก่จาเนลุาื่ิ จาเนลุาื่ิิ้ิั สาทารถซกั คา้ ิได้
(ทาิรา ๒๓๓)
๑๓. การรับฟังพยานหลกั ฐาน
๑๓.๑ พยานหลกั ฐานทเ่ี กดิ ขนึ้ โดยมชิ อบ
พุาินิั ถต พุาิเนากสาร หรืาพุาิวตคคล ซ่ึอิ่าจบพนสูจิ์ได้น่าจาเนลุทีคนาทผนด
หรืาวรนสตาร์น ให้าา้ อเนป็ ิพุาิหลกั ฐาิได้ แิ่ิา้ อเนป็ ิพุาิชินดา่ีทนได้เนกนดข้ึิจากการจูอใจ
ทีคาทั่ิสัาาา ขู่เนข็า หลากลนอ หรืาโดุทนชาวด้นุปรบการา่ืิ แลบให้สืวิาทวาวาั าัิน
แห่อปรบทนลกฎหทาุิ้ีหรืากฎหทาุา่ืิาิั นา่ ดน้ ุการสืวพุาิ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖)
คาใหก้ ารรัวสารภาพขาอผิู้ า้ อหาา่ีเนกนดจากพิกั อาิสาวสนิาาหรืาจดั ใหา้ าการใด ๆ
ซ่ึอเนป็ ิการให้คาทิั่ สัาาา ขู่เนข็า หลากลนอ ารทาิ ใช้กาลอั วอั ควั หรืากรบาาโดุไท่ชาว
ดน้ ุปรบการใด ๆ เนพ่ืาจูอใจใหเ้นขาใหก้ าราุา่ อใด ๆ ใิเนรื่าอา่ีิา้ อหาิ้ิั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๓๕
ถืาน่าเนป็ ิพุาิหลกั ฐาิา่ีเนกนดข้ึิโดุทนชาว เนพราบผูิ้ า้ อหาให้การโดุไท่สทคั รใจ ิา้ อห้าท
ทนใหา้ า้ อแลบรัวฟัอเนป็ิพุาิหลกั ฐาิโดุไท่ทีขา้ ุกเนนิ้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖ หรืาการล่า
ใหเ้นขากรบาาผดน (ฎีกาาี่ ๑๘๓๙/๒๕๔๔ แลบ ๔๐๗๗/๒๕๔๙) เนป็ิิิ้
๑๓.๒ การรับฟังพยานหลักฐานที่เกิดขึ้นโดยชอบ แต่ได้มาเนื่องจากการกระทา
โดยมชิ อบ หรือเป็ นพยานหลกั ฐานทไี่ ด้มาโดยอาศัยข้อมูลทเี่ กดิ ขนึ้ หรือได้มาโดยมชิ อบ
หลกั หา้ ททนใหร้ ัวฟัอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๓
ข้อยกเว้น
เนนิ้ แิ่การรัวฟัอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั จบเนป็ ิปรบโุชิ์ิ่าการาาินุคนาทุตินรรรท
ทากกน่าผลเนสีุาิั เนกนดจากผลกรบาวิ่าทาิรฐาิขาอรบววอาิุตินรรรทาาอาาาาหรืา
สนารนเนสรีภาพพ้ิื ฐาิขาอปรบชาชิ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖/๑ นรรคหิ่ึอ)
(๑) พุาิหลกั ฐาิาี่เนกนดข้ึิโดุชาว แิ่ไดท้ าเนิ่ืาอจากการกรบาาโดุทนชาว
เนช่ิ เนจา้ พิักอาิิารนจแก้หทาุค้ิา่ีศาลาากให้โดุไท่ทีาาิาจ าัิาาจาาให้
หทาุคิ้ เนสีุไปแลบการคิ้ ไท่ชาวดน้ ุกฎหทาุกเ็นป็ิเนร่ืาอิา้ อน่ากล่านเนป็ิาีกส่นิหิ่ึอิ่าอหาก
แิ่เนทื่าปรากฏน่าเนจา้ พิักอาิิรนจค้ิพวเนฮโราีิขาอกลาอฝัอาุู่ใิดนิห่าอจากวา้ ิจาเนลุ
ปรบทาณ ๓ เนทิร ุา่ ทรัวฟัอลอโาษจาเนลุได้ (ฎีกาา่ี ๖๔๗๕/๒๕๔๗)
(๒) พุาิหลกั ฐาิา่ีเนกนดข้ึิโดุชาว แิ่เนป็ิพุาิหลกั ฐาิา่ีไดท้ าโดุาาศุั ขา้ ทูล
าี่เนกนดข้ึิหรืาไดท้ าโดุทนชาว
แว่อาากเนป็ิ ๒ กรณี คืา
(ก) พุาิหลกั ฐาิา่ีไดท้ าโดุาาศุั ขา้ ทูลาี่เนกนดข้ึิโดุทนชาว
เนช่ิ พิกั อาิสาวสนิิาินั ผูิ้ า้ อหาไปวอั ควั ขู่เนข็า กรบาาการารทาิ จิได้
ขา้ ทูลน่า ผูิ้ า้ อหาิาาานตรปื ิาี่ใช้ใิการปลิ้ ฆ่าแลบารัพุา์ ่ีปลิ้ ไปซตกซ่าิไนา้ ี่ใด าาให้
สาทารถคิ้ พวแลบุดึ าานรต ปื ิกวั ารัพุา์ ี่ปลิ้ ทาเนป็ิขาอกลาอ ถืาน่าขาอกลาอเนป็ิพุาิหลกั ฐาิ
า่ีไดท้ าโดุาาศุั ขา้ ทูลาี่เนกนดข้ึิโดุทนชาว เนพราบผิู้ า้ อหาใหข้ า้ ทูลโดุไท่สทคั รใจ
(ข) พุาิหลกั ฐาิา่ีไดท้ าโดุาาศุั ขา้ ทูลาี่ไดท้ าโดุทนชาว
เนช่ิ พิกั อาิสาวสนิเนขา้ ิรนจคิ้ วา้ ิผิู้ า้ อหาโดุไท่ชาว ไดเ้นากสารวาอาุา่ อ
แลบขา้ ทูลจากเนากสาริ้ิั ิาไปสู่การคิ้ พวพุาิหลกั ฐาิาื่ิจากา่ีาื่ิ เนพราบขา้ ทูลาี่ไดท้ าจาก
เนากสาริ้ิั เนกนดข้ึิโดุชาวแิ่เนป็ิขา้ ทูลาี่ไดท้ าโดุทนชาว
ก ร ณี าี่ ที ว า วัา าัิน แ ห่ อ ก ฎ ห ท า ุ ใ ห้ า า ิ า จ พน เน ศ ษ แ ก่ เน จ้า พ ิัก อ า ิ ใ ิ ก า ร
ดาเนินิการเนพา่ื ไดท้ าซ่ึอเนากสารหรืาขา้ ทูลข่านสาราื่ิใดซ่ึอส่อาาอไปรษณีุ์ โารเนลข โารศพั า์ โารสาร
คาทพนนเนิาร์ เนคร่ืาอทืาหรืาาตปกรณ์ใิการสื่าสาร ส่ืาานเนลก็ าราินกส์หรืาสื่าสารสิเนาศาื่ิใด
หรืาขา้ ทูลคาทพนนเนิาร์ เนช่ิ พ.ร.ว. ป้าอกิั แลบปราวปราทุาเนสพินด พ.ศ. ๒๕๑๙ ทาิรา ๑๔
จิั นา พ.ร.ว.การสาวสนิคดีพนเนศษ พ.ศ. ๒๕๔๗ ทาิรา ๒๕ พ.ร.ว. น่าด้นุการกรบาา
คนาทผดน เนกีุ่นกวั คาทพนนเนิาร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ทาิรา ๑๘ แลบ ๑๙ พ.ร.ว. ป้าอกิั แลบปราวปราท
การคา้ ทิตษุ์ พ.ศ. ๒๕๕๑ ทาิรา ๓๐ พ.ร.ว. ป้าอกิั แลบปราวปราทการทีส่นิร่นทใิาอคก์ ร
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๔
าาชาากรรทขา้ ทชาิน พ.ศ. ๒๕๕๖ ทาิรา ๑๗ หากไดด้ าเนินิการถูกิา้ อิาทกฎหทาุดอั กล่าน
ซ่ึอทีทาิรการให้ศาลิรนจสาวคนาทจาเนป็ ิใิการใช้าาิาจแลบศาลทีคาสั่อาิตาาิให้
ดาเนินิการไดแ้ ลน้ กิ็ า้ อถืานา่ ขา้ ทูลาี่ไดท้ าจากกรบวนิการิ้ิั เนป็ิขา้ ทูลา่ีไดท้ าโดุชาว
๑๓.๓ หลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจรับฟังพยานหลักฐานท่ีเกิดขึ้นโดยชอบ แต่ได้มา
เน่ืองจากการกระทาโดยมชิ อบ หรือเป็ นพยานหลกั ฐานทไ่ี ด้มาโดยอาศัยข้อมูลทเ่ี กดิ ขนึ้ หรือได้มา
โดยมชิ อบ
ใิการใช้ดตลพนินจรัวฟัอพุาิหลกั ฐาิดอั กล่าน ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๑ นรรคสาอ
วาั าิั นใหศ้ าลพจน ารณาถึอพฤินการณ์า้อั ปนอแห่อคดี โดุิา้ อคาิึอถึอปัจจุั ิ่าอ ๆ ดอั ิ่าไปิ้ีดน้ ุ
(๑) คตณค่าใิเนชนอพสน ูจิ์ คนาทสาคาั แลบคนาทิ่าเนชื่าถืาขาอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั
(๒) พฤินการณ์แลบคนาทร้าุแรอขาอคนาทผดน ใิคดี
(๓) ลกั ษณบแลบคนาทเนสีุหาุาี่เนกนดจากการกรบาาโดุทนชาว
(๔) ผูา้ ่ีกรบาาการโดุทนชาวาัิเนป็ ิเนหิตให้ได้พุาิหลักฐาิทาิ้ัิได้รัว
การลอโาษหรืาไท่เนพุี อใด
๑๓.๔ หลกั เกณฑ์การวนิ ิจฉัยช่ังนา้ หนักพยานหลกั ฐานทม่ี ขี ้อบกพร่อง
ทาิรา ๒๒๗/๑ นาอหลกั เนกณฑก์ ารนิน นจฉุั ชอั่ ิ้าหิกั พุาิหลกั ฐาิาี่ทีขา้ วกพร่าอ
าิั าาจกรบาวถึอคนาทิ่าเนช่ืาถืาขาอพุาิหลกั ฐาิิ้ิั โดุทีหลกั เนกณฑ์ ดอั ิ้ี
๑) ชนิดต่าง ๆ ของพยานหลกั ฐานทมี่ ขี ้อบกพร่อง
(๑) พุาิวากเนล่า
(๒) พุาิซดั าาด
(๓) พุาิาี่จาเนลุไท่ทีโากาสถาทคา้ ิ
(๔) พุาิหลกั ฐาิา่ีทีขา้ วกพร่าอปรบการาื่ิาิั าาจกรบาวถึอคนาท
ิ่าเนชื่าถืาขาอหลกั ฐาิิ้ิั
๒) หลกั เกณฑ์ในการวนิ ิจฉัยช่ังนา้ หนัก
(๑) ศาลิา้ อกรบาาดน้ ุคนาทรบทดั รบนอั แลบ
(๒) ไท่คนรเนช่ืาพุาิหลกั ฐาิิ้ิั โดุลาพอั เนพื่าลอโาษจาเนลุ เนนิ้ แิ่
(ก) ทีเนหิตผลาิั หิกั แิ่ิ หรืา
(ข) ทีพฤินการณ์พเนนศษแห่อคดี หรืา
(ค) ทีพุาิหลกั ฐาิปรบกาวาื่ิทาิาสืวสิวั สิติ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๕
๓) พยานหลกั ฐานประกอบอื่นตาม (ค) หมายถึง
(๑) พุาิหลกั ฐาิา่ืิาี่รัวฟัอได้ แลบ
(๒) ทีแหล่อา่ีทาเนป็ ิานสรบิ่าอหากจากพุาิหลักฐาิาี่ิ้าอการ
พุาิหลกั ฐาิปรบกาวิ้ิั
(๓) า้อั จบิา้ อทีคตณค่าเนชนอพนสูจิ์า่ีสาทารถสิวั สิติให้พุาิหลกั ฐาิ
าื่ิา่ีไปปรบกาวทีคนาทิ่าเนชื่าถืาทากข้ึิดน้ ุ
๑๔. ห้ามสืบประวัติการกระทาผิดหรือความประพฤติในทางเสื่อมเสียของจาเลย
เพ่ือพสิ ูจน์ความผดิ ในคดปี ัจจุบนั
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖/๒ หา้ ททนใหศ้ าลรัวฟัอพุาิหลกั ฐาิา่ีเนกีุ่นกวั การกรบาา
คนาทผนดคร้ัอาื่ิ ๆ เนช่ิ ปรบนิั นาาชาากรรทขาอจาเนลุใิการกรบาาคนาทผนดคร้ัอก่าิ ๆ หรืา
คนาทปรบพฤินใิาาอเนส่ืาทเนสีุขาอจาเนลุ เนพ่ืาพนสูจิ์น่าจาเนลุเนป็ ิผูก้ รบาาคนาทผนดใิคดีา่ีถูกฟ้าอ
เนนิ้ แิ่พุาิหลกั ฐาิาุา่ อหิ่ึอาุา่ อใด ดอั ิ่าไปิ้ี
(๑) พุาิหลกั ฐาิา่ีเนกีุ่นเนิ่ืาอโดุิรอกวั าอคป์ รบกาวคนาทผนดขาอคดีา่ีฟ้าอ เนช่ิ
การกรบาาคนาทผนดซ้ า หรืากรบาาคนาทผนดเนป็ ิาาจนณ คนาทผนดฐาิเนป็ ิผู้ดารอชีพาุู่ได้
ดน้ ุราุไดข้ าอโสเนภณีจาเนป็ิิา้ อสืวถึอพฤินกรรทใิาาอเนสื่าทเนสีุคร้ัอก่าิใิคดีาาาาเนขา้ ทาดน้ ุ
จึอเนขา้ ขา้ ุกเนนิ้ ใหิ้ าสืวแลบรัวฟัอได้
(๒)พุาิหลกั ฐาิาี่แสดอถึอลกั ษณบ นนรี หรืารูปแววเนฉพาบใิการกรบาาคนาทผนด
ขาอจาเนลุ ซ่ึอเนป็ ิเนรื่าอาี่คิร้าุาี่กรบาาคนาทผดน หลาุคร้ัอแิ่ทกั จบทีการกรบาาใิลกั ษณบ นนรี
แลบรูปแววเนฉพาบขาอการกรบาาคนาทผดน ไท่ใช่าาชาากรรทาน่ั ๆ ไป พุาิหลกั ฐาิดอั กล่าน
จึอทีคตณค่าใิการพนสูจิค์ นาทผดน นา่ ิ่าจบเนป็ิคิร้าุคิเนดีุนกิั เนป็ิผกู้ รบาาคนาทผดน
จาเนลุถูกดาเนินิคดีใิขา้ หาลกั ษณบเนดีุนกิั กวั ใิคดีิ้ีาีกหลาุคดี ซ่ึอลกั ษณบ นนรี
หรืารูปแววเนฉพาบใิการกรบาาคนาทผนดขาอจาเนลุ ทีลกั ษณบเนช่ิเนดีุนกวั คดีิ้ี คืา การาี่ที
ผิู้ ารถุิิท์ าขาสนิเนชื่า จาเนลุาาการปรบเนทนิคาขาสนิเนชื่าจากผเู้นสีุหาุแลน้ ทีการปลาทใวคู่ทืา
จดาบเนวีุิรถุิิ์ ซ่ึอสาทารถิาทาฟัอปรบกาวพุาิหลกั ฐาิขาอโจาก์ ิาท ป.นน.า. ทาิรา
๒๒๖/๒ นรรคหิ่ึอ (๒) พฤินการณ์ขาอจาเนลุฟัอไดน้ ่าจาเนลุรู้นา่ ใวคู่ทืาจดาบเนวีุิเนป็ิเนากสาร
ราชการปลาท (ฎีกาาี่ ๑๑๓๑๙/๒๕๕๖)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๖
(๓) พุาิหลกั ฐาิาี่หกั ลา้ อขา้ กล่านาา้ อขาอจาเนลุถึอการกรบาา หรืาคนาทปรบพฤิน
ใิส่นิดีขาอจาเนลุ เนิื่าอจากใิคดีาาาาจาเนลุาาจิาสืวพุาิหลกั ฐาิถึอการกรบาาหรืา
คนาทปรบพฤินใิส่นิดีขาอจาเนลุทาเนป็ ิเนหิตผลเนพ่ืาแสดอคนาทวรนสตาร์นขาอจาเนลุได้ ดอั ิ้ัิ
