พระราชกฤษฎีกา

(๒) ผรู้ บั โอนทรพั ยส์ นิ หรอื รบั โอนสทิ ธเิ หนือทรพั ย์สินนนั้ แตใ่ นข้อน้ีถ้าเปน็
สงั หารมิ ทรัพยจ์ ะใชส้ ทิ ธไิ ดต้ อ่ เมอ่ื ผ้รู บั โอนได้รู้ในเวลาโอน วา่ ทรัพยส์ ินตกอย่ใู นบังคับ
แห่งสิทธิไถค่ ืน

มาตรา ๔๙๙ สินไถ่นน้ั ถา้ ไมไ่ ด้กำหนดกนั ไวว้ า่ เท่าใดไซร้ ทา่ นให้ไถต่ ามราคาทข่ี าย
ฝาก
ถ้าปรากฏในเวลาไถว่ ่าสินไถ่หรอื ราคาขายฝากท่กี ำหนดไวส้ งู กวา่ ราคาขายฝากท่ีแทจ้ รงิ เกิน
อตั รารอ้ ยละสบิ ห้าตอ่ ปี ใหไ้ ถ่ไดต้ ามราคาขายฝากทีแ่ ทจ้ รงิ รวมประโยชนต์ อบแทนรอ้ ยละ
สบิ หา้ ตอ่ ปี[๑๑]

มาตรา ๕๐๐ ค่าฤชาธรรมเนยี มการขายฝากซึง่ ผู้ซื้อได้ออกไปนนั้ ผู้ไถต่ อ้ งใชใ้ ห้แก่ผซู้ ้อื
พรอ้ มกบั สนิ ไถ่
สว่ นค่าฤชาธรรมเนยี มการไถ่ทรพั ย์นนั้ ผ้ไู ถ่พงึ ออกใช้

มาตรา ๕๐๑ ทรพั ยส์ ินซ่ึงไถน่ นั้ ทา่ นวา่ ต้องสง่ คนื ตามสภาพทเี่ ปน็ อยใู่ นเวลาไถ่ แตถ่ า้
หากวา่ ทรพั ยส์ ินนน้ั ถูกทำลายหรอื ทำใหเ้ สื่อมเสียไปเพราะความผิดของผซู้ อื้ ไซร้ ทา่ นวา่ ผู้
ซือ้ จะต้องใช้คา่ สินไหมทดแทน

มาตรา ๕๐๒ ทรพั ย์สนิ ซึ่งไถน่ ั้น ทา่ นวา่ บคุ คลผไู้ ถ่ยอ่ มได้รับคนื ไปโดยปลอดจากสทิ ธิใด
ๆ ซึ่งผ้ซู อ้ื เดมิ หรือทายาท หรือผู้รับโอนจากผู้ซ้อื เดมิ กอ่ ใหเ้ กิดขนึ้ กอ่ นเวลาไถ่
ถ้าว่าเชา่ ทรัพยส์ นิ ทอี่ ยใู่ นระหวา่ งขายฝากอนั ได้จดทะเบยี นเชา่ ตอ่ พนกั งานเจ้าหนา้ ทีแ่ ลว้
ไซร้ ท่านว่าการเช่านั้นหากมไิ ด้ทำขน้ึ เพอื่ จะใหเ้ สียหายแกผ่ ู้ขาย กำหนดเวลาเชา่ ยงั คงมี
เหลืออยอู่ ีกเพยี งใด กใ็ หค้ งเป็นอันสมบรู ณอ์ ย่เู พียงนน้ั แต่มิใหเ้ กนิ กวา่ ปีหน่งึ

สว่ นท่ี ๒
ขายตามตวั อยา่ ง ขายตามคำพรรณนา ขายเผอื่ ชอบ

มาตรา ๕๐๓ ในการขายตามตัวอย่างนนั้ ผขู้ ายจำตอ้ งสง่ มอบทรพั ยส์ ินใหต้ รงตาม
ตวั อย่าง
ในการขายตามคำพรรณนา ผู้ขายจำตอ้ งสง่ มอบทรัพยส์ นิ ใหต้ รงตามคำพรรณนา

มาตรา ๕๐๔ ในขอ้ รบั ผดิ เพือ่ การสง่ ของไมต่ รงตามตวั อยา่ ง หรือไมต่ รงตามคำพรรณนา
นนั้ ทา่ นหา้ มมิใหฟ้ อ้ งคดีเมอื่ พ้นกำหนดปหี นงึ่ นบั แตเ่ วลาสง่ มอบ

มาตรา ๕๐๕ อันว่าขายเผื่อชอบนน้ั คอื การซอ้ื ขายกนั โดยมีเงอื่ นไขวา่ ใหผ้ ซู้ ื้อไดม้ โี อกาส
ตรวจดทู รัพยส์ ินก่อนรับซือ้

มาตรา ๕๐๖ การตรวจดทู รัพย์สินนน้ั ถ้าไมไ่ ดก้ ำหนดเวลากันไว้ ผขู้ ายอาจกำหนดเวลาอนั
สมควร และบอกกลา่ วแกผ่ ้ซู อื้ ใหต้ อบภายในกำหนดนัน้ ไดว้ า่ จะรบั ซอ้ื หรือไม่

มาตรา ๕๐๗ ทรัพย์สินอนั ผซู้ อื้ จะพึงตรวจดกู อ่ นทจี่ ะส่งมอบแกก่ นั นน้ั ถ้าผซู้ ้อื ไม่ตรวจรบั
ภายในเวลาทก่ี ำหนดไวโ้ ดยสญั ญา หรือโดยประเพณี หรือโดยคำบอกกล่าวของผู้ขายทา่ น
ว่าผู้ขายย่อมไม่มคี วามผกู พนั ต่อไป

มาตรา ๕๐๘ เมือ่ ทรพั ยส์ ินนนั้ ไดส้ ่งมอบแกผ่ ้ซู อ้ื เพ่ือใหต้ รวจดแู ลว้ การซื้อขายยอ่ มเปน็ อนั
บริบูรณ์ในกรณตี อ่ ไปนี้ คือ
(๑) ถา้ ผู้ซอ้ื มิได้บอกกลา่ ววา่ ไม่ยอมรับซ้ือภายในเวลาที่กำหนดไวโ้ ดยสญั ญา หรือโดย
ประเพณี หรอื โดยคำบอกกลา่ ว หรือ
(๒) ถ้าผ้ซู ้อื ไม่สง่ ทรัพย์สินคนื ภายในกำหนดเวลาดงั กล่าวมานน้ั หรือ
(๓) ถา้ ผซู้ ้ือใชร้ าคาทรพั ยส์ นิ น้ันสน้ิ เชงิ หรอื แต่บางสว่ น หรือ
(๔) ถา้ ผ้ซู ้ือจำหนา่ ยทรพั ย์สนิ นั้น หรือทำประการอ่นื อย่างใดอันเปน็ ปรยิ ายวา่ รบั ซอื้ ของน้ัน

สว่ นท่ี ๓
ขายทอดตลาด

มาตรา ๕๐๙ การขายทอดตลาดย่อมบริบูรณ์ เม่ือผทู้ อดตลาดแสดงความตกลงดว้ ยเคาะไม้
หรือด้วยกิรยิ าอน่ื อยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ตามจารตี ประเพณใี นการขายทอดตลาด ถ้ายงั มไิ ด้
แสดงเช่นนั้นอยตู่ ราบใด ทา่ นว่าผ้สู ้รู าคาจะถอนคำส้รู าคาของตนเสียก็ยังถอนได้

มาตรา ๕๑๐ ผซู้ ้อื ในการขายทอดตลาดจะตอ้ งทำตามคำโฆษณาบอกขาย และตามความ
ข้ออน่ื ๆ ซงึ่ ผทู้ อดตลาดไดแ้ ถลงก่อนประเดมิ การสู้ราคาทรพั ย์สนิ เฉพาะรายไป

มาตรา ๕๑๑ ท่านหา้ มมิใหผ้ ูท้ อดตลาดเขา้ สรู้ าคา หรือใชใ้ หผ้ ูห้ น่งึ ผใู้ ดเขา้ สู้ราคาในการ
ทอดตลาดซง่ึ ตนเปน็ ผอู้ ำนวยการเอง

มาตรา ๕๑๒ ท่านหา้ มมใิ หผ้ ูข้ ายเขา้ สรู้ าคาเอง หรือใชใ้ ห้ผูห้ นง่ึ ผใู้ ดเข้าสูร้ าคา เว้นแตจ่ ะ
ได้แถลงไว้โดยเฉพาะในคำโฆษณาบอกการทอดตลาดนน้ั วา่ ผขู้ ายถอื สทิ ธทิ จี่ ะเข้าสรู้ าคา
ด้วย

มาตรา ๕๑๓ เมื่อใดผทู้ อดตลาดเห็นวา่ ราคาซ่งึ มีผสู้ สู้ งู สุดนน้ั ยงั ไม่เพียงพอ ผทู้ อดตลาด
อาจถอนทรพั ย์สนิ จากการทอดตลาดได้

มาตรา ๕๑๔ ผู้สรู้ าคายอ่ มพน้ ความผกู พนั ในราคาซง่ึ ตนสแู้ ตข่ ณะเมือ่ มีผอู้ ่นื สรู้ าคาสูงขึน้
ไป ไมว่ า่ การทีผ่ ู้อนื่ สนู้ นั้ จะสมบูรณ์หรอื มสิ มบรู ณป์ ระการใด อกี ประการหน่งึ เม่อื ใดถอน
ทรัพยส์ ินรายนนั้ จากการทอดตลาด ผสู้ ้รู าคากพ็ น้ ความผูกพนั แตข่ ณะท่ถี อนนัน้ ดจุ กนั

มาตรา ๕๑๕ ผู้ส้รู าคาสงู สดุ ตอ้ งใช้ราคาเป็นเงนิ สด เมอื่ การซื้อขายบรบิ ูรณ์ หรอื ตามเวลา
ท่กี ำหนดไวใ้ นคำโฆษณาบอกขาย

มาตรา ๕๑๖ ถา้ ผูส้ ู้ราคาสูงสดุ ละเลยเสียไมใ่ ช้ราคาไซร้ ท่านให้ผทู้ อดตลาดเอาทรัพยส์ นิ
น้นั ออกขายอีกซา้ หน่ึง ถ้าและได้เงนิ เปน็ จำนวนสุทธไิ มค่ ุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดช้นั
เดิม ผูส้ รู้ าคาเดมิ คนนน้ั ต้องรบั ผดิ ในส่วนทขี่ าด

มาตรา ๕๑๗ ถา้ เงนิ รายได้ในการทอดตลาดสว่ นหนึ่งสว่ นใดคา้ งชำระอยู่ เพราะเหตผุ ู้
ทอดตลาดละเลยไม่บงั คบั ตามบทในมาตรา ๕๑๕ หรอื มาตรา ๕๑๖ ไซร้ ทา่ นวา่ ผู้
ทอดตลาดจะตอ้ งรบั ผิด

ลักษณะ ๒

แลกเปลี่ยน

มาตรา ๕๑๘ อนั ว่าแลกเปลย่ี นนั้น คอื สญั ญาซง่ึ ค่กู รณีตา่ งโอนกรรมสทิ ธ์ิแหง่ ทรัพย์สินให้
กนั และกัน

มาตรา ๕๑๙ บทบัญญตั ิทงั้ หลายในลกั ษณะซ้ือขายนน้ั ทา่ นให้ใชถ้ ึงการแลกเปลย่ี น
ด้วย โดยใหถ้ ือวา่ ผูเ้ ปน็ คูส่ ัญญาแลกเปล่ยี นเปน็ ผู้ขายในสว่ นทรัพยส์ นิ ซงึ่ ตนได้สง่ มอบ
และเปน็ ผู้ซอื้ ในสว่ นทรัพยส์ ินซง่ึ ตนไดร้ ับในการแลกเปล่ียนนน้ั

มาตรา ๕๒๐ ถา้ คู่สัญญาฝา่ ยหนง่ึ ในสญั ญาแลกเปลยี่ นตกลงจะโอนเงินเพิ่มเข้ากบั
ทรัพย์สนิ สิง่ อนื่ ให้แก่อกี ฝ่ายหนงึ่ ไซร้ บททงั้ หลายอนั วา่ ด้วยราคาในลกั ษณะซอ้ื ขายนนั้
ใหใ้ ชถ้ งึ เงนิ เชน่ วา่ นนั้ ดว้ ย

ลักษณะ ๓
ให้

มาตรา ๕๒๑ อนั วา่ ใหน้ ั้น คอื สญั ญาซึง่ บคุ คลคนหนงึ่ เรยี กวา่ ผใู้ ห้ โอนทรพั ยส์ ินของตน
ให้โดยเสน่หาแก่บคุ คลอกี คนหนงึ่ เรียกวา่ ผู้รบั และผู้รบั ยอมรบั เอาทรพั ย์สินนน้ั

มาตรา ๕๒๒ การใหน้ ัน้ จะทำดว้ ยปลดหนี้ให้แกผ่ ้รู ับ หรอื ด้วยชำระหน้ซี ึ่งผรู้ บั ค้างชำระอยู่
กไ็ ด้

มาตรา ๕๒๓ การใหน้ น้ั ทา่ นวา่ ยอ่ มสมบูรณต์ ่อเม่อื สง่ มอบทรัพย์สินทีใ่ ห้

มาตรา ๕๒๔ การให้สทิ ธอิ นั มีหนงั สือตราสารเปน็ สำคญั นัน้ ถา้ มิไดส้ ่งมอบตราสารใหแ้ ก่
ผูร้ ับ และมไิ ด้มหี นังสอื บอกกลา่ วแกล่ กู หนแ้ี หง่ สิทธินนั้ ทา่ นว่าการใหย้ ่อมไม่สมบรู ณ์

มาตรา ๕๒๕ การใหท้ รพั ย์สินซงึ่ ถ้าจะซื้อขายกันจะตอ้ งทำเปน็ หนงั สอื และจดทะเบยี นต่อ
พนกั งานเจ้าหนา้ ทีน่ น้ั ท่านวา่ ยอ่ มสมบูรณต์ อ่ เมื่อได้ทำเป็นหนงั สอื และจดทะเบียนต่อ
พนกั งานเจ้าหน้าที่ ในกรณเี ชน่ นี้ การใหย้ อ่ มเป็นอันสมบรู ณโ์ ดยมพิ ักตอ้ งส่งมอบ

มาตรา ๕๒๖ ถา้ การให้ทรัพย์สินหรือใหค้ ำมนั่ วา่ จะให้ทรพั ยส์ นิ นน้ั ไดท้ ำเปน็ หนงั สือและ
จดทะเบียนตอ่ พนกั งานเจา้ หนา้ ท่ีแล้ว และผู้ให้ไมส่ ่งมอบทรัพย์สินนนั้ แกผ่ ู้รับไซร้ ทา่ นวา่
ผู้รับชอบทจี่ ะเรียกให้สง่ มอบตวั ทรพั ย์สินหรือราคาแทนทรพั ย์สนิ นนั้ ได้ แตไ่ มช่ อบทจ่ี ะ
เรยี กค่าสนิ ไหมทดแทนอยา่ งหนง่ึ อยา่ งใดด้วยอกี ได้

มาตรา ๕๒๗ ถ้าผใู้ หผ้ ูกตนไวว้ า่ จะชำระหนีเ้ ปน็ คราว ๆ ทา่ นวา่ หนนี้ ้นั เปน็ อนั ระงบั สิ้นไป
เม่อื ผใู้ หห้ รือผรู้ ับตาย เวน้ แตจ่ ะขดั กับเจตนาอนั ปรากฏแตม่ ลู หนี้

มาตรา ๕๒๘ ถ้าทรพั ยส์ ินซ่งึ ให้นน้ั มคี ่าภาระตดิ พัน และผู้รับละเลยเสยี ไม่ชำระคา่ ภาระติด
พันน้นั ไซร้ ทา่ นวา่ โดยเง่ือนไขอนั ระบไุ ว้ในกรณสี ทิ ธเิ ลกิ สญั ญาต่างตอบแทนกนั นน้ั

ผ้ใู ห้จะเรียกให้สง่ ทรัพยส์ นิ ท่ีใหน้ ั้นคืนตามบทบญั ญตั ิว่าด้วยคืนลาภมิควรไดน้ ัน้ กไ็ ด้
เพยี งเท่าทค่ี วรจะเอาทรพั ย์นน้ั ไปใชช้ ำระคา่ ภาระตดิ พนั น้นั
แตส่ ทิ ธเิ รียกคนื อนั นี้ยอ่ มเป็นอนั ขาดไป ถ้าบคุ คลภายนอกเป็นผ้มู ีสทิ ธจิ ะเรยี กให้ชำระคา่
ภาระตดิ พันน้ัน

มาตรา ๕๒๙ ถา้ ทรพั ยส์ ินท่ีใหม้ ีราคาไมพ่ อกบั การท่จี ะชำระคา่ ภาระติดพนั ไซร้ ทา่ นว่า
ผูร้ ับจะตอ้ งชำระแต่เพียงเทา่ ราคาทรัพยส์ นิ เทา่ นั้น

มาตรา ๕๓๐ ถ้าการให้นัน้ มคี ่าภาระตดิ พัน ท่านวา่ ผูใ้ หจ้ ะตอ้ งรบั ผดิ เพ่ือความชำรดุ
บกพรอ่ งหรอื เพื่อการรอนสทิ ธิเชน่ เดียวกนั กบั ผขู้ าย แตท่ ่านจำกดั ไวว้ า่ ไม่เกนิ จำนวนคา่
ภาระติดพนั

