ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
การสููญเสีียท่่านผู้�เป็็นหััวหน้้าที่่�ดีี ไม่่ว่่าทางครอบครััว สัังคม บริิษััทห้้างร้้าน
วงราชการงานแผ่่นดิินแผนกต่่างๆ และคณะสงฆ์์ ตลอดวงพระปฏิิบััติิทุุกๆ แขนง
ย่อ่ มเป็น็ ความสูญู เสียี อันั ใหญ่ห่ ลวงไปตามๆ กันั ผู้้�น้อ้ ยซึ่ง่� หวังั ความเจริญิ ก้า้ วหน้า้
ทั้้�งปััจจุุบัันและอนาคต จึึงไม่่ควรนิ่่�งนอนใจในการเตรีียมตััวเตรีียมใจไว้้ต้้อนรัับ
สถานการณ์์ต่่างๆ ที่่�จะต้้องประสบอยู่�โดยดีีในวัันหรืือเวลาหนึ่่�งแน่่นอน ผู้�้เขีียน
ได้้เห็็นโทษครั้ �งยิ่ �งใหญ่่สมััยท่่านพระอาจารย์์มั่่�นมรณภาพผ่่านไปเพีียงองค์์เดีียว
เท่า่ นั้้น� แต่ใ่ นสายตาและความรู้้�สึกึ ปรากฏว่า่ ผู้้�มีสี ่ว่ นเกี่ย� วข้อ้ งท่า่ นมีคี วามซบเซา
เหงาหงอย และอยากจะพููดว่่าล้้มละลายไปตามๆ กัันมากมาย ทั้้�งนัักบวช
และฆราวาส จนไม่่อาจประมาณได้้ เช่่นเดีียวกัับสิ่่�งก่่อสร้้างที่่�ส่่วนมั่่�นคงได้้ถููก
ทำลายลง ส่่วนอื่น่� ๆ ก็พ็ ลอยเสีียหายไปด้ว้ ยฉะนั้้น�
ผู้้�เขีียนได้้รัับความกระเทืือนใจอย่่างหนัักมาแต่่ครั้�งนั้้�น จึึงทำให้้หวั่่�นวิิตก
ต่อ่ อนาคตของพระเณรในวงปฏิบิ ัตั ิทิ ี่่ข� าดครูอู าจารย์ผ์ ู้ใ�้ ห้ค้ วามร่ม่ เย็น็ ว่า่ เป็น็ ทาง
ไหลมาแห่่งความเสื่่�อมเสีียได้้อย่่างง่่ายดาย ถ้้าไม่่รีีบเร่่งตัักตวงเสีียแต่่ขณะนี้้�ที่่�
กำลัังมีีครููอาจารย์์คอยแนะนำสั่�งสอนอยู่� เวลาท่่านจากไป ตััวเราเองแม้้ยัังมีี
ลมหายใจอยู่� แต่่ไม่่มีีหลัักยึึดก็็เท่่ากัับตายทั้้�งเป็็น ผู้�เขีียนได้้เคยเห็็นโทษของตััว
ที่�ไม่่เป็็นท่่ามาแต่่ครั้�งนั้้�นแล้้วว่่าเหลวจริิงๆ ด้้วยมรสุุมประดัังกัันเข้้าพััดผัันดวงใจ
มรสุุมลููกหนึ่�งพััดมาว่่าเราหมดที่�พึ่�งแล้้ว ลููกหนึ่�งพััดมาว่่าต่่อไปนี้้�เราจะพึ่�งใคร
ลููกหนึ่�งพััดมาว่่าท่่านไปแล้ว้ สบายหายห่ว่ งส่่วนเรายังั อยู่�แต่่ลมหายใจ แต่ใ่ จเหมืือน
คนตายแล้ว้ เพราะขาดหลักั ยึดึ และขาดอย่า่ งหมดหวังั เคว้ง้ คว้า้ งเกาะอะไรไม่ต่ ิดิ เลย
ลูกู หนึ่�งพัดั มาว่า่ อะไรๆ มันั จะสุดุ จะสิ้น� ไปตามท่า่ นเสียี แล้ว้ ลูกู หนึ่�งว่า่ ต่อ่ ไปนี้้เ� ราจะ
อยู่่�กัับใคร พ่อ่ ก็็จากไปเสีียแล้ว้
ลููกหนึ่�งว่่าคราวนี้้�ถึึงคราวล่่มจมของเราเสีียแล้้วหรืือ จึึงพอจะตั้�งไข่่พ่่อก็็มา
ตายจาก กรรมเราหนักั เอาเสียี จริงิ ๆ คราวนี้้� ลูกู หนึ่�งอุทุ านออกมาว่า่ โอ้โ้ ฮ เจ้า้ กรรม
450
มรดกธรรม
ช่า่ งทรมานคนอนาถาถึงึ ขนาดนี้้เ� ชียี วหนอ ลูกู หนึ่่ง� ว่า่ ตายจมแน่แ่ ล้ว้ คราวนี้้ซ� ึ่ง่� เป็น็
คราวหััวเลี้�ยวหััวต่่อเสีียด้้วย ระหว่่างกิิเลสกัับธรรมกำลัังรบกัันอย่่างเต็็มกำลััง
มีีท่่านอาจารย์์เป็็นผู้้�เมตตาช่่วยอุุบายการรบอยู่่�ทุุกเวลา ต่่อไปใครจะมีีแก่่ใจ
มาเมตตาช่ว่ ยเหลืือเราอีกี เราไม่เ่ คยมีคี วามทุกุ ข์จ์ นหาทางออกไม่ไ่ ด้เ้ หมืือนคราวนี้้�
นี้้�เป็็นคราวตกนรกหลุุมความหมดหวัังพััดผัันหััวใจให้้ขาดดิ้้�นสิ้ �นความหมาย
ยัังไม่่ตายแต่่ทำให้ส้ิ้�นความหวังั เสียี ทุุกอย่า่ งในคราวนี้้�
ทั้้ง� นี้้เ� ป็น็ เหตุกุ ารณ์ท์ี่�เกิดิ แก่ผู่้�เขียี นในครั้ง� ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นมรณภาพลงไป ทำให้้
เข็ด็ หลาบกราบไหว้้ ไม่อ่ ยากให้ว้ งคณะปฏิบิ ัตั ิติ ้อ้ งประสบความทุกุ ข์ท์ รมานดังั ที่�เคย
ประสบมาแล้้วทั้้�งที่่�ยัังไม่่มีีหลัักยึึดพอจะพึ่�งตััวเองได้้ จึึงได้้พยายามเตืือนหมู่่�คณะ
เสมอมา กลััวว่่าจะนอนหลัับทัับสิิทธิ์�ที่่�ควรจะได้้จะถึึงจนเกิินไป บทเวลาตะวััน
อัสั ดงคตแล้ว้ จึงึ จะวิ่ง� หาที่่พ� ึ่่ง� เพื่อ�่ หลบซ่อ่ นผ่อ่ นคลาย กลัวั จะตายทั้้ง� เป็น็ ดังั ที่่เ� คย
เห็น็ มาแล้ว้ ไม่ป่ ระสงค์จ์ ะให้ห้ มู่่�คณะพบเห็น็ ด้ว้ ยอีกี จึงึ รีบี ช่ว่ ยตักั เตืือนให้พ้ ากันั
รีบี เร่ง่ ความเพียี รเวลาเดืือนยังั สว่า่ งไสว ใจยังั กำลังั เอางาน สังั ขารก็ก็ ำลังั อำนวย
แม้้เจ้้าตััวประสงค์์ความร่่ำรวยศีีลธรรมตลอดมรรคผลนิิพพานก็็ยัังพอทำได้้
ไม่่เป็น็ คนทุุกข์ไ์ ร้เ้ ข็ญ็ ใจทั้้�งที่่ส� มบัตั ิิมีีอยู่�เต็็มโลกตลอดมา
อััฐิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�นกลายเป็็นพระธาตุุ
เมื่�อต่า่ งท่า่ นที่�ได้ร้ ับั แจกอัฐั ิทิ ่า่ นอาจารย์ไ์ ปแล้ว้ ต่า่ งก็เ็ ชิญิ ไปไว้ใ้ นสถานที่�ควร
ของตนๆ เพื่�อสัักการบูชู าแทนองค์ท์ ่่าน หลัังจากนั้้น� เรื่�องก็ค็ ่อ่ ยเงีียบหายไป เพราะ
ต่า่ งคนต่า่ งพรากจากกันั ในคราวเป็น็ ไปสู่�ถิ่�นฐานบ้า้ นเรือื นของตน จนกาลล่ว่ งไปแล้ว้
๔ ปีี คุณุ วันั คมนามูลู เจ้า้ ของร้า้ นศิริ ิผิ ลพานิชิ และโรงแรมสุทุ ธิผิ ล จังั หวัดั นครราชสีมี า
ไปถวายผ้้าป่่าจัังหวััดสกลนคร ได้้รัับแจกอััฐิิส่่วนบนของท่่านอาจารย์์มั่�นชิ้�นหนึ่�ง
451
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
จากเจ้า้ อาวาสวัดั สุทุ ธาวาส ซึ่ง่� เป็น็ วัดั ที่่�ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นมรณภาพ กลับั มาถึงึ บ้า้ นได้้
เชิญิ อัฐั ิชิิ้น� นั้้น� รวมลงในผอบอันั เดียี วกันั กับั ที่�บรรจุอุ ัฐั ิทิ ่า่ นอาจารย์อ์ ยู่�แล้ว้ แต่ส่ มัยั ได้้
รัับแจกมาจากงานศพท่า่ น
พอเปิดิ ผอบออกเท่า่ นั้้น� สิ่ง� ที่่ไ� ม่เ่ คยคาดฝันั ก็ป็ รากฏขึ้้น� ในผอบคืือ อัฐั ิชิ ุดุ แรก
ที่่�ได้้รัับแจกไปจากงานศพท่่านได้้กลายเป็็นพระธาตุุเสีียหมด เจ้้าของเกิิด
ความอัศั จรรย์จ์ นตัวั แทบลอย เมื่อ่� เห็น็ เหตุกุ ารณ์เ์ ช่น่ นั้้น� จึงึ ให้ค้ นรีบี ไปดูอู ัฐั ิสิ ่ว่ นที่่�
เก็บ็ ไว้โ้ รงแรมสุทุ ธิผิ ลอีกี ที่่น� ั้้น� ก็ก็ ลายเป็น็ พระธาตุเุ ช่น่ กันั อีกี รวมทั้้ง� สองแห่ง่ จึงึ
เป็น็ พระธาตุุ ๓๔๔ องค์์ ยังั เหลืือติดิ ผอบอยู่่�บ้า้ งเป็น็ ผงๆ เล็ก็ น้อ้ ย ต่อ่ มาไม่น่ านนักั
จำนวนผงนั้้�นก็็ได้้กลายเป็็นพระธาตุุเสีียจนหมดอีีก จึึงรวมเป็็นพระธาตุุจากอััฐิิ
ของท่่านพระอาจารย์์มั่่�น ๓๔๔ องค์์ นี้้�เป็็นรายแรกที่่�ปรากฏความอััศจรรย์์จาก
อััฐิิกลายเป็น็ พระธาตุุ
จากนั้้�นเรื่�องก็็เล่่าลืือไปทุุกหนทุุกแห่่ง ผู้�คนทราบถึึงไหนก็็มาขอพระธาตุุ
กับั คุณุ วันั ไปสักั การบูชู ากันั ถึงึ นั่�น คุณุ วันั เองก็เ็ ป็น็ คนมีีนิิสัยั ใจบุญุ อยู่�แล้ว้ จึงึ เห็น็ ใจ
ท่่านที่�มาขอและแจกกัันไปคนละเล็็กละน้้อย คือื คนละ ๑ องค์บ์ ้า้ ง ๒ - ๓ องค์์บ้้าง
ผู้�เขีียนคุณุ วัันก็ไ็ ด้ก้ รุณุ าให้้ไปสองครั้�ง ครั้�งแรก ๕ องค์์ ครั้ง� ที่�สอง ๒ องค์์ รวมเป็น็
๗ องค์ด์ ้ว้ ยกันั พอได้ม้ าแล้ว้ ก็โ็ ฆษณาใหญ่ว่ ่า่ ตัวั ได้ข้ องดีมี า ได้ข้ องดีมี า ปากไม่เ่ ป็น็ สุขุ
เป็็นสุุขเฉพาะใจคืือดีใี จที่�ได้้อัฐั ิิจากคุุณวันั มา
สุดุ ท้้ายก็ม็ าเสียี เปรีียบ (ต้้องขออภัยั เรียี นอย่่างตรงไปตรงมา) ผู้�หญิิงเรียี บวุธุ
ไปเลย แต่ช่ อบกลที่�ไม่ม่ ีเี สียี ใจเลยทั้้ง� ที่�รู้�ว่าเสียี เปรียี บ จากนั้้น� ปากก็เ็ ป็น็ สุขุ ไม่ม่ ีอี ะไร
โฆษณาอีีก คืือพอได้ย้ ิินว่า่ ได้้ของดีีมาใครก็็ขอดููซึ่ง�่ มีแี ต่่ผู้�หญิิงทั้้�งนั้้น� ขณะนั้้�นคนนั้้�น
ก็็ขอดููก็็หยิบิ ให้้ดูู หยิบิ ให้้ดููจนหมดทุกุ องค์์ พอดููเสร็็จแล้้วคนนั้้�นก็็ขอเอาเลย คนนี้้ก� ็็
ขอเอาเลย พร้อ้ มกับั ห่อ่ กันั มุบุ มิบิ แล้ว้ ทีนีี้้ใ� ครจะกล้า้ ขอคืนื ล่ะ่ ถ้า้ ไม่อ่ ยากเสียี เปรียี บ
452
มรดกธรรม
สองซ้้อน เรื่�องมัันเป็็นอย่่างนี้้�ที่่�มิิได้้มีีพระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่�นติิดตััวมาจนบััดนี้้�
ทราบภายหลัังว่่า คุุณวัันเองก็็แบ่่งให้้ท่่านที่�มาขอไปสัักการบููชาแทบไม่่มีีเหลืือแล้้ว
เลยไม่ก่ ล้า้ ไปรบกวนอีีก
เท่า่ ที่�ทราบ อััฐิทิ ่่านอาจารย์ม์ั่�นกลายเป็็นพระธาตุุ ที่่�ร้้านคุณุ วััน นครราชสีมี า
เป็็นแห่่งแรก หลัังจากนั้้�นก็็ค่่อยๆ กลายเป็็นพระธาตุุเรื่�อยไป ไม่่ว่่าที่�ไหน ใครบููชา
ไว้้ที่�ไหนก็็กลายเป็็นพระธาตุุขึ้�นมาเป็็นลำดัับ จนกระทั่�งทุุกวัันนี้้�ก็็ยัังเป็็นไปเรื่�อยๆ
แต่เ่ ป็น็ กันั อย่า่ งมุบุ มิบิ ซุบุ ซิบิ เฉพาะครัวั เรือื น ไม่ก่ ล้า้ บอกให้ใ้ ครทราบ เกรงจะถูกู ขอ
เพราะเป็็นของหายากและคุุณค่่าสููงไม่่มีีประมาณ อาจพููดได้้ว่่าผู้�้ไม่่มีีนิิสััยวาสนา
เกี่�ยวกัับท่่านก็็ยากจะได้้พระธาตุุท่่านมาไว้้บููชา กรุุณาดููแต่่ผู้้�เขีียนซึ่�่งได้้มาแล้้ว
ยังั ไม่ม่ ีวี าสนารัักษาท่่านไว้้ได้้ ต้้องให้ท้ ่่านผู้้�อื่น� ไปรัักษาแทนสบายไปเลย
พระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่�นยัังเป็็นที่่�น่่าแปลกและอััศจรรย์์อยู่�หลายอย่่าง
คืือพระธาตุุ ๒ องค์์ เจ้้าของอธิิษฐานขอให้้เป็็น ๓ องค์์เพื่�อให้้ครบรััตนะ คืือ
พุทุ ธ ธรรม สงฆ์์ ก็ก็ ลายเป็น็ ๓ องค์ไ์ ด้จ้ ริงิ ๆ ผู้้�มีอี ยู่� ๒ องค์อ์ ธิษิ ฐานขอให้เ้ ป็น็ ๓ องค์์
เช่น่ ที่�คนอื่�นเขาเป็น็ แต่ก่ ลับั รวมเป็น็ องค์เ์ ดียี วก็ม็ ีี เจ้า้ ของเสียี ใจมาก มาเล่า่ ให้ผู้้�เขียี น
ฟัังและขอคำชี้�แจง ผู้้�เขีียนได้้อธิิบายให้้ทราบบ้้างว่่า พระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่่�น
กลายเป็น็ ๓ องค์ก์ ็ด็ ีี กลายเป็น็ องค์เ์ ดียี วก็ด็ ีี หรืือยังั มิไิ ด้ก้ ลายเป็น็ พระธาตุเุ ลยก็ด็ ีี
ทั้้�งนี้้�ก็็คืืออััฐิิธาตุุที่่�ออกจากองค์์ท่่านอัันเดีียวกััน จึึงไม่่ควรเสีียใจ การที่่�พระธาตุุ
๒ องค์ก์ ลับั มาเป็น็ องค์เ์ ดียี วก็เ็ ป็น็ อภินิ ิหิ ารของท่า่ นอยู่�แล้ว้ เราจะหาความอัศั จรรย์์
จากอะไรอีีก แม้้ผมท่า่ นที่่�ปลงออกมีผี ู้�้เก็็บไว้บ้ ููชาในที่่�ต่่างๆ ก็็กลายเป็็นพระธาตุุ
ได้เ้ ช่่นเดียี วกับั อัฐั ิซิ ึ่ง�่ มีอี ยู่่�หลายแห่่ง
ที่่�เป็น็ ดังั นี้้เ� ข้า้ ใจว่า่ อัฐั ิหิ รือื ผมท่า่ นที่�เก็บ็ ไว้น้ านๆ ไปอาจจะกลายเป็น็ พระธาตุุ
ไปตามๆ กันั ดังั อัฐั ิทิ ่า่ นที่่�ค่อ่ ยๆ กลายเป็น็ พระธาตุมุ าเป็น็ ลำดับั นี้้แ� ล แต่ท่ั้้ง� อัฐั ิธิ าตุทุ ่า่ น
453
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
ทั้้ง� พระธาตุทุ ่า่ น แม้จ้ ะถูกู เก็บ็ รักั ษาไว้ส้ ักั การบูชู าอยู่่�กับั ท่า่ นผู้�ใด ก็ไ็ ม่ม่ ีใี ครบอกใครให้้
ทราบเลย มีแี ต่ป่ ิดิ เงียี บท่า่ เดียี วเท่า่ นั้้น� ทุกุ วันั นี้้� เพราะต่า่ งคนต่า่ งรักั ต่า่ งคนต่า่ งสงวน
แต่่ถ้้าถููกถามรายที่่�อััฐิิท่่านกลายเป็็นพระธาตุุ เจ้้าของก็็จะบอกอย่่างอาจหาญว่่า
อัฐั ิทิ ่า่ นกลายเป็น็ พระธาตุไุ ด้แ้ น่น่ อนไม่ส่ งสัยั ถ้า้ ถามต่อ่ ไปว่า่ คุณุ มีพี ระธาตุหุ รือื อัฐั ิิ
ท่่านอาจารย์์มั่�นบ้า้ งหรืือเปล่า่ ? จะแสดงอาการยิ้ม� แล้ว้ ตอบเพียี งว่า่ แม้ม้ ีีก็็นิดิ เดียี ว
แจกให้้ใครไม่่ได้้ อัันเป็็นเชิิงกัันท่่าไว้้ในตััวกลััวผู้�อื่�นจะขอ จึึงทราบได้้ยากเฉพาะ
ทุกุ วัันนี้้� ว่า่ อััฐิหิ รืือพระธาตุุท่า่ นมีีอยู่่�กัับท่่านผู้�ใดบ้้าง แม้้แต่พ่ ระหรืือครูอู าจารย์ซ์ ึ่ง่�
เป็น็ ที่�เคารพนับั ถือื ถามยังั ไม่อ่ าจบอกตรง จึงึ น่า่ เห็น็ ใจท่า่ นที่่�มีคี วามเคารพเลื่�อมใส
และรักั สงวนท่่านมาก
ฉะนั้้�นท่่านพระอาจารย์์มั่่�นจึึงเป็็นพระอาจารย์์สำคััญองค์์หนึ่่�ง ทั้้�งที่่�ยัังมีี
ชีีวิิตอยู่�และล่่วงลัับผ่่านไปแล้้ว เวลายัังมีีชีีวิิตอยู่่�ก็็เป็็นจุุดยัับยั้้�งผ่่อนคลาย
ความตึึงเครีียดแห่่งจิิตใจบรรดาศิิษย์์ทั้้�งพระและฆราวาสเป็็นอย่่างดีีตลอดมา
เราพอทราบได้้ตามที่่�มีีผู้�้มาเล่่าให้้ฟััง ขณะจิิตคิิดจะทำความชั่่�วบ้้าง ขณะจิิต
กำลังั ลุกุ เป็น็ ไฟเนื่อ�่ งจากเหตุกุ ารณ์บ์ างอย่า่ งบังั คับั บ้า้ ง ขณะเกิดิ ความเคียี ดแค้น้
อย่า่ งสุดุ ขีดี จะตัดั สินิ ใจฆ่า่ คนอยู่�ในนาทีนีั้้น� บ้า้ ง พอระลึกึ ถึงึ ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� ขึ้้น� มา
ได้เ้ ท่า่ นั้้น� เหตุกุ ารณ์ท์ ี่่เ� ป็น็ อยู่่�ภายในเหล่า่ นั้้น� ราวกับั น้้ำดับั ไฟสงบลงทันั ทีที ันั ใด
และเห็็นโทษแห่ง่ ความผิิดของตัวั ขึ้้น� ในขณะนั้้�น อยากก้ม้ ลงกราบองค์ท์ ่่านทัันทีี
ที่่ร� ะลึกึ ได้้ สิ่ง� ที่่ค� ิดิ ว่า่ จะทำนั้้น� เลยหายราวกะปลิดิ ทิ้้ง� นี่่เ� ป็น็ ฝ่า่ ยฆราวาสเล่า่ ให้ฟ้ ังั
แม้้ที่่�มิิได้้เล่่าก็็เข้้าใจว่่ายัังมีีอยู่�มาก และสามารถแก้้ความผิิดของตััวได้้ในลัักษณะ
เดียี วกััน ด้้วยอำนาจความระลึึกถึงึ ท่่านด้ว้ ยความเคารพเลื่�อมใส
ส่่วนพระที่�ได้้รัับความยัับยั้�งใจไปตามเพศของตน เพราะอำนาจความเชื่�อ
ความเลื่�อมใสในท่่านก็็เข้้าใจว่่ามีีจำนวนไม่่น้้อยเช่่นเดีียวกััน เท่่าที่่�ท่่านอบรมคน
ให้้เป็็นคนดีีนั้้�นนัับจำนวนไม่่ถ้้วน เริ่�มแต่่วัันท่่านอุุปสมบทและสั่�งสอนมาจนถึึง
454
มรดกธรรม
วันั มรณภาพ ถ้้านัับเวลาสั่�งสอนผู้�คนพระเณรก็ไ็ ม่ต่ ่่ำกว่่า ๔๐ ปีี ในระหว่า่ ง ๑ ปีถี ึงึ
๔๐ ปีนี ั้้น� มีพี ระเณรและฆราวาสมารับั การอบรมกับั ท่า่ นมากเพียี งไร เฉพาะพระ
ที่่�มีีหลัักฐานมั่่�นคงทางด้้านจิิตใจและข้้อปฏิิบััติิมีีจำนวนมากมาย ท่่านอาจารย์์
เหล่่านี้้�จะเป็็นครููอาจารย์์สั่�งสอนผู้�้คนพระเณรให้้มีีหลัักยึึดต่่อไปในอนาคต ซึ่�่ง
สืืบเนื่�่องมาจากท่่านอาจารย์์มั่่�นเป็็นผู้�้ให้้กำเนิิดความรู้ �ทั้ �งภายในและภายนอก
มาก่่อน มิิฉะนั้้�นก็็หาทางเดิินไม่่ได้้แม้้ตััวเอง โดยไม่่ต้้องพููดถึึงการสั่�งสอนคนอื่่�น
ให้้เป็็นคนดีีได้เ้ ลย
ด้้วยเหตุุนี้้� การวางรากฐานจิิตใจให้้มั่�นคงต่่อเหตุุผลอรรถธรรมความถููกต้้อง
ดีีงามเป็็นขั้�นๆ จึึงเป็็นงานชิ้�นใหญ่่และหนัักมากกว่่างานชิ้�นใดๆ ในโลกที่�พวกเรา
เคยทำ และเคยบ่่นกัันว่า่ ยากๆ เพราะงานนั้้น� เป็น็ เพียี งสิ่�งคล้้อยตามจิิตใจของผู้�พา
ดำเนิินเท่่านั้้�น หลัักใหญ่่ของงานทุุกแขนงและทุุกชิ้้�นอย่่างแท้้จริิงขึ้้�นอยู่่�กัับใจ