โจากุ์ า่ ททีสนารนิาพุาิหลกั ฐาิทาสืวหกั ลา้ อขา้ าา้ อขาอจาเนลุได้ โดุาาจิาพุาิหลกั ฐาิ
าี่เนก่ีุนกัวการกรบาาคนาทผนดใิคร้ัอา่ืิ ๆ หรืาคนาทปรบพฤินใิาาอเนสื่าทเนสีุขาอจาเนลุ
ทาพนสูจิน์ า่ จาเนลุเนป็ิผกู้ รบาาคนาทผดน ใิคดีาี่ถูกฟ้าอได้
ข้อสังเกต
กฎหทาุห้าททนให้รัวฟัอเนพื่าพนสูจิ์น่า จาเนลุเนป็ ิผูก้ รบาาคนาทผนดใิคดีาี่ถูกฟ้าอ
เนา่าิ้ิั ไท่ไดห้ า้ ทศาลรัวฟัอพุาิหลกั ฐาิดอั กล่านเนพื่าใชป้ รบกาวดตลพนินจใิการกาหิดโาษ
หรืาเนพ่ทน โาษจาเนลุ
ศาลทีาาิาจาี่จบหุวน ุกขา้ เนาจ็ จรนอาี่ไดท้ าจากราุอาิการสืวเนสาบแลบพนินจทาปรบกาว
ดตลพนินจไท่ราการลอโาษจาคตกให้แก่จาเนลุไดิ้ าท พ.ร.ว. นนรีดาเนินิการคตทคนาทปรบพฤิน
พ.ศ. ๒๕๒๒ ทาิรา ๑๓ ขา้ เนาจ็ จรนอจากราุอาิการสืวเนสาบแลบพนินจขาอพิกั อาิคตทปรบพฤิน
ไท่ใช่พุาิหลกั ฐาิา่ีปรากฏิากสาินิ แลบไท่ใช่พุาิหลกั ฐาิา่ีเนกีุ่นกวั การกรบาาผนด
คร้ัอาื่ิ ๆ หรืาคนาทปรบพฤินใิาาอเนส่ืาทเนสีุขาอจาเนลุ เนพ่ืาพนสูจิ์น่าจาเนลุเนป็ ิผูก้ รบาา
คนาทผดน ใิคดีาี่ิา้ อหา้ ททนใหศ้ าลรัวฟัอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖/๒ (ฎีกาา่ี ๑๑๒๓๓/๒๕๕๕)
๑๕. พยานบอกเล่า
๑๕.๑ ความหมายของคาว่า “พยานบอกเล่า”
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๓ พุาิวากเนล่าจบเนป็ ิพุาิวตคคล พุาิเนากสาร หรืา
พุาินิั ถตกไ็ ด้ เนช่ิ ขา้ คนาทาี่ทีการวากเนล่าเนหิตการณ์ไนิ้ ่าวตคคล แลน้ วตคคลา่ีไดร้ ัวการวากเนล่า
ทาเนวนกคนาทเนป็ิพุาิิ่าศาลเนพื่าแสดอใหเ้นห็ิน่าเนหิตการา่ีเนกนดข้ึิิาทาี่ไดร้ ัวการวากเนล่าเนป็ิคนาทจรนอ
พุาิวตคคลิ้ัิเนป็ ิพุาิวากเนล่า หรืาผูป้ รบสวเนหิตการณ์โดุิรอเนขีุิวัิาึกเนหิตการณ์
ลอใิเนากสาร แลน้ ทีการาา้ อเนากสาริ้ิั ทาเนป็ ิพุาิเนพื่าแสดอให้เนห็ิน่าเนหิตการณ์า่ีเนกนดข้ึิเนป็ ิ
คนาทจรนอ โดุปรบจกั ษพ์ ุาิิ้ิั ไท่ไดท้ าเนวนกคนาทิ่าศาล พุาิเนากสาริ้ิั เนป็ ิพุาิวากเนล่า หรืา
ถา้ ผูป้ รบสวเนหิตการณ์โดุิรอวิั าึกเนหิตการณ์ลอใิเนาปวิั าึกเนสีุอซ่ึอเนป็ ิพุาินิั ถต การิาสืว
เนาปวิั าึกเนสีุอเนพื่าแสดอใหเ้นห็ินา่ เนหิตการณ์า่ีเนกนดข้ึิเนป็ิคนาทจรนอ พุาินิั ถติ้ิั เนป็ิพุาิวากเนล่า
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๗
ผาู้ ่ีเนป็ิปรบจกั ษพ์ ุาิิา้ อไท่ไดท้ าเนวนกคนาทโดุิรอิ่าศาล แิ่ถา้ ผาู้ ี่เนป็ิปรบจกั ษ์
พุาิดอั กล่านทาเนวนกคนาทิ่าศาลโดุิรอ แิ่กลวั คาใหก้ ารใิช้ิั สาวสนิ หากพิกั อาิาุั การ
ใชว้ ิั าึกคาใหก้ ารใิช้ิั สาวสิใิการถาทคา้ ิพุาิ ศาลสาทารถรัวฟัอคาใหก้ ารใิช้ิั สาวสนิได้
ใิฐาิบพุาิวากเนล่าา่ีขดั แุอ้ กวั คาเนวนกคนาทใิช้ิั ศาล
พุาิวากเนล่าิา้ อเนป็ิการิาเนสิาเนพื่าพนสูจิค์ นาทจรนอแห่อขา้ คนาทิ้ิั เนช่ิ วิั าึก
คาใหก้ ารใิช้ิั สาวสนิา่ีรบวตน่าจาเนลุเนป็ิคิร้าุาี่ใชา้ านตรปื ิุอน ผูิ้ าุ หากโจากา์ า้ อวิั าึก
คาใหก้ ารเนพื่าพนสูจิน์ า่ จาเนลุเนป็ิคิร้าุา่ีใชา้ านตรปื ิุอน ผิู้ าุจรนอ เนป็ิพุาิวากเนล่า แิ่ถา้ โจาก์
าา้ อผูร้ ัวฟัอหรืาพิกั อาิสาวสนิผูว้ ิั าึกเนขา้ ทาเนพื่าพนสูจิ์น่าพุาิไดุ้ นิขา้ คนาททาาุ่าอไร
หรืาพุาิเนล่าเนหิตการณ์ให้พิกั อาิสาวสนิวิั าึกไนจ้ รนอหรืาไท่ กรณีเนช่ิิ้ีไท่ใช่พุาิวากเนล่า
แิ่เนป็ิปรบจกั ษพ์ ุาิโดุิรอเนพราบเนป็ิผไู้ ดเ้นห็ิ ไดุ้ ิน หรืาาราวขา้ คนาทดน้ ุิิเนาอโดุิรอ
คาใหก้ ารใิช้ิั สาวสนิขาอจาเนลุเนป็ิพุาิวากเนล่า แิ่ใิขา้ า่ีจาเนลุใหก้ ารน่าาุา่ อไร
ิลาดถึอการิาช้ีา่ีเนกนดเนหิตแลบการิาไปเนาาทีดขาอกลาอา่ีใชแ้ าอผูิ้ าุิ้ิั เนจา้ พิกั อาิิารนจ
เนป็ิพุาิรู้เนห็ิโดุิรอ (ฎีกาาี่ ๘๐๔๖/๒๕๔๒) คาเนวนกคนาทขาอพิกั อาิสาวสนิา่ีนา่ ไดไ้ ปิรนจ
สถาิาี่เนกนดเนหิต าาแผิาี่เนกนดเนหิต แลบให้คนาทเนห็ิจากการิรนจา่ีเนกนดเนหิตแลบแผิา่ีเนกนดเนหิต
ปรบกาวกิั นา่ เนหิตเนกนดเนพราบคนาทผดน ขาอฝ่ าุใด ทนใช่พุาิวากเนล่า รัวฟัอได้ (ฎีกาา่ี ๔๐๗/๒๕๕๑)
๑๕.๒ การรับฟังพยานบอกเล่า
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๓ นรรคสาอแลบนรรคสาท หา้ ททนใหศ้ าลรัวฟัอพุาิวากเนล่า
เนนิ้ แิ่
(๑) ิาทสภาพ ลกั ษณบ แหล่อา่ีทา แลบขา้ เนาจ็ จรนอแนดลา้ ทขาอพุาิวากเนล่าิ้ิั
ิ่าเนชื่านา่ จบพสน ูจิค์ นาทจรนอได้ หรืา
(๒) ทีเนหิตจาเนป็ ิ เนิื่าอจากไท่สาทารถิาวตคคลซ่ึอเนป็ ิผูา้ ่ีไดเ้นห็ิ ไดุ้ นิ หรืาาราว
ขา้ คนาทเนกีุ่นใิเนร่ืาอาี่จบใหก้ ารเนป็ิพุาิิ้ิั ดน้ ุิิเนาอโดุิรอทาเนป็ิพุาิได้ แลบทีเนหิตผล
สทคนรเนพืา่ ปรบโุชิแ์ ห่อคนาทุิต นรรรทาี่จบรัวฟัอพุาิวากเนล่าิ้ิั
ใิกรณีา่ีศาลเนห็ิน่าไท่คนรรัวไนซ้ ่ึอพุาิวากเนล่าใด แลบคู่คนาทฝ่ าุา่ีเนก่ีุนขา้ อ
ร้าอคดั คา้ ิก่าิา่ีศาลจบดาเนินิคดีิ่าไป ให้ศาลจดราุอาิรบวติาท หรืาชินดแลบลกั ษณบ
ขาอพุาิวากเนล่า เนหิตผลาี่ไทุ่าทรัว แลบขา้ คดั คา้ ิขาอคู่คนาทฝ่ าุา่ีเนก่ีุนขา้ อไน้ ส่นิเนหิตผล
า่ีคู่คนาทฝ่ าุคดั คา้ ิุกข้ึิาา้ อิ้ิั ใหศ้ าลใชด้ ตลพิน นจจดลอไนใ้ ิราุอาิหรืากาหิดใหค้ ู่คนาทฝ่ าุิ้ิั
ุิ่ื คาแถลอิ่าศาลเนพ่ืารนทไนใ้ ิสาินิ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๘
ข้อสังเกต
วาิดั พุาิาี่วาั าิั นหา้ ททนใหศ้ าลรัวฟัอพุาิวากเนล่า “เนป็ิวาิดั พุาิา่ีไท่เนด็ดขาด”
กล่านคืา ศาลใช้ดตลพนินจใิการรัวฟัอพุาิวากเนล่าภาุใิ้กราวขาอ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๓
(๑) (๒)ได้ าุา่ อไรกิ็ าท แทจ้ บเนขา้ ขา้ ุกเนนิ้ าี่รัวฟัอได้ กิ็ า้ อนนินจฉุั ชอ่ั ิ้าหิกั พุาิิาททาิรา
๒๒๗/๑ นรรคหิ่ึอ าีกช้ัิหิ่ึอ ซ่ึอกาหิดให้ศาลิ้าอกรบาาด้นุคนาทรบทัดรบนอั แลบไท่คนรเนชื่า
พุาิหลกั ฐาิิ้ิั โดุลาพอั เนพ่ืาลอโาษจาเนลุ เนนิ้ แิ่ทีเนหิตผลาิั หิักแิ่ิ ทีพฤินการณ์พนเนศษ
แห่อคดี หรืาทีพุาิหลกั ฐาิปรบกาวาื่ิทาสิวั สิติ
พุาิหลักฐาิปรบกาวิาทนรรคหิ่ึอ หทาุถึอ พุาิหลักฐาิา่ืิา่ีรัวฟัอได้
แลบทีแหล่อาี่ทาเนป็ ิานสรบิ่าอหากจากพุาิหลกั ฐาิา่ีิา้ อการพุาิหลกั ฐาิปรบกาวิ้ัิ
า้อั จบิา้ อทีคตณค่าเนชนอพนสูจิ์าี่สาทารถสิัวสิติให้พุาิหลกั ฐาิา่ืิาี่ไปปรบกาวทีคนาท
ิ่าเนช่ืาถืาทากข้ึิดน้ ุ
๑๖. ห้ามจาเลยนาสืบเกยี่ วกับพฤติกรรมทางเพศของผู้เสียหายกับบุคคลอื่นนอกจาก
จาเลย เว้นแต่จะได้รับอนุญาต
กรณีคดีคนาทผนดเนก่ีุนกวั เนพศ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๔ ห้าททนให้จาเนลุิาสืว
พุาิหลกั ฐาิหรืาถาทคา้ ิดน้ ุคาถาทาิั เนกีุ่นกวั พฤินกรรทาาอเนพศขาอผูเ้นสีุหาุกวั วตคคลาื่ิ
ิากจากจาเนลุ เนนิ้ แิ่จบไดร้ ัวาิตาาิจากศาลิาทคาขา ซ่ึอศาลจบาิตาาิเนฉพาบใิกรณีาี่เนห็ิน่า
จบก่าใหเ้นกนดคนาทุิต นรรรทใิการพนจารณาพพน ากษาคดีเนา่าิ้ิั เนช่ิ
จาเนลุถูกฟ้าอน่าาาาิาจารจวั หิา้ ากผูเ้นสีุหาุซ่ึอเนป็ิหานอิ่าหิา้ รารกาิลั จาเนลุ
ขาสืวพุาิหลกั ฐาิน่าผูเ้นสีุหาุสาส่าิาาอเนพศ ทีสาทีไท่เนป็ิินั เนป็ ิิิ จาเนลุเนคุจวั หิา้ าก
ขาอผูเ้นสีุหาุทาหลาุคร้ัอแลน้ า้อั ใิา่ีลวั แลบาี่แจอ้ เนพ่ืาแสดอน่าจาเนลุกรบาาเนพื่าหุากลา้ เนา่าิ้ัิ
ศาลไท่าิตาาิใหส้ ืวได้ (ฎีกาา่ี ๖๓๓/๒๔๗๕)
๑๗. การรับฟังบันทึกคาเบิกความในช้ันไต่สวนมูลฟ้องหรือบันทึกคาเบิกความของ
พยานในคดอี ่ืน
ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒๖/๕ บัญญัติว่า ในช้ันพิจารณาหากมีเหตุจาเป็ นหรือเหตุ
อนั สมควรศาลอาจรับฟังบนั ทึกคาเบิกความในช้นั ไต่สวนมูลฟ้องหรือบนั ทึกคาเบิกความของ
พยานที่เบิกความไวใ้ นคดีอ่ืนประกอบพยานหลกั ฐานอ่ืนในคดีได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๑๙๙
แม้โจทก์จะไม่ไดน้ าสืบในช้ันพิจารณาถึงวนั ท่ีโจทก์ได้รู้เรื่องความผิดและรู้ตวั
ผูก้ ระทาผิด แต่โจทก์ไดเ้ บิกความเรื่องดงั กล่าวไวใ้ นช้ันไต่สวนมูลฟ้องแลว้ ศาลนาคาพยาน
ช้นั ไต่สวนมูลฟ้องมาฟังประกอบคาเบิกความของโจทกใ์ นช้นั พจิ ารณาได้ (ฎีกาท่ี ๑๔๕๕/๒๕๓๗)
ข้อสังเกต
(๑) แทค้ าเนวนกคนาทขาอพุาิโจากใ์ ิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ ซ่ึอศาลิา้ อวิั าึกไนิ้ าท
ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๗ นรรคหิ่ึอ เนป็ิพุาิเนากสาราุา่ อหิ่ึอซ่ึอิ่าจบพนสูจิไ์ ดน้ า่ จาเนลุา้อั สาอ
ทีผนดหรืาวรนสตาร์น โจาก์จึอชาวาี่จบาา้ อเนป็ ิพุาิหลกั ฐาิใิการพนจารณาคดีได้ ิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๒๒๖ กิ็ าท แิ่การาี่ศาลช้ิั ิิ้ ไท่ไดิ้ าวิั าึกคาเนวนกคนาทขาอิาอสาน น. ผูร้ ัวทาวาาิาจ
จากโจาก์ แลบจ่าสนวิารนจ ส. ผูไ้ ด้รัววาดเนจ็วพุาิโจาก์ใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอทารัวฟัอ
ปรบกาวการนิน นจฉุั นา่ จาเนลุกรบาาคนาทผดน หรืาไท่ิ้ิั ขา้ เนาจ็ จรนอไดค้ นาทนา่ ใิการสืวพุาิโจาก์
ใิช้ิั พนจารณา ศาลช้ิั ิิ้ ทีคาส่อั ใหอ้ ดสืวิาอสาน น. แลบจ่าสนวิารนจ ส. พุาิโจาก์ เนิื่าอจาก
คนาทผดน ขาอโจากา์ ่ีลบเนลุเนพนกเนฉุไท่เนาาใจใส่ใิการส่อหทาุเนรีุกใหพ้ ุาิหรืาิาพุาิทาศาล
จึอไท่ใช่กรณีทีเนหิตจาเนป็ ิหรืาเนหิตาิั สทคนรา่ีศาลาาจรัวฟัอวิั าึกคาเนวนกคนาทขาอิาอสาน น.