มาตรา ๕๓๑ อนั ผใู้ หจ้ ะเรยี กถอนคนื การให้เพราะเหตผุ ู้รับประพฤตเิ นรคณุ น้นั ท่านวา่
อาจจะเรยี กได้แตเ่ พียงในกรณีดงั จะกลา่ วตอ่ ไปนี้
(๑) ถา้ ผรู้ ับไดป้ ระทษุ รา้ ยตอ่ ผใู้ หเ้ ปน็ ความผดิ ฐานอาชญาอย่างรา้ ยแรงตามประมวล
กฎหมายลักษณะอาชญา หรือ
(๒) ถา้ ผ้รู ับไดท้ ำใหผ้ ใู้ หเ้ สียชอ่ื เสียง หรือหมน่ิ ประมาทผใู้ หอ้ ยา่ งร้ายแรง หรอื
(๓) ถ้าผู้รับไดบ้ อกปดั ไมย่ อมให้สงิ่ ของจำเปน็ เล้ียงชวี ิตแกผ่ ใู้ ห้ ในเวลาทผ่ี ใู้ ห้ยากไร้และ
ผู้รับยังสามารถจะให้ได้

มาตรา ๕๓๒ ทายาทของผใู้ หอ้ าจเรยี กให้ถอนคนื การใหไ้ ด้แตเ่ ฉพาะในเหตทุ ี่ผรู้ ับได้ฆา่
ผู้ให้ตายโดยเจตนาและไมช่ อบด้วยกฎหมาย หรือได้กีดกนั ผใู้ หไ้ ว้มิให้ถอนคนื การให้

แตว่ า่ ผ้ใู ห้ได้ฟ้องคดไี วแ้ ล้วอย่างใดโดยชอบ ทายาทของผใู้ ห้จะวา่ คดีอันนนั้ ต่อไปก็ได้

มาตรา ๕๓๓ เมื่อผู้ใหไ้ ดใ้ ห้อภยั แก่ผู้รับในเหตุประพฤติเนรคุณนนั้ แล้วกด็ ี หรือเม่ือเวลา
ไดล้ ่วงไปแลว้ หกเดือนนบั แตเ่ หตเุ ชน่ นน้ั ไดท้ ราบถึงบคุ คลผชู้ อบทจ่ี ะเรียกถอนคนื การให้
ไดน้ น้ั กด็ ี ทา่ นวา่ หาอาจจะถอนคืนการใหไ้ ดไ้ ม่
อนง่ึ ท่านหา้ มมใิ ห้ฟ้องคดเี ม่อื พน้ เวลาสิบปีภายหลังเหตุการณ์เช่นว่านั้น

มาตรา ๕๓๔ เม่อื ถอนคืนการให้ ท่านใหส้ ง่ คืนทรัพย์สนิ ตามบทบญั ญตั แิ หง่ ประมวล
กฎหมายน้ี วา่ ดว้ ยลาภมคิ วรได้

มาตรา ๕๓๕ การให้อนั จะกลา่ วตอ่ ไปน้ี ทา่ นวา่ จะถอนคืนเพราะเหตเุ นรคณุ ไมไ่ ด้ คอื
(๑) ใหเ้ ปน็ บำเหน็จสินจา้ งโดยแท้
(๒) ให้สง่ิ ทม่ี คี า่ ภาระตดิ พัน
(๓) ใหโ้ ดยหนา้ ท่ีธรรมจรรยา
(๔) ใหใ้ นการสมรส

มาตรา ๕๓๖ การใหอ้ นั จะให้เปน็ ผลตอ่ เมอ่ื ผใู้ ห้ตายนนั้ ทา่ นใหบ้ ังคบั ดว้ ยบทกฎหมาย
วา่ ดว้ ยมรดกและพินยั กรรม

ลกั ษณะ ๔
เช่าทรัพย์

หมวด ๑
บทเบด็ เสรจ็ ทว่ั ไป

มาตรา ๕๓๗ อนั วา่ เชา่ ทรัพยส์ นิ นน้ั คือสญั ญาซง่ึ บคุ คลคนหนงึ่ เรยี กว่า ผใู้ หเ้ ชา่ ตกลง
ให้บคุ คลอกี คนหนงึ่ เรียกว่า ผ้เู ชา่ ไดใ้ ชห้ รอื ได้รบั ประโยชนใ์ นทรพั ยส์ ินอยา่ งใดอยา่ งหนึ่ง
ช่ัวระยะเวลาอนั มจี ำกดั และผู้เชา่ ตกลงจะใหค้ ่าเชา่ เพอ่ื การนั้น

มาตรา ๕๓๘ เช่าอสงั หาริมทรัพย์นนั้ ถา้ มไิ ดม้ หี ลกั ฐานเป็นหนงั สืออยา่ งหนึง่ อย่างใดลง
ลายมือช่อื ฝา่ ยทต่ี ้องรบั ผิดเปน็ สำคัญ ท่านวา่ จะฟ้องรอ้ งใหบ้ ังคับคดหี าไดไ้ ม่ ถา้ เชา่ มี
กำหนดกวา่ สามปีข้นึ ไป หรือกำหนดตลอดอายขุ องผู้เชา่ หรือผใู้ หเ้ ชา่ ไซร้ หากมิไดท้ ำเปน็
หนงั สือและจดทะเบยี นตอ่ พนกั งานเจา้ หน้าท่ี ทา่ นวา่ การเช่านน้ั จะฟ้องรอ้ งให้บังคับคดีได้
แตเ่ พียงสามปี

มาตรา ๕๓๙ คา่ ฤชาธรรมเนียมทำสญั ญาเช่านนั้ คู่สัญญาพงึ ออกใชเ้ สมอกนั ทง้ั สองฝ่าย

มาตรา ๕๔๐ อันอสงั หาริมทรพั ย์ ทา่ นหา้ มมใิ หเ้ ช่ากนั เปน็ กำหนดเวลาเกนิ กวา่ สามสิบปี
ถา้ ได้ทำสญั ญากนั ไวเ้ ปน็ กำหนดเวลานานกวา่ นน้ั ทา่ นก็ใหล้ ดลงมาเปน็ สามสิบปี
อนงึ่ กำหนดเวลาเชา่ ดงั กล่าวมานี้ เมือ่ สน้ิ ลงแลว้ จะตอ่ สัญญาอกี กไ็ ด้ แต่ตอ้ งอยา่ ใหเ้ กนิ
สามสิบปนี บั แต่วนั ต่อสญั ญา

มาตรา ๕๔๑ สัญญาเช่านน้ั จะทำกันเป็นกำหนดว่าตลอดอายขุ องผใู้ ห้เช่าหรือของผู้เชา่ ก็
ใหท้ ำได้

มาตรา ๕๔๒ บคุ คลหลายคนเรยี กเอาสงั หาริมทรพั ย์อันเดยี วกนั อาศยั มูลสัญญาเชา่ ตา่ งราย
ท่านวา่ ทรัพยต์ กไปอยใู่ นครอบครองผเู้ ชา่ คนใดก่อนดว้ ยสญั ญาเชา่ ทรัพยน์ ั้น คนนน้ั มี
สิทธยิ ่งิ กวา่ คนอ่นื ๆ

มาตรา ๕๔๓ บุคคลหลายคนเรยี กร้องเอาอสงั หาริมทรพั ย์อนั เดียวกันอาศัยมลู สัญญาเชา่
ต่างราย ทา่ นใหว้ นิ ิจฉยั ดังตอ่ ไปน้ี
(๑) ถา้ การเชา่ นนั้ เป็นประเภทซงึ่ มิไดบ้ ังคบั ไวโ้ ดยกฎหมายวา่ ต้องจดทะเบยี น ทา่ นใหถ้ อื
ว่าผ้เู ชา่ ซงึ่ ได้ทรพั ยส์ ินไปไวใ้ นครอบครองกอ่ นด้วยสัญญาเชา่ ของตนนน้ั มีสิทธยิ ิง่ กวา่ คนอื่น
ๆ
(๒) ถา้ การเช่าทกุ ๆ รายเป็นประเภทซงึ่ บงั คบั ไวโ้ ดยกฎหมายวา่ ต้องจดทะเบยี น ท่านให้
ถอื ว่าผูเ้ ชา่ ซง่ึ ได้จดทะเบียนการเชา่ ของตนกอ่ นนนั้ มสี ทิ ธิยง่ิ กวา่ คนอนื่ ๆ
(๓) ถ้าการเชา่ มที ง้ั ประเภทซง่ึ ตอ้ งจดทะเบยี นและประเภทซ่งึ ไมต่ อ้ งจดทะเบยี นตาม
กฎหมายยนั กนั อยไู่ ซร้ ท่านวา่ ผู้เชา่ คนทไี่ ดจ้ ดทะเบยี นการเชา่ ของตนนน้ั มีสิทธยิ ิง่ กวา่ เวน้
แตผ่ เู้ ชา่ คนอน่ื จะไดท้ รพั ยส์ ินน้ันไปไวใ้ นครอบครองดว้ ยการเช่าของตนเสียก่อนวนั จด
ทะเบียนนน้ั แล้ว

มาตรา ๕๔๔ ทรัพยส์ นิ ซึ่งเชา่ นน้ั ผูเ้ ช่าจะใหเ้ ชา่ ช่วงหรอื โอนสิทธขิ องตนอันมใี นทรัพย์สนิ
น้นั ไม่วา่ ทง้ั หมดหรอื แตบ่ างสว่ นใหแ้ ก่บุคคลภายนอก ท่านวา่ หาอาจทำไดไ้ ม่ เวน้ แตจ่ ะได้
ตกลงกันไว้เปน็ อยา่ งอน่ื ในสัญญาเช่า
ถา้ ผเู้ ชา่ ประพฤติฝา่ ฝนื บทบญั ญตั ิอนั นี้ ผ้ใู ห้เช่าจะบอกเลกิ สญั ญาเสยี ก็ได้

มาตรา ๕๔๕ ถา้ ผูเ้ ชา่ เอาทรัพย์สินซ่งึ ตนเชา่ ไปใหผ้ ูอ้ น่ื เชา่ ชว่ งอกี ทอดหน่ึงโดยชอบทา่ นวา่
ผูเ้ ช่าชว่ งยอ่ มตอ้ งรับผดิ ตอ่ ผ้ใู ห้เชา่ เดิมโดยตรง ในกรณีเชน่ ว่านีห้ ากผเู้ ชา่ ชว่ งจะไดใ้ ชค้ ่า
เช่าให้แก่ผเู้ ช่าไปกอ่ น ทา่ นวา่ ผู้เชา่ ชว่ งหาอาจจะยกข้นึ เปน็ ข้อต่อสผู้ ้ใู ห้เชา่ ไดไ้ ม่
อนงึ่ บทบัญญัตอิ นั นไ้ี ม่หา้ มการทผ่ี ใู้ หเ้ ชา่ จะใช้สทิ ธิของตนตอ่ ผเู้ ชา่

หมวด ๒
หนา้ ทีแ่ ละความรบั ผิดของผใู้ หเ้ ชา่

มาตรา ๕๔๖ ผู้ใหเ้ ชา่ จำตอ้ งสง่ มอบทรพั ย์สนิ ซงึ่ ใหเ้ ชา่ นน้ั ในสภาพอนั ซอ่ มแซมดีแล้ว

มาตรา ๕๔๗ ผู้เชา่ ตอ้ งเสียค่าใช้จา่ ยไปโดยความจำเปน็ และสมควรเพอ่ื รกั ษาทรพั ยส์ ินซงึ่
เช่านนั้ เทา่ ใด ผ้ใู ห้เชา่ จำตอ้ งชดใชใ้ ห้แก่ผเู้ ชา่ เว้นแต่คา่ ใช้จา่ ยเพอ่ื บำรงุ รกั ษาตามปกติ
และเพ่ือซอ่ มแซมเพียงเล็กน้อย

มาตรา ๕๔๘ ถ้าผใู้ หเ้ ชา่ สง่ มอบทรพั ยส์ ินซงึ่ เช่านนั้ โดยสภาพไมเ่ หมาะแกก่ ารทจี่ ะใช้เพอื่
ประโยชน์ท่เี ชา่ มา ผเู้ ชา่ จะบอกเลกิ สญั ญาเสียกไ็ ด้

มาตรา ๕๔๙ การส่งมอบทรัพย์สินซงึ่ เชา่ กด็ ี ความรับผดิ ของผใู้ ห้เชา่ ในกรณีชำรดุ
บกพรอ่ งและรอนสิทธิกด็ ี ผลแหง่ ข้อสญั ญาวา่ จะไม่ตอ้ งรบั ผดิ ก็ดี เหล่านี้ ทา่ นใหบ้ งั คบั
ดว้ ยบทบญั ญตั ทิ งั้ หลายแห่งประมวลกฎหมายนี้วา่ ด้วยการซอื้ ขายอนุโลมความตามควร

มาตรา ๕๕๐ ผใู้ หเ้ ชา่ ยอ่ มตอ้ งรับผดิ ในความชำรดุ บกพร่องอนั เกดิ ขน้ึ ในระหวา่ งเวลาเชา่
และผูใ้ ห้เช่าตอ้ งจดั การซ่อมแซมทกุ อยา่ งบรรดาซ่ึงเปน็ การจำเปน็ ขน้ึ เวน้ แตก่ ารซอ่ มแซม
ชนิดซง่ึ มีกฎหมายหรอื จารีตประเพณวี า่ ผู้เชา่ จะพึงต้องทำเอง

มาตรา ๕๕๑ ถ้าความชำรุดบกพร่องแหง่ ทรัพยส์ นิ ท่ีเชา่ นน้ั ไม่เปน็ เหตุถึงแกผ่ เู้ ชา่ จะตอ้ ง
ปราศจากการใชแ้ ละประโยชน์ และผูใ้ หเ้ ชา่ ยงั แกไ้ ขได้ไซร้ ผู้เชา่ ต้องบอกกลา่ วแก่ผใู้ ห้เชา่
ใหจ้ ดั การแกไ้ ขความชำรุดบกพร่องนั้นกอ่ น ถา้ และผใู้ ห้เชา่ ไม่จดั ทำให้คนื ดภี ายในเวลา
อนั สมควร ผเู้ ชา่ จะบอกเลิกสญั ญาเสยี กไ็ ด้ หากว่าความชำรุดบกพร่องนัน้ ร้ายแรงถึงสมควร
จะทำเชน่ น้ัน

หมวด ๓
หนา้ ทีแ่ ละความรับผิดของผู้เชา่

มาตรา ๕๕๒ อนั ผู้เชา่ จะใช้ทรพั ย์สนิ ทเ่ี ชา่ เพ่ือการอยา่ งอืน่ นอกจากทใี่ ช้กนั ตามประเพณี
นิยมปกติ หรอื การดงั กำหนดไวใ้ นสัญญานั้น ทา่ นวา่ หาอาจจะทำไดไ้ ม่

มาตรา ๕๕๓ ผู้เช่าจำตอ้ งสงวนทรัพยส์ นิ ท่ีเช่าน้นั เสมอกับทว่ี ญิ ญชู นจะพึงสงวนทรพั ยส์ ิน
ของตนเอง และตอ้ งบำรงุ รักษาท้ังทำการซ่อมแซมเล็กนอ้ ยดว้ ย

มาตรา ๕๕๔ ถา้ ผเู้ ชา่ กระทำการฝ่าฝนื บทบญั ญตั ใิ นมาตรา ๕๕๒ มาตรา ๕๕๓ หรอื ฝา่ ฝนื
ข้อสัญญา ผใู้ หเ้ ชา่ จะบอกกลา่ วให้ผเู้ ชา่ ปฏบิ ตั ใิ หถ้ กู ตอ้ งตามบทกฎหมายหรอื ขอ้ สญั ญา
นนั้ ๆ กไ็ ด้ ถา้ และผ้เู ชา่ ละเลยเสียไม่ปฏิบตั ิตาม ทา่ นว่าผใู้ ห้เชา่ จะบอกเลกิ สญั ญาเสียกไ็ ด้

มาตรา ๕๕๕ ผู้เชา่ จำตอ้ งยอมใหผ้ ใู้ ห้เชา่ หรอื ตวั แทนของผู้ให้เชา่ เขา้ ตรวจดทู รัพยส์ นิ ที่
เชา่ เปน็ คร้งั คราว ในเวลาและระยะอันสมควร

มาตรา ๕๕๖ ถ้าในระหว่างเวลาเชา่ มีเหตจุ ะตอ้ งซอ่ มแซมทรัพยส์ นิ ซงึ่ เช่านน้ั เปน็ การเรง่
รอ้ น และผใู้ หเ้ ชา่ ประสงคจ์ ะทำการอันจำเปน็ เพอื่ ที่จะซอ่ มแซมเชน่ วา่ นัน้ ไซร้ ทา่ นวา่ ผ้เู ชา่
จะไม่ยอมให้ทำนน้ั ไมไ่ ด้ แม้ถงึ วา่ การนน้ั จะเป็นความไมส่ ะดวกแกต่ น ถา้ การซอ่ มแซมเป็น
สภาพซ่ึงต้องกนิ เวลานานเกินสมควร จนเปน็ เหตุใหท้ รพั ย์สนิ นน้ั ไม่เหมาะแก่การทีจ่ ะใช้
เพื่อประโยชนท์ ่ีเชา่ มา ผ้เู ช่าจะบอกเลกิ สัญญาเสียก็ได้