ทั้้ง� สิ้น� นอกจากนั้้น� ยังั เกี่ย� วกับั งานผิดิ ถูกู ชั่่ว� ดีอี ีกี ว่า่ ใครเป็น็ ผู้้�บงการและพาดำเนินิ
ถ้า้ ไม่ใ่ ช่ใ่ จ ถ้า้ ใจเป็น็ ผู้้�ชี้ข� าดและพาดำเนินิ ใจได้ร้ ับั การศึกึ ษาอบรมพอทราบเรื่อ่� ง
ของตัวั เกี่ย� วกับั ความผิดิ ถูกู ชั่่ว� ดีอี ย่า่ งไรบ้า้ งเพียี งไร จึงึ จะประคองตัวั และงานนั้้น� ๆ
ไปด้ว้ ยความราบรื่น่� ชื่น่� ใจ ตลอดความปลอดภัยั อันั เกิดิ จากผลงานที่่ต� นทำทุกุ อย่า่ ง
เมื่อ�่ กล่า่ วถึงึ จิติ ใจ บรรดาท่า่ นที่่เ� คยทราบความลึกึ ซึ้้ง� หนาบางของท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น�
มาบ้้างแล้้ว จะต้้องกราบท่่านอย่่างสนิิทใจ ระลึึกไว้้มิิได้้ลืืม ทั้้�งเวลาท่่านยัังมีี
ชีีวิิตอยู่�และเวลาท่่านจากไปแล้้ว อดระลึึกถึึงความกตััญญููกตเวทีีในท่่านมิิได้้
อย่่างแน่่นอน แม้้ชีวี ิิตจะขาดไปก็็ยอมถวายไปเลย
ท่่านอาจารย์์มั่่�นเป็็นอาจารย์์เอกทางด้้านพััฒนาจิิตใจคน อาจพููดได้้ว่่า
เกืือบทั่่�วประเทศ ซึ่่�งเป็็นการพััฒนาที่่�ถููกจุุดสำคััญของโลกด้้วย เพราะใจที่่�ได้้
รัับการพััฒนาด้้วยอรรถด้้วยธรรมด้้วยดีี ความเสีียหายไม่่ค่่อยมีี หรืืออาจพููดได้้
อย่่างเต็็มปากว่่า จิิตที่่�ได้้รัับการพััฒนาเต็็มที่่�แล้้ว แน่่ใจว่่าความเสีียหายไม่่มีี
455
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
ทั้้ง� งานและผลของงานก็เ็ ป็น็ ที่่แ� น่ใ่ จ โลกที่�ได้ร้ ับั การพัฒั นาจิติ ใจไปพร้อ้ มๆ กันั ด้ว้ ยดีี
ย่อ่ มเป็็นโลกที่�เจริิญจริงิ ประชาชนมีีความสงบสุุข มิใิ ช่เ่ จริญิ แต่ด่ ้า้ นวััตถุอุ ย่า่ งเดียี ว
แต่่ใจร้้อนเหมืือนไฟ มีแี ต่่การเบียี ดเบีียนทำลายกััน เอารััดเอาเปรียี บกััน ฉ้้อโกงกััน
เร็ว็ ยิ่�งกว่า่ เจ้า้ บอนนี่�ขึ้น� โลกพระจันั ทร์์ ซึ่ง�่ ไม่ผ่ ิดิ อะไรกับั ความเจริญิ แห่ง่ ไฟในแดนนรก
ถ้า้ ยังั ไม่ท่ ราบว่า่ แดนนรกมีคี วามเจริญิ ด้ว้ ยความรุ่�มร้อ้ นขนาดไหน ก็ค็ วรดูโู ลก
ที่�ปราศจากการพััฒนาจิิตใจ ซึ่�่งมีีแต่่ความรุุงรัังไปด้้วยสิ่�งสกปรกที่�ระบายออกจาก
ท่อ่ ไอเสียี คือื ใจ ความประพฤติกิ ารกระทำทุกุ ด้า้ นเป็น็ สิ่�งขวางโลก ขวางธรรม ขวางหูู
ขวางตา ขวางใจไปหมด ไม่่มีีอะไรน่่าดููน่่าชมเลย เต็็มไปด้้วยสิ่�งไม่่พึึงปรารถนา
ฉะนั้้น� ท่า่ นผู้้�มีีความฉลาดแหลมคมจึงึ นิยิ มการพัฒั นาจิติ ใจก่อ่ นพััฒนาสิ่�งอื่�น่ ใด
ซึ่่�งเป็็นเพีียงบริิวารของใจเท่่านั้้�น เมื่�่อพััฒนาใจดีีแล้้ว การระบายออกทางกาย
วาจา ความประพฤติกิ ารกระทำตลอดทุกุ ด้า้ น ย่่อมกลายเป็น็ ของสะอาดไปตาม
ส่ว่ นใหญ่ค่ ืือใจ โลกย่อ่ มมีคี วามสงบสุขุ สมกับั คนฉลาดด้ว้ ยจิติ พัฒั นาปกครองโลก
ปกครองตน โดยทางเหตุผุ ลอรรถธรรม
ความฉลาดของมนุุษย์์ที่�ปราศจากธรรมจะฉลาดเพีียงไร ยัังไม่่ควรเป็็นที่�ไว้้ใจ
และชมเชยโดยถ่่ายเดีียวได้้ แม้้จะฉลาดแสดงความสามารถขึ้้�นชมดวงดาว
พระอาทิติ ย์์ พระจันั ทร์บ์ นฟ้า้ ได้ก้ ็ย็ ังั ไม่ถ่ ือื เป็น็ จุดุ สำคัญั ความฉลาดถ้า้ ยังั ขืนื ระบาย
สิ่�งที่�เป็น็ พิษิ เป็น็ ภัยั ออก เพื่�อความเดือื ดร้อ้ นแก่ต่ นและผู้�อื่�นอยู่� อย่า่ งไม่ส่ ำนึกึ ตัวั ว่า่
เป็น็ ความผิดิ ความรู้�ความฉลาดนั้้น� ยังั ไม่อ่ าจเลยภูมู ิขิ องสัตั ว์เ์ ดียี รัจั ฉานที่�เคยเป็น็ อยู่�
ด้้วยการเบีียดเบีียนและกััดฉีีกกัันกิิน โดยถืือว่่าเป็็นความฉลาดและเป็็นความสุุข
ของเขาซึ่�ง่ อยู่�ในภููมินิ ั้้�นๆ
ความฉลาดที่่�รัับรองกัันตามหลัักเหตุุผลที่่�ยัังตนและโลกให้้เจริิญนั้้�น
ไม่่จำต้้องออกใบประกาศนีียบััตรให้้โชว์์ก็็ได้้ แต่่การระบายออกทางใจและ
456
มรดกธรรม
ความประพฤติสิิ่ง� กระทำอันั เป็น็ ไปเพื่อ่� ตนและโลกได้ร้ ับั ความสุขุ ความเย็น็ ใจด้ว้ ยนั้้น�
ถืือว่่าเป็็นผลงานที่่�ออกจากความฉลาดอย่่างแท้้จริิง และเป็็นประกาศนีียบััตร
อยู่�ในตััวพร้้อมแล้้ว ไม่่จำต้้องหาใบประกาศมาบัังหน้้าและอวดโลกเพื่�่ออำนาจ
ในทางผิิดอย่่างลึึกลัับ ซึ่�่งผลคืือความเดืือดร้้อนของผู้�้ได้้รัับ มิิได้้เป็็นของลัับๆ
ไปด้ว้ ย แต่เ่ ป็น็ ความทุกุ ข์ร์ ้อ้ นอยู่�อย่า่ งเปิดิ เผย ดังั ที่่เ� ห็น็ ๆ กันั อยู่�อย่า่ งเต็ม็ ตา รู้�อยู่�
อย่า่ งเต็ม็ ใจ นอกจากไม่พ่ ูดู กันั เท่า่ นั้้น� ทั้้ง� นี้้ห� ากมิใิ ช่โ่ ทษของการมองข้า้ มการพัฒั นา
ภายในคือื ใจแล้ว้ ใครจะเชื่�อกันั ได้ล้ งคอว่า่ การพัฒั นาแต่ด่ ้า้ นวัตั ถุดุ ้ว้ ยทั้้ง� ใจที่�รกรุงุ รังั
ด้้วยสนิิมคืือกิิเลส ความเห็็นแก่่ตััวและพวกพ้้องของตััวทำให้้โลกเจริิญ ประชาชน
อยู่�เย็็นเป็็นสุุขโดยทั่�วกัันดัังนี้้� นอกจากคนที่�ตายหมดความรู้้�สึกดีีชั่�วทุุกอย่่างแล้้ว
เท่่านั้้�น จะไม่่มีีความขััดใจและคิิดแย้้งการกระทำดังั ที่่�ว่่า
เมื่�อนำมาเทีียบระหว่่างผู้้�มีีการพััฒนาทางใจกัับผู้�ไม่่ได้้พััฒนาทางใจเลย
การงานและผลของงานต่่างกันั ราวฟ้า้ กัับดิิน ฉะนั้้�น พระพุุทธเจ้า้ จึงึ ไม่่ทรงชมเชย
สมาธิิสมาบััติิเพื่�่อความเหาะเหิินเดิินอากาศดำดิินดำน้้ำ เหาะข้้ามทะเลต่่างๆ
ว่่าเป็็นผู้�้ฉลาดเลื่่�องลืือ แต่่ทรงชมเชยผู้้�พยายามฝึึกอบรมตนโดยวิิธีีต่่างๆ เพื่�่อ
ความดีีงาม จะเป็็นทางสมาธิิสมาบััติิหรืือทางใดก็็ตาม ด้้วยความรอบคอบต่่อ
การระบายออกทางความประพฤติกิ ารกระทำ มิใิ ห้เ้ กิดิ โทษแก่ต่ นและผู้้�อื่น� ว่า่ เป็น็
ผู้�้ฉลาด เพราะความน่่าอยู่�ของโลกทั่�วไป ย่่อมขึ้�นอยู่่�กัับความสุุขใจเป็็นหลัักใหญ่่
แม้ร้ ่า่ งกายและความเป็น็ อยู่�ในด้า้ นต่า่ งๆ จะมีอี ดบ้า้ งอิ่�มบ้า้ งตามคติธิ รรมดาของโลก
อนิจิ ฺจฺ ํํ แต่ก่ ็ย็ ังั น่า่ อยู่� เพราะผู้�พาอยู่�พาไปคือื ใจมีคี วามสุขุ เท่า่ ที่�ควร ไม่แ่ ผดเผาเร่า่ ร้อ้ น
จนทำให้ค้ ิิดอยากย้้ายภพย้า้ ยชาติิย้้ายบ้า้ นเรืือนและสถานที่�อยู่่�ต่า่ งๆ
ปััญหาเรื่�องอััฐิิท่่านพระอาจารย์์มั่�น พระอาจารย์์เสาร์์ กลายเป็็นพระธาตุุ
ปรากฏว่่ากระจายไปในที่่�ต่่างๆ จนทำให้้เกิิดความสงสััยกัันก็็มีี ในระยะอััฐิิท่่าน
กลายเป็น็ พระธาตุใุ หม่ๆ่ บางท่า่ นมาถามว่า่ อัฐั ิขิ องพระอรหันั ต์ก์ ็ด็ ีี ของสามัญั ชนก็ด็ ีี
457
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ต่า่ งก็เ็ ป็น็ ธาตุดุ ินิ ชนิดิ เดียี วกันั ส่ว่ นอัฐั ิขิ องสามัญั ชนทำไมจึงึ กลายเป็น็ พระธาตุไุ ม่ไ่ ด้้
เฉพาะอัฐั ิขิ องพระอรหันั ต์ท์ ำไมจึงึ กลายเป็น็ พระธาตุไุ ด้้ ทั้้ง� สองนี้้ม� ีคี วามแปลกต่า่ งกันั
อย่่างไรบ้้าง ก็็ได้้อธิิบายให้้ฟัังเท่่าที่�สามารถแต่่เพีียงโดยย่่อว่่า เรื่�่องอััฐิินั้้�น ปััญหา
ส่ว่ นใหญ่ข่ึ้้น� อยู่่�กับั ใจเป็น็ สำคัญั คำว่า่ จิติ แม้เ้ ป็น็ จิติ เช่น่ เดียี วกันั แต่ม่ ีอี ำนาจและ
คุณุ สมบัตั ิติ ่า่ งกันั อยู่�มาก คืือจิติ ของพระอรหันั ต์ท์ ่า่ นเป็น็ อริยิ จิติ เป็น็ จิติ ที่่บ� ริสิ ุทุ ธิ์�
ส่่วนจิิตของสามัญั ชนเป็น็ เพียี งสามััญจิิต เป็็นจิติ ที่่�มีกี ิเิ ลสโสมมต่่างๆ
เมื่อ�่ จิติ ผู้เ้� ป็น็ เจ้า้ ของเข้า้ ครองอยู่�ในร่า่ งใด และจิติ เป็น็ จิติ ประเภทใด ร่า่ งนั้้น�
อาจกลายไปตามสภาพของจิติ ผู้เ้� ป็น็ ใหญ่พ่ าให้เ้ ป็น็ ไป เช่น่ จิติ พระอรหันั ต์เ์ ป็น็ จิติ
ที่่�บริิสุุทธิ์� อาจมีีอำนาจซัักฟอกธาตุุขัันธ์์ให้้เป็็นธาตุุที่่�บริิสุุทธิ์�ไปตามส่่วนของตน
อััฐิิท่่านจึึงกลายเป็็นพระธาตุุได้้ แต่่อััฐิิของสามััญชนทั่�วๆ ไป แม้้จะเป็็นธาตุุดิิน
เช่่นเดีียวกััน แต่่จิิตผู้�เป็็นเจ้้าของเต็็มไปด้้วยกิิเลส และไม่่มีีอำนาจซัักฟอกธาตุุขััน
ให้้เป็็นของบริิสุุทธิ์�ได้้ อััฐิิจึึงกลายเป็็นธาตุุขัันธ์์ที่�บริิสุุทธิ์�ไปไม่่ได้้ จำต้้องเป็็นสามััญ
ธาตุไุ ปตามจิติ ของคนมีกี ิเิ ลสอยู่�โดยดีี หรืือจะเรียี กไปตามภูมู ิขิ องจิติ ภูมู ิขิ องธาตุวุ ่า่
อริิยจิิต อริิยเหตุุ และสามััญจิิต สามััญธาตุุก็็คงไม่่ผิิด เพราะคุุณสมบััติิของจิิต
ของธาตุรุ ะหว่า่ งพระอรหันั ต์ก์ ับั สามัญั ชนต่า่ งกันั อัฐั ิจิ ำต้อ้ งต่า่ งกันั อยู่�โดยดีี ผู้ส�้ ำเร็จ็
เป็็นพระอรหัันต์์ขึ้้�นมานั้้�น ทุุกองค์์เวลานิิพพานแล้้วอััฐิิต้้องกลายเป็็นพระธาตุุ
ด้ว้ ยกัันทั้้ง� สิ้�นดัังนี้้�
ข้อ้ นี้้ผ�ู้�เขียี นยังั ไม่แ่ น่ใ่ จว่า่ จะเป็น็ ไปได้อ้ ย่า่ งนั้้น� ทุกุ ๆ องค์์ เฉพาะจิติ ท่า่ นที่�สำเร็จ็
พระอรหััตตภููมิิเป็็นจิิตที่�บริิสุุทธิ์�เต็็มภููมิินัับแต่่ขณะที่�สำเร็็จ ส่่วนร่่างกายที่�เกี่�ยวโยง
ไปถึึงอััฐิเิ วลาถููกเผาแล้ว้ จะกลายเป็็นพระธาตุุได้เ้ ช่น่ เดีียวกันั ทุกุ องค์์หรืือไม่่ ยังั เป็็น
ปััญหาอยู่่�บ้้าง ระหว่่างกาลเวลาที่�บรรลุุถึึงวัันท่่านนิิพพานมีีเวลาสั้�นยาวต่่างกััน
องค์์ที่�บรรลุุแล้้วมีีเวลาทรงขัันธ์์อยู่�นาน เวลานิิพพานแล้้วอััฐิิย่่อมมีีทางกลายเป็็น
พระธาตุุได้้โดยไม่่มีีปััญหา เพราะระยะเวลาที่่�ทรงขัันธ์์อยู่� จิิตที่่�บริิสุุทธิ์�ก็็ย่่อม
458
มรดกธรรม
ทรงขันั ธ์เ์ ช่น่ เดียี วกับั ความสืืบต่อ่ แห่ง่ ชีวี ิติ ด้ว้ ยการทำงานของระบบต่า่ งๆ ภายใน
ร่่างกาย มีีลมหายใจเป็็นต้้น และมีีการเข้้าสมาบััติิประจำอิิริิยาบถ ซึ่�่งเป็็นการ
ซัักฟอกธาตุุขัันธ์์ให้้บริิสุุทธิ์ �ไปตามส่่วนของตนโดยลำดัับด้้วยในขณะเดีียวกััน
เวลานิพิ พานแล้้วอััฐิิจึึงกลายเป็น็ พระธาตุุดังั ที่่�เห็น็ ๆ กันั อยู่� ส่ว่ นองค์์ที่�บรรลุุแล้้ว
มิไิ ด้ท้ รงขันั ธ์์อยู่�นานเท่่าที่�ควร แล้ว้ นิพิ พานไปเสีียนั้้น� อััฐิิท่า่ นจะกลายเป็น็ พระธาตุุ
ได้เ้ หมือื นพระอรหันั ต์ท์ ั้้ง� หลายที่่�มีโี อกาสอยู่�นานหรือื ไม่่ เป็น็ ความไม่ส่ นิทิ ใจ เพราะ
จิติ ไม่ม่ ีเี วลาอยู่่�กัับธาตุุขันั ธ์์นาน และมิิได้้ซัักฟอกด้้วยสมาธิสิ มาบััติดิ ัังกล่่าวมา
ท่่านที่�เป็็นทัันธาภิิญญา คืือรู้�ได้้ช้้าค่่อยเป็็นค่่อยไป เช่่นบำเพ็็ญไปถึึงขั้�น
อนาคามีีผลแล้้วติิดอยู่�นาน จนกว่่าจะก้้าวขึ้�นขั้�นอรหััตภููมิิได้้ คืือต้้องพิิจารณา
ท่อ่ งเที่�ยวไปมาอยู่�ในระหว่า่ งอรหัตั มรรคกับั อรหัตั ผล จนกว่า่ จิติ จะชำนิชิ ำนาญและ
มีกี ำลังั เต็ม็ ที่่�จึงึ ผ่า่ นไปได้้ ในขณะที่�กำลังั พิจิ ารณาอยู่�ในขั้น� อรหัตั มรรคเพื่�ออรหัตั ผล
ก็็เป็็นอุุบายวิิธีีซัักฟอกธาตุุขัันธ์์ในตััวด้้วย เวลานิิพพานแล้้วอััฐิิอาจกลายเป็็น
พระธาตุุได้้ ส่่วนท่่านที่่�เป็็นขิิปปาภิิญญา คืือรู้�ได้้เร็็วและนิิพพานไปเร็็วหลัังจาก
บรรลุุแล้้ว ท่่านเหล่่านี้้�ไม่่แน่่ใจว่่าอััฐิิจะกลายเป็็นพระธาตุุได้้หรืือประการใด
เพราะจิิตที่่�บริิสุุทธิ์�ไม่่มีีเวลาทรงและซัักฟอกธาตุุขัันธ์์อยู่�นานเท่่าที่่�ควร ส่่วน
สามััญจิติ ของสามััญชนทั่่�วๆ ไปนั้้น� ไม่อ่ ยู่�ในข่่ายที่่�อัฐั ิิจะควรแปรเป็็นพระธาตุไุ ด้้
ด้ว้ ยกรณีใี ดๆ จึึงขอกล่า่ วเท่่าที่่�กล่่าวผ่่านมาแล้ว้
เฉพาะองค์์ท่่านพระอาจารย์์มั่�น นอกจากอััฐิิกลายเป็็นพระธาตุุให้้เห็็น
อย่่างประจัักษ์์แล้้ว พระธาตุุยัังแสดงความอััศจรรย์์ให้้เห็็นหลายอย่่าง ดัังที่�เขีียน
ผ่า่ นมาบ้า้ งแล้ว้ ว่า่ ผู้้�มีพี ระธาตุสุ ององค์อ์ ธิษิ ฐานขอให้เ้ ป็น็ สามองค์์ ก็เ็ ป็น็ สามองค์ไ์ ด้้
ผู้้�มีีสององค์์อธิิษฐานขอให้้เป็็นสามองค์์ แต่่กลัับเป็็นองค์์เดีียวก็็ได้้ ซึ่่�งไม่่น่่าจะ
เป็็นไปได้้เลย แต่่ได้้เป็็นไปเสีียแล้้ว ผู้�ได้้มาสององค์์จากท่่านผู้้�มีีเมตตาจิิตมอบให้้
พอตกเย็น็ มาเปิดิ ดูกู ลับั เป็น็ สามองค์ก์ ็ไ็ ด้้ รายนี้้เ� ป็น็ ความแปลก เพราะชั่�วระยะเวลา
459
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
เช้้าไปถึงึ เย็น็ เท่่านั้้น� ก็ม็ าเพิ่�มได้้
ท่่านผู้ �นี้ �เป็็นข้้าราชการผู้ �ใหญ่่มีีศรััทธาในองค์์ท่่านพระอาจารย์์มั่ �นมาก
และเป็็นผู้�ให้้ความสะดวกตลอดการช่่วยเหลืือต่่างๆ แทบทุุกกรณีีที่�เกี่�ยวกัับงาน
ท่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�น นับั แต่ว่ ันั แรกที่่�ท่า่ นไปถึงึ วัดั สุทุ ธาวาสจนตลอดงาน พระผู้�ใหญ่่
เห็็นใจและสงสารมาก เมื่�อคุุณวััน นครราชสีีมา ถวายพระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่�นมา
ท่่านจึึงมอบให้้ข้้าราชการผู้�นี้�ตอนเช้้า พอได้้รัับพระธาตุุจากท่่านแล้้ว ขณะนั้้�นไม่่มีี
กล่่องหรืือผอบจะใส่่ มีีแต่่ขวดยานััตถุ์�เปล่่าติิดกระเป๋๋าเสื้�อ จึึงได้้เอาใส่่พระธาตุุ
ไปพลาง ขณะเชิญิ พระธาตุเุ ข้า้ กระเป๋า๋ เสื้อ� ก็ป็ ิดิ กระดุมุ เสื้อ� ด้ว้ ยดีี ขวดก็ป็ ิดิ ฝาด้ว้ ยดีี
กลััวพระธาตุุจะสูญู หายไปเสีีย
นัับแต่่ขณะที่�ได้้พระธาตุุจากมืือพระผู้�ใหญ่่แล้้ว ปรากฏว่่าใจมีีความปีีติิยิินดีี
เป็็นล้้นพ้้น ลุุกจากที่�นั้�นก็็ไปทำงานเลยทีีเดีียว และเกิิดความอิ่�มเอิิบตื้�นตัันใจ
ตลอดวััน ประหนึ่�งจิิตมิิได้้คิิดเหิินห่่างจากพระธาตุุที่�ได้้รัับมานั้้�นเลยทั้้�งวััน พอเลิิก
จากงานไปถึงึ บ้า้ นก็โ็ ฆษณาใหญ่ว่ ่า่ ตนได้ข้ องประเสริฐิ มา ในชีวี ิติ ไม่เ่ คยมีี คนในบ้า้ น
ต่า่ งก็็มารุุมดูู จากนั้้น� ก็เ็ อาผอบมาใส่พ่ ระธาตุทุ ัันทีี พอเปิิดฝาขวดออกเชิญิ พระธาตุุ
ท่่านอาจารย์์มั่�นออกมา โดยไม่่คาดฝัันว่่าจะพบความอััศจรรย์์ที่�แสดงออกมาจาก
พระธาตุทุ ่า่ น คือื พอเชิญิ พระธาตุอุ อกจากขวดก็ไ็ ด้เ้ ห็น็ กลายเป็น็ สามองค์ใ์ นขณะนั้้น�
ยิ่�งเพิ่�มความอัศั จรรย์ใ์ นองค์ท์ ่า่ นและเกิดิ ความปีตี ิใิ นพระธาตุยุิ่�งขึ้น� แทบจะเหาะลอย
ไปทั้้ง� ตัวั พร้อ้ มกับั ประกาศความอัศั จรรย์ข์ องท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นว่า่ เป็น็ องค์พ์ ระอรหันั ต์์
ให้ภ้ รรยาและลูกู ๆ ฟังั ในขณะนั้้น� อย่า่ งไม่ค่ ิดิ ว่า่ ใครจะหาว่า่ เป็น็ บ้า้ เป็น็ บออะไรเลย
ภรรยาและลููกๆ ยัังไม่่แน่่ใจ เกรงว่่าที่่�รัับพระธาตุุมาจะจำจำนวนผิิดไป
ฝ่า่ ยสามีกี ็เ็ ถียี งใหญ่แ่ บบไม่ย่ อมฟังั เสียี งใครเลยว่า่ พระธาตุสุ ององค์ท์ ี่่�ท่า่ นเจ้า้ คุณุ ….