แลบจ่าสนวิารนจ ส. ใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอปรบกาวพุาิหลักฐาิาื่ิใิช้ัิพนจารณาได้
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖/๕ (ฎีกาาี่ ๗๗๔๕/๒๕๕๒)
(๒) ใิคดีคนาทผนดิาท ป.า. ทาิรา ๒๘๒ นรรคสาท ฐาิเนพื่าสิาอคนาทใคร่ขาอผาู้ ่ืิ
ใิช้ิั พนจารณาโจาก์แถลอน่า หลอั จากาี่เนด็กหานอ ก. ผูเ้นสีุหาุเนวนกคนาทใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ
แลบ ฟ. ผูเ้นสีุหาุไดห้ ลวหิีไปจากวา้ ิแลบหาินั ไท่พวจิวดั ิ้ี โจากไ์ ท่าาจิาินั ทาเนวนก
คนาทใิช้ิั พจน ารณา จึอเนป็ิเนหิตจาเนป็ิหรืาเนหิตาิั สทคนรา่ีศาลุา่ ทจบรัวฟัอวิั าึกคาเนวนกคนาท
ใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอขาอเนด็กหานอ ก. ใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอเนป็ ิพุาิหลกั ฐาิใิช้ิั พนจารณา
ปรบกาวพุาิหลกั ฐาิาื่ิใิคดีได้ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๒๖/๕
แิ่หากเนดก็ หานอ ก. ุอั ทีินั าุุู่ า่ ทไท่ทีเนหิตจาเนป็ิหรืาเนหิตาิั สทคนราี่ศาลจบรัวฟัอ
วิั าึกคาเนวนกคนาทใิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอขาอเนดก็ หานอ ก. ปรบกาวพุาิหลกั ฐาิา่ืิ ิาท ป.น.น า.
ทาิรา ๒๒๖/๕ เนทื่าคนาทผดน าี่ฟ้าอิาท ป.า. ทาิรา ๒๘๒ นรรคสาท ทีาิั ราโาษจาคตกิ้อั แิ่หา้ ปี
ถึอุี่สนวปี คู่คนาทไท่าาจิกลอกิั ให้ถืาเนาาวิั าึกคาเนวนกคนาทขาอพุาิใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอ
เนป็ ิคาเนวนกคนาทพุาิใิช้ิั พนจารณาโดุไท่ิา้ อให้พุาิเนวนกคนาทใหท่ได้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา
๒๓๗ นรรคสาอ ดัอิ้ัิ ศาลจึอไท่าาจรัวฟัอวัิาึกคาเนวนกคนาทใิช้ัิไิ่สนิทูลฟ้าอขาอ
เนดก็ หานอ ก. ทาเนป็ิคาเนวนกคนาทใิช้ิั พนจารณาได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๐
(๓) การรัวฟัอคาเนวนกคนาทขาอพุาิา่ีเนวนกคนาทไนใ้ ิคดีาื่ิ หากเนป็ิกรณีาี่คู่คนาท
าา้ อวิั าึกคาเนวนกคนาทขาอพุาิาี่เนวนกคนาทไนใ้ ิศาลาื่ิ โดุปกินคู่คนาทิา้ อุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิ
หลักฐาิแลบิ้าอุื่ิคาขาโดุาาเนป็ ิคาร้าอให้ศาลส่ัอเนรีุกหรืาุืทสาินิคดีดัอกล่าน
ทาปรบกาวการพนจารณาด้นุ แิ่ศาลาาจใช้ดตลพนินจิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๒๖/๕ ได้ แทค้ ู่คนาท
ไทุ่ิื่ วาั ชีรบวตพุาิกิ็ าท
๑๘. การรับฟังพยานท่อี ยู่ต่างประเทศจากบนั ทกึ ถ้อยคา
ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๓๐/๒ เนป็ิเนร่ืาอา่ีทีเนหิตจาเนป็ิาิั ไท่าาจิาพุาิซ่ึอทีถน่ิา่ีาุู่
ใิิ่าอปรบเนาศทาสืวพุาิาาอจาภาพิากศาลได้ ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๓๐/๑ เนท่ืาคู่คนาทร้าอ
ขาหรืาศาลเนห็ิสทคนร ศาลาาจาิตาาิให้คู่คนาทเนสิาวิั าึกถา้ ุคาุืิุิั ขา้ เนา็จจรนอ หรืา
คนาทเนห็ิขาอผูใ้ ห้ถา้ ุคาซ่ึอทีถน่ิาี่าุู่ใิิ่าอปรบเนาศิ่าศาลแาิการิาพุาิวตคคลดอั กล่าน
ทาเนวนกคนาทิ่าหิ้าศาลได้ แิ่า้อั ิ้ี ไท่ิดั สนารนผูใ้ ห้ถ้าุคาาี่จบทาศาลเนพ่ืาให้การเนพ่นทเนินท
โดุวิั าึกถา้ ุคาิา้ อทีราุการ ดอั ิ่าไปิ้ี
(๑) ชื่าศาล แลบเนลขคดี
(๒) นิั เนดืาิ ปี แลบสถาิา่ีา่ีาาวิั าึกถา้ ุคา
(๓) ชื่าแลบสกลต ขาอคู่คนาท
(๔) ชื่า สกลต าาุต าี่าุู่ แลบาาชีพขาอผใู้ หถ้ า้ ุคา แลบคนาทเนกีุ่นพิั กวั คู่คนาท
(๕) ราุลบเนาีุดแห่อขา้ เนาจ็ จรนอ หรืาคนาทเนห็ิขาอผใู้ หถ้ า้ ุคา
(๖) ลาุทืาชื่าขาอผใู้ หถ้ า้ ุคาแลบคู่คนาทฝ่ าุผเู้นสิาวิั าึกถา้ ุคา
สาหรัวลาุทืาช่ืาขาอผูใ้ ห้ถา้ ุคาซ่ึอทีถ่นิาี่าุู่ใิิ่าอปรบเนาศิ้ัิ ให้ิา ป.นน.พ.
ทาิรา ๔๗ นรรคสาท ทาใช้วัอคัวโดุาิตโลท กล่านคืา ถ้าวัิาึกถ้าุคาดัอกล่านได้าา
ใิปรบเนาศาี่ทีสถาิกอสตลไาุิา้ อใหก้ อสตลิ้ิั เนป็ ิพุาิลอชื่ารัวราอเนป็ ิพุาิ แิ่หากไท่ที
ิา้ อใหเ้นจา้ พิกั อาิโิิารีปัวลนกหรืาแทุสน เนิร็ด หรืาวตคคลาี่ทีาาิาจลอชื่าเนป็ิพุาิรัวราอแาิ
หา้ ททนให้ทีการแกไ้ ขเนพน่ทเนินทวิั าึกถา้ ุคาา่ีไดุ้ ่ิื ไนแ้ ลน้ ิ่าศาล เนนิ้ แิ่เนป็ิการแกไ้ ข
ขา้ ผดน พลาดหรืาผดน หลอเนลก็ ิา้ ุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๑
๑๙. กรณมี ีเหตุจาเป็ นอย่างยงิ่ ไม่ได้ตวั พยานเดก็ มาเป็ นพยาน
ใิกรณีา่ีไท่ไดิ้ นั พุาิา่ีเนป็ิเนดก็ าาุไต ท่เนกนิ ๑๘ ปี ทาเนวนกคนาทใิช้ิั ศาล เนพราบทีเนหิต
จาเนป็ิาุา่ อุอน่ เนช่ิ พุาิเนดก็ สูาหาุไปิาทินั ไท่พว หรืาไทุ่าททาใหก้ ารเนพราบเนกนดคนาทหนาดกลนั
ให้ศาลรั วฟั อส่ื าภาพแลบเนสี ุอคาให้การขาอพุาิิ้ ัิใิช้ ัิสาวสนิาี่ พิักอาิสาวสนิ
ไดว้ ิั าึกไน้ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๓๓ านน แลบาี่ศาลวิั าึกไนใ้ ิช้ิั ไิ่สนิทูลฟ้าอ ิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๗๑ นรรคสาอ เนสทืาิหิ่ึอเนป็ิคาเนวนกคนาทขาอพุาิิ้ิั ใิช้ิั พนจารณาขาอศาล แลบ
ใหศ้ าลรัวฟัอปรบกาวพุาิาื่ิใิการพนจารณาพนพากษาคดีได้ (ทาิรา ๑๗๒ ิรี นรรคส่ี)
ข้อสังเกต
(๑) แทโ้ จาก์ไท่สาทารถิาผูเ้นสีุหาุทาเนวนกคนาทเนป็ ิพุาิ เนิ่ืาอจากผูเ้นสีุหาุุา้ ุ
าี่าุหู่ าินั ไท่พว โดุโจากไ์ ดพ้ ุาุาทินดิาทินั ผเู้นสีุหาุกวั ทารดาผเู้นสีุหาุซ่ึอเนป็ิผไู้ ปรัวินั
ผูเ้นสีุหาุทาจากทูลินรนคต้ทคราอเนด็กหลาุคร้ัอ แิ่ก็ไท่สาทารถินดิาทิันได้ จิศาลช้ัิิ้ิ
ิา้ อาากหทาุจวั ทารดาผูเ้นสีุหาุก็ุอั คอไท่ไดิ้ นั ทา ศาลช้ิั ิิ้ จึอส่ัออดสืวพุาิา้อั สาอกิ็ าท
แิ่โจาก์ทีคาให้การขาอผูเ้นสีุหาุใิช้ิั สาวสนิซ่ึอุืิุิั น่าผูเ้นสีุหาุถูกจาเนลุกรบาาชาเนรา
ใิสถาิา่ีิ่าอ ๆ ิ่าอนัิแลบเนนลากัิรนท ๖ คร้ัอ โดุทีพัิิารนจิรี ส. พิักอาิสาวสนิ
ทาเนวนกคนาทรัวราอขา้ เนาจ็ จรนอดอั กล่าน คาใหก้ ารขาอผเู้นสีุหาุใิช้ิั สาวสนิแทเ้นป็ิพุาิวากเนล่า
แิ่ผูเ้นสีุหาุไดใ้ ห้การิ่าพิกั อาิสาวสนิ ิกั จนินนาุา แลบพิกั อาิาุั การโดุทีการวิั าึก
ภาพแลบเนสีุอไนด้ ้นุ าัิเนป็ ิการปฏนวัินิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๓๓ านน ถืาเนป็ ิกรณีทีเนหิต
จาเนป็ ิาุ่าอุน่อา่ีไท่ไดิ้ นั ผูเ้นสีุหาุทาเนวนกคนาท ซ่ึอศาลุ่าทรัวฟัอสื่าภาพแลบเนสีุอคาให้การ
ขาอผูเ้นสีุหาุไดเ้นสทืาิหิ่ึอเนป็ ิคาเนวนกคนาทขาอผูเ้นสีุหาุใิช้ัิพนจารณาขาอศาลปรบกาว
พุาิหลกั ฐาิาื่ิขาอโจากไ์ ดิ้ าท ทาิรา ๑๗๒ ิรี นรรคสี่ แลบทาิรา ๒๒๖/๓ นรรคสาอ (๒)
(ฎีกาา่ี ๒๑๕/๒๕๕๔ แลบ ๓๕๑๑/๒๕๕๒)
(๒) โจาก์ทีเนนลาาี่จบินดิาทผูเ้นสีุหาุซ่ึอเนป็ ิเนด็กาาุตไท่เนกนิ ๑๘ ปี ทาเนวนกคนาท
ิ่าศาลิวั แิ่นิั ฟ้าอถึอนิั ิดั สืวพุาิโจากเ์นป็ิเนนลา ๕ เนดืาิเนศษ รบหนา่ อิ้ิั ศาลช้ิั ิิ้ ไดิ้ ดั
พร้าท ๒ คร้ัอ เนพื่าิรนจสาวผลการส่อหทาุแก่พุาิโดุกาชวั โจากใ์ ห้เนร่อินดิาทผูเ้นสีุหาุ
ทาศาลใินิั ิัดให้ได้ แิ่พิักอาิสาวสนิแถลอิ่าศาลลาุ ๆ ใินิั ิัดสืวพุาิโจาก์น่า
ุอั ไท่าราวาี่าุาู่ ่ีแิ่ชดั ขาอผเู้นสีุหาุ ดอั ิ้ิั การา่ีโจากไ์ ท่ไดิ้ นั ผูเ้นสีุหาุทาเนวนกคนาท จึอุอั ถืา
ไท่ไดน้ ่าเนป็ิกรณีา่ีทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อุน่อ ศาลจึอไท่สาทารถรัวฟัอส่ืาภาพแลบเนสีุอคาใหก้ ารขาอ
ผูเ้นสีุหาุใิช้ิั สาวสนิ เนสทืาิหิ่ึอเนป็ ิคาเนวนกคนาทขาอผูเ้นสีุหาุใิช้ัิพนจารณาขาอศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๒
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๒ ิรี นรรคส่ี ได้ คอรัวฟัอไดใ้ ิฐาิบพุาิวากเนล่าิาทรรรทดาเนา่าิ้ิั
(ฎีกาา่ี ๑๐๒๓๘/๒๕๕๐ แลบ ๑๐๙๖๒/๒๕๕๓)
(๓) ใิการรัวฟัอสื่าภาพแลบเนสีุอคาให้การขาอพุาิใิช้ิั สาวสนิิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๓๓ านน เนสทืาิหิ่ึอเนป็ิคาเนวนกคนาทขาอพุาิิ้ิั ใิช้ิั พนจารณาขาอศาลิาท ป.นน.า.