มาตรา ๕๕๗ ในกรณอี ยา่ งใด ๆ ดงั จะกลา่ วตอ่ ไปน้ี คอื
(๑) ถา้ ทรพั ยส์ นิ ทเี่ ช่านนั้ ชำรุดควรทผี่ ใู้ หเ้ ช่าจะต้องซอ่ มแซมก็ดี
(๒) ถา้ จะตอ้ งจัดการอยา่ งหนึง่ อย่างใดเพื่อปดั ปอ้ งภยนั ตรายแก่ทรพั ย์สินนน้ั ก็ดี
(๓) ถ้าบคุ คลภายนอกรุกลา้ เข้ามาในทรัพยส์ ินทีเ่ ชา่ หรอื เรยี กอา้ งสทิ ธิอย่างใดอยา่ งหนงึ่
เหนอื ทรัพย์สินนัน้ ก็ดี
ในเหตุดงั กลา่ วนนั้ ใหผ้ เู้ ชา่ แจง้ เหตแุ กผ่ ใู้ หเ้ ชา่ โดยพลัน เวน้ แต่ผใู้ หเ้ ชา่ จะไดท้ ราบเหตุ
น้นั อย่กู ่อนแลว้
ถ้าผเู้ ชา่ ละเลยเสยี ไมป่ ฏบิ ตั ติ ามบทบญั ญตั นิ ีไ้ ซร้ ทา่ นวา่ ผู้เชา่ จะต้องรับผิดตอ่ ผ้ใู ห้เช่าใน
เมื่อผู้ให้เชา่ ต้องเสียหายอยา่ งใด ๆ เพราะความละเลยชกั ชา้ ของผเู้ ชา่ นน้ั

มาตรา ๕๕๘ อนั ทรัพยส์ นิ ทเ่ี ช่าน้ัน ถ้ามิได้รบั อนญุ าตของผู้ให้เช่าก่อน ผูเ้ ช่าจะทำการ
ดัดแปลงหรอื ตอ่ เติมอยา่ งหน่งึ อย่างใดหาไดไ้ ม่ ถ้าและผู้เช่าทำไปโดยมไิ ด้รบั อนญุ าตของ
ผู้ให้เชา่ เชน่ นนั้ ไซร้ เมื่อผูใ้ หเ้ ช่าเรยี กรอ้ ง ผู้เชา่ จะตอ้ งทำให้ทรัพย์สนิ นัน้ กลบั คืนคงสภาพ
เดมิ ทัง้ จะตอ้ งรบั ผิดตอ่ ผู้ให้เชา่ ในความสญู หายหรือบุบสลายอย่างใด ๆ อนั เกิดแตก่ าร
ดัดแปลงตอ่ เติมนนั้ ดว้ ย

มาตรา ๕๕๙ ถ้าไม่มกี ำหนดโดยสัญญาหรือโดยจารีตประเพณวี ่าจะพึงชำระค่าเช่า ณ เวลา
ใด ทา่ นใหช้ ำระเมอ่ื สน้ิ ระยะเวลาอนั ไดต้ กลงกำหนดกันไวท้ ุกคราวไป กล่าวคอื วา่ ถา้ เช่ากนั
เป็นรายปกี ็พึงชำระค่าเชา่ เมื่อสิ้นปี ถา้ เชา่ กนั เปน็ รายเดอื นกพ็ งึ ชำระคา่ เช่าเมื่อสนิ้ เดอื น

มาตรา ๕๖๐ ถา้ ผ้เู ชา่ ไมช่ ำระคา่ เชา่ ผใู้ ห้เช่าจะบอกเลกิ สญั ญาเสียกไ็ ด้
แตถ่ า้ คา่ เชา่ นนั้ จะพงึ สง่ เปน็ รายเดอื น หรือส่งเป็นระยะเวลายาวกวา่ รายเดอื นขน้ึ ไป ผ้ใู ห้เชา่
ตอ้ งบอกกลา่ วแก่ผเู้ ชา่ กอ่ นว่าใหช้ ำระคา่ เชา่ ภายในเวลาใด ซ่งึ พงึ กำหนดอยา่ ใหน้ อ้ ยกวา่
สิบหา้ วนั

มาตรา ๕๖๑ ถา้ มิไดท้ ำหนงั สือลงลายมอื ชื่อของคสู่ ญั ญาแสดงไวต้ อ่ กนั วา่ ทรัพยส์ ินทใ่ี หเ้ ชา่
มสี ภาพเป็นอยอู่ ยา่ งไร ท่านใหส้ นั นิษฐานไว้กอ่ นว่าผู้เชา่ ได้รบั ทรพั ยส์ นิ ทีเ่ ชา่ นน้ั ไปโดย
สภาพอันซอ่ มแซมดีแลว้ และเมอื่ สัญญาไดเ้ ลิกหรอื ระงบั ลง ผเู้ ชา่ กต็ ้องสง่ คนื ทรพั ยส์ นิ ใน
สภาพเช่นนั้น เวน้ แตจ่ ะพิสูจน์ไดว้ า่ ทรพั ยส์ นิ นน้ั มิได้ซอ่ มแซมไวด้ ใี นขณะทส่ี ง่ มอบ

มาตรา ๕๖๒ ผ้เู ช่าจะตอ้ งรับผดิ ในความสญู หายหรอื บุบสลายอยา่ งใด ๆ อันเกดิ ขนึ้ แก่
ทรพั ยส์ นิ ทเี่ ชา่ เพราะความผดิ ของผู้เชา่ เอง หรอื ของบคุ คลซง่ึ อย่กู ับผเู้ ชา่ หรือของผู้เชา่ ชว่ ง
แต่ผเู้ ชา่ ไมต่ ้องรบั ผดิ ในความสญู หายหรอื บุบสลายอนั เกดิ แต่การใชท้ รัพย์สินนน้ั โดยชอบ

มาตรา ๕๖๓ คดอี ันผูใ้ หเ้ ช่าจะฟอ้ งผ้เู ชา่ เก่ียวแก่สัญญาเชา่ นน้ั ทา่ นหา้ มมใิ หฟ้ ้องเม่ือพ้น
กำหนดหกเดือนนับแตว่ นั สง่ คนื ทรัพยส์ นิ ที่เช่า

หมวด ๔
ความระงับแหง่ สญั ญาเชา่

มาตรา ๕๖๔ อนั สัญญาเช่านนั้ ท่านวา่ ยอ่ มระงบั ไปเมอื่ สนิ้ กำหนดเวลาทีไ่ ดต้ กลงกนั ไว้ มิ
พักตอ้ งบอกกลา่ วก่อน

มาตรา ๕๖๕ การเชา่ ถอื สวนนนั้ ท่านใหส้ นั นษิ ฐานไว้กอ่ นว่าเชา่ กนั ปหี นง่ึ
การเชา่ นากใ็ หส้ ันนษิ ฐานไวก้ ่อนวา่ เชา่ กันตลอดฤดทู ำนาปีหนง่ึ

มาตรา ๕๖๖ ถา้ กำหนดเวลาเชา่ ไม่ปรากฏในความทตี่ กลงกนั หรือไมพ่ ึงสนั นษิ ฐานไดไ้ ซร้
ท่านวา่ คสู่ ัญญาฝา่ ยใดจะบอกเลกิ สัญญาเช่าในขณะเมื่อสุดระยะเวลาอนั เปน็ กำหนดชำระ
ค่าเชา่ ก็ไดท้ กุ ระยะ แตต่ ้องบอกกลา่ วแกอ่ ีกฝา่ ยหนึ่งให้รูต้ ัวกอ่ นช่ัวกำหนดเวลาชำระค่าเชา่
ระยะหน่งึ เป็นอยา่ งนอ้ ยแตไ่ ม่จำตอ้ งบอกกล่าวลว่ งหนา้ กวา่ สองเดอื น

มาตรา ๕๖๗ ถ้าทรพั ยส์ นิ ซ่ึงให้เชา่ สูญหายไปทัง้ หมดไซร้ ทา่ นวา่ สัญญาเชา่ กย็ อ่ มระงบั
ไปดว้ ย

มาตรา ๕๖๘ ถา้ ทรัพยส์ นิ ซ่ึงใหเ้ ช่าสูญหายไปแตเ่ พยี งบางส่วนและมไิ ด้เป็นเพราะความผดิ
ของผู้เชา่ ทา่ นวา่ ผเู้ ชา่ จะเรยี กให้ลดค่าเชา่ ลงตามสว่ นท่ีสญู หายกไ็ ด้
ในกรณีเชน่ น้ี ถ้าผู้เช่าไม่สามารถใช้สอยทรัพยส์ ินส่วนทย่ี งั คงเหลอื อยู่นน้ั สำเรจ็ ประโยชน์
ไดด้ ังทไี่ ดม้ ุ่งหมายเขา้ ทำสัญญาเชา่ ไซร้ ทา่ นวา่ ผ้เู ชา่ จะบอกเลกิ สัญญาเสยี ก็ได้

มาตรา ๕๖๙ อันสญั ญาเชา่ อสังหาริมทรพั ย์นน้ั ย่อมไมร่ ะงบั ไปเพราะเหตุโอนกรรมสทิ ธิ์
ทรพั ยส์ ินซ่ึงให้เชา่
ผู้รับโอนยอ่ มรบั ไปทง้ั สทิ ธิและหนา้ ท่ีของผโู้ อนซงึ่ มตี อ่ ผู้เช่านน้ั ด้วย

มาตรา ๕๗๐ ในเมอ่ื สน้ิ กำหนดเวลาเช่าซ่งึ ไดต้ กลงกันไวน้ นั้ ถา้ ผเู้ ชา่ ยงั คงครองทรัพย์สนิ อยู่
และผู้ให้เช่ารู้ความนนั้ แลว้ ไม่ทกั ทว้ งไซร้ ทา่ นใหถ้ อื ว่าคู่สญั ญาเป็นอันไดท้ ำสญั ญาใหม่
ตอ่ ไปไม่มกี ำหนดเวลา

มาตรา ๕๗๑ ถา้ สัญญาเช่าท่ีนาไดเ้ ลกิ หรือระงบั ลง เม่ือผู้เชา่ ได้เพาะปลกู ขา้ วลงแลว้ ไซร้
ทา่ นวา่ ผู้เชา่ ยอ่ มมีสทิ ธทิ จ่ี ะครองนานน้ั ต่อไปจนกวา่ จะเสรจ็ การเกย่ี วเก็บ แตต่ ้องเสยี คา่ เชา่

ลักษณะ ๕
เช่าซอื้

มาตรา ๕๗๒ อันว่าเช่าซื้อน้ัน คือสญั ญาซ่ึงเจ้าของเอาทรัพย์สนิ ออกใหเ้ ชา่ และใหค้ ำมั่น
วา่ จะขายทรัพย์สนิ นนั้ หรอื ว่าจะใหท้ รัพยส์ ินน้ันตกเป็นสทิ ธแิ ก่ผเู้ ชา่ โดยเง่ือนไขทผ่ี เู้ ชา่ ได้
ใชเ้ งนิ เปน็ จำนวนเทา่ นนั้ เท่านี้คราว
สญั ญาเช่าซื้อนนั้ ถ้าไมท่ ำเปน็ หนงั สอื ทา่ นวา่ เปน็ โมฆะ

มาตรา ๕๗๓ ผู้เช่าจะบอกเลิกสญั ญาในเวลาใดเวลาหนง่ึ กไ็ ด้ดว้ ยสง่ มอบทรพั ยส์ นิ กลับคนื
ใหแ้ ก่เจ้าของโดยเสยี คา่ ใชจ้ า่ ยของตนเอง

มาตรา ๕๗๔ ในกรณผี ิดนัดไมใ่ ชเ้ งินสองคราวตดิ ๆ กนั หรอื กระทำผดิ สัญญาในขอ้ ที่
เปน็ ส่วนสำคญั เจ้าของทรัพย์สนิ จะบอกเลกิ สัญญาเสยี ก็ได้ ถา้ เชน่ นน้ั บรรดาเงนิ ที่ไดใ้ ชม้ า
แลว้ แต่กอ่ น ให้รบิ เปน็ ของเจา้ ของทรพั ยส์ นิ และเจา้ ของทรพั ยส์ นิ ชอบท่จี ะกลบั เขา้ ครอง
ทรพั ย์สินนนั้ ไดด้ ว้ ย
อนงึ่ ในกรณกี ระทำผิดสัญญาเพราะผดิ นัดไมใ่ ช้เงนิ ซง่ึ เปน็ คราวทีส่ ุดนนั้ ทา่ นวา่ เจ้าของ
ทรพั ย์สนิ ชอบท่จี ะรบิ บรรดาเงนิ ทไ่ี ด้ใช้มาแลว้ แตก่ อ่ นและกลับเข้าครองทรัพย์สนิ ไดต้ อ่ เมอ่ื
ระยะเวลาใชเ้ งนิ ได้พ้นกำหนดไปอกี งวดหนง่ึ

ลักษณะ ๖
จ้างแรงงาน

มาตรา ๕๗๕ อนั วา่ จา้ งแรงงานนนั้ คอื สัญญาซ่งึ บคุ คลคนหน่ึง เรยี กว่าลูกจา้ ง ตกลงจะ
ทำงานให้แกบ่ คุ คลอกี คนหน่ึง เรียกวา่ นายจา้ ง และนายจา้ งตกลงจะให้สนิ จ้างตลอดเวลาท่ี
ทำงานให้

มาตรา ๕๗๖ ถ้าตามพฤตกิ ารณ์ไมอ่ าจจะคาดหมายไดว้ า่ งานนน้ั จะพึงทำให้เปลา่ ไซร้
ท่านยอ่ มถอื เอาโดยปริยายวา่ มีคำม่นั จะให้สนิ จา้ ง

มาตรา ๕๗๗ นายจา้ งจะโอนสิทธขิ องตนให้แกบ่ ุคคลภายนอกกไ็ ดเ้ มอื่ ลกู จ้างยนิ ยอมพร้อม
ใจด้วย
ลูกจา้ งจะให้บคุ คลภายนอกทำงานแทนตนกไ็ ดเ้ มอ่ื นายจา้ งยนิ ยอมพร้อมใจดว้ ย
ถา้ คสู่ ัญญาฝา่ ยใดทำการฝา่ ฝนื บทบญั ญตั นิ ้ี คู่สญั ญาอีกฝา่ ยหนงึ่ จะบอกเลิกสัญญาเสียก็
ได้

มาตรา ๕๗๘ ถ้าลูกจ้างรบั รองโดยแสดงออกชดั หรือโดยปริยายวา่ ตนเป็นผู้มีฝีมอื พิเศษ
หากมาปรากฏวา่ ไรฝ้ ีมอื เช่นนน้ั ไซร้ ท่านวา่ นายจา้ งชอบทจ่ี ะบอกเลกิ สญั ญาเสยี ได้

มาตรา ๕๗๙ การท่ีลกู จา้ งขาดงานไปโดยเหตอุ ันสมควรและช่วั ระยะเวลาน้อยพอสมควรนน้ั
ท่านวา่ ไม่ทำใหน้ ายจา้ งมสี ิทธิบอกเลกิ สญั ญาได้

มาตรา ๕๘๐ ถา้ ไม่มกี ำหนดโดยสญั ญาหรือจารตี ประเพณวี า่ จะพงึ จา่ ยสินจ้างเม่อื ไร ทา่ น
วา่ พงึ จ่ายเมอื่ งานไดท้ ำแลว้ เสรจ็ ถา้ การจ่ายสนิ จ้างนัน้ ไดก้ ำหนดกันไว้เป็นระยะเวลาก็ให้พงึ
จา่ ยเมอื่ สดุ ระยะเวลาเชน่ นนั้ ทุกคราวไป

มาตรา ๕๘๑ ถา้ ระยะเวลาทไี่ ดต้ กลงวา่ จา้ งกนั นน้ั สดุ สน้ิ ลงแลว้ ลกู จา้ งยังคงทำงานอยตู่ อ่ ไป
อกี และนายจา้ งร้ดู งั นนั้ ก็ไม่ทักทว้ งไซร้ ทา่ นให้สันนษิ ฐานไวก้ อ่ นวา่ คสู่ ญั ญาเปน็ อนั ได้ทำ

สัญญาจา้ งกันใหมโ่ ดยความอย่างเดยี วกันกับสัญญาเดมิ แตค่ ่สู ัญญาฝา่ ยใดฝา่ ยหนึง่
อาจจะเลกิ สัญญาเสยี ไดด้ ว้ ยการบอกกลา่ วตามความในมาตราต่อไปน้ี

มาตรา ๕๘๒ ถ้าค่สู ัญญาไมไ่ ด้กำหนดลงไวใ้ นสญั ญาวา่ จะจา้ งกนั นานเท่าไร ทา่ นวา่ ฝา่ ย
ใดฝ่ายหนง่ึ จะเลกิ สญั ญาด้วยการบอกกลา่ วล่วงหนา้ ในเมอ่ื ถึงหรอื กอ่ นจะถึงกำหนดจา่ ย
สนิ จา้ งคราวใดคราวหนงึ่ เพือ่ ให้เป็นผลเลกิ สญั ญากนั เม่ือถงึ กำหนดจา่ ยสินจา้ งคราวถดั ไป
ขา้ งหน้ากอ็ าจทำได้ แตไ่ ม่จำตอ้ งบอกกลา่ วลว่ งหนา้ กวา่ สามเดอื น
อนงึ่ ในเมอื่ บอกกล่าวดงั วา่ นี้ นายจา้ งจะจา่ ยสินจา้ งแก่ลูกจ้างเสยี ให้ครบจำนวนทจี่ ะตอ้ ง
จา่ ยจนถงึ เวลาเลกิ สัญญาตามกำหนดทบี่ อกกล่าวนนั้ ทีเดยี ว แลว้ ปลอ่ ยลูกจา้ งจากงานเสีย
ในทนั ทกี อ็ าจทำได้