ให้ม้ าเมื่�อเช้า้ นี้้�จำไม่ผ่ ิดิ แน่่ เพราะขณะรัับจากท่า่ นก็็รัับด้ว้ ยความสนใจและเลื่�อมใส
460
มรดกธรรม
อย่่างบอกไม่่ถููก แม้อ้ ยู่�ที่�ทำงานก็็มิิได้้ลืมื พระธาตุุตลอดวัันว่า่ ได้้พระธาตุมุ าสององค์์
ได้้พระธาตุุมาสององค์์ จนกลายเป็็นคำบริิกรรมเหมืือนคนภาวนาแล้้วจะให้้
หลงลืมื ได้อ้ ย่า่ งไร ถ้า้ ใครๆ ยังั ไม่่ลงใจว่่าเป็น็ ความจริิง พรุ่�งนี้้�เช้า้ เราจะไปเรียี นถาม
ท่่านเจ้า้ คุณุ ท่่านใหม่่ เห็็นจริิงกัันพรุ่�งนี้้�เอง
ฝ่่ายคนในบ้้านไม่่ยอม อยากรู้�ในวัันนี้้�เดี๋�ยวนี้้� ขอให้้ไปเรีียนถามท่่านเดี๋�ยวนี้้�
ตกลงต้อ้ งไปเดี๋ย� วนั้้น� และเรียี นถามว่า่ ที่่�ท่า่ นเมตตาให้พ้ ระธาตุกุ ระผมเมื่�อเช้า้ นี้้ก�ี่�องค์์
ท่่านตอบว่่าให้ส้ ององค์์ ทำไมถามอย่่างนั้้�น พระธาตุหุ ายหรือื ข้า้ ราชการผู้�นั้น� ตอบ
ด้ว้ ยความตื้�นตันั ใจว่่า พระธาตุมุ ิิได้ห้ ายแต่่กลับั ได้้เพิ่�มขึ้�นอีีกหนึ่�ง รวมเป็น็ สามองค์์
ด้ว้ ยกันั ที่�กระผมเรียี นถามก็เ็ พราะเวลาไปถึงึ บ้า้ นแล้ว้ เปิดิ ฝาขวดออกดูู เพื่�อจะเชิญิ
พระธาตุุเข้้าในผอบ แทนที่�จะมีีสององค์์ตามที่�เข้้าใจ แต่่กลัับมีีสามองค์์ เลยทำให้้
กระผมเกิดิ ความดีใี จจนตัวั สั่�น รีบี บอกกับั ลูกู เมียี แต่ไ่ ม่ม่ ีใี ครเชื่�อว่า่ เป็น็ ความจริงิ เลย
เกรงว่่าผมอาจจำผิิดก็็ได้้ เลยเคี่�ยวเข็็ญให้้กระผมมาเรีียนถามท่่านอีีกครั้�ง จึึงได้้มา
ตามคำเขาแล้้วก็เ็ ป็็นความจริงิ ยิ่�งทำให้ก้ ระผมดีีใจเสียี ใหญ่่
ว่่าอย่่างไร? เชื่�อหรืือยัังทีีนี้้�? นี่�เป็็นคำพููดกัับภรรยาที่�มาด้้วย ภรรยายิ้�มแล้้ว
พููดว่่า ก็็เกรงจะจำผิิดและหาเรื่�องไปโกหกกัันเล่่นก็็ต้้องพููดอย่่างนั้้�น เป็็นความจริิง
ดัังที่่�ว่่าก็็ต้้องเชื่�อ ใครจะฝืืนความจริิงเพื่�อประโยชน์์อะไร ท่่านเจ้้าคุุณก็็ยิ้�ม
และเล่่าตามความจริิงให้้ภรรยาฟััง ว่่าอาตมาได้้ให้้คุุณ….. สององค์์จริิงเมื่�อเช้้านี้้�
เพราะเห็็นว่า่ เป็็นผู้้�มีคี ุณุ ต่่อท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นมาก ตลอดพระสงฆ์์ เรื่�อยมาแต่่วันั ท่่าน
มรณภาพจนเสร็็จงาน อาตมายัังจำไม่่ลืืม เมื่�อได้้พระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่�นมาจาก
คุณุ วันั คมนามูลู ร้า้ น ศิริ ิผิ ลพานิชิ นครราชสีมี า ก็เ็ ลยสงวนไว้้ เพื่�อนำมามอบให้เ้ ป็น็
ที่�ระลึึก ซึ่�่งเป็็นของหายากในสมััยปััจจุุบััน เพิ่�งจะพบอััฐิิกลายเป็็นพระธาตุุเฉพาะ
ของท่่านอาจารย์์มั่�นเพีียงองค์์เดีียว นอกนั้้�นก็็ได้้ยิินแต่่ตำราท่่านบอกไว้้ ยัังไม่่เห็็น
ตัวั จริงิ ประจักั ษ์ต์ า
461
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
บัดั นี้้ไ� ด้เ้ ห็น็ เป็น็ พยานหลักั ฐานอย่า่ งแท้จ้ ริงิ เสียี แล้ว้ กรุณุ ารักั ษาไว้ใ้ นที่�สมควร
เดี๋ย� วท่า่ นหายไปก็ย็ิ่�งลำบากมากกว่า่ เป็น็ ความสุขุ ใจในเวลาท่า่ นมาเพิ่�มให้เ้ ป็น็ ไหนๆ
จะว่่าอาตมาไม่่บอก เพราะพระธาตุุท่่านอาจารย์์มั่�นเป็็นของอััศจรรย์์มาก ยิ่�งท่่าน
มาได้้ง่่ายๆ อย่า่ งนี้้� บทเวลาท่า่ นไปเพราะความเคารพเราไม่พ่ อยิ่�งไปได้ง้ ่า่ ย กรุณุ า
เชิญิ ท่่านไว้ท้ ี่่ส� ูงู เคารพบููชาท่า่ นทุุกเช้า้ เย็น็ ท่่านอาจบัันดาลความเป็น็ สิริ ิมิ งคล
เกิินคาดให้้เวลาใดก็็ได้้ อาตมาเชื่�่อท่่านร้้อยเปอร์์เซ็็นต์์ว่่า เป็็นพระผู้้�บริิสุุทธิ์�
มานานแล้ว้ แต่ไ่ ม่ก่ ล้า้ บอกใครได้ง้ ่า่ ยๆ กลัวั เขาจะหาว่า่ เป็น็ บ้า้ เพราะคนเรามีนี ิสิ ัยั
เชื่�่อในสิ่�งที่่�ดีีได้้ยาก แต่่เชื่่�อในสิ่�งไม่่ดีีได้้ง่่าย จึึงหาคนดีีได้้ยาก หาคนชั่่�วได้้ง่่าย
แม้้ในตััวเราเอง ถ้้าสัังเกตดููก็็พอทราบได้้ว่่า ใจชอบคิิดในทางชั่่�วมากกว่่าทางดีี
เป็็นประจำนิิสััย พอท่่านแนะจบลง ท่่านข้้าราชการกัับภรรยาก็็กราบนมััสการลา
ท่่านกลับั ด้้วยความชื่�นบานหรรษาอย่า่ งบอกไม่่ถูกู ทั้้ง� สองคน
นี่่แ� ลพระธาตุทุ ่า่ นพระอาจารย์ม์ั่่น� เป็น็ ความแปลกและอัศั จรรย์ด์ ังั ที่่น� ำมาลง
เพื่่�อท่่านผู้้�อ่่านได้้พิิจารณาหามููลเหตุุแห่่งความอััศจรรย์์ของพระธาตุุดัังกล่่าวนี้้�
ต่่อไป ส่่วนการค้้นหาหลัักฐานและเหตุุผลมาพิสิ ูจู น์์ดัังที่�โลกใช้ก้ ัันนั้้น� รู้้�สึกึ จะพิิสููจน์์
ได้้ยาก อาจมองไม่่เห็็นร่อ่ งรอยเลยก็็ได้ส้ ำหรัับเรื่�องทำนองนี้้� เพราะสุดุ วิิสััยสำหรัับ
พวกเราที่่�มีกี ิเิ ลสจะตามรู้�ได้้ เพียี งแต่ธ่ าตุดุ ินิ ที่่อ� ยู่�ในส่ว่ นร่า่ งกายท่า่ นผู้้�บริสิ ุทุ ธิ์ก� ับั
อยู่�ในตัวั เรา ก็็แสดงให้้เห็็นเป็็นของแปลกต่า่ งกันั อย่่างชัดั เจนอยู่�แล้้ว ว่า่ อัฐั ิิท่่าน
กลายเป็็นพระธาตุุได้้อย่่างประจัักษ์์ตา ส่่วนร่่างกายของพวกเราที่่�มีีกิิเลส แม้้มีี
จำนวนล้า้ นๆ คน ไม่ม่ ีรี ายใดสามารถเป็น็ ไปได้อ้ ย่า่ งท่า่ น จึงึ ควรเรียี กได้ว้ ่า่ ท่า่ น
เป็น็ บุคุ คลที่่แ� ปลกต่า่ งจากมนุษุ ย์ท์ ั้้ง� หลายอยู่�มากจนเทียี บกันั ไม่ไ่ ด้้ ยิ่ง� ใจที่่บ� ริสิ ุทุ ธิ์�
ด้ว้ ยแล้ว้ ยิ่่ง� เพิ่่ม� ความประเสริฐิ และอัศั จรรย์จ์ นไม่ม่ ีนี ิมิ ิติ เครื่อ่� งหมายใดๆ มาเทียี บ
ได้เ้ ลย เป็็นจิติ ที่่�โลกทั้้ง� หลายควรเคารพบูชู าจริงิ ๆ จึงึ ต้อ้ งยอมบูชู ากันั
462
มรดกธรรม
บรรดาสิ่่�งลึกึ ลัับซับั ซ้้อน
ตามปกติิโลกผู้้�มีีความหยิ่�งในชาติิของตนประจำนิิสััย ไม่่ค่่อยยอมลงกัับใคร
หรือื อะไรได้อ้ ย่า่ งง่า่ ยๆ แต่เ่ มื่�อหาทางคัดั ค้า้ นไม่ไ่ ด้ก้ ็จ็ ำต้อ้ งยอม เพราะอยากเป็น็ คนดีี
เมื่�อเห็น็ ของดีแี ล้ว้ ไม่ย่ อมรับั ก็ร็ู้�สึกจะโง่เ่ กินิ ไป ไม่ส่ มภูมู ิเิ ป็น็ มนุษุ ย์์ ดังั ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น�
เป็น็ ต้น้ ในสมัยั ปัจั จุบุ ันั บรรดาพระเณรเถรชีที ี่่เ� ข้า้ ไปถึงึ องค์ท์ ่า่ นจริงิ ๆ และได้ร้ ับั
คำแนะนำสั่ง� สอนจากท่า่ นจนเป็น็ ที่่เ� ข้า้ ใจแล้ว้ เท่า่ ที่่ส� ังั เกตมา ยังั ไม่เ่ คยเห็น็ รายใด
จะดื้้�อด้้านหาญสู้้�ท่า่ นด้้วยทิฐิ ิมิ านะ ไม่่ยอมลงกับั ความจริงิ ที่่�สั่�งสอนเลย เห็็นแต่่
ยอมรัับแบบเอาชีวี ิิตเข้้าแลกได้โ้ ดยไม่่อาลััยเสีียดายเลย
ถ้า้ เทียี บความจริงิ ที่่�ท่า่ นแสดงออกมาจากความบริสิ ุทุ ธิ์� ที่�รู้�จริงิ เห็น็ จริงิ ในธรรม
ทุุกขั้�นแต่่ละบทละบาทนั้้�น มีีความถููกต้้องตายตััวอย่่างที่่�ค้้านไม่่ได้้ เช่่นเดีียวกัับ
ผู้�บวก ลบ คูณู หาร ด้้วยความรู้้�สึึกที่่�ถูกู ต้้องเชี่�ยวชาญนั่�นเอง เช่น่ หนึ่�งบวกกัับหนึ่�ง
ต้้องเป็็นสอง สองบวกสองต้้องเป็็นสี่� เป็็นต้้น จะบวกลบคููณหารทวีีขึ้�นไปสููงเท่่าไร
ก็ม็ ีแี ต่ค่ วามถูกู ต้อ้ งแม่น่ ยำตามหลักั วิชิ า ไม่ม่ ีผี ิดิ พลาดคลาดเคลื่�อน จะเป็น็ เด็ก็ หรือื
ผู้�ใหญ่บ่ วกลบคูณู หาร เมื่�อถูกู ต้้องตามหลักั แล้้วก็็ไม่่มีีใครคััดค้้านได้้ว่่าผิดิ วิิสััย
ผู้้�ที่่�มาคัดั ค้า้ นหลักั ที่่�ถูกู ต้อ้ งแล้ว้ แม้ม้ ีจี ำนวนมากคนเพียี งไร ก็เ็ ท่า่ กับั มาประกาศ
ขายความโง่่ไม่เ่ ป็็นท่่าของตนให้้ความจริิงหััวเราะเปล่่าๆ ฉะนั้้�นกฎความถูกู ต้้องจึึง
ไม่น่ ิยิ มว่า่ ควรมีอี ยู่�ในเด็ก็ หรืือผู้ใ�้ หญ่่ หญิงิ ชาย หรืือชาติิ ชั้้น� วรรณะใดๆ ทั้้ง� สิ้น�
ย่่อมเป็็นที่่�ยอมรัับกัันอย่่างหาที่่�ค้้านไม่่ได้้ หลัักธรรมที่่�พระพุุทธเจ้้าและสาวกผู้้�รู้�
ถึึงมููลความจริิงโดยตลอดทั่่�วถึึงแล้้ว ย่่อมสามารถแสดงออกได้้อย่่างเต็็มภููมิิ
โดยไม่ม่ ีีความสะทกสะท้้านหวั่่�นไหวใดๆ ทั้้ง� สิ้น�
463
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� เป็น็ ผู้ท้� รงความรู้้�จริงิ เห็น็ จริงิ เต็ม็ ภูมู ินิ ิสิ ัยั วาสนาท่า่ นผู้้�หนึ่่ง�
ดัังนั้้�นบรรดาความรู้�ที่�เกี่�ยวกัับภายในภายนอกที่่�ท่่านรู้�เห็็นอย่่างประจัักษ์์ใจ จึึง
สามารถแสดงออกได้อ้ ย่า่ งเต็ม็ ภูมู ิิ โดยไม่ส่ นใจว่า่ ใครจะเชื่อ่� หรืือไม่เ่ ชื่อ่� จะตำหนิิ
หรืือชมเชยใดๆ เลย ภููมิิธรรมภายใน นัับแต่่ศีีล สมาธิิ ปััญญาทุุกขั้้�น ตลอดถึึง
วิิมุตุ ติพิ ระนิิพพาน ท่่านแสดงออกมาอย่่างอาจหาญและเปิิดเผย ตามแต่่ผู้�ฟังั จะ
ยึดึ ได้น้ ้อ้ ยมากเท่า่ ที่�กำลังั ความสามารถจะอำนวย ธรรมภายนอกเกี่�ยวกับั เหตุกุ ารณ์์
ต่่างๆ ไม่่มีีประมาณ เช่่น เทวบุุตร เทวธิิดา อิินทร์์ พรหม ภููตผีีชนิิดต่่างๆ ท่่านก็็
แสดงอย่่างองอาจกล้้าหาญ สุุดแต่่ผู้�ฟัังจะพิิจารณาตามได้้หรืือไม่่เพีียงไร ผู้้�มีีนิิสััย
ไปในแนวเดีียวกัับท่่าน ย่่อมได้้รัับความเพิ่่�มพููนส่่งเสริิม หรืือต่่อเติิมความรู้�
ที่่�มีีอยู่�แล้้วให้้กว้้างขวางและแม่่นยำมากขึ้้�น ทำให้้รู้�วิิธีีปฏิิบััติิต่่อวิิชาแขนงนั้้�นๆ
ดีียิ่�งขึ้้�น และปฏิบิ ัตั ิิต่่อเหตุกุ ารณ์ต์ ่่างๆ ได้้สะดวกและทันั ท่ว่ งทีี
ลูกู ศิษิ ย์ท์ ่า่ นบางองค์พ์ อเป็น็ พยานท่า่ นได้บ้ ้า้ งในบางกรณีี เกี่�ยวกับั เหตุกุ ารณ์์
ภายนอก แม้้ไม่่แตกฉานเหมืือนท่่าน จะขอยกตััวอย่่างพอเป็็นหลัักพิิจารณา เช่่น
บางคืนื ท่า่ นต้อ้ นรับั แขกเทวดาหลายพวกจนดึกึ ไม่ไ่ ด้พ้ ักั ผ่อ่ น รู้�สึกเหนื่�อยมากต้อ้ งการ
พัักผ่่อนร่่างกายบ้้าง แขกเทพฯ พวกหนึ่�งพากัันมาขอฟัังธรรมท่่านอีีกตอนดึึกๆ
ท่่านจำต้้องบอกว่่าคืืนนี้้�เหนื่�อยมากแล้้ว เพราะรัับแขกเทพฯ มาสองสามพวกแล้้ว
จะขอพัักผ่่อน ขอเชิิญพากัันไปฟัังธรรมท่่านองค์์นั้้�น พอท่่านบอกแล้้วพวกเทพฯ
ก็พ็ ากันั ไปหาพระองค์น์ั้้น� และบอกกับั ท่า่ นตามที่่�ท่า่ นอาจารย์ส์ั่�งมา ท่า่ นก็แ็ สดงธรรม
ให้ฟ้ ังั พอสมควรแล้ว้ พากันั กลับั
พอตื่�นเช้้าพระองค์์นั้้�นก็็มาเรีียนถามท่่านอาจารย์์ว่่า คืืนนี้้�พวกเทวดาไปหา
กระผม โดยบอกว่่าก่่อนจะมาหาท่่านที่่�นี่่�ก็็ได้้พากัันไปหาท่่านอาจารย์์ขอฟัังธรรม
ท่่าน แต่่ท่่านบอกว่่าท่่านรัับแขกหลายพวกแล้้วรู้้�สึึกเหนื่�อยมากจะขอพัักผ่่อน
ขอให้พ้ ากัันไปฟัังธรรมท่า่ นองค์์นั้้�น จึึงได้พ้ ากัันมาหาท่่านดัังนี้้� ข้อ้ ที่�พวกเทวดาพููด
464
มรดกธรรม
อย่า่ งนั้้น� เป็น็ ความจริงิ ประการใด หรือื เขามาโกหกหาอุบุ ายฟังั เทศน์ก์ ระผมต่า่ งหาก
กระผมไม่แ่ น่ใ่ จ จึงึ ได้ม้ าเรียี นถามท่า่ นอาจารย์อ์ ีกี ครั้ง� หนึ่�งดังั นี้้� ท่า่ นอาจารย์ต์ อบว่า่
ก็็ผมรัับแขกตั้�งสองสามพวกเหนื่�อยจะตายอยู่�แล้้ว พอพวกหลัังมา ผมก็็ได้้บอกเขา
มาหาท่่านจริิงๆ ดัังที่�เขาอ้า้ งนั่�นแล
พวกเทวดาไม่โ่ กหกพระหรอก ไม่เ่ หมืือนมนุษุ ย์ท์ ี่่แ� สนปลิ้้น� ปล้อ้ นหลอกลวง
ไว้้ใจไม่่ค่่อยได้้ เขาว่่าจะมาต้้องมา และว่่าจะมาเวลาเท่่าไรต้้องมาเวลาเท่่านั้้�น
ผมเคยสมาคมกัับพวกเทพฯ ทั้้�งเบื้้�องบนเบื้้�องล่่างมานานแล้้ว ไม่่เคยเห็็นเขา
พููดโกหกหลอกลวงเลย เขามีีสััตย์์มีีศีีลยิ่�งกว่่ามนุุษย์์หลายเท่่า ความสััตย์์เขาถืือ
กัันมาก เป็็นชีีวิิตจิิตใจจริิงๆ ไปทำเคลื่�อนให้้เขาเห็็นไม่่ได้้ เขาตำหนิิเอามากมาย
ถ้้าแก้้ไม่่มีีเหตุุผลความจริิงเขาไม่่ยอมนัับถืือเอาเลย ผมเคยถููกเขาตำหนิิเอาบ้้าง
เหมือื นกันั แต่เ่ รามิไิ ด้ม้ ีเี จตนาจะโกหกเขา เป็น็ แต่เ่ วลาเข้า้ สมาธิเิ พลินิ ไปในบางครั้ง�
ซึ่�่งเลยภููมิริ ับั แขก กว่่าจะถอนจิิตขึ้น� มาเขามารออยู่�นานแล้้ว เมื่�อถููกเขาต่่อว่า่ เราก็็
บอกตามเหตุผุ ลว่่าเราพัักจิิตมิิได้้ถอนขึ้น� มาตามเวลา ซึ่่ง� เขาก็ย็ อมรับั
บางครั้�งผมก็็ว่า่ ให้้เขาเหมืือนกันั ว่า่ พระเพียี งองค์เ์ ดียี ว ส่่วนเทวดาเป็็นหมื่�นๆ
แสนๆ ทั้้�งเบื้้�องบนเบื้้�องล่่าง ตลอดรุุกขเทวดา ซึ่่�งมาจากที่่�ต่่างๆ ต่่างก็็มุ่�งมาหา
แต่่พระองค์์เดีียว ใครจะไปชนะต้้อนรัับได้้ทุุกหมู่่�ทุุกพวกและตรงตามเวล่่ำเวลา
เอาเสียี ทุกุ ครั้ง� บางทีสี ุขุ ภาพไม่ค่ ่อ่ ยดียี ังั ต้อ้ งทนรับั แขก ซึ่ง่� มีคี วามลำบากมากเพียี งไร
ควรเห็็นใจบ้้าง บางทีีกำลัังเข้้าพัักในสมาธิิอย่่างเพลิินๆ ก็็ต้้องถอนออกมารัับแขก
เคลื่�อนเวลาบ้้างเล็็กน้้อยก็็คอยแต่่จะตำหนิิติิเตีียนกััน ถ้้าเป็็นเช่่นนี้้�เดี๋�ยวจะอยู่�
คนเดีียวให้้สบาย ไม่่ต้้องต้้อนรัับใครให้้เสีียเวลาและเหนื่�อยเปล่่าจะว่่าอย่่างไร
เมื่�อถูกู เราว่า่ ดังั นั้้น� เขายอมรับั สารภาพและขอโทษทันั ทีี ถ้า้ เป็น็ พวกที่่เ� คยมาและ
รู้�เรื่อ่� งของเราดีแี ล้ว้ แม้จ้ ะเคลื่อ�่ นคลาดไปบ้า้ งไม่ต่ รงตามเวลา เขาก็ไ็ ม่ถ่ ืือสาหาโทษ
กับั เราเอาง่า่ ยๆ นักั นอกจากพวกที่่ไ� ม่เ่ คยมาอาจมีอี ยู่่�บ้า้ ง เพราะเขาถืือสัตั ย์ม์ าก
465
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
ตามนิิสััยของพวกเทพฯ ทั้้�งหลาย ไม่่ว่่าเบื้้�องบนเบื้้�องล่่าง ตลอดรุุกขเทวดา
เหมืือนกัันหมด
บางครั้�งเขาก็็กลััวเป็็นบาปเหมืือนกัันที่�ได้้ทราบว่่า เรากำลัังเข้้าพัักในสมาธิิ
ต้้องถอนออกมาต้้อนรัับเขา ซึ่่�งพอดีีถููกเขาว่่าให้้เราว่่าไม่่รัักษาสััตย์์ บางครั้�งเรา
ก็ว็ ่า่ ให้เ้ ขาหนักั บ้า้ งเหมืือนกันั ว่า่ เรารักั ษาสัตั ย์ย์ิ่ง� กว่า่ ชีวี ิติ อย่า่ ว่า่ แต่เ่ พียี งยิ่ง� กว่า่
เทวดาเลย แต่่ที่่�ไม่่ได้้ออกมาตามเวลาเพราะความจำเป็็นในธรรม ซึ่่�งมีีน้้ำหนััก
มากกว่า่ การรักั ษาสัตั ย์เ์ พื่อ่� เทวดาเป็น็ ไหนๆ เทวดาทั้้ง� หลายในขั้น� ต่า่ งๆ บนสวรรค์์
และพรหมโลกทุกุ ชั้น� แม้จ้ ะมีกี ายทิพิ ย์อ์ ันั ละเอียี ดกว่า่ กายอาตมาที่�เป็น็ มนุษุ ย์ก์ ็ต็ าม
แต่่ธรรมและจิิตตลอดความสััตย์์ที่�อาตมารัักษาอยู่�เป็็นประจำ มีีความละเอีียดสุุขุุม
ยิ่�งกว่่ากายกว่่าจิิตและกว่่าความสััตย์์ของเทวดา อิินทร์์ พรหมเป็็นร้้อยเท่่าพัันทวีี
แต่่มิิใช่่ฐานะที่่�อาตมาจะมาพููดพล่่ามๆ แบบคนไม่่มีีสติิอยู่่�กัับตััว ที่่�พููดขณะนี้้�
ก็็เพื่�่อท่่านทั้้�งหลายได้้ทราบและระลึึกกัันเสีียบ้้างว่่า ธรรมที่่�อาตมารัักษาอยู่�
มีีความสำคััญเพีียงไร จะได้้ไม่่พากัันคิิดอะไรๆ ตำหนิิออกมาเอาง่่ายๆ โดยไม่่
พิจิ ารณาให้้รอบคอบเสีียก่อ่ น
พอแสดงความจริิงที่�จำเป็็นต่่อหน้้าที่�ของเราให้้เขาทราบ ต่่างพากัันเห็็นโทษ
กลััวเป็็นบาปกัันมากมายและพากัันขอขมาโทษ เราก็็บอกว่่าเรามิิได้้ถืือโทษอะไร
กัับใครๆ ทั้้�งสิ้�น ไม่่ว่่าสััตว์์ มนุุษย์์ เทวดา อิินทร์์ พรหม นาค ครุุฑที่่�มีีอยู่�ทั่�ว
ไตรโลกธาตุุ เราถืือธรรมที่่เ� ต็ม็ ไปด้ว้ ยความเมตตา สงสารโลก ปราศจากความริษิ ยา
เบีียดเบีียนใดๆ ทั้้�งมวล อิิริิยาบถทั้้�งสี่�เราอยู่่�ด้้วยธรรมคืือความบริิสุุทธิ์�ใจล้้วนๆ
พวกเทวดาทั้้�งหลายมีีเพีียงเจตนาที่�เป็็นกุุศลและคำสััตย์์เท่่านั้้�น ยัังไม่่เป็็นของ
อััศจรรย์์เท่่าที่�ควรจะชมเชย ส่่วนพระพุุทธเจ้้าและสาวกท่่านมีีทั้้�งความสััตย์์ที่่�
บริสิ ุทุ ธิ์� ธรรมที่่บ� ริสิ ุทุ ธิ์� และพระทัยั ที่่บ� ริสิ ุทุ ธิ์ล� ้ว้ นๆ โดยไม่ม่ ีสี ัตั ว์โ์ ลกแม้ร้ ายหนึ่่ง�
จะสามารถล่ว่ งรู้�ได้้ ว่่าเป็็นธรรมชาติทิ ี่่�ประเสริฐิ และอััศจรรย์เ์ พียี งไร
466
มรดกธรรม
ความสัตั ย์ท์ ี่่เ� ทวดาทั้้ง� หลายยึดึ ถืือกันั อยู่่�ประจำนิสิ ัยั นั้้น� เป็น็ เพียี งความสัตั ย์์
ที่่�อยู่�ในข่่ายแห่่งสมมุุติิ ซึ่่�งใครๆ ก็็พอทราบและรัักษากัันได้้ ไม่่สุุดวิิสััย ส่่วน
ความสััตย์์ ธรรม พระทััยและใจที่่�บริิสุุทธิ์� อัันเป็็นสมบััติิของพระองค์์และ
พระสาวกโดยเฉพาะนั้้�น ไม่่มีีใครสามารถรู้้�และรัักษาได้้ ถ้้ายัังไม่่ก้้าวเข้้าถึึงภููมิิ
นั้้�นก่อ่ น ส่ว่ นอาตมาจะมีีภูมู ิิความสัตั ย์์ชั้�นวิิมุุตติิธรรมเพีียงไรหรืือไม่่นั้้น� ไม่ใ่ ช่่ฐานะ
ที่�มาอวดอ้้างกััน แต่่โปรดทราบเพีียงว่่า ศีีลสััตย์์ที่�เทวดารัักษากัันอยู่�เวลานี้้� มิิใช่่
ศีีลสัตั ย์ท์ ี่่�วิเิ ศษเหมืือนของพระพุุทธเจ้า้ และสาวกท่่าน
ท่่านว่่าให้้พวกเทวดาขนาดนี้้� ถ้้าเป็็นมนุุษย์์เราน่่ากลััวจะเกิิดความอัับอาย
หรืืออะไรๆ ก็็ยากจะเดาได้้ แต่่ทราบว่่าเทวดาทั้้�งหลายยิินดีีฟัังธรรมท่่านด้้วย
ความสนใจจดจ่่อ และเห็็นโทษของตนที่�ได้้ล่่วงเกิินท่่านด้้วยความรู้�เท่่าไม่่ถึึงการณ์์
จากนั้้น� ต่า่ งทำความระมัดั ระวังั ด้ว้ ยจิติ ใจยินิ ดีเี ป็น็ อย่า่ งยิ่�ง มิไิ ด้ค้ ิดิ ถือื โกรธถือื โทษใน