ทาิรา ๑๗๒ ิรี นรรคส่ี ิ้ิั ิา้ อทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อุอน่ า่ีไท่ไดิ้ นั พุาิทาเนวนกคนาทิ่าศาล กรณีาี่
โจากเ์นพ่นอาา้ อใิฎีกาถึอสาเนหิตา่ีไท่ไดิ้ นั พุาิทาเนวนกคนาท เนพราบเนกนดคนาทกลนั โดุไท่ปรากฏ
ใิช้ิั พนจารณาถึอสาเนหิตดอั กล่าน จึอถืาไท่ไดน้ ่าทีเนหิตจาเนป็ิาุา่ อุน่อาี่ศาลจบรัวฟัอส่ืาภาพแลบ
เนสีุอคาให้การขาอพุาิใิช้ิั สาวสนิเนสทืาิหิ่ึอเนป็ ิคาเนวนกคนาทขาอพุาิใิช้ิั พนจารณา
ขาอศาลได้ (ฎีกาา่ี ๔๑๑๒/๒๕๕๒)
(๔) โจากา์ า้ อส่อนดน ีโาเนาปวิั าึกภาพถ่าุรบหน่าอการสาวสนิผูเ้นสีุหาุา่ี ๑ แลบาี่ ๓
ซ่ึอแสดอให้เนห็ิน่า พิั ิารนจิรี ท. ได้สาวคาให้การขาอผูเ้นสีุหาุา่ี ๑ แลบา่ี ๓ โดุชาว
ิ่าหิา้ พิกั อาิาุั การแลบิกั จนินนาุา ซ่ึอศาลทีาาิาจรัวฟัอสื่าภาพแลบเนสีุอคาให้การขาอ
พุาิปากผูเ้นสีุหาุา่ี ๑ แลบาี่ ๓ ไดเ้นสทืาิผูเ้นสีุหาุาี่ ๑ แลบา่ี ๓ ซ่ึอิ่าอเนป็ ิเนด็กทาเนวนกคนาท
ใิช้ิั พนจารณาขาอศาลิาท ป.นน.า. ทาิรา ๑๗๒ ิรี นรรคส่ี แิ่โจากจ์ บิา้ อทีพุาิหลกั ฐาิ
าุ่าอาื่ิปรบกาวด้นุ จึอจบาาให้พุาิหลกั ฐาิขาอโจากท์ ีิ้าหิักทิั่ คอน่าจาเนลุร่นทเนป็ ิ
คิร้าุได้ (ฎีกาา่ี ๒๗๕/๒๕๕๑)
๒๐. การจ่ายค่าพาหนะ ค่าป่ วยการ และค่าเช่าท่ีพกั ที่จาเป็ นและสมควรแก่พยาน (ตาม
ป.ว.ิ อ. มาตรา ๒๕๖)
ป.นน.า. ทาิรา ๒๕๖ กาหิดให้ศาลจ่าุค่าพาหิบ ค่าป่ นุการ แลบค่าเนช่าา่ีพกั
าี่จาเนป็ ิแลบสทคนรแก่พุาิซ่ึอทาศาลิาทหทาุเนรีุก ิาทรบเนวีุวาี่คณบกรรทการวรนหาร
ศาลุตินรรรท (ก.ว.ศ.) กาหิด โดุคนาทเนห็ิชาวจากกรบารนอการคลอั า้อั ิ้ีพุาิาี่ได้รัว
ค่าพาหิบ ค่าป่ นุการ หรืาค่าเนช่าาี่พกั ใิลกั ษณบเนดีุนกิั ิาทกฎหทาุาื่ิแลน้ ไท่ทีสนารนไดร้ ัว
ค่าพาหิบ ค่าป่ นุการ หรืาค่าเนช่าาี่พกั ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๕๖ าีก
รบเนวีุว ก.ว.ศ. นา่ ดน้ ุการจ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบ แลบค่าเนช่าาี่พกั แก่พุาิซ่ึอทา
ศาลิาทหทาุเนรีุกใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๖๑ ให้าาิาจศาลส่ัอจ่าุค่าป่ นุการ ค่าพาหิบ แลบ
ค่าเนช่าาี่พกั แก่พุาิ ดอั ิ้ี
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๓
ค่าป่ วยการ
๑. พยานโจทก์ซ่ึงมาศาลตามหมายเรียกตามคาขอของคู่ความ
๑.๑ใิคดีซ่ึอพิักอาิาุั การเนป็ ิโจาก์ หรืาคดีาี่ทนใช่คนาทผนดิ่าส่นิินั
ซ่ึอผูเ้นสีุหาุเนป็ ิโจาก์ ศาลิา้ อสั่อจ่าุค่าป่ นุการแก่พุาิโจากซ์ ่ึอทาศาลิาทหทาุเนรีุกิาท
คาขาขาอคู่คนาท
แิ่ถา้ พุาิโจากด์ อั กล่านเนป็ิเนจา้ หิา้ าี่ขาอรัฐแลบการทาเนป็ิพุาิเนป็ิส่นิหิ่ึอ
ขาอการปฏนวิั นหิา้ าี่หรืาสืวเนิื่าอจากการปฏนวิั นหิา้ าี่ เนป็ิดตลพนินจขาอศาลน่าจบส่ัอจ่าุค่าป่ นุการ
ใหห้ รืาไท่กไ็ ด้ (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๓ (๑))
๑.๒ ใิคดีคนาทผนดิ่าส่นิินั าี่ผูเ้นสีุหาุเนป็ ิโจาก์ เนป็ ิดตลพนินจขาอศาลน่า
จบสัอ่ จ่าุค่าป่ นุการใหแ้ ก่พุาิโจากซ์ ่ึอทาศาลิาทหทาุเนรีุกิาทคาขาขาอคู่คนาทหรืาไท่กไ็ ด้
(รบเนวีุว ฯ ขา้ ๓ (๒))
๒. พยานจาเลยซึ่งมาศาลตามหมายเรียกตามคาขอของคู่ความ การจ่าุค่าป่ นุการ
ใหแ้ ก่พุาิจาเนลุซ่ึอทาศาลิาทหทาุเนรีุกิาทคาขาขาอคู่คนาทิ้ิั เนป็ิดตลพนินจขาอศาลนา่ จบสั่อ
จ่าุค่าป่ นุการใหแ้ ก่พุาิจาเนลุดอั กล่านหรืาไท่กไ็ ด้ (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๓ (๒))
๓. พยานท่ีศาลเรียกมาเอง ศาลิ้าอจ่าุค่าป่ นุการให้แก่พุาิาี่ศาลเนรีุกทาเนาอ
(รบเนวีุว ฯ ขา้ ๔)
ค่าป่ นุการาี่จ่าุใหแ้ ก่พุาิิาทขา้ ๑ ถึอขา้ ๓ ขา้ อิิ้ ให้ศาลกาหิดให้ิาทสทคนร
โดุคาิึอถึอสภาพแห่อคดี รบุบเนนลาา่ีเนวนกคนาท ิลาดจิราุไดแ้ ลบฐาิบโดุาน่ั ไปขาอพุาิ
แิ่ไท่ให้ิ่ากน่านิั ลบ ๓๐๐ วาา แลบไท่เนกนินิั ลบ ๕๐๐ วาา ถา้ ศาลเนห็ิน่าขา้ เนา็จจรนอาี่พุาิ
เนวนกคนาททีคนาทุต่อุากซัวซา้ ิ ศาลาาจกาหิดค่าป่ นุการสูอกน่าาิั ราข้ิั สูอ ๕๐๐ วาา ดอั กล่าน
กไ็ ด้ แิ่ไท่เนกนินิั ลบ ๑,๐๐๐ วาา (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๔)
ให้ศาลส่ัอจ่าุค่าป่ นุการ เนทื่าพุาิไดป้ ฏนวิั นหิา้ า่ีเนสร็จสน้ิ แลบให้เนจา้ หิ้าา่ีศาล
ดาเนินิการเนวนกจ่าุเนอนิดอั กล่านใหแ้ ก่พุาิโดุเนร็น (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๖)
ค่าพาหนะและค่าเช่าทพ่ี กั
ศาลทีาาิาจสั่อจ่าุค่าพาหิบเนดนิาาอแลบค่าเนช่าา่ีพกั แก่พุาิิาทขา้ ๑ ถึอขา้ ๓
ขา้ อิิ้ ดอั ิ้ี
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๔
๑. กรณีา่ีพุาิเนป็ ิเนป็ ิข้าราชการ เนจ้าหิ้าา่ีขาอรัฐ พิักอาิ หรืาลูกจา้ อขาอ
ราชการ ให้ส่ัอจ่าุไดิ้ าทหลกั เนกณฑแ์ ลบาิั ราค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอไปราชการิาทกฎหทาุ
หรืารบเนวีุวนา่ ดน้ ุการิ้ิั (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๕)
๒. กรณีา่ีพุาิไท่ไดเ้นป็ิขา้ ราชการ เนจา้ หิา้ าี่ขาอรัฐ พิกั อาิหรืาลูกจา้ อขาอาาอ
ราชการ ใหส้ ่ัอจ่าุไดโ้ ดุเนาีุวเนา่ากวั ิาแหิ่อขา้ ราชการศาลุตินรรรท ปรบเนภานนชาการรบดวั
ชาิาาการพนเนศษ (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๕)
ใหศ้ าลส่ัอจ่าุค่าพาหิบเนดนิาาอแลบค่าเนช่าา่ีพกั เนทื่าพุาิไดป้ ฏนวิั นหิา้ า่ีเนสร็จสน้ิ
แลบใหเ้นจา้ หิา้ าี่ศาลดาเนินิการเนวนกจ่าุเนอนิดอั กล่านใหแ้ ก่พุาิโดุเนร็น (รบเนวีุว ฯ ขา้ ๖)
๒๑. การจ่ายค่าตอบแทนพยานตาม พ.ร.บ.คุ้มครองพยานในคดอี าญา พ.ศ. ๒๕๔๖
พ.ร.ว. คตท้ คราอพุาิใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๔๖ วัาาัินให้วตคคลซ่ึอเนป็ ิพุาิ
ใิคดีาาาาทีสนารนไดร้ ัวคนาทคตท้ คราอ การปฏนวิั นาี่เนหทาบสท แลบค่าิาวแาิาี่จาเนป็ ิแลบ
สทคนรจากรัฐ โดุให้ศาลทีดตลพนินจส่ัอให้ทีการจ่าุค่าิาวแาิพุาิ ดอั ิ้ิั เนพื่าให้การส่ัอจ่าุ
ค่าิาวแาิพุาิเนป็ ิไปโดุเนรีุวร้าุแลบเนป็ ิแินเนดีุนกิั ปรบราิศาลฎีกาจึอาากรบเนวีุว
ราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรท นา่ ดน้ ุการคตท้ คราอแลบค่าิาวแาิพุาิใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๔๘
กาหิดหลกั เนกณฑก์ ารจ่าุค่าิาวแาิพุาิไน้ ดอั ิ้ี
๒๑.๑ เนทื่าพุาิโจากใ์ ิคดีซ่ึอพิกั อาิาุั การเนป็ ิโจาก์ หรืาคดีาี่ทนใช่คนาทผนด
ิ่าส่นิินั ซ่ึอผูเ้นสีุหาุเนป็ ิโจาก์ ไดเ้นวนกคนาทิ่าศาลแลน้ ให้ศาลส่ัอจ่าุค่าิาวแาิพุาิ
ิาทรบเนวีุวา่ีกรบารนอุตินรรรทกาหิด (รบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุตินรรรทน่าด้นุ
การคตท้ คราอแลบค่าิาวแาิพุาิใิคดีาาาา ฯ ขา้ ๑๘.๑)
๒๑.๒ เนท่ืาพุาิโจากใ์ ิคดีคนาทผดน ิ่าส่นิินั าี่ผเู้นสีุหาุเนป็ิโจาก์ หรืาพุาิจาเนลุ
ไดเ้นวนกคนาทิ่าศาลแลน้ ใหศ้ าลใชด้ ตลพนินจนา่ จบส่ัอจ่าุค่าิาวแาิหรืาไท่ เนพีุอใด โดุจ่าุไท่เนกนิ
าิั ราิาทรบเนวีุวา่ีกรบารนอุิต นรรรทกาหิด (รบเนวีุวราชการฝ่ าุิตลาการศาลุิต นรรรทนา่ ดน้ ุ
การคตท้ คราอแลบค่าิาวแาิพุาิใิคดีาาาา ฯ ขา้ ๑๘.๒)
๒๑.๓ การจ่าุค่าิาวแาิแก่พุาิิาท ขา้ ๑ แลบ ขา้ ๒ ใหศ้ าลส่ัอจ่าุิาทาิั รา
า่ีกาหิดไนใ้ ิขา้ ๘ แห่อรบเนวีุวกรบารนอุิต นรรรทน่าดน้ ุค่าิาวแาิแลบค่าใชจ้ ่าุแก่พุาิ
สาที ภรนุา ผูว้ ตพการี ผูส้ ืวสัิดาิขาอพุาิหรืาวตคคลา่ืิา่ีทีคนาทสัทพิั ร์ใกลช้ นดกวั พุาิ
ใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๔๗ ดอั ิ้ี
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๕
ก. พุาิผูา้ ี่ทีาี่พกั าาศุั าุใู่ ิเนขิจอั หนดั า่ีทาใหข้ า้ เนาจ็ จรนอุอั า่ีาาการศาล
ไดร้ ัวค่าิาวแาิคร้ัอลบ ๒๐๐ วาา
ข. พุาิผูา้ ี่ทีาี่พกั าาศุั าุู่ิากเนขิจัอหนดั าี่เนดนิาาอทาให้ข้าเนา็จจรนอ
ุอั าี่าาการศาล ไดร้ ัวค่าิาวแาิคร้ัอลบ ๕๐๐ วาา
ข้อสังเกต
พ.ร.ว. คตท้ คราอพุาิใิคดีาาาา พ.ศ. ๒๕๔๖ ทาิรา ๓ วาั าิั นินุาทคนาทหทาุ
ขาอคาน่า “พยาน” หทาุคนาทน่า พุาิวตคคลซ่ึอจบทาให้ หรืาไดใ้ ห้ขา้ เนา็จจรนอิ่าศาลใิการ
ดาเนินิคดีาาาา แลบทาิรา ๑๗ วัาาัินน่า เนทื่าพุาิได้เนวนกคนาทิ่าศาลแล้นพุาิ
พึอทีสนารนไดร้ ัวค่าิาวแาิาี่จาเนป็ ิแลบสทคนร เนห็ิไดช้ ดั น่า วาวาั าิั นดอั กล่านทีเนจิิารทณ์
เนพ่ืาส่อเนสรนทให้วตคคลทีคนาทรัวผนดชาวิ่าสัอคทโดุเนป็ ิพุาิเนขา้ เนวนกคนาทิ่าศาลเนพื่าเนพ่นท
ปรบสนารนภาพขาอกรบวนิการุิต นรรรทาาอาาาาโดุทนไดค้ าิึอนา่ ผาู้ ่ีจบทาเนป็ิพุาิทีฐาิบาุา่ อไร
เนพราบพุาิาตกคิทีคนาทสาคัาิ่าการพนสูจิ์คนาทจรน อา้ัอสน้ิ เนท่ืากฎหทาุทนได้กาหิดไน้
เนป็ิาุ่าอาื่ิ การาี่เนจา้ หิา้ าี่ขาอรัฐซ่ึอทีหิา้ าี่เนก่ีุนขา้ อโดุิรอกวั คดี เนช่ิ เนจา้ พิกั อาิิารนจ
ผจู้ วั กทต พิกั อาิสาวสนิ หรืาขา้ ราชการาื่ิๆ เนป็ิิิ้ ไดเ้นวนกคนาทิ่าศาลใิฐาิบพุาิโจาก์
ใิคดีาาาาคนาทผดน ิ่าแผิ่ ดนิหรืาใิคดีาาาาคนาทผดน ิ่าส่นิินั ซ่ึอพิกั อาิาุั การเนป็ิโจากแ์ ลน้
เนจา้ หิา้ า่ีขาอรัฐดอั กล่านุา่ ททีสนารนไดร้ ัวค่าิาวแาิาี่จาเนป็ิแลบสทคนริาทา่ีกฎหทาุวาั าิั น
(หิอั สืาสาิกั อาิศาลุิต นรรรท าี่ ศุ ๐๑๖/น ๑๘๒ ลอนิั าี่ ๒๐ เนทษาุิ ๒๕๔๘)
๒๒. การสืบพยานเอกสาร
นรน ีการสืวพุาิเนากสารกฎหทาุกาหิดใหค้ ู่คนาทปฏนวิั นแิกิ่าอกิั ใิกรณีา่ีศาล
กาหิดใหท้ ีนิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิกวั กรณีาี่ศาลไท่ไดก้ าหิดใหท้ ีนิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ
๒๒.๑ กรณที ศี่ าลกาหนดให้มวี นั ตรวจพยานหลกั ฐาน
(ดูราุลบเนาีุดใิวาาี่ ๘/๑ การุิ่ื วาั ชีรบวตพุาิหลกั ฐาิ)
๒๒.๒ กรณที ศ่ี าลไม่ได้กาหนดให้มวี นั ตรวจพยานหลกั ฐาน
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคหิ่ึอ คู่คนาทา่ีปรบสอคจ์ บาา้ อเนากสารดอั กล่าน
ใหุ้ื่ิพุาิเนากสาริ้ิั ิ่าศาลก่าินิั ิดั ไิ่สนิทูลฟ้าอหรืานิั สืวพุาิไท่ิา้ ุกน่า ๑๕ นิั
เนพื่าให้คู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอทีโากาสิรนจแลบขาคัดสาเนิาเนากสารดัอกล่านได้ก่าิาี่จบ
ิาสืวพุาิเนากสาริ้ิั เนนิ้ แิ่เนากสาราี่ปรบสอคจ์ บาา้ อานอิ้ิั เนป็ิ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๖
ก. วิั าึกคาใหก้ ารพุาิใิช้ิั สาวสนิ
ข. เนากสารา่ีปรากฏชื่าหรืาาี่าุขู่ าอพุาิ
ค. ศาลเนห็ิสทคนรส่ัอเนป็ ิาุ่าอาื่ิ าัิเนิ่ืาอจากสภาพแลบคนาทจาเนป็ ิ
แห่อเนากสาริ้ิั
ใิกรณีา่ีไท่าุูใ่ ิวอั ควั ิา้ อส่อเนากสาริาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคหิ่ึอ
เนท่ืาทีเนากสารา่ีใชเ้นป็ิพุาิหลกั ฐาิใิช้ิั ศาล ใหา้ ่าิหรืาส่อใหค้ ู่คนาทิรนจดู ถา้ คู่คนาทฝ่ าุใด
ิา้ อการสาเนิา ศาลทีาาิาจสอ่ั ใหฝ้ ่ าุาี่าา้ อเนากสาริ้ิั ส่อสาเนิาใหา้ ีกฝ่ าุหิ่ึอิาทา่ีเนห็ิสทคนร
(ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคสาอ)
ถา้ คู่คนาทฝ่ าุใดไท่ส่อเนากสาริาท ป.นน. า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคหิ่ึอ หรืา
สาเนิาเนากสาริาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคสาอ หรืาไท่ส่อพุาิเนากสาริาท ป.นน.า. ทาิรา