มาตรา ๕๘๓ ถา้ ลูกจา้ งจงใจขัดคำส่งั ของนายจา้ งอนั ชอบดว้ ยกฎหมายกด็ ี หรอื ละเลยไม่
นำพาตอ่ คำสัง่ เชน่ วา่ น้ันเป็นอาจิณก็ดี ละทงิ้ การงานไปเสียกด็ ี กระทำความผดิ อยา่ งร้ายแรง
กด็ ี หรอื ทำประการอนื่ อนั ไม่สมแกก่ ารปฏิบตั ิหน้าทขี่ องตนให้ลุลว่ งไปโดยถูกตอ้ งและสจุ ริต
ก็ดี ท่านวา่ นายจา้ งจะไลอ่ อกโดยมพิ ักต้องบอกกล่าวล่วงหนา้ หรอื ให้สนิ ไหมทดแทนกไ็ ด้

มาตรา ๕๘๔ ถา้ จา้ งแรงงานรายใดมสี าระสำคญั อยู่ทตี่ วั บุคคลผู้เปน็ นายจา้ ง ทา่ นว่าสญั ญา
จ้างเชน่ นัน้ ยอ่ มระงับไปดว้ ยมรณะแห่งนายจา้ ง

มาตรา ๕๘๕ เมื่อการจา้ งแรงงานสุดส้ินลงแลว้ ลูกจ้างชอบที่จะไดร้ บั ใบสำคญั แสดงวา่
ลูกจ้างนน้ั ไดท้ ำงานมานานเทา่ ไร่และงานท่ีทำนนั้ เป็นงานอยา่ งไร

มาตรา ๕๘๖ ถ้าลูกจา้ งเป็นผ้ซู ง่ึ นายจ้างไดจ้ า้ งเอามาแตต่ ่างถ่ินโดยนายจ้างออกเงนิ ค่า
เดินทางใหไ้ ซร้ เมือ่ การจ้างแรงงานสดุ สิ้นลง และถ้ามิได้กำหนดกันไว้เปน็ อยา่ งอืน่ ใน
สญั ญาแล้ว ท่านวา่ นายจา้ งจำต้องใช้เงนิ คา่ เดนิ ทางขากลับให้ แตจ่ ะต้องเป็นดงั ตอ่ ไปนี้
คือ
(๑) สญั ญามไิ ดเ้ ลกิ หรือระงบั เพราะการกระทำหรอื ความผิดของลูกจา้ ง และ
(๒) ลกู จา้ งกลับไปยงั ถนิ่ ท่ีไดจ้ ้างเอามาภายในเวลาอนั สมควร

ลักษณะ ๗
จ้างทำของ

มาตรา ๕๘๗ อันวา่ จา้ งทำของนั้น คือสญั ญาซงึ่ บคุ คลคนหนงึ่ เรียกวา่ ผูร้ ับจ้าง ตกลงจะทำ
การงานสง่ิ ใดสิ่งหนึง่ จนสำเร็จใหแ้ กบ่ ุคคลอีกคนหนง่ึ เรียกวา่ ผวู้ า่ จ้าง และผู้ว่าจา้ งตกลงจะ
ให้สินจา้ งเพื่อผลสำเรจ็ แหง่ การที่ทำนน้ั

มาตรา ๕๘๘ เครอื่ งมอื ตา่ ง ๆ สำหรบั ใชท้ ำการงานให้สำเรจ็ นัน้ ผรู้ บั จา้ งเปน็ ผูจ้ ดั หา

มาตรา ๕๘๙ ถ้าสมั ภาระสำหรบั ทำการงานทีก่ ล่าวน้นั ผรู้ ับจ้างเป็นผจู้ ัดหา ทา่ นวา่ ตอ้ ง
จดั หาชนิดทด่ี ี

มาตรา ๕๙๐ ถ้าสัมภาระนน้ั ผูว้ า่ จ้างเป็นผจู้ ัดหามาส่ง ทา่ นให้ผ้รู ับจ้างใชส้ มั ภาระด้วย
ความระมดั ระวงั และประหยดั อย่าให้เปลอื งเสยี เปล่า เมอ่ื ทำการงานสำเร็จแล้ว มสี มั ภาระ
เหลืออย่กู ใ็ หค้ นื แก่ผวู้ า่ จ้าง

มาตรา ๕๙๑ ถา้ ความชำรดุ บกพร่องหรอื ความชกั ชา้ ในการทที่ ำน้นั เกดิ ข้นึ เพราะสภาพแหง่
สมั ภาระซึ่งผ้วู า่ จ้างส่งใหก้ ด็ ี เพราะคำสง่ั ของผวู้ า่ จา้ งกด็ ี ทา่ นว่าผู้รับจา้ งไมต่ อ้ งรบั ผดิ เวน้
แตจ่ ะไดร้ ู้อยแู่ ล้ววา่ สมั ภาระนัน้ ไม่เหมาะหรอื ว่าคำสงั่ นนั้ ไม่ถูกต้องและมไิ ด้บอกกล่าว
ตักเตอื น

มาตรา ๕๙๒ ผูร้ บั จา้ งจำตอ้ งยอมใหผ้ ู้วา่ จา้ งหรอื ตัวแทนของผู้วา่ จา้ งตรวจตราการงานได้
ตลอดเวลาทท่ี ำอยนู่ นั้

มาตรา ๕๙๓ ถ้าผู้รบั จา้ งไมเ่ รมิ่ ทำการในเวลาอันควร หรือทำการชักชา้ ฝา่ ฝนื ขอ้ กำหนด
แหง่ สญั ญาก็ดี หรือทำการชักชา้ โดยปราศจากความผิดของผู้วา่ จา้ ง จนอาจคาดหมาย
ล่วงหนา้ ไดว้ า่ การนน้ั จะไมส่ ำเร็จภายในกำหนดเวลาทไี่ ดต้ กลงกันไว้ก็ดี ผู้ว่าจา้ งชอบที่จะเลกิ
สญั ญาเสยี ได้ มิพักต้องรอคอยใหถ้ ึงเวลากำหนดส่งมอบของนนั้ เลย

มาตรา ๕๙๔ ถ้าในระหวา่ งเวลาท่ที ำการอยนู่ น้ั เปน็ วิสัยจะคาดหมายลว่ งหนา้ ไดแ้ นน่ อนวา่
การทท่ี ำนน้ั จะสำเรจ็ อยา่ งบกพรอ่ งหรือจะเปน็ ไปในทางอนั ฝ่าฝืนขอ้ สญั ญาเพราะความผดิ
ของผู้รบั จ้างไซร้ ผ้วู า่ จา้ งจะบอกกล่าวใหผ้ ูร้ ับจา้ งแก้ไขสงิ่ ทบ่ี กพรอ่ งใหค้ นื ดี หรอื ทำการให้
เป็นไปตามสญั ญาภายในเวลาอนั สมควรซงึ่ กำหนดใหใ้ นคำบอกกลา่ วนนั้ กไ็ ด้ ถ้าและ
คลาดกำหนดนนั้ ไป ทา่ นวา่ ผวู้ ่าจา้ งชอบทจี่ ะเอาการนั้นใหบ้ คุ คลภายนอกซ่อมแซมหรือทำ
ตอ่ ไปได้ ซึ่งผู้รับจา้ งจะต้องเสี่ยงความเสยี หายและออกคา่ ใชจ้ ่ายทัง้ สน้ิ

มาตรา ๕๙๕ ถ้าผูร้ บั จา้ งเป็นผจู้ ัดหาสัมภาระไซร้ ความรับผดิ ของผ้รู บั จ้างในการบกพร่อง
น้ัน ทา่ นใหบ้ ังคับดว้ ยบทแหง่ ประมวลกฎหมายน้ี ลกั ษณะซ้อื ขาย

มาตรา ๕๙๖ ถา้ ผ้รู ับจา้ งสง่ มอบการทีท่ ำไม่ทนั เวลาท่ีไดก้ ำหนดไวใ้ นสัญญากด็ ี หรือถ้า
ไมไ่ ดก้ ำหนดเวลาไว้ในสญั ญาเม่ือลว่ งพน้ เวลาอันควรแก่เหตุกด็ ี ผวู้ า่ จา้ งชอบทจี่ ะลดสินจา้ ง
ลง หรอื ถ้าสาระสำคัญแห่งสญั ญาอยทู่ เี่ วลา กช็ อบทีจ่ ะเลกิ สัญญาได้

มาตรา ๕๙๗ ถ้าผวู้ า่ จา้ งยอมรับมอบการท่ีทำนนั้ แลว้ โดยมไิ ด้อิดเออ้ื น ผู้รับจา้ งก็ไมต่ อ้ งรับ
ผิดเพอ่ื การท่สี ่งมอบเนนิ่ ชา้

มาตรา ๕๙๘ ถ้าผู้วา่ จ้างยอมรับมอบการทท่ี ำนนั้ แลว้ ทงั้ ชำรดุ บกพรอ่ งมไิ ดอ้ ิดเออื้ นโดย
แสดงออกชัดหรอื โดยปริยาย ผูร้ บั จา้ งกไ็ มต่ อ้ งรบั ผดิ เว้นแตค่ วามชำรุดบกพร่องนน้ั เป็นเชน่
จะไมพ่ ึงพบไดใ้ นขณะเมอ่ื รับมอบ หรือผู้รับจา้ งไดป้ ิดบังความนน้ั เสยี

มาตรา ๕๙๙ ในกรณที ่สี ่งมอบเนนิ่ ช้าไปกด็ ี หรอื สง่ มอบการทท่ี ำชำรุดบกพรอ่ งก็ดี ท่าน
วา่ ผู้วา่ จ้างชอบทจ่ี ะยึดหน่วงสนิ จา้ งไวไ้ ด้ เวน้ แตผ่ รู้ บั จา้ งจะให้ประกันตามสมควร

มาตรา ๖๐๐ ถ้ามไิ ด้กำหนดไวเ้ ปน็ อยา่ งอน่ื ในสัญญาไซร้ ทา่ นว่าผู้รบั จา้ งจะตอ้ งรับผดิ เพอื่
การท่ีทำชำรุดบกพร่องเพยี งแตท่ ี่ปรากฏขนึ้ ภายในปีหนงึ่ นบั แตว่ ันสง่ มอบ หรือทป่ี รากฏ
ข้ึนภายในห้าปี ถ้าการทีท่ ำน้ันเปน็ ส่ิงปลกู สรา้ งกบั พนื้ ดิน นอกจากเรอื นโรงทำดว้ ยเคร่ือง
ไม้
แต่ข้อจำกัดนท้ี า่ นมิใหใ้ ชบ้ งั คับเมอ่ื ปรากฏวา่ ผูร้ บั จ้างได้ปิดบงั ความชำรดุ บกพรอ่ งนน้ั

มาตรา ๖๐๑ ท่านห้ามมิใหฟ้ อ้ งผูร้ บั จา้ งเมื่อพ้นปีหนึ่งนบั แต่วนั การชำรุดบกพร่องได้
ปรากฏข้ึน

มาตรา ๖๐๒ อันสนิ จา้ งนนั้ พึงใชใ้ ห้เม่ือรบั มอบการท่ีทำ
ถ้าการที่ทำนน้ั มีกำหนดวา่ จะสง่ รบั กนั เปน็ สว่ น ๆ และไดร้ ะบุจำนวนสนิ จา้ งไว้เปน็ สว่ น ๆ
ไซร้ ทา่ นว่าพงึ ใช้สนิ จา้ งเพื่อการแตล่ ะส่วนในเวลารับเอาสว่ นนน้ั

มาตรา ๖๐๓ ถา้ ผรู้ ับจา้ งเปน็ ผู้จัดหาสมั ภาระ และการทจ่ี า้ งทำนั้นพงั ทลายหรือบบุ สลายลง
ก่อนได้สง่ มอบกนั ถกู ตอ้ งไซร้ ท่านว่าความวนิ าศอนั นั้นตกเปน็ พับแกผ่ รู้ บั จ้าง หากความ
วนิ าศน้ันมไิ ดเ้ ปน็ เพราะการกระทำของผวู้ า่ จ้าง
ในกรณีเชน่ ว่าน้ี สนิ จา้ งก็เป็นอนั ไมต่ อ้ งใช้

มาตรา ๖๐๔ ถ้าผวู้ ่าจ้างเปน็ ผจู้ ดั หาสัมภาระ และการท่ีจ้างทำนนั้ พงั ทลายหรือบบุ สลายลง
ก่อนไดส้ ง่ มอบกนั ถูกตอ้ งไซร้ ท่านว่าความวนิ าศนั้นตกเปน็ พบั แกผ่ วู้ า่ จา้ ง หากความวนิ าศ
น้นั มไิ ดเ้ ป็นเพราะการกระทำของผรู้ บั จา้ ง
ในกรณีเชน่ ว่าน้ี สนิ จา้ งก็เป็นอนั ไมต่ อ้ งใช้ เวน้ แตค่ วามวินาศนนั้ เปน็ เพราะการกระทำของ
ผู้วา่ จา้ ง

มาตรา ๖๐๕ ถา้ การทจ่ี ้างยงั ทำไมแ่ ลว้ เสร็จอยตู่ ราบใด ผู้วา่ จา้ งอาจบอกเลกิ สญั ญาได้ เมื่อ
เสยี ค่าสนิ ไหมทดแทนใหแ้ ก่ผูร้ บั จา้ งเพอื่ ความเสียหายอย่างใด ๆ อนั เกิดแต่การเลกิ
สัญญานนั้

มาตรา ๖๐๖ ถ้าสาระสำคญั แห่งสญั ญาอยทู่ ่ีความรคู้ วามสามารถของตวั ผรู้ ับจา้ งและผูร้ บั จ้าง
ตายกด็ ี หรอื ตกเปน็ ผไู้ ม่สามารถทำการท่ีรบั จา้ งนนั้ ตอ่ ไปไดด้ ้วยมใิ ชเ่ พราะความผิดของตน
ก็ดี ท่านวา่ สญั ญานน้ั ยอ่ มเปน็ อนั สิ้นลง
ถ้าและการส่วนทไี่ ดท้ ำขน้ึ แลว้ นน้ั เป็นประโยชนแ์ กผ่ ูว้ ่าจา้ งไซร้ ทา่ นวา่ ผ้วู า่ จ้างจำตอ้ งรับ
เอาไว้และใช้สนิ จา้ งตามสมควรแก่สว่ นนนั้ ๆ

มาตรา ๖๐๗ ผรู้ ับจ้างจะเอาการทีร่ บั จา้ งทั้งหมดหรือแบง่ การแต่บางส่วนไปให้ผูร้ บั จา้ งชว่ ง
ทำอีกทอดหนงึ่ กไ็ ด้ เวน้ แตส่ าระสำคญั แหง่ สญั ญานั้นจะอยทู่ ค่ี วามรคู้ วามสามารถของตวั ผู้
รับจา้ ง แตผ่ ู้รับจ้างคงตอ้ งรับผิดเพอื่ ความประพฤตหิ รอื ความผิดอยา่ งใด ๆ ของผรู้ บั จา้ งชว่ ง

ลักษณะ ๘
รบั ขน

มาตรา ๖๐๘ อนั วา่ ผขู้ นสง่ ภายในความหมายแห่งกฎหมายลักษณะนี้ คือบคุ คลผู้รับขนสง่
ของหรอื คนโดยสารเพ่อื บำเหน็จเปน็ ทางคา้ ปกตขิ องตน

มาตรา ๖๐๙ การรบั ขนของหรือคนโดยสารในหนา้ ท่ีของกรมรถไฟหลวงแหง่ กรุงสยาม
และการขนไปรษณยี ภณั ฑ์ในหนา้ ท่ีกรมไปรษณีย์โทรเลขนน้ั ทา่ นใหบ้ งั คบั ตามกฎหมาย
และกฎขอ้ บงั คบั สำหรับทบวงการนน้ั ๆ
รบั ขนของทางทะเล ท่านใหบ้ งั คับตามกฎหมายและกฎข้อบังคับวา่ ด้วยการน้ัน

หมวด ๑
รบั ขนของ

มาตรา ๖๑๐ อันบุคคลผู้ทำความตกลงกบั ผขู้ นสง่ เพื่อให้ขนของสง่ ไปนั้น เรียกวา่ ผู้สง่ หรอื
ผตู้ ราสง่
บุคคลผู้ซง่ึ เขาสง่ ของไปถงึ นั้น เรยี กวา่ ผรู้ บั ตราส่ง
บำเหนจ็ อนั จะต้องจา่ ยใหเ้ พือ่ การขนสง่ ของนน้ั เรยี กว่าคา่ ระวางพาหนะ

มาตรา ๖๑๑ อันวา่ อปุ กรณแ์ ห่งค่าระวางพาหนะนนั้ ได้แกค่ า่ ใชจ้ า่ ยอย่างใด ๆ ตามจารตี
ประเพณอี นั ผขู้ นสง่ ไดเ้ สยี ไปโดยควรในระหวา่ งขนส่ง

มาตรา ๖๑๒ ถ้าผขู้ นสง่ เรยี กเอาใบกำกับของ ผู้ส่งต้องทำให้
ใบกำกับของนน้ั ตอ้ งแสดงรายการตอ่ ไปนี้ คอื
(๑) สภาพและนา้ หนกั หรอื ขนาดแห่งของท่ีสง่ กบั สภาพ จำนวน และเครื่องหมายแห่งหีบ
หอ่
(๒) ตำบลท่ีกำหนดใหส้ ง่
(๓) ชอ่ื หรือยี่ห้อ และสำนักของผรู้ ับตราสง่
(๔) ตำบลและวนั ทอี่ อกใบกำกบั ของนน้ั
อนง่ึ ใบกำกบั ของน้นั ต้องลงลายมือช่ือผู้สง่ เป็นสำคญั

มาตรา ๖๑๓ ถ้าผสู้ ่งเรยี กเอาใบตราส่ง ผขู้ นส่งกต็ อ้ งทำให้
ใบตราส่งนน้ั ตอ้ งแสดงรายการตอ่ ไปน้ี คอื
(๑) รายการดังกลา่ วไวใ้ นมาตรา ๖๑๒ อนมุ าตรา ๑, ๒ และ ๓
(๒) ชอ่ื หรือยี่ห้อของผสู้ ง่
(๓) จำนวนค่าระวางพาหนะ
(๔) ตำบลและวนั ทอ่ี อกใบตราส่ง
อนง่ึ ใบตราสง่ นน้ั ตอ้ งลงลายมอื ชอื่ ผ้ขู นสง่ เปน็ สำคัญ

