อภิธานัปปทีปิกา

518 อภิธานัปปทปี ิกา

อพยฺ ยวคโฺ ค อัพยยวรรค
อติ ิ จบ

สามญญฺ กณฺโฑ สามญั ญกณั ฑ์
ตติโย ท่ี ๓
นฏิ ฺฐิโต จบ

นคิ มน์ 519

นคิ มน์
๑.
สคคฺ กณฺโฑ จ ภูกณฺโฑ ตถา สามญญฺ กณฑฺ ติ ิ
กณฺฑตฺตยานวฺ ิตา เอสา อภิธานปฺปทีปกิ า.

เอสา อภธิ านปฺปทปี กิ า คัมภีร์อภธิ านปั ปทปี กิ านี้ กณฺฑตตฺ ยานฺวติ า
อนั ประกอบด้วยหมวดสามแห่งกณั ฑ์ (อิต)ิ คือ สคฺคกณโฺ ฑ สคั คกัณฑ์ ภกู ณฺโฑ
ภกู ัณฑ์ สามญฺญกณโฺ ฑ และสามญั ญกัณฑ์

๒. ตทิ ิเว มหิยํ ภุชคาวสเถ
สกลตถฺ สมวฺหยทีปนิ’ยํ
อิห โย กสุ โล มตมิ า ส นโร
ปฏุ โหติ มหามนุ โิ น วจเน.

อยํ คมั ภรี ์อภธิ านัปปทีปกิ าน้ี สกลตถฺ สมวหฺ ยทปี นี เป็นคัมภีรท์ ี่
แสดงซึ่งนามบญั ญตั ิของสรรพส่งิ ตทิ เิ ว ในสวรรค์ มหิยํ บนแผน่ ดิน ภุชคาว-
สเถ และในโลกบาดาล
โย นโร บุคคลใด กุสโล เป็นผูฉ้ ลาด มติมา มคี วามร้คู วามเข้าใจ
อิห ในคมั ภรี ์อภิธานปั ปทปี กิ าน้ี โส นโร บคุ คลน้ัน ปฏุ ยอ่ มเปน็ ผเู้ ช่ยี วชาญ
วจเน ในพระด�ำรัส มหามุนิโน ของพระมหามุน(ี พระพุทธเจ้า) โหติ ย่อมเป็น

520 อภิธานปั ปทีปกิ า

๓. ปรกกฺ มภุโช นาม ภูปาโล คณุ ภสู โน
ลงฺกาย มาสิ เตชสฺส ี ชยี เกสรวิ ิกกฺ โม.

ภปู าโล พระราชา ปรกกฺ มภโุ ช นาม ทรงพระนามว่า มหาปรกั กม-
พาหุ คณุ ภสู โน ผูท้ รงประดับด้วยคุณมที านะและวีระ เปน็ ต้น เตชสสฺ ี ผู้ทรง
มีอำ� นาจมาก ชยี ผ้ทู รงมีปกตชิ นะศตั รู เกสริวิกฺกโม ผู้ทรงแกลว้ กลา้ เพยี ง
ดงั สีหราช อาสิ ทรงมปี รากฏแล้ว ลงฺกายํ ในเกาะศรีลงั กา

๔. วภิ ินฺนํ จริ ํ ภกิ ขฺ ุสงฆฺ ํ นิกาย
ตตฺ ยสฺมญิ จฺ กาเรสิ สมฺมา สมคเฺ ค
สเทห’ํ ว นิจจฺ าทโร ทีฆกาลํ
มหคฺเฆหิ รกฺเขสิ โย ปจจฺ เยหิ.

โย ราชา พระเจ้ามหาปรกั กมพาหุพระองคใ์ ด ภกิ ขฺ สุ ฆํ ํ ทรงอาราธนา
หมูภ่ ิกษุ วิภินฺนํ ผ้แู ตกแยกกัน จริ ํ ตลอดกาลนาน นิกายตฺตยสมฺ ึ ในหมวดสาม
แห่งนกิ าย คอื มหาวหิ าร อภยครี ีและเชตวัน กาเรสิ ทรงใหก้ ระท�ำแล้ว สมคเฺ ค
ซงึ่ ความพรอ้ มเพรียงกนั สมมฺ า ดว้ ยดี นิจจฺ าทโร ทรงเป็นผู้มีความเคารพ
อยา่ งสม่�ำเสมอ รกเฺ ขสิ ทรงทำ� นุบำ� รุง ตํ นิกายตฺตยํ ซง่ึ นกิ ายท้ัง ๓ น้ัน
ปจจฺ เยหิ ดว้ ยปัจจัย ๔ มหคฺเฆหิ อนั มคี า่ มาก ทฆี กาลํ ตลอดกาลนาน สเทหํ
(รกขฺ นฺโต) อิว ราวกะบำ� รุงอยู่ซงึ่ พระวรกายของพระองค์เองฉนั น้ัน

๕. เยน ลงกฺ า วหิ าเรหิ คามา’รามปรุ หี ิ จ
กิตฺติยา วยิ สมพฺ าธ ี กตา เขตฺเตหิ วาปหิ ิ.

นคิ มน์ 521

ลงกฺ า เกาะศรีลงั กา เยน รญฺญา อันพระเจ้าปรักกมพาหุพระองคใ์ ด
สมพฺ าธีกตา ทรงกระทำ� ให้แออดั แล้ว วหิ าเรหิ ด้วยวัดวาอารามทง้ั หลาย
คามารามปุรหี ิ ด้วยหมบู่ า้ นอุทยานและเมือง เขตเฺ ตหิ ดว้ ยนาและสวน วาปหี ิ
ดว้ ยสระน�ำ้ นอ้ ยใหญ่ สมพฺ าธีกตา วยิ ราวกะวา่ ทรงกระท�ำใหแ้ ออดั แล้ว
กตฺติยา ด้วยพระเกียรติมศี รทั ธาและวีรยิ ะเปน็ ตน้ ของพระองค์ฉนั นน้ั


๖. ยสฺสา’สาธารณํ ปตฺวา’ นุคคฺ หํ สพฺพกามทํ
อหมฺปิ คนฺถการตฺตํ ปตฺโต วิพธุ โคจรํ.
อหมฺปิ แม้ข้าพเจ้า(ผู้มนี ามวา่ โมคคลั ลานะ) ปตวฺ า ก็พลอยได้แลว้
อนุคคฺ หํ ซึง่ ความอนเุ คราะห์ สพพฺ กามทํ คอื การถวายกัปปยิ วัตถุทพี่ งึ
ปรารถนาทัง้ ปวง อสาธารณํ อันไม่ทวั่ ไปกับบคุ คลอ่นื ยสสฺ จากพระเจ้า
ปรกั กมพาหุพระองคใ์ ด ปตฺโต ถึงแลว้ คนฺถการตตฺ ํ ซึง่ ความเปน็ แห่งพระคัน
ถรจนาจารย์(อาจารย์ผู้รจนาคมั ภรี )์ วิพธุ โคจรํ อันเป็นภูมิของบัณฑิตผทู้ รง
ความรู้

๗. การเิ ต เตน ปาสาท- โคปุราทวิ ภิ ูสิเต
สคฺคขณเฺ ฑ’ว ตตโฺ ตยา สยสฺมึ ปติพิมฺพิเต.
มหาเชตวนา’ขฺยมฺห ิ วิหาเร สาธุสมมฺ เต
๘. สโรคามสมูหมหฺ ิ วสตา สนตฺ วตุ ฺตนิ า.
สทธฺ มฺมฏฐฺ ติ ิกาเมน โมคฺคลฺลาเนน ธมี ตา

๙.

522 อภิธานัปปทีปิกา

เถเรน รจติ า เอสา อภธิ านปปฺ ทปี ิกาติ.
เอสา อภธิ านปฺปทีปกิ า คมั ภีรท์ ชี่ ่อื ว่าอภธิ านปั ปทีปิกาน้ี เถเรน
อนั พระเถระ โมคคฺ ลฺลาเนน ผ้ชู อ่ื วา่ โมคคัลลานะ วสตา ผู้สงั กดั อยู่ สโรคาม
สมูหมหฺ ิ ในสโรคามนิกาย สาธุสมฺมเต ทไี่ ดร้ ับยกย่องวา่ ดี สนตฺ วุตฺตนิ า
ผมู้ ศี ลี าจารวตั รทส่ี งบ สทฺธมมฺ ฏฺฐติ กิ าเมน ผ้ปู รารถนาความด�ำรงม่นั แห่ง
พระพุทธศาสนา ธีมตา ผมู้ ปี ญั ญายง่ิ รจติ า รจนาแล้ว มหาเชตวนาขยฺมหิ
วหิ าเร ทว่ี ัดมหาเชตวันวิหาร ปาสาทโคปรุ าทิวิภูสเิ ต อนั ประดับแลว้ ด้วย
ปราสาทและซ้มุ ประตู เป็นต้น สคคฺ กณฺเฑ อิว อนั เทยี บเทา่ ครงึ่ หนงึ่ แห่ง
สวรรค์ ตตโฺ ตยาสยสฺมึ ปฏิพมิ พฺ เิ ต อันมสี ระใหญ่ ชอ่ื ว่า ปรกั กมสมทุ ทะของ
พระราชานนั้ [ในเวลาเย็นเงาของปราสาทและซุ้มประตูเปน็ ตน้ ย่นื ลงไปในสระ
ใหญ่ชอื่ ว่าปรกั กมสมทุ ทะทุกวัน] เตน อนั พระเจ้าปรักกมพาหุนนั้ การเิ ต
ทรงสร้างไวแ้ ล้ว

อภธิ านปฺปทปี กิ า
คมั ภรี อ์ ภิธานปั ปทีปิกา

สมตฺตา
จบบริบูรณ์

523

524 อภธิ านัปปทปี ิกา