๑๗๓/๒ นรรคหิ่ึอ ให้ศาลทีาาิาจไท่รัวฟัอพุาิเนากสาริ้ัิ เนนิ้ แิ่ศาลเนห็ิน่าเนป็ ิกรณี
เนพ่ืาปรบโุชิ์แห่อคนาทุตินรรรทหรืาการไท่ปฏนวิั นดอั กล่านทนไดเ้นป็ ิไปโดุจอใจแลบไท่เนสีุ
โากาสใิการดาเนินิคดีขาอคู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๐ นรรคสาท)
ข้อสังเกต
(๑) กรณีา่ีคู่คนาทาา้ อสาินิคนาท คาเนวนกคนาท หรืาเนากสารใิสาินิาี่าุรู่ บหนา่ อ
การพนจารณาขาอศาลา่ืิ ศาลคนรทีหิัอสืาขาให้ศาลเนจา้ ขาอสาินิคนาทส่อสาินิคนาท
หรืาคดั สาเนิาคาเนวนกคนาทหรืาเนากสารา่ีคู่คนาทาา้ อส่อทาใหโ้ ดุคู่คนาทฝ่ าุา่ีาา้ อเนสีุค่าใชจ้ ่าุ
(๒) สาเนิาเนากสารสัาาาจบซ้ืาขาุาี่ดนิาี่โจากา์ า้ อเนป็ิพุาิ เนป็ิเนากสารา่ีจาเนลุ
ิาทาทาวให้แก่โจากร์ ่นท ศาลรัวฟัอปรบกาวพุาิหลกั ฐาิา่ืิขาอโจากไ์ ด้ แทเ้นากสารดอั กล่าน
จบไท่ปน ดาากรแสิทป์ ให้วรนวูรณ์ิาท ป. รัษฎากร ทาิรา ๑๑๘ ก็ิาท จบใชเ้นป็ ิพุาิหลกั ฐาิ
ไท่ไดเ้นฉพาบคดีแพอ่ เนา่าิ้ิั ไท่รนทถึอคดีาาาาดน้ ุ (ฎีกาา่ี ๓๓/๒๕๓๙)
(๓) กรณีพุาิหลกั ฐาิเนป็ ิขา้ ทูลานเนล็การาินกส์ซ่ึอิาท พ.ร.ว. น่าดน้ ุรตรกรรท
าาอานเนล็การาินกส์ พ.ศ. ๒๕๔๔ ทาิรา ๔ หทาุคนาทน่า ขา้ คนาทา่ีไดส้ ร้าอ ส่อ รัว เนกว็ รักษา
หรืาปรบทนลผลดน้ ุนนรีการาาอานเนลก็ าราินกส์ เนช่ิ นนรีการแลกเนปล่ีุิขา้ ทูลาาอานเนลก็ าราินกส์
จดหทาุานเนล็การาินกส์ โารเนลข โารพนทพ์ หรืาโารสาริ้ิั ทาิรา ๑๑ นรรคหิ่ึอ ไดว้ าั าิั น
เนป็ิหลกั การนา่ หา้ ททนใหป้ ฏนเนสรการรัวฟัอขา้ ทูลานเนล็การาินกส์เนป็ิพุาิหลกั ฐาิใิกรบวนิ
พนจารณาิาทกฎหทาุา้ัอใิคดีแพ่อ คดีาาาา หรืาคดีาื่ิใด เนพีุอเนพราบเนหิตน่าเนป็ ิข้าทูล
านเนลก็ าราินกส์ ใิขณบาี่ทาิรา ๑๐ วาั าิั นถึอกรณีาี่กฎหทาุกาหิดให้ิาเนสิาหรืาเนกว็ รักษา
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๗
ขา้ คนาทใดใิสภาพา่ีเนป็ ิทาแิ่เนดนทาุ่าอเนากสาริิ้ ฉววั หากไดท้ ีการิาเนสิาหรืาเนก็วรักษา
ขา้ คนาทดอั กล่านใิรูปขา้ ทูลานเนล็การาินกส์ิาทหลกั เนกณฑ์าี่ ทาิรา ๑๐ นรรคหิ่ึอ กาหิด
ให้ถืาน่าได้ทีการิาเนสิาหรืาเนก็วรักษาเนป็ ิเนากสาริ้ิฉวัวิาทกฎหทาุแล้น ิากจากิ้ี
หากทีการาาสน่อพนทพา์ าก (printout) ขาอขา้ ทูลานเนลก็ าราินกส์ดอั กล่านสาหรัวใชา้ า้ อานอขา้ คนาท
ขาอข้าทูลานเนล็การาินกส์ หากสน่อพนทพ์าากิ้ัิทีข้าคนาทถูกิ้าอครวถ้นิิรอกัวข้าทูล
านเนล็การาินกส์ แลบทีการรัวราอสน่อพนทพ์าากโดุหิ่นุอาิา่ีทีาาิาจิาทาี่คณบกรรทการ
รตรกรรทาาอานเนลก็ าราินกส์ปรบกาศกาหิดแลน้ ทาิรา ๑๐ นรรคสี่ กใ็ ห้ถืาน่าส่นอพนทพา์ ากดอั กล่าน
ใชแ้ าิิิ้ ฉววั ได้ ดอั ิ้ิั การิาสืวขา้ ทูลานเนลก็ าราินกส์ใิฐาิบา่ีเนป็ิพุาิเนากสารจึอสาทารถ
ิาสืวโดุใชส้ ่นอพนทพา์ ากขาอขา้ ทูลานเนลก็ าราินกส์ดอั กล่านไดเ้นช่ิกิั
๒๓. การสืบพยานวตั ถุ
ศาลิา้ อใหค้ ู่คนาทิาพุาินิั ถตาี่าา้ อทาศาล หรืาใหศ้ าลไปิรนจุอั าี่า่ีพุาินิั ถติ้ิั าุู่
(ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๑) แลบิา้ อวิั าึกใหป้ รากฏน่า ไดใ้ หค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอหรืาพุาิิรนจดูแลน้
แลบปฏนวิั นิาทนรน ีการาี่กาหิดไนิ้ าท ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๒
นนรีการสืวพุาินิั ถต กฎหทาุกาหิดให้คู่คนาทปฏนวัินแิกิ่าอกัิใิกรณีาี่
ศาลกาหิดใหท้ ีนิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิกวั กรณีา่ีศาลไท่ไดก้ าหิดใหท้ ีนิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิ
๒๓.๑ กรณที ศ่ี าลกาหนดให้มวี นั ตรวจพยานหลกั ฐาน
ใินิั ิรนจพุาิหลกั ฐาิใหค้ ู่คนาทส่อพุาินิั ถตา่ีุอั าุใู่ ิคนาทคราวคราอ
ขาอิิิ่าศาลเนพื่าให้คู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอิรนจสาว เนน้ิแิ่ศาลจบทีคาส่ัอเนป็ ิาุ่าอา่ืิ
าิั เนิ่ืาอจากสภาพแลบคนาทจาเนป็ิแห่อพุาิหลกั ฐาิิ้ิั เนาอ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๓/๒ นรรคหิ่ึอ)
๒๓.๒ กรณที ศี่ าลไม่ได้กาหนดให้มวี นั ตรวจพยานหลกั ฐาน
คู่คนาทาี่ปรบสอคจ์ บาา้ อพุาินิั ถตดอั กล่าน ใหิ้ าพุาินิั ถติ้ิั ทาิาสืวิ่าศาล
โดุใหค้ ู่คนาทาีกฝ่ าุหิ่ึอหรืาพุาิิรนจดูใินิั ิดั สืวพุาิขาอคู่คนาทฝ่ าุิ้ิั (ป.นน.า. ทาิรา
๒๔๒ นรรคหิ่ึอ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๘
ข้อสังเกต
(๑) ถา้ ทีการแกห้ ่าหรืาาาลาุิราการห่าหรืาิีิราใหท่ ให้าาิ่าหิ้าคู่คนาทหรืา
พุาิาี่เนกีุ่นขา้ อิ้ิั (ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๒ นรรคสาอ)
(๒) พุาินิั ถตาี่เนป็ิขาอทีค่าหรืานิั ถตาิั ิราุ เนท่ืาคู่คนาทิาทาแสดอิ่าศาลแลน้
ศาลาาจใหค้ ู่คนาทถ่าุภาพแลบาา้ อส่อภาพถ่าุเนป็ิพุาิแาิ
(๓) การเนปน ดาาการิรนจนิั ถตพุาิใิช้ิั สาวสนิ ถา้ ไดา้ าิ่าหิา้ พุาิาี่เนกีุ่นขา้ อ
แทจ้ บาาลวั หลอั จาเนลุกไ็ ท่ขดั กวั ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๒ (ฎีกาา่ี ๗๔๐/๒๔๙๖)
๒๔. การสืบพยานผู้เช่ียวชาญ
ศาลาาจสืวพุาิผูเ้นช่ีุนชาาใิเนร่ืาอใด ๆ รนทถึอการิรนจศพ หรืาให้ผูเ้นชีุ่นชาา
าาคนาทเนห็ิเนป็ ิหิอั สืากไ็ ด้ แิ่ิา้ อทาเนวนกคนาทปรบกาวหิอั สืาิ้ิั ดน้ ุ โดุส่อสาเนิาหิอั สืาิ้ิั
ให้คู่คนาทาราวล่นอหิา้ ไท่ิ้าุกน่า ๗ นิั ก่าินิั เนวนกคนาท แิ่ถา้ ไท่ไดเ้นวนกคนาทใิฐาิบ
ผูเ้นช่ีุนชาา ก็ไท่ิา้ อส่อสาเนิาหิอั สืาใหค้ ู่คนาทาราวล่นอหิา้ (ฎีกาา่ี ๗๔๔/๒๕๑๑) (ป.นน.า.
ทาิรา ๒๔๓, ๒๔๔)
๒๕. การตรวจพยานหลกั ฐานโดยวธิ ีทางวทิ ยาศาสตร์
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๔/๑ ไดก้ าหิดหลกั เนกณฑ์เนกีุ่นกวั การิรนจพนสูจิ์วตคคล
นิั ถต หรืาเนากสารใด ๆ โดุนนรีาาอนนาุาศาสิร์ า้อั ิ้ี เนิ่ืาอจากคนาทกา้ นหิา้ าาอนนาุาศาสิร์
แลบเนาคโิโลุีา่ีทีส่นิสาคัาาุ่าอุ่นอใิการค้ิหาคนาทจรนอา้ัอคดีาาาาแลบคดีแพ่อ เนช่ิ
การพนสูจิ์ DNA (ดี.เนา็ิ.เนา.) เนพ่ืาพนสูจิ์าราวินั วตคคลน่าไดถ้ ึอแก่คนาทิาุไปแลน้ า้อั ๆ า่ี
ุอั ไท่พวศพผิู้ าุ (ฎีกาาี่ ๒๒๓๖-๗/๒๕๕๐)
ศาลทีาาิาจส่อั ใหแ้ พาุห์ รืาผเู้นชีุ่นชาาดาเนินิการิรนจไดิ้ าทหลกั เนกณฑ์ ดอั ิ้ี
(๑) เนป็ิคนาทผดน าาาาาี่ทีาิั ราโาษจาคตก
(๒) ทีคนาทจาเนป็ ิิา้ อิรนจเนก็วินั าุ่าอเนลืาด เนิ้ืาเนุื่า ผนนหิัอ เนส้ิผทหรืาขิ
ิ้าลาุ ปัสสานบ าตจจารบ สารคดั หลอั่ สารพิั รตกรรทหรืาส่นิปรบกาวขาอร่าอกาุจากคู่คนาท
หรืาวตคคลใด
(๓) ใหศ้ าลทีาาิาจสั่อใหแ้ พาุห์ รืาผเู้นชีุ่นชาาิรนจโดุนรน ีการาาอนาน ุาศาสิร์ได้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๐๙
(๔) ขา้ จากดั ิา้ อกรบาาเนพีุอเนา่าาี่จาเนป็ ิแลบสทคนร โดุใชน้ นรีการา่ีก่าให้เนกนด
คนาทเนจ็วปนดิา้ ุา่ีสตดเนา่าา่ีจบกรบาาได้ แลบจบิา้ อไท่เนป็ ิาิั ิราุิ่าร่าอกาุหรืาาิาทุั
ขาอวตคคลิ้ิั
(๕) คู่คนาทหรืาวตคคลา่ีเนกีุ่นขา้ อิา้ อให้คนาทุิน ุาท หากคู่คนาทฝ่ าุใดไทุ่นิุาท
หรืากรบาาการป้าอปัดขดั ขนาอทนให้วตคคลาี่เนกีุ่นขา้ อให้คนาทุิน ุาท โดุไท่ทีเนหิตาิั สทคนร
ใหส้ ิั ินษฐาิไนเ้นว้ืาอิิ้ นา่ ขา้ เนาจ็ จรนอเนป็ิไปิาทาี่คู่คนาทฝ่ าุิรอขา้ ทกล่านาา้ อ
ิากจากิ้ี ถา้ ทีเนหิตาิั คนรเนชื่าน่า หากทีการเนินิช้ากน่าจบิาพุาิหลกั ฐาิาาอ
นาน ุาศาสิร์าิั สาคาั ทาสืวใิภาุหิา้ พุาิหลกั ฐาิิ้ิั จบสูาเนสีุไปหรืาุากแก่การิรนจพนสูจิ์
เนท่ืาคู่คนาทฝ่ าุใดฝ่ าุหิ่ึอร้าอขาหรืาเนทื่าศาลเนห็ิสทคนร ศาลาาจสั่อใหา้ าการิรนจพนสูจิา์ าอ
นนาุาศาสิร์ ก่าิถึอกาหิดนิั สืวพุาิได้าิั าี โดุิา ป.นน.า.ทาิรา ๒๓๗ านน เนรื่าอการ
สืวพุาิล่นอหิา้ ก่าิฟ้าอคดีทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลท (ป.น.น า. ทาิรา ๒๔๔/๑ นรรคสาท)
ค่าใชจ้ ่าุใิการิรนจพนสูจิใ์ หส้ ่ัอจ่าุจากอวปรบทาณิาทรบเนวีุวา่ีคณบกรรทการ
วรนหารศาลุตินรรรทกาหิด โดุคนาทเนห็ิชาวขาอกรบารนอการคลอั (ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๔/๑
นรรคส่ี) ซ่ึอไดแ้ ก่ รบเนวีุวคณบกรรทการวรนหารศาลุิต นรรรท น่าดน้ ุค่าใชจ้ ่าุใิการิรนจพนสูจิ์
พุาิหลกั ฐาิาาอนนาุาศาสิร์ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔๔/๑ พ.ศ. ๒๕๕๔ ซ่ึอกาหิดให้ศาล
สั่อจ่าุค่าใชจ้ ่าุใิการิรนจพนสูจิ์จากอวปรบทาณเนท่ืาไดร้ ัวผลการิรนจพนสูจิ์ (ขา้ ๖) โดุ
ใิแิ่ลบคดีหรืาใิคดีา่ีทีการรนทการพจน ารณา ใหศ้ าลพนจารณาส่ัอจ่าุค่าใชจ้ ่าุสาหรัวการิรนจ
พนสูจิป์ รบเนภาหิ่ึอเนพีุอคร้ัอเนดีุน เนนิ้ แิ่กรณีทีเนหิตผลสทคนรเนพื่าปรบโุชิแ์ ห่อคนาทุิต นรรรท
(ขา้ ๗) ส่นิาิั ราค่าใชจ้ ่าุใิการิรนจพนสูจิ์กรณีา่ีส่อใหส้ ่นิราชการหรืาหิ่นุอาิาื่ิขาอ
รัฐิรนจพนสูจิ์ให้เนวนกไดเ้นา่าาี่จ่าุจรนอ แิ่ถา้ ส่อใหว้ ตคคลหรืาินินวตคคลาี่ทนใช่ส่นิราชการหรืา
หิ่นุอาิา่ืิขาอรัฐิรนจพนสูจิ์ ใหเ้นวนกไดเ้นา่าาี่จ่าุจรนอ แิ่ไท่เนกนิาิั ราค่าใชจ้ ่าุขาอส่นิราชการ
หรืาหิ่นุอาิาื่ิขาอรัฐา่ีิรนจพสน ูจิใ์ ิปรบเนภาเนดีุนกิั ใิกรณีจาเนป็ิา่ีจบิา้ อจ่าุเนกนิาิั รา
ดอั กล่านหรืาไท่ทีาิั ราิ้ัิเนาีุวเนคีุอ ให้าุู่ใิดตลพนินจขาอศาล (ขา้ ๕ นรรคสาอ แลบวาั ชี
ค่าใชจ้ ่าุาา้ ุรบเนวีุว)
าิ่ึอ ใิการส่อั ิรนจพสน ูจิ์ ใหศ้ าลพนจารณาสถาิา่ี หิ่นุอาิ วตคคล หรืาินินวตคคล
า่ีิรนจพนสูจิ์ รนทา้อั ค่าใช้จ่าุแลบนนรีการิรนจพนสูจิ์ปรบกาวกัิ โดุพนจารณาส่อิรนจ
ใิส่นิราชการหรืาหิ่นุอาิาื่ิขาอรัฐก่าิ (ขา้ ๕ นรรคหิ่ึอ)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๐
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐาน และกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ จาเลย และทนายจาเลยมาศาล
อ่านและอธิบายฟ้องให้จาเลยฟังแล้ว จาเลยให้การปฏิเสธฟ้องโจทก์ตลอดข้อกล่าวหา
ตามคาให้การท่ีย่ืนต่อศาล/ท่ีศาลบนั ทึกไว้
โจทก์แถลงว่า ในช้ันสอบสวน พนักงานสอบสวนเคยแจ้งเรื่องขอเกบ็ ตัวอย่างเลือด
จากจาเลยเพ่ือนาไปตรวจเปรียบเทียบกับผลการตรวจสารพันธุกรรม (ดี.เอ็น.เอ.) จากคราบอสุจิ
ของกลางท่ีพบในช่องคลอดของผ้ตู ายว่ามี ดี.เอน็ .เอ. ตรงกนั หรือไม่ แต่จาเลยไม่ยินยอม โจทก์
จึงขอให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญตรวจ ดี.เอ็น.เอ. ของจาเลยเปรียบเทียบกับวัตถุของกลางว่าตรงกัน
หรือไม่ ซึ่งจะเป็นพยานหลกั ฐานท่ียืนยนั ว่าจาเลยข่มขืนกระทาชาเราผู้ตายจริง
จาเลยและทนายจาเลยแถลงไม่ค้านและยินยอมให้ ตรวจ ดี.เอ็น.เอ. ของจาเลย
เปรียบเทียบกับวัตถุของกลางได้ แต่เหตุท่ีจาเลยไม่ยินยอมให้ตรวจในชั้นสอบสวน เนื่องจาก
ยงั ไม่ได้ปรึกษากบั ทนายความ
พิเคราะห์ แล้วเห็นว่า คดีนีโ้ จทก์ฟ้องจาเลยในข้อหาข่มขืนกระทาชาเราผู้ตาย
อันมีโทษจาคุก จาเลยให้การปฏิเสธว่าไม่เคยมีเพศสัมพันธ์กับผู้ตายเลย คดีจึงมีความจาเป็ น
ต้องพิสูจน์ในเบือ้ งต้นว่า จาเลยเคยมีเพศสัมพันธ์กับผู้ตายมาก่อนจริงหรือไม่ เมื่อจาเลยยินยอม
จึงมีคาส่ังให้ แพทย์ผู้เช่ียวชาญของสถาบันนิติเวช สานักงานตารวจแห่ งชาติ (สถาบัน
นิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยตุ ิธรรมหรือโรงพยาบาลของรัฐท่ีตรวจได้) ทาการตรวจ ดี.เอ็น.เอ.