มาตรา ๖๑๔ แมว้ ่าใบตราสง่ จะได้ออกใหแ้ กบ่ ุคคลผใู้ ดโดยนามกต็ าม ท่านวา่ ยอ่ มสลกั
หลังโอนใหก้ นั ได้ เวน้ แต่จะมขี อ้ หา้ มการสลักหลังไว้

มาตรา ๖๑๕ ถา้ ไดท้ ำใบตราส่งให้แก่กนั ทา่ นวา่ ของนน้ั จะรบั มอบเอาไปไดต้ ่อเม่ือเวนคืน
ใบตราสง่ หรอื เมื่อผู้รับตราส่งใหป้ ระกันตามควร

มาตรา ๖๑๖ ผ้ขู นสง่ จะต้องรับผิดในการที่ของอันเขาได้มอบหมายแกต่ นน้นั สญู หายหรือ
บุบสลายหรือส่งมอบชกั ชา้ เวน้ แตจ่ ะพสิ จู น์ไดว้ า่ การสญู หายหรือบุบสลายหรือชกั ช้าน้นั เกดิ
แต่เหตุสดุ วิสัย หรอื เกดิ แต่สภาพแห่งของนน้ั เอง หรอื เกิดเพราะความผดิ ของผู้สง่ หรอื ผรู้ ับ
ตราส่ง

มาตรา ๖๑๗ ผขู้ นส่งจะต้องรับผิดในการทขี่ องสูญหายหรือบบุ สลายหรอื สง่ ชักช้าอนั เกิด
แตค่ วามผิดของผขู้ นสง่ คนอืน่ หรือบคุ คลอ่นื ซงึ่ ตนหากไดม้ อบหมายของนนั้ ไปอกี ทอดหนง่ึ

มาตรา ๖๑๘ ถ้าของน้ันได้สง่ ไปโดยมผี ูข้ นสง่ หลายคนหลายทอด ทา่ นวา่ ผขู้ นส่งทัง้ นนั้
จะตอ้ งรบั ผิดร่วมกนั ในการสูญหาย บบุ สลาย หรอื สง่ ชักช้า

มาตรา ๖๑๙ ถา้ ของเปน็ สภาพอนั จะกอ่ ให้เกดิ อันตรายได้ หรอื เป็นสภาพเกลือกจะ
ก่อให้เกิดเสยี หายแก่บคุ คลหรือทรพั ยส์ นิ ไซร้ ผู้ส่งต้องแสดงสภาพแหง่ ของนนั้ ไว้กอ่ นทำ
สญั ญา ถา้ มไิ ดท้ ำเชน่ นน้ั ผู้สง่ จะตอ้ งรบั ผิดในการเสยี หายไมว่ ่าอยา่ งใด ๆ อนั เกดิ แตข่ อง
นัน้

มาตรา ๖๒๐ ผู้ขนส่งไมต่ อ้ งรับผดิ ในเงนิ ทองตรา ธนบตั ร ธนาคารบตั ร ตว๋ั เงนิ พนั ธบตั ร
ใบหนุ้ ใบหนุ้ กู้ ประทวนสนิ คา้ อัญมณี และของมคี ่าอยา่ งอน่ื ๆ หากมิได้รบั บอกราคา
หรอื สภาพแหง่ ของไว้ในขณะท่สี ง่ มอบแก่ตน
แตถ่ า้ ของนั้นได้บอกราคา ทา่ นวา่ ความรับผดิ ของผู้ขนส่งก็ยอ่ มจำกดั เพยี งไมเ่ กินราคาท่ี
บอก

มาตรา ๖๒๑ คา่ สินไหมทดแทนในการส่งมอบของชักชา้ น้ัน ทา่ นหา้ มมิให้คดิ เกินกวา่
จำนวนเชน่ จะพงึ กำหนดใหใ้ นเหตขุ องสูญหายสนิ้ เชงิ

มาตรา ๖๒๒ ของถงึ เมอ่ื ใด ผขู้ นสง่ ตอ้ งบอกกล่าวแกผ่ ูร้ ับตราส่ง

มาตรา ๖๒๓ ความรับผดิ ของผขู้ นสง่ ย่อมสดุ สน้ิ ลงในเม่อื ผรู้ บั ตราส่งไดร้ บั เอาของไว้แล้ว
โดยไม่อิดเอ้อื น และไดใ้ ชค้ า่ ระวางพาหนะกบั ทั้งอุปกรณ์เสรจ็ แลว้

แตค่ วามที่กล่าวนี้ท่านมิให้ใช้บังคบั ในกรณที ขี่ องสูญหายหรือบุบสลายเหน็ ไม่ได้แต่
สภาพภายนอกแหง่ ของนั้น หากวา่ ไดบ้ อกกลา่ วความสูญหายหรือบบุ สลายแก่ผูข้ นสง่
ภายในแปดวนั นบั แตว่ นั สง่ มอบ
อนง่ึ บทบญั ญตั ทิ ้งั หลายนที้ า่ นมใิ หใ้ ช้บงั คบั ในกรณที ม่ี กี ารทจุ รติ หรอื ประมาทเลนิ เลอ่
อยา่ งรา้ ยแรงอนั จะปรับเอาเปน็ ความผิดของผขู้ นส่งได้

มาตรา ๖๒๔ ในข้อความรบั ผิดของผ้ขู นสง่ ในการที่ของสูญหายหรอื บบุ สลายหรอื ส่งชักชา้
นน้ั ทา่ นหา้ มมิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดปีหนง่ึ นบั แต่สง่ มอบ หรอื ปหี นงึ่ นับแตว่ นั ทค่ี วรจะได้
สง่ มอบ เวน้ แตใ่ นกรณที ่มี กี ารทุจรติ

มาตรา ๖๒๕ ใบรบั ใบตราสง่ หรอื เอกสารอนื่ ๆ ทำนองนั้นกด็ ี ซ่ึงผู้ขนสง่ ออกให้แกผ่ ู้
ส่งนนั้ ถา้ มขี อ้ ความยกเว้นหรือจำกัดความรบั ผดิ ของผขู้ นสง่ ประการใด ท่านว่าความนั้น
เป็นโมฆะ เวน้ แตผ่ ู้ส่งจะได้แสดงความตกลงดว้ ยชดั แจ้งในการยกเว้นหรือจำกัดความรับผิด
เชน่ วา่ นัน้

มาตรา ๖๒๖ ตราบใดของยงั อยใู่ นมือผขู้ นสง่ ตราบน้นั ผูส้ ง่ หรือถา้ ได้ทำใบตราสง่ ผทู้ รง
ใบตราส่งนั้น อาจจะใหผ้ ขู้ นสง่ งดการสง่ ของนน้ั ไป หรอื ใหส้ ง่ กลับคนื หรอื ใหจ้ ดั การแก่
ของนนั้ เปน็ อยา่ งอนื่ ประการใดก็ได้
ในเหตุเช่นนี้ ผขู้ นสง่ ชอบท่จี ะไดร้ ับเงินค่าระวางพาหนะตามส่วนแหง่ ระยะทางทไี่ ดจ้ ดั การ
ขนส่งไปแล้ว กบั ทงั้ คา่ ใช้จา่ ยอนื่ ๆ ทต่ี อ้ งเสียไปเพราะเหตทุ บี่ อกงดหรือเพราะสง่ ของ
กลับคืน หรือเพราะจดั การเป็นประการอนื่ นน้ั

มาตรา ๖๒๗ เมอื่ ของถึงตำบลทกี่ ำหนดให้ส่งและผรู้ ับตราส่งไดเ้ รยี กให้สง่ มอบแลว้ ท่าน
วา่ แตน่ นั้ ไปสทิ ธทิ งั้ หลายของผสู้ ่งอนั เกดิ แตส่ ญั ญารับขนนนั้ ย่อมตกไปได้แก่ผู้รบั ตราสง่

มาตรา ๖๒๘ ถ้าวา่ ของสูญหายไปเพราะเหตสุ ดุ วิสยั ทา่ นว่าผขู้ นสง่ ไมม่ ีสิทธจิ ะได้เงนิ คา่
ระวางพาหนะ ถ้าและไดร้ บั ไปไว้กอ่ นแลว้ เทา่ ใดตอ้ งสง่ คืนจงสน้ิ

มาตรา ๖๒๙ ถา้ ผขู้ นสง่ คนใดสง่ มอบของเสียแตก่ อ่ นไดร้ ับคา่ ระวางพาหนะและอปุ กรณ์
ไซร้ ทา่ นว่าผู้ขนส่งคนน้นั ยงั คงต้องรับผดิ ต่อผขู้ นสง่ กอ่ น ๆ ตนเพอื่ คา่ ระวางพาหนะและ
อปุ กรณซ์ งึ่ ยังคา้ งชำระแกเ่ ขา

มาตรา ๖๓๐ ผ้ขู นส่งชอบท่จี ะยดึ หน่วงเอาของไวก้ ่อนไดต้ ามทจี่ ำเปน็ เพ่ือประกันการใชเ้ งนิ
ค่าระวางพาหนะและอปุ กรณ์

มาตรา ๖๓๑ ถ้าหาตวั ผรู้ ับตราสง่ ไมพ่ บกด็ ี หรือถ้าผรู้ ับตราสง่ บอกปดั ไมย่ อมรบั มอบของก็
ดี ผขู้ นสง่ ตอ้ งบอกกลา่ วไปยงั ผู้สง่ ทนั ที และถามเอาคำส่ังของผสู้ ง่
ถา้ หากวา่ พฤตกิ ารณข์ ดั ขวางไมส่ ามารถจะทำได้ดงั นก้ี ด็ ี หรอื ถ้าผสู้ ง่ ละเลยเสยี ไม่สง่ คำส่ังมา
ในเวลาอนั ควรก็ดี หรือส่งมาเปน็ คำสั่งอนั ไมอ่ าจปฏิบัตใิ หเ้ ปน็ ไปไดก้ ด็ ี ทา่ นว่าผู้ขนสง่ มี
อำนาจทีจ่ ะเอาของไปฝากไว้ ณ สำนกั งานฝากทรพั ย์ได้
ถ้าของนน้ั เปน็ ลหภุ ณั ฑข์ องสดเสยี ได้ และการหนว่ งชา้ ไวย้ อ่ มเปน็ การเสี่ยงความเสียหายกด็ ี
หรือถ้าราคาของนนั้ ดไู มน่ ่าจะคมุ้ คา่ ระวางพาหนะและอปุ กรณ์กด็ ี ผู้ขนสง่ จะเอาของนน้ั ออก
ขายทอดตลาดเสียกไ็ ด้

อน่ึง การเอาของไปฝากหรือเอาออกขายทอดตลาดเช่นว่านั้น ผู้ขนสง่ ต้องบอกกลา่ วแก่ผู้ส่ง
หรือผ้รู บั ตราสง่ มใิ หช้ ักชา้ เวน้ แตไ่ ม่สามารถจะทำได้ ถา้ และผขู้ นส่งละเลยเสยี ไม่บอกกล่าว
ไซร้ ท่านว่าจะต้องรับผดิ ใชค้ า่ เสยี หาย

มาตรา ๖๓๒ เมื่อเอาของออกขายทอดตลาดแล้วได้เงนิ จำนวนสทุ ธิเทา่ ใด ใหผ้ ขู้ นสง่ หัก
เอาไว้เปน็ เงินคา่ ระวางพาหนะและคา่ อุปกรณ์ ถ้าและยังมเี งินเหลอื อยู่อกี เทา่ ใดตอ้ งสง่ มอบ
ให้แก่บคุ คลผคู้ วรท่ีจะได้เงินนนั้ โดยพลนั

มาตรา ๖๓๓ ถ้าของนน้ั ได้ขนสง่ ไปโดยมผี ขู้ นสง่ หลายคนหลายทอด ท่านวา่ ผขู้ นสง่ ทอด
หลังทส่ี ุดอาจใชส้ ิทธิดงั กลา่ วไวใ้ นมาตรา ๖๓๐, ๖๓๑, ๖๓๒ นนั้ ในการเรียกคา่ ระวาง
พาหนะและอปุ กรณ์อนั คา้ งชำระแกผ่ ้ขู นสง่ ทวั่ ทกุ คนได้

หมวด ๒
รับขนคนโดยสาร

มาตรา ๖๓๔ ผขู้ นสง่ จะต้องรับผดิ ต่อคนโดยสารในความเสยี หายอนั เกดิ แก่ตวั เขา หรือใน
ความเส่อื มเสยี อยา่ งใด ๆ อนั เปน็ ผลโดยตรงแตก่ ารทต่ี ้องชักชา้ ในการขนส่ง เวน้ แตก่ าร
เสียหายหรอื ชักชา้ นนั้ เกดิ แต่เหตุสุดวสิ ัยหรอื เกดิ แตค่ วามผดิ ของคนโดยสารนัน้ เอง

มาตรา ๖๓๕ เครื่องเดนิ ทางหากไดม้ อบหมายแกผ่ ูข้ นส่งทนั เวลา ทา่ นวา่ ตอ้ งสง่ มอบ
ในขณะคนโดยสารถงึ

มาตรา ๖๓๖ ถ้าคนโดยสารไมร่ ับมอบเครือ่ งเดนิ ทางของตนภายในเวลาเดือนหน่ึงนบั แต่
วันเครอื่ งเดนิ ทางน้ันถึงไซร้ ผขู้ นสง่ อาจเอาออกขายทอดตลาดเสยี ได้
ถ้าเครอื่ งเดนิ ทางนนั้ มีสภาพเปน็ ของสดของเสียได้ ผขู้ นสง่ อาจเอาออกขายทอดตลาดได้
เมอ่ื ของนนั้ ถงึ แล้วรออยลู่ ่วงเวลากวา่ ยสี่ บิ สช่ี วั่ โมง
บทบัญญตั ิในมาตรา ๖๓๒ นน้ั ทา่ นให้ใช้บงั คบั แก่คดีดงั วา่ นด้ี ว้ ยอนโุ ลมตามควร

มาตรา ๖๓๗ สิทธแิ ละความรับผิดของผู้ขนส่งเพ่อื เคร่ืองเดนิ ทางอันไดม้ อบหมายแกผ่ ขู้ นสง่
น้ัน แม้ผขู้ นสง่ จะมิไดค้ ดิ เอาคา่ ขนส่งตา่ งหากก็ตาม ทา่ นให้บงั คบั ตามความในหมวด ๑

มาตรา ๖๓๘ ผขู้ นส่งไมต่ อ้ งรบั ผิดในเครอ่ื งเดนิ ทางซงึ่ ตนมไิ ดร้ ับมอบหมาย เวน้ แต่เมอ่ื
เครอ่ื งเดนิ ทางนนั้ สญู หายหรอื บบุ สลายไปเพราะความผิดของผขู้ นสง่ หรอื ลูกจา้ งของผขู้ นสง่

มาตรา ๖๓๙ ต๋ัว ใบรบั หรอื เอกสารอนื่ ทำนองเชน่ วา่ นี้อนั ผ้ขู นสง่ ได้สง่ มอบแก่คนโดยสาร
น้นั หากมขี ้อความยกเวน้ หรือจำกัดความรบั ผดิ ของผขู้ นสง่ อย่างใด ๆ ทา่ นวา่ ขอ้ ความนัน้
เป็นโมฆะ เว้นแตค่ นโดยสารจะไดต้ กลงดว้ ยชดั แจ้งในการยกเวน้ หรือจำกัดความรับผิด
เช่นนนั้

ลกั ษณะ ๙
ยมื

หมวด ๑
ยมื ใชค้ งรูป

มาตรา ๖๔๐ อนั วา่ ยืมใชค้ งรูปนั้น คือสญั ญาซึ่งบคุ คลคนหนง่ึ เรยี กวา่ ผ้ใู หย้ ืม ใหบ้ คุ คล
อีกคนหนึ่ง เรยี กวา่ ผูย้ มื ใช้สอยทรพั ย์สินส่งิ ใดสง่ิ หน่งึ ได้เปลา่ และผยู้ มื ตกลงวา่ จะคนื
ทรพั ย์สินนน้ั เม่ือไดใ้ ชส้ อยเสร็จแล้ว

มาตรา ๖๔๑ การให้ยมื ใชค้ งรปู น้ัน ทา่ นวา่ ยอ่ มบริบูรณต์ อ่ เมอื่ สง่ มอบทรพั ยส์ นิ ซง่ึ ให้ยืม

มาตรา ๖๔๒ ค่าฤชาธรรมเนยี มในการทำสญั ญาก็ดี คา่ ส่งมอบและคา่ ส่งคืนทรพั ยส์ นิ ซง่ึ ยมื
กด็ ี ย่อมตกแก่ผ้ยู ืมเปน็ ผู้เสีย

มาตรา ๖๔๓ ทรัพยส์ นิ ซ่งึ ยมื นัน้ ถา้ ผยู้ ืมเอาไปใช้การอย่างอนื่ นอกจากการอนั เปน็ ปกตแิ ก่
ทรัพยส์ ินนน้ั หรอื นอกจากการอนั ปรากฏในสญั ญากด็ ี เอาไปให้บุคคลภายนอกใชส้ อยก็
ดี เอาไปไวน้ านกวา่ ทค่ี วรจะเอาไว้กด็ ี ทา่ นวา่ ผยู้ มื จะตอ้ งรบั ผิดในเหตทุ รพั ย์สินนนั้ สญู หาย
หรอื บบุ สลายไปอยา่ งหนง่ึ อยา่ งใด แม้ถึงจะเปน็ เพราะเหตุสดุ วสิ ัย เวน้ แตจ่ ะพิสจู นไ์ ดว้ ่าถึง
อยา่ งไร ๆ ทรัพยส์ ินนนั้ กค็ งจะตอ้ งสญู หายหรอื บุบสลายอยนู่ นั่ เอง

มาตรา ๖๔๔ ผ้ยู มื จำตอ้ งสงวนทรพั ย์สนิ ซงึ่ ยมื ไปเหมอื นเชน่ วิญญชู นจะพึงสงวนทรพั ย์สนิ
ของตนเอง

มาตรา ๖๔๕ ในกรณที ้ังหลายดงั กลา่ วไว้ในมาตรา ๖๔๓ น้ันกด็ ี หรอื ถา้ ผูย้ ืมประพฤตฝิ ่า
ฝนื ตอ่ ความในมาตรา ๖๔๔ ก็ดี ผู้ใหย้ ืมจะบอกเลิกสัญญาเสยี กไ็ ด้

มาตรา ๖๔๖ ถ้ามไิ ดก้ ำหนดเวลากนั ไว้ ทา่ นให้คืนทรัพย์สินทย่ี ืมเมอื่ ผู้ยืมไดใ้ ชส้ อย
ทรัพย์สนิ นน้ั เสรจ็ แล้วตามการอนั ปรากฏในสญั ญา แต่ผู้ให้ยืมจะเรียกคนื ก่อนนั้นก็ได้เม่ือ
เวลาไดล้ ว่ งไปพอแกก่ ารท่ีผยู้ ืมจะไดใ้ ช้สอยทรัพย์สนิ นน้ั เสร็จแล้ว
ถ้าเวลาก็มิไดก้ ำหนดกนั ไว้ ทงั้ ในสัญญากไ็ มป่ รากฏวา่ ยมื ไปใชเ้ พ่ือการใดไซร้ ทา่ นว่า
ผูใ้ หย้ ืมจะเรียกของคนื เมื่อไรก็ได้

มาตรา ๖๔๗ คา่ ใช้จา่ ยอันเปน็ ปกติแกก่ ารบำรงุ รักษาทรัพย์สินซึ่งยืมนน้ั ผยู้ ืมตอ้ งเปน็ ผู้
เสยี

มาตรา ๖๔๘ อันการยมื ใชค้ งรปู ยอ่ มระงับสิ้นไปดว้ ยมรณะแห่งผยู้ มื

มาตรา ๖๔๙ ในขอ้ ความรบั ผิดเพอื่ เสยี คา่ ทดแทนอนั เกีย่ วกบั การยมื ใชค้ งรูปน้นั ทา่ นห้าม
มิใหฟ้ ้องเมอ่ื พน้ เวลาหกเดือนนับแตว่ นั สนิ้ สญั ญา

หมวด ๒
ยืมใชส้ นิ้ เปลอื ง

มาตรา ๖๕๐ อันวา่ ยืมใช้สน้ิ เปลอื งน้นั คือสญั ญาซงึ่ ผใู้ หย้ ืมโอนกรรมสทิ ธ์ิในทรัพยส์ นิ
ชนดิ ใชไ้ ปสิน้ ไปนน้ั เปน็ ปรมิ าณมกี ำหนดใหไ้ ปแก่ผ้ยู ืม และผูย้ มื ตกลงวา่ จะคนื ทรัพย์สิน
เป็นประเภท ชนิด และปรมิ าณเชน่ เดยี วกนั ใหแ้ ทนทรพั ยส์ นิ ซง่ึ ให้ยมื นั้น
สญั ญานย้ี อ่ มบริบูรณ์ตอ่ เมอื่ ส่งมอบทรพั ย์สินทย่ี มื

มาตรา ๖๕๑ คา่ ฤชาธรรมเนยี มในการทำสญั ญากด็ ี คา่ สง่ มอบและส่งคนื ทรัพย์สนิ ซง่ึ ยืมกด็ ี
ย่อมตกแกผ่ ู้ยมื เปน็ ผู้เสยี

มาตรา ๖๕๒ ถา้ ในสญั ญาไมม่ ีกำหนดเวลาใหค้ ืนทรพั ยส์ นิ ซงึ่ ยมื ไป ผูใ้ หย้ มื จะบอกกลา่ ว
แกผ่ ู้ยืมให้คนื ทรัพยส์ ินภายในเวลาอนั ควร ซง่ึ กำหนดใหใ้ นคำบอกกล่าวนน้ั กไ็ ด้

มาตรา ๖๕๓ การก้ยู มื เงินกวา่ สองพันบาทขึ้นไปนนั้ ถา้ มไิ ด้มหี ลักฐานแห่งการกูย้ มื เป็น
หนังสอื อยา่ งใดอยา่ งหนึง่ ลงลายมอื ชอ่ื ผูย้ มื เปน็ สำคัญ จะฟอ้ งรอ้ งให้บงั คบั คดหี าไดไ้ ม่[๑๒]
ในการกยู้ ืมเงนิ มหี ลกั ฐานเป็นหนงั สอื นนั้ ทา่ นว่าจะนำสืบการใช้เงนิ ได้ตอ่ เมอ่ื มหี ลักฐาน
เป็นหนงั สอื อยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ลงลายมอื ชอื่ ผใู้ หย้ มื มาแสดงหรอื เอกสารอนั เป็นหลกั ฐานแหง่
การกยู้ ืมน้ันได้เวนคนื แลว้ หรือไดแ้ ทงเพกิ ถอนลงในเอกสารน้ันแลว้

มาตรา ๖๕๔ ทา่ นหา้ มมิให้คิดดอกเบ้ียเกนิ ร้อยละสบิ หา้ ตอ่ ปี ถ้าในสญั ญากำหนด
ดอกเบยี้ เกนิ กวา่ นน้ั ก็ใหล้ ดลงมาเปน็ ร้อยละสบิ ห้าตอ่ ปี

มาตรา ๖๕๕ ทา่ นห้ามมิให้คิดดอกเบยี้ ในดอกเบีย้ ทีค่ า้ งชำระ แตท่ วา่ เมือ่ ดอกเบ้ยี คา้ ง
ชำระไมน่ ้อยกวา่ ปหี นึ่ง คู่สญั ญาก้ยู มื จะตกลงกนั ให้เอาดอกเบยี้ น้นั ทบเขา้ กบั ต้นเงนิ แลว้
ใหค้ ดิ ดอกเบ้ียในจำนวนเงินทท่ี บเขา้ กันนนั้ ก็ได้ แต่การตกลงเช่นนน้ั ต้องทำเปน็ หนงั สือ
ส่วนประเพณีการค้าขายท่ีคำนวณดอกทบตน้ ในบัญชเี ดินสะพัดก็ดี ในการค้าขายอยา่ งอน่ื
ทำนองเช่นวา่ นก้ี ด็ ี หาอยใู่ นบงั คบั แหง่ บทบญั ญัตซิ งึ่ กล่าวมาในวรรคกอ่ นนน้ั ไม่

มาตรา ๖๕๖ ถ้าทำสญั ญากู้ยมื เงินกัน และผู้ก้ยู ืมยอมรบั เอาสง่ิ ของหรือทรพั ยส์ ินอยา่ งอ่ืน
แทนจำนวนเงนิ น้ันไซร้ ทา่ นให้คิดเปน็ หน้เี งนิ คา้ งชำระโดยจำนวนเทา่ กับราคาทอ้ งตลาด
แห่งสงิ่ ของหรือทรพั ย์สนิ นน้ั ในเวลาและ ณ สถานท่ีสง่ มอบ
ถ้าทำสญั ญากู้ยมื เงินกนั และผใู้ ห้กู้ยมื ยอมรบั เอาสงิ่ ของหรอื ทรพั ย์สินอยา่ งอน่ื เปน็ การชำระ
หนแี้ ทนเงนิ ทีก่ ยู้ ืมไซร้ หน้ีอนั ระงับไปเพราะการชำระเชน่ นนั้ ทา่ นใหค้ ดิ เป็นจำนวน
เทา่ กับราคาทอ้ งตลาดแห่งส่งิ ของหรอื ทรัพย์สนิ นนั้ ในเวลาและ ณ สถานทีส่ ง่ มอบ
ความตกลงกันอย่างใด ๆ ขดั กบั ขอ้ ความดงั กลา่ วมาน้ี ทา่ นวา่ เปน็ โมฆะ

ลกั ษณะ ๑๐
ฝากทรพั ย์

หมวด ๑
บทเบ็ดเสร็จทั่วไป

มาตรา ๖๕๗ อันวา่ ฝากทรัพยน์ นั้ คอื สญั ญาซ่ึงบคุ คลคนหนึง่ เรียกวา่ ผูฝ้ าก สง่ มอบ
ทรพั ย์สนิ ใหแ้ กบ่ คุ คลอกี คนหนง่ึ เรยี กวา่ ผู้รบั ฝาก และผรู้ บั ฝากตกลงวา่ จะเกบ็ รักษา
ทรพั ย์สนิ นน้ั ไว้ในอารกั ขาแห่งตน แล้วจะคนื ให้

มาตรา ๖๕๘ ถ้าโดยพฤติการณ์พึงคาดหมายได้ว่าเขารับฝากทรัพย์กเ็ พื่อจะได้รบั บำเหน็จ
ค่าฝากทรพั ยเ์ ทา่ นน้ั ไซร้ ทา่ นใหถ้ อื วา่ เป็นอันได้ตกลงกนั แล้วโดยปรยิ ายวา่ มบี ำเหนจ็
เช่นนน้ั

มาตรา ๖๕๙ ถ้าการรับฝากทรพั ยเ์ ปน็ การทำใหเ้ ปลา่ ไมม่ ีบำเหน็จไซร้ ท่านวา่ ผู้รบั ฝาก
จำตอ้ งใชค้ วามระมัดระวงั สงวนทรพั ย์สนิ ซง่ึ ฝากนั้นเหมอื นเชน่ เคยประพฤตใิ นกจิ การของ
ตนเอง
ถ้าการรบั ฝากทรพั ยน์ นั้ มีบำเหน็จค่าฝาก ทา่ นว่าผรู้ บั ฝากจำตอ้ งใชค้ วามระมดั ระวังและใช้
ฝมี ือเพอ่ื สงวนทรพั ยส์ ินนั้นเหมือนเชน่ วญิ ญชู นจะพงึ ประพฤตโิ ดยพฤตกิ ารณ์ดงั นั้น ทง้ั น้ี
ย่อมรวมทงั้ การใช้ฝีมอื อนั พเิ ศษเฉพาะการในทจ่ี ะพึงใชฝ้ ีมือเชน่ นั้นดว้ ย
ถา้ และผ้รู ับฝากเป็นผมู้ วี ิชาชพี เฉพาะกิจการคา้ ขายหรอื อาชวี ะอย่างหนงึ่ อยา่ งใดกจ็ ำต้องใช้
ความระมัดระวังและใชฝ้ มี ือเทา่ ทเี่ ปน็ ธรรมดาจะตอ้ งใช้และสมควรจะตอ้ งใชใ้ นกิจการ
ค้าขายหรืออาชีวะอย่างนัน้

มาตรา ๖๖๐ ถ้าผฝู้ ากมิไดอ้ นญุ าต และผรู้ ับฝากเอาทรพั ยส์ นิ ซง่ึ ฝากนน้ั ออกใชส้ อยเอง
หรอื เอาไปใหบ้ ุคคลภายนอกใชส้ อย หรือใหบ้ ุคคลภายนอกเกบ็ รกั ษาไซร้ ทา่ นวา่ ผู้รับ
ฝากจะตอ้ งรบั ผิดเมื่อทรพั ยส์ นิ ซ่งึ ฝากน้ันสูญหายหรือบบุ สลายอยา่ งหนง่ึ อยา่ งใด แมถ้ ึงจะ
เป็นเพราะเหตุสุดวสิ ัย เว้นแต่จะพิสูจนไ์ ด้วา่ ถงึ อยา่ งไร ๆ ทรัพยส์ ินนนั้ ก็คงจะตอ้ งสญู หาย
หรอื บุบสลายอยนู่ ัน่ เอง

มาตรา ๖๖๑ ถา้ บคุ คลภายนอกอา้ งวา่ มสี ทิ ธิเหนือทรพั ยส์ นิ ซงึ่ ฝากและยื่นฟ้องผรู้ ับฝากก็ดี
หรือยดึ ทรพั ยส์ นิ นน้ั ก็ดี ผรู้ บั ฝากต้องรีบบอกกล่าวแก่ผ้ฝู ากโดยพลัน

มาตรา ๖๖๒ ถ้าได้กำหนดเวลากนั ไว้วา่ จะพงึ คนื ทรัพย์สินซง่ึ ฝากนนั้ เมอื่ ไร ท่านว่าผู้รบั
ฝากไมม่ สี ทิ ธจิ ะคนื ทรัพยส์ นิ กอ่ นถงึ เวลากำหนด เว้นแตใ่ นเหตุจำเปน็ อนั มอิ าจจะก้าวล่วง
เสยี ได้

มาตรา ๖๖๓ ถึงแมว้ า่ คสู่ ัญญาจะได้กำหนดเวลาไว้วา่ จะพึงคืนทรัพย์สนิ ซงึ่ ฝากนัน้ เมอ่ื ไรก็
ตาม ถา้ วา่ ผูฝ้ ากจะเรียกคนื ในเวลาใด ๆ ผรู้ บั ฝากก็ตอ้ งคนื ให้

มาตรา ๖๖๔ ถา้ คูส่ ญั ญาไมไ่ ด้กำหนดเวลาไวว้ ่าจะพงึ คนื ทรพั ย์สนิ ซง่ึ ฝากนน้ั เมือ่ ไรไซร้
ผรู้ บั ฝากอาจคืนทรพั ยส์ ินนน้ั ไดท้ กุ เมอื่

มาตรา ๖๖๕ ผู้รับฝากจำตอ้ งคนื ทรัพยส์ ินซง่ึ รบั ฝากไว้นนั้ ใหแ้ กผ่ ้ฝู าก หรือทรพั ย์สินนัน้
ฝากในนามของผู้ใด คนื ให้แก่ผนู้ ้นั หรือผู้รบั ฝากไดร้ บั คำสงั่ โดยชอบให้คนื ทรัพยส์ ินนัน้
ไปแก่ผใู้ ด คืนให้แกผ่ นู้ น้ั
แตห่ ากผ้ฝู ากทรพั ยต์ าย ทา่ นใหค้ นื ทรัพยส์ ินนน้ั ให้แกท่ ายาท

มาตรา ๖๖๖ เม่อื คนื ทรพั ย์ ถ้ามีดอกผลเกดิ แตท่ รพั ยส์ นิ ซ่ึงฝากนัน้ เทา่ ใด ผรู้ บั ฝากจำต้อง
ส่งมอบพรอ้ มไปกบั ทรพั ย์สินน้ันด้วย

มาตรา ๖๖๗ คา่ คืนทรพั ยส์ นิ ซง่ึ ฝากนน้ั ยอ่ มตกแก่ผฝู้ ากเปน็ ผเู้ สีย

มาตรา ๖๖๘ ค่าใชจ้ า่ ยใดอันควรแกก่ ารบำรงุ รกั ษาทรัพย์สนิ ซึ่งฝากนนั้ ผฝู้ ากจำต้องชดใช้
ให้แก่ผรู้ ับฝาก เวน้ แตจ่ ะไดต้ กลงกันไวโ้ ดยสญั ญาฝากทรัพยว์ า่ ผรู้ ับฝากจะตอ้ งออกเงนิ
ค่าใชจ้ า่ ยนนั้ เอง

มาตรา ๖๖๙ ถา้ ไมไ่ ด้กำหนดเวลาไว้ในสัญญา หรือไมม่ กี ำหนดโดยจารีตประเพณวี ่า
บำเหนจ็ ค่าฝากทรัพย์นนั้ จะพึงชำระเมอ่ื ไรไซร้ ท่านใหช้ ำระเม่อื คนื ทรพั ย์สินซง่ึ ฝาก ถ้าได้
กำหนดเวลากันไวเ้ ปน็ ระยะอยา่ งไร ก็พึงชำระเมื่อสนิ้ ระยะเวลาน้ันทุกคราวไป

มาตรา ๖๗๐ ผรู้ ับฝากชอบทจ่ี ะยดึ หนว่ งเอาทรพั ย์สนิ ซึ่งฝากนั้นไวไ้ ด้ จนกวา่ จะได้รบั เงนิ
บรรดาที่คา้ งชำระแก่ตนเกี่ยวด้วยการฝากทรพั ยน์ ้นั

มาตรา ๖๗๑ ในข้อความรบั ผิดเพ่อื ใช้เงนิ บำเหน็จคา่ ฝากทรพั ยก์ ็ดี ชดใช้เงนิ คา่ ใช้จา่ ยก็
ดี ใชค้ า่ สนิ ไหมทดแทนเก่ียวแก่การฝากทรัพย์กด็ ี ทา่ นหา้ มมิใหฟ้ ้องเม่อื พ้นเวลาหกเดอื น
นบั แตว่ นั สนิ้ สัญญา

หมวด ๒
วิธเี ฉพาะการฝากเงนิ

มาตรา ๖๗๒ ถ้าฝากเงนิ ทา่ นให้สนั นษิ ฐานไว้ก่อนวา่ ผู้รับฝากไม่พึงต้องสง่ คืนเปน็ เงนิ
ทองตราอนั เดยี วกันกบั ทฝ่ี าก แตจ่ ะตอ้ งคนื เงนิ ใหค้ รบจำนวน
อนง่ึ ผูร้ ับฝากจะเอาเงินซ่งึ ฝากนนั้ ออกใช้ก็ได้ แต่หากจำตอ้ งคืนเงนิ ให้ครบจำนวนเท่านนั้
แม้วา่ เงนิ ซง่ึ ฝากน้นั จะได้สญู หายไปดว้ ยเหตุสดุ วสิ ยั กต็ าม ผู้รบั ฝากก็จำตอ้ งคนื เงนิ เปน็
จำนวนดงั ว่านนั้

มาตรา ๖๗๓ เมื่อใดผู้รับฝากจำต้องคืนเงนิ แต่เพยี งเท่าจำนวนทฝ่ี าก ผฝู้ ากจะเรยี กถอน
เงนิ คนื ก่อนถงึ เวลาทไี่ ดต้ กลงกันไวไ้ ม่ได้ หรือฝา่ ยผูร้ ับฝากจะสง่ คนื เงนิ ก่อนถงึ เวลานนั้ ก็
ไม่ได้ดุจกนั

หมวด ๓
วิธเี ฉพาะสำหรบั เจ้าสำนกั โรงแรม

มาตรา ๖๗๔ เจา้ สำนกั โรงแรมหรอื โฮเตล็ หรือสถานทอ่ี ืน่ ทำนองเชน่ วา่ นนั้ จะตอ้ งรับผดิ
เพ่ือความสญู หายหรอื บบุ สลายอยา่ งใด ๆ อนั เกิดแกท่ รพั ย์สนิ ซึง่ คนเดนิ ทางหรือแขก
อาศัยหากไดพ้ ามา

มาตรา ๖๗๕ เจา้ สำนกั ตอ้ งรับผิดในการที่ทรพั ยส์ ินของคนเดินทางหรอื แขกอาศัยสูญหาย
หรือบุบสลายไปอยา่ งใด ๆ แมถ้ งึ วา่ ความสูญหายหรอื บุบสลายนน้ั จะเกิดขึ้นเพราะผู้คนไป
มาเข้าออก ณ โรงแรม โฮเตล็ หรือสถานทเี่ ชน่ น้ัน กค็ งตอ้ งรับผิด
ความรับผดิ น้ี ถ้าเกยี่ วดว้ ยเงนิ ทองตรา ธนบตั ร ตั๋วเงนิ พนั ธบัตร ใบหนุ้ ใบหนุ้ กู้
ประทวนสนิ คา้ อญั มณี หรือของมคี ่าอ่นื ๆ ใหจ้ ำกัดไว้เพยี งหา้ พนั บาท เวน้ แต่จะได้ฝาก
ของมคี า่ เช่นนีไ้ วแ้ กเ่ จ้าสำนักและได้บอกราคาแห่งของนนั้ ชดั แจง้ [๑๓]
แตเ่ จา้ สำนักไมต่ อ้ งรับผดิ เพอ่ื ความสูญหายหรือบุบสลายอนั เกดิ แต่เหตสุ ุดวิสยั หรือแต่
สภาพแห่งทรัพยส์ ินนนั้ หรือแตค่ วามผดิ ของคนเดนิ ทาง หรือแขกอาศยั ผนู้ นั้ เอง หรือ
บริวารของเขา หรอื บคุ คลซึง่ เขาไดต้ อ้ นรบั

มาตรา ๖๗๖ ทรัพยส์ ินซง่ึ มไิ ดน้ ำฝากบอกราคาชัดแจ้งนัน้ เม่ือพบเห็นวา่ สูญหายหรอื บบุ
สลายขึ้น คนเดนิ ทางหรือแขกอาศยั ตอ้ งแจง้ ความนนั้ ตอ่ เจา้ สำนกั โรงแรม โฮเตล็ หรอื
สถานที่เช่นนั้นทนั ที มฉิ ะนัน้ ทา่ นวา่ เจา้ สำนกั ยอ่ มพ้นจากความรบั ผิดดงั บัญญตั ไิ วใ้ น
มาตรา ๖๗๔ และ ๖๗๕

มาตรา ๖๗๗ ถ้ามคี ำแจ้งความปิดไวใ้ นโรงแรม โฮเตล็ หรอื สถานทอ่ี นื่ ทำนองเชน่ วา่ น้ี
เป็นขอ้ ความยกเวน้ หรอื จำกัดความรบั ผิดของเจา้ สำนกั ไซร้ ทา่ นวา่ ความนัน้ เปน็ โมฆะ เว้น
แต่คนเดินทางหรอื แขกอาศยั จะไดต้ กลงดว้ ยชดั แจ้งในการยกเวน้ หรอื จำกัดความรบั ผิดดงั ว่า
น้นั

มาตรา ๖๗๘ ในขอ้ ความรับผดิ ใช้คา่ สนิ ไหมทดแทนเพือ่ ทรัพย์สนิ ของคนเดินทางหรือ
ของแขกอาศัยสูญหายหรอื บบุ สลายนนั้ ทา่ นหา้ มมิให้ฟ้องเมื่อพน้ เวลาหกเดือนนบั แต่วนั ที่
คนเดนิ ทางหรือแขกอาศัยออกไปจากสถานทีน่ น้ั

มาตรา ๖๗๙ เจ้าสำนกั ชอบทจ่ี ะยดึ หนว่ งเคร่ืองเดินทางหรือทรพั ย์สนิ อยา่ งอ่นื ของคน
เดนิ ทางหรอื แขกอาศยั อนั เอาไวใ้ นโรงแรม โฮเตล็ หรือสถานท่เี ชน่ นนั้ ไดจ้ นกวา่ จะได้รบั ใช้
เงินบรรดาทค่ี า้ งชำระแกต่ น เพอื่ การพกั อาศัยและการอ่ืน ๆ อันได้ทำใหแ้ กค่ นเดินทางหรอื
แขกอาศยั ตามที่เขาพึงต้องการนน้ั รวมทั้งการชดใชเ้ งนิ ทั้งหลายทไ่ี ดอ้ อกแทนไปดว้ ย
เจา้ สำนักจะเอาทรัพยส์ ินท่ไี ด้ยดึ หนว่ งไว้เชน่ วา่ น้ันออกขายทอดตลาดแล้วหกั เอาเงนิ ใช้
จำนวนท่ีคา้ งชำระแก่ตนรวมทงั้ คา่ ฤชาธรรมเนยี มและคา่ ใช้จ่ายในการขายทอดตลาดนนั้ จาก
เงนิ ทข่ี ายทรพั ยส์ ินนนั้ ก็ได้ แตท่ า่ นมใิ หเ้ จา้ สำนักใชส้ ทิ ธดิ งั ว่าน้ี จนเม่อื
(๑) ทรัพย์สนิ นน้ั ตกอยแู่ ก่ตนเป็นเวลานานถงึ หกสัปดาห์ยงั มไิ ดร้ ับชำระหน้ีสิน และ

(๒) อยา่ งน้อยเดอื นหนง่ึ ก่อนวันขายทอดตลาด ตนไดป้ ระกาศโฆษณาในหนงั สือพิมพ์
ประจำทอ้ งถนิ่ ฉบับหนงึ่ แจ้งความจำนงทจี่ ะขายทรัพยส์ ิน บอกลักษณะแหง่ ทรัพยส์ ินที่จะ
ขายโดยย่อ กับถา้ ร้ชู ่ือเจา้ ของ ก็บอกดว้ ย
เมอ่ื ขายทอดตลาดหักใชห้ นด้ี งั กล่าวแลว้ มเี งินเหลอื อย่อู ีกเทา่ ใดตอ้ งคนื ให้แกเ่ จา้ ของ
หรือฝากไว้ ณ สำนกั งานฝากทรพั ยต์ ามบทบญั ญตั ใิ นมาตรา ๓๓๑ และ ๓๓๓

ลกั ษณะ ๑๑
คา้ ประกนั

หมวด ๑
บทเบ็ดเสร็จทัว่ ไป

มาตรา ๖๘๐ อนั วา่ คา้ ประกนั นนั้ คือสญั ญาซง่ึ บคุ คลภายนอกคนหนงึ่ เรยี กวา่ ผคู้ า้
ประกัน ผูกพันตนตอ่ เจา้ หนค้ี นหนง่ึ เพ่อื ชำระหนใ้ี นเมอ่ื ลูกหนไ้ี มช่ ำระหน้นี น้ั
อนง่ึ สัญญาคา้ ประกันนน้ั ถ้ามไิ ด้มหี ลกั ฐานเป็นหนงั สืออยา่ งใดอย่างหนง่ึ ลงลายมอื ชอ่ื ผคู้ า้
ประกันเปน็ สำคัญ ทา่ นวา่ จะฟ้องรอ้ งให้บงั คบั คดหี าได้ไม่

มาตรา ๖๘๑[๑๔] อนั ค้าประกันนั้นจะมีไดแ้ ตเ่ ฉพาะเพือ่ หนอี้ ันสมบรู ณ์
หนใี้ นอนาคตหรอื หนมี้ เี งือ่ นไขจะประกนั ไวเ้ พ่ือเหตกุ ารณซ์ ่ึงหนน้ี นั้ อาจเป็นผลไดจ้ ริงก็
ประกันได้ แตต่ อ้ งระบวุ ตั ถุประสงคใ์ นการก่อหนร้ี ายทคี่ า้ ประกัน ลกั ษณะของมูลหน้ี

จำนวนเงนิ สงู สุดที่คา้ ประกัน และระยะเวลาในการกอ่ หนี้ท่จี ะคา้ ประกัน เวน้ แต่เปน็ การคา้
ประกันเพอื่ กิจการเนอ่ื งกนั ไปหลายคราวตามมาตรา ๖๙๙ จะไมร่ ะบุระยะเวลาดงั กลา่ วกไ็ ด้
สญั ญาค้าประกนั ตอ้ งระบหุ น้หี รอื สัญญาทค่ี ้าประกันไว้โดยชัดแจง้ และผ้คู า้ ประกนั ย่อมรบั
ผิดเฉพาะหน้หี รือสญั ญาทร่ี ะบไุ ว้เทา่ นนั้
หนีอ้ ันเกดิ แต่สัญญาซง่ึ ไมผ่ ูกพนั ลกู หน้เี พราะทำดว้ ยความสำคญั ผิดหรือเพราะเป็นผไู้ ร้
ความสามารถน้ันกอ็ าจจะมีประกนั อยา่ งสมบูรณไ์ ด้ ถ้าหากว่าผคู้ า้ ประกันรู้เหตสุ ำคัญผดิ หรือ
ไร้ความสามารถนนั้ ในขณะท่ีเขา้ ทำสัญญาผูกพนั ตน

มาตรา ๖๘๑/๑[๑๕] ขอ้ ตกลงใดทก่ี ำหนดใหผ้ ู้คา้ ประกันตอ้ งรับผดิ อยา่ งเดยี วกับลกู หนร้ี ่วม
หรือในฐานะเปน็ ลูกหนร้ี ่วม ข้อตกลงนนั้ เปน็ โมฆะ
ความในวรรคหนึง่ มใิ ห้ใช้บงั คับแกก่ รณผี คู้ า้ ประกนั ซึ่งเปน็ นติ บิ คุ คลและยนิ ยอมเข้า
ผูกพันตนเพือ่ รับผดิ อยา่ งลูกหนี้รว่ มหรือในฐานะเป็นลูกหนรี้ ว่ ม ในกรณเี ชน่ น้นั ผคู้ า้
ประกันซึ่งเปน็ นติ ิบคุ คลนั้นยอ่ มไม่มีสิทธดิ งั ท่ีบญั ญตั ไิ วใ้ นมาตรา ๖๘๘ มาตรา ๖๘๙ และ
มาตรา ๖๙๐[๑๖]

มาตรา ๖๘๒ ท่านวา่ บคุ คลจะยอมเข้าเปน็ ผู้รับเรือน คือเปน็ ประกนั ของผคู้ า้ ประกนั อกี
ช้ันหนึ่ง ก็เป็นได้
ถา้ บคุ คลหลายคนยอมตนเขา้ เป็นผู้คา้ ประกนั ในหนีร้ ายเดียวกนั ไซร้ ท่านวา่ ผคู้ า้ ประกนั
เหลา่ น้ันมคี วามรบั ผิดอย่างลกู หนร้ี ว่ มกัน แม้ถงึ วา่ จะมิได้เขา้ รบั คา้ ประกันรวมกนั

มาตรา ๖๘๓ อันค้าประกันอย่างไมม่ จี ำกดั น้ันยอ่ มคุม้ ถงึ ดอกเบย้ี และคา่ สินไหมทดแทนซงึ่
ลกู หนค้ี ้างชำระ ตลอดจนคา่ ภาระติดพันอนั เป็นอปุ กรณแ์ ห่งหน้ีรายนน้ั ดว้ ย

มาตรา ๖๘๔ ผคู้ า้ ประกนั ย่อมรบั ผดิ เพือ่ คา่ ฤชาธรรมเนียมความซ่งึ ลูกหนจ้ี ะตอ้ งใช้ใหแ้ ก่
เจ้าหน้ี แต่ถา้ โจทกฟ์ ้องคดโี ดยมไิ ดเ้ รียกใหผ้ ู้คา้ ประกันชำระหนน้ี ั้นกอ่ นไซร้ ทา่ นวา่ ผคู้ ้า
ประกนั หาตอ้ งรับผดิ เพอื่ ใชค้ า่ ฤชาธรรมเนยี มเช่นน้นั ไม่

มาตรา ๖๘๕ ถา้ เมอ่ื บงั คบั ตามสัญญาคา้ ประกนั นน้ั ผคู้ า้ ประกันไมช่ ำระหนีท้ งั้ หมดของ
ลกู หน้ี รวมทั้งดอกเบีย้ คา่ สนิ ไหมทดแทน และอปุ กรณ์ดว้ ยไซร้ หนี้ยงั เหลืออยเู่ ทา่ ใด
ท่านวา่ ลกู หนีย้ ังคงรบั ผดิ ตอ่ เจา้ หนใี้ นสว่ นทเี่ หลอื นัน้

มาตรา ๖๘๕/๑[๑๗] บรรดาข้อตกลงเกีย่ วกบั การค้าประกันที่แตกตา่ งไปจากมาตรา ๖๘๑
วรรคหนงึ่ วรรคสอง และวรรคสาม มาตรา ๖๘๖ มาตรา ๖๙๔ มาตรา ๖๙๘ และมาตรา
๖๙๙ เป็นโมฆะ

หมวด ๒
ผลกอ่ นชำระหนี้

มาตรา ๖๘๖[๑๘] เม่ือลกู หนผ้ี ดิ นดั ให้เจ้าหนี้มหี นงั สือบอกกล่าวไปยงั ผ้คู า้ ประกันภายในหก
สบิ วันนับแตว่ นั ท่ีลกู หน้ผี ดิ นัด และไมว่ า่ กรณจี ะเปน็ ประการใดเจา้ หน้ีจะเรียกให้ผคู้ า้
ประกันชำระหนก้ี อ่ นที่หนังสือบอกกลา่ วจะไปถงึ ผคู้ า้ ประกันมไิ ด้ แต่ไมต่ ดั สทิ ธผิ คู้ า้ ประกนั ที่
จะชำระหนี้เมอื่ หนถี้ ึงกำหนดชำระ
ในกรณที ่ีเจา้ หน้มี ิได้มหี นงั สือบอกกลา่ วภายในกำหนดเวลาตามวรรคหน่ึง ใหผ้ ้คู า้ ประกัน
หลุดพน้ จากความรบั ผดิ ในดอกเบยี้ และคา่ สินไหมทดแทน ตลอดจนคา่ ภาระติดพนั อนั เป็น
อุปกรณ์แหง่ หนร้ี ายนนั้ บรรดาที่เกดิ ขนึ้ ภายหลงั จากพน้ กำหนดเวลาตามวรรคหนง่ึ

เมือ่ เจา้ หนีม้ สี ิทธเิ รียกให้ผู้คา้ ประกนั ชำระหนห้ี รอื ผคู้ า้ ประกนั มสี ิทธิชำระหน้ไี ด้ตามวรรคหน่งึ
ผ้คู า้ ประกนั อาจชำระหนท้ี ้งั หมดหรอื ใช้สทิ ธชิ ำระหน้ตี ามเงือ่ นไขและวิธกี ารในการชำระหน้ที ่ี
ลกู หนีม้ อี ยูก่ บั เจา้ หนก้ี ่อนการผิดนัดชำระหน้ี ทงั้ นี้ เฉพาะในสว่ นทตี่ นตอ้ งรบั ผดิ ก็ได้ และ
ให้นำความในมาตรา ๗๐๑ วรรคสอง มาใชบ้ งั คับโดยอนุโลม
ในระหวา่ งท่ผี คู้ ้าประกนั ชำระหน้ตี ามเงอ่ื นไขและวิธีการในการชำระหนข้ี องลูกหน้ีตามวรรค
สาม เจ้าหนี้จะเรยี กดอกเบี้ยเพ่ิมข้นึ เพราะเหตทุ ีล่ กู หนผ้ี ดิ นดั ในระหวา่ งนน้ั มไิ ด้
การชำระหนขี้ องผคู้ า้ ประกันตามมาตราน้ี ไม่กระทบกระเทือนสทิ ธิของผู้คา้ ประกนั ตาม
มาตรา ๖๙๓

มาตรา ๖๘๗ ผ้คู า้ ประกนั ไมจ่ ำตอ้ งชำระหนี้กอ่ นถงึ เวลากำหนดทจ่ี ะชำระ แมถ้ งึ ว่าลูกหนจี้ ะ
ไม่อาจถอื เอาซง่ึ ประโยชนแ์ ห่งเงอ่ื นเวลาเริ่มตน้ หรือเวลาสดุ สิ้นได้ตอ่ ไปแลว้

มาตรา ๖๘๘ เม่ือเจ้าหน้ที วงใหผ้ ู้คา้ ประกันชำระหน้ี ผคู้ า้ ประกนั จะขอให้เรียกลกู หนชี้ ำระ
ก่อนก็ได้ เวน้ แตล่ กู หนจี้ ะถกู ศาลพิพากษาใหเ้ ปน็ คนล้มละลายเสยี แล้ว หรือไม่ปรากฏวา่
ลกู หนไ้ี ปอยแู่ หง่ ใดในพระราชอาณาเขต

มาตรา ๖๘๙ ถงึ แม้จะได้เรยี กให้ลกู หน้ีชำระหน้ีดงั กลา่ วมาในมาตราก่อนนนั้ แลว้ กต็ าม ถา้
ผคู้ า้ ประกนั พิสูจนไ์ ด้วา่ ลูกหน้นี ้ันมที างท่จี ะชำระหนไี้ ด้ และการทจ่ี ะบงั คับให้ลูกหนช้ี ำระหนี้
น้ันจะไมเ่ ปน็ การยากไซร้ ทา่ นว่าเจา้ หน้จี ะตอ้ งบงั คับการชำระหน้รี ายนนั้ เอาจากทรพั ย์สิน
ของลกู หนก้ี ่อน

มาตรา ๖๙๐ ถา้ เจา้ หน้ีมที รพั ยข์ องลกู หน้ยี ึดถอื ไวเ้ ปน็ ประกันไซร้ เมือ่ ผ้คู า้ ประกนั รอ้ งขอ
ท่านวา่ เจา้ หนจี้ ะตอ้ งให้ชำระหนเี้ อาจากทรพั ยซ์ งึ่ เป็นประกนั นนั้ ก่อน

มาตรา ๖๙๑[๑๙] ในกรณีทเ่ี จา้ หนตี้ กลงกับลูกหนี้ อันมผี ลเป็นการลดจำนวนหนท้ี มี่ กี ารคา้
ประกันรวมทง้ั ดอกเบี้ย ค่าสนิ ไหมทดแทน หรือคา่ ภาระติดพนั อนั เปน็ อุปกรณแ์ หง่ หนี้ราย
น้ัน ใหเ้ จา้ หน้มี ีหนังสอื แจ้งให้ผคู้ า้ ประกนั ทราบถึงขอ้ ตกลงดงั กลา่ วภายในหกสิบวนั นบั
แต่วนั ทต่ี กลงกนั นั้น ถา้ ลกู หนไ้ี ดช้ ำระหนตี้ ามทไ่ี ด้ลดแลว้ ก็ดี ลูกหน้ีชำระหนีต้ ามทไี่ ดล้ ดไม่
ครบถ้วนแต่ผคู้ า้ ประกนั ไดช้ ำระหนี้ส่วนทีเ่ หลือนัน้ แล้วก็ดี หรอื ลูกหนไ้ี ม่ชำระหนต้ี ามท่ีได้ลด
แต่ผูค้ า้ ประกันไดช้ ำระหนตี้ ามทไี่ ด้ลดนน้ั แลว้ กด็ ี ให้ผคู้ า้ ประกนั เปน็ อนั หลดุ พน้ จากการคา้
ประกนั ในการชำระหนขี้ องผคู้ า้ ประกันดงั กลา่ ว ผคู้ า้ ประกันมสี ทิ ธชิ ำระหนไี้ ด้แมจ้ ะล่วงเลย
กำหนดเวลาชำระหนตี้ ามที่ได้ลดแตต่ อ้ งไมเ่ กนิ หกสบิ วนั นบั แตว่ ันทค่ี รบกำหนดเวลาชำระ
หนีด้ งั กลา่ ว ในกรณที ีเ่ จ้าหนม้ี ีหนังสอื แจง้ ใหผ้ คู้ า้ ประกนั ทราบถงึ ขอ้ ตกลงดงั กลา่ วเมอื่
ลว่ งเลยกำหนดเวลาชำระหนี้ตามทไี่ ดล้ ดแลว้ ให้ผคู้ า้ ประกนั มีสิทธชิ ำระหนไี้ ดภ้ ายในหกสบิ
วนั นบั แตว่ ันท่ีเจา้ หนี้มหี นังสอื แจง้ ใหผ้ คู้ า้ ประกนั ทราบถงึ ข้อตกลงนน้ั ทงั้ น้ี ขอ้ ตกลงทท่ี ำ
ข้นึ ภายหลังทลี่ กู หนผ้ี ดิ นดั ชำระหนี้แลว้ หากในข้อตกลงนนั้ มีการขยายเวลาชำระหนใี้ หแ้ ก่
ลกู หน้ี มิให้ถือวา่ เป็นการผ่อนเวลาตามมาตรา ๗๐๐[๒๐]

ขอ้ ตกลงใดทม่ี ผี ลเปน็ การเพิม่ ภาระแกผ่ ้คู ้าประกันให้มากกว่าที่บัญญตั ิไว้ในวรรค
หน่ึง ขอ้ ตกลงนน้ั เป็นโมฆะ

มาตรา ๖๙๒ อายคุ วามสะดดุ หยดุ ลงเป็นโทษแก่ลกู หน้ีน้นั ย่อมเปน็ โทษแกผ่ ู้คา้ ประกนั
ด้วย

หมวด ๓

ผลภายหลงั ชำระหนี้

มาตรา ๖๙๓ ผู้คา้ ประกนั ซงึ่ ได้ชำระหนแ้ี ล้ว ย่อมมีสทิ ธิทจี่ ะไลเ่ บี้ยเอาจากลูกหน้ี เพอื่ ต้น
เงินกบั ดอกเบย้ี และเพอ่ื การทต่ี อ้ งสูญหายหรอื เสียหายไปอย่างใด ๆ เพราะการคา้ ประกนั
น้นั
อนงึ่ ผู้คา้ ประกนั ยอ่ มเขา้ รบั ชว่ งสิทธิของเจา้ หนบี้ รรดามีเหนือลกู หนดี้ ว้ ย

มาตรา ๖๙๔ นอกจากขอ้ ตอ่ สู้ซงึ่ ผคู้ า้ ประกันมตี อ่ เจา้ หนนี้ ั้น ทา่ นวา่ ผคู้ ้าประกันยงั อาจยก
ข้อต่อสูท้ ง้ั หลายซ่ึงลกู หน้มี ตี อ่ เจ้าหน้ขี นึ้ ตอ่ สู้ไดด้ ้วย

มาตรา ๖๙๕ ผู้ค้าประกนั ซง่ึ ละเลยไมย่ กขอ้ ต่อสูข้ องลกู หนีข้ ึน้ ตอ่ ส้เู จ้าหน้นี น้ั ทา่ นวา่ ยอ่ ม
สิ้นสทิ ธิทจ่ี ะไล่เบี้ยเอาแก่ลูกหน้เี พียงเทา่ ทไี่ มย่ กขึ้นเป็นข้อตอ่ สู้ เวน้ แต่จะพิสูจนไ์ ด้วา่ ตน
มิได้รู้ว่ามขี อ้ ต่อสู้เช่นนนั้ และทไ่ี ม่รนู้ นั้ มไิ ดเ้ ปน็ เพราะความผิดของตนด้วย

มาตรา ๖๙๖ ผู้ค้าประกนั ไม่มีสทิ ธิจะไลเ่ บีย้ เอาแกล่ ูกหนีไ้ ด้ ถา้ วา่ ตนไดช้ ำระหนีแ้ ทนไป
โดยมไิ ดบ้ อกลกู หน้ี และลูกหนี้ยงั มริ คู้ วามมาชำระหนซ้ี ้าอีก
ในกรณีเชน่ วา่ น้ี ผคู้ ้าประกนั กไ็ ดแ้ ต่เพยี งจะฟอ้ งเจา้ หนเี้ พอ่ื คนื ลาภมคิ วรไดเ้ ท่านนั้

มาตรา ๖๙๗ ถา้ เพราะการกระทำอยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ ของเจา้ หน้เี อง เปน็ เหตุใหผ้ ู้คา้ ประกนั
ไม่อาจเขา้ รับช่วงไดท้ ้งั หมดหรอื แตบ่ างสว่ นในสทิ ธิก็ดี จำนองกด็ ี จำนำก็ดี และบรุ ิมสทิ ธอิ นั
ได้ให้ไว้แก่เจา้ หน้แี ต่กอ่ นหรือในขณะทำสัญญาคา้ ประกนั เพือ่ ชำระหนน้ี นั้ ทา่ นวา่ ผู้คา้
ประกันยอ่ มหลดุ พน้ จากความรับผดิ เพยี งเทา่ ทต่ี นตอ้ งเสยี หายเพราะการนัน้

หมวด ๔

ความระงบั สนิ้ ไปแหง่ การคา้ ประกัน

มาตรา ๖๙๘ อันผ้คู า้ ประกนั ย่อมหลดุ พ้นจากความรบั ผดิ ในขณะเมอ่ื หนี้ของลกู หน้ีระงับสน้ิ
ไปไมว่ า่ เพราะเหตใุ ด ๆ

มาตรา ๖๙๙ การคา้ ประกนั เพอ่ื กิจการเนื่องกนั ไปหลายคราวไม่มจี ำกดั เวลาเป็นคณุ แก่
เจ้าหนีน้ น้ั ทา่ นวา่ ผคู้ า้ ประกนั อาจเลิกเสยี เพอ่ื คราวอันเปน็ อนาคตได้ โดยบอกกลา่ วความ
ประสงคน์ น้ั แก่เจ้าหนี้
ในกรณีเช่นน้ี ทา่ นวา่ ผ้คู า้ ประกนั ไมต่ อ้ งรบั ผดิ ในกิจการทล่ี ูกหนี้กระทำลงภายหลงั คำบอก
กล่าวนน้ั ไดไ้ ปถึงเจา้ หนี้

มาตรา ๗๐๐[๒๑] ถา้ คา้ ประกันหนี้อนั จะตอ้ งชำระ ณ เวลามีกำหนดแนน่ อนและเจ้าหน้ยี อม
ผอ่ นเวลาให้แก่ลกู หน้ี ผู้คา้ ประกนั ย่อมหลุดพน้ จากความรบั ผดิ เวน้ แตผ่ คู้ า้ ประกันจะไดต้ ก
ลงดว้ ยในการผ่อนเวลานน้ั
ขอ้ ตกลงทผี่ คู้ า้ ประกนั ทำไวล้ ว่ งหนา้ กอ่ นเจา้ หนผี้ ่อนเวลาอันมผี ลเป็นการยินยอมให้เจา้ หนี้
ผ่อนเวลา ขอ้ ตกลงนน้ั ใช้บงั คบั มไิ ด้
ความในวรรคสอง มใิ หใ้ ช้บงั คับแกก่ รณผี คู้ า้ ประกันซ่ึงเปน็ สถาบนั การเงินหรือคา้ ประกัน
เพ่ือสนิ จา้ งเป็นปกติธุระ[๒๒]

มาตรา ๗๐๑ ผคู้ า้ ประกนั จะขอชำระหนแ้ี ก่เจา้ หน้ีตงั้ แต่เมอื่ ถงึ กำหนดชำระกไ็ ด้
ถ้าเจา้ หนไี้ ม่ยอมรับชำระหน้ี ผคู้ า้ ประกันกเ็ ป็นอันหลุดพน้ จากความรบั ผดิ

ลักษณะ ๑๒
จำนอง

หมวด ๑
บทเบ็ดเสรจ็ ทว่ั ไป

มาตรา ๗๐๒ อนั วา่ จำนองนนั้ คอื สัญญาซง่ึ บคุ คลคนหนึ่ง เรียกวา่ ผูจ้ ำนอง เอาทรพั ย์สนิ
ตราไว้แกบ่ ุคคลอกี คนหน่ึง เรยี กวา่ ผรู้ บั จำนอง เป็นประกันการชำระหน้ี โดยไม่สง่ มอบ
ทรพั ยส์ ินนนั้ ใหแ้ ก่ผู้รบั จำนอง
ผู้รับจำนองชอบทจ่ี ะได้รับชำระหนจี้ ากทรพั ยส์ นิ ท่จี ำนองก่อนเจ้าหนีส้ ามญั มิพักต้อง
พเิ คราะห์ว่ากรรมสทิ ธใิ์ นทรพั ยส์ ินจะได้โอนไปยังบุคคลภายนอกแลว้ หรือหาไม่

มาตรา ๗๐๓ อนั อสงั หารมิ ทรพั ย์นนั้ อาจจำนองไดไ้ ม่วา่ ประเภทใด ๆ
สังหาริมทรัพย์อนั จะกล่าวตอ่ ไปนี้ก็อาจจำนองไดด้ ุจกัน หากวา่ ไดจ้ ดทะเบยี นไว้แล้วตาม
กฎหมาย คือ
(๑)[๒๓] เรอื มีระวางตง้ั แตห่ ้าตนั ขนึ้ ไป
(๒) แพ
(๓) สัตวพ์ าหนะ
(๔) สงั หาริมทรัพยอ์ ื่นใด ๆ ซ่ึงกฎหมายหากบญั ญัตไิ วใ้ หจ้ ดทะเบียนเฉพาะการ

มาตรา ๗๐๔ สัญญาจำนองตอ้ งระบุทรัพยส์ ินซงึ่ จำนอง

มาตรา ๗๐๕ การจำนองทรัพยส์ ินนน้ั นอกจากผูเ้ ปน็ เจ้าของในขณะน้นั แล้ว ทา่ นวา่ ใคร
อน่ื จะจำนองหาไดไ้ ม่

มาตรา ๗๐๖ บุคคลมกี รรมสิทธ์ิในทรพั ยส์ นิ แต่ภายในบงั คับเงอ่ื นไขเชน่ ใด จะจำนอง
ทรพั ย์สนิ นนั้ ไดแ้ ต่ภายในบงั คบั เงอื่ นไขเชน่ นน้ั

มาตรา ๗๐๗ บทบัญญตั ิมาตรา ๖๘๑ ว่าดว้ ยค้าประกันนนั้ ท่านใหใ้ ช้ไดใ้ นการจำนอง
อนโุ ลมตามควร

มาตรา ๗๐๘ สัญญาจำนองนัน้ ต้องมจี ำนวนเงนิ ระบไุ วเ้ ปน็ เรือนเงนิ ไทยเป็นจำนวนแนต่ รง
ตวั หรือจำนวนขนั้ สูงสดุ ที่ไดเ้ อาทรัพย์สินจำนองนนั้ ตราไวเ้ ปน็ ประกนั

มาตรา ๗๐๙ บุคคลคนหนง่ึ จะจำนองทรพั ย์สนิ ของตนไวเ้ พือ่ ประกนั หน้อี ันบคุ คลอนื่ จะตอ้ ง
ชำระ ก็ใหท้ ำได้

มาตรา ๗๑๐ ทรพั ย์สนิ หลายสงิ่ มีเจา้ ของคนเดียวหรือหลายคนจะจำนองเพื่อประกนั การชำระ
หนี้แตร่ ายหน่งึ รายเดยี ว ท่านกใ็ ห้ทำได้
และในการนคี้ สู่ ัญญาจะตกลงกนั ดงั ตอ่ ไปนี้กไ็ ด้ คอื วา่
(๑) ให้ผู้รับจำนองใชส้ ทิ ธบิ งั คับเอาแกท่ รัพยส์ ินซง่ึ จำนองตามลำดบั อนั ระบไุ ว้

(๒) ให้ถือเอาทรัพยส์ ินแตล่ ะสิง่ เปน็ ประกันหนี้เฉพาะแตส่ ่วนหนง่ึ ส่วนใดทร่ี ะบไุ ว้

มาตรา ๗๑๑ การทีจ่ ะตกลงกันไวเ้ สียแตก่ ่อนเวลาหนีถ้ งึ กำหนดชำระเปน็ ขอ้ ความอยา่ งใด
อยา่ งหนง่ึ วา่ ถ้าไมช่ ำระหนี้ ใหผ้ ู้รบั จำนองเขา้ เป็นเจ้าของทรัพย์สินซง่ึ จำนอง หรอื ว่าให้
จัดการแก่ทรัพย์สินนนั้ เปน็ ประการอน่ื อยา่ งใด นอกจากตามบทบญั ญตั ิทง้ั หลายวา่ ดว้ ยการ
บงั คับจำนองนนั้ ไซร้ ขอ้ ตกลงเชน่ นน้ั ทา่ นวา่ ไมส่ มบูรณ์

มาตรา ๗๑๒ แมถ้ งึ วา่ มีข้อสญั ญาเปน็ อยา่ งอนื่ ก็ตาม ทรพั ยส์ นิ ซึง่ จำนองไว้แกบ่ ุคคลคน
หน่งึ นน้ั ทา่ นวา่ จะเอาไปจำนองแก่บคุ คลอีกคนหน่งึ ในระหวา่ งเวลาท่สี ญั ญากอ่ นยงั มอี ายุ
อยกู่ ไ็ ด้

มาตรา ๗๑๓ ถ้ามไิ ด้ตกลงกันไว้เป็นอยา่ งอนื่ ในสญั ญาจำนอง ทา่ นวา่ ผู้จำนองจะชำระหนี้
ลา้ งจำนองเปน็ งวด ๆ กไ็ ด้

มาตรา ๗๑๔ อันสัญญาจำนองนน้ั ทา่ นว่าตอ้ งทำเป็นหนงั สอื และจดทะเบยี นตอ่ พนกั งาน
เจ้าหนา้ ที่

มาตรา ๗๑๔/๑[๒๔] บรรดาข้อตกลงเก่ยี วกับการจำนองท่แี ตกต่างไปจากมาตรา ๗๒๘
มาตรา ๗๒๙ และมาตรา ๗๓๕ เป็นโมฆะ

หมวด ๒
สทิ ธจิ ำนองครอบเพียงใด