ท่า่ นเลยแม้แ้ ต่น่ ้อ้ ย ท่า่ นว่า่ น่า่ ชมเชยเป็น็ อย่า่ งยิ่�งสมกับั เขาเป็น็ สัตั ว์ช์ั้น� สูงู จริงิ ๆ ดังั นี้้�
ที่่�ยกตััวอย่่างมาเพีียงย่่อๆ นี้้�พอเป็็นแนวแห่่งความคิิดเกี่�ยวกัับสิ่่�งลึึกลัับที่่�
ไม่่สามารถมองเห็็นด้้วยตาเนื้้�อ ถ้้ามีีผู้้�รู้�เห็็นด้้วย สิ่�งนั้้�นๆ ก็็มิิได้้ลึึกลัับเสมอไป
เช่่นเดีียวกัับธรรมาภิิสมััย ถ้้าทรงรู้�ได้้เฉพาะพระพุุทธเจ้้าพระองค์์เดีียวก็็ราวกัับ
เป็็นธรรมลึึกลัับ ต่่อเมื่�่อสาวกรู้้�ตามเห็็นตามได้้ ธรรมนั้้�นก็็หมดความลึึกลัับ
แม้ส้ิ่ง� ลึกึ ลับั ดังั กล่า่ วก็เ็ ช่น่ เดียี วกันั ผู้้�ที่เ� ห็น็ จำนวนมากน้อ้ ยเหล่า่ นั้้น� ไม่ถ่ ืือเป็น็ ของ
ลึกึ ลับั แต่ผ่ ู้้�ที่ย� ังั ไม่รู่้�ไม่เ่ ห็น็ จำนวนเท่า่ ไร ก็ย็ ังั เป็น็ ของลึกึ ลับั สำหรับั คนจำนวนนั้้น�
สิ่�งลึกึ ลับั ทางภายในที่�เคยเด่น่ ในครั้ง� พุทุ ธกาล มีพี ระพุทุ ธเจ้า้ และสาวกเป็น็ ผู้�ได้เ้ ห็น็
ได้ช้ ม และสิ่�งลึกึ ลับั ทางภายนอกก็ม็ ีพี ระพุทุ ธเจ้า้ และสาวก ผู้้�มีนี ิสิ ัยั ในทางนั้้น� ได้เ้ ห็น็
ได้้ชมเท่่านั้้�น มิิได้้สาธารณะแก่่ผู้้�ที่่�ยัังไม่่รู้�ไม่่เห็็น ส่่วนคนในครั้�งพุุทธกาลที่่�
ไม่่สามารถอาจรู้้�เห็็นได้้ อย่่างมากก็็เพีียงได้้ยิินคำบอกเล่่า แล้้วนำมาพิิจารณา
พอให้้เกิิดผลเป็็นความเชื่�่อตาม และเกิิดความสุุขใจทั้้�งที่่�ตนยัังไม่่ได้้รู้�เห็็นและ
467
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
พอให้้เกิิดผลไม่่เชื่�่อว่่ามีีว่่าเป็็นได้้ กลายเป็็นความขััดข้้องแก่่ตััวอยู่�เพีียงเท่่านั้้�น
คงไม่ม่ ีสี ่ว่ นตามพระพุทุ ธเจ้า้ และสาวกท่า่ นผู้�ไ้ ด้้ชมอย่า่ งเต็็มพระทัยั และเต็็มใจ
แม้้สมััยนี้้�ก็็คงเป็็นทำนองเดีียวกััน สิ่�งลึึกลัับทั้้�งภายในภายนอกจะเปิิดเผย
ขึ้้�นมาได้เ้ ฉพาะที่่�ควรแก่ว่ ิสิ ััยเท่า่ นั้้น� ผู้�ไ้ ม่่สามารถก็็คงได้ย้ ินิ แต่่คำบอกเล่่า แม้จ้ ะ
เชื่อ่� ตามหรืือจะไม่เ่ ชื่อ�่ ตลอดการคัดั ค้า้ น ก็ค็ งไม่ม่ ีเี หตุผุ ลมายืืนยันั เหมืือนด้า้ นวัตั ถุุ
ผู้�เขียี นก็น็ ับั เข้า้ ในจำนวนผู้้�คิดิ อยากจะคัดั ค้า้ น แต่ไ่ ม่ม่ ีเี หตุผุ ลเพียี งพอเฉยๆ จึงึ ยอม
หมกตัวั นิ่�งอยู่� และเขียี นประวัตั ิทิ ่า่ นอาจารย์ม์ั่�นด้ว้ ยความบอกเล่า่ จากท่า่ น และจาก
บรรดาครูบู าอาจารย์ท์ี่�เคยอยู่่�กับั ท่า่ นมาในยุคุ นั้้น� ๆ แบบเถรตรง ไม่ม่ ีคี วามแยบคาย
ภายในตัวั บ้า้ งเลย แต่ค่ วามเชื่�อเลื่�อมใสในองค์ท์ ่า่ นอาจารย์ม์ั่�นนั้้น� ยอมรับั ว่า่ “มีมี าก
เต็็มหััวใจ”
ถ้า้ มีที ่า่ นผู้�เคารพเชื่�อถือื ได้ม้ าพูดู อะไรเป็น็ ความจริงิ ตามที่่�พูดู มาบอกว่า่ ให้ท้ ่า่ น
ตายแทนท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นเสียี แล้ว้ จะอาราธนานิมิ นต์ท์ ่า่ นอาจารย์ม์ั่�นที่�มรณภาพไป
แล้้วกลัับมาสั่�งสอนโลก ซึ่่�งจะเกิิดประโยชน์์แก่่โลกอย่่างมากมาย อย่่างท่่านนี้้�อยู่�
ไปทำไม ทำประโยชน์แ์ ก่โ่ ลกก็็ไม่่ได้้ เพราะความโง่เ่ ขลาตัวั เดียี วนี่่เ� องที่่�เด่่นที่่�สุุด
สำหรับั ท่า่ น ท่า่ นจะยินิ ดีตี ายเพื่อ�่ เปลี่่�ยนท่า่ นอาจารย์ม์ ั่่น� กลัับมาสั่ง� สอนโลกไหม
เพียี งเท่า่ นี้้� ผู้เ้� ขียี นจะถามเอาความจริงิ ทันั ทีวี ่า่ ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� จะฟื้้น� กลับั มาถ้า้ ผม
ตายแทนท่า่ นแล้ว้ จริงิ หรืือ ถ้า้ ท่า่ นผู้้�นั้น� ตอบเป็น็ ความจริงิ ว่า่ “จริงิ ” เท่า่ นี้้� จะรับั
ทันั ทีี และรีบี ให้จ้ ัดั การเพื่อ�่ ตายในเดี๋๋ย� วนั้้น� โดยไม่ต่ ้อ้ งขอรอเวลาแม้ว้ ินิ าทีหี นึ่่ง� เลย
เพราะคิิดหนัักใจกัับความโง่่ของตนอยู่�มากตลอดมา แม้้ไม่่มีีใครมาบอก
ให้้ตายแทนท่่านอาจารย์์มั่�น ทั้้�งรู้้�สึึกเสีียใจขณะที่�เขีียนประวััติิท่่านว่่าตนโง่่มาก
แม้้ท่่านเมตตาเล่่าอะไรให้้ฟัังทุุกแง่่ทุุกมุุมก็็จำไม่่ได้้เท่่าที่�ควร ปล่่อยให้้หลุุดหายไป
เสียี มากต่อ่ มาก เพราะภาชนะรับั ไม่ด่ ีี ที่�ได้ม้ าเขียี นบ้า้ งนี้้ต� ้อ้ งขออภัยั ถ้า้ เทียี บกับั สัตั ว์์
468
มรดกธรรม
ก็็คงเป็็นชนิิดสััตว์์เลี้�ยงที่�ไล่่ไม่่ยอมหนีีนั่�นแล จึึงยัังตกค้้างอยู่�ในความจำพอได้้มาลง
ให้ท้ ่า่ นผู้้�อ่่านคัันฟันั ไปด้ว้ ย เพราะอ่่านไม่ถ่ ึงึ ใจความลึึกลับั ดัังกล่่าวมา
ในสมััยปััจจุุบัันก็็มีีท่่านอาจารย์์มั่�นเป็็นผู้�รื้�อฟื้้�นขึ้�นมาพอเป็็นขวััญใจบ้้าง
สำหรับั ผู้�ได้ย้ ินิ จากท่า่ นเมตตาทั้้ง� ภายในและภายนอก แต่ผู่้�รู้�ตามท่า่ นบ้า้ งในความลี้ล� ับั
ทั้้�งสองนี้้�รู้้�สึึกมีีน้้อยมาก แทบไม่่มีี ประหนึ่่�งท่่านปฏิิบััติิเพื่�่อความตาดีีใจสว่่าง
เราปฏิบิ ัตั ิเิ พื่อ�่ ความตาบอดใจมืืด จึงึ ไม่ย่ อมรู้�เห็น็ อย่า่ งท่า่ นบ้า้ ง พอได้เ้ ขียี นแทรก
ลงในประวััติิท่่านแม้้ไม่่มาก นี้้�เป็็นความจนใจของผู้�้เขีียนเอง มิิได้้สนใจบรรดา
ความรู้�ความเห็็นต่่างๆ ที่่�ท่่านแสดงให้้ฟัังอย่่างฉะฉาน เท่่าที่่�สัังเกตดููลููกศิิษย์์
ที่่พ� อรู้�เห็น็ ตามท่า่ นได้บ้ ้า้ ง ทั้้ง� ภายในภายนอก ไม่ป่ รากฏว่า่ มีรี ายใดคัดั ค้า้ นท่า่ นเลย
แต่่กลัับเป็็นพยานแก่่กัันและกัันในสิ่ �งที่่�ตนรู้ �เห็็นและสิ่ �งที่่�ท่่านรู้ �เห็็นเป็็นอย่่างดีี
อีกี ด้ว้ ย พอแสดงให้ผ้ ู้ไ�้ ม่รู่้�ไม่เ่ ห็น็ มีเี งื่อ่� นพิจิ ารณาว่า่ อาจมีมี ูลู ความจริงิ ในสิ่ง� ที่่ต� นไม่รู่้�
ไม่เ่ ห็น็ นั้้น� ๆ ได้เ้ ช่น่ เดียี วกับั พระพุทุ ธเจ้า้ ทรงตรัสั รู้�ธรรม และทรงรู้�เห็น็ เหตุกุ ารณ์ต์ ่า่ งๆ
เป็็นพระองค์์แรก แล้้วมีีพระสาวกรู้�เห็็นตามและกลายเป็็นพยานของกัันและกััน
ฉะนั้้น� เรื่�องที่่�ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นรู้�เห็น็ ทั้้ง� ภายในภายนอกในสมัยั ปัจั จุบุ ันั ก็ม็ ิไิ ด้เ้ ป็น็ ของ
ลี้ล� ับั เสมอไปเมื่�อยังั มีผีู้�รู้�เห็็นตามท่่านได้อ้ ยู่� แม้้ไม่ม่ ากราย
ยัังมีีเรื่�องลี้�ลัับอีีกเรื่�องหนึ่�งซึ่่�งน่่าพิิจารณาและน่่าสงสััยอยู่�มาก ในสมาคม
แห่ง่ บุคุ คลผู้�ชอบเป็น็ คนนักั สงสัยั เช่น่ พวกเรา คือื เมื่�อท่า่ นพักั อยู่�วัดั บ้า้ นหนองผือื นาใน
มีีอุุบาสิิกานุ่�งขาวห่่มขาวคนหนึ่�งซึ่�่งมีีความเคารพเลื่�อมใสท่่านมาก มาเล่่าเรื่�องของ
ตัวั เองถวายท่า่ นว่า่ ขณะแกนั่�งภาวนาตลอดกลางคืนื ยามดึกึ สงัดั พอจิติ รวมสงบลง
สนิทิ ไม่แ่ สดงกิริ ิยิ าใดๆ ปรากฏแต่ค่ วามสงบนิ่่ง� อยู่�เฉพาะในเวลานั้้น� ทำให้แ้ กเห็น็
กระแสจิิตอัันละเอีียดยิ่�งออกจากดวงจิิตเป็็นสายใยยาวเหยีียด ออกนอกกาย
นอกใจไปสู่่�ภายนอก แกเกิิดความสงสััย จึึงตามดููว่า่ กระแสจิิตนี้้ม� ัันขโมยส่่งออก
ไปแต่่เมื่่�อไร ส่่งไปเกี่�ยวข้้องกัับอะไรและส่่งไปเพื่�่ออะไร พอแกตามกระแสจิิต
469
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
อันั ละเอียี ดนั้้น� ไป ก็ท็ ราบชัดั ในขณะนั้้น� ว่า่ กระแสจิติ แกเริ่ม� ไปจับั จองที่่เ� กิดิ เอาไว้้
ในท้้องหลานสาวคนหนึ่่ง� ในหมู่่�บ้า้ นเดียี วกััน ทั้้ง� ที่่ต� ัวั แกยังั ไม่ต่ าย
พอทราบเช่น่ นั้้น� ก็เ็ กิดิ ความตกใจ เลยต้อ้ งย้อ้ นจิติ กลับั คืืนมาที่่เ� ดิมิ และถอน
จิติ ออกจากสมาธิิ แกใจไม่ด่ ีเี ลยนับั แต่ข่ ณะนั้้น� มา และในระยะเดียี วกันั หลานสาว
คนนั้้น� ก็เ็ ริ่ม� ตั้้ง� ครรภ์ม์ าได้ห้ นึ่่ง� เดืือนแล้ว้ เช่น่ กันั พอตื่�นเช้า้ วันั หลังั แกรีบี ออกมาวัดั
เล่า่ เรื่�องนั้้น� ถวายท่า่ นอาจารย์ฟ์ ังั ดังั ที่�กล่า่ วมา ขณะนั้้น� ผู้�เขียี นกับั พระเณรหลายท่า่ น
ก็น็ั่�งฟังั อยู่่�ด้ว้ ย ต่า่ งองค์ต์ ่า่ งงงไปตามๆ กันั ขณะที่�ได้ฟ้ ังั แกเล่า่ เรื่�องแปลกๆ ที่�ไม่เ่ คย
ได้ย้ ินิ ได้ฟ้ ังั มาก่อ่ น เฉพาะผู้�เขียี นสนใจอยากทราบเรื่�องนี้้เ� ป็น็ พิเิ ศษอยู่�อย่า่ งกระหาย
ว่่าท่่านอาจารย์์ท่่านจะอธิิบายไปในแง่่ใดบ้้างให้้หญิิงแก่่คนนั้้�นฟััง ขณะนั้้�นทุุกคน
นั่�งนิ่�งเงีียบราวกัับไม่่หายใจ นััยน์์ตาต่่างชำเลืืองดููท่่านอาจารย์์ด้้วยความกระหาย
อยากฟังั ในเดี๋�ยวนั้้�นๆ
ท่า่ นอาจารย์เ์ องนั่�งหลับั ตานิ่�งเงียี บอยู่�ครู่�หนึ่�งราว ๒ นาทีี แล้ว้ จึงึ อธิบิ ายธรรมให้้
แก่โ่ ยมแก่ค่ นนั้้น� ฟังั ว่า่ “เมื่�อจิติ รวมสงบลง คราวต่อ่ ไปให้โ้ ยมตรวจดูกู ระแสจิติ ด้ว้ ยดีี
ถ้้าเห็็นกระแสนั้้�นส่่งออกไปภายนอกดัังที่่�โยมว่่านั้้�น ให้้กำหนดจิิตตััดกระแสนั้้�น
ให้ข้ าดด้ว้ ยปัญั ญา ถ้า้ กำหนดตัดั ขาดด้ว้ ยปัญั ญาจริงิ ๆ ต่อ่ ไปกระแสนั้้น� จะไม่ป่ รากฏ
แต่่โยมต้้องกำหนดดููกระแสจิิตนั้้�นด้้วยดีีและกำหนดตััดให้้ขาดด้้วยปััญญาจริิงๆ
อย่่าทำเพีียงสัักแต่่ว่่าทำเท่่านั้้�น เดี๋�ยวเวลาตายโยมจะไปเกิิดในท้้องหลานสาวนะ
จะหาว่า่ อาตมาไม่บ่ อก นี่่�คือื คำบอกของอาตมา จงจำให้ด้ ีี ถ้า้ โยมกำหนดตัดั กระแสจิติ
นั้้�นไม่ข่ าด เวลาโยมตายต้อ้ งไปเกิิดในท้อ้ งหลานสาวแน่ๆ่ ไม่่สงสััย”
พอแกได้ร้ ับั คำแนะนำจากท่า่ น แล้ว้ ก็ก็ ลับั บ้า้ น ราวสองวันั แกกลับั มาหาท่า่ น
อีีกด้้วยสีีหน้้ายิ้�มแย้้มแจ่่มใสมาก แม้้คนไม่่มีีญาณ ยัังทราบได้้จากสีีหน้้าของแกที่�
บ่่งบอกอย่่างชััดเจนว่่า สมประสงค์์แล้้ว พอแกนั่�งลงเท่่านั้้�น ท่่านอาจารย์์ก็็ถาม
470
มรดกธรรม
เป็็นเชิิงเล่่นบ้้าง จริิงบ้้างทัันทีีว่่า “เป็็นอย่่างไร ห้้ามอยู่�หรืือเปล่่า ที่�จะไปเกิิดกัับ
หลานสาวทั้้�งที่่�ตััวยัังไม่่ตายน่่ะ” แกเรีียนตอบท่่านทัันทีีเลยว่่า “โยมตััดขาดแล้้ว
คืืนแรก คืือพอจิิตรวมสงบลงสนิิทแล้้วกำหนดดูู ก็็เห็็นเด่่นชััดดัังที่�เคยเห็็นมาแล้้ว
โยมก็็กำหนดตััดด้้วยปััญญาดัังหลวงพ่่อบอกจนขาดกระเด็็นไปเลย คืืนนี้้�โยม
กำหนดดููอีีกอย่่างละเอีียดเพื่�อความแน่่ใจ วานนี้้�จึึงยัังไม่่ออกมา ไม่่ปรากฏว่่ามีีอีีก
หายเงียี บไปเลย วัันนี้้�อยู่�ไม่ไ่ ด้ต้ ้อ้ งออกมาเล่่าถวายหลวงพ่อ่ ฟังั
ท่่านเริ่�มประโยคแรกว่่า นี่่�แลความละเอีียดของจิิต จะทราบได้้จากการ
ภาวนาเท่า่ นั้้�น วิิธีอี ื่่�นไม่ม่ ีีทางทราบได้้ โยมเกืือบเสียี ตัวั ให้ก้ ิิเลสตััวนี้้�จัับไสไปเกิดิ
ในท้้องหลานสาวแบบไม่่รู้้�สึึกตััว แต่่ยัังดีีภาวนารู้�เรื่�่องของมัันเสีียก่่อน แล้้วรีีบ
แก้ไ้ ขกันั ทันั เหตุกุ ารณ์์ ฝ่า่ ยผู้้�หญิงิ คนนั้้น� พอทางนี้้ต� ัดั กระแสจิติ ขาดจากความสืืบต่อ่
ก็แ็ ท้้งในระยะเดียี วกันั
อยู่�มาไม่่นานนัักปััญหาเกี่�ยวกัับการไปเกิิดทั้้�งที่�เจ้้าของยัังไม่่ตาย และปััญหา
เกี่�ยวกัับการแท้้งบุุตรก็็เกิิดขึ้�นในวงคณะสงฆ์์ด้้วยกััน เพราะคนอื่�นไม่่มีีใครทราบ
ตััวยายแก่่ก็็ไม่่เคยบอกเรื่�องแกให้้ใครทราบ แกมาเล่่าถวายเฉพาะท่่านอาจารย์์
องค์์เดีียว แต่่พระหลายองค์์ซึ่�่งนั่�งฟัังอยู่่�ด้้วยก็็พลอยได้้ทราบเรื่�องของแกอย่่าง
ละเอียี ดทุกุ แขนงไป ฉะนั้้น� ปัญั หานี้้จ� ึงึ เกิดิ ขึ้น� ในวัดั หนองผือื โดยพระสงฆ์น์ ำปัญั หา
ทั้้�งสองข้้อนี้้เ� รียี นถามท่่านอาจารย์์
ในปัญั หาแรกว่า่ คนยังั ไม่ต่ ายทำไมจึงึ เริ่ม� ไปเกิดิ ในท้อ้ งเขาแล้ว้ ท่า่ นตอบว่า่
ก็็เพีียงเริ่�มนี่่�นายัังมิิได้้ไปเกิิด แม้้กิิจอื่่�นๆ ก็็ยัังมีีทางเริ่�มได้้ทั้้�งที่่�ยัังไม่่ลงมืือทำ
นี่่แ� กก็เ็ พียี งเริ่ม� จะไปเกิดิ เท่า่ นั้้น� แต่ย่ ังั มิไิ ด้ไ้ ปเกิดิ จึงึ ยังั ไม่เ่ ป็น็ ปัญั หาและอุปุ สรรค
แก่่คำว่่าคนยัังไม่่ตาย แต่่ไปเกิิดแล้้ว ถ้้าแกรู้�ไม่่ทัันก็็มีีหวัังไปตั้้�งบ้้านเรืือนคืือ
เกิดิ ในท้อ้ งหลานสาวแน่่ๆ
471
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ปััญหาที่�สองว่่า การตััดกระแสจิิตที่�กำลัังสืืบเนื่�องเกี่�ยวโยงกัันระหว่่างยายแก่่
กัับหญิิงคนนั้้�น ไม่่เป็็นการทำลายชีีวิิตมนุุษย์์หรืืออย่่างไร ท่่านตอบว่่า จะทำลาย
อะไรก็็เพีียงตััดกระแสจิิตเท่่านั้้�น มิิได้้ตััดหััวคนที่่�เกิิดเป็็นตนเป็็นตััวแล้้ว จิิตแท้้
ยัังอยู่่�กัับยายแก่่ ส่่วนกระแสจิิตแกส่่งไปยึึดไว้้ที่่�หลานสาว พอแกรู้้�ก็็รีีบแก้้ไขคืือ
ตััดกระแสจิติ ของตนเสีีย มิใิ ห้ไ้ ปเกี่ย� วข้้องอีีกต่่อไป เรื่�่องก็็ยุตุ ิิกัันไปเท่่านั้้น�
ที่่�สำคััญก็็ตอนที่�ยายแก่่มาเล่่าถวายท่่านว่่า กระแสจิิตตนขโมยไปจัับจองเอา
ท้อ้ งหลานสาวเป็น็ ที่�เกิดิ โดยเจ้า้ ตัวั ไม่รู่้� ท่า่ นอาจารย์เ์ องก็ม็ ิไิ ด้ค้ ัดั ค้า้ นว่า่ ที่�รู้�อย่า่ งนั้้น�
ไม่่จริิง ไม่่ถููก ควรพิิจารณาเสีียใหม่่ แต่่กลัับตอบไปตามร่่องรอยที่�ยายแก่่รู้�เห็็น
จึึงเป็็นเรื่�องที่่�น่่าคิิดอยู่�มาก เมื่่�อพิิจารณาให้้ดีีแล้้วก็็มีีสาเหตุุที่่�พาให้้จิิตส่่งไป
เกี่�ยวเกาะกัับหลานสาวได้้ คืือยายแก่่เล่่าว่่า แกรัักหลานสาวคนนี้้�มากเสมอมา
มีีเมตตาห่่วงใยและติิดต่่อเกี่�ยวข้้องกัับหลานสาวคนนี้้�เสมอ แต่่มิิได้้คิิดว่่าจะมีี
สิ่ง� ลึกึ ลับั คอยแอบขโมยไปก่อ่ เหตุเุ ช่น่ นั้้น� ขึ้้น� มา ถึงึ กับั จะต้อ้ งไปเกิดิ เป็น็ ลูกู เขาอีกี
ถ้า้ ไม่่ได้้หลวงพ่่อช่ว่ ยวิิธีแี ก้ไ้ ขก็ค็ งไม่พ่ ้น้ ไปเกิดิ ในท้อ้ งหลานสาวแน่น่ อน
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นว่า่ จิติ นี้้�พิสิ ดาร เกิินกว่่าความรู้�ความสามารถของคนธรรมดา
จะตามรู้�ตามรัักษาได้้ โดยมิิให้้เป็็นภััยแก่่ตััวผู้�เป็็นเจ้้าของ ดัังที่�ยายแก่่พููดไม่่มีีผิิด
ถ้้าแกไม่่มีีหลัักใจทางสมาธิิภาวนาอยู่่�บ้้าง แกไม่่มีีทางรู้�วิถีีทางเดิินของใจได้้เลย
ทั้้ง� เวลาเป็น็ อยู่�และเวลาตายไป ฉะนั้้น� การทำสมาธิภิ าวนา จึงึ เป็น็ วิธิ ีปี ฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ ใจ
ได้ด้ ีแี ละถูกู ทาง ยิ่�งเวลาหัวั เลี้ย� วหััวต่่อด้้วยแล้ว้ สติิปัญั ญายิ่�งมีคี วามสำคััญมาก
ในการตามรู้�และรักั ษาจิติ ตลอดการต้้านทานทุกุ ขเวทนาไม่่ให้้มาทัับจิิตในเวลา
จวนตัวั ซึ่ง่� เป็็นเวลาเอาแพ้เ้ อาชนะกัันจริิงๆ
ถ้า้ พลาดท่่าขณะนั้้�นก็็เท่่ากัับพลาดไปอย่่างน้้อยภพหนึ่�งชาติิหนึ่�ง เช่น่ ไปเกิิด
เป็็นสััตว์์ชนิิดใดก็็ต้้องเสีียเวลานานเท่่าชีีวิิตของสััตว์์ในภพภููมิินั้้�นๆ ขณะที่�เสีียเวลา
472
มรดกธรรม
ยังั ต้อ้ งเสวยกรรมในกำเนิดิ นั้้น� ไปด้ว้ ย ถ้า้ จิติ ดีมี ีสี ติพิ อประคองตัวั ได้้ อย่า่ งน้อ้ ยก็ม็ า
เกิิดเป็็นมนุุษย์์ มากกว่่านั้้�นก็็ไปเกิิดในเทวสถาน ชมวิิมานและเสวยทิิพย์์สมบััติิ
อยู่�นานปีีถึึงจะกลัับมาเกิิดเป็็นมนุุษย์์อีีก เวลามาเกิิดเป็็นมนุุษย์์ก็็ไม่่ลืืมศีีลธรรม
ที่่ต� นเคยบำเพ็ญ็ รักั ษามาแต่บ่ ุพุ เพชาติิ ทำให้เ้ พิ่่ม� อำนาจวาสนาบุญุ ญาภิสิ มภารขึ้้น�
โดยลำดับั จนจิติ มีกี ำลังั แก่ก่ ล้า้ สามารถรักั ษาตัวั ได้้ การตายก็เ็ ป็น็ เพียี งการเปลี่�ยน
ร่า่ งจากต่ำ่ ขึ้�นไปสููง จากสั้�นไปหายาว จากหยาบไปหาละเอีียด จากวัฏั ฏจัักรไปเป็น็
วิิวััฏฏจัักร ดัังพระพุุทธเจ้้าและสาวกท่่านเปลี่�ยนภพเปลี่�ยนภููมิิ เปลี่�ยนเครื่�องเสวย
มาเป็น็ ลำดัับ สุดุ ท้า้ ยก็ห็ มดสิ่�งที่่จ� ะเปลี่่�ยนแปลงให้้เป็น็ อะไรต่่อไปอีีก เพราะจิิตที่่�
ได้ร้ ับั การอบรมไปทุุกภพทุุกชาติิจนฉลาดเหนืือสิ่�งใดๆ กลายเป็น็ นิพิ พานสมบัตั ิิ
ขึ้้�นมาอย่่างสมพระทััยและสมใจ ซึ่่�งล้้วนไปจากการฝึึกฝนอบรมจิิตให้้ดีีไปโดย
ลำดับั ทั้้�งสิ้น�
ด้ว้ ยเหตุนุี้้น� ักั ปราชญ์ท์ั้้ง� หลายจึงึ ไม่ท่ ้อ้ ถอยในการสร้า้ งกุศุ ล อันั เป็น็ สวัสั ดีมี งคล
แก่่ตนทุกุ เพศทุุกวัยั จนสุุดวิสิ ัยั ที่�จะทำได้้ไม่่เลืือกกาล ต้้องขออภัยั ท่่านผู้้�อ่่านมากๆ
ที่�เขียี นวกไปเวียี นมาทั้้ง� ที่�พยายามจนสุดุ กำลังั แต่ค่ วามหลงลืมื รู้�สึกจะออกหน้า้ ออกตา
อยู่�ตลอดเวลาจึึงทำให้้ยุ่�ง หยิิบหน้้าใส่่หลัังหยิิบหลัังใส่่หน้้า ไม่่รู้้�จัักจบสิ้�นลงได้้
ทั้้ง� นี้้เ� รื่�องท่า่ นผ่า่ นไปไกลจนแทบพูดู ได้ว้ ่า่ เกือื บจบแล้ว้ ผู้�เขียี นก็ย็ ังั เก็บ็ ไม่ห่ มดเพราะ
ความหลงลืมื ตัวั เดียี วเท่า่ นั้้น� พาให้วุ้่�นไม่เ่ ลิกิ แล้ว้ ไปได้้ อ่า่ นต่อ่ ไปท่า่ นก็ย็ ังั จะได้เ้ ห็น็
ความเหลวไหลของผู้�เขียี นไปตลอดสาย เกี่�ยวกับั เรื่�องสัับสนระคนกันั ไม่เ่ รียี งลำดัับ
ไปตามแถวตามแนวที่ �ควรจะเป็น็
อีกี เรื่�องหนึ่�งที่่�น่า่ คิดิ ก็ค็ ือื ที่่�วัดั หนองผือื นั่�นเอง เช้า้ วันั หนึ่�งขณะที่่�ท่า่ นออกจาก
ที่�ภาวนาแล้้วออกมาจากห้้อง ท่่านถามขึ้�นมาเลยโดยไม่่มีีใครเริ่�มเรื่�องไว้้ก่่อนว่่า
“พากัันไปดููซิิที่่�ใต้้ถุุนกุุฎีีเรา เห็็นรอยงููใหญ่่ออกไปจากที่่�นั่่�นหรืือเปล่่า คืืนนี้้�
พญานาคมาเยี่ย� มฟังั ธรรม ก่อ่ นจะไปเราบอกให้แ้ สดงรอยไว้เ้ พื่อ�่ เป็น็ เครื่อ่� งหมาย
473
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
ให้พ้ ระเณรดูกู ันั ตอนเช้า้ บ้า้ ง” พระก็เ็ รียี นตอบท่า่ นว่า่ “มีรี อยงูตู ัวั ใหญ่ม่ าก ซึ่ง่� ออก
จากใต้ถ้ ุนุ ท่า่ นอาจารย์เ์ ข้า้ ไปในป่า่ โน้น้ งูตู ัวั นี้้ม� าจากไหนก็ไ็ ม่รู่้� ที่่อ� ื่น่� รอยไม่ป่ รากฏ
แต่่มาปรากฏเอาตรงใต้้ถุุนนี้้�เท่่านั้้�น ลานวััดเตีียนๆ รอยมาจากทางไหนก็็พอจะ
เห็น็ ได้้ แต่น่ ี่่ไ� ม่เ่ ห็็นมาจากที่่�อื่่�นเลย มามีเี ฉพาะใต้ถ้ ุุนนี้้แ� ห่ง่ เดีียวนอกนั้้น� ไม่่มีี”
ท่่านตอบว่า่ “จะให้ม้ ีมี าจากที่่�ไหนกััน ก็พ็ ญานาคลงไปจากกุฎุ ีเี ราเมื่อ�่ คืืนนี้้�
ก่่อนจะไปเราบอกให้้แสดงรอยไว้้ใต้้ถุุนกุุฎีีเรา” ดัังนี้้� ถ้้ามีีพระเณรเห็็นรอยงููก่่อน
แล้้วขึ้�นไปเรีียนถามท่่านเป็็นต้้นเหตุุก่่อนก็็จะไม่่น่่าคิิดนััก แต่่นี้้�ท่่านถามออกมา
เลยทีเี ดียี ว โดยไม่ม่ ีใี ครปรารภเรื่�องนี้้ไ� ว้ก้ ่อ่ น ประกอบกับั รอยงูใู หญ่ท่ ี่่ใ� ต้ถ้ ุนุ ท่า่ นก็ม็ ีี
จริิงๆ ดังั ที่่�ท่่านถามด้้วย นี้้�แสดงว่่าท่า่ นรู้�เห็็นทางใน และให้พ้ ญานาคแสดงรอย
ไว้ใ้ ห้พ้ ระเณรดูทู างตาเนื้้อ� เพราะตาในบอด ไม่ส่ ามารถมองเห็น็ ได้เ้ วลาพญานาค
มาเยี่�ยมฟังั ธรรมท่า่ น
แล้ว้ ก็พ็ ากันั เรียี นถามท่า่ นในโอกาสว่า่ งๆ ว่า่ เวลาพญานาคมาหาท่า่ นอาจารย์์
เขามาในร่่างแห่ง่ งููหรืือในร่่างอะไร ท่า่ นตอบว่า่ พวกนี้้เ� อาแน่น่ อนไม่่ได้้ ถ้า้ มาเพื่อ่�
อรรถเพื่อ่� ธรรมดังั ที่่ม� าหาเรา ก็ม็ าในร่า่ งแห่ง่ มนุษุ ย์เ์ ป็น็ ชั้้น� ๆ ตามแต่ย่ ศใครสูงู หรืือ
ต่่ำ ถ้้าเป็็นพญานาคก็็มาในร่่างแห่่งกษััตริิย์์ มีีบริิวารห้้อมล้้อมมา กิิริิยาอาการ
ทั้้ง� หมดเหมืือนกิริ ิยิ าของกษัตั ริยิ ์ท์ั้้ง� สิ้น� การสนทนาก็เ็ หมืือนพระสนทนากับั กษัตั ริยิ ์์
ใช้้ราชาศััพท์์กัันเป็็นพื้้�น บรรดาบริิวารที่�มาด้้วยก็็เหมืือนข้้าราชการตามเสด็็จ
พระมหากษัตั ริยิ ์์ ต่า่ งมีมี รรยาทเรียี บร้อ้ ยสวยงาม มีคี วามเคารพกันั มากยิ่�งกว่า่ มนุษุ ย์์
เรา ขณะที่�นั่�งฟัังธรรมไม่่มีีใครแสดงกิิริิยากระดุุกกระดิิกอัันเป็็นการแสดงความ
รำคาญ ขณะสนทนาธรรมก็็มีีเฉพาะหััวหน้้าเป็็นผู้�ทำหน้้าที่�แทน ใครสงสััยก็็พููด
กับั หัวั หน้้า หััวหน้า้ ก็็เรียี นถามท่า่ นแทน ท่า่ นก็อ็ ธิบิ ายให้ฟ้ ังั ตามจุดุ ที่�สงสััย จนเป็็น
ที่�เข้้าใจแล้ว้ ก็พ็ ากันั ลากลัับ
474
มรดกธรรม
ยังั มีอี ีกี เรื่�องหนึ่�งที่�พวกเราจะพอเชื่�อตามท่า่ นได้้ แม้ต้ นไม่รู่้� คือื มีพี ระองค์ห์ นึ่�ง
เห็น็ ท่า่ นชอบสูบู บุหุ รี่�ตราไก่่ เลยสั่�งโยมไปแลกเปลี่�ยนมาถวายท่า่ น เวลาเขานำมาให้้
แล้้วก็็นำไปถวายท่่าน ขณะนั้้�นท่่านก็็ยัังไม่่ว่่าอะไร คงยัังไม่่มีีเวลาพิิจารณา เพราะ
ขณะที่�พระนำบุุหรี่�ไปถวาย เป็็นเวลาที่่�ท่่านกำลัังพููดธรรมะอยู่� จึึงพากัันฟัังธรรม
ท่่านไปเรื่�อยๆ จนจบแล้ว้ พากันั กลัับมา พอเช้้าวัันหลังั พระองค์น์ ั้้น� ขึ้�นไปหาท่า่ นอีีก
ท่่านบอกว่่า “บุุหรี่�กล่่องนี้้�ให้้เอาไปเสีีย ผมไม่่สููบ เพราะเป็็นบุุหรี่�หลายเจ้้าของ”
ทางพระองค์์นั้้�นเรีียนท่่านว่่า “บุุหรี่�นี่�เป็็นของกระผมคนเดีียว ที่�สั่�งให้้โยมไป
แลกเปลี่�ยนมาวานนี้้� มิไิ ด้เ้ ป็น็ ของหลายเจ้า้ กระผมสั่�งเขาให้ห้ ามาถวายท่า่ นอาจารย์์
โดยเฉพาะ” ท่่านก็็พููดยืืนคำอยู่�อย่่างนั้้�นว่่า “ให้้เอาไปเสีีย เพราะบุุหรี่่�นี้้�มีีหลาย
เจ้้าของเป็็นกรรมสิทิ ธิ์ไ� ม่่บริิสุุทธิ์� จะสูบู เอาประโยชน์์อะไร”
พระองค์์นั้้�นก็็ไม่่กล้้าเรีียนท่่านอีีกเพราะกลััวถููกดุุ ต้้องจำใจถืือบุุหรี่�กล่่องนั้้�น
กลับั มา แล้ว้ เรียี กโยมคนที่�สั่�งให้ไ้ ปแลกเปลี่�ยนนั้้น� มาถามเรื่�องราวว่า่ เขาทำอย่า่ งไร
กัันแน่่ เมื่�อถามโยมคนนั้้�นก็็ทราบว่่า เขาเอาปััจจััยซึ่่�งเหลืือจากที่�แลกเปลี่�ยน
สมณบริขิ ารของพระหลายองค์์ ที่�สั่�งเขามาแลกเปลี่�ยนบุหุ รี่�กล่อ่ งนั้้น� มา ท่า่ นถามเขาว่า่
พระองค์ใ์ ดบ้า้ งที่�สั่�งและปัจั จัยั ขององค์ใ์ ดบ้า้ งที่�โยมเอามาแลกเปลี่�ยนบุหุ รี่�กล่อ่ งนี้้ม� า
เขาก็็บอกว่่าขององค์์นั้้�นๆ พอทราบเรื่�องละเอีียดแล้้ว ท่่านก็็รีีบไปหาพระที่�โยม
ระบุนุ ามและบอกเรื่�องราวของบุหุ รี่�ให้ท้ ่า่ นทราบ ต่า่ งก็แ็ สดงความยินิ ดีตี ่อ่ ท่า่ นอยู่�แล้ว้
จึงึ พอใจอนุโุ มทนาโดยทั่�วกันั ในขณะนั้้น�
พระองค์น์ั้้น� จึงึ ได้น้ ำบุหุ รี่�กล่อ่ งนั้้น� ไปถวายท่า่ นอีกี โดยกราบเรียี นสารภาพตัวั ว่า่
เป็น็ ความผิิดของตัวั จริงิ ๆ ที่�ไม่่ได้ไ้ ต่ถ่ ามโยมผู้�ไปแลกเปลี่�ยนโดยละเอียี ดถี่�ถ้ว้ นก่่อน
แต่่แล้้วก็็เป็็นความจริิงดัังท่่านอาจารย์์ว่่าจริิงๆ บััดนี้้�กระผมได้้ถามโยมดููแล้้วว่่า
เป็็นของหลายเจ้้าที่�เขาเอารวมกันั ซื้�อมา ส่่วนพระทั้้ง� หลายพอทราบ ต่่างยินิ ดีีถวาย
475
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
ท่่านอาจารย์์ด้้วยกัันทั้้�งหมด ท่่านก็็รัับบุุหรี่�กล่่องนั้้�นไว้้โดยมิิได้้พููดอะไรต่่อไป
แม้้หลัังจากวัันนั้้�นแล้้วก็็หายเงีียบไปเลย พอพระองค์์นั้้�นกลัับมาพููดเรื่�องบุุหรี่่�กัับ
หมู่�เพื่�อนที่�ตนไปคััดค้้านท่่านแต่่ไม่่ได้้ผล สุุดท้้ายก็็ถููกตามคำท่่าน พระที่�ได้้ยิินคำนี้้�
เกิิดความแปลกใจว่่าท่า่ นรู้�ได้้อย่า่ งไร เพราะไม่ม่ ีใี ครไปกราบเรียี นท่า่ นเลย
ท่า่ นหนึ่�งพูดู ค้า้ นขึ้น� ในสมาคมหนูู (สภาลับั ของพระที่�แอบคุยุ กันั ) ว่า่ ก็ถ็ ้า้ ท่า่ น
เหมืือนพวกเราๆ ก็็จะว่่าท่่านรู้้�ท่่านฉลาดอย่่างไรล่่ะ เพราะท่่านต่่างจากพวกเรา
ทุุกด้้านนั้้�นเอง จึึงได้้เคารพและชมว่่าท่่านฉลาดจริิง ที่�พวกเราพากัันมารุุมอาศััย
พึ่�งร่ม่ เงาท่า่ นอยู่� ก็เ็ พราะเห็น็ ความสามารถท่า่ นต่า่ งจากพวกเราราวฟ้า้ กับั ดินิ นั่�นแล
ผมเองไม่ส่ งสัยั แม้ไ้ ม่รู่้�อย่า่ งท่่านก็็ยัังเชื่อ�่ ว่า่ ท่า่ นรู้�กว่่าผม ฉลาดกว่่าผมทุุกด้้าน
ไม่ม่ ีอี ะไรต้อ้ งติิ จึงึ ได้ม้ ามอบกายถวายชีวี ิติ ให้ท้ ่า่ นดุดุ ่า่ สั่ง� สอน โดยมิไิ ด้ม้ ีที ิฐิ ิมิ านะ
แสดงออกให้ก้ ระเทืือนใจท่า่ นแม้แ้ ต่น่ ้อ้ ย ทั้้ง� ที่่ก� ิเิ ลสมีอี ยู่่�กับั ใจ แต่ก่ ิเิ ลสมันั คงกลัวั
ท่่านเหมืือนกััน จึึงไม่ก่ ล้้าแสดงออกมาบ้้างเลย
ผมเข้้าใจว่่าเพราะความยอมตน ความกลััว ความเคารพเลื่�อมใสท่่าน ซึ่�่งมีี
อำนาจมากกว่่ากิิเลสประเภทเลวๆ ที่�เคยต่่อสู้้�กัับครููหรืือกัับใครๆ มาประจำนิิสััย
แต่่พอมาถึึงท่่านแล้้วมัันหมอบราบไปเสีียหมด ไม่่มีีกิิเลสตััวใดกล้้าออกมา
เพ่่นพ่่านเหมืือนอยู่่�กัับอาจารย์์อื่่�นๆ ถ้้าทราบว่่าเรายัังไม่่ยอมลงท่่าน ผมเองก็็
ไม่่กล้้ามาอยู่่�กัับท่่าน แม้้ขืืนอยู่�ไปคงไม่่เกิิดประโยชน์์ นอกจากจะเกิิดโทษโดย
ถ่า่ ยเดียี วเท่า่ นั้้�น
จะว่่าอะไร แค่่นำของไปถวายท่่านดัังที่่�เห็็นๆ มา เพีียงเราคิิดไม่่ดีีในตอน
กลางคืืน พอตกตอนเช้า้ ไปกุฎุ ีที ่า่ น มองดูสู ายตาท่า่ นแหลมคม ราวกับั จะฉีกี เราให้้
แหลกละเอียี ดไปในขณะนั้้น� ทีเี ดียี ว ถ้า้ เห็น็ อาการอย่า่ งนั้้น� อย่า่ ขืนื เข้า้ ไปรับั บริขิ าร
หรือื อะไรๆ จากมือื ท่า่ น ท่า่ นเป็น็ ไม่ย่ อมให้ค้ นแบบนั้้น� รับั เด็ด็ ขาด ที่่�ท่า่ นทำอย่า่ งนั้้น�
476
มรดกธรรม
ก็เ็ พื่�ออุบุ ายทรมานความดื้อ� ด้า้ นของเราโดยทางอ้อ้ ม ยิ่�งกว่า่ นั้้น� ก็ใ็ ส่ป่ ัญั หาแทงเข้า้ ไป
ในขั้ว� หัวั ใจเราให้เ้ จ็บ็ แสบอยู่�นานๆ เพื่�อจะได้เ้ ข็ด็ หลาบเสียี ทีี แต่แ่ ปลกใจปุถุ ุชุ นเรานี้้�
มัันเข็็ดแต่่ไม่่หลาบ คืือเข็็ดขณะที่่�ถููกของแข็็งและเจ็็บแสบลงลึึกในเวลานั้้�น พอ
ท่่านแสดงอาการธรรมดากับั ตนบ้้าง เอาอีีกแล้ว้ เกิิดเรื่�่องอีกี จนได้้
ทั้้�งที่�ไม่่มีีเจตนาจะคิิดสิ่�งที่�เห็็นว่่าเป็็นภััยแก่่ตน แต่่มัันตามอาจารย์์ของ
เจ้้าบอนนี่� (ลิิง) ไม่่ทัันสัักทีี เพราะมัันรวดเร็็วยิ่�งกว่่าลิิงร้้อยตััวเป็็นไหนๆ พอมาหา
ท่า่ นอีกี ดููท่า่ ทางแล้้วชักั จะเข้า้ ไม่่ติดิ มีสี ีหี น้้าและสายตาแปลกๆ พอให้ร้ ะวัังยากๆ
อยู่�นั่�นแล แม้้เช่่นนั้้�นมัันยัังไม่่รู้้�สึึกเข็็ดหลาบเลย คืือไม่่เห็็นภััยไปนาน พอไปๆ
ชักั จะเห็น็ สิ่ง� ที่่เ� คยเป็น็ ภัยั นั้้น� ๆ ว่า่ เป็น็ มิติ รโดยไม่รู่้้�สึกึ ตัวั อีกี แล้ว้ ฉะนั้้น� จึงึ ว่า่ มันั เข็ด็
แต่่ไม่่หลาบ ถ้้าทั้้�งเข็็ดทั้้�งหลาบก็็รู้้�สึึกตััวและกลััวสิ่่�งนั้้�นไปนานๆ ใจก็็สงบเย็็น
ไม่่รุ่�มร้อ้ น เวลามาหาท่่านก็็ไม่ไ่ ด้ร้ ะวังั นัักว่า่ ท่่านจะดุุด่่าต่า่ งๆ จิติ ผมเป็น็ อย่า่ งนี้้�
จึงึ หนีจี ากท่า่ นไปไหนไม่ค่ ่อ่ ยได้้ เพราะไม่ไ่ ว้ใ้ จตัวั เอง อยู่่�กับั ท่า่ นมันั กลัวั และระวังั
อยู่�เสมอ ใจก็็ไม่่กล้้าคิิดไปนอกลู่�นอกทางนััก หากมีีบ้้างก็็รู้�ได้้เร็็ว รีีบฉุุดมาทััน
กับั เหตุกุ ารณ์์ ไม่่ถึงึ กัับแสดงผลร้อ้ นให้ป้ รากฏ
ผมน่่ะเชื่�อท่่านชนิิดหมอบราบเลยทุุกวัันนี้้� ว่่าท่่านอาจารย์์มั่�นท่่านรู้�วาระจิิต
ผมจริิงๆ ส่่วนท่่านจะรู้�วาระจิิตใครหรืือไม่่ผมไม่่สนใจ สนใจเฉพาะเรื่�องท่่านกัับผม
เท่า่ นั้้น� เพราะผมมันั เป็น็ คนชอบดื้อ� ไม่เ่ ข้า้ เรื่�อง น่า่ ให้ท้ ่า่ นดัดั สันั ดาน ท่า่ นจึงึ ดัดั เสียี
บ้า้ งพอให้้เข็ด็ คืือบางทีีมันั คิดิ บ้้าๆ ไปก็็มีี เมื่�อมาอยู่่�กับั ท่า่ นใหม่่ๆ โดยคิดิ ว่่า เขาว่า่
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นนี้้ร�ู้�จิตใจคน ใครคิดิ อะไรท่า่ นรู้�ได้ห้ มด ท่า่ นจะรู้�ได้ห้ มดจริงิ ๆ หรือื ถ้า้
ท่่านรู้�ได้้หมดจริิงๆ สำหรัับเราไม่่จำเป็็นที่่�ท่่านจะสนใจรู้้�ไปหมด ขอให้้ท่่านรู้�แต่่
ความคิดิ ของเราที่่ค� ิดิ อยู่�ขณะนี้้ก� ็พ็ อแล้ว้ ถ้า้ ท่า่ นรู้�แม้เ้ พียี งขณะจิติ ที่่เ� ราคิดิ ต่อ่ ท่า่ น
อยู่�เวลานี้้�เท่่านั้้�น เราจะยอมกราบท่่านอย่่างราบเลย นอกนั้้�นเราไม่่คิิดเข้้าบััญชีี
ว่า่ เป็็นเรื่อ่� งสำคัญั สำหรัับท่่านเลย
477
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
พอตกตอนเย็็นไปหาท่่าน ดููท่่าทางแทบนั่�งไม่่ติิดพื้้�นเสีียแล้้ว ตาท่่านจัับจ้้อง
มาหาเราราวกับั ไม่ก่ ะพริบิ ตาเอาเลย ขณะที่�ตาจ้อ้ งมาก็เ็ หมือื นจะตะโกนจี้ใ� จเราอยู่�
ทุกุ ขณะด้ว้ ย พอท่า่ นเริ่�มเทศน์ใ์ ห้พ้ ระฟังั เราไม่ค่ ่อ่ ยได้เ้ รื่�องอะไร ได้แ้ ต่ค่ วามร้อ้ นใจ
อย่่างเดีียวและกลััวท่่านจะดุุเราคนเดีียวที่�ไปดื้�อทดลองท่่าน พอท่่านเริ่�มเทศน์์
ไม่่นานนััก ธรรมที่�เต็็มไปด้้วยไม้้เรีียวชนิิดต่่างๆ ก็็เริ่�มเฉีียดหลััง เฉีียดไปเฉีียดมา
และเฉีียดใกล้้เฉีียดไกลเข้้ามาทุุกทีี บางทีีเฉีียดมาขั้�วหััวใจจนร้้อนวููบและตััวไหว
โดยไม่่รู้้�สึึกตััว ยิ่�งกลััวใจก็็ยิ่�งร้้อนไม่่เป็็นสุุขเลย ขณะนั่�งฟัังท่่านเฆี่�ยนท่่านตีีด้้วย
อุบุ ายต่า่ งๆ พอจวนจะจบการแสดงธรรม ทนไม่่ไหวต้อ้ งยอมท่่านทางภายในว่่า
เท่่าที่่�คิิดไปนั้้�นก็็เป็็นเพีียงอยากทราบเรื่่�องท่่านอาจารย์์เท่่านั้้�น ว่่าจะรู้�ใจคนอื่�่น
จริิงไหม มิิได้้มีีความคิิดจะดููถููกเหยีียดหยามว่่าไม่่มีีคุุณธรรมอย่่างอื่�่น มาบััดนี้้�
ได้ย้ อมรับั แล้ว้ ว่า่ ท่า่ นอาจารย์ส์ ามารถและเก่ง่ จริงิ กระผมขอมอบกายถวายชีวี ิติ
ต่่อท่่านอาจารย์์ตลอดวัันตาย ขอท่่านได้้เมตตาอนุุเคราะห์์สั่�งสอนต่่อไปเถิิด
อย่า่ ได้เ้ กิดิ ความอิดิ หนาระอาใจด้้วยเรื่่อ� งเพีียงเท่า่ นี้้�เสีียก่่อนเลย
เราคิิดยอมตนเพีียงเท่่านี้้� การแสดงธรรมที่�กำลัังเผ็็ดร้้อนก็็ค่่อยๆ อ่่อนลงๆ
สุดุ ท้า้ ยก็แ็ ย้ม้ ปัญั หาออกมาฝากไว้ว้ าระสุดุ ท้า้ ยอีกี ว่า่ ความผิดิ ความถูกู มีอี ยู่่�กับั ตัวั
ทำไมจึงึ ไม่ส่ นใจดูบู ้า้ ง เสืือกไปหาดูเู รื่อ่� งผิดิ เรื่อ�่ งถูกู ของคนอื่น่� เพื่อ่� ประโยชน์อ์ ะไร
ความคิิดชนิิดนั้้�นหรืือที่่�พาให้้เราเป็็นคนเก่่งคนดีี แม้้จะรู้้�ว่่าคนอื่�่นเก่่งคนอื่�่นดีี
แต่่ถ้้าเจ้า้ ของไม่เ่ ก่่งไม่ด่ ีีมัันก็็อยู่�แค่่นั้้�นเองไปไม่่รอด ถ้้าอยากรู้�เรื่�่องของคนอื่�่นว่า่
ดีหี รืือไม่ด่ ีเี พียี งไรก็ต็ ้อ้ งดูเู รื่อ�่ งของตัวั ให้ร้ อบคอบทุกุ ด้า้ นก่อ่ น เรื่อ่� งของคนอื่น�่ ก็ร็ู้�
ไปเอง ไม่่จำต้้องทดลอง คนลองไม่่ใช่ค่ นเก่่งคนดีี ถ้้าเก่ง่ ถ้า้ ดีจี ริงิ แล้ว้ ไม่ต่ ้อ้ งลอง
ก็ร็ู้� แล้้วก็จ็ บธรรมเพีียงเท่่านั้้�น
ผมเองเกือื บสลบในขณะนั้้น� เหงื่�อแตกโชกไปทั้้ง� ตัวั ยอมท่า่ นอย่า่ งหมอบราบ
และเข็ด็ หลาบจนป่า่ นนี้้� ไม่เ่ คยไปหาญลองดีกี ับั ท่า่ นอีกี เลย คราวนี้้เ� ป็น็ คราวเข็ด็ หลาบ
478
มรดกธรรม
ขนาดหนักั สำหรับั เรื่�องที่�เกี่�ยวกับั ท่า่ น ถ้า้ เรื่�องอื่�นๆ ที่�ไม่เ่ กี่�ยวกับั ท่า่ นมันั เข็ด็ ขนาดนี้้�
ผมคงพ้้นทุุกข์ไ์ ปนานแล้้ว แต่่มันั ไม่่เข็ด็ แบบนี้้จ� ึงึ น่่าโมโหจะตายไป
นี่่�เป็็นเรื่�องพระท่่านแอบสนทนากัันในสภาหนูู ผู้�เขีียนก็็อยู่�ในสภานั้้�นด้้วย
และมีีส่่วนได้้เสีียไปด้้วยกััน จึึงได้้นำเรื่�องนี้้�มาลงโดยมีีบุุหรี่�ตราไก่่เป็็นต้้นเหตุุ
พอเป็น็ ข้้อคิดิ ว่่า ความจริงิ ของความจริิงมีีอยู่่�ทุุกแห่่งทุุกหนและทุุกเวลาอกาลิิโก
ขอแต่ป่ ฏิบิ ัตั ิใิ ห้ถ้ ึงึ ความจริงิ ทำจริงิ ต้อ้ งรู้้�ตามความสามารถและภูมู ิวิ าสนาของตน
แน่น่ อน ไม่ว่ ่า่ ธรรมภายในคืือสัจั จธรรม และธรรมภายนอกคืือความรู้�แขนงต่า่ งๆ
ตามภูมู ินิ ิสิ ัยั วาสนาของแต่ล่ ะรายที่่ส� ร้า้ งมา และความปรารถนาที่่ต�ั้้ง� ไว้ไ้ ม่เ่ หมืือนกันั
แต่่ผลส่ว่ นใหญ่ค่ ืือมรรคผลนิิพพานนั้้�น เมื่อ�่ ถึงึ แล้้วเหมืือนกันั
ปฏิปิ ทาโลดโผนของหลวงปู่� ชอบ ฐานสโม
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� ท่า่ นเป็น็ อาจารย์ท์ี่่ผ� ู้อ�้ ยู่�ใกล้ช้ ิดิ จะลืืมเรื่อ�่ งต่า่ งๆ และปฏิปิ ทา
ที่่�ท่่านพาดำเนิินไม่่ได้้ตลอดไปเมื่่�อยัังมีีลมหายใจอยู่� บรรดาลููกศิิษย์์ท่่านที่่�เป็็น
พระเถระผู้ใ�้ หญ่เ่ วลานี้้ม� ีอี ยู่่�หลายองค์ด์ ้ว้ ยกันั แต่ล่ ะองค์ม์ ีนี ิสิ ัยั วาสนาและปฏิปิ ทา
เครื่�่องดำเนิินภายใน ตลอดความรู้�อรรถธรรมและความรู้�พิิเศษแปลกต่่างกัันไป
เป็็นรายๆ เท่่าที่�เขีียนตอนต้้นได้้ระบุุนามลููกศิิษย์์ท่่านผ่่านมาบ้้างแล้้ว ที่่�ยัังมิิได้้
ระบุุนามท่่านก็็มีี จึึงได้้เรีียนไว้้ว่่า เมื่�อดำเนิินเรื่�องท่่านเจ้้าของประวััติิไปพอสมควร
หากมีเี วลาก็จ็ ะระบุนุ ามคณะลูกู ศิษิ ย์ท์ ่า่ นต่อ่ ไปอีกี ดังั นี้้� จึงึ ได้เ้ ริ่�มฟื้้น� นามลูกู ศิษิ ย์ท์ ่า่ น
ขึ้น� มาอีกี พอทราบบ้า้ งว่า่ ท่า่ นดำเนินิ และรู้้�กันั อย่า่ งไร ท่า่ นประสบเหตุกุ ารณ์ต์ ่า่ งๆ
มาอย่่างไรบ้้างแต่่ละองค์์ตามคติิธรรมดา พระพุุทธเจ้้าทรงเผชิิญความลำบาก
และรู้�ธรรมอย่า่ งไรบ้า้ ง บรรดาสาวกก็ย็ ่อ่ มเดินิ ตามรอยพระบาทที่่ท� รงพาดำเนินิ
ตลอดความรู้�ความเห็็นก็็เป็็นไปตามร่่องรอยของศาสดาแบบศิิษย์์มีีครูู บรรดา
479
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
ลููกศิิษย์์ท่่านอาจารย์์มั่�นก็็มีีลัักษณะคล้้ายคลึึงกัันทางปฏิิปทาเครื่�องดำเนิิน ส่่วน
การประสบเหตุกุ ารณ์ภ์ ายนอกที่่�น่า่ ตื่�นเต้น้ หวาดเสียี ว มีตี ่า่ งๆ กันั ไปตามสถานที่�อยู่�
บำเพ็ญ็ และที่�เที่�ยวไป ไม่เ่ หมือื นกันั
เมื่�อกล่่าวมาถึึงตอนนี้้� ก็็ทำให้้ระลึึกเลื่�อมใสและบููชาท่่านอาจารย์์องค์์หนึ่�ง
ซึ่�่งเป็็นศิิษย์์ผู้�ใหญ่่ท่่านอาจารย์์ ที่่�มีีการเที่�ยวธุุดงคกรรมฐานแตกต่่างจากหมู่�คณะ
อยู่่�บ้้าง จึึงขอประทานโทษนำเรื่�องท่่านออกมาลงให้้ท่่านผู้้�อ่่านได้้ทราบบ้้างใน
สมััยปััจจุุบัันว่่า สิ่�งที่�เคยมีีในครั้�งพุุทธกาลอัันเป็็นส่่วนภายนอกอาจยัังมีีในสมััยนี้้�ได้้
อยู่่�บ้้างหรืืออย่่างไร คืือเราเคยได้้ยิินหรืือได้้เห็็นในหนัังสืือ ว่่าช้้างมาถวายอารัักขา
และลิิงมาถวายรวงผึ้�งแด่พ่ ระพุุทธเจ้า้ เป็น็ ต้น้ เรื่�องคล้้ายคลึึงกันั ในสมัยั นี้้�ก็็อาจเป็็น
เรื่�องของท่่านอาจารย์์องค์์นี้้� จึึงขอประทานออกนามท่่านด้้วย เพื่�อเป็็นหลัักฐานไว้้
กับั เรื่�องที่�กำลัังดำเนินิ อยู่�ขณะนี้้�
ท่่านมีีนามว่่า “ท่่านพระอาจารย์์ชอบ” อายุุคงย่่างเข้้า ๗๐ ปีี จำไม่่ถนััด
ทราบว่า่ ท่า่ นบวชมานาน การปฏิบิ ัตั ิทิ ่า่ นชอบอยู่�ในป่า่ ในเขาตลอดมาจนถึงึ ปัจั จุบุ ันั
นิิสััยท่่านชอบออกเดิินทางในเวลาค่่ำคืืน ท่่านจึึงชอบเจอสััตว์์จำพวกค่่ำคืืนมีีเสืือ
เป็็นต้้นเสมอ บ่่ายวัันหนึ่่�งท่่านออกเดิินทางจากหล่่มสััก เพชรบููรณ์์ มุ่�งไปทาง
จัังหวััดลำปาง เชีียงใหม่่ พอจวนจะเข้้าดงหลวงก็็พบชาวบ้้าน เขาบอกท่่าน
ด้้วยความเป็็นห่่วงว่่าขอนิิมนต์์ท่่านพัักอยู่่�หมู่่�บ้้านแถบนี้้�ก่่อน เช้้าวัันหลัังค่่อย
เดิินทางต่อ่ ไป
เพราะดงนี้้ก� ว้า้ งมาก ถ้า้ ตกบ่า่ ยแล้ว้ เดินิ ทางไม่ท่ ะลุดุ งได้เ้ ลย ถ้า้ เดินิ ไม่ท่ ะลุปุ ่า่
ในตอนกลางวััน โดยมากคนมัักเป็็นอาหารเสืืออยู่�เสมอ เพราะความไม่่รู้�ระยะทาง
ใกล้้ไกล ดัังนี้้�พอบ่่ายไปแล้้วเดิินทางไม่่ทะลุุแน่่ และตอนกลางคืืนเสืือออกมาเที่�ยว
หากิินทุกุ คืนื ถ้า้ เจอคนแล้ว้ มันั ก็็ถือื เป็็นอาหารของมัันเลย ไม่่มีีรายใดผ่่านปากเสืือ
480
มรดกธรรม
ไปได้้ นี่่ก� ็ก็ ลัวั พระคุณุ เจ้า้ จะเป็น็ เช่น่ นั้้น� จึงึ ไม่อ่ ยากให้ไ้ ปในเวลาบ่า่ ยแล้ว้ เช่น่ วันั นี้้�
ป้้ายประกาศเขาปิดิ ไว้เ้ พื่�อ่ ผู้�้เดิินทางจะได้้อ่า่ น และทราบเรื่อ�่ งของดงยัักษ์์นี้้แ� ล้ว้
ไม่่กล้้าไป ยักั ษ์์จะได้ไ้ ม่่กินิ เป็น็ อาหารของมันั
ท่า่ นถามเขาว่า่ ยักั ษ์อ์ ะไรกันั เคยได้ย้ ินิ แต่โ่ บราณท่า่ นว่า่ ไว้้ แต่ท่ ุกุ วันั นี้้ไ� ม่เ่ คย
ได้้เห็็นได้้ยิินเลย เพิ่่�งมาได้้ยิินเอาวัันนี้้�เอง เขาเรีียนท่่านว่่า ยัักษ์์เสืือโคร่่งใหญ่่
ลายพาดกลอนนั่่�นเองท่่าน มิิใช่่ยัักษ์์อื่่�นที่่�ไหนหรอก ถ้้าไปไม่่ทะลุุดง เสืือต้้องกิิน
เป็น็ อาหารแน่น่ อน จึงึ ขอนิมิ นต์ท์ ่า่ นกลับั คืนื ไปพักั ค้า้ งที่่�บ้า้ นแถบนี้้เ� สียี ก่อ่ น พรุ่�งนี้้เ� ช้า้
ฉันั เสร็จ็ แล้ว้ ค่อ่ ยเดินิ ทางต่อ่ ไป แต่ท่ ่า่ นไม่ย่ อมกลับั และจะขอเดินิ ทางต่อ่ ไปในวันั นั้้น�
เขาเรียี นถามท่า่ นด้ว้ ยความเป็น็ ห่ว่ งว่า่ บ่า่ ยขนาดนี้้ใ� ครจะเดินิ เร็ว็ ขนาดไหนต้อ้ งมืดื
อยู่�กลางดงใหญ่่นี้้ไ� ม่่มีีทางพ้้นไปได้เ้ ลย ท่า่ นไม่่ฟัังเสียี งเขาเลย มีีแต่จ่ ะไปท่่าเดีียว
เขาถามท่า่ นว่า่ “ท่า่ นกลัวั เสืือไหม” ท่า่ นตอบเขาว่า่ “กลัวั แต่จ่ ะไป” ชาวบ้า้ น
เรีียนท่่านว่่า “หากมัันมาเจอแล้้วอย่่างไรมัันก็็ไม่่หนีีคนเลย ต้้องกิินเป็็นอาหาร
แน่น่ อน ถ้า้ ท่า่ นกลัวั เสืือกินิ คน ท่า่ นก็ไ็ ม่ค่ วรไปเพราะถ้า้ ขืืนไปมันั ก็ก็ ินิ ท่า่ นจนได้”้
ท่่านตอบว่่า “ถ้้ากรรมมาถึึงตััวแล้้วก็็ยอมเป็็นอาหารของมัันไปเสีีย ถ้้ากรรมยััง
สืืบต่อ่ อยู่่�มันั คงไม่ก่ ินิ ” ว่า่ แล้ว้ ก็ล็ าเขาออกเดินิ ทางไปอย่า่ งไม่อ่ าลัยั เสียี ดายชีวี ิติ เลย
พอก้า้ วเข้า้ ในดงมองดููสองฟากทางมีีแต่ร่ อยเสืือตะกุยุ ดิิน ทั้้ง� ขี้ท� ั้้ง� เยี่�ยวทั้้ง� เก่่า
ทั้้�งใหม่่เต็็มไปตลอดทาง ท่่านก็็เดิินภาวนาเรื่�อยไป ดููรอยเสืือตามทางเรื่�อยไป ใจก็็
ไม่่กลััว พอมืืดก็็ถึึงกลางดงพอดีี ในขณะเดีียวกัันก็็ได้้ยิินเสีียงเสืือโคร่่งใหญ่่กระหึ่�ม
ตามมาข้้างหลังั ตัวั หนึ่�งกระหึ่�มมาทางด้้านหน้้า ต่่างร้้องมาหากันั ตัวั อยู่่�ข้า้ งหลังั ก็็
ร้อ้ งใกล้เ้ ข้า้ มาจวนจะทันั ท่า่ น ตัวั อยู่่�ข้า้ งหน้า้ ก็ร็ ้อ้ งใกล้เ้ ข้า้ มาหาท่า่ น และต่า่ งตัวั
ต่่างร้้องใกล้้เข้้ามาทุุกทีีๆ ผลสุุดท้้ายทั้้�งตััวอยู่่�ข้้างหน้้าทั้้�งตััวอยู่่�ข้้างหลัังก็็มาถึึง
ท่า่ นพร้้อมกััน พอมาถึึงท่่านแล้้วยิ่่�งกระหึ่่�มใหญ่่
481
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
พอเห็น็ ท่า่ ไม่ด่ ีี ท่า่ นก็็หยุุดยืนื นิ่�งปลงอนิิจฺจฺ ํํว่่า เราคงครั้�งนี้้�แน่เ่ ป็น็ ครั้�งยุตุ ิขิ อง
ชีีวิิต เพราะมองไป ดููตััวอยู่่�ข้้างหน้้า ก็็กำลัังทำท่่าทำทางจะโดดมาตะครุุบท่่าน
ชำเลืืองตาไปดูู ตััวอยู่่�ข้้างหลัังก็็กำลัังทำท่่าจะโดดมาตะครุุบท่่านอยู่�เช่่นเดีียวกััน
แต่่ละตััวอยู่่�ห่่างจากท่่านราววาเศษเท่่านั้้�น ขณะนั้้�นปรากฏว่่าจิิตกลััวจนเลยกลััว
ยืืนตัวั แข็ง็ โด่อ่ ยู่่�กับั ที่่� แต่ส่ ติยิ ังั ดีี จึงึ กำหนดจิติ ให้ด้ ีไี ม่ใ่ ห้เ้ ผลอ แม้จ้ ะตายในขณะนั้้น�
เพราะเสืือกิินก็็ไม่่ให้้เสียี ทีี
พอได้้สติิก็็กำหนดย้้อนกลัับจากเสืือเข้้ามาหาตััวโดยเฉพาะ จิิตก็็รวมลง
อย่า่ งสนิทิ ในขณะนั้้น� ความรู้้�ผุุดขึ้้�นมาว่่า “เสืือกิินไม่่ได้้แน่่นอน” ดัังนี้้� จากนั้้�นก็็
หายเงียี บไปเลยทั้้ง� เสือื ทั้้ง� คน ไม่รู่้�สึกว่า่ ตนยืนื อยู่�หรือื นั่�งอยู่� ความรู้�สึกึ เกี่�ยวกับั สิ่�งต่า่ งๆ
ภายนอก ตลอดร่า่ งกายได้ห้ ายไปโดยสิ้น� เชิงิ ในเวลานั้้น� ความหมายว่า่ เสืือก็ห็ ายไป
พร้อ้ มๆ กันั ยังั เหลืืออยู่�เฉพาะความรู้�ที่เ� ด่น่ ดวงเพียี งอันั เดียี วทรงตัวั อยู่�ในขณะนั้้น�
จิิตรวมลงอย่่างเต็็มที่่� คืือถึึงฐานแห่่งสมาธิิแท้้และนานเป็็นเวลาหลายชั่่�วโมงจึึง
ถอนขึ้้น� มา
พอจิิตถอนขึ้�นมาตััวเองยัังยืืนอยู่�อย่่างเดิิม บ่่าแบกกลดและสะพายบาตร
มืือข้้างหนึ่�งหิ้้�วโคมไฟเทีียนไข ส่่วนไฟดัับแต่่เมื่�อไรไม่่ทราบได้้เพราะจิิตรวมอยู่�นาน
พอจุุดไฟสว่่างขึ้�น แล้้วตามองไปดููเสืือสองตััวนั้้�นเลยไม่่เห็็น ไม่่ทราบว่่าพากัันหาย
ไปไหนเงีียบ ขณะที่่�จิิตถอนขึ้้�นมานั้้�นมิิได้้คิิดกลััวอะไรเลย แต่่มีีความอาจหาญ
เต็็มดวงใจ ขณะนั้้�นแม้้เสืือจะมาอีีกสัักร้้อยตััวพัันตััวใจก็็ไม่่มีีสะทกสะท้้านเลย
เพราะได้เ้ ห็น็ ฤทธิ์ข� องใจและของธรรมประจักั ษ์แ์ ล้ว้ เมื่อ่� จิติ ถอนขึ้้น� มาแล้ว้ ยังั เกิดิ
ความอััศจรรย์์ตััวเองว่่า รอดปากเสืือมาได้้อย่่างไรกััน และอัศั จรรย์์จนไม่ม่ ีอี ะไร
เทียี บได้้
ขณะนั้้�นทำให้้เกิิดความรัักความสงสารเสืือตััวนั้้�น ว่่าเป็็นคู่่�มิิตรมาให้้อรรถ
482
มรดกธรรม
ให้ธ้ รรมเราอย่า่ งถึงึ ใจ แล้ว้ ก็พ็ ากันั หายไปราวกับั ปาฏิหิ าริยิ ์์ ทำให้ค้ ิดิ ถึงึ มันั มากแทนที่�
จะกลััวเหมืือนครั้�งแรกพบ ท่่านว่่าเสืือโคร่่งทั้้�งสองตััวนั้้�นใหญ่่มาก ตััวขนาดม้้า
ที่่แ� ข่ง่ อยู่�ที่ส� นามม้า้ นางเลิ้ง� กรุงุ เทพฯ เราดีๆี นี่่เ� อง แต่ต่ ัวั มันั ยาวกว่า่ ม้า้ มากมาย
หััวมัันวััดผ่่าศููนย์์กลางคงได้้ราว ๔๐ เซ็็นติิเมตร ใหญ่่พิิลึึก ไม่่เคยพบเคยเห็็น
นับั แต่เ่ กิดิ มา ฉะนั้้น� เมื่อ่� เห็น็ มันั ทีแี รกจึงึ ยืืนตัวั แข็ง็ โด่ร่ าวกับั ตายไปแล้ว้ เพียี งแต่่
ยัังมีีสติิดีีอยู่�เท่่านั้้�น หลัังจากจิิตถอนขึ้้�นมาแล้้วมีีแต่่ความรื่่�นเริิงเย็็นใจ คิิดว่่า
ไปที่่�ไหนไปได้ท้ ั้้�งนั้้�น ไม่ค่ ิิดกลัวั อะไรเลยในโลก และมิไิ ด้ค้ ิิดว่่าจะมีอี ะไรสามารถ
ทำลายได้้ เพราะได้เ้ ชื่อ่� จิติ เชื่อ่� ธรรมว่า่ เป็น็ เอกในโลกทั้้ง� สามอย่า่ งเต็ม็ ใจเสียี แล้ว้
หลัังจากนั้้�นก็็ออกเดิินทางด้้วยวิิธีีจงกรมไปในตััว อย่่างเยืือกเย็็นเห็็นผลในธรรม
เต็็มดวงใจ ไม่่หวั่�นไหว จิิตมีีความระลึึกคิิดถึึงเสืือคู่่�มิิตรทั้้�งสองตััวนั้้�นมิิได้้ลืืมเลย
ถ้า้ เผื่�อเห็น็ มันั อีกี คราวนี้้� คิดิ ว่า่ จะเดินิ เข้า้ ไปลูบู คลำหลังั มันั เล่น่ ได้อ้ ย่า่ งสบาย ราวกับั
สัตั ว์์เลี้�ยงในบ้้านเราดีๆี นี่�เอง แต่่มันั จะยอมให้เ้ ราลูบู คลำหรือื ไม่่เท่า่ นั้้�น
การเดินิ ทางในคืนื วันั นั้้น� หลังั จากพบเสือื แล้ว้ มีแี ต่ค่ วามวิเิ วกวังั เวงและรื่�นเริงิ
ในใจไปตลอดทาง จนสว่า่ งก็ย็ ังั ไม่ท่ ะลุดุ งเลย กว่า่ พ้น้ ดงไปถึงึ หมู่่�บ้า้ นก็ร็ าว ๙ น. กว่า่
จึงึ เตรียี มครองผ้า้ เข้า้ ไปบิณิ ฑบาตในหมู่่�บ้า้ นนั้้น� พอชาวบ้า้ นเห็น็ ท่า่ นเข้า้ ไปบิณิ ฑบาต
ต่่างก็็ร้้องบอกกัันมาใส่่บาตร พอใส่่บาตรเสร็็จเขาก็็ตามท่่านออกมาที่่�พัักซึ่�่งวาง
บริิขารที่�ไม่่จำเป็น็ ไว้้ที่�นั้น� และถามถึงึ การมาของท่่าน ท่า่ นก็บ็ อกว่า่ มาจากที่�โน้น้ ๆ
ดัังที่�เขีียนผ่า่ นมาแล้้ว มีคี วามประสงค์์จะเที่�ยววิเิ วกไปเรื่�อยๆ
บ้า้ นแถบนั้้น� เป็น็ บ้า้ นป่า่ บ้า้ นดงกันั ทั้้ง� นั้้น� พอเห็น็ ท่า่ นผ่า่ นมาจากทางดงหลวง
ผิิดเวลา จึึงพากัันถามท่่าน ก็็ทราบว่่า ท่่านเดิินผ่่านดงหลวงมาตลอดคืืน ไม่่ได้้พััก
หลัับนอนที่�ไหนเลย พวกเขาพากัันตกใจว่่าท่่านมาได้้อย่่างไร เพราะทราบกัันดีีว่่า
ใครก็ต็ ามถ้า้ ผ่า่ นดงนี้้ม� าผิดิ เวลา ต้อ้ งเป็น็ อาหารเสือื โคร่ง่ ใหญ่ใ่ นดงนี้้ก� ันั แทบทั้้ง� นั้้น�
แล้ว้ ท่า่ นมาได้อ้ ย่า่ งไร เสือื ถึงึ ไม่เ่ อาท่า่ นเป็น็ อาหารเล่า่ เขาถามท่า่ นว่า่ ขณะท่า่ นเดินิ
483
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ผ่่านดงใหญ่่มาเจอเสืือบ้้างหรืือเปล่่าตลอดคืืนที่่�มา ท่่านก็็บอกว่่าเจอเหมืือนกััน
แต่ม่ ันั ไม่่ได้ท้ ำอะไรอาตมา เขาไม่อ่ ยากจะเชื่่�อท่า่ น เพราะเสืือเหล่า่ นี้้ค� อยดัักกินิ
คนที่่ต� กค้า้ งในป่า่ ในเวลาค่่ำคืืนอยู่�เป็น็ ประจำ เมื่อ�่ ท่า่ นเล่า่ พฤติกิ ารณ์ร์ ะหว่า่ งท่า่ น
กับั เสืือเจอกันั ให้เ้ ขาฟังั แล้ว้ เขาถึงึ ได้ย้ อมเชื่อ�่ ว่า่ เป็น็ อภินิ ิหิ ารของท่า่ นโดยเฉพาะ
ไม่่เกี่ย� วกับั รายอื่น�่ ๆ ซึ่�่งเป็็นอาหารเสืือแทบทั้้ง� นั้้�น
เรื่�องนี้้เ� ป็็นเรื่�องที่่�น่า่ คิิดอยู่�ไม่่น้้อย เพราะปกติคิ นที่�เดินิ ผ่า่ นดงที่่�ว่่านี้้� โดยมาก
ก็ม็ ักั เป็น็ อาหารเสือื กันั ดังั กล่า่ ว ความไม่รู่้�หนทางและระยะทางใกล้ไ้ กล ตลอดอันั ตราย
ต่่างๆ ที่�อาจมีีในระหว่่างทาง นัับว่่าเป็็นอุุปสรรคแก่่การเดิินทาง ไม่่ว่่าทางภายใน
คืือทางใจ และทางภายนอกคืือทางเดินิ ด้ว้ ยเท้า้ ย่อ่ มอาศัยั ผู้เ้� คยเดินิ เป็น็ ผู้น้� ำทาง
จึงึ จะปลอดภัยั นี่่เ� ป็น็ เรื่อ�่ งควรคิดิ สำหรับั พวกเราผู้ก�้ ำลังั เดินิ ทาง เพื่อ�่ ความปลอดภัยั
และความสุุขความเจริิญแก่่ตนทั้้�งปััจจุุบัันและอนาคต ไม่่ควรประมาทว่่าตน
เคยคิิดเคยพููดเคยทำและเคยเดิิน โดยมากมัักเป็็นความเคยในทางที่่�ผิิดมาแล้้ว
จึึงชอบพาคนไปในทางผิิดอยู่�เสมอโดยไม่่เลืือกวัยั และเพศ ถ้า้ เดินิ ไม่ถ่ ููกทาง
ท่่านอาจารย์์องค์์นี้้�ชอบจะพบเหตุุการณ์์ทำนองนี้้�อยู่�เสมอ ในชีีวิิตนัักบวชที่�
ท่่านดำเนิินมา อีีกครั้�งหนึ่�งท่่านไปเที่�ยวธุุดงค์์ในประเทศพม่่า พัักบำเพ็็ญเพีียรอยู่�
ในถ้้ำ เสืือชอบมาหาท่่านเสมอแต่่ไม่่ทำอะไรท่่าน วัันหนึ่�งราว ๕ โมงเย็็น ท่่านนั่�ง
ภาวนาอยู่�ในถ้ำ้ โดยมิไิ ด้ค้ าดฝันั ว่า่ จะมีสี ัตั ว์ม์ ีเี สือื ที่�อาจหาญขนาดนั้้น� มาหาท่า่ น พอ
ออกจากที่�ภาวนาพอดีตี ามองไปหน้า้ ถ้ำ้ เห็น็ เสือื โคร่ง่ ใหญ่ล่ ายพาดกลอนตัวั หนึ่�งเดินิ
ขึ้�นมาหน้้าถ้้ำที่่�ท่า่ นกำลังั พัักอยู่� มันั ตััวใหญ่ม่ าก น่่ากลัวั พิลิ ึกึ แต่่ท่่านไม่่คิิดกลััวมััน
คงจะเป็็นเพราะท่่านเคยเห็็นสััตว์์พรรค์์นี้้�มาบ่่อยครั้�งก็็เป็็นได้้ พอมัันเดิินขึ้�นมา มััน
ก็็มองเห็็นท่่าน และท่า่ นก็ม็ องเห็็นมัันพอดีีเช่น่ เดีียวกันั
ขณะที่่�มัันมองมาเห็็นท่่าน แทนที่่�มัันจะแสดงอาการกลััวหรืือแสดงอาการ
484
มรดกธรรม
คำรามให้้ท่า่ นกลัวั แต่ม่ ัันทำอาการเฉยๆ เหมืือนสุนุ ััขบ้า้ น ไม่แ่ สดงอาการกลัวั
และอาการขู่�คำรามใดๆ ทั้้�งสิ้�น พอมัันขึ้�นมาถึึงถ้้ำแล้้ว ตามัันมองโน้้นมองนี้้�แล้้ว
กระโดดขึ้�นไปนั่�งอยู่�บนก้้อนหิินด้้านทางขึ้�นถ้้ำสููงประมาณ ๑ เมตร ห่่างจากท่่าน
ประมาณ ๓ วา นั่�งเลีียแข้้งเลีียขาอยู่�นั้น� อย่่างสบายแบบทองไม่่รู้�ร้อน และไม่ส่ นใจ
กัับท่่านเลยทั้้�งที่่�มัันก็็เห็็นและรู้�อยู่่�ว่่าท่่านอยู่�ที่�นั้�น การนั่�งของมัันนั่�งแบบสุุนััขบ้้าน
พอนั่�งเลีียแข้้งเลีียขาเหนื่�อยก็็นอนหมอบแบบสุุนััขอีีกเช่่นกััน แล้้วเลีียแข้้งขาและ
ลำตัวั แบบไม่ส่ นใจกับั อะไรทั้้ง� สิ้น� ท่า่ นว่า่ ท่า่ นก็ไ็ ม่ก่ ล้า้ ออกไปเดินิ จงกรมที่่ห� น้า้ ถ้ำ้
ใกล้้ชิิดกัับที่่�มัันกำลัังนอนอยู่�ได้้เช่่นกััน เพราะทำให้้รู้้�สึึกหวาดเสีียวเล็็กน้้อย
เนื่อ�่ งจากไม่เ่ คยพบเคยเห็น็ มาในชีวี ิติ ที่่เ� สืือป่า่ ทั้้ง� ตัวั มาทำตัวั เป็น็ เหมืือนสัตั ว์เ์ ลี้ย� ง
ในบ้า้ นเช่น่ นั้้น� แต่ก่ ็น็ั่่ง� ภาวนาได้ต้ ามธรรมดา ไม่น่ ึกึ กลัวั ว่า่ มันั จะมาทำอะไรให้ต้ น
ตอนมันั ขึ้น� มาทีแี รก ท่า่ นก็น็ั่�งอยู่�แคร่เ่ ล็ก็ ๆ นั่�นเอง ส่ว่ นมันั นานๆ จะมองมาดูเู รา
สัักครั้�งหนึ่�ง และมองแบบไม่่สนใจจดจ้อ้ ง มองอย่่างธรรมดาๆ ในลัักษณะเป็็นมิิตร
มาแต่่ครั้�งไหนก็็ยากจะพููดถููก นัับแต่่มัันมานั่�งนอนเลีียแข้้งเลีียขาอยู่�ที่�นั้�นก็็นาน
พอสมควร นึกึ ว่า่ มันั จะหนีไี ปที่�ไหนต่อ่ ไป แต่ท่ี่�ไหนได้ม้ ันั กลับั อยู่�สบายไปเลย ไม่ส่ นใจ
ว่า่ จะไปไหนอีกี ตอนมันั มาถึงึ ทีแี รกท่า่ นก็็นั่�งอยู่�นอกมุ้�ง จนมืืดแล้้วท่่านจึงึ เข้้าในมุ้�ง
เวลาจุดุ ไฟและแสงไฟสว่า่ งไปหาตัวั มันั มันั ก็ไ็ ม่ส่ นใจกับั ท่า่ น คงอยู่�ทำนองที่่�มันั เคยอยู่�
นั่�นแล จนดึกึ ดื่�นได้เ้ วลาพักั ท่า่ นก็พ็ ักั ตามปกติิ ท่า่ นตื่�นนอนราว ๓ น. และจุดุ เทียี นไข
สว่่างขึ้�นมองไปดูู มัันยังั นอนอยู่�ที่�เก่า่ แบบไม่่สนใจกับั ท่า่ นอีกี เช่่นเคย พอล้้างหน้้า
ล้้างตาเสร็็จแล้้ว ท่่านก็็นั่�งขััดสมาธิิภาวนาต่่อไปจนสว่่าง เวลาออกจากที่�ภาวนา
รื้�อมุ้�งขึ้�นเก็็บ มองไปดููมัันยัังนอนสบายอยู่�เหมืือนสุุนััขนอนอยู่�ในบ้้านเราดีีๆ นี่�เอง
จนกระทั่�งถึงึ เวลาจะออกบิณิ ฑบาต ทางออกบิณิ ฑบาตก็จ็ ำต้อ้ งเดินิ ผ่า่ นมันั ไป
ที่�นั่�นเอง ท่า่ นเกิดิ นึกึ สงสััยขึ้น� มาว่่า เวลาเราเดินิ ผ่า่ นมันั ไปที่�นั่�น มัันจะมีีความรู้้�สึกึ
อย่่างไร และจะทำอะไรเราบ้้างหรืือเปล่่าหนอ จนครองผ้้าเสร็็จ มัันก็็ยัังนอน
485
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
มองมาทางเราด้้วยสายตาอ่่อนๆ ที่่�น่่าสงสารเหมืือนสุุนััขมองดููเจ้้าของฉะนั้้�น
ท่่านเลยตััดสิินใจว่่าต้้องไปตรงนั้้�นแล ซึ่่�งห่่างจากตััวมัันราว ๑ เมตรกว่่าเท่่านั้้�น
ที่�อื่�นไม่ม่ ีที างพอจะด้น้ ดั้น� หลีกี ไปได้้ เวลาจะไปทราบว่า่ ท่า่ นพูดู กับั มันั บ้า้ งว่า่ นี่่�ถึงึ เวลา
ออกบิิณฑบาตแล้้ว เราก็็มีีท้้องมีีปากมีีความหิิวกระหายเหมืือนสััตว์์โลกทั่�วไป
เราจะขอทางออกไปบิณิ ฑบาตมาฉันั หน่อ่ ยนะ จงให้ท้ างเราบ้า้ ง ถ้า้ เจ้า้ อยากอยู่�ที่�นี่�
ต่่อไปก็็ได้้ หรืือจะไปเพื่�อหาอยู่�หากิินที่�ไหนก็็ตามใจสะดวก เราไม่่ว่่า ทราบว่่ามััน
นอนฟังั ท่า่ นเหมือื นสุนุ ัขั นอนฟังั เจ้า้ ของพูดู กับั มันั ฉะนั้้น� พอพูดู จบคำท่า่ นก็เ็ ดินิ ผ่า่ น
ออกมาที่่�มันั กำลัังนอนอยู่�อย่่างสบายนั่�นแล
ขณะที่่�ท่า่ นเดินิ ผ่า่ นมันั ออกมา ตามันั ชำเลือื งดูทู ่า่ นแบบแสงตาอ่อ่ นๆ เหมือื น
จะบอกว่่า “ไปเถอะท่่าน ไม่่ต้้องกลััวหรอก ที่�มานี้้�ก็็มาเพื่�อรัักษาอัันตรายให้้ท่่าน
นั่�นเอง” แล้ว้ ท่า่ นก็เ็ ดินิ เข้า้ บิณิ ฑบาตในหมู่่�บ้า้ น ทราบว่า่ ท่า่ นมิไิ ด้บ้ อกใครให้ท้ ราบเลย
กลัวั เขาจะมาทำลายมันั พอบิณิ ฑบาตกลับั มาถึงึ ที่่�มันั เคยนอน มองหาที่�ไหนก็ไ็ ม่เ่ จอ
ไม่ท่ ราบมันั หายไปทางไหนเงียี บไปเลย นับั ตั้ง� แต่ว่ ันั นั้้น� ก็ไ็ ม่เ่ คยเห็น็ มันั มาหาท่า่ นอีกี
จนกระทั่�งท่่านจากที่�นั้�นไป ท่่านว่่าคงไม่่ใช่่เสืือในป่่าธรรมดาเรา อาจเป็็นเสืือ
เทพบัันดาล จึึงทำตััวเหมืือนสััตว์์เลี้�ยงในบ้้านได้้ดีี ไม่่ทำให้้เป็็นที่่�น่่ากลััวอะไรเลย
นัับแต่่ขณะมัันขึ้�นมาหาทีีแรกจนกระทั่�งมัันจากไป จึึงเป็็นสััตว์์ที่่�น่่ารัักน่่าสงสาร
อย่า่ งยิ่�งตัวั หนึ่�ง
ท่่านว่่าท่่านคิิดถึึงมัันอยู่�หลายวััน นึึกว่่ามัันจะมาหาท่่านอยู่�เรื่�อย แต่่ไม่่เห็็น
กลัับมาอีีกเลย ได้้ยิินแต่่เสีียงมัันร้้องในเวลากลางคืืนดึึกสงััดแทบทุุกคืืน จะเป็็น
เสียี งมันั หรือื เสียี งเสือื ตัวั อื่�นๆ ก็ไ็ ม่ท่ ราบ เพราะแถบนั้้น� เสือื ชุมุ มากจริงิ ๆ คนขี้ข� ลาด
ไปอยู่�ไม่่ได้้ สำหรัับท่่านเองท่่านบอกว่่าไม่่นึึกกลััวมัันเลย ยิ่�งเห็็นมัันมานอนเฝ้้าอยู่�
จนตลอดรุ่�ง และมีกี ิิริยิ าท่า่ ทางเหมือื นสััตว์์บ้า้ นด้ว้ ยแล้ว้ ยิ่�งทำให้้รัักและสงสารมันั
มากกว่่าจะกลััวมัันเสีียอีีก จากนั้้�นแล้้วยิ่�งทำให้้เรามีีความเชื่�อธรรมในแง่่ต่่างๆ
486
มรดกธรรม
เป็น็ พิเิ ศษขึ้�นอีกี แยะ
ท่า่ นว่า่ ท่า่ นไปอยู่�ประเทศพม่า่ ถึงึ ๕ ปีี จนพูดู ภาษาพม่า่ ได้ค้ ล่อ่ งปากคล้า้ ยกับั
ภาษาของตััว เหตุุที่่�ท่่านจะได้้กลัับมาไทยเราเนื่�องจากสงครามโลกครั้�งที่�สอง
ญี่�ปุ่�นกัับอัังกฤษเข้้าไปวุ่�นวายในเมืืองพม่่าเต็็มไปหมด ไม่่ว่่าในเมืือง บ้้านป่่า ภููเขา
พวกทหารอังั กฤษไปเที่�ยวค้น้ จนหมด เพราะคนอังั กฤษเคียี ดแค้น้ คนไทยมากเวลานั้้น�
หาว่่าเข้้ากัับญี่�ปุ่�น ถ้้าค้้นพบคนไทยไม่่ว่่าหญิิงชายและนัักบวชจะฆ่่าทิ้้�งให้้หมด
ไม่่มีีข้้อยกเว้้น ชาวบ้้านที่่�ท่่านอาศััยเขาอยู่� รู้้�สึึกเขาเคารพเลื่�อมใสและรัักท่่านมาก
พอเห็็นทหารอัังกฤษมาเที่�ยวจุ้�นจ้้านมาก กลััวท่่านจะไม่่ปลอดภััย พวกเขารีีบ
ปรึกึ ษากัันพาท่า่ นไปซ่อ่ นอยู่�ในเขาลึกึ ที่�พวกทหารอังั กฤษไม่่สามารถค้น้ พบ
แต่่ทราบว่่าเขามาพบท่่านเข้้าวัันหนึ่�งเหมืือนกััน ขณะที่�กำลัังนั่�งอนุุโมทนา
ให้้พรชาวบ้้านอยู่� พวกชาวบ้้านหน้้าเสีียไปหมด เขาไต่่ถามท่่านก็็บอกว่่ามาอยู่�ที่�นี่�
นานแล้้ว ท่่านมิิได้้เกี่�ยวกัับการบ้้านเมืือง ท่่านเป็็นพระ ไม่่รู้�เรื่�องอะไรกัับใครเลย
พวกชาวบ้า้ นก็ช็ ่ว่ ยพูดู กันั อย่า่ งเต็ม็ ที่่�ด้ว้ ยเหตุผุ ลว่า่ พระท่า่ นมิเิ กี่�ยวกับั การสงคราม
แบบฆราวาส จะมาเกี่�ยวข้อ้ งเอาเรื่�องเอาราวกับั ท่่านนั้้น� ไม่ถ่ ููก ถ้า้ เอาเรื่�องกัับท่่านก็็
เท่า่ กับั ทำลายหัวั ใจของคนชาวพม่า่ ซึ่ง่� ไม่ม่ ีคี วามผิดิ ให้เ้ กิดิ ความเสียี หายโดยใช่เ่ หตุุ
นับั ว่า่ ทำไม่ถ่ ูกู อย่า่ งยิ่�ง ประการหนึ่�งท่า่ นมาอยู่�ที่�นี่�แต่ก่ ่อ่ นสงคราม ท่า่ นไม่รู่้�เรื่�องอะไร
กัับการบ้้านเมืืองอะไรเลย แม้้คนพม่่าเองยัังไม่่เห็็นว่่าท่่านเป็็นภััยแก่่ประเทศ
ทั้้ง� ที่�ประเทศพม่า่ กำลังั ตกอยู่�ในภาวะสงคราม ถ้า้ ทำลายท่า่ นก็เ็ ท่า่ กับั ทำลายคนพม่า่
ทั้้�งประเทศด้ว้ ย ชาวพม่า่ ไม่เ่ ห็น็ ดีีด้้วยในการทำเช่น่ นั้้�น
ทหารอัังกฤษหลายคนยืืนพููดกัันอยู่�ประมาณครึ่�งชั่�วโมงเกี่�ยวกัับเรื่�องท่่าน
จากนั้้�นเขาก็็แนะว่่าให้้รีีบพาท่่านหนีีจากที่�นี่�เสีียโดยเร็็ว เดี๋�ยวพวกอื่�นมาจะลำบาก
บางทีเี ขาไม่ฟ่ ังั คำขอร้อ้ ง ท่า่ นอาจเป็น็ อันั ตรายได้้ องค์ท์ ่า่ นเองขณะเขาจับั จ้อ้ งมองดูู
487
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
ด้ว้ ยท่า่ ทางเป็น็ ศัตั รูู ท่า่ นมีแี ต่เ่ จริญิ เมตตาและระลึกึ ถึงึ พระคุณุ ของพระพุทุ ธเจ้า้
พระธรรม พระสงฆ์์ อยู่่�ตลอดเวลา เมื่�อเขาผ่่านไปแล้้ว ญาติิโยมก็็พาท่่านไปส่่ง
และพาไปอยู่�ในภูเู ขาที่่�ลึกึ ลับั ไม่่ให้้เขาค้้นพบ ไม่ใ่ ห้ท้ ่า่ นลงมาบิิณฑบาต พอถึงึ เวลา
ชาวบ้้านพากัันแอบเอาจัังหัันไปถวายท่่าน นัับแต่่วัันนั้้�นผ่่านไปทหารอัังกฤษมา
กวนเรื่�อย ถ้้าพบท่่านเห็็นท่่านคงทำลายจริิงๆ เขามาวุ่�นวายถามหาท่่านวัันหนึ่�ง
หลายๆ พวก
พวกญาติโิ ยมเห็น็ ท่า่ ไม่ด่ ีี กลัวั ท่า่ นจะไม่ป่ ลอดภัยั จึงึ ได้พ้ าท่า่ นไปส่ง่ ให้ห้ ลบหนีี
กลัับมาเมืืองไทยเรา โดยเขามาส่่งใส่่ทางในป่่าในเขาซึ่่�งเป็็นทางปลอดภััย และ
พวกทหารอังั กฤษเข้า้ ไปไม่ถ่ ึงึ เขาบอกทางท่า่ นอย่า่ งละเอียี ดไม่ใ่ ห้ป้ ลีกี แวะทางเดิมิ
ที่่�เขาบอก แม้้ทางจะรกแสนรกก็็ให้้พยายามไปตามนั้้�น ทางนั้้�นเป็็นทางเดิินเท้้า
ของพวกชาวป่า่ เขาเดินิ ท่อ่ งเที่่ย� วหากันั จนทะลุถุ ึงึ เมืืองไทยเรา พอเขาบอกทาง
ให้้เรีียบร้้อยแล้้ว ท่่านก็็เริ่�มออกเดิินทางทั้้�งกลางวัันกลางคืืน ทั้้�งไม่่ได้้หลัับนอน
ทั้้�งไม่่ได้้ฉัันอะไรเลย นอกจากน้้ำเท่่านั้้�น ทั้้�งเดิินบุุกป่่าฝ่่าเขาแทบเป็็นแทบตาย
ในป่า่ มีแี ต่ร่ อยสัตั ว์เ์ ต็ม็ ไปหมด มีเี สืือ ช้า้ ง เป็น็ ต้น้ มิไิ ด้น้ ึกึ ว่า่ ชีวี ิติ จะรอดพ้น้ มาได้้
นึึกแต่ว่ ่่าจะตายท่า่ เดีียว เพราะหลงป่่าถ้้าเดินิ ผิดิ ทางเสียี นิดิ เดียี ว
ตอนเช้า้ วันั คำรบสี่�ราว ๙ นาฬิกิ า เป็็นเรื่�องอัศั จรรย์เ์ กินิ คาด ส่่วนจะจริิงเท็จ็
แค่ไ่ หนกรุุณานำไปพิจิ ารณาเมื่�ออ่่านพบเรื่�องซึ่่�งกำลัังดำเนินิ อยู่�ขณะนี้้� พอท่า่ นเดิิน
ไปถึึงไหล่่เขาแห่่งหนึ่�ง ปรากฏว่่ามีีความเมื่�อยหิิวอ่่อนเพลีียเป็็นกำลััง คิิดว่่าจะไป
ไม่่ตลอด เหมืือนใจจะขาดในเวลานั้้�นจนได้้ เพราะเดิินทางมาได้้สามวัันกัับสามคืืน
เต็ม็ ๆ แล้ว้ ไม่ไ่ ด้พ้ ักั นอนและฉันั อะไรที่�ไหนเลย นอกจากนั่�งพักั พอบรรเทามหันั ตทุกุ ข์์
จากการเดิินทางชั่�วขณะหนึ่�งเท่่านั้้�น พอมาถึึงที่่�นั้้�นเกิิดความคิิดขึ้้�นมาว่่า เราก็็
เดินิ ทางเสี่�ยงความตายมาทุกุ ลมหายใจ จนกระทั่่�งบัดั นี้้ก� ็็พอผ่า่ นมาได้ย้ ังั ไม่่ตาย
ลมหายใจก็ย็ ังั ไม่ข่ าดความสืืบต่อ่ แต่น่ ับั แต่ข่ ณะแรกที่่เ� ราออกเดินิ ทางมาจนบัดั นี้้�
488
มรดกธรรม
ไม่่เคยเห็็นบ้้านคนเลยแม้้หลัังคาเรืือนหนึ่่�ง พอได้้อาศััยโคจรบิิณฑบาตประทััง
ชีีวิิตไว้้บ้้าง นี่่�เราเลยจะตายทิ้้�งเสีียเปล่่าๆ จะไม่่มีีคนมาชุุบชีีวิิตไว้้ด้้วยอาหาร
เพียี งมื้้�อหนึ่่�งบ้้างหรืือ
เรามาด้้วยความลำบากยากเย็็นในคราวนี้้� ซึ่�่งไม่่มีีคราวไหนในชีีวิิตของเรา
จะทุุกข์์มากเหมืือนครั้�งนี้้� ก็็เพื่�อหลบภััยสงครามอัันเป็็นเรื่�องของความตาย
ที่�มนุษุ ย์ก์ ลัวั กันั แต่แ่ ล้ว้ ก็จ็ ะมาตายเพราะสงครามอดอยากหิวิ โหย และการเดินิ ทาง
แบบล้้มทั้้�งยืืนนี้้�หรืือ ถ้้าเทวบุุตรเทวธิิดาชั้�นฟ้้าบนสวรรค์์มีีดัังพระพุุทธเจ้้าตรััสไว้้
และว่่าพวกนี้้�มีีตาทิิพย์์หููทิิพย์์ มองเห็็นได้้ไกลจริิงดัังว่่า ก็็จะไม่่มองเห็็นพระซึ่่�ง
กำลัังจะสิ้�นลมตายอยู่�เวลานี้้�บ้้างหรืืออย่่างไร เราเชื่�่อคำของพระพุุทธองค์์ตรััสไว้้
แต่เ่ ทพฯ ทั้้ง� หลายที่่เ� คยได้ร้ ับั ความอนุเุ คราะห์จ์ ากพระมามากต่อ่ มากทั้้ง� ครั้ง� โน้น้
และครั้�งนี้้� จะเป็็นผู้้�มีีใจอัันจืืดดำจนถึึงขนาดนี้้�เชีียวหรืือ ถ้้าไม่่ใจจืืดก็็ขอได้้
แสดงน้้ำใจให้พ้ ระที่่ก� ำลังั จะตายอยู่�ขณะนี้้ไ� ด้เ้ ห็น็ บ้า้ ง จะได้ช้ มว่า่ เทวธิดิ าเทวบุตุ ร
ทั้้�งหลายเป็็นผู้้�มีีใจสููงและสะอาดจริิง ดัังชาวมนุุษย์์สรรเสริิญ (ที่่�ท่่านพููดอย่่างนี้้�
ทราบว่่าท่า่ นก็เ็ คยมีอี ะไรๆ กัับพวกนี้้อ� ยู่�เหมือื นกััน แต่ข่ อผ่่านไป)
เป็น็ ที่่�น่า่ ประหลาดและอัศั จรรย์์ บาปมีบี ุญุ มีเี ห็น็ ผลทันั ตาซึ่ง่� ไม่น่ ่า่ จะเป็น็ ไปได้้
พอท่า่ นนึึกอย่่างนั้้�นจบลงไม่ก่ี่�นาทีีเลย ขณะที่่ก� ำลัังเดิินโซซััดโซเซไปนั้้น� ก็็ได้้เห็น็
สุุภาพบุุรุุษคนหนึ่่ง� แต่่งตััวหรููหราผิิดคนชาวป่า่ อยู่�มากราวฟ้้ากับั ดิิน กำลังั นั่่ง� นิ่่ง�
ยกเครื่อ่� งไทยทานขึ้้น� จบอยู่่�บนศีรี ษะ ข้า้ งทางที่่ท� ่า่ นจะเดินิ ผ่า่ นไปในหุบุ เขาอันั ลึกึ
ซึ่่�งไม่่น่่าจะเป็็นไปได้้ ขณะนั้้�นท่่านเกิิดความอััศจรรย์์ขนลุุกซู่�ๆ ไปทั้้�งตััว
ลืืมความเมื่อ�่ ยหิวิ อ่อ่ นเพลียี ไปหมด ปรากฏว่า่ ความอัศั จรรย์เ์ ต็ม็ หัวั ใจ เมื่อ่� มองเห็น็
สุภุ าพบุรุ ุษุ ผู้ใ�้ จบุญุ นั่่ง� รอใส่บ่ าตรอยู่่�ข้า้ งหน้า้ ห่า่ งกับั ท่า่ นประมาณ ๔ วา ข้า้ งพุ่�มไม้้
พอท่่านเดิินไปถึึง สุุภาพบุุรุุษนั้้�นพููดขึ้�นประโยคแรกว่่า “นิิมนต์์พระคุุณเจ้้า
489
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
พักั ฉันั จังั หันั พอบรรเทาความหิวิ โหยอ่อ่ นเพลียี ที่่น� ี่่ก� ่อ่ น มีกี ำลังั แล้ว้ ค่อ่ ยเดินิ ทาง
ต่อ่ ไป คงจะพ้น้ ดงหนาป่า่ ทึบึ ในวันั นี้้แ� น่น่ อน” ท่า่ นเองก็ห็ ยุดุ ปลงบริขิ าร จัดั บาตร
เตรียี มรับั บาตรกับั สุภุ าพบุรุ ุษุ นั้้น� เสร็จ็ แล้ว้ ก็เ็ ข้า้ รับั บาตร น่า่ อัศั จรรย์ไ์ ม่ว่ ่า่ ข้า้ วว่า่ กับั
หวานคาวทุกุ ชิ้น� ที่่�บุรุ ุษุ นั้้น� ใส่บ่ าตร ขณะที่�เทลงในบาตร ปรากฏว่า่ หอมตลบอบอวล
ไปทั้้�งป่่าและทั่�วพิิภพ ข้้าวกัับก็็พอดีีกัับความต้้องการไม่่มากไม่่น้้อย ซึ่�่งล้้วนแต่่มีี
โอชารสอย่า่ งมหัศั จรรย์ท์ั้้ง� สิ้น� ชนิดิ บอกไม่ถ่ ูกู ถ้า้ พูดู มากเขาก็จ็ ะว่า่ โกหก แต่ค่ วามจริงิ
ได้้กลายเป็็นความอััศจรรย์์ต่่อหน้้าต่่อตา จนไม่่สามารถพููดอย่่างไรจึึงจะถููกกัับ
ความจริิงที่่ป� ระจักั ษ์์ตาประจักั ษ์ใ์ จในขณะนั้้�น
พอใส่บ่ าตรเสร็จ็ ท่า่ นถามว่่า “โยมมาจากไหน บ้า้ นโยมอยู่�ที่�ไหน อาตมาเดิิน
ทางมาได้้สามคืืนกัับสี่่�วัันนี้้�แล้้ว ไม่่เคยเจอบ้้านคนเลย” สุุภาพบุุรุุษนั้้�นตอบท่่านว่่า
“ผมมาจากโน้้น” ชี้�มืือไปสููงๆ พิิกล “บ้้านผมอยู่�โน้้น” ท่่านถามว่่า “ทำไมถึึงรู้�ว่า
พระจะมาที่�นี่�และมาคอยใส่่บาตรถููก” เขายิ้�มนิิดแต่่ไม่่ตอบว่่ากระไรเลย จากนั้้�น
ท่า่ นก็อ็ นุโุ มทนาให้พ้ ร พอให้พ้ รเสร็จ็ เขาก็พ็ ูดู เป็น็ ประโยคสุดุ ท้า้ ยว่า่ “โยมจะได้้
ลาท่่านกลับั ไปเพราะบ้า้ นอยู่�ไกล” ดัังนี้้� ซึ่ง่� ปกติิเขาเป็็นคนพูดู น้้อย แต่ม่ ีีท่่าทาง
องอาจมากผิดิ คนธรรมดา ผิวิ กายทุกุ ส่ว่ นผ่อ่ งใสมากขนาดกลางคนตามวัยั รูปู ร่า่ ง
ก็็ปานกลางไม่่สููงนัักต่่ำนักั กิิริิยาสำรวมดีีมาก
พอเขาลาท่่านแล้้วก็็ลุุกจากที่� ท่่านพยายามคอยสัังเกตเพราะเขาเป็็นคน
ที่่�ผิิดสัังเกตอยู่�แล้้ว เมื่�อเขาเดิินออกไปประมาณ ๔ วา ก็็ลัับกัับไม้้ต้้นหนึ่�งซึ่�่งไม่่
ใหญ่่โตนััก แล้้วหายไปเลย คอยจะผ่่านออกไปก็็ไม่่เห็็น ตาจัับจ้้องคอยดููเท่่าไร
ก็็ไม่่เห็็น ยิ่�งทำให้้ผิิดสัังเกต ท่่านจึึงลุุกจากที่่�นั่่�งเดิินไปดููที่่�ต้้นไม้้ที่่�เขาผ่่านไป
ก็ไ็ ม่เ่ ห็น็ มองไปมาที่่ไ� หน ซึ่ง�่ ถ้า้ มีคี นอยู่่�บริเิ วณนั้้น� ต้อ้ งเห็น็ แน่น่ อน แต่น่ี่่ไ� ม่เ่ ห็น็ เลย
แต่่บััดนั้้�น ยิ่�งทำให้้ท่่านผิิดสัังเกตและเกิิดความสงสััยยิ่�งขึ้้�น บุุรุุษนั้้�นทำให้้ท่่าน
ประหลาดใจมาก
490
มรดกธรรม
เมื่�อไม่่เห็็นท่่านก็็กลัับมาเริ่�มฉัันจัังหััน ข้้าวก็็ดีีแกงก็็ดีี หยิิบชิ้�นไหนขึ้�นมามััน
มิิใช่่อาหารในเมืืองมนุุษย์์ที่�เคยฉัันมาธรรมดา ความหอมหวนชวนชื่�นและรสชาติิ
เอร็็ดอร่่อย มัันเป็็นเรื่�องอััศจรรย์์ไปเสีียหมด ทั้้�งข้้าวและอาหารหวานคาวล้้วน
พอดิิบพอดีีกัับความต้้องการของธาตุุทุุกส่่วน อะไรๆ ซึ่่�งช่่างพอดีีเอาเสีียทุุกอย่่าง
ไม่่เคยพบเคยเห็็น ขณะที่่�ฉัันปรากฏว่่าโอชารสของอาหารวิ่�งซ่่านไปทุุกขุุมขน
ประกอบกัับความหิิวโหยก็็กำลัังบีีบบัังคัับอย่่างเต็็มที่�อยู่่�ด้้วย เลยไม่่ทราบว่่ารส
ความหิวิ หรือื รสอาหารเทวดากันั แน่่ อาหารที่่�สุภุ าพบุรุ ุษุ ถวายทั้้ง� สิ้น� ท่า่ นฉันั หมดพอดีี
และพอเหมาะกัับความต้้องการของธาตุุ ไม่่มากไม่่น้้อย ไม่่ขาดไม่่เกิิน ถ้้าสมมุุติิว่่า
อาหารยังั เหลือื อยู่่�อีกี แม้เ้ พีียงเล็็กน้้อยก็็คงฉัันต่อ่ ไปอีีกไม่่ได้้
พอฉันั เสร็จ็ ก็เ็ ริ่�มออกเดินิ ทางด้ว้ ยท่า่ ทางแข็ง็ แรงเปล่ง่ ปลั่�งอาจหาญสุดุ จะคาด
ราวกัับมิใิ ช่ค่ นที่�กำลังั จะสิ้น� ลมหายใจอยู่�ในครู่่�ก่อ่ นๆ นั่�นเลย ทั้้ง� เดินิ ทางทั้้ง� คิิดเรื่�อง
บุุรุุษลึึกลัับไปตลอดทาง จนลืืมเหน็็ดเหนื่�อย และลืืมระยะทางว่่า ยัังใกล้้ยัังไกล
เป็็นทางผิิดหรืือทางถููก ลืืมสนใจทั้้�งสิ้�น พอตกเย็็นก็็พ้้นดงหนาป่่าใหญ่่พอดีี
ตรงกัับคำสุุภาพบุุรุุษทำนายไว้้ทุุกประการ ก้้าวเข้้าเขตประเทศไทยเราด้้วย
ความปีตี ิยิ ินิ ดีมี าตลอดทาง วันั นั้้น� หายความทุกุ ข์ท์ รมานกายทรมานใจตลอดวันั
เมื่�่อเข้้าถึึงเขตไทยอัันเป็็นแดนที่่�เกิิดของตน จึึงเกิิดความแน่่ใจว่่าเรายัังไม่่ตาย
สำหรัับคราวนี้้� ท่่านว่่าบุุรุุษนั้้�นต้้องเป็็นทวยเทพชาวไตรภพแน่่นอน ไม่่ใช่่
คนธรรมดาสามััญที่่�ตั้้�งบ้้านเรืือนอยู่�แถบนั้้�นเลย คิิดดููเวลาจากสุุภาพบุุรุุษคนนั้้�น
มาแล้ว้ ก็ไ็ ม่ป่ รากฏว่า่ ได้พ้ บบ้า้ นเรือื นที่�ไหนอีกี เลย ทางสายนี้้น� ่า่ แปลกใจ ซึ่ง่� น่า่ จะมีี
หมู่่�บ้้านอยู่่�บ้้างในระหว่่างทางอย่่างน้้อยสัักแห่่งหนึ่�ง เลยทำให้้สงสััยไปเสีียหมด
กระทั่�งหนทางเดินิ เพื่�อหลบภััย
การหลบภััยก็็หลบเอาเสีียจริิงๆ หลบกระทั่�งผู้�คนไม่่เจอ จัังหัันก็็ไม่่เจอ หลบ
จนแทบเจอภััยคืือความอดตายถึึงผ่่านมาได้้ ท่่านว่่าการที่่�ผ่่านความตายและ
491
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ความรอดตายมาได้้ครั้�งนี้้� ทำให้้ท่่านอดคิิดไปในแง่่เทวาปาฏิิหาริิย์์ไม่่ได้้ เพราะ
ทางที่่�มาล้ว้ นเต็ม็ ไปด้ว้ ยอัันตรายรอบด้้าน ช้า้ ง เสืือ หมีี งูู ชุุกชุมุ มากตลอดเวลา
แต่ต่ ลอดทางที่่ผ� ่า่ นมาไม่เ่ คยเจอจำพวกสัตั ว์ร์ ้า้ ยเหล่า่ นี้้เ� ลย นอกจากจำพวกเนื้้อ�
ที่่ไ� ม่เ่ ป็น็ ภัยั ต่อ่ ชีวี ิติ เราเท่า่ นั้้น� ถ้า้ อย่า่ งธรรมดาแล้ว้ ท่า่ นว่า่ อย่า่ งน้อ้ ยต้อ้ งเจอในวันั
หรืือคืืนหนึ่�งๆ ถึึงห้้าจำพวก เฉพาะเสืือกัับช้้างเป็็นสำคััญ น่่ากลััวจะยัังไม่่ข้้ามวััน
ข้า้ มคืืน ต้้องทอดทิ้้�งร่่างกายไว้้กัับสัตั ว์ร์ ้า้ ยจำพวกใดจำพวกหนึ่�งแน่น่ อน
แต่่ที่่�ยัังผ่่านมาได้้ราวกัับปาฏิิหาริิย์์เช่่นนี้้�จะไม่่อััศจรรย์์อย่่างไร ต้้องเป็็น
เรื่่�องของธรรมบัันดาลหรืือเทวาฤทธิ์ �บัันดาลอย่่างใดอย่่างหนึ่่�งหรืือทั้้�งสองอย่่าง
แน่่นอน เพราะก่่อนจะมา ชาวบ้้านก็็วิิตกห่่วงใยด้้วยกัันทั้้�งบ้้านว่่ากลััวเราจะไป
ไม่่รอด อัันตรายที่�เกิิดจากสััตว์์มีีเสืือ ช้้าง เป็็นต้้น แต่่เขาก็็หาทางหลีีกเลี่�ยงช่่วย
เราไม่่ได้้ ถ้้าขืืนก็็ไม่่ได้้ คืือขืืนอยู่�พม่่าอีีกต่่อไปก็็ยิ่�งแน่่ต่่ออัันตรายจากสงคราม
และทหารอัังกฤษ จึึงช่่วยกัันคิิดเพื่�อแบ่่งหนัักให้้เป็็นเบาลงบ้้าง โดยส่่งเราข้้ามเขต
อัันตรายของมนุุษย์์กระหายเลืือดไปเสีีย เพื่�ออนาคตของเราที่�อาจจะยัังสืืบต่่อไป
อีีกนาน ถ้้าเขาไม่่ฆ่่าเสีียในระยะนี้้� จึึงได้้ฝืืนเดิินฝ่่าอัันตรายนานาชนิิดมาแทบ
เอาตัวั ไม่่รอดดังั นี้้�
กรุุณาท่่านผู้้�อ่่านพิิจารณาดูู ผู้�เขีียนได้้ยิินมาอย่่างนี้้�ไม่่กล้้าตััดสิินเอาคนเดีียว
แบ่่งให้้ท่่านผู้�อื่�นได้้มีีส่่วนวิินิิจฉััยด้้วย แต่่อดที่�จะอััศจรรย์์ในเหตุุการณ์์ไม่่ได้้
ที่�ไม่่น่่าเป็็นไปได้้แต่่ก็็เป็็นไปให้้เห็็นอย่่างชััดเจน นัับว่่าชีีวิิตธุุดงคกรรมฐานของ
ท่า่ นอาจารย์อ์ งค์น์ี้้ส� มบุกุ สมบันั มาก นอกนั้้น� ยังั มีปี ระสบการณ์ป์ ลีกี ๆ ย่อ่ ยๆ เรื่�อยมา
เพราะท่่านชอบอยู่�แต่่ป่่าแต่่เขาตลอดมา ไม่่ค่่อยเห็็นท่่านเข้้ามาเกี่�ยวข้้องกัับฝููงชน
ท่่านอยู่่�ลึกึ ไม่ม่ ีใี ครกล้า้ เข้า้ ไปนิมิ นต์์ถึึง
492
มรดกธรรม
บทสรุุป
พระปฏิิบััติิสายท่่านพระอาจารย์์มั่�นท่่านมัักอยู่�แต่่ในป่่าในเขา เนื่�องจาก
องค์ท์ ่า่ นอาจารย์เ์ องพาดำเนินิ มาและส่ง่ เสริมิ บรรดาศิษิ ย์ใ์ นทางนั้้น� เท่า่ ที่่�สังั เกตท่า่ น
ตลอดมา ท่า่ นชอบพูดู ชมป่า่ ชมเขาประจำนิสิ ัยั ที่่ท� ่า่ นชอบอยู่่�ป่า่ อยู่�เขาตลอดมา
ท่า่ นว่่าแม้รู้้�ธรรมมากน้อ้ ย หยาบละเอียี ดเพีียงไรก็็ชอบรู้้�อยู่่�ตามป่า่ ตามเขาแทบ
ทั้้�งนั้้�น ไม่่ค่่อยรู้�ธรรม พอให้้มีีความสงบเย็็นเพราะอยู่�ในที่่�เกลื่�่อนกล่่นบ้้างเลย
แม้ธ้ รรมที่่น� ำมาสั่ง� สอนหมู่่�คณะอยู่่�ทุกุ วันั นี้้� ก็ไ็ ด้ม้ าจากความรอดตายในป่า่ ในเขา
นั่่�นแล
หลัังจากท่่านมรณภาพแล้ว้ โดยทางรููปกาย แต่่ความสัมั พัันธ์ร์ ะหว่า่ งนิมิ ิติ
ที่่�ปรากฏเป็็นองค์์แทนท่่าน กัับความรู้�ทางจิิตตภาวนาของบรรดาศิิษย์์ที่่�มีีนิิสััย
ในทางนี้้�ก็็มีีต่่อกัันอยู่�เสมอมา ราวกัับท่่านยัังมีีชีีวิิตอยู่� การภาวนาเกิิดขััดข้้อง
อย่า่ งไรบ้า้ ง ท่า่ นก็ม็ าแสดงบอกอุบุ ายวิธิ ีแี ก้ไ้ ขโดยทางนิมิ ิติ เหมือื นองค์ท์ ่า่ นแสดงจริงิ ๆ
ทำนองพระอรหัันต์์มาแสดงธรรมให้ท้ ่่านฟัังในที่่�ต่า่ งๆ ดังั ที่�เขีียนผ่่านมาแล้ว้ ถ้า้ จิิต
ของผู้้�นั้�นอยู่�ในภููมิิใด และขััดข้้องธรรมแขนงใด ที่่�ไม่่สามารถแก้้ไขโดยลำพััง
ตนเองได้้ ท่่านก็็มาแสดงธรรมแขนงนั้้�นจนเป็็นที่่�เข้้าใจ แล้้วนิิมิิตคืือรููปภาพ
ขององค์ท์ ่า่ นก็ห็ ายไป หลังั จากนั้้น� ก็น็ ำธรรมเทศนาที่่ท� ่า่ นแสดงให้ฟ้ ังั ในขณะนั้้น�
มาแยกแยะหรืือตีีแผ่่ออกตามกำลัังสติิปััญญาของตนให้้กว้้างขวางออกไป และ
ได้้อุุบายเพิ่่ม� ขึ้้น� อีีกตามภููมิทิ ี่่�ตนสามารถ
ท่า่ นที่่ม� ีนี ิสิ ัยั ในทางออกรู้�สิ่ง� ต่า่ งๆ ย่อ่ มมีที างรับั อุบุ ายจากท่า่ นที่่ม� าแสดงให้้
ฟัังได้้ตลอดไป ที่่�เรีียกว่่าฟัังธรรมทางนิิมิิตภาวนา ท่่านมาแสดงธรรมให้้ฟัังทาง
นิิมิิต ผู้้�รับก็็รับั รู้้�ทางนิิมิิต ซึ่�่งเป็น็ ความลึึกลัับอยู่่�บ้า้ งสำหรับั ผู้�้ไม่เ่ คยปรากฏ หรืือ
ผู้ไ�้ ม่เ่ คยได้ย้ ินิ มาเลย อาจคิดิ ว่า่ ผู้้�รับในทางนิมิ ิติ เป็น็ ความเหลวไหลหลอกลวงก็ไ็ ด้้
493
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
แต่่ความจริิงก็็เป็็นอย่่างนั้้�น พระปฏิิบััติิที่่�มีีนิิสััยในทางนี้้� ท่่านรัับเหตุุการณ์์
ในทางนี้้�ด้้วย อัันเป็็นความรู้�พิิเศษเฉพาะรายๆ มิิได้้ทั่่�วไปแก่่ผู้้�ปฏิิบััติิทั้้�งหลาย
คืือเป็็นไปตามภููมิินิิสััยวาสนา ดัังท่่านอาจารย์์มั่�นฟัังพระโอวาทของพระพุุทธเจ้้า
ที่�เสด็จ็ ไปโปรด และฟังั ธรรมที่�พระสาวกมาแสดง โดยทางนิมิ ิติ เสมอมา บรรดาศิษิ ย์์
ที่่�มีนี ิสิ ัยั คล้า้ ยคลึงึ ท่า่ นก็ม็ ีที างทราบได้จ้ ากนิมิ ิติ ที่่�ท่า่ นมาแสดง หรือื พระพุทุ ธเจ้า้ และ
พระสาวกมาแสดง ถ้า้ เทียี บก็น็ ่า่ จะเหมือื นพุทุ ธนิมิ ิติ ของพระพุทุ ธเจ้า้ ทรงแสดงธรรม
โปรดพระพุุทธมารดาในชั้ �นดาวดึึงส์์สวรรค์์ฉะนั้้น�
แต่่เรื่�องของพระพุุทธเจ้้าเป็็นเรื่�องใหญ่่มาก จิิตใจคนน้้อมเชื่�อได้้ง่่ายกว่่าเรื่�อง
ทั่�วๆ ไป แม้ม้ ีมี ูลู ความจริงิ เท่า่ กันั จึงึ เป็น็ การยากที่�จะพูดู ให้ล้ ะเอียี ดยิ่�งกว่า่ ที่�เห็น็ ว่า่ ควร
ดังั นั้้น� ผู้�เขียี นจึงึ ไม่ส่ ะดวกใจที่�จะเขียี นให้ม้ ากไปกว่า่ นี้้� และขอมอบไว้ก้ ับั ท่า่ นผู้�ปฏิบิ ัตั ิิ
จะทราบเรื่ �องเหล่่านี้้�ด้้วยความรู้้�อัันเป็็นปััจจััตตัังของตััวเอาเองดีีกว่่าผู้ �อื่ �นอธิิบาย
ให้้ฟััง เพราะเป็็นความแน่ใ่ จต่่างกัันอยู่�มาก สำหรับั ผู้�เขีียนมีคี วามรู้้�สึกึ อย่า่ งนั้้น�
อะไรก็็ตามถ้้าตนมีีความสามารถพอเห็น็ ได้ฟ้ ังั ได้้ สููดกลิ่น� ลิ้ม� รส และรู้�เห็น็
ทุกุ สิ่ง� ได้ด้ ้ว้ ยตัวั เอง ก็ไ็ ม่อ่ ยากรับั ทราบจากผู้้�อื่น� มาเล่า่ ให้ฟ้ ังั เพราะแม้ท้ ราบแล้ว้
บางอย่่างก็็อดสงสััยและคิิดตำหนิิติิเตีียนไม่่ได้้ แม้้ผู้้�มีีเมตตาจิิตเล่่าให้้ฟัังด้้วย
ความบริิสุุทธิ์�ใจ เพราะเรามัันปุุถุุชนไม่่บริิสุุทธิ์�นี่่� จึึงมัักจะชนดะไปเรื่�่อยไม่่ค่่อย
ลงใครเอาง่่ายๆ ฉะนั้้น� จึงึ ควรให้้ตนรู้�เอาเอง ผิดิ กัับถูกู ก็็ตัวั รับั เอาเสียี เอง ไม่ต่ ้้อง
ให้ค้ นอื่น่� พลอยรำคาญ ทนฟังั คำตำหนิติ ิเิ ตียี นจากตน ดังั ท่า่ นว่า่ บาปใครบุญุ ใคร
ก็ร็ ัับเอาเอง ทุกุ ข์ก์ ็แ็ บกหามเอง สุขุ ก็เ็ สวยเอง รู้้�สึึกว่่าถูกู ต้อ้ งและง่า่ ยดีีด้้วย
ประวััติิท่่านพระอาจารย์์มั่�น ผู้�เขีียนได้้พยายามหมดภููมิิเพีียงเท่่านี้้� ในชีีวิิต
ก็็น่่าจะมีีครั้�งเดีียวเท่่านี้้� ไม่่สามารถจะเขีียนให้้ละเอีียดลออและไพเราะเพราะพริ้�ง
ยิ่�งกว่่านี้้�ได้้อีีก ผิิดถููกประการใดก็็หวัังได้้อภััยจากท่่านผู้้�อ่่านดัังที่�เคยให้้มาแล้้ว
494
มรดกธรรม
ที่�เขีียนมาแต่่ต้้นจนเข้้าขั้�นสรุุปความพยายามก็็นัับว่่ากิินเวลานานพอควร แต่่เรื่่�อง
ท่่านแม้้จะเขีียนไปอีีกราวสามปีีก็็คงไม่่จบ ส่่วนความสามารถแห่่งการจดจำ
และการเขีียน หากหมดกำลัังเอาเอง ทั้้�งที่่�อยากเขีียนให้้พี่่�น้้องทั้้�งหลายได้้อ่่าน
สมใจที่่พ� วกเราไม่เ่ คยเห็น็ องค์ท์ ่า่ นก็อ็ าจมีอี ยู่�มาก ที่่ไ� ด้อ้ ่า่ นประวัตั ิทิ ่า่ นอยู่�เวลานี้้�
ตลอดการปฏิบิ ัตั ิดิ ำเนินิ ที่่ท� ่า่ นพยายามฝึกึ ตนมานับั แต่ว่ ันั บวชจนถึงึ วันั มรณภาพ
แม้้ได้้เห็็นบ้้างเพีียงประวััติิท่่าน ทั้้�งที่่�ไม่่สมบููรณ์์เต็็มภููมิิแห่่งเรื่่�องที่่�บรรจุุอยู่�
ในองค์์ท่่าน
ท่า่ นพระอาจารย์ม์ั่่น� เป็น็ ผู้้�มีปี ระวัตั ิงิ ดงามมากมาแต่เ่ ป็น็ ฆราวาส ท่า่ นมีนี ิสิ ัยั
สมเป็น็ นักั ปราชญ์ม์ าดั้้ง� เดิมิ ไม่ป่ รากฏว่า่ ได้ท้ ำความเสียี หายและกระทบกระเทืือน
จิิตใจท่่านผู้ใ�้ ดมาก่อ่ นเลย ตลอดบิิดามารดาวงศาคณาญาติิ ท่า่ นปฏิิบัตั ิิตััวราบรื่�น
ปลอดภััยตลอดมา เวลามาบวชก็็พยายามบำเพ็็ญตนจนเป็็นหลัักฐานมั่�นคง
ในองค์ท์ ่า่ น และเป็น็ ที่่�ยึดึ เหนี่�ยวจิติ ใจประชาชนพระเณรตลอดมาจนวันั อวสานสุดุ ท้า้ ย
นี้้ค� ืือท่า่ นผู้ส้� ว่า่ งมาและสว่า่ งไป ควรเป็น็ คติติ ัวั อย่า่ งอันั ดีเี ยี่ย� มในสมัยั ปัจั จุบุ ันั ได้้
ผู้้�หนึ่่ง� โดยปราศจากความเคลืือบแคลงสงสัยั
การบำเพ็ญ็ ประโยชน์ต์ นก็เ็ ยี่�ยมยอดเฉียี บขาด ไม่ม่ ีกี ิเิ ลสตัวั ใดแซงหน้า้ ท่า่ นไปได้้
ทำความบำราบปราบปรามจนหมดเกลี้ย� งไม่เ่ หลืือหลอ จนได้น้ ามจากบรรดาศิษิ ย์์
ผู้้ใ� กล้ช้ ิิดและเคารพนัับถืือว่่า ท่า่ นเป็็นพระอรหัันต์อ์ งค์ห์ นึ่่�งในสมััยปััจจุบุ ันั
การบำเพ็็ญประโยชน์์แก่่โลกก็็ไม่่มีีอะไรเคลื่�อนคลาดขาดสติิปััญญา พอจะ
แทรกแซงคััดค้้านได้้ว่่าท่่านพาดำเนิินผิิดทาง นัับแต่่ขั้�นต้้นจนอวสานแห่่งธรรม
เป็็นผู้�้สามารถฉลาดรู้�ทั้�งภายใน คืือ จริิตนิิสััยของผู้�้มาอบรมศึึกษา ทั้้�งภายนอก
เกี่�ยวกัับการสัังคมสงเคราะห์์โลกทั่่�วไป ไม่่นิิยมว่่าเป็็นคนป่่าคนเขาคนฉลาด
ชาติิชั้้น� วรรณะสููงต่่ำประการใด ท่่านเต็็มไปด้้วยการเมตตาอันั หาที่่�เปรีียบมิิได้้
495
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
แม้้วัันใกล้้จะลาโลกลาขัันธ์์ เมื่�อลููกศิิษย์์ผู้�จนตรอกออกซอยไม่่ได้้ เข้้าไป
กราบเรีียนถามปััญหาข้้ออรรถข้้อธรรม แทนที่่�ท่่านจะปล่่อยวางไปตามขัันธ์์
เสียี ทุกุ อย่า่ ง แต่เ่ มตตาจิติ ประจำนิสิ ัยั มิไิ ด้ป้ ล่อ่ ยวาง ยังั อุตุ ส่า่ ห์เ์ มตตาอนุเุ คราะห์์
สั่�งสอนจนสิ้�นสงสััยไปในขณะนั้้�น บรรดาศิิษย์์แต่่ละองค์์ได้้ปััจฉิิมโอวาทไว้้เป็็น
ขวััญใจคนละบทละบาท ไม่่เสีียชาติิที่่�ได้้มาพบเห็็นท่่านผู้้�ประเสริิฐเลิิศโลก
ยังั ได้ย้ ึดึ ไว้เ้ ป็น็ สรณะอย่า่ งสนิทิ ติดิ ใจตลอดมา บรรดาศิษิ ย์ผ์ ู้ใ�้ หญ่ห่ ลายท่า่ น ที่่ไ� ด้ร้ ับั
ประสิทิ ธิ์ป� ระสาทธรรมจากท่า่ นมาเป็น็ หลักั ยึดึ ต่า่ งก็ต็ั้้ง� ตัวั เป็น็ หลักั ฐานทางด้า้ น
จิิตใจได้้ จนกลายเป็็นครููอาจารย์์สั่�งสอนสานุุศิิษย์์สืืบทอดกัันมา ไม่่ขาดทุุนสููญ
อริยิ ทรัพั ย์อ์ ันั เลิศิ ไปเสียี ส่ว่ นศิษิ ย์ผ์ ู้้�น้อ้ ยและย่อ่ ยๆ ลงไปที่�จะเป็น็ กำลังั ของศาสนา
ต่่อไปก็็ยัังมีีอยู่�มาก และท่่านที่่�มีีสมบััติิ (คุุณธรรม) แต่่มิิได้้ปรากฏตััวเปิิดเผยก็็ยัังมีี
อยู่�หลายท่า่ น ซึ่ง�่ ล้ว้ นเป็น็ ลูกู ศิษิ ย์ท์ ี่่�ท่า่ นเมตตาเป่า่ กระหม่อ่ มกล่อ่ มธรรมลงในดวงใจ
มาแล้้วทั้้�งนั้้น�
บรรดาการพััฒนาหมู่่�ชนและการเข้้าถึึงประชาชน ควรพููดได้้ว่่าท่่านเป็็น
อาจารย์เ์ อกในการพัฒั นาจิติ ใจคนให้เ้ ข้า้ ถึงึ อรรถถึงึ ธรรมถึงึ เหตุถุ ึงึ ผล ให้ร้ ู้้�ดีรีู้�ชั่ว�
อัันเป็็นหลัักสากลของการปกครองโลก เพราะการพััฒนาจิิตใจเป็็นการพััฒนา
ที่่�ถููกกัับจุุดศููนย์์กลางของโลกของธรรมอย่่างแท้้จริิง โลกจะเสื่่�อมพิินาศ ธรรม
จะฉิบิ หาย ต้อ้ งขึ้้น� อยู่่�กับั จิิตเป็็นผู้เ�้ สื่�อ่ มฉิิบหายมาก่่อน การเคลื่�อนไหวคืือการทำ
จึึงเป็็นประโยคสัังหารโลกทำลายธรรมตามกัันมา ถ้้าใจได้้รัับการอบรมด้้วยดีี
การเคลื่�อนไหวทางกายวาจา ก็็เป็็นประโยคส่่งเสริิมโลกให้้เจริิญ ธรรมก็็รุ่�งเรืือง
เป็น็ เงาตามตัวั ก็ค็ นที่่ไ� ด้ร้ ับั การอบรมธรรมจนเข้า้ ถึงึ จิติ ใจแล้ว้ จะทำความฉิบิ หาย
ได้ล้ งคอละหรืือ ไม่เ่ คยเห็น็ มีใี นคติธิ รรมดาที่่เ� ป็น็ มาแล้ว้ นอกจากความรู้้�ประเภท
นกขุุนทองท่อ่ งได้้คล่่องปาก จำได้ค้ ล่่องใจ แต่ธ่ รรมนิิสััยไม่เ่ ข้้าถึงึ ใจเท่า่ นั้้�น
ท่า่ นเป็น็ ผู้�เข้า้ ถึงึ จิติ ใจประชาชนพระเณรแท้้ ผู้�เคารพเลื่�อมใสท่า่ นอย่า่ งถึงึ ใจแล้ว้
496
มรดกธรรม
แม้้ชีีวิิตก็็ยอมถวายได้้ไม่่อาลััยเสีียดาย ทุุกสิ่�งถ้้าลงได้้เข้้าถึึงใจแล้้ว ไม่่ว่่าดีีหรืือชั่�ว
ย่่อมเป็็นแรงผลัักดัันอย่่างไม่่มีีแรงใดๆ เทีียบเท่่าได้้ในโลก ไม่่เช่่นนั้้�นคนเราไม่่กล้้า
ทำความดีีหรืือความชั่�วอย่่างสมใจได้้ ที่่�ทำได้้อย่่างไม่่สะทกสะท้้านและกลััวตาย
ก็เ็ พราะใจได้เ้ ข้า้ ถึงึ สิ่ง� นั้้น� ๆ โดยไม่ม่ ีที างหลบหลีกี แล้ว้ นี่่พ� ูดู เฉพาะทางดีเี กี่ย� วกับั
ความเคารพเลื่อ่� มใสในท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� ว่า่ เป็น็ อย่า่ งนั้้น� จริงิ ๆ เท่า่ ที่่ท� ราบในวงปฏิบิ ัตั ิิ
ด้ว้ ยกันั เฉพาะอย่า่ งยิ่�ง คืือ พระที่�ธรรมเข้า้ ถึงึ ใจแล้้วท่า่ นแสดงความอาจหาญมาก
ว่า่ ความเชื่�อความเลื่�อมใสท่า่ นไม่ม่ ีอี ะไรเทียี บได้เ้ ลย แม้ช้ ีวี ิติ ที่�แสนรักั สงวนมาดั้ง� เดิมิ
ยังั กล้า้ สละเพื่�อท่า่ นได้ด้ ้ว้ ยอำนาจความเชื่�อความเลื่�อมใสที่่�มีกี ำลังั แรงสิ่�งนี้้ส� ละไม่ไ่ ด้้
ส่่วนชีวี ิติ สละได้้ไม่ย่ ากเลยดัังนี้้�
เพีียงเท่่านี้้�ก็็พอทราบได้้ว่่าท่่านเป็็นเหมืือนแม่่เหล็็กที่่�ดึึงดููดจิิตใจคนได้้
อย่่างอััศจรรย์์ ทั้้�งยัังชีีวิิตอยู่�และผ่่านไปแล้้วเฉพาะความเคารพรัักและเลื่่�อมใส
ในท่า่ น สำหรับั ผู้เ�้ ขียี นคนไม่เ่ ป็น็ ท่า่ มาดั้้ง� เดิมิ รู้้�สึกึ ว่า่ แปลกต่า่ งคนทั้้ง� หลายอยู่�มาก
ว่า่ ท่า่ นเพิ่่ง� ผ่า่ นไปโดยทางขันั ธ์เ์ มื่อ�่ วานนี้้เ� ท่า่ นั้้น� ทั้้ง� ที่่ไ� ด้้ ๒๐ ปีเี ต็ม็ แล้ว้ ส่ว่ นทาง
จิิตใจท่า่ นเหมืือนไม่่ได้้ผ่า่ นไปเลย คงเมตตาต่่อเราอยู่่�ตลอดเวลา
สุุดท้้ายแห่่งประวััติิท่่าน จึึงขอนำธรรมที่่�ท่่านแสดงในระยะที่�เริ่�มป่่วยมาถึึง
ระยะปััจฉิิมโอวาทมาลงเท่่าที่�จำได้้ เพราะความสลัักใจในองค์์ท่่านตลอดมา
ในเนื้้�อธรรมที่�แสดงในระยะเริ่�มป่่วยคล้้ายกัับเป็็นคำเตืือนสงฆ์์ว่่า นัับแต่่ขณะท่่าน
เริ่�มป่ว่ ยคราวนี้้� เป็น็ การป่ว่ ยในลักั ษณะที่�เริ่�มถอดถอนรากเหง้า้ เค้า้ มูลู ชีวี ิติ ธาตุขุ ันั ธ์์
เกี่�ยวกับั การผสมทุกุ ส่ว่ นของร่า่ งกาย ให้ล้ ดความคงที่่�ดีงี ามลง เป็น็ ของชำรุดุ ใช้ก้ าร
ใช้ง้ านไม่ไ่ ด้โ้ ดยลำดับั นับั แต่บ่ ัดั นี้้เ� ป็น็ ต้น้ ไป การห่ว่ งธาตุขุ ันั ธ์ค์ วามเป็น็ ความตายนั้้น�
ผมได้้พิิจารณามานานแล้้วเกืือบ ๖๐ ปีี ไม่่มีีสิ่�งเป็็นที่่�น่่าห่่วงใยเสีียดายใดๆ
ทั้้�งสิ้�นแล้้ว ผมหายสงสััยกัับสิ่่�งเหล่่านี้้�โดยสิ้�นเชิิงแล้้ว นัับแต่่ขณะธรรมของจริิง
เต็็มส่่วนเข้้าถึึงใจมาจนบััดนี้้� มองดููสิ่�งใดทั้้�งในกายทั้้�งนอกกาย มัันเป็็นสภาพ
497
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
อัันเดีียวกัันกัับสิ่่�งอัันมีีอยู่�ในกายเรา ที่่�เริ่�มสลายตััวลงวัันละเล็็กละน้้อยนี้้� เพื่�่อ
ความเป็็นของเดิิมเขา แม้้สมมุุติิว่่ายัังเป็็นกายเราอยู่่�ก็็ตาม มัันก็็คืือสิ่�งเดีียวกััน
กับั ธาตุุทั่่�วๆ ไปนั้้�นเอง
สิ่่�งที่่�ผมเป็็นห่่วงใยอยู่�เวลานี้้�คืือท่่านผู้้�มาศึึกษาทั้้�งหลาย ทั้้�งมาจากที่่�ใกล้้
และที่่ไ� กล กลัวั จะไม่ไ่ ด้อ้ ะไรเป็น็ หลักั ใจ เมื่อ�่ ผมผ่า่ นไปแล้ว้ จึงึ ได้เ้ ตืือนอยู่�เสมอว่า่
อย่า่ พากันั ประมาทนอนใจว่า่ กิเิ ลสคืือเชื้้อ� แห่ง่ ภพความเกิดิ ตายไม่ม่ ีที างสิ้น� สุดุ เป็น็
ของเล็็กน้้อยไม่่เป็็นภััยแก่่ตน แล้้วไม่่กระตืือรืือร้้นเพื่่�อแก้้ไขถอดถอนเสีียแต่่กาล
ที่่�ยัังควรอยู่� เมื่่�อถึึงกาลที่่�สุุดวิิสััยแล้้ว จะทำอะไรกัับกิิเลสเหล่่านี้้�ไม่่ได้้นะ จะว่่า
ไม่บ่ อกไม่เ่ ตืือน คนและสัตั ว์ท์ ุกุ ข์ท์ รมานมาประจำโลก อย่า่ เข้า้ ใจว่า่ เป็น็ มาจากอะไร
แต่่เป็็นมาจากกิิเลสตััณหาที่�เห็็นว่่าไม่่สำคััญและไม่่เป็็นภััยนั่�นแล ผมค้้นดููทางมา
ของการเกิิดตาย และการมาของกองทุุกข์์มากน้้อยจนเต็็มความสามารถของ
สติิปััญญาที่่�มีีอยู่�แล้้ว ไม่่มีีอะไรเป็็นตััวเหตุุชัักจููงจิิตใจให้้มาหาที่่�เกิิดตายและ
รัับความทุุกข์์ทรมานมากน้้อยเลย มีีแต่่กิิเลสตััวที่่�สััตว์์โลกเห็็นว่่าไม่่สำคััญและ
มองข้้ามไปมาอยู่�นี้ท� ั้้ง� สิ้�นเป็็นตััวการสำคัญั
ทุกุ ท่า่ นที่่ม� ีกี ิเิ ลสประเภทดังั กล่า่ วบนหัวั ใจด้ว้ ยกันั มีคี วามรู้้�สึกึ อย่า่ งไรบ้า้ ง
หรืือยัังเห็็นว่่าไม่่สำคััญเช่่นเดีียวกัับโลกทั้้�งหลายอยู่่�ด้้วยหรืือ ถ้้าเห็็นอย่่างนั้้�น
การมาอยู่�และอบรมกับั ผมจะเป็น็ เวลานานเพียี งไร ก็เ็ ท่า่ กับั ท่า่ นทั้้ง� หลายมาทำตัวั
เป็็นทััพพีีขวางหม้้ออยู่�นานเพีียงนั้้�น ถ้้าต้้องการเป็็นเหมืือนลิ้�นผู้�รอรัับรส ก็็ควร
ฟัังธรรมที่�ผมแสดงอย่่างถึึงใจทุุกครั้�งให้้ถึึงใจ อย่่าพากัันเป็็นทััพพีีขวางธรรม
อยู่�นานนัักเลยจะตายทิ้้�งเปล่่าๆ ยิ่�งกว่่าสััตว์์ตายที่�เนื้้�อหนัังยัังเป็็นประโยชน์์อยู่่�บ้้าง
ส่่วนคนประมาทยังั เป็น็ อยู่�หรืือตายไปก็ไ็ ม่ม่ ีปี ระโยชน์์อะไรเลย
ผมเริ่�มป่่วยก็็ได้้บอกมาโดยลำดัับมาว่่า ผมเริ่�มตายไปโดยลำดัับเช่่นเดีียวกััน
498
มรดกธรรม
การตายด้้วยความเพีียงพอทุุกอย่่างเป็็นการตายที่�หมดกัังวลพ้้นทุุกข์์ แม้้จะไปอยู่�
ที่�ไหนก็็ไม่่มีีอะไรบกพร่่อง แต่่ผู้�เพีียงพอทุุกอย่่างแล้้วไม่่จำเป็็นต้้องคาดต้้องหวััง
สิ่�งใดๆ ทั้้�งสิ้�น อยู่่�กัับความเพีียงพอนี้้�เอง แต่่การตายด้้วยกิิเลสความไม่่มีีอิ่�มพอ
จะไปอยู่�โลกไหน ความไม่่อิ่�มพอก็็ติิดแนบอยู่�ที่�ดวงใจ ต้้องทำให้้เป็็นทุุกข์์ตาม
ส่่วนของกิิเลสที่่�ยัังมีีในใจอยู่�นั่�นเอง ท่่านทั้้�งหลายอย่่าไปคาดโลกนั้้�นโลกนี้้�ว่่า
น่า่ สนุกุ สนานรื่น�่ เริงิ บันั เทิงิ ใจ เวลาตายไปอยากไปอยู่�โลกนั้้น� โลกนี้้� อันั ความอยาก
ความไม่่เพีียงพอกวนใจอยู่่�ก่่อนที่่�ยัังไม่่ตาย ท่่านทั้้�งหลายยัังไม่่มองดููมัันว่่าเป็็น
ข้้าศึึกเครื่่�องรบกวนใจ แล้้วพวกท่่านจะไปหาเอาความสุุขจากอะไรที่่�ไหนกััน
ถ้้าท่่านทั้้�งหลายไม่่หมดความหวัังว่่าจะไปโลกนั้้�นโลกนี้้�อยู่�อย่่างนี้้�แล้้ว ผมเองก็็
หมดปัญั ญาไปด้ว้ ยท่่านทั้้�งหลายแล้ว้ เวลานี้้�
การเป็น็ พระถ้า้ ใจยังั ไม่ม่ ีคี วามสงบเยืือกเย็น็ ทางสมาธิธิ รรมแล้ว้ อย่า่ เข้า้ ใจ
ว่่าตนจะได้้รัับความสุุขเย็็นใจในที่่�ไหนๆ เลย แต่่จะไปเจอเอาแต่่ความรุ่�มร้้อน
ที่่แ� อบแฝงไปกับั หัวั ใจที่่ไ� ม่ม่ ีคี วามสงบนั้้น� นั่่น� แล จงพากันั รีบี ชำระแก้ไ้ ขให้พ้ อเห็น็
ช่่องทางเดิินของจิิตเสีียแต่่บััดนี้้�เป็็นต้้นไป ใครเพีียร ใครอาจหาญ ใครอดทน
ในการต่อ่ สู้้�กับั กิเิ ลสตัวั ฝืนื ธรรมอยู่�ตลอดเวลา ผู้�นั้น� จะเจอร่ม่ เงาแห่ง่ ความสงบเย็น็ ใจ
ในโลกนี้้� ในบัดั นี้้แ� ละในใจดวงนี้้� ไม่เ่ นิ่�นนานเหมือื นการท่อ่ งเที่�ยวที่�เจือื ไปด้ว้ ยสุขุ ด้ว้ ย
ทุุกข์์อยู่่�ทุุกภพทุุกชาติิ ไม่ม่ ีีวัันจบสิ้�นลงได้น้ ี้้�
ธรรมทุกุ บททุกุ บาทที่�ศาสนาสอนไว้้ ล้ว้ นเป็น็ ธรรมรื้อ� ขนสัตั ว์ผ์ู้�เชื่�อฟังั พระองค์์
ให้พ้ ้น้ ทุกุ ข์ไ์ ปโดยลำดับั จนถึงึ ขั้น� ธรรมที่�ไม่ก่ ลับั มาหลงโลกที่�เคยเกิดิ ตายนี้้อ� ีกี ต่อ่ ไป
ท่า่ นผู้ไ้� ม่ห่ วังั มาเกิดิ อีกี ต้อ้ งประมวลโลกทั้้ง� สามภพลงในไตรลักั ษณ์ท์ ี่่ห� มุนุ ไปด้ว้ ย
อนิิจฺฺจํํ ทุุกฺฺขํํ อนตฺฺตา ตามขั้้�นหยาบละเอีียดของภพชาติินั้้�นๆ ด้้วยปััญญา
จนปราศจากความสงสัยั อุปุ าทานที่่ว� ่า่ ยึดึ ๆ ชนิดิ แกะไม่อ่ อกนั้้น� จะถอนตัวั ออกมา
อย่า่ งรวดเร็ว็ จนมองไม่ท่ ันั นั่่น� แล ขอแต่ป่ ัญั ญาเครื่อ�่ งตัดั สิ่ง� กดถ่ว่ งให้ค้ มกล้า้ เถอะ
499