ของจาเลยเปรียบเทียบกับวัตถุของกลางว่าตรงกันหรือไม่ แล้วรายงานศาลพร้ อมส่ งสาเนา
ให้คู่ความทราบก่อนวนั สืบพยานโจทก์นดั แรกไม่น้อยกว่า ๗ วนั
ให้ มีหนังสือถึงแพทย์ผู้เช่ียวชาญของสถาบันนิติเวช สานักงานตารวจแห่ งชาติ
(สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม หรือโรงพยาบาลของรัฐท่ีตรวจได้) เพื่อปฏิบัติ
ตามคาส่ังศาล และให้ ไปเบิกความเป็ นพยานประกอบรายงานความเห็นดังกล่าวต่อศาล
ตามกาหนดนดั ค่าใช้จ่ายเป็นเงินเท่าใด ให้แจ้งไปให้ทราบเพ่ือจัดส่งให้ในภายหลงั .......”
๒๖. การงดสืบพยานหรือทาการใด ๆ ระหว่างสืบพยาน
กรณีา่ีศาลเนห็ิน่า ไท่จาเนป็ ิิา้ อสืวพุาิปากใดหรืาาาการาบไราีก ศาลจบสั่ออด
สืวพุาิหรืาการิ้ิั เนสีุกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๔ นรรคส่ี)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๑
แิ่ถา้ ศาลเนห็ิน่า พุาิหลกั ฐาิใดฟ่ ตทเนฟื าุเนกนิสทคนรหรืาปรบนนอให้ชกั ชา้ หรืา
ไท่เนก่ีุนแก่ปรบเนด็ิ ศาลทีาาิาจอดการสืวพุาิหลกั ฐาิิ้ิั ๆ ได้ (ป.นน.พ. ทาิรา ๘๖ นรรคสาอ
ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕)
การา่ีจบทีคาส่อั ดอั กล่าน ขาใหพ้ นจารณาใหร้ าวคาวถึอเนหิตผลแลบพฤินการณ์แห่อคดี
ให้ราวดา้ ิ ทนฉบิ้ิั หากภาุหลอั ทีการุา้ ิสาินิให้ศาลช้ิั ิิ้ พนจารณาใหท่แลน้ จบาาให้
การพจน ารณาคดีล่าชา้ โดุไท่สทคนรได้ เนช่ิ คดีาี่หาน่าจาเนลุิดั ฟัิแลบชกั ลากไทห้ นอหา้ ทจากาี่ป่ า
แทข้ า้ เนาจ็ จรนอพาสิั ินษฐาิไดใ้ ิเนว้ืาอิิ้ นา่ า่ีราุพนพาาเนป็ิา่ีป่ า แิ่จาเนลุจบขาสืวพุาิิ่าไป
น่าไท่ใช่าี่ป่ าจึอจบพิ้ ผนด ดัอิ้ีศาลิ้าอดาเนินิการสืวพุาิจาเนลุิ่าไป จบส่ัออดเนสีุทนได้
ุา้ ิสาินิไปสืวพุาิจาเนลุแลน้ พนพากษาใหท่ (ฎีกาา่ี ๓๐/๒๔๙๓ (ปรบชตทใหา่))
พุาิาี่ศาลส่อั อดสืวพุาิไปแลน้ ิ่าทาคู่คนาทไดุ้ ิ่ื คาร้าอขาสืวพุาิปากิ้ิั าีก
ให้ศาลพนจารณาสั่อาิตาาิไดิ้ าทสทคนร เนช่ิ พุาิาี่อดสืวเนป็ ิผูเ้นสีุหาุซ่ึอรู้เนห็ิเนก่ีุนกัว
ปรบเนดิ็ ใิคดี (ฎีกาาี่ ๑๑๓๐/๒๕๑๗)
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๒
(สาเนิา)
าี่ ศุ ๐๐๗/น ๑๓๑ (ป) สาิกั อาิศาลุิต นรรรท
ถิิรัชดาภนเนษก เนขิจิตจกั ร
กรตอเนาพฯ ๑๐๙๐๐
๒๔ พฤศจนกาุิ ๒๕๕๓
เนร่ืาอ การจดั หาล่าทใหแ้ ก่ผเู้นสีุหาุ ผิู้ า้ อหา จาเนลุ หรืาพุาิชานิ่าอชาินใิคดีาาาา
เนรีุิ หนั หิา้ หิ่นุอาิใิสัอกดั สาิกั อาิศาลุิต นรรรท
ส่นอาี่ส่อทาดน้ ุ ๑. สาเนิารบเนวีุวกรบารนอุิต นรรรทนา่ ดน้ ุการจ่าุค่าป่ นุการแก่ล่าท
แลบล่าทภาษาทืาาี่ศาลจดั หาใหิ้ าทปรบทนลกฎหทาุนรน ีพจน ารณา
คนาทาาาา ทาิรา ๑๓ แลบทาิรา ๑๓ านน พ.ศ. ๒๕๓๙
๒. สาเนิาหิอั สืาสาิกั อาิศาลุิต นรรรท าี่ ศุ ๐๑๒/น ๒๐๒
ลอนิั า่ี ๒๘ พฤษภาคท ๒๕๕๐
๓. สาเนิาหิอั สืากรบารนอุิต นรรรท า่ี ุร๐๙๐๔/๐๓๐๓๐ลอนิั าี่ ๓๐เนทษาุิ๒๕๕๐
๔. สาเนิาหิอั สืากรทวาั ชีกลาอาี่ กค๐๔๐๙.๖/๐๘๓๓๕ลอนิั า่ี ๑๐เนทษาุิ๒๕๕๐
ด้นุสาิักอาิศาลุตินรรรทได้จัดการปรบชตทเนชนอปฏนวัินการ เนร่ืาอ “การพัฒิา
ปรบสนารนภาพล่าทใิคดีาาาา” เนทื่านิั าี่ ๑๐ พฤศจนกาุิ ๒๕๕๓ เนนลา ๐๙.๓๐ ิ. ณ ห้าอปรบชตท ๑
สาิกั อาิศาลุิต นรรรท เนพื่าใหก้ ารจดั หาล่าทใหแ้ ก่ผูเ้นสีุหาุ ผิู้ า้ อหา จาเนลุ หรืาพุาิา่ีไท่สาทารถ
พูดหรืาเนข้าใจภาษาไาุ หรืาสาทารถพูดหรืาเนขา้ ใจเนฉพาบภาษาไาุา้าอถน่ิ หรืาภาษาถ่นิ หรืา
ไท่สาทารถพูดหรืาไดุ้นิ หรืาสื่าคนาทหทาุไดเ้นป็ ิไปาุ่าอทีปรบสนารนภาพ รนทา้อั รนวรนท
ปัาหาาตปสรรคใิการปฏนวิั นหิา้ า่ีแลบการจดั หาล่าท เนพ่าื ใหไ้ ดข้ า้ เนสิาแิบแลบแินคนดใิการ
สร้าอวรราดั ฐาิใิการพฒั ิาปรบสนารนภาพล่าทแลบรบววการจดั หาล่าทใิคดีาาาาใหท้ ีแินาาอ
าี่เนป็ิทาิรฐาิวรรลตผลาุา่ อทีคตณภาพ
จากการปรบชตทดอั กล่านา่ีปรบชตทไดท้ ีทินเนห็ิชาวให้าากแินปฏนวิั นใิการจดั หา
ล่าทเนพา่ื เนผุแพร่แลบปรบชาสทั พิั ร์ใหศ้ าลิ่าอๆ าราวแลบถืาเนป็ิแินปฏนวิั นิ่าไป ดอั ิ้ี
๑. ให้ผูา้ าินุการสาิักาาินุการปรบจาศาลิ่าอ ๆ ลอิาทใิหิัอสืาขาคนาท
าิตเนคราบห์ใิการจดั หาล่าท รบวตถึอผาู้ าินุการกาอการิ่าอปรบเนาศ หากเนป็ิการขาใหจ้ ดั หาล่าท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๓
คร้ัอแรกจบิา้ อแิวสาเนิาคาฟ้าอใิคดีิ้ัิๆ ทาดน้ ุ แิ่หากเนป็ ิกรณีาี่เนคุขาทาแลน้ ให้แิว
เนฉพาบราุอาิกรบวนินรน ีพนจารณาใิิดั คร้ัอก่าิ
๒. การสั่อจ่าุเนอนิค่าป่ นุการิลาดจิค่าใช้จ่าุใิการเนดนิาาอให้แก่ล่าทเนทื่าเนสร็จ
การพนจารณาคดีิ้ิั ๆ คนรใหล้ ่าทรัวเนอนิดอั กล่านใิหา้ อพจน ารณาคดีใินิั า่ีปฏนวิั นหิา้ าี่
๓. กรณีศาลาี่เนปน ดาาการิากเนนลาหรืาใินิั หุตดราชการปรบสอค์จบให้จดั หาล่าท
สาทารถทีหิัอสืาขาคนาทาิตเนคราบห์ให้กาอการิ่าอปรบเนาศจดั หาล่าทได้ ใิกรณีเนร่อด่นิ
ให้ปรบสาิเนป็ ิการภาุใิทาุอั กาอการิ่าอปรบเนาศพร้าทา้อั ทีหิอั สืาขาคนาทาิตเนคราบห์ทา
ใิโากาสิ่าไป
๔. กรณีา่ีสาทารถดาเนินิการจดั หาล่าทจากสถาวิั การศึกษาหรืาหิ่นุอาิใิาา้ อถน่ิาี่
ศาลิ้ิั ๆ ิ้อั าุู่ สาทารถดาเนินิการไดโ้ ดุิรอ โดุไท่ิา้ อทีหิอั สืาถึอสาิกั อาิศาลุิต นรรรท
เนพ่าื ปรบหุดั ค่าใชจ้ ่าุการเนดนิาาอ
๕. หากทีหิัอสืาขาให้ดาเนินิการจัดหาล่าททาแล้นแิ่คดีพนจารณาแล้นเนสร็จ
ก่าินิั ิดั า่ีขาล่าท กรตณาแจอ้ ใหก้ าอการิ่าอปรบเนาศาราว เนพ่ืาจบไดุ้ กเนลนกการปฏนวิั นหิา้ าี่ล่าท
ใินิั ิดั ดอั กล่าน
๖. สาิกั อาิศาลุตินรรรทจบจดั หาล่าทให้แก่ศาลิ่าอ ๆ าี่ิ้อั าุู่ใิเนขิกรตอเนาพทหาิคร
แลบปรนทณฑลเนา่าิ้ิั แิ่หากศาลิ่าอจอั หนดั สาทารถรัวผดน ชาวค่าป่ นุการล่าท ค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอ
แลบค่าาี่พกั (หากที) ได้ กาอการิ่าอปรบเนาศจึอจบดาเนินิการจดั หาล่าทให้
ใิการิ้ี ไดส้ ่อเนากสารเนก่ีุนกวั การจ่าุเนอนิค่าป่ นุการ แลบค่าใชจ้ ่าุใิการเนดนิาาอ
ไปราชการขาอล่าทแลบล่าทภาษาทืาา่ีศาลจดั หาให้ ราุลบเนาีุดปรากฏิาทสน่อาี่ส่อทาดน้ ุลาดวั
าี่ ๑ – ๔ เนพ่าื เนป็ิขา้ ทูลปรบกาวการพจน ารณา
จึอเนรีุิทาเนพ่ืาโปรดาราวแลบถืาเนป็ิแินปฏนวิั นิ่าไป
ขาแสดอคนาทิวั ถืา
(ลอช่ืา) นรน ัช ชนินิน นจกลต
(ิาุนรน ัช ชนินิน นจกลต )
กาอการิ่าอปรบเนาศ เนลขารนการสาิกั อาิศาลุิต นรรรท
โาร. ๐ ๒๕๑๒ ๘๔๗๕ โารสาร ๐ ๒๕๑๒ ๘๔๙๑
e-mail address : [email protected]
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๔
๒๗. คู่ความตาย หากคู่คนาทิาุรบหนา่ อพนจารณาใหด้ าเนินิการ ดอั ิ้ี
๒๗.๑ คดีา่ีราษฎรเนป็ิโจาก์ แิ่โจากถ์ ึอแก่คนาทิาุรบหนา่ อการพนจารณา ใหิ้ ดั พร้าท
เนพื่าพนจารณาส่ัอเนก่ีุนกวั การดาเนินิคดีิ่าอผูิ้ าุิาท ป.นน.า.ทาิรา ๒๙ ศาลคนรจดราุอาิ
กรบวนิพนจารณา ดอั ิ้ี
ตวั อย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นดั พร้อมเพื่อพิจารณาเกยี่ วกบั การดาเนินคดตี ่างผ้ตู ายวนั นี้ นาง .......... ผ้รู ้อง ทนายโจทก์
และในฐานะทนายผ้รู ้อง จาเลย และทนายจาเลย มาศาล
นาง ......... ผ้รู ้องย่ืนคาร้องว่า นาย .........โจทก์ได้ถึงแก่ความตายท่ีโรงพยาบาล..........
ด้วยโรค .......... เมื่อวันท่ี .......... ภายหลังจากท่ียื่นฟ้องคดีนีแ้ ล้ว ผู้ร้ องเป็ นภริยาโดยชอบ
ด้วยกฎหมายของโจทก์และเป็นผู้มสี ่วนได้เสีย มีความประสงค์ขอเข้าดาเนินคดีต่างผ้ตู ายต่อไป
ตามคาร้องลงวนั ท่ีวนั นี้ สาเนาใบมรณบตั ร ใบสาคัญการสมรสและทะเบยี นบ้านท้ายคาร้ อง
สาเนาให้ จาเลยแล้ วไม่ ค้ าน
พิเคราะห์ ตามคาร้ องของผู้ร้ องประกอบกับจาเลยไม่ค้ านแล้วเชื่อว่า โจทก์
ได้ถึงแก่ความตายไปแล้วจริง จึงมีคาส่ังให้ผู้ร้ องซึ่งเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์
เข้าดาเนินคดตี ่างผ้ตู ายต่อไป ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๙ วรรคหนึ่ง
ศาลสอบแนวทางการนาสืบพยานบคุ คลของโจทก์และจาเลยแล้ว ..........”
ข้อสังเกต
(๑) กรณีโจากา์ น่ั ไปิาุ ผูว้ ตพการี ผสู้ ืวสัิดาิ สาที หรืาภรนุา ถืาเนป็ิผดู้ าเนินิคดี
ิ่าอผิู้ าุ จบดาเนินิคดีิ่าไป หรืาจบไท่รัวดาเนินิคดีกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๙ นรรคหิ่ึอ) กฎหทาุ
ไท่ไดว้ อั ควั
(๒) กรณีโจากา์ ี่เนป็ ิผูเ้นุาน์ ผูน้ นกลจรนิ หรืาผูไ้ ร้คนาทสาทารถ ซ่ึอผูแ้ าิโดุชาว
รรรท ผูา้ ิตวาล หรืาผูแ้ าิเนฉพาบคดีไดุ้ ืิ่ ฟ้าอแาิไนแ้ ลน้ ิาุ ผูแ้ าิโดุชาวรรรท ผูา้ ิตวาล หรืา
ผแู้ าิเนฉพาบคดีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๕ (๑), ๖ นรรคหิ่ึอ จบดาเนินิคดีิ่าไปกไ็ ด้ หรืาจบไท่รัว
ดาเนินิคดีกไ็ ด้ (ป.น.น า. ทาิรา ๒๙ นรรคสาอ)
โจาก์ุื่ิคาร้าอน่า ผูเ้นสีุหาุเนป็ ิผูน้ นกลจรนิ ขาให้ศาลิ้อั โจาก์เนป็ ิผูแ้ าิ
เนฉพาบคดีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๖ แิ่ผูเ้นสีุหาุิาุก่าิาี่ศาลทีคาสั่อิ้อั โจากเ์นป็ิผูแ้ าิเนฉพาบคดี
ไท่ใช่กรณีผูเ้นสีุหาุิาุหลอั จากาี่ศาลิ้อั โจากเ์นป็ ิผูแ้ าิเนฉพาบคดีแลบไดุ้ ื่ิฟ้าอไนแ้ ลน้ ิาท
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๕
ป.นน.า. ทาิรา ๒๙ นรรคสาอ ศาลจึอไท่าาจิ้อั โจากเ์นป็ ิผูแ้ าิเนฉพาบคดีได้ (ฎีกาาี่ ๓๖๕/๒๕๓๒
แลบ ๓๔๓๒/๒๕๓๖)
(๓) แทผ้ ูข้ าเนขา้ ดาเนินิคดีิ่าอผิู้ าุิาทขา้ ๑. แลบขา้ ๒. จบขาเนขา้ ทาเนกนิ ๑ ปี
ิวั แิ่นิั ิาุ กส็ าทารถาาได้ ไท่าุใู่ ิวอั ควั ขาอ ป.นน.พ. ทาิรา ๔๒ (คาส่ัอคาร้าอศาลฎีกาา่ี
๑๕๙๕/๒๕๒๘)
(๔) โจากิ์ าท ป.นน.า. ทาิรา ๒๙ หทาุคนาทรนทถึอผรู้ ้าอิาท ป.น.น า. ทาิรา ๙๐
(ฎีกาาี่ ๓๙๒/๒๕๒๒) แลบผรู้ ้าอขาคืิขาอกลาอดน้ ุ (ฎีกาาี่ ๑๕๙๕/๒๕๒๘)
(๕) ผูส้ ืวสัิดาิิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๙ นรรคหิ่ึอ หทาุคนาทรนทถึอ
ผสู้ ืวสัิดาิิาทคนาทเนป็ิจรนอ หากผูส้ ืวสัิดาิิ้ิั เนป็ ิผเู้นุาน์ ทารดากด็ าเนินิคดีแาิผูเ้นุานไ์ ด้
ิาท ป.นน.พ. ทาิรา ๕๖ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕ โดุทารดาไท่ิา้ อขาาิตาาิเนป็ ิผูแ้ าิ
เนฉพาบคดีขาอผเู้นุานิ์ ่าศาลก่าิ (ฎีกาาี่ ๕๑๑๙/๒๕๓๐)
(๖) คาน่า ผูว้ ตพการี ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๕ (๒) ิ้ิั หทาุถึอ ผูว้ ตพการีิาทคนาทเนป็ิ
จรนอเนช่ิกิั แทผ้ ูิ้ าุจบทนใช่วติรโดุชาวด้นุกฎหทาุขาอโจาก์ซ่ึอเนป็ ิวนดา แิ่โจาก์ก็เนป็ ิ
ผูว้ ตพการีขาอผูิ้ าุิาทคนาทเนป็ ิจรนอ เนท่ืาผูิ้ าุถูกจาเนลุาาร้าุถึอแก่คนาทิาุ โจาก์ซ่ึอเนป็ ิ
ผวู้ ตพการีิาทคนาทเนป็ ิจรนอขาอผิู้ าุุา่ ททีาาิาจฟ้าอคดีแาิผูิ้ าุได้ (ฎีกาา่ี ๑๓๘๔/๒๕๑๖
(ปรบชตทใหา่))
(๗) กรณีโจากา์ ่ีเนป็ ิผูจ้ ดั การแาิผเู้นสีุหาุิาท ป.น.น า. ทาิรา ๕ (๒) ิาุ
ไท่เนป็ ิกรณีิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๙ วตคคลใด ๆ ไท่าาจเนข้าดาเนินิคดีิ่าอผู้ิาุิ่าไปได้
(ฎีกาาี่ ๕๗๘/๒๕๓๕)
๒๗.๒ คดีาี่ราษฎรเนป็ ิโจาก์ แลบโจาก์ถึอแก่คนาทิาุรบหน่าอการพนจารณา
ศาลิา้ อิดั พร้าทเนพ่ืาพนจารณาส่ัอเนกีุ่นกวั การเนขา้ ดาเนินิคดีิ่าอผิู้ าุ ิาท ป.น.น า. ทาิรา ๒๙ แิ่ถา้
ไท่ทีวตคคลใดเนขา้ ดาเนินิคดีิ่าอผิู้ าุ แุกพจน ารณาไดเ้นป็ิ ๒ กรณี ดอั ิ้ี
๑. คดีคนาทผนดาาาาแผิ่ ดนิ ถืานา่ ผูเ้นสีุหาุฟ้าอแาิแผิ่ ดนิ แทค้ ดีาุรู่ บหน่าอ
าตารรณ์ฎีกา ศาลสาทารถพนจารณาพนพากษาคดีิ่าไปได้ (ฎีกาา่ี ๑๒๔๔/๒๕๐๔ ปรบชตทใหา่
แลบ ๔๑๘/๒๕๒๐)
๒. คดีคนาทผนดิ่าส่นิินั ไท่ถืาน่าผูเ้นสีุหาุฟ้าอแาิแผ่ิดนิ ให้ศาล
จาหิ่าุคดีโดุาาศุั ป.นน.พ. ทาิรา ๑๓๒ (๓) ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ แิ่หากศาลาตารรณ์
หรืาศาลฎีกาส่อคาพนพากษาไปใหศ้ าลช้ิั ิิ้ เนพื่าา่าิใหค้ ู่คนาทฟัอแลน้ การาี่โจากถ์ ึอแก่คนาทิาุ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๖
หาไดท้ ีกฎหทาุวาั าิั นใหค้ ดีาาาารบอวั ไปไท่ เนทื่าคดีทาถึอศาลฎีกาแลบโจากิ์ าุ แลบศาลฎีกา
ไดด้ าเนินิคดีทาครวถน้ ิวรนวูรณ์แลน้ ศาลฎีกาุา่ ทดาเนินิกรบวนิพนจารณาคดีิ่าไปได้ ดอั ิ้ิั
ศาลช้ิั ิิ้ ุา่ ทา่าิคาพพน ากษาดอั กล่านไปได้ (เนาีุวฎีกาาี่ ๒๑๗/๒๕๐๖ ปรบชตทใหา่)
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นัดพร้ อมเพ่ือพิจารณาเกี่ยวกับการดาเนินคดีต่างผู้ตายวันนี้ ทนายโจทก์ จาเลย
และทนายจาเลยมาศาล
ทนายโจทก์แถลงว่า โจทก์ได้ถึงแก่ความตายที่โรงพยาบาล ........... ด้วยโรค .......
เมื่อวนั ที่ตามสาเนาใบมรณบตั รที่อ้างส่ง ทนายโจทก์สอบถามญาติโจทก์แล้วไม่มที ายาทผ้มู ีสิทธิ
เข้าดาเนินคดีต่างผ้ตู ายตามกฎหมาย ทนายโจทก์ประสงค์จะดาเนินคดกี บั จาเลยต่อไป
จาเลยและทนายจาเลยแถลงว่า เม่ือโจทก์ไม่มที ายาทเข้าดาเนินคดีต่างผ้ตู ายขอให้ศาล
มคี าสั่งจาหน่ายคดี
พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คดีนีเ้ ป็นความผิดต่อส่วนตัว เม่ือโจทก์ไม่มที ายาทเข้าดาเนินคดี
ต่างผู้ตาย ให้จาหน่ายคดีออกเสียจากสารบบความ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา ๑๓๒ (๓) ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๕....”
๒๗.๓ จาเนลุิาุ สนารนิาคดีาาาาทาฟ้าอขาอโจากุ์ า่ ทรบอวั ไปิาท ป.น.น า. ทาิรา
๓๙ (๑) หากโจากไ์ ท่คดั คา้ ิขา้ เนาจ็ จรนอิ้ี หรืาคดั คา้ ิแิ่ศาลสาวจิปรากฏชดั แจอ้ น่า จาเนลุิาุจรนอ
ศาลิา้ อทีคาสั่อจาหิ่าุคดี
จาเนลุิาุใิรบหน่าอการพนจารณาขาอศาลใด ศาลิ้ัิเนป็ ิผูส้ ่ัอ แิ่ถา้ จาเนลุิาุ
รบหนา่ อการพนจารณาขาอศาลาตารรณ์หรืาศาลฎีกา ศาลาตารรณ์หรืาศาลฎีกาจบสั่อใหศ้ าลช้ิั ิิ้
าาการไิ่สนิแาิ เนทื่าไิ่สนิเนสร็จแลน้ ให้ส่อสาินิไปุอั ศาลาตารรณ์หรืาศาลฎีกา
เนพ่ืาพนจารณาสั่อิ่าไป
การแจอ้ เนร่ืาอการิาุขาอจาเนลุ ส่นิใหา่ผูป้ รบกิั หรืาาาินจาเนลุหรืาเนจา้ หิ้าาี่
ขาอาณั ฑสถาิจบเนป็ิผรู้ าุอาิทาใหศ้ าลาราว ใหส้ ่อั ใิคาร้าอหรืาหิอั สืาดอั กล่านนา่
“นัดพร้ อมเพ่ือพิจารณาเรื่ องการตายของจาเลย หมายแจ้งผู้ประกัน/ญาติจาเลย
ทนายจาเลย โดยจัดส่งทางไปรษณีย์ตอบรับ และแจ้งให้โจทก์ทราบด้วย”
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นดั พร้อมเพ่ือพิจารณาเร่ืองการตายของจาเลยวนั นี้ โจทก์ ทนายจาเลย และผ้ปู ระกัน
จาเลยมาศาล
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๗
โจทก์แถลงว่า พนักงานสอบสวนแจ้งว่าตรวจสอบแล้วพบว่าจาเลยได้ถึงแก่ความตาย
ท่ีโรงพยาบาล .......... ด้วยโรค .......... เมื่อวันที่ ..........ไปแล้วจริง ตามสาเนาหนังสือที่ .............
ลงวนั ท่ี ........ ของพนักงานสอบสวนและใบมรณบตั รที่อ้างส่ง ซึ่งตรงกับข้อเทจ็ จริงท่ีผ้ปู ระกนั จาเลย
แจ้งต่อศาล
พิเคราะห์แล้ว เชื่อว่า จาเลยได้ถึงแก่ความตายไปแล้วจริง สิทธินาคดีอาญามาฟ้อง
ย่อมระงับไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. มาตรา ๓๙(๑) จึงให้จาหน่ายคดี
ออกเสียจากสารบบความ/อ่านแล้ว”
ข้อสังเกต
(๑) กรณีทีผกู้ รบาาผนดหลาุคิ หากผูก้ รบาาผนดผูใ้ ดิาุลอุา่ ทาาให้คดีาาาารบอวั ลอ
เนฉพาบผิู้ ้ิั ส่นิคดีสาหรัวผาู้ ่ืิไท่รบอวั ไปดน้ ุ (ฎีกาา่ี ๑๗๕๘/๒๕๒๓ แลบ ๔๔๑๘/๒๕๔๘)
(๒) คดีาาาารบอวั เนพราบจาเนลุิาุใชเ้นฉพาบคดีาาาา ส่นิคดีแพ่อเนก่ีุนเนิ่ืาอาาาา
ไท่รบอวั ไป (ฎีกาา่ี ๑๒๓๘/๒๔๙๓)
๒๘. การพจิ ารณาพพิ ากษารวมกนั
๒๘.๑ กรณรี วมพจิ ารณาคดขี องพนักงานอยั การและผู้เสียหายเข้าด้วยกนั
คดีาาาาเนรื่าอเนดีุนกิั ซ่ึอพิกั อาิาุั การแลบผูเ้นสีุหาุิ่าอไดุ้ ิ่ื ฟ้าอใิศาลช้ิั ิิ้
ศาลเนดีุนกัิหรืาิ่าอศาลกิั ศาลิ้ัิ ๆ ทีาาิาจส่ัอให้รนทพนจารณาเนป็ ิคดีเนดีุนกัิ เนทื่าศาล
เนห็ิชาวโดุพลการหรืาโจากุ์ ิื่ คาร้าอใิรบุบใดก่าิทีคาพพน ากษา
กรณีฟ้าอจาเนลุิ่าอศาลกิั ศาลจบทีคาสั่อรนทการพนจารณาเนป็ ิคดีเนดีุนกิั ไท่ได้
ิากจากจบไดร้ ัวคนาทุิน ุาทขาอศาลา่ืิิ้ิั ก่าิ (ป.น.น า. ทาิรา ๓๓)
๒๘.๒ กรณรี วมพจิ ารณาคดีของผู้เสียหายหลายคนเข้าด้วยกนั
ถา้ ทีคดีหลาุเนร่ืาอา่ีผูเ้นสีุหาุหลาุคิเนป็ ิโจาก์ฟ้าอจาเนลุคิเนดีุนกิั หรืาฟ้าอ
จาเนลุหลาุคิคา้ อพจน ารณาาุใู่ ิศาลเนดีุนกิั หรืาศาลช้ิั ิิ้ สาอศาลิ่าอกิั ถา้ ศาลเนห็ิสทคนรเนาอ
หรืาโจากห์ รืาจาเนลุทีคาขาแลบศาลเนป็ ิา่ีพาใจน่าคดีเนหล่าิ้ิั เนกีุ่นเนิ่ืาอกิั กใ็ ห้ศาลทีาาิาจ
าากคาสัอ่ ใหพ้ นจารณาคดีเนหล่าิ้ิั รนทกิั (ป.น.น พ. ทาิรา ๒๘ นรรคหิ่ึอ ปรบกาว ป.น.น า. ทาิรา ๑๕)
การพนจารณาพพน ากษารนทกิั เนป็ิเนร่ืาอาี่คนรกรบาาาุา่ อุอน่ เนพราบจบาาใหก้ ารพนจารณา
พนพากษาคดีเนป็ ิไปดน้ ุคนาทรนดเนร็น ิ่าเนิื่าอ แลบเนป็ิรรรท ศาลทีาาิาจส่ัอรนทการพนจารณา
พนพากษาเนข้าด้นุกิั โดุไท่จาิา้ อให้คู่คนาทฝ่ าุใดฝ่ าุหิ่ึอร้าอขา าีกา้อั เนพื่าป้าอกิั ทนให้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๘
คาพนพากษาคดีหิ่ึอคดีใดาาให้สนารนิาคดีาาาาทาฟ้าอรบอวั ไปิาท ป.นน.า. ทาิรา ๓๙ (๔)
ซ่ึอจบไปิดั าาิาจฟ้าอคดีา่ืิ ๆ าี่เนป็ิคนาทผดน กรรทเนดีุนกิั ได้ (ฎีกาาี่ ๓๘๙-๓๙๐/๒๕๐๕)
การพจิ ารณาพพิ ากษารวมกนั ของคาฟ้องคดีเกย่ี วพนั
ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔ นรรคหิ่ึอ วาั าิั นน่า คนาทผนดหลาุเนร่ืาอา่ีเนป็ ิคนาทผนด
เนก่ีุนพิั กิั ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔ (๑) ถึอ (๓) ิ้ิั โจากจ์ บฟ้าอคดีาตกเนรื่าอ หรืาฟ้าอผูก้ รบาา
คนาทผนดา้อั หทดิ่าศาลซ่ึอทีาาิาจชารบใิฐาิคนาทผนดซ่ึอทีาัิราโาษสูอกน่าไนก้ ็ได้ แิ่ถ้า
คนาทผนดาิั เนก่ีุนพิั กิั ทีาิั ราโาษาุ่าอสูอเนสทากิั ศาลซ่ึอทีาาิาจชารบ กค็ ืา ศาลซ่ึอรัวฟ้าอ
เนร่ืาอหิ่ึอเนร่ืาอใดใิคนาทผดน เนกีุ่นพิั กิั ไนก้ ่าิ สาหรัวการพนจารณาพนพากษารนทกิั ิ้ิั ป.นน.า.
ทาิรา ๒๕ นรรคหิ่ึอ นาอหลกั น่า ศาลซ่ึอรัวฟ้าอคดีเนก่ีุนพิั กิั ไนจ้ บพนจารณาพนพากษารนทกิั
ไปก็ได้ เนน้ิ แิ่ ถ้าศา ลซ่ึ อรั วฟ้ าอค ดี เนก่ี ุนพัิ กัิ ไ น้เนห็ ิน่า ไท่ ส ทค นรา่ี ค นา ท ผนด
ฐาิหิ่ึอ คนรไดช้ ารบใิศาลซ่ึอิาทปกินทีาาิาจชารบ ถา้ หากนา่ คดีิ้ิั ไท่เนก่ีุนกวั คดีาี่เนกีุ่นพิั
เนทื่าศาลเนดนทได้ิกลอกวั าีกศาลหิ่ึอแลน้ จบสั่อให้ไปฟ้าอุอั ศาลาื่ิิ้ัิก็ได้ (ป.นน.า. ทาิรา ๒๕
นรรคสาอ) เนช่ิ ิาุดา ิาุแดอ แลบิาุเนหลืาอ สทควกิั น่าใินิั า่ีิัดหทาุ ิ่าอคิิ่าอ
จบนาอเนพลนอเนผาศาลากลาอจอั หนดั ุบลา ปัิิาิี ิรารนนาส แลบิ่าอกไ็ ดด้ าเนินิการิาทาี่ไดค้ วคนด
กิั ไนก้ ่าิ เนขา้ ลกั ษณบเนป็ ิคนาทผนดเนก่ีุนพิั กิั ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๔ (๒) พิกั อาิาุั การ
จึอฟ้าอิาุดาแลบิาุเนหลืาอิ่าศาลจอั หนดั ปัิิาิีซ่ึอรัวฟ้าอิาุแดอาี่เนผาศาลากลาอจอั หนดั
ปัิิาิีไนก้ ่าิ ดัอิ้ี ิาท ป.นน.า. ทาิรา ๒๕ นรรคหิ่ึอ ศาลจอั หนดั ปัิิาิีซ่ึอรัวฟ้าอคดี
เนก่ีุนพิั กิั ไน้ ุ่าททีาาิาจพนจารณาพนพากษารนทกิั ไปได้ แิ่ถา้ ศาลจอั หนดั ปัิิาิีเนห็ิน่า
เนป็ ิการสทคนราี่คนาทผนดาี่ิาุแดอกรบาาาี่จอั หนดั ุบลา คนรไดช้ ารบใิศาลจอั หนดั ุบลา
ซ่ึอิาทปกินทีาาิาจจบชารบ ถา้ หากน่าคดีิ้ิั ไท่เนก่ีุนกวั คดีา่ีเนกีุ่นพิั เนทื่าศาลจอั หนดั ปัิิาิี
ไดิ้ กลอกวั ศาลจอั หนดั ุบลาแลน้ จบส่อั ใหโ้ จากไ์ ปฟ้าอิาุดาิ่าศาลจอั หนดั ุบลากไ็ ด้
ตัวอย่างการจดรายงานกระบวนพจิ ารณา
“นดั สืบพยานโจทก์วนั นี้ โจทก์ จาเลยท้ังสาม และทนายจาเลยทั้งสามมาศาล
โจทก์แถลงว่า คดีนีน้ ายดาจาเลยที่ ๑ วางเพลิงเผาศาลากลางจังหวัดยะลา แต่จาเลยท่ี ๑
กบั นายแดง จาเลยที่ ๒ และนายเหลือง จาเลยที่ ๓ ได้คบคิดกันมาแต่ก่อน เข้าลักษณะเป็นความผิด
เกย่ี วพันกนั ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๔ (๒) แต่เนื่องจากพยานบุคคลของโจทก์ที่รู้เห็นเกี่ยวกับการกระทา
ความผิดของจาเลยท่ี ๑ ล้วนมีภูมิลาเนาอย่ใู นจังหวัดยะลาทั้งสิ้น และต่างเกรงกลัวอิทธิพลของ
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๑๙
จาเลยท่ี ๒ ไม่กล้าที่จะเดินทางมาเบิกความต่อศาลจังหวัดปัตตานี โจทก์ประสงค์ขอให้ศาลนี้
มคี าส่ังให้โจทก์ไปฟ้องนายดา จาเลยท่ี ๑ ท่ีศาลจังหวดั ยะลา
ศาลสอบจาเลยท้ังสามแล้ว แถลงไม่คัดค้าน
ศาลได้สอบถามไปยงั ศาลจังหวดั ยะลาแล้วยอมตกลงด้วยที่จะรับพิจารณาพิพากษาคดี
ท่ีโจทก์จะย่ืนฟ้องจาเลยที่ ๑ ต่อศาลจังหวดั ยะลา
จึงมีคาส่ังให้จาหน่ายคดีของโจทก์เฉพาะนายดา จาเลยท่ี ๑ ให้โจทกไ็ ปฟ้องนายดา
ต่อศาลจังหวดั ยะลา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. มาตรา ๒๕ วรรคสอง และให้
ดาเนินคดขี องโจทก์สาหรับจาเลยท่ี ๒ และท่ี ๓ ต่อไป”
๒๙. คดเี สร็จการพจิ ารณา หลอั จากสืวพุาิจาเนลุหทดแลน้ ถืานา่ การพนจารณาเนป็ิาิั สน้ิสตด
หรืาเนสร็จการพนจารณา (ป.นน.พ. ทาิรา ๑๘๗ ปรบกาว ป.นน.า. ทาิรา ๑๕) ใหา้ ่าิคาพนพากษา
หรืาคาสั่อใิศาลโดุเนปน ดเนผุใินัิเนสร็จการพนจารณา หรืาภาุใิ ๓ นัิ ิัวแิ่เนสร็จคดี
ถา้ ทีเนหิตาิั สทคนร เนช่ิ ศาลทีคดีาี่ิา้ อพนจารณาพนพากษาหลาุคดี หรืาคดี ทีพุาิหลกั ฐาิ
าี่ิ้าอพนจารณาจาินิทาก เนป็ ิิ้ิ จบเนล่ืาิไปา่าิคาพนพากษาหรื าคาสั่อนัิา่ืิก็ได้
ิาทาี่เนห็ิสทคนร แิ่ิา้ อจดราุอาิเนหิติ้ิั ไน้ (ป.น.น า. ทาิรา ๑๘๒ นรรคสาอ)
๓๐. บทบัญญตั ลิ กั ษณะ ๕ พยานหลกั ฐาน แห่ง ป.ว.ิ พ. ิากจากาี่กล่าน ทาแลน้ ุอั ทีกรณี
า่ีสาทารถิาทาใชว้ อั ควั โดุาิตโลทใิคดีาาาาไดา้ ีกิาท ป.น.น า. ทาิรา ๑๕ โดุดูคู่ทืาปฏนวิั น
ราชการขาอิตลาการ ส่นินรน ีพนจารณาคนาทแพ่อ ปรบกาว
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๒๐
บทที่ ๑๐/๑
การสืบพยานทางจอภาพในศาล
๑. การสืบพยานโดยไม่ให้พยานเผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย
โดุหลกั การพนจารณาแลบสืวพุาิใิศาลจบิา้ อกรบาาิ่าหิ้าจาเนลุ (ป.นน.า.
ทาิรา ๑๗๒ นรรคหิ่ึอ) แิ่ไดท้ ีการปรัวปรตอแกไ้ ข ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๒ นรรคสาท นรรคส่ี แลบ
นรรคห้า เนพ่ืาให้คนาทคต้ทคราอแก่พุาิใิคดีาาาา แลบให้เนป็ ิดตลพนินจศาลดาเนินิการ
โดุไท่ให้พุาิเนผชนาหิ้าโดุิรอกวั จาเนลุก็ได้ ซ่ึอาาจกรบาาโดุการใช้โาราศั ิ์นอจรปน ด
สื่าานเนลก็ าราินกส์ หรืานนรีาื่ิ ิาทา่ีกาหิดใิขา้ วอั ควั ขาอปรบราิศาลฎีกา น่าดน้ ุการสืวพุาิ
คดีาาาาโดุไท่ใหพ้ ุาิเนผชนาหิา้ โดุิรอกวั จาเนลุ พ.ศ. ๒๕๕๖ โดุทีหลกั เนกณฑ์ ดอั ิ้ี
๑.๑ พยานบุคคลทส่ี มควรใช้วธิ ีสืบพยานโดยไม่ให้พยานเผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย
ไดแ้ ก่
ก. พุาิา่ีทีเนพศ าาุต ฐาิบ สตขภาพาิาทุั แลบภานบแห่อจนิเนปราบวาอา่าิแา
หรืา
ข. พุาิาี่ทีคนาทเนกรอกลนั ิ่าจาเนลุ
๑.๒ การใช้วิธีการสืบพยานโดยไม่ให้พยานเผชิญหน้าโดยตรงกับจาเลย ถ้าศาล
เห็นสมควรเอง หรือพยาน หรือคู่ความฝ่ ายใดฝ่ ายหนึ่งร้องขอ (ขา้ วอั ควั ฯ ขา้ ๓ นรรคหิ่ึอ)
๑.๓ สถานทห่ี รือห้องพจิ ารณาคดีทีใ่ ช้สืบพยานบุคคลดังกล่าว ใชห้ า้ อพนจารณาคดีาี่
ทีลักษณบเนดีุนกัวห้าอสืวพุาิเนด็ก ภาุใิศาลเนดีุนกัิ แลบจดั ให้ผูพ้ นพากษา คู่คนาทแลบ
าิาุคนาทาุู่ใิห้าอพนจาณาคดี โดุทีการถ่าุาาดภาพแลบเนสีุอผ่าิโาราศั ิ์นอจรปน ด หรืา
ส่ืาานเนลก็ าราินกส์ หรืานนรีา่ืิกวั หา้ อา่ีพุาิเนวนกคนาท ซ่ึอาุภู่ าุใิวรนเนนณศาลใิเนนลาเนดีุนกิั
ิ้อั แิ่เนร่นทิิ้ จิเนสร็จสน้ิการสืวพุาิ (ขา้ วอั ควั ฯ ขา้ ๔ นรรคหิ่ึอ)
๑.๔ แม้กฎหมายจะไม่บงั คบั แต่ศาลควรใช้ผ่านนักจิตวทิ ยาหรือนักสังคมสงเคราะห์
หรือบุคคลอื่นทพ่ี ยานไว้วางใจ ซึ่งได้สาบานตนแล้ว (ป.น.น า. ทาิรา ๑๗๒ นรรคสาท)
๑.๕ ศาลอาจมคี าส่ังให้ถามพยานผ่านนักจิตวทิ ยา นักสังคมสงเคราะห์ หรือบุคคลอื่น
ทพี่ ยานไว้วางใจกไ็ ด้
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๒๑
ใิกรณีา่ีาาจทีผลกรบาวกรบเนาืาิิ่าจนิใจขาอพุาิาุ่าอรติแรอ ศาลจบให้ถาท
พุาิผ่าิิักจนินนาุา ิกั สัอคทสอเนคราบห์ หรืาวตคคลาื่ิาี่พุาิไนน้ าอใจดน้ ุก็ได้ โดุทนให้
พุาิไดุ้ นิคาถาทขาอคู่คนาทฝ่ าุจาเนลุ แลบห้าทใช้คาถาทซ้าซ้าิหลาุคร้ัอโดุไท่ทีเนหิต
าิั สทคนร (ขา้ วอั ควั ฯ ขา้ ๔ นรรคสาอ)
๑.๖ ต้องระมัดระวังไม่ให้พยานเผชิญหน้าโดยตรงกับจาเลย ไท่น่าก่าิหรืาหลอั
สืวพุาิ โดุดาเนินิการ ดอั ิ้ี
๑.๖.๑ จดั หา้ อใหพ้ ุาิิอ่ั ราก่าิสืวพุาิแลบจดั าาอเนดนิไนิ้ ่าอหาก
๑.๖.๒ ขณบพุาิเนวนกคนาท ิา้ อไท่ใหพ้ ุาิไดุ้ ิน คาถาทขาอคู่คนาทฝ่ าุจาเนลุ
แลบใิกรณีา่ีศาลเนห็ิสทคนรเนิ่ืาอจากพุาิทีจนิใจเนปราบวาอทาก ศาลาาจดาเนินิการไท่ให้
พุาิเนห็ิจาเนลุาาอจาภาพ แลบการช้ีินั จาเนลุใหใ้ ชน้ รน ีช้ีภาพถ่าุแาิกไ็ ด้
๑.๖.๓ ไท่คนรใหฝ้ ่ าุจาเนลุใชค้ าถาทพุาิซ้าซา้ ิหลาุคร้ัอ โดุไท่จาเนป็ิ
๑.๖.๔ ไท่น่าก่าิ รบหน่าอ หรืาหลอั จากพุาิเนวนกคนาทเนสร็จ ใหพ้ ุาิกลวั ไป
ก่าิจาเนลุาากจากหา้ อพจน ารณา
๑.๗ การจดรายงานกระบวนพจิ าณา ิา้ อจดขา้ เนา็จจรนอา่ีเนป็ิเนหิตให้ทีการสืวพุาิ
โดุไท่ใหพ้ ุาิเนผชนาหิา้ โดุิรอกวั จาเนลุไนา้ ตกคร้ัอ (ขา้ วอั ควั ฯ ขา้ ๓ นรรคสาอ)
ตัวอย่างรายงานกระบวนพิจารณา (คู่คนาทาาจแถลอิ่าศาล ขาใชน้ นรีสืวพุาิโดุ
ไท่ใหพ้ ุาิเนผชนาหิา้ โดุิรอกวั จาเนลุ)
“นัดสอบคาให้การจาเลย ตรวจพยานหลักฐานและกาหนดวันนัดสืบพยานวันนี้
โจทก์ จาเลยและทนายจาเลย มาศาล
.........................................................................................
ศาลสอบแนวทางการนาสืบพยานบคุ คลของโจทก์และจาเลยแล้วแถลงว่า ไม่มพี ยาน
ประเด็น พยานท่ีมีอายุไม่เกิน ๑๘ ปี พยานผู้เช่ียวชาญ พยานที่ต้องใช้ล่าม พยานที่ศาลต้อง
เดินเผชิญสืบหรือสืบพยานไว้ก่อน หรือพยานนอกศาลโดยใช้วิธีสืบพยานในลกั ษณะการประชุม
ทางจอภาพ
โจทก์แถลงว่า ยังคงติดใจสืบพยาน รวม .......... ปาก ตามบัญชีระบุพยานโจทก์
อันดับ ๑ เป็น .......... อันดับ ๓ เป็นบุตรเลีย้ งของจาเลย มีอายุ ๒๑ปี และมีประวัติเคยถูกจาเลย
ทารุณกรรม ทุบตีและถูกล่ามโซ่ มีสติสัมปชัญญะไม่ค่อยสมประกอบ แต่สามารถรับรู้เรื่องราว
ต่างๆ และเบิกความต่อศาลได้ พยานมคี วามเกรงกลวั จาเลยที่เป็นบิดาเลยี้ งเป็นอย่างย่ิง โจทก์จึง
คู่มือปฏิบัติราชการของตลุ าการ ส่วนวิธีพิจารณาความอาญา ๒๒๒
ขอใช้วิธีสืบพยานปากดงั กล่าวโดยไม่ให้พยานเผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย อันดับ ๔ เป็น ..........
พยานดังกล่าวเป็นพยานสาคัญ มขี ้อเทจ็ จริงที่จะต้องซักถามเป็นจานวนมาก ขอใช้เวลาสืบพยาน
จานวน .......... นดั
สอบจาเลยแล้วไม่ค้าน
พิเคราะห์ตามคาแถลงของโจทก์แล้วเห็นว่า พนักงานสอบสวนได้ทาการสอบปากคา
พยานปากนางสาว ........... มาในช้ันสอบสวนแล้ว น่าเชื่อว่า พยานคงมคี วามเกรงกลวั จาเลยจริง
ประกอบกับจาเลยไม่ค้าน จึงเห็นควรอนุญาตให้สืบพยานปาก ..........โดยใช้วิธีสืบพยานไม่ให้
พยานเผชิญหน้าโดยตรงกบั จาเลย
ศาลสอบจาเลยและทนายจาเลยแล้วแถลงข้อต่อสู้ว่า .......... ทนายจาเลยขอใช้เวลา
สืบจานวน.......... นัด
เม่ือพิจารณาตามคาแถลงของโจทก์และข้อต่อสู้ของจาเลยแล้ว เห็นควรกาหนดนัด
สืบพยานให้โจทก์จานวน .......... นดั นัดสืบพยานจาเลยจานวน .......... นัด ให้คู่ความไปกาหนด
วนั เวลานัดท่ีศนู ย์นัดความ โดยแจ้งให้คู่ความทราบว่าศาลจะพิจารณาคดีติดต่อกัน เม่ือสืบพยาน
โจทก์เสร็จแล้วจะสืบพยานจาเลยต่อทันที ศาลจะเพิ่มวันนัดสืบพยานให้ต่อเมื่อมีเหตุจาเป็ น
อันไม่อาจก้าวล่วงได้เท่าน้ัน และให้ คู่ความปฏิบัติตามคาส่ังในการเตรียมคดีตามคาสั่งศาล
แนบท้ายรายงานนี้
หมายเรียกพยานโจทก์อันดับ .......... ตามขอ และให้โจทก์ดาเนินการให้หัวหน้า
พนักงานสอบสวนส่งหมายเรียกให้พยานภายใน ๑๕ วัน และรายงานผลการส่งหมายต่อศาล
ภายใน ๓๐ วนั
ให้ เจ้ าหน้ าท่ีจัดเตรี ยมห้ องสื บพยานเพื่อใช้ วิธีสื บพยานโดยไม่ ให้ พยานเผชิ ญหน้ า
โดยตรงกบั จาเลย โดยระมดั ระวงั ไม่ให้พยานเผชิญหน้ากบั จาเลยท้ังก่อนและหลงั สืบพยานเสร็จ
และมหี นังสือถึงนักจิตวิทยาหรือนกั สังคมสงเคราะห์ให้มาร่วมพิจารณาในวนั นดั ด้วย ..........”
ตัวอย่างรายงานกระบวนพจิ ารณา (ในวนั นัดสืบพยาน)
“นัดสืบพยานโจทก์วันนี้ โจทก์ จาเลย ทนายจาเลยและนาง .......... นักจิตวิทยา/
นกั สังคมสงเคราะห์มาศาล
สืบพยานโจทก์ปากนางสาว .......... จนจบ โดยใช้วิธีสืบพยานไม่ให้พยานเผชิญหน้า
โดยตรงกบั จาเลยและผ่านนักจิตวิทยา/นักสังคมสงเคราะห์ ซึ่งได้สาบานตนแล้ว และสืบพยาน
ปากพนักงานสอบสวนอีก ๑ ปาก แล้วโจทก์แถลงว่าหมดพยานเพียงเท่านี้
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
1 คู่มือปฏิบัติราชการของตุลาการ 2562 วิอาญา
- 1 - 50
- 51 - 100
- 101 - 150
- 151 - 200
- 201 - 250
- 251 - 300
- 301 - 350
- 351 - 400
- 401 - 450
- 451 - 500
- 501 - 550
- 551 - 600
- 601 - 650
- 651 - 655
Pages: