ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
ทางสำเร็็จของมัันก็็คืือทำโลกให้้วอดวายไปโดยถ่่ายเดีียวเท่่านั้้�น ผู้้�ต้้องการให้้โลก
ยัังคงเป็็นโลกที่่�มีีความหมายและน่่าอยู่� จึึงควรเห็็นโทษของความโกรธแค้้น
อันั เป็น็ เครื่อ่� งทำลายนี้้ว� ่า่ เป็น็ ไฟมหาวินิ าศ ไม่ค่ วรนำมาใช้้ จะเป็น็ การก่อ่ ไฟเผาตน
และผู้้�อื่�นให้้เป็น็ ไฟไปตามๆ กััน
โลกอยู่�ได้้ด้้วยเมตตาคืือความเอ็็นดููสงสารกัันทุุกตััวสััตว์์ที่่�มีีชีีวิิตครองตััวอยู่�
ไม่พ่ ึึงเบีียดเบีียนทำลายกัันด้ว้ ยความโกรธแค้น้ หรือื ด้้วยความเห็็นแก่่ปากแก่่ท้้อง
ซึ่ง่� ไม่ม่ ีปี ระมาณแห่ง่ ความอิ่�มพอและไม่ม่ ีที างสิ้น� สุดุ แห่ง่ การทำลายกันั พระพุทุ ธเจ้า้
ทรงเห็็นโทษของมัันด้้วยพระปััญญาอัันแหลมคมไม่่มีีทางสงสััย และทรงเห็็นคุุณ
ในความเมตตาว่่า เป็็นธรรมอ่่อนโยนและสมััครสมานรัักใคร่่ไมตรีีต่่อกัันระหว่่าง
สััตว์์โลกทุุกชั้�นทุุกภููมิิ ซึ่�่งมีีความรัักสุุขเกลีียดทุุกข์์เสมอหน้้ากััน จึึงประทานไว้้เพื่�อ
ความมั่�นคงแห่ง่ สันั ติสิ ุขุ แก่โ่ ลกตลอดกาลนาน หากเมตตาธรรมยังั มีใี นใจของสัตั ว์โ์ ลก
อยู่่�ตราบใด โลกยัังจะมีีหวัังความสุุขความสมหวัังอยู่่�ตราบนั้้�น แต่่ถ้้าเมตตาได้้
ห่่างเหิินจากใจของสััตว์์โลกกาลใด กาลนั้้�นแม้้สััตว์์โลกจะมีีความอุุดมสมบููรณ์์
ด้ว้ ยเครื่อ�่ งอุปุ โภคบริโิ ภคนานาชนิดิ อย่า่ งพึงึ พอใจก็ต็ าม แต่จ่ ะไม่ม่ ีคี วามสงบสุขุ
ตกค้า้ งอยู่�ในวงสัตั ว์โ์ ลกนั้้น� ๆ เลย ส่ว่ นที่่ไ� ด้ร้ ับั จะมีแี ต่ค่ วามเดืือดร้อ้ นขุ่�นเคืืองไป
ทุกุ หย่่อมหญ้า้
ดังั นั้้น� เมื่อ�่ เราทราบอยู่�แก่ใ่ จว่า่ ธรรมเป็น็ ธรรม และเป็น็ เครื่อ�่ งนำความเจริญิ
มาสู่่�ตน และทราบอยู่่�ว่่าโลกที่่�เต็็มไปด้้วยความโหดร้้ายทารุุณเผาอยู่�ในดวงใจ
เหมืือนไฟลุกุ โพลงอยู่่�ด้ว้ ยเชื้้อ� คอยแต่จ่ ะสังั หารทำลายสิ่ง� ต่า่ งๆ ให้ย้ ่อ่ ยยับั ดับั สูญู
ลงไปทุกุ เวลานาทีเี ช่น่ นี้้� จึงึ ควรเร่ง่ บำเพ็ญ็ ตนให้พ้ ้น้ ภัยั ไปเฉพาะหน้า้ ซึ่ง่� ยังั ควรแก่่
วิิสััยพอจะทำได้้ หากกาลอัันควรผ่่านไปแล้้วจะเสีียใจภายหลััง เพราะโลกนี้้�คืือ
โลก อนิิจฺฺจํํ และตั้้�งอยู่่�บนร่่างกายและจิิตใจของคนและสััตว์์ไม่่เลืือกหน้้า นี่่�เป็็น
ใจความย่อ่ แห่่งชัยั ชนะคาถาที่่ท� ่า่ นแสดงแก่่เทวดาที่่�มาจากประเทศเยอรมัันฟังั
250
พิงิ คนครสมััย
พอจบเทศนาเทวดาสาธุุการสามครั้�ง เสีียงสะเทืือนไปทั่�วโลกธาตุุ เสร็็จแล้้ว
ท่า่ นถามเขาว่า่ ทำไมเทวดาอยู่่�ถึงึ ประเทศเยอรมันั ซึ่ง่� ชาวมนุษุ ย์ถ์ ืือว่า่ ไกลแสนไกล
จึึงทราบได้้ว่่าอาตมาพัักอยู่�ที่�นี่่� เขาตอบว่่า สำหรัับท่่านแล้้วจะอยู่�ที่�ไหนเขาก็็
ทราบกัันทั้้�งนั้้�น อีีกประการหนึ่่�ง เทวดาในประเทศไทยเคยไปมาหาสู่่�กัับเทวดา
ในประเทศเยอรมันั มิไิ ด้ข้ าด พวกเทวดามิไิ ด้ถ้ ืือว่า่ ประเทศไทยกับั ประเทศเยอรมันั
หรืือประเทศใดๆ อยู่่�ห่่างกันั เหมืือนที่่พ� วกมนุุษย์เ์ ข้า้ ใจกััน แต่ถ่ ืือว่า่ เป็น็ ประเทศ
เขตแดนที่่พ� วกเทวดาไปมาหาสู่่�กันั ได้ส้ ะดวกสบายธรรมดาๆ เรานี่่เ� อง เพราะมิไิ ด้้
ไปด้้วยเท้้าหรืือด้้วยยานพาหนะดัังมนุุษย์์ทั้้�งหลายไปกััน แต่่เทวดาเหาะลอย
ไปด้้วยฤทธิ์� เหมืือนกระแสจิิตที่่�ส่่งไปในที่่�ต่่างๆ เพีียงขณะเดีียวก็็ถึึงจุุดที่�หมาย
การไปมาของเทวดาจึงึ สะดวกกว่า่ ชาวมนุษุ ย์อ์ ยู่�มาก ท่า่ นว่า่ เทวดาประเทศเยอรมันั
มาฟังั เทศน์ท์ ่่านเสมอ เช่น่ เดีียวกัับรุุกขเทวดาซึ่�ง่ สถิติ อยู่�ในที่่�ต่า่ งๆ ของเมือื งไทยมา
ฟังั เทศน์ท์ ่า่ นบ่อ่ ยๆ ฉะนั้้�น
ความเคารพของเทวดาไม่่ว่่าชั้�นบนชั้�นล่่างมีีลัักษณะคล้้ายคลึึงกััน คืือเวลา
เขามาเยี่�ยมท่่านในสถานที่่�ที่่�มีีพระพัักอยู่่�กัับท่่าน เทวดาจะไม่่เข้้ามาด้้านที่่�มีีพระ
อยู่�นั้�นเลยหนึ่�ง มายามดึึกสงััดเวลาพระท่่านพัักจำวััดหนึ่�ง มาถึึงแล้้วพร้้อมกัันทำ
ประทักั ษิณิ สามรอบหนึ่�ง มีคี วามสงบเสงี่�ยมโดยทั่�วกันั หนึ่�ง เวลาจะจากไปพร้อ้ มกันั
ทำประทักั ษิณิ สามรอบก่อ่ น แล้ว้ ค่อ่ ยๆ เดินิ ถอยห่า่ งออกไป พอเห็น็ ว่า่ พ้น้ เขตที่่�พักั
ท่า่ นอันั เป็น็ ที่�ควรเคารพแล้ว้ ต่า่ งค่อ่ ยเหาะลอยขึ้น� บนอากาศเหมือื นสำลีฉี ะนั้้น� หนึ่�ง
เทวดาทั้้ง� หลายทำความเคารพท่่านโดยอาการอย่า่ งนี้้�
ท่า่ นอยู่�ในเขาจังั หวัดั เชียี งใหม่่ สถานที่่บ� ำเพ็ญ็ สะดวกทั้้ง� กลางวันั กลางคืืน
ท่า่ นมีคี วามรื่น�่ เริงิ ในทิฏิ ฐธรรมสุขุ วิหิ าร คืือธรรมเป็น็ เครื่อ่� งอยู่�สบายในเวลาขันั ธ์์
ยังั ครองตัวั อยู่� การนั่�งสมาธิภิ าวนาเป็น็ ไปตามเวลาที่่�ต้อ้ งการ ไม่ม่ ีสีิ่�งมาเป็น็ อุปุ สรรค
ทำให้้ขาดวรรคขาดตอน ท่่านมีีความสุุขกายสบายใจมาก การสงเคราะห์์ผู้�มา
251
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
เกี่�ยวข้้องนั้้�นในเวลากลางคืืนก็็เป็็นพวกเทวดา ซึ่่�งมีีภููมิิละเอีียดตามคติินิิสััยอยู่�แล้้ว
จึึงไม่่เป็็นภาระกัังวลมากในการต้้อนรัับ และการสงเคราะห์์ด้้วยธรรมที่่�เกี่�ยวกัับ
ประชาชนก็็มีีบ้้างเป็็นบางกาล เช่่น ตอนบ่่ายๆ หรืือเย็็น ส่่วนพระของท่่านเอง
ถ้า้ วันั จะมีกี ารประชุมุ ท่า่ นก็น็ ัดั ให้เ้ องตามที่่เ� ห็น็ ควร เช่น่ หนึ่่ง� ทุ่�ม เป็น็ ต้น้ โดยมาก
ก็็เป็็นผู้้�มีีภูมู ิจิ ิิตสูงู นับั แต่ส่ มาธิขิ ึ้้�นไปถึงึ ปัญั ญาเป็น็ ขั้้�นๆ ทั้้ง� เป็็นผู้้�มุ่�งมั่่น� ต่่อธรรม
และฟังั กัันแบบบำเพ็ญ็ เพียี รเพื่�่อมรรคผลนิพิ พานในขณะฟังั จริงิ ๆ
การแสดงธรรมแก่่ผู้้�มีีภููมิิจิิตภููมิิธรรมต่่างกัันและสููงขึ้�นไปตามลำดัับลำดา
เช่น่ นั้้น� ท่า่ นก็แ็ สดงธรรมไปตามลำดับั ภูมู ิิ นับั แต่ภ่ ูมู ิสิ มาธิขิึ้น� ไปหาภูมู ิปิ ัญั ญาเป็น็ ขั้น� ๆ
จนถึงึ ขั้น� ละเอียี ดสุดุ คือื วิมิ ุตุ ติหิ ลุดุ พ้น้ แทบทุกุ ครั้ง� ผู้้�มีภี ูมู ิจิ ิติ นั่�งฟังั ท่า่ นอธิบิ ายธรรม
ภาคต่า่ งๆ ทำให้จ้ ิติ เพลิดิ เพลินิ ไปตามธรรมขั้น� นั้้น� ๆ จนลืมื ตัวั และลืมื เวลา ปกติทิ ่า่ น
เทศน์์สอนพระล้้วนๆ ทางภาคปฏิิบััติิจิิตตภาวนา กว่่าจะยุุติิก็็กิินเวลาไม่่ต่่ำกว่่า
สองชั่่�วโมงเป็็นอย่่างน้้อย แต่่ผู้้�ฟัังมิิได้้สนใจกัับเวล่่ำเวลายิ่�งไปกว่่าสนใจไปตาม
กระแสธรรมที่่ท� ่่านกำลังั แสดงไปเป็็นระยะๆ ในเวลานั้้�น ขณะฟังั ถ้้าจิติ ของผู้�ฟ้ ังั
อยู่ �ในระดัับใดก็็ได้้กำลัังเพิ่่�มระดัับเดิิมของตนขึ้้�นเป็็นลำดัับในทุุกครั้ �งที่่�รัับการ
สดับั ธรรม
ฉะนั้้�น การฟัังธรรมทางภาคปฏิิบััติิด้้วยความสำรวมระวััง และทดสอบจิิต
ไปตามขณะที่�ฟังั จึงึ จัดั เป็น็ ความเพียี รสำคัญั ภาคหนึ่�ง ไม่ด่ ้อ้ ยกว่า่ การทำความเพียี ร
ในอิิริิยาบถและความเพีียรภาคอื่�นๆ ท่่านผู้�แสดงก็็มีีความมุ่�งหมายอยากให้้ผู้�ฟััง
ได้้รู้�เห็็นความจริิงตามธรรมที่�แสดงออกทุุกระยะไปเช่่นเดีียวกััน และแสดงไปตาม
ความคิดิ นึกึ ความแสดงออกของจิติ ทั้้ง� ที่�เป็น็ ฝ่า่ ยสมุทุ ัยั และฝ่า่ ยมรรคของผู้�ฟังั จริงิ ๆ
เพื่�อให้รู้้�ทั้ง� โทษและคุณุ ที่�ควรละและควรเจริญิ ให้ย้ิ่�งขึ้น� ไปในขณะที่�นั่�งฟังั ยิ่�งกว่า่ ขณะ
อื่�นใดในเวลานั้้�น ผู้้�มีีสติิจดจ่่อต่่อจิิตซึ่่�งเป็็นที่่�รวมของธรรมไม่่ให้้ส่่งไปที่่�อื่�่น ย่่อม
ได้้รัับความสงบตามขั้้�นสมาธิิและได้้อุุบายต่่างๆ ตามขั้้�นของปััญญาที่่�สามารถ
252
พิิงคนครสมัยั
ไตร่่ตรองตามธรรมซึ่�่งท่่านกำลัังแสดงในขณะนั้้�น ผู้้�ที่�ควรผ่่านไปได้้ในขณะฟััง
ก็็ผ่่านไปเป็็นพัักๆ ฟัังคราวนี้้�ได้้อุุบายอย่่างหนึ่่�งขึ้้�นมา ฟัังคราวหน้้าได้้อุุบายอีีก
อย่่างหนึ่่�งขึ้้�นมา อัันเป็็นการเพิ่่�มสติิปััญญาด้้วยการฟัังอยู่�เสมอ จิิตย่่อมเจริิญ
ก้้าวหน้้าทั้้�งทางสมาธิิทุุกขั้้�นและปััญญาทุุกภููมิิเป็็นลำดัับ จนสามารถผ่่านพ้้นไป
ได้้ด้้วยการปฏิิบััติิและการฟัังที่่�ผู้้�แสดงเป็็นผู้้�รู้้�จริิงเห็็นจริิง และแสดงถููกต้้องกัับ
จุดุ ความจริงิ ที่่ก� ำลังั เป็็นไปในผู้้�ปฏิิบัตั ิิที่่ม� าอบรมศึึกษา
ฉะนั้้น� การฟังั สำหรับั พระธุดุ งคกรรมฐาน จึงึ ถืือเป็น็ กิจิ จำเป็น็ ทางภาคปฏิบิ ัตั ิิ
เช่่นเดีียวกัับการปฏิิบััติิภาคอื่่�นๆ เสมอมา จะห่่างเหิินต่่อการฟัังย่่อมไม่่ได้้ เมื่่�อ
ครูอู าจารย์ผ์ ู้ส้� ามารถทางจิติ ใจมีอี ยู่� ด้ว้ ยเหตุนุี้้พ� ระธุดุ งค์ผ์ู้�มุ่�งอรรถธรรมอย่า่ งแท้จ้ ริงิ
จึึงชอบแสวงหาครููอาจารย์ผ์ู้�คอยแนะนำทางจิติ ตภาวนาเป็น็ นิิสััย และเคารพรักั ใน
อาจารย์์มาก หวัังพึ่�งเป็็นพึ่�งตายด้้วยจริิงๆ ท่่านให้้อุุบายแนะนำอย่่างไรย่่อมเข้้าถึึง
ใจจริิงๆ และนำไปใคร่่ครวญและปฏิิบััติิตามเต็็มสติิกำลัังของตน ถ้้ายัังมีีแง่่สงสััย
หรืือมีีข้้อสงสััยที่่�เกิิดจากการภาวนาในแง่่ใดบ้้างก็็มาขอคำแนะนำจากท่่านอีีก
แล้้วนำไปปฏิิบััติิเป็็นอาจิิณ ฉะนั้้�น ครููอาจารย์์ผู้้�ทรงคุุณวุุฒิิในทางจิิตตภาวนา
มีีอยู่� ณ ที่่�ใด พระธุุดงคกรรมฐานจึึงมัักไปรุุมล้้อมอยู่่�กัับท่่าน ณ ที่่�นั้้�น ดัังท่่าน
พระอาจารย์์มั่่�นท่่านอาจารย์์เสาร์์เป็็นตััวอย่่าง ทั้้�งสององค์์นี้้�นัับว่่ามีีลููกศิิษย์์
ที่่เ� ป็็นพระธุดุ งค์จ์ ำนวนมากเป็น็ พิเิ ศษในภาคอีีสาน
แต่่เวลาที่�พระอาจารย์์มั่�นพัักอยู่�ที่�เชีียงใหม่่นั้้�น ท่่านตั้�งใจปลีีกองค์์จาก
หมู่�คณะออกบำเพ็็ญเป็็นพิิเศษ ไม่่ต้้องการความยุ่�งเหยิิงวุ่�นวายจากภาระต่่างๆ
มีกี ารอบรมสั่�งสอนเป็น็ ต้น้ เพื่�อเร่ง่ ความเพียี รให้ถ้ ึงึ จุดุ ที่�หมายและเพื่�อความอยู่�สบาย
ในทิิฎฐธรรม แม้้เช่่นนั้้�นก็็จำต้้องได้้รัับภาระในการอบรมสั่�งสอนประชาชนและ
พระเณรอยู่�โดยดีี ดัังที่�รู้� ๆ กัันอยู่�ทั่�วไปว่่า ท่่านมีีลููกศิิษย์์ทั้้�งบรรพชิิตและฆราวาส
จำนวนมากมายในประเทศไทย ก่่อนหน้้าที่่�ท่่านจะปลีีกจากหมู่่�คณะไปบำเพ็็ญ
253
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
อย่่างเด็็ดเดี่่�ยวแต่ผ่ ู้้�เดียี วที่่เ� ชีียงใหม่่ ท่่านเคยพููดเสมอว่า่ เวลานี้้�กำลัังท่า่ นยังั ไม่่
เพีียงพอ ทั้้�งเพื่�่อตนเองและผู้้�อื่�น ท่่านจึึงได้้ปลีีกออกไปตามเจตนาเดิิมที่่�พููดไว้้
และบำเพ็็ญเต็็มกำลัังจนสิ้�นความสงสััยทางจิิตใจทุุกด้้าน ดัังที่่�เคยกล่่าวผ่่านมา
บ้้างแล้้ว จากนั้้�นมาท่่านไม่เ่ คยพููดอีีกเลยว่่า “กำลัังไม่่พอ”
ให้้ท่า่ นขาวพููดกับั ช้้าง หลีีกทางไปให้้เราด้้วย
ครั้�งหนึ่�งท่่านเดิินธุุดงค์์ไปในเขาด้้วยกัันสามองค์์ มีีท่่านพระอาจารย์์ขาว
วััดถ้ำ้ กลองเพล อุดุ รธานีี และท่่านพระอาจารย์์มหาทองสุุก วััดสุทุ ธาวาส สกลนคร
ติดิ ตามไปด้ว้ ย พอไปถึงึ ช่อ่ งแคบจะขึ้น� เขาก็เ็ ผอิญิ ไปเจอช้า้ งใหญ่เ่ ชือื กหนึ่�ง ที่�เจ้า้ ของ
เขามาปล่อ่ ยทิ้้ง� ไว้แ้ ล้ว้ หนีไี ปไหนก็ไ็ ม่ท่ ราบ เห็น็ แต่ช่ ้า้ งเที่�ยวหากินิ อยู่�ปากช่อ่ งขึ้น� เขา
งาของมัันยาวเกืือบวา เห็็นแล้้วน่่ากลััวพิิลึึก ท่่านปรึึกษากัันว่่าจะทำอย่่างไร
ทางก็็จำเพาะมีีเท่่านี้้�ไม่่มีีที่�พอปลีีกแวะไปได้้บ้้างเลย ท่่านพระอาจารย์์มั่�นบอกให้้
ท่่านพระอาจารย์์ขาวพููดกัับช้้างซึ่่�งกำลัังกิินใบไผ่่อยู่่�ติิดๆ กัับทางที่่�ท่่านจะผ่่านไป
ช้้างอยู่่�ห่่างกัับท่่านประมาณสิิบวา ยืนื หัันก้น้ มาทางพระ มันั ยัังไม่่เห็็นพระเวลานั้้�น
ท่่านพระอาจารย์์ขาวก็็เริ่�มพููดกัับช้้างว่่า “พี่่�ชาย เราขอพููดด้้วย” ประโยค
แรกมัันยัังไม่่ได้้ยิินชััดเป็็นแต่่หยุุดกิินใบไผ่่ ท่่านอาจารย์์ขาวพููดขึ้�นอีีกว่่า “พี่่�ชาย
เราขอพููดด้้วย” พอประโยคนี้้�จบลง มัันรีีบหัันหน้้ามาทางพระยืืนอยู่่�ทัันทีี หููกาง
เต็ม็ ที่� และยืนื นิ่�งไม่ก่ ระดุกุ กระดิกิ ท่า่ นก็พ็ ูดู ซ้้ำกับั มันั อีกี ว่า่ “พี่่ช� าย เราขอพูดู ด้ว้ ย
พี่่�ชายนั้้�นตััวก็็ใหญ่่กำลัังก็็มาก ส่่วนพวกเราเป็็นพระ ทั้้�งกำลัังมีีน้้อยและกลััว
พี่่�ชายมาก พวกเราขอเดิินผ่่านไปที่่�พี่่�ชายยืืนอยู่�นั้�น ขอให้้พี่่�ชายหลีีกทางให้้
พวกเราบ้้างพอมีีทางไปได้้ ถ้้าพี่่�ชายยืืนอยู่�ที่�นั้้�นพวกเรากลััวพี่่�ชายมาก ไม่่กล้้า
เดินิ ผ่่านไปที่่น� ั้้�นได้”้
254
พิงิ คนครสมััย
พอพูดู จบลง ช้า้ งตัวั นั้้น� รีบี ยืนื หันั หน้า้ เข้า้ กอไผ่ข่ ้า้ งทางทันั ทีี เอางายาวๆ สอด
เข้้าไปในกลางกอไผ่่ซึ่�่งแสดงว่่าไม่่ทำไมแล้้ว ให้้มากัันได้้ พอช้้างหัันหน้้าเข้้ากอไผ่่
เรีียบร้้อยแล้้ว ท่่านพระอาจารย์์มั่�นก็็บอกกัันว่่า ทีีนี้้�เขาไม่่ทำไมแล้้ว พวกเราไปได้้
ท่่านอาจารย์์ทั้้�งสองขอนิิมนต์์ให้้ท่่านพระอาจารย์์มั่�นเดิินกลาง ท่่านอาจารย์์ขาว
เดิินหน้้า ท่่านอาจารย์์มหาทองสุุกเดิินหลััง พากัันเดิินผ่่านไปที่่�ก้้นช้้างห่่างกััน
ประมาณหนึ่�งวา โดยไม่ม่ ีอี ะไรเกิดิ ขึ้น� เผอิญิ พอเดินิ ผ่า่ นช้า้ งไปได้ป้ ระมาณวาเศษ
ขอกลดท่่านอาจารย์ม์ หาทองสุุกก็็ไปเกี่�ยวเอาแขนงไม้ไ้ ผ่เ่ ข้้าพอดีี ปลดอย่่างไรก็็
ไม่ย่ อมออก ต้อ้ งพยายามปลดอยู่�นั้น� นานจนเหงื่อ�่ โชกไปทั้้ง� ตัวั เพราะกลัวั ช้า้ งมาก
ซึ่ง่� กำลังั ยืืนดูทู ่า่ นอยู่� ขณะที่่ก� ำลังั ปลดขอกลดอยู่�นั้น� ได้ช้ ำเลืืองดูตู าช้า้ งตัวั กำลังั
ยืืนนิ่่�งเหมืือนตุ๊�กตาอยู่�นั้�น ได้้เห็็นตาช้้างตััวนั้้�นใสแจ๋๋ว น่่ารัักมากกว่่าจะน่่ากลััว
แต่่ใจก็็ยัังกลััวอยู่�ในขณะนั้้�น พอพ้้นไปได้้แล้้ว ใจกลัับเห็็นช้้างตััวนั้้�นเป็็นสััตว์์
ที่่น� ่า่ รักั มาก เมื่อ�่ ผ่า่ นกันั ไปหมดแล้ว้ ท่า่ นอาจารย์ข์ าวหันั มาพูดู กับั มันั ว่า่ “พี่่ช� ายเอ๋๋ย
พวกเราผ่า่ นมาแล้ว้ ขอให้้พี่่ช� ายหากิินได้้ตามสบายเถิิด” พอจบลงเท่า่ นั้้น� เสียี ง
มัันฉุดุ ลากกิ่�งไม้ด้ ังั ฟููดฟาดขึ้้�นทัันทีี
เมื่�อไปถึึงที่่�พัักแล้้ว จึึงได้้สนทนากัันถึึงช้้างตััวแสนรู้�นั้�นว่่า เป็็นสััตว์์ที่่�น่่ารััก
น่า่ สงสารมาก เป็น็ แต่ม่ ันั พูดู ไม่เ่ ป็น็ เท่า่ นั้้น� ขณะสนทนากันั ท่า่ นอาจารย์ม์ หาทองสุกุ
กราบเรีียนถามท่่านอาจารย์์มั่�นว่่า ขณะนั้้�นท่่านอาจารย์์ได้้กำหนดดููจิิตมัันบ้้าง
หรืือเปล่า่ ว่า่ ช้า้ งตัวั นี้้น� ึกึ อะไรบ้า้ ง ขณะที่่พ� วกเราเรียี กและพูดู กับั มันั ตลอดขณะที่่�
เราเดินิ ผ่า่ นมันั มา กระผมอยากทราบบ้า้ ง เพราะเป็น็ สัตั ว์ท์ ี่่�น่า่ รักั และน่า่ สงสารมาก
ขณะพวกเราเรีียกมััน พอได้้ยิินเสีียงเรีียก เห็็นมัันทำท่่าตึึงตัังหัันหน้้ากลัับมาหา
พวกเราทัันทีีทัันใด ราวกัับจะวิ่�งมาขยี้�ให้้แหลกละเอีียดในขณะนั้้�นจนได้้ แต่่พอ
ทราบเรื่�องแล้ว้ กลับั เป็น็ มนุษุ ย์ข์ึ้น� มาในร่า่ งสัตั ว์์ และรีบี หันั หน้า้ เข้า้ กอไผ่เ่ อางายาวๆ
สอดเข้้ากลางกอไผ่่ ยืืนนิ่�งเหมืือนสััตว์์ไม่่มีีวิิญญาณ ซึ่่�งเป็็นการบอกอย่่างชััดเจนว่่า
“พวกน้้องๆ พากัันมาเถอะ พี่�ไม่่ทำไมแล้้ว พี่�เก็็บศาสตราอาวุุธซ่่อนมัันหมดแล้้ว
255
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
เชื่�อและมาเถอะ” ในทำนองนี้้�
แล้ว้ ก็พ็ ูดู เชิงิ หยอกเล่น่ กับั ท่า่ นอาจารย์ข์ าวบ้า้ งว่า่ “ท่า่ นอาจารย์ข์ าวก็พ็ ิสิ ดาร
ไม่ใ่ ช่เ่ ล่น่ พูดู กับั ช้า้ งซึ่ง�่ เป็น็ สัตั ว์ท์ั้้ง� ตัวั ราวกับั พูดู กับั มนุษุ ย์ท์ั้้ง� คนว่า่ “พี่่ๆ� พวกน้อ้ ง
กลััว ไปไม่่ได้้ ขอให้้พี่่�หลีีกทางให้้หน่่อย พวกน้้องจะได้้ไปกัันได้้ ไม่่ต้้องกลััวพี่่�”
ไอ้้พี่่�ก็็เหมืือนเทวบุุตรใจมหาเวสสัันดร พอได้้ลููกยอเข้้าไปสัักลููกเท่่านั้้�นก็็อิ่�มท้้อง
รีีบจััดแจงหลีีกทางให้้ทัันทีีทัันใดไม่่รีีรอ แต่่น้้องคนเล็็กเซ่่อเอาการ พอผ่่านพี่�ไปได้้
ขอกลดก็เ็ กิดิ ไปเกี่�ยวกับั แขนงไม้ไ้ ผ่่ ปลดเท่า่ ไรๆ ก็ไ็ ม่ย่ อมออก จะพยายามให้อ้ ยู่่�กับั
พี่�จนได้้ ใจหายหมดขณะที่�กำลังั ปลดขอกลดอยู่�นั้น� กลััวพี่�จะเล่น่ ไม่ซ่ื่�อ”
ท่่านพระอาจารย์์มั่ �นพอฟัังคำท่่านอาจารย์์มหาทองสุุกพููดหยอกเล่่นท่่าน
อาจารย์์ขาว ว่่าฉลาดพููดกัับช้้างแล้้ว เลยหััวเราะใหญ่่ไปพัักหนึ่�ง จึึงพููดต่่อไปว่่า
“ทำไมจะไม่่กำหนดดููมัันเล่่า แม้้แต่่เรื่�่องเล็็กๆ น้้อยๆ เช่่น นกและลิิง เรายััง
กำหนดดูมู ันั ในบางเวลา นี่่ม� ันั เรื่อ�่ งถึงึ ตายจะไม่ก่ ำหนดได้ห้ รืือ” “เวลาท่า่ นอาจารย์์
กำหนดดููช้้างตััวนั้้�นมัันคิิดอย่่างไรบ้้าง” ผู้้�ถาม ท่่านตอบ “ทีีแรกได้้ยิินเสีียง
พวกเรามัันตกใจ จึึงรีีบหัันหน้้ามาอย่่างรวดเร็็ว เป็็นท่่าและความคิิดจะต่่อสู้�
พอมองเห็็นพวกเราซึ่�่งมีีสีีผ้้ากาสาวพััสตร์์ครองอยู่� มัันก็็รู้้�ทัันทีีว่่าเป็็นเพศที่่�เย็็น
และไว้้ใจได้้ เพราะมัันเคยเห็น็ มาจนชิินตาชินิ ใจแล้ว้ เจ้้าของมันั ก็็เคยเสี้�ยมสอน
มาจนพอแล้้วไม่่ให้้ทำอัันตรายแก่่เพศนี้้� ฉะนั้้�น พอพวกเราพููดกัับมัันซึ่�่งเป็็นคำ
ที่่�มัันชอบมากอยู่�แล้้วว่่า พี่่�ๆ ดัังที่่�ท่่านขาวพููดกัับมััน ก็็ยิ่�งทำให้้มัันชอบใจใหญ่่
และหลีกี ทางให้้ทัันที”ี
ผู้้�ถาม “มัันรู้้�ภาษาที่่�เราพููดกัับมัันได้้ทุุกคำหรืือเปล่่า” “ทำไมจะไม่่รู้�
ไม่เ่ ช่น่ นั้้น� จะเอามันั มาลากไม้เ้ ข็น็ ซุงุ ในป่า่ ในเขาได้ห้ รืือ เดี๋๋ย� วมันั ฆ่า่ ตายทิ้้ง� เปล่า่ ๆ
สัตั ว์พ์ รรค์น์ ี้้เ� ขาต้อ้ งฝึกึ สอนจนมันั รู้้�ภาษาคนได้ด้ ีถี ึงึ จะนำมาทำงานชนิดิ ต่า่ งๆ ได้้
256
พิิงคนครสมััย
ช้้างตััวนี้้�อายุุมัันเป็็นร้้อยปีีขึ้้�นไป ดููงามัันซิิยาวเกืือบวา แล้้วมัันอยู่่�กัับคนมากี่�ปีี
แม้เ้ จ้า้ ของของมันั ก็น็ ่า่ กลัวั เพิ่่ง� เกิดิ มาไม่ก่ี่ป� ียี ังั มาเป็น็ ควาญมันั ได้้ มันั จะไม่แ่ สนรู้�
ภาษามนุษุ ย์อ์ ย่่างไรเล่่า ต้อ้ งรู้�อย่า่ งไม่ม่ ีีปัญั หา” “ขณะที่่�มันั หันั หน้้าและสอดงา
เข้้ากอไผ่่มัันคิิดอย่่างไรบ้้าง” ผู้้�ถาม ท่่านตอบ “ก็็มัันรู้�เรื่่�องแล้้วนั่่�นเองมัันจึึง
ให้ท้ าง ไม่ค่ ิดิ จะทำอะไร” ผู้้�ถาม “ขณะที่่พ� วกเราเดินิ ผ่า่ นมันั มานั้้น� ท่า่ นอาจารย์์
ได้้กำหนดดููใจมัันมาตลอดทางผ่่านหรืือเปล่่า ว่่ามัันอาจคิิดอย่่างไรบ้้าง ขณะที่่�
พระกำลัังเดินิ ผ่า่ นมา” ท่า่ นตอบ “กำหนดดููก็็เห็น็ แต่่มัันให้ท้ างอยู่�แล้้วโดยไม่่คิดิ
อะไรอื่่�น” “กระผมกลััวว่่าเวลาพวกเรากำลัังเดิินผ่่านมา มัันอาจคิิดสนุุกขึ้้�นมา
อยากทำลายพวกเราเล่่นสนุกุ ๆ ไปตามประสาสัตั ว์์ จึึงเรียี นถามอย่่างนั้้น� ”
ท่า่ นว่า่ “หาคิดิ เรื่อ่� งพิสิ ดารที่่โ� ลกเขามิไิ ด้ค้ ิดิ กันั มาถาม ถ้า้ ชอบคิดิ ซอกแซก
ดัังที่่ค� ิิดถามเรื่อ�่ งช้า้ งก็ค็ งมีหี วังั พ้น้ ทุกุ ข์์ได้้ในวัันหนึ่่�งแน่่นอน แต่น่ ี้้ค� งไม่ส่ นใจคิดิ
นิสิ ัยั มนุษุ ย์เ์ ราชอบเป็น็ อย่า่ งนี้้ม� าดั้้ง� เดิมิ ถ้า้ สิ่ง� ที่่เ� ป็น็ คุณุ เป็น็ ประโยชน์ไ์ ม่ช่ อบคิดิ
แต่่ที่่�เสีียเวลาและเป็็นโทษแล้้วชอบคิิด แบบถึึงไหนถึึงกััน นี่่�ก็็จะพยายามคิิด
และถามเรื่�่องช้้างไปตลอดคืืน จนไม่่ต้้องสนใจกัับธรรมะธััมโมอะไรละหรืือ”
พอถูกู ขู่�เท่า่ นั้้น� เรื่อ่� งช้า้ งเลยจบลงทันั ทีี เพราะกลัวั ท่า่ นจะเข่น่ ใหญ่่ (นี่่�ท่า่ นอาจารย์์
มหาทองสุกุ เล่่าให้้ฟััง)
เรื่�องการพูดู คุยุ อะไรกับั ท่า่ นแบบไร้ส้ ติิ ว่า่ ควรอย่า่ งไรไม่ค่ วรอย่า่ งไรบ้า้ ง นี่�เคย
โดนท่า่ นดุมุ ามากราย บางรายถึงึ กับั เสียี สติใิ นวาระต่อ่ ไปก็ม็ ีี มีพี ระรูปู หนึ่�งซึ่ง่� มีนี ิสิ ัยั
ไม่ค่ ่่อยสุุภาพนักั ไปพำนัักอยู่่�กับั ท่า่ นชั่�วคราว เวลาท่่านพููดอะไรขึ้้�นมาเธอชอบพููด
ไปตามท่่านเสมอ ตอนไปอยู่�ใหม่่ๆ ท่่านเคยเตืือนบ่่อยให้้สนใจในหน้้าที่่�ของตััว
โดยมีีสติิระวัังรัักษาใจที่่�จะคิิดจะพููดในเรื่�่องต่่างๆ ไม่่สนใจกัับเรื่่�องของผู้้�อื่�น
นักั ปฏิบิ ัตั ิติ ้อ้ งรู้�จักั วิธิ ีปี ฏิบิ ัตั ิติ ัวั โดยถูกู ทาง ผู้้�มีสี ติอิ ยู่่�กับั ตัวั ย่อ่ มเห็น็ ความบกพร่อ่ ง
ของใจที่่แ� สดงออก แต่เ่ ธอนั้้น� คงมิไิ ด้ส้ นใจคิดิ เรื่อ่� งท่า่ นให้อ้ ุบุ ายสั่ง� สอนเท่า่ ที่่ค� วร
257
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
จึงึ ชอบเป็น็ ไปตามนิสิ ัยั เสมอ วันั หนึ่�งเข้า้ ไปบิณิ ฑบาตในหมู่่�บ้า้ น ท่า่ นพระอาจารย์์
มั่�นท่่านมีีนิิสััยที่�ใครๆ สัังเกตได้้ยาก เวลาเดิินไปไหนมาไหนท่่านมองเห็็นอะไร
เช่่นสััตว์์ต่่างๆ หรืือผู้�คนตลอดเด็็กๆ ท่่านมัักจะเอาเรื่�องที่�ได้้เห็็นนั้้�นๆ มาพิิจารณา
และพูดู ของท่่านไปคนเดีียว ดังั ที่�เคยเขียี นไว้้บ้้างแล้้ว
วัันนั้้�นขณะที่�กำลัังบิิณฑบาต ท่่านได้้เห็็นลููกวััวมีีรููปร่่างน่่ารัักที่�กำลัังวิ่�งเพลิิน
อยู่่�กัับแม่่ของมััน ขณะพระเดิินไป มัันยัังมองไม่่เห็็นท่่าน พอพระเดิินไปจวนถึึงตััว
มัันจึึงหัันหน้้ามามองอย่่างตกใจ และกระโดดวิ่�งอ้้าวไปหาแม่่แล้้วเอาหลัังหนุุนคอ
แม่่ไว้้ หัันหน้้าออกมาสู่�พระ นััยน์์ตาบอกว่่ากลััวมาก ส่่วนแม่่พอเห็็นลููกวิ่�งไปหา
ก็็รีีบหัันหน้้ามองมาทางพระ พอรู้�แล้้วก็็ทำเฉยตามนิิสััยของสััตว์์ที่�เคยกัับพระมา
จำเจแล้ว้ แต่ล่ ูกู ของมันั ยืนื ตาจับั จ้อ้ งอยู่�ใต้ค้ างแม่อ่ ย่า่ งไม่ไ่ ว้ใ้ จ เมื่�อท่า่ นอาจารย์เ์ ห็น็
อาการของทั้้ง� แม่ท่ ั้้ง� ลูกู ที่�แสดงอาการต่า่ งกันั เช่น่ นั้้น� จึงึ พูดู ขึ้น� ลอยๆ ว่า่ “แม่ไ่ ม่เ่ ห็น็
แสดงอาการกลััว แต่่ลููกทำไมกลััวจนจะแบกแม่่ทั้้�งตััววิ่่�งหนีีไปได้้ (ท่่านเห็็นมััน
อยู่�ใต้้คอแม่่อัันเป็็นลัักษณะแบกแม่่ถึึงได้้พููดอย่่างนั้้�น) พอเหลืือบเห็็นพระเท่่านั้้�น
ก็็ทั้้�งเผ่น่ ทั้้ง� ร้้องหาแม่ใ่ ห้ช้ ่ว่ ย.....
คนเราก็เ็ หมืือนกันั ต้อ้ งวิ่ง� หาที่่พ� ึ่่ง� ถ้า้ อยู่�ใกล้แ้ ม่ก่ ็ว็ิ่ง� พึ่่ง� แม่่ อยู่�ใกล้พ้ ่อ่ ก็ว็ิ่ง� พึ่่ง�
พ่่อ อยู่่�กับั ใครก็็มักั จะพึ่่�งคนนั้้น� จะคิิดพึ่่�งตััวเองไม่ค่ ่อ่ ยมีี ตอนยัังเล็ก็ ก็ค็ ิดิ หวัังพึ่่�ง
ผู้้�อื่น� แบบหนึ่่ง� โตขึ้้น� มาคิดิ หวังั พึ่่ง� ผู้้�อื่น� ไปอีกี แบบหนึ่่ง� แก่ต่ ัวั ลงไปคิดิ หวังั พึ่่ง� ผู้้�อื่น�
อีีกแบบหนึ่่�ง จะย้้อนจิิตเข้้ามาใช้้อุุบายหาทางพึ่่�งตััวเองไม่่ค่่อยจะมีีกััน ฉะนั้้�น
คนเราจึงึ มักั ทำตัวั ให้อ้ ่อ่ นแอ อยู่�ในวัยั ใดก็ห็ วังั พึ่่ง� แต่ผ่ ู้้�อื่น� อยู่�ที่ใ� ดไปที่่ใ� ดก็ห็ วังั พึ่่ง�
แต่่ผู้้�อื่�น เลยไม่่เป็็นตััวของตััวเองได้้ตลอดกาล พระเราก็็เหมืือนกัันบวชมา
ในศาสนาจะศึกึ ษาก็เ็ กียี จคร้า้ น จะปฏิบิ ัตั ิกิ ็ก็ ลัวั เป็น็ ทุกุ ข์ล์ ำบาก เพราะความขี้เ� กียี จ
ไม่ย่ อมให้ท้ ำ คิดิ อะไรที่�จะเป็น็ ประโยชน์บ์ ้า้ ง พอคิดิ จะลงมือื ทำความขี้เ� กียี จก็ม็ าคอย
กัันท่่าไว้้เสีีย เลยไม่ม่ ีอี ะไรสำเร็็จได้้ เมื่�อ่ ไม่ม่ ีีทางช่่วยตััวเองได้้จำต้อ้ งหวัังพึ่่�งผู้้�อื่�น
258
พิิงคนครสมัยั
ไม่่เช่น่ นั้้น� ก็ค็ รองตัวั ไปไม่่ได้้.....
คำว่่า อตฺตฺ า หิิ อตฺตฺ โน นาโถ เลยไม่ม่ ีีประโยชน์์สำหรับั คนไม่่มีีจมููกหายใจ
เราผู้้�บวชเป็็นพระและเป็น็ นักั ปฏิบิ ัตั ิจิ ึงึ ไม่ค่ วรทำตนเป็็นคนไม่ม่ ีีจมูกู คอยหายใจ
จากผู้้�อื่�นอยู่�เรื่�่อยไป ครููอาจารย์์สั่�งสอนอะไรควรนำไปคิิดและพยายามทำตาม
ไม่่ให้ห้ ลุดุ มืือตกสููญหายไปเปล่า่ ๆ พยายามคิิดและทำตามท่า่ นจนเกิิดประโยชน์์
ขึ้้�นมาแก่่ตนจนได้้ จะต้้องไม่่หวัังพึ่่�งท่่านตลอดไป จมููกทางหายใจคืือความรู้�
ความฉลาดทางระบายทุกุ ข์น์ ้อ้ ยใหญ่อ่ อกจากใจก็พ็ อมีที างอาศัยั ตนได้้ ชื่อ�่ ว่า่ เป็น็
พระขึ้้�นมาโดยลำดับั จนกลายเป็น็ พระสมบููรณ์แ์ บบและพึ่่ง� ตนเองได้้อย่่างเต็ม็ ที่่�
ท่่านพููดเป็็นเชิิงสอนพระหรืือสอนใครก็็สุุดแต่่ผู้ �จะพิิจารณานำมาสอนตน
คำพููดท่่านยัังไม่่จบเรื่�องซึ่�่งพอจะแทรกขึ้�นในระหว่่างท่่านหยุุดชั่�วคราว แต่่พระองค์์
ไม่ค่ ่อ่ ยพิจิ ารณานักั ก็พ็ ูดู พล่า่ มไปตามท่า่ น โดยมิไิ ด้ส้ ำนึกึ ตัวั ว่า่ ควรหรือื ไม่ค่ วรเพียี งไร
ความบ้า้ ของเธออาจจะเข้า้ ไปกระทบธรรมภายในท่า่ นอย่า่ งแรง จึงึ ทำให้ท้ ่า่ นหันั หน้า้
กลัับมาชำระเสีียบ้้าง พอให้้พระองค์์ที่่�มีีสัังวรธรรมพลอยตกตะลึึงกลััวไปตามๆ กััน
ใจความว่า่ “ท่า่ นนี้้จ� ะบ้า้ เสียี แล้ว้ กระมังั นี่่� พอตามองเห็น็ ค้อ้ นเห็น็ ไม้ท้ ี่่ใ� ครโยนมา
แต่ท่ ิศิ ใดแดนใดก็ค็ อยแต่่จะโดดกััดร่่ำไปเหมืือนสุุนััขบ้้า ไม่่มองดููใจที่่�กำลัังจะบ้า้
อยู่�ขณะนี้้บ� ้า้ งเลย ผมว่า่ ท่า่ นจะบ้า้ แล้ว้ นะ ถ้า้ ยังั ขืืนปล่อ่ ยให้น้ ้้ำลายไหลออกแบบ
ไม่ม่ ีสี ติดิ ังั ที่่เ� ป็น็ อยู่�ขณะนี้้”� ว่า่ เท่า่ นั้้น� ก็ห็ ันั กลับั และเดินิ เข้า้ ที่่�พักั ไม่พ่ ูดู อะไรต่อ่ ไปอีกี
มองดููพระองค์์นั้้�นหน้้าตาพิิกลอย่่างพููดไม่่ออก ตอนมาถึึงที่่�พัักแล้้ว ขณะฉััน
ก็็เห็็นเธอฉัันนิิดเดีียว พอเห็็นอาการอย่่างนั้้�น ต่่างองค์์ก็็ต่่างนิ่�งเฉย ทำเหมืือนไม่่รู้�
และไม่่เกี่�ยวข้้องกัับเธอ เกรงว่่าจะอาย เวลาอื่�นก็็ทำเหมืือนไม่่มีีอะไร ต่่างองค์์ต่่าง
อยู่�และบำเพ็ญ็ ภาวนาไปตามที่�เคยปฏิบิ ัตั ิมิ า พอตกกลางคืืนเงียี บๆ ได้ย้ ินิ เสียี งร้อ้ ง
โวยวายขึ้้�นแบบคนไม่่มีีสติิ พููดไม่่ได้้ศััพท์์ได้้แสง พอทราบเหตุุต่่างองค์์ต่่างก็็รีีบ
259
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
ไปดููที่่�เสีียงปรากฏขึ้้�น ก็็ได้้เห็็นพระองค์์นั้้�นนอนร่่ายมนต์์บ่่นเพ้้อทิ้้�งเนื้้�อทิ้้�งตััว
อยู่่�บริิเวณที่่�พัักนั้้�นแบบคนไม่่มีีสติิเอาเลย แต่่พอจัับใจความได้้เป็็นบางตอนว่่า
“เสีียใจที่่�ได้้ล่่วงเกิินท่่านอาจารย์์โดยไม่่รู้�กาลเทศะ” ใครก็็ตกตะลึึงพรึึงเพริิดไป
ตามๆ กันั และต้อ้ งรีบี ไปตามชาวบ้า้ นมาช่ว่ ยพยาบาลรักั ษา คือื หายาแก้ล้ มเป็น็ ต้น้
มาให้้เธอฉััน คนนั้้�นบีีบคนนี้้�นวดตามบริิเวณร่่างกายอยู่่�พัักหนึ่�ง จากนั้้�นก็็สงบและ
นอนหลับั ได้้จนสว่่าง
พอวันั รุ่�งขึ้น� ก็ม็ ีคี นมารับั เธอไปหาหมอฉีดี หยูกู ยาให้เ้ ธอ อาการก็พ็ อลดลงบ้า้ ง
แต่่ยัังมีีการกำเริิบเป็็นคราวๆ พอค่่อยยัังชั่�วบ้้างก็็ส่่งเธอกลัับบ้้าน หลัังจากนั้้�นก็็
ไม่ท่ ราบว่า่ โรคหายหรือื เป็น็ ตายอย่า่ งไร ผู้�เขียี นก็ท็ ราบจากพระที่�อยู่่�ด้ว้ ยกันั กับั เธอ
ในเวลานั้้�นเล่่าให้้ฟััง ทั้้�งนี้้�พููดเรื่่�องโดนดุุ ถ้้าโดนพอเบาะๆ ก็็พอให้้ผู้้�ถููกดุุได้้สติิ
และระวังั ตัวั ต่อ่ ไป ถ้า้ หาเรื่อ�่ งให้ถ้ ูกู โดนดุอุ ย่า่ งหนักั และผู้้�ถูกดุไุ ม่ม่ ีสี ติปิ ัญั ญาพอจะ
ถืือเอาประโยชน์ไ์ ด้้ มักั มีที างเสีียได้้ดังั ที่่�ปรากฏมา ฉะนั้้�น ผู้อ�้ ยู่่�กับั ท่า่ นจึงึ อยู่่�ด้้วย
ความระวังั สำรวมอย่า่ งยิ่ง� จะตีสี นิทิ คุ้�นเคยในฐานะว่า่ เคยอยู่่�กับั ท่า่ นมานานย่อ่ ม
ไม่ไ่ ด้้ เพราะนิสิ ัยั ท่า่ นเป็น็ นิสิ ัยั ที่่ไ� ม่คุ่้�นกับั ใครเอาง่า่ ยๆ แต่ไ่ หนแต่ไ่ รมาผู้อ้� ยู่่�กับั ท่า่ น
จึึงนอนใจไม่่ได้้ แม้ร้ ะวังั ตััวอยู่�เหมืือนแม่่เนื้้�อระวังั นายพรานก็ย็ ัังถููกโดนยิงิ จนได้้
คุ้้น� เคยกัับท่า่ นเจ้้าคุุณอุบุ าลีีฯ มาตั้้ง� แต่ค่ รั้้ง� ฆราวาส
เท่่าที่�ทราบจากครููอาจารย์์ที่�เคยอยู่่�กัับท่่านมาก่่อนว่่า ถ้้ามีีเฉพาะท่่านที่่�มีี
ภููมิิจิิตใจสููงอยู่่�กัับท่่าน การวางตััวท่่านก็็ปล่่อยตามนิิสััยที่�รู้�จักท่่านดีีแล้้ว คืือแสดง
กิิริิยามรรยาทธรรมดาสบายๆ เหมืือนผู้�ใหญ่่อยู่่�ด้้วยกััน ไม่่ค่่อยเข้้มงวดกวดขัันนััก
แต่ก่ ารเปลี่่�ยนแปลงมรรยาท ท่า่ นรู้้�สึึกเปลี่่�ยนแปลงได้อ้ ย่่างรวดเร็ว็ จนตามแทบ
ไม่่ทััน อยู่�สถานที่่�แห่่งหนึ่่�งเป็็นอย่่างหนึ่่�ง สถานที่่�แห่่งหนึ่่�งเป็็นอีีกอย่่างหนึ่่�ง
260
พิงิ คนครสมัยั
ตามแต่่เหตุุการณ์์ที่่�ควรเปลี่่�ยนแปลงไปตามสถานที่่�บุุคคลนั้้�น และเปลี่่�ยนแปลง
ได้้อย่่างรวดเร็็วทั้้�งไม่่ซ้้ำรอยกัันเลย นัับว่่าเป็็นเรื่�่องที่่�แปลกประหลาดสำหรัับ
ผู้�ไ้ ม่ส่ ามารถทำอย่า่ งท่่านได้้
เวลาว่่างโอกาสดีีๆ ท่่านเล่่านิิทานให้้ฟััง ซึ่่�งโดยมากมัักขัันๆ และน่่าหััวเราะ
ทั้้�งนั้้�น จึึงขอยกเรื่�องท่่านมาเล่่าให้้ท่่านผู้้�อ่่านฟัังเล็็กน้้อย พอทราบว่่าคนๆ เดีียว
มีีการเปลี่�ยนแปลงตััวอย่่างน่า่ อัศั จรรย์์
คืือสมััยท่่านเป็็นฆราวาสกำลัังแตกหนุ่�ม ท่่านเคยเป็็นหมอลำหมอเพลง
คราวหนึ่�งท่่านขึ้�นไปขัับลำทำเพลงประชัันกัันกัับหญิิงสาว ซึ่�่งเป็็นนัักประชัันที่่�มีีชื่�อ
คนหนึ่�งในงานใหญ่่ มีีคนไปในงานนั้้�นเป็็นพัันๆ ท่่านนึึกสนุุกขึ้�นมาก็็ขึ้�นไปบนเวทีี
ขอประชัันเพลงกัับหญิิงคนนั้้�น หรืือท่่านอาจมีีรัักเขาบ้้างก็็ทราบไม่่ได้้ จึึงเกิิด
ความฮึึกหาญขึ้�นมาอย่่างคาดไม่่ถึึง หญิิงนั้้�นยิินดีีเป็็นคู่�แข่่งกัับท่่าน พอเริ่�มกลอน
ประชัันยัังไม่่ถึึงไหน ท่่านก็็เป็็นฝ่่ายแพ้้กลอนเขาเข้้าไปสองสามกลอนแล้้ว พอดีีมีี
เทวบุตุ รมาโปรดไว้ท้ ันั คือื ในงานนั้้น� ท่า่ นเจ้า้ คุณุ อุบุ าลีคี ุณุ ูปู มาจารย์์ ซึ่ง่� เวลานั้้น� ท่า่ น
เป็น็ ฆราวาสและอยู่�ในวัยั หนุ่�มเช่น่ เดียี วกันั แต่อ่ ายุแุ ก่ก่ ว่า่ ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นบ้า้ ง ได้ไ้ ป
ในงานนั้้น� ด้ว้ ย และเข้า้ ฟังั เพลงระหว่า่ งท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นซึ่ง่� เป็น็ ชายหนุ่�มกับั หญิงิ สาว
คนนั้้�นขับั เคี่�ยวกันั ในเชิงิ กลอนต่่างๆ
ท่า่ นเจ้า้ คุณุ อุบุ าลีฯี เห็น็ ท่า่ ไม่ไ่ ด้ก้ าร เพราะฝ่า่ ยเราคือื ท่า่ นอาจารย์ม์ั่�นแพ้เ้ ขา
ไปหลายกลอนแล้ว้ ถ้า้ ตกดึกึ ไปกว่า่ นี้้� คงจะลงเวทีไี ม่ไ่ ด้แ้ น่่ อาจจะถูกู หญิงิ สาวคนนั้้น�
หามลงแบบไม่่มีีหน้้าติิดตััวลงมาเลย เพราะหญิิงสาวเป็็นนัักต่่อสู้�มาหลายเวทีีแล้้ว
ส่ว่ นคนของเราเพิ่�งจะเริ่�มขึ้น� เวทีี และก็ใ็ จปํ้า�้ ฮึกึ หาญสำคัญั โดดขึ้น� สู้้�กับั เสือื โคร่ง่ ใหญ่่
ลายพาดกลอน แม้้จะเป็็นเสืือตััวเมีียมัันก็็มีีเขี้�ยวเต็็มปากอย่่างพอตััว แต่่เสืือเรา
แม้้จะเป็็นเสืือตััวผู้�แต่่ฟัังน้้ำนมมัันก็็เพิ่�งจะออกไม่่กี่�ซี่� ขืืนให้้สู้้�ต่่อไปเสืือตััวเมีียต้้อง
261
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
ถลกหนัังมัันเข้้าตลาดแน่่ๆ อ้้ายมั่�นนี่่�มัันไม่่รู้้�จัักเสืือ มัันนึึกว่่าแต่่สาวๆ เท่่านั้้�น
แต่่มันั ไม่รู่้�จักตาย เราต้้องเข้้าช่ว่ ยเอาหนัังมัันไว้้ก่อ่ นครั้ง� นี้้� ไม่เ่ ช่น่ นั้้�นหนัังมัันจะเข้า้
ตลาดแน่น่ อน
พอคิดิ แล้ว้ ก็โ็ ดดขึ้น� บนเวทีที ำท่า่ ว่า่ “อ้า้ ยมั่�น อ้า้ ยห่า่ กูเู ที่�ยวตามหามึงึ แทบตาย
แม่ม่ ึึงตกเรืือนสููงๆ ลงมากองอยู่่�กับั พื้้�น จะตายหรือื ยังั ก็็ไม่แ่ น่่ใจเลย พอกูโู ผล่่เข้า้ ไป
จะช่่วย เขาก็็ใช้้ให้้กููมาเที่�ยวตามหามึึงตั้�งแต่่วัันๆ จนป่่านนี้้� กููตามหามึึงแทบตาย
ข้า้ วก็็ยังั ไม่่ตกท้้องเลย กููจะเป็็นลมตายอยู่�เดี๋ย� วนี้้�”
ทางอ้้ายมั่�นก็็ตกตะลึึง หญิิงสาวก็็ตกตะลึึงในอุุบายไปตามๆ กััน ฝ่่ายอ้้ายมั่�น
อดไม่ไ่ ด้ร้ ีบี ถามขึ้น� มาทันั ทีวี ่า่ “แม่ก่ ูเู ป็น็ ยังั ไงวะ อ้า้ ยจันั ทร์”์ (ชื่�อท่า่ นเจ้า้ คุณุ อุบุ าลีฯี
ว่า่ นายจันั ทร์์ สมัยั เป็น็ ฆราวาส ท่า่ นพูดู กันั ตอนเป็น็ ฆราวาส) ฝ่า่ ยอ้า้ ยจันั ทร์ท์ ำเป็น็
อิิดโรยจะเป็็นลมตายอยู่�บนเวทีีว่่า “กููคิิดว่่าแม่่มึึงตายแล้้ว ส่่วนกููกำลัังจะตายด้้วย
ทั้้�งหิิวข้า้ วทั้้ง� เป็น็ ลม” พอจบคำ อ้้ายจันั ทร์ก์ ็็ฉุุดแขนอ้า้ ยมั่�นทำท่่าลากกันั ลงมาจาก
เวทีีท่่ามกลางคนเป็็นพัันๆ ตกตะลึึงพรึึงเพริิดไปตามๆ กััน แล้้วพากัันออกวิ่�งผ่่าน
ฝููงคนไปอย่่างรีีบด่่วน พอพ้้นหมู่่�บ้้านนั้้�นไปแล้้ว อ้้ายมั่�นถามซ้้ำอีีกอย่่างกระหาย
อยากทราบเป็็นกำลัังว่่า “แม่่กููไปทำอะไรถึึงได้้ตกเรืือนขนาดกองกัับพื้้�นเล่่า”
ฝ่า่ ยอ้า้ ยจันั ทร์ต์ อบว่า่ “กูเู องก็ย็ ังั ไม่ท่ ราบสาเหตุชุ ัดั พอมองเห็น็ และจะวิ่�งเข้า้ ไปช่ว่ ย
เขาใช้้ให้้วิ่�งตามหามึึง กููวิ่�งมานี่� จะไปรู้�เรื่�องละเอีียดลอออย่่างไรเล่่า” “เท่่าที่่�มึึงดูู
บ้้างแล้้วแม่่กููพอจะตายไหม” อ้้ายมั่�นถามอย่่างกระวนกระวาย อ้้ายจัันทร์์ตอบว่่า
“ตายหรือื ยังั อยู่�เราจะไปดููเองอยู่�ขณะนี้้�ยัังไงล่่ะ”
พอเลยหมู่่�บ้า้ นไปไกล กะประมาณว่า่ อ้า้ ยมั่�นไม่ก่ ล้า้ กลับั มาคนเดียี วได้อ้ ีกี แล้ว้
(สมััยก่่อนหมู่่�บ้้านอยู่่�ห่่างกัันมาก สััตว์์เสืือผีีก็็ชุุม ใครๆ จึึงไม่่กล้้ามาคนเดีียวใน
เวลาค่ำ่ คืนื ) จึงึ เปลี่�ยนกิิริยิ าอาการทุุกอย่่างเสีียใหม่่ แล้้วบอกกับั อ้้ายมั่�นโดยตรงว่่า
262
พิงิ คนครสมัยั
“แม่่มึึงไม่่ได้้เป็็นอะไรหรอก ที่่�กููทำท่่าอย่่างนั้้�นกููทนดููมึึงติิดกลอนอีียายเมีียมึึง
คนนั้้น� ไม่ไ่ หว กลัวั มันั จะถลกหนังั มึงึ ไปขายตลาด ซึ่ง่� เป็น็ การขายหน้า้ กูู และขายหน้า้
บ้้านเราว่่าอ้้ายมั่�นสู้�ผู้�หญิิงไม่่ได้้ ให้้เขาเปิิดผ้้าลบลายเล่่นเหมืือนเสืือตายแล้้ว
กููจึึงได้้คิิดอุุบายหลอกมึึงและหลอกอีียายเมีียมึึงให้้มัันตายใจ และให้้ชาวบ้้าน
เชื่�อถืือได้้ว่่ามึึงยัังไม่่หมดประตููสู้� แต่่ต้้องหนีีไปเพราะเหตุุสุุดวิิสััย แล้้วฉุุดมึึงหนีี
เพื่�อไม่่ให้้ใครเขาจัับพิิรุุธได้้ แม้้อีียายเมีียคู่�แข่่งมึึงก็็เห็็นอดตกตะลึึงไปตามอุุบาย
อัันแยบคายของกููไม่่ได้้ มัันต้้องสนใจฟัังและมองตามพวกเราด้้วยความตกใจแสน
สงสารแม่่มึึงและมึึงไปตามเรา เห็็นไหมอุุบายกููช่่วยมึึงออกจากนรกผู้�หญิิง คราวนี้้�
มึึงคิิดว่า่ แยบคายดีพี อใช้ไ้ หม”
พออ้้ายจัันทร์์พููดจบลง อ้้ายมั่�นอุุทานว่่า “โอ้้โฮ น่่าเสีียดาย อ้้ายห่่านี่�ทำกูู
ถึึงขนาดนี้้�เทีียวนะ กููกำลัังคัันฟัันห้้ำหั่�นกัับมัันอย่่างสนุุกสนาน มึึงมาฉุุดกููออกจาก
ถ้ว้ ยลาภ แหม มึงึ ทำกูอู ย่า่ งถนัดั กูมู ิไิ ด้น้ ึกึ เลยอ้า้ ยจันั ทร์์ กูอู ยากคืนื ไปซ้้ำมันั อีกี เอาหนังั
เข้้าตลาดในคืืนวัันนี้้�จนได้้” อ้้ายจัันทร์์ตอบ “โธ่่ มึึงจะตายกููช่่วยชุุบชีีวิิตไว้้ได้้แล้้ว
มึงึ ยังั กลัับทำท่่าอวดเก่่งอยู่่�อีีก เดี๋�ยวกููจะผลักั หลังั กลับั คืืนไปให้้อีียายเมียี มึึงเอาเนื้้อ�
ขึ้น� เขีียงเสีียในคืนื นี้้�ไม่่ดีหี รือื ” อ้า้ ยมั่�นออกท่่าว่่า “ที่่�กููทำท่่าติดิ กลอนมัันบ้้าง พอให้้
มัันได้้ใจไปหน่่อยนั้้�น เพราะกููก็็เห็็นมัันเป็็นผู้�หญิิง พอตกดึึกกููก็็มััดมัันเข้้ากระสอบ
เอาไปขายกิินอย่า่ งหวานๆ ยังั ไงล่่ะ มึึงยังั ไม่ร่ ู้้�อุบุ ายกูู เป็็นอุบุ ายเสือื หลอกลิิงเลย”
“ถ้้ามึึงเก่่งจริิงดัังที่่�คุุยโม้้ เพีียงกููคิิดอุุบายนิิดหน่่อยฉุุดมึึงขึ้�นจากนรกผู้�หญิิง
มึงึ ยังั ตกตะลึงึ ทั้้ง� จะร้อ้ งห่ม่ ร้อ้ งไห้ต้ ่อ่ หน้า้ เมียี มึงึ อย่า่ งไม่ค่ ิดิ อายว่า่ ตัวั เป็น็ ผู้�ชายเลย
แล้้วใครจะชมมึึงว่่าฉลาดพอจะเอาอีียายเมีียมึึงเข้้ากระสอบล่่ะ กููคิิดเห็็นแต่่มัันจะ
มััดมึึงโยนลงเวทีตี ่่อหน้า้ คนจำนวนพันั ๆ เท่า่ นั้้น� มึงึ อย่่าคุยุ โม้้ไปมาก รีีบสาธุอุ ุุบาย
เมตตากููที่่�มีีต่่อมึึงดีีกว่่าอ้้ายแพ้้ผู้�หญิิง” สุุดท้้ายคืืนนั้้�นทั้้�งอ้้ายจัันทร์์ทั้้�งอ้้ายมั่�นเลย
ไม่่ได้้ดููงานตามความคาดหมายไว้้ เพราะเรื่�องนี้้เ� ป็็นสาเหตุใุ ห้ต้ ้้องพรากงาน
263
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
ฟัังนัักปราชญ์์ทั้้�งสองโต้้กััน แม้้สมััยท่่านยัังเป็็นฆราวาสก็็ยัังรู้้�สึึกน่่าฟัังมาก
ถึงึ จะเป็น็ เรื่�องโลกๆ แต่ก่ ็เ็ ป็น็ เชิงิ ของคนฉลาดพูดู กันั จึงึ เป็น็ ที่่�ซาบซึ้ง� จับั ใจในอุบุ าย
ที่�แสดงออกทุกุ ๆ ประโยค ฟังั แล้ว้ ทำให้เ้ พลินิ ใจประหนึ่�งท่า่ นสนทนากันั อยู่่�ต่อ่ หน้า้
เราฉะนั้้�น เรื่�องของท่่านทั้้�งสองโต้้กัันยัังมีีอีีกแยะ แต่่เห็็นว่่าเท่่าที่�กล่่าวมาพอเป็็น
คติิแก่่พวกเราพอสมควร อุุบายของท่่านทั้้�งสองแสดงให้้เห็็นได้้ชััดว่่ามีีเค้้าแห่่ง
ความฉลาดมาแต่เ่ ป็น็ ฆราวาส ฉะนั้้น� เวลามาบวชเป็น็ พระ ท่า่ นจึงึ เป็น็ จอมปราชญ์์
ทั้้�งสององค์์ในสมััยปััจจุุบััน ปรากฏชื่่�อลืือนามกระเดื่่�องเลื่�่องลืือทั่่�วประเทศไทย
ว่่าท่่านเจ้้าคุุณอุุบาลีีคุุณููปมาจารย์์และท่่านพระอาจารย์์มั่่�น ภููริิทััตตเถระ เป็็น
จอมปราชญ์์สมััยปััจจุุบััน ที่่�เขีียนว่่าอ้้ายจัันทร์์และอ้้ายมั่่�นนั้้�นเขีียนตามที่่�ทราบ
จากท่่านเล่า่ ให้พ้ ระฟััง
เวลาท่่านเปิดิ โอกาสสบายๆ กัับบรรดาศิษิ ย์์ที่�เคร่่งเครียี ดต่อ่ การระวัังในท่่าน
มาเป็น็ ประจำ หากเป็น็ การไม่บ่ ังั ควรประการใด ก็ข็ อประทานโทษท่า่ นเจ้า้ พระคุณุ
ทั้้�งสองและท่่านผู้้�อ่่านทั่�วๆ ไปด้้วย ถ้้าจะเลี่�ยงเขีียนตามศััพท์์นิิยมก็็ไม่่ถนััดใจ
ที่่�ท่่านเรีียกกัันเช่่นนั้้�น เข้้าใจว่่าท่่านนิิยมนัับถืือกัันด้้วยคำพููดทำนองนั้้�น ซึ่�่งเราเอง
ก็็เคยใช้้ต่่อกัันระหว่่างบุุคคลที่�สนิิทสนมกัันตามฐานะและวััยเสมอมา จึึงได้้เขีียน
ตามเค้้ามาดั้�งเดิิม จะหยาบคายหรืือละเอีียดประการใด ก็็ประสงค์์ให้้เป็็นไป
ตามเรื่�่องเดิิมซึ่่�งเป็็นธรรมชาติิแท้้ที่่�ท่่านใช้้กัันในเพศและวััยนั้้�น รู้้�สึึกสะดวกใจ
และอาจมองเห็็นภาพท่่านทั้้�งคราวเป็็นฆราวาสที่่�กำลัังคะนองรื่�่นเริิง และภาพ
ที่่�เป็็นนัักบวชซึ่่�งสละความเป็็นโลกออกอย่่างสิ้ �นเชิิง มีีแต่่ความอััศจรรย์์ล้้วนๆ
อยู่�ในองค์แ์ ห่่งพระเวลาท่า่ นบวชแล้ว้
ขณะท่่านเล่่านิิทานให้้ฟััง น่า่ ฟัังมาก โดยมากก็็เป็็นเรื่�องสมัยั ปััจจุบุ ัันมากกว่า่
จะเป็น็ นิทิ าน ท่า่ นชอบชมเชยความฉลาดของเจ้า้ คุณุ อุบุ าลีฯี ให้ฟ้ ังั เสมอ ครั้ง� หนึ่่ง�
ท่่านเล่่าว่่า ท่่านสนทนากัับท่่านเจ้้าคุุณอุุบาลีีฯ ถึึงพระเวสสัันดร พอได้้โอกาส
264
พิิงคนครสมัยั
ท่า่ นเรียี นถามถึึงแม่ข่ องพระนางมัทั รีคี ืือใคร ไม่่เห็น็ กล่่าวไว้ใ้ นคัมั ภีีร์์ หรืือค้้นหา
ไม่่พบต่่างหาก ท่่านเจ้้าคุุณอุุบาลีีฯ ก็็ตอบขึ้้�นทัันทีีว่่า ท่่านยัังไม่่เคยเห็็นไม่่เคย
ได้้ยิินแม่่นางมััทรีีบ้้างหรืือ เขาเห็็นกัันทั้้�งบ้้านทั้้�งเมืือง ท่่านมััวไปหานางมััทรีี
อยู่�ที่�ไหนถึึงไม่่ได้้เห็็นกัับเขา ท่่านพระอาจารย์์มั่�นกราบเรีียนว่่ายัังไม่่เคยเห็็นเลย
ไม่ท่ ราบว่า่ อยู่�ในคัมั ภีรี ์ไ์ หน ท่า่ นตอบทันั ทีวี ่า่ จะอยู่�ในคัมั ภีรี ์อ์ ะไรที่่ไ� หนกันั ก็ส็ าวอบ
ผู้้�พูดู เสียี งดังั ๆ บ้้านแกหลังั ใหญ่่ๆ อยู่�สี่แ� ยกทางออกไปวัดั ยังั ไงล่่ะ
ท่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�นเกิดิ งง ต้อ้ งเรียี นถามท่า่ นอีกี ว่า่ สี่�แยกที่�ไหนและทางออก
ไปวััดไหน ท่่านไม่่เห็็นกล่่าวเรื่�องวััดเรื่�องวาไว้้เลย ท่่านตอบว่่า ก็็แม่่นางมััทรีี
บ้า้ นแกอยู่�เกืือบติดิ กับั บ้า้ นท่า่ นอย่า่ งไรล่ะ่ ทำไมยังั ไม่รู่้�กระทั่่ง� นางมัทั รีแี ละสาวอบ
แม่่นางมัทั รีเี ข้า้ อีกี ท่่านนี้้�แย่จ่ ริิงๆ เพีียงนางมัทั รีีและสาวอบในหมู่่�บ้้านเดียี วกััน
ยัังไม่่รู้้�อีีก ท่่านจะไปเที่่�ยวหาแม่่นางมััทรีีในคััมภีีร์์ไหนกัันอีีก ผมก็็แย่่แทนท่่าน
ถ้้าเป็็นอย่่างนี้้� ท่่านอาจารย์์ก็็ระลึึกได้้ทัันทีีเมื่�่อท่่านพููดว่่า นางมััทรีีและสาวอบ
ที่่�อยู่�ในบ้้านเดีียวกััน แต่่ก่่อนมััวไปนึึกภาพในเรื่่�องพระเวสสัันดรในคััมภีีร์์โน้้น
จึงึ ทำให้ง้ งไปนาน ท่า่ นว่า่ ท่า่ นเจ้า้ คุณุ อุบุ าลีฯี ท่า่ นฉลาดโต้ต้ อบด้ว้ ยอุบุ ายแปลกๆ
อย่่างนี้้�เสมอมา ท่่านมัักโต้้ตอบแบบศอกกลัับเสมอ ทำเอาผู้�ฟัังงงไปตามๆ กััน
และก็ไ็ ด้ส้ ติปิ ัญั ญาจากอุบุ ายท่า่ นตลอดมา ท่า่ นเล่า่ ทั้้ง� หัวั เราะขันั ตัวั ท่า่ นเองที่�ไม่ท่ ันั
ลูกู ไม้ท้ ่่านเจ้้าคุณุ อุบุ าลีฯี
ท้้าวสัักกเทวราชบนสวรรค์ม์ าเยี่�ยมท่า่ นเสมอ
ท่า่ นพัักจำพรรษาอยู่่�บ้า้ นน้้ำเมา อำเภอแม่่ปั๋๋�ง เชียี งใหม่่ ท่า่ นว่า่ ท่่านต้้อนรับั
แขกจำพวกกายทิิพย์์บนสวรรค์์ มีีท้้าวสัักกเทวราชเป็็นหััวหน้้ามากเป็็นพิิเศษ
แม้ห้ น้า้ แล้ง้ ท่า่ นหลีกี ออกไปเที่�ยววิเิ วกองค์เ์ ดียี วอยู่�ในถ้ำ้ ดอกคำ ก็ม็ ีที ้า้ วสักั กเทวราช
265
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
พาพวกเทวดามาเยี่�ยมท่่าน ซึ่่�งมาแต่่ละครั้�งเป็็นหมื่�นเป็็นแสนและมาบ่่อยที่่�สุุด
ถ้า้ พวกที่�ไม่เ่ คยมา ท้้าวสัักกเทวราชต้้องเตืือนให้เ้ ขาเข้า้ ใจวิิธีฟี ังั ธรรมก่อ่ นที่่�ท่่านจะ
แสดงให้้ฟััง โดยมากท่่านแสดงเมตตาอััปปมััญญาพรหมวิิหารให้้เขาฟััง เพราะ
พวกเทวดาชอบธรรมนี้้ม� ากเป็น็ พิเิ ศษ ท่า่ นพักั อยู่�ทั้ง� สองแห่ง่ นี้้� ท้า้ วสักั กเทวราช
มาเยี่�ยมฟัังธรรมเสมอ การต้้อนรัับพวกเทพทุุกชั้้�นทุุกภููมิิก็็ปรากฏว่่ามากเป็็น
พิเิ ศษกว่า่ ที่่อ� ื่่น� ๆ เพราะที่่น� ี่่�อยู่่�ลึกึ และสงัดั มากบรรยากาศก็อ็ ำนวย
พวกนี้้�เคารพท่่านและสถานที่่�ที่่�ท่่านพัักอยู่�มาก แม้้ทางจงกรมที่�ญาติิโยม
เอาทรายมาเกลี่�ยไว้ส้ ำหรับั ให้ท้ ่า่ นเดินิ จงกรมก็ไ็ ม่ก่ ล้า้ ผ่า่ นเข้า้ มา ต้อ้ งเว้น้ ไปเข้า้ ทางอื่�น
พวกพญานาคก็เ็ ช่น่ กันั เวลาเขาเข้า้ มาเยี่�ยมฟังั ธรรมท่า่ นก็ไ็ ม่อ่ าจเดินิ ข้า้ มทางจงกรม
เข้้ามา ถ้้าหััวหน้้าจำเป็็นต้้องเดิินผ่่านเข้้ามาเป็็นบางครั้�ง ต้้องเว้้นไปทางหััวจงกรม
เดิินอ้้อมเข้้ามา บางครั้�งพญานาคใช้้ให้้บริิวารมากราบนิิมนต์์ท่่านในกิิจบางอย่่าง
เช่่นเดีียวกัับมนุุษย์์เรามานิิมนต์์พระไปในงาน ก็็ไม่่กล้้าเดิินข้้ามทางจงกรมเข้้ามา
ถ้า้ มีที รายโรยไว้ก้ ็เ็ อามือื กวาดทรายออกเสียี ก่อ่ นแล้ว้ ค่อ่ ยคลานเข้า้ มา พอพ้น้ จากนั้้น�
แล้ว้ ค่อ่ ยลุกุ ขึ้น� เดิินเข้า้ มาหาท่า่ น กิิริิยามรรยาททุกุ อาการอยู่�ในความสำรวมดีีมาก
ท่่านว่่ามนุุษย์์เราซึ่�่งเป็็นเจ้้าของศาสนา ถ้้าต่่างสนใจในธรรมและมีี
ความเคารพต่่อตััวเองสมกัับว่่ารัักตนจริิงๆ ตามความรู้้�สึึกที่่�ฝัังลึึกอยู่่�ภายใน
ก็็ควรมีีมรรยาทเคารพศาสนาเช่่นเดีียวกัับพวกเทวดาและพญานาคที่่�เขาทำกััน
แม้ไ้ ม่ส่ ามารถจะมองเห็น็ วิธิ ีกี ารที่่เ� ขาทำความเคารพต่อ่ ศาสนา แต่ศ่ าสนาก็ส็ อน
วิธิ ีเี คารพไว้อ้ ย่า่ งสมบูรู ณ์แ์ ล้ว้ ไม่ม่ ีอี ะไรบกพร่อ่ ง นอกจากพวกมนุษุ ย์เ์ ราไม่ค่ ่อ่ ย
สนใจเท่่าที่่�ควร และตั้้�งใจสั่่�งสมความประมาทใส่่ตนจนหาที่่�เก็็บไม่่ได้้เท่่านั้้�น
จึึงไม่่ค่่อยประสบความสุขุ ความสมหวัังดังั ที่่�ปรารถนากันั
ความจริงิ ศาสนาเป็น็ แหล่ง่ ผลิติ มรรยาทศีลี ธรรมอันั ดีงี ามเพื่�อผล คือื ความสุขุ
266
พิิงคนครสมััย
ความสมหวังั จะมีที างเกิดิ ขึ้น� แก่ผู่้�สนใจตามหลักั ศาสนาที่�สอนไว้้ ท่า่ นกล่า่ วเน้น้ หนักั
ลงไปว่่า ความสำคััญของทุุกสิ่ �งในโลกก็็คืือใจ ถ้้าใจหยาบทุุกสิ่ �งที่่�มาเกี่�ยวข้้องก็็
กลายเป็น็ ของหยาบไปด้ว้ ย เช่น่ เดียี วกับั ร่า่ งกายสกปรก แม้ส้ิ่ง� ที่่ม� าคละเคล้า้ กับั
กายจะเป็น็ ของสะอาดสวยงามเพีียงไร ก็็กลายเป็น็ ของสกปรกไปตามร่่างกายที่่�
สกปรกอยู่�แล้ว้ ฉะนั้้น� ธรรมจึงึ อดจะหยาบไปตามใจที่่ส� กปรกไม่ไ่ ด้้ ถึงึ จะเป็น็ ธรรม
ที่่�บริิสุุทธิ์�หมดจด แต่่พอคนมีีใจโสมมเข้้าไปเกี่�ยวข้้อง ธรรมก็็กลายเป็็นธรรม
อัับเฉาไปตาม เหมืือนผ้้าที่่�สะอาดตกลงไปคลุุกฝุ่�น หรืือคนชั่่�วแบกคััมภีีร์์ธรรม
อวดโลกให้้เขารับั นัับถืือ ซึ่ง�่ ทั้้ง� สองนี้้ไ� ม่ม่ ีีผลดีีต่่างกันั เลย
คนที่่�มีใี จหยาบกระด้า้ งต่อ่ ศาสนาก็เ็ ป็น็ คนในลักั ษณะนี้้เ� หมือื นกันั จึงึ ไม่ม่ ีที าง
ได้้รัับประโยชน์์จากศาสนธรรม แม้้เป็็นของวิิเศษเพีียงไรเท่่าที่�ควร เอาแต่่ชื่�อออก
ประกาศกัันว่่าตนนัับถือื ศาสนา แต่ไ่ ม่ท่ ราบว่่าศาสนาคืืออะไร และมีสี ่ว่ นเกี่�ยวข้้อง
กับั ผู้้�นับั ถือื อย่า่ งไรบ้า้ ง ถ้า้ ประสงค์อ์ ยากทราบข้อ้ เท็จ็ จริงิ จากศาสนาอย่า่ งแท้จ้ ริงิ
แล้้ว ตนกับั ศาสนาก็เ็ ป็น็ อัันเดีียวกันั ความสุขุ ทุกุ ข์ท์ ี่่�เกิิดกัับตนย่่อมกระเทืือนถึึง
ศาสนาด้้วย ความประพฤติิดีีชั่่�วก็็กระเทืือนถึึงศาสนาเช่่นกััน คำว่่าศาสนา คืือ
แนวทางที่่�ถููกต้อ้ งแห่ง่ การดำเนิินชีวี ิติ นั่่น� แล จะเป็น็ อื่่น� มาจากไหน
ถ้า้ คิดิ ว่า่ ศาสนาอยู่�ที่อ� ื่น่� นอกจากตัวั ก็ช็ ื่อ�่ ว่า่ เข้า้ ใจศาสนาผิดิ จากความจริงิ
การปฏิิบััติิต่่อศาสนาก็็ปฏิิบััติิไม่่ถููก คำว่่าไม่่ถููกนี้้� ไม่่ว่่าอะไรไม่่ถููก ของนั้้�นใช้้
ประโยชน์์อะไรไม่่ได้้ แม้ไ้ ด้้ก็ไ็ ม่ถ่ ููกตามกฎเกณฑ์์ คืือได้แ้ บบขวางโลก ขวางธรรม
ขวางตน และขวางผู้้�อื่�นไปทั้้�งนั้้�น คิิดอย่่างง่่ายๆ และเห็็นประจัักษ์์ตาคืือ
การบวกลบคูณู หารไม่ถ่ ูกู ตัดั เสื้อ� กางเกงไม่ถ่ ูกู เย็บ็ เสื้อ� ผ้า้ ไม่ถ่ ูกู สามีภี ริยิ าปฏิบิ ัตั ิไิ ม่ถ่ ูกู
ตามจารีีตประเพณีี คู่่�รัักปฏิิบััติิไม่่ถููกตามคำมั่�นสััญญาที่�ให้้ไว้้ต่่อกััน พ่่อแม่่กัับลููกๆ
ปฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ กันั ไม่ถ่ ูกู การแสวงหาทรัพั ย์ไ์ ม่ถ่ ูกู ทาง การจ่า่ ยทรัพั ย์ไ์ ม่ถ่ ูกู ทาง ขับั รถไม่ถ่ ูกู
กฎจราจร เจ้้าหน้้าที่�ปฏิิบััติิงานไม่่ถููกต้้องตามกฎหมาย อัันเป็็นเครื่�องปกครองโลก
267
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
ให้้ร่่มเย็็นทั่�วหน้้ากััน ราษฎรกัับเจ้้านายปฏิิบััติิต่่อกัันไม่่ถููกตามระบอบประเพณีี
และกฎหมายบ้า้ นเมือื ง ขาดความเคารพนับั ถือื กัันและกลายเป็็นข้้าศึกึ ต่่อกััน
เหล่า่ นี้้จ� ะเห็น็ เป็น็ ความเสียี หายมากน้อ้ ยกว้า้ งแคบเพียี งไร ผลคือื ความผิดิ หวังั
และความเดือื ดร้อ้ นที่�เกิดิ ขึ้น� จากสิ่�งที่�ทำผิดิ จะแสดงขึ้น� ที่�ไหน ถ้า้ ไม่แ่ สดงขึ้น� ตามจุดุ
แห่่งเหตุุที่�ทำผิดิ ก็ไ็ ม่ม่ ีทีี่�แสดง ขึ้้น� ชื่อ�่ ว่า่ ผิิดแล้ว้ ผลคืือความเสีียหายต้อ้ งแสดงขึ้้�น
ตามเหตุุนั้้�นๆ แม้ค้ นที่่�ทำผิดิ ต่่อผู้้�อื่น� โดยที่่เ� ขาจะทราบว่่าตััวทำผิดิ ต่่อเขาหรืือไม่่
ก็็ตาม ผลคืือความเสีียหายที่่�จะระบาดออกจากการทำผิิดนั้้�น ปิิดไม่่อยู่�แน่่นอน
ต้อ้ งแสดงสุดุ ขีดี แห่ง่ การทำผิดิ จะเป็น็ ฝ่า่ ยใดได้ร้ ับั ไม่เ่ ป็น็ ปัญั หา ข้อ้ แก้ต้ ัวั ว่า่ ทำผิดิ
แล้ว้ ผลไม่แ่ สดงตัวั ให้ป้ รากฏ อย่า่ งไรต้อ้ งแสดงมากน้อ้ ยจนถึงึ ขั้้น� แดงโร่ท่ั่่ว� ดินิ แดน
ฉะนั้้�นคำว่า่ ไม่ถ่ ูกู เช่่น คิดิ ไม่ถ่ ูกู พููดไม่่ถููก และคำว่่าไม่ถ่ ููก หรือื คำว่่าผิดิ นี้้จ� ึึง
เป็็นจุุดที่�ควรสนใจอย่่างยิ่�ง ไม่่ชิินชาตามััว ไม่่เหลีียวแลเรื่�องจะแก่่กล้้าพร่่าเอาตััว
ผู้�เลื่�อนลอยต่อ่ ความผิดิ ให้ล้ ่ม่ จมอย่า่ งเห็น็ ประจักั ษ์ต์ าในขณะนี้้ช� าตินิี้้� ไม่ต่ ้อ้ งมองไกล
อันั เป็น็ การตะครุบุ เงามากกว่า่ ถูกู ตัวั จริงิ เพราะศาสนามิใิ ช่เ่ งาเครื่อ่� งหลอกหลอน
คนให้้โง่่ แต่่เป็็นศาสนาที่่�ให้้ความจริิงทุุกประตููที่่�ประกาศสอนไว้้ ไม่่ผิิดพลาด
ถ้้าผู้้�นัับถืือไม่่ปฏิิบััติิให้้ผิิดพลาดไปเอง แล้้วกล่่าวตู่่�ว่่าศาสนาไม่่เป็็นท่่า ซึ่�่งเป็็น
การกว้า้ นความผิดิ พลาดมาทับั ถมโจมตีตี ัวั เองให้เ้ กิดิ ความทุกุ ข์ร์ ้อ้ นจนหาที่่ป� ลง
วางไม่ไ่ ด้เ้ ท่่านั้้น� จึึงไม่ม่ ีปี ัญั หาสำหรัับศาสนาซึ่ง่� เป็น็ ของบริสิ ุุทธิ์ม� าดั้้ง� เดิมิ
ท่่านกล่่าวย้้ำอีีกว่่า คนเราถ้้ายอมรัับความจริิงตามหลัักศาสนาที่่�สอนไว้้
ตััวย่่อมได้้รัับความเป็็นธรรม คืือตััวเย็็น ผู้�้เกี่�ยวข้้องมากน้้อยก็็เย็็น โลกร่่มเย็็น
ไม่ค่ ่อ่ ยมีกี ารทะเลาะเบาะแว้ง้ แย่ง่ ชิงิ เพื่อ่� แข่ง่ ดิบิ แข่ง่ ดีกี ันั ให้เ้ ดืือดร้อ้ นไปทั้้ง� สอง
ฝ่่าย ซึ่่�งสุุดท้้ายก็็เป็น็ ไฟไปตามๆ กััน ไม่่มีใี ครได้ค้ รองความสุุขดังั ใจหวังั เพราะ
เอาใจดวงกำลังั เป็น็ ไฟทั้้ง� กองเข้า้ ไปเป็น็ หัวั หน้า้ ว่า่ ความในกิจิ การ ในโรง ในศาล
268
พิงิ คนครสมััย
ในเรื่อ�่ งต่า่ งๆ ไม่ม่ ีปี ระมาณ ด้ว้ ยเหตุนุ ี้้แ� ล คนเราจึงึ หาประมาณความทรงตัวั ได้ย้ าก
อยู่�ที่�ไหนก็็ร้้อนเป็็นฟืืนเป็็นไฟไม่่เป็็นสุุข เพราะใจแบกกองไฟไว้้กัับตััวตลอดเวลา
ไม่่คิดิ จะปลงวางลงบ้้าง พอได้้หายใจไกลทุกุ ข์์ประสบสุุขเสีียบ้้างเพื่�อทรงตัวั
ท่่านว่่าผมเองนัับแต่่บวชมาในศาสนา ชาติินี้้�เกืือบทั้้�งชาติิสนุุกพิิจารณา
ศาสนธรรมที่่�พระพุุทธเจ้้าประทานไว้้ ความกว้้างลึึกของศาสนธรรมยัังกว้้างลึึก
กว่า่ มหาสมุทุ รทะเลเป็น็ ไหนๆ เทียี บกันั ไม่ไ่ ด้เ้ อาเลย ถ้า้ พูดู ตามความจริงิ จริงิ ๆ แล้ว้
ความละเอีียดสุุขุุมเหลืือประมาณที่่�จะพิิจารณาตามได้้ ความอััศจรรย์์แห่่งผล
ที่่แ� สดงขึ้้น� กับั การปฏิบิ ัตั ิเิ ป็น็ ระยะๆ ไปก็ส็ ุดุ จะกล่า่ ว ถ้า้ ไม่ค่ ิดิ ว่า่ คนจะหาว่า่ บ้า้ แล้ว้
ผมกราบพระพุุทธเจ้้า พระธรรม พระสงฆ์์ ซึ่�่งเป็็นองค์์แห่่งธรรมอััศจรรย์์แท้้
ได้้ตลอดไป เช่่นเดีียวกัับคนงานอื่�นๆ ซึ่�่งหนัักยิ่�งกว่่าการกราบไหว้้เป็็นไหนๆ ไม่่มีี
การเกียี จคร้า้ น ไม่น่ ึกึ ระอา ไม่น่ ึกึ ว่า่ ซ้้ำซาก แต่แ่ น่ใ่ จอย่า่ งถอนไม่ข่ึ้น� แม้ช้ ีวี ิติ ดับั ไปว่า่
พุุทธะ ธรรมะ สังั ฆะอยู่่�กับั เรา เราอยู่่�กัับท่่านตลอดเวลาอกาลิิโก ไม่ม่ ีีการแยกย้้าย
จากกันั เหมืือนโลก อนิิจฺจฺ ํํ ทุุกฺขฺ ํํ อนตฺฺตา ที่�คอยทำลายหััวใจสัตั ว์์โลกให้้ระทมขมขื่�น
อยู่�เสมอ ไม่่พอให้้หายใจได้แ้ ต่่ละเวลาเลย
ผลของกรรมมีีอำ�ำ นาจลึกึ ล้ำ�ำ น่า่ สะพรึงึ กลััวจนไม่ก่ ล้้าทำ�ำ ชั่�ว
ท่า่ นเล่า่ ว่า่ หลายคืนื ที่�ทำความเพียี รอยู่�ตลอดกลางคืนื ยามดึกึ สงัดั ปรากฏเห็น็
สามเณรน้้อยองค์์หนึ่�งกัับผู้�หญิงิ คนหนึ่�ง พากัันเดิินผ่่านไปผ่่านมาอยู่�แถวบริเิ วณนั้้�น
แทบทุกุ คืืน ท่า่ นนึึกสงสััยว่า่ คนทั้้ง� สองนี้้�เดินิ ไปมาเพื่่�อประสงค์์อะไร วัันต่่อมาจึงึ
ถามถึึงเหตุุที่่�ต้้องพากัันมาเดิินวกเวีียนอยู่�แถวนั้้�น ก็็ได้้คำตอบจากคนทั้้�งสองว่่า
เป็็นห่่วงและอาลััยในพระเจดีีย์์ที่่�สร้้างยัังไม่่เสร็็จ แต่่ได้้ตายไปเสีียก่่อน เพราะ
ความห่่วงใยนั้้�นจึึงต้้องวกเวีียนไปมาอยู่�ทำนองนี้้�นานแล้้ว ส่่วนสามเณรน้้อย
269
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
นั้้�นเป็็นน้้องชายของหญิิงคนนั้้�น ทั้้�งสองคนได้้ร่่วมกำลัังกัันสร้้างพระเจดีีย์์
ความที่่�ต่่างคนต่่างห่่วงและอาลััยพระเจดีีย์์และเสีียดายเวลาไม่่รอคอยพอให้้สร้้าง
พระเจดีีย์์เสร็็จก่่อนแล้้วค่่อยตายไป จะไม่่เป็็นภาระผููกพัันดัังที่�เป็็นอยู่�เวลานี้้�
แม้้จะเป็็นอยู่�ในภพที่่�มีีความห่่วงใย แต่่ก็็มิิได้้มีีความทุุกข์์ทรมานซึ่่�งควรจะเป็็น
เป็็นแต่่จะไปผุดุ ไปเกิดิ ที่่ไ� หนก็็ไม่อ่ าจปลงใจลงได้เ้ ด็ด็ ขาดเท่่านั้้�น
ท่า่ นจึงึ ได้เ้ ทศน์ใ์ ห้ค้ นทั้้ง� สองฟังั ว่า่ “สิ่ง� ที่่ล� ่ว่ งไปแล้ว้ ไม่ค่ วรไปทำความผูกู พันั
เพราะเป็น็ สิ่ง� ที่่ล� ่ว่ งไปแล้ว้ อย่า่ งแท้จ้ ริงิ แม้จ้ ะทำความผูกู พันั และมั่่น� ใจให้ส้ิ่ง� นั้้น�
กลับั มาเป็น็ ปัจั จุบุ ันั ก็เ็ ป็น็ ไปไม่ไ่ ด้้ ผู้ท้� ำความสำคัญั มั่่น� หมายนั้้น� เป็น็ ทุกุ ข์แ์ ต่ผ่ ู้เ้� ดียี ว
โดยความไม่่สมหวัังตลอดไป อนาคตที่่�ยัังไม่่มาถึึงก็็เป็็นสิ่�งไม่่ควรไปยึึดเหนี่่�ยว
เกี่ย� วข้อ้ งเช่น่ กันั อดีตี ควรปล่อ่ ยไว้ต้ ามอดีตี อนาคตก็ค็ วรปล่อ่ ยไว้ต้ ามกาลของมันั
ปัจั จุุบัันเท่่านั้้�นจะสำเร็็จประโยชน์์ได้้ เพราะอยู่�ในฐานะที่่ค� วรทำได้ไ้ ม่ส่ ุุดวิสิ ัยั ”
การสร้า้ งพระเจดียี ์ไ์ ม่ส่ ำเร็จ็ แต่ม่ าด่ว่ นตายไปเสียี ก่อ่ นนั้้น� ถ้า้ เป็น็ สิ่�งที่�สามารถ
ทำให้้เป็็นไปตามใจหวัังได้้แล้้วเราก็็ไม่่ควรตาย ควรจะสร้้างให้้สำเร็็จไปเสีียก่่อน
แต่่ยัังฝืืนตายไปจนได้้ มิิหนำเวลาตายแล้้วยัังมาเป็็นห่่วงอยากให้้เจดีีย์์สำเร็็จทั้้�งที่�
ไม่่สามารถทำได้้ นี่�แสดงว่่าคิิดผิิดไปถึึงสองชั้�น แล้้วยัังจะเป็็นห่่วงเพื่�อให้้สม
ความปรารถนาอีกี ต่อ่ ไป ยิ่�งคิดิ ผิดิ ไปอีกี สามชั้น� ความคิดิ ผิดิ มิไิ ด้ผ้ ิดิ เฉพาะความคิดิ
เท่่านั้้�น การไปการมาเกิิดในภพ การเสวยสุุขเสวยทุุกข์์ในภพนั้้�นๆ ก็็พลอยผิิด
ความมุ่�งหมายไปด้ว้ ย เพราะความคิดิ ผิดิ เป็น็ สาเหตุจุ ากใจเพียี งดวงเดียี ว จึงึ เป็น็
การไม่่สมควรอย่า่ งยิ่�งที่่จ� ะฝืืนคิิดฝืนื เป็น็ ห่่วงต่อ่ ไป
การสร้้างพระเจดีีย์์เราสร้้างหวัังบุุญหวัังกุุศลต่่างหาก มิิได้้สร้้างเพื่่�อหวััง
เอาก้้อนอิิฐก้้อนหิินปููนทรายในองค์์พระเจดีีย์์ไปด้้วย สิ่�งที่่�เป็็นสมบััติิของเรา
ในการสร้้างพระเจดีีย์์ก็็คืือบุุญ สร้้างได้้มากน้้อยบุุญที่่�เกิิดจากการสร้้างนั้้�นเป็็น
270
พิงิ คนครสมััย
ของเรา จึงึ ไม่ค่ วรเป็น็ ห่ว่ งใยในอิฐิ ในปูนู และในพระเจดียี ์์ ซึ่ง�่ เป็น็ วัตั ถุทุ ี่่ห� ยาบยิ่่ง�
และเป็น็ สิ่ง� สุดุ วิสิ ัยั ที่่จ� ะให้เ้ ป็น็ ไปได้ด้ ังั ใจหวังั ท่า่ นนักั สร้า้ งบุญุ ทั้้ง� หลาย ท่า่ นเอา
เฉพาะบุุญติิดตััวไป มิิได้้เอาสิ่�งก่่อสร้้างวััตถุุทานต่่างๆ ที่่�สละลงเพื่่�อทานแล้้ว
ติดิ ตัวั ไปด้ว้ ย เช่น่ การสร้า้ งวัดั สร้า้ งกุฎุ ีวี ิหิ าร ศาลาโรงธรรมสวนะ สร้า้ งถนนหนทาง
สร้้างถังั น้้ำ สร้า้ งสาธารณสถาน ตลอดการให้้ทานด้้วยวััตถุุต่่างๆ มากมายหลายวิิธีี
สิ่�งเหล่่านั้้�นเป็็นเพีียงเครื่�องสนองกุุศลเจตนาของผู้�มุ่�งทำบุุญให้้ทานเท่่านั้้�น มิิใช่่
ตััวบุุญตััวกุุศลตััวสวรรค์์นิิพพาน และมิิใช่่ผู้�จะไปสู่�มรรคสู่�ผลสู่�สวรรค์์นิิพพาน
สร้้างไว้แ้ ล้ว้ นานไปก็ช็ ำรุุดทรุุดโทรม และร่ว่ งโรยไปตามฐานะและกาลของมันั
สิ่่�งที่�สำเร็จ็ จากการก่อ่ สร้า้ งและการให้ท้ านอันั เป็น็ ส่ว่ นนามธรรมอยู่�ภายในนั้้น�
คือื ตัวั บุญุ กุศุ ล เจ้า้ ของผู้้�คิดเป็น็ กุศุ ลเจตนาขึ้้น� มาให้ส้ ำเร็จ็ เป็น็ วัตั ถุไุ ทยทานต่า่ งๆ
นั้้�นคืือใจ ใจนี่่�แลเป็็นผู้้�ทรงบุุญทรงกุุศล ทรงมรรคทรงผล ทรงสวรรค์์นิิพพาน
และใจนี่่�แลเป็็นผู้�้ไปสู่่�สวรรค์์นิิพพาน นอกจากใจไม่่มีีอะไรจะไป เจดีีย์์ของคุุณ
ทั้้�งสองที่�สร้้างยัังไม่่เสร็็จนั้้�น ก็็มิิได้้มีีจิิตใจพอจะมีีเจตนาในบุุญกุุศลเพื่�อไปสวรรค์์
นิพิ พานอะไรเลย ความเป็น็ ห่ว่ งก็ค็ ืือใจดวงหึึงหวง แม้้จะเป็็นฝ่า่ ยดีี แต่่ความคิิด
ที่่ต� ิดิ อยู่�จัดั ว่า่ เป็น็ ความคิดิ ที่่ไ� ม่ฉ่ ลาดต่อ่ ตัวั เองอยู่�นั่น� แหละ จึงึ ทำเจ้า้ ของให้ว้ กไป
เวียี นมาชักั ช้า้ ต่่อทางไปผุุดไปเกิิด
ถ้้าคุณุ ทั้้ง� สองยิินดีีเฉพาะกุุศลผลบุญุ ที่�ทำได้จ้ ากการสร้้างพระเจดียี ์ไ์ ปเท่า่ นั้้�น
ไม่มุ่่�งจะแบกหามพระเจดียี ์ไ์ ปสวรรค์น์ ิพิ พานด้ว้ ย คุณุ ทั้้ง� สองก็ไ็ ปอย่า่ งสุคุ โตหายห่ว่ ง
ไปนานแล้ว้ เพราะบุญุ เป็น็ เครื่อ�่ งสนับั สนุนุ คนให้ส้ ุคุ โตเสมอมา ดังั ธรรมแสดงไว้้
ว่่าอกาลิโิ ก ฉะนั้้�นบุญุ จึึงไม่่เปลี่่ย� นแปลงตัวั กลายเป็็นบาปตลอดกาล ความห่ว่ ง
ในสิ่ �งไม่่ควรห่่วงและในกาลไม่่ควรห่่วง จึึงเป็็นความผิิดของผู้้�ห่่วงใยเอง อนึ่่�ง
ความห่่วงใยอยากให้้เจดีีย์์สำเร็็จนั้้�น ก็็มิิได้้สำเร็็จไปตามความห่่วงความหวััง
จึึงไม่่ควรตั้้�งจิิตคิิดเป็็นห่่วงในสิ่ �งที่่�เป็็นไปไม่่ได้้ พลัังแห่่งบุุญกุุศลของคุุณทั้้�งสอง
271
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
พอดีีกัับคุุณทั้้�งสองอยู่�เฉพาะปััจจุุบััน อย่่าคิิดเรื่�องอดีีตอนาคตให้้เป็็นการกดถ่่วง
กำลังั ใจที่�ควรจะไปทางดีใี ห้เ้ สียี เวลาอยู่�นาน ดังั ที่�เป็น็ มาและเป็น็ อยู่�ขณะนี้้� ควรแก้ไ้ ข
เจตสิกิ ธรรม คืือความคิดิ ปรุงุ ต่า่ งๆ นั้้น� เสียี คุณุ ทั้้ง� สองจะหายห่ว่ งและไปอย่า่ งสบาย
หายกังั วลในไม่่ช้้า ขอได้พ้ ากันั สนใจในปัจั จุบุ ันั อัันเป็็นที่่�บรรจุกุ ุศุ ลธรรมทั้้ง� มวล
เพื่�่อมรรคผลนิพิ พาน อดีีตอนาคตเป็น็ ข้้าศึกึ ที่่�ควรแก้ไ้ ขอย่า่ ให้เ้ นิ่่น� นาน
คุุณทั้้�งสองเป็็นบุคุ คลที่่�น่่าสงสารมาก สร้้างบุญุ ญาภิสิ มภารมาเพื่�อยังั ตนไปสู่�
สุคุ ติิ แต่ก่ ลับั มาติดิ กังั วลในอิฐิ ในปูนู เพียี งเท่า่ นั้้น� จนเป็น็ อุปุ สรรคต่อ่ ทางเดินิ ของตน
ซึ่ง�่ ทำให้เ้ สียี เวลาไปนาน ถ้า้ คุณุ ทั้้ง� สองพยายามตัดั ความขัดั ข้อ้ งห่ว่ งใยที่่ก� ำลังั เป็น็ อยู่�
ออกจากใจ ชั่่�วเวลาไม่่นานเลยจะเป็็นผู้้�หมดภาระเครื่่�องผููกพััน คุุณมีีจิิตมุ่่�งมั่่�น
ในภพใดจะสมหวังั ในภพนั้้�น เพราะแรงกุศุ ลที่่ไ� ด้พ้ ากัันสร้้างมาพร้อ้ มอยู่�แล้ว้
จากนั้้�นท่่านแสดงศีีล ๕ ซึ่่�งเป็็นคุุณธรรมที่�ไม่่ขััดต่่อภพกำเนิิดและเพศวััย
ให้้ฟังั พร้้อมอานิสิ งส์์เป็็นใจความย่อ่ ว่่า
“หนึ่�ง สิ่�งที่่�มีีชีีวิิตเป็็นสิ่�งที่่�มีีคุุณค่่าอยู่�ในตััวของมัันเอง จึึงไม่่ควรเบีียดเบีียน
และทำลายคุุณค่่าแห่่งความเป็็นอยู่�ของเขาให้้ตกไป อัันเป็็นการทำลายคุุณค่่า
ของกัันและกันั เป็็นบาปกรรมแก่่ผู้�ทำ
สอง สิ่�งของของใครๆ ก็ร็ ักั และสงวนแม้ค้ นอื่�นจะเห็น็ ว่า่ ไม่ด่ ีมี ีคี ุณุ ค่า่ แต่ผู่้�เป็น็
เจ้้าของย่่อมเห็็นคุุณค่่าในสมบััติิของตน ไม่่ว่่าสมบััติิหรืือสิ่�งของใด ๆ ที่่�มีีเจ้้าของ
แม้้มีีคุณุ ค่่าน้อ้ ยก็็ไม่่ควรทำลาย คือื ฉกลักั ปล้้นจี้� เป็น็ ต้น้ อัันเป็น็ การทำลายสมบััติิ
และทำลายจิติ ใจกันั อย่่างหนััก ทั้้�งเป็็นบาปมาก ไม่ค่ วรทำ
สาม ลููกหลานสามีีภริิยาใครๆ ก็็รัักสงวนอย่่างยิ่�ง ไม่่ปรารถนาให้้ใครมา
272
พิิงคนครสมัยั
อาจเอื้�อมล่่วงเกิิน จึึงควรให้้สิิทธิิเขาโดยสมบููรณ์์ ไม่่ล่่วงล้้ำเขตแดนของกัันและกััน
อัันเป็็นการทำลายจิิตใจของผู้�อื่�นอย่่างหนัักและเป็็นบาปไม่่มีปี ระมาณ
สี่่� มุุสา การโกหกพกลมเป็็นสิ่�งทำลายความเชื่�อถืือของผู้�อื่�นให้้ขาดสะบั้้�นลง
ขาดความนับั ถือื อย่า่ งไม่ม่ ีชีิ้น� ดีเี ลย แม้แ้ ต่ส่ ัตั ว์ด์ ิริ ัจั ฉานเขาก็ไ็ ม่พ่ อใจในคำหลอกลวง
จึงึ ไม่ค่ วรพููดโกหกหลอกลวงให้ผู้้�อื่�นเสียี หาย
ห้า้ สุรุ า ตามธรรมชาติเิ ป็น็ ของมึึนเมาและให้โ้ ทษอยู่�ในตัวั ของมัันอย่า่ งเต็ม็ ที่�
อยู่�แล้ว้ เมื่�อดื่�มเข้า้ ไปย่อ่ มสามารถทำคนดีๆี ให้ก้ ลายเป็น็ คนบ้า้ ได้ใ้ นทันั ทีที ันั ใด และ
ลดคุณุ ค่า่ ลงโดยลำดับั ผู้้�ต้อ้ งการเป็น็ คนดีมี ีสี ติปิ กครองตัวั อย่า่ งมนุษุ ย์ท์ั้้ง� หลาย จึงึ ไม่่
ควรดื่�มสุรุ าเครื่�องทำลายสุุขภาพทางกายและทางใจอย่า่ งยิ่�ง เพราะเป็น็ การทำลาย
ตััวเองและผู้�อื่�นไปด้ว้ ยในขณะเดียี วกััน
อานิสิ งส์ข์ องศีีล ๕ เมื่�อรัักษาได้้
หนึ่�ง ทำให้อ้ ายุุยืนื ปราศจากโรคภััยมาเบียี ดเบีียน
สอง ทรัพั ย์ส์ มบััติิที่�อยู่�ในความครอบครอง มีีความปลอดภััยจากโจรผู้้�ร้้ายมา
ราวีเี บีียดเบีียนทำลาย
สาม ระหว่่างลููกหลาน สามีีภริิยาอยู่่�ด้้วยกัันเป็็นผาสุุก ไม่่มีีผู้�มาคอยล่่วงล้้ำ
กล้้ำกราย ต่า่ งครองกันั ด้ว้ ยความเป็น็ สุุข
สี่่� พููดอะไรมีผีู้�เคารพเชื่�อถือื คำพููดมีีเสน่ห่ ์์เป็น็ ที่่�จับั ใจไพเราะด้้วยสััตย์ด์ ้ว้ ยศีีล
เทวดาและมนุษุ ย์เ์ คารพรััก ผู้้�มีสี ัตั ย์ม์ ีศี ีลี ไม่เ่ ป็็นภัยั แก่ต่ นและผู้�อื่�น
273
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
ห้้า เป็็นผู้้�มีีสติิปััญญาดีีและเฉลีียวฉลาด ไม่่หลงหน้้า หลงหลััง จัับโน่่นชนนี่�
เหมือื นคนบ้้าบอหาสติิไม่่ได้้
ผู้้�มีีศีีลเป็็นผู้�ปลููกและส่่งเสริิมความสุุขบนหััวใจคนและสััตว์์ทั่�วโลก ให้้มีีแต่่
ความอบอุ่�นใจ ไม่่เป็็นที่�ระแวงสงสััย ผู้�ไม่่มีีศีีลเป็็นผู้�ทำลายหััวใจคนและสััตว์์ให้้ได้้
รับั ความทุกุ ข์เ์ ดือื ดร้อ้ นทุกุ หย่อ่ มหญ้า้ ฉะนั้้น� ผู้เ�้ ห็น็ คุณุ ค่า่ ของตัวั จึงึ ควรเห็น็ คุณุ ค่า่
ของผู้้�อื่�นว่่ามีีความรู้้�สึึกเช่่นเดีียวกััน ไม่่เบีียดเบีียนทำลายกััน ผู้้�มีีศีีลสััตย์์เมื่่�อ
ทำลายขันั ธ์ไ์ ปเกิดิ ในสุคุ ติโิ ลกสวรรค์ไ์ ม่ต่ กต่่ำ เพราะอำนาจศีลี ธรรมคุ้�มครองรักั ษา
และสนัับสนุุน จึึงสมควรอย่่างยิ่�งที่่�จะพากัันรัักษาให้้บริิบููรณ์์ เมื่�่อจากอััตภาพนี้้�
จะมีสี วรรค์เ์ ป็น็ ที่่ไ� ปโดยไม่ต่ ้อ้ งสงสัยั ธรรมที่่ส�ั่ง� สอนแล้ว้ ควรจดจำให้ด้ ีี ปฏิบิ ัตั ิใิ ห้้
มั่่�นคง จะเป็น็ ผู้้ท� รงสมบัตั ิทิ ุกุ อย่า่ งในอััตภาพที่่จ� ะมาถึึงในไม่่ช้้านี้้แ� น่่นอน”
พอจบธรรมเทศนา สองพี่่�น้อ้ งมีใี จร่า่ เริงิ ในธรรม และขอสมาทานศีลี ๕ กับั ท่า่ น
ท่่านได้้ประกาศศีีล ๕ ให้้แก่่สองพี่่�น้้องตามเจตนา พอเสร็็จการแสดงธรรมและ
ประกาศศีลี ๕ แล้้ว คนทั้้ง� สองได้น้ มัสั การลาและหายตัวั ไปในที่�และขณะนั้้น� นั่�นเอง
ด้ว้ ยอำนาจกุศุ ลศีลี ทานที่�ได้ส้ ร้า้ งมาและกุศุ ลที่�ฟังั ธรรมรักั ษาศีลี ๕ กับั ท่า่ นอาจารย์์
สองพี่่�น้้องได้้เปลี่�ยนภพถ่่ายภููมิิที่�เป็็นอยู่� ไปเกิิดในสวรรค์์ชั้�นดาวดึึงส์์พิิภพในลำดัับ
ต่อ่ มาโดยไม่ช่ ักั ช้า้ และได้พ้ ากันั มานมัสั การเยี่�ยมฟังั เทศน์ท์ ่า่ นอาจารย์เ์ สมอมิไิ ด้ข้ าด
พร้อ้ มด้ว้ ยความขอบพระคุณุ ท่า่ นที่�เมตตาอนุเุ คราะห์ใ์ ห้อ้ ุบุ ายสั่�งสอนต่า่ งๆ จนได้พ้ ้น้
จากความวกเวีียนไปมาในสถานที่�นั้�น แล้้วไปเกิิดในสวรรค์์เสวยทิิพยสมบััติิที่�ไป
รอคอยอยู่�เป็็นเวลานานแล้้วอย่่างมีีความสุุข เวลาที่่�ลงมาเยี่�ยมท่่านได้้เล่่าเรื่่�อง
ความห่่วงใยว่่าเป็็นภััยแก่่จิิตใจอย่่างยิ่�ง ทำให้้เนิ่่�นช้้าต่่อทางดำเนิินและภพชาติิ
ที่่�ควรจะได้้จะถึึง พอได้้รัับอุุบายแล้้วก็็สามารถตััดความห่่วงใยเหล่่านั้้�นเสีียได้้
จิิตพ้้นจากความผูกู พันั ไปเกิดิ ในสวรรค์ไ์ ด้โ้ ดยสะดวก
274
พิงิ คนครสมััย
ลำดับั นั้้น� ท่า่ นได้แ้ สดงความห่ว่ งใยของจิติ ว่า่ เป็น็ สิ่ง� ที่่ท� ำให้เ้ กิดิ อุปุ สรรคได้้
อย่า่ งมากมาย เวลาจะพรากจากขันั ธ์์ นักั ปราชญ์ท์ ่า่ นจึงึ สอนให้ร้ ะวังั จิติ ไม่ใ่ ห้เ้ ป็น็
อารมณ์ห์ ่ว่ งใยกับั สิ่่ง� ใดๆ ทั้้ง� สิ้น� กลัวั จิติ จะประหวัดั กับั สิ่่ง� หนึ่่ง� สิ่ง� ใดซึ่ง�่ เป็น็ ที่่ร� ักั บ้า้ ง
เป็น็ อารมณ์์ขุ่�นมััวในใจบ้า้ ง เช่น่ ความโกรธแค้้นในผู้�หนึ่�งผู้�ใด ขณะจิติ จะออกจาก
ร่า่ งเป็น็ ขณะที่�สำคัญั มาก อาจไปเกาะเอาอารมณ์ท์ี่�ไม่ด่ ีเี ข้า้ แล้ว้ กลับั มาเป็น็ ไฟเผาตัวั
จากนั้้�นก็็ไปเกิิดในทุุคติิภพมีีนรก เปรต อสุุรกาย สััตว์์ดิิรััจฉานอย่่างใดอย่่างหนึ่�ง
ซึ่ง่� ล้ว้ นเป็็นภพกำเนิดิ ที่�ไม่พ่ ึงึ ปรารถนา และให้ค้ วามทุกุ ข์์ร้้อนตลอดภพนั้้น� ๆ
ฉะนั้้น� การฝึกึ อบรมจิติ เมื่�ออยู่�ในฐานะที่�ควรทำได้จ้ ึงึ ควรสนใจอย่า่ งยิ่�ง ฝึกึ ให้รู้้�
เรื่�องของจิติ เสียี แต่ย่ ังั เป็น็ คนที่�รู้�ๆ เห็น็ ๆ เรื่�องของตนอยู่่�ทุกุ ขณะ นี้้เ� ป็น็ ความชอบแท้้
เมื่�อทราบว่่ายังั บกพร่่องส่่วนใดจะได้ร้ ีบี แก้้ไขดัดั แปลงเสีีย เวลาเข้า้ ตาจนแล้ว้ จะได้้
มีีทางรัักษาตััวทัันกัับเหตุุการณ์์ ไม่่ต้้องวิิตกวิิจารณ์์ว่่าจะเสีียทีีให้้ความชั่�วทั้้�งหลาย
เข้า้ มาเหยียี บย่ำ่ ทำลายได้้ ยิ่ง� ฝึกึ ให้ข้ าดความสืืบต่อ่ กับั อารมณ์ด์ ีชีั่่ว� ทั้้ง� หลายอย่า่ ง
ประจัักษ์์แล้้ว ยิ่�งประเสริิฐเลิิศโลกไม่่มีีสิ่�งใดเสมอเหมืือน นัักปราชญ์์ท่่านเห็็น
ความสำคััญของใจว่่าประเสริิฐยิ่�งกว่่าสิ่�งใดๆ ในสามภพ ท่่านจึึงพยายามฝึึกใจ
ให้้ไปถููกทาง และสั่�งสอนผู้้�อื่�นให้้ปฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ ใจด้้วยดีี
เพราะการขาดทุนุ สูญู ทรัพั ย์น์ อกภายใน ขึ้้น� อยู่่�กับั ใจเป็น็ สำคัญั เวลาเป็น็ อยู่�
ก็็อยู่่�ด้้วยใจ สุุขด้ว้ ยใจ ทุุกข์์ด้ว้ ยใจ เวลาตายไปก็ไ็ ปด้ว้ ยใจ เกิดิ เป็็นกำเนิิดต่า่ งๆ
ดีหี รืือชั่่ว� ก็เ็ กิดิ ด้ว้ ยใจ เสวยกรรมทั้้ง� หนักั ทั้้ง� เบา ทั้้ง� ดีที ั้้ง� ชั่่ว� ด้ว้ ยใจเป็น็ เหตุทุ ั้้ง� มวล
ไม่ม่ ีีสิ่ง� ใดพาให้เ้ ป็น็ มีใี จดวงเดีียวเท่า่ นั้้�นพาให้เ้ ป็็นไป ใจจึงึ ควรได้ร้ ับั การอบรม
ในทางที่่�ถููกที่่�ดีีเสมอ เพื่�่อรู้�วิิธีีปฏิิบััติิต่่อตััวเองทั้้�งปััจจุุบัันและอนาคต พอจบ
การแสดงธรรม เทวดาได้ร้ ับั ความแช่ม่ ชื่�นเบิกิ บานใจเป็น็ อันั มาก และกล่า่ วสรรเสริญิ
ธรรมที่่�ท่่านแสดงว่า่ เป็น็ ยอดแห่ง่ ธรรม ซึ่�ง่ ไม่่เคยได้้ยิินได้ฟ้ ังั จากที่�อื่�นใดมาก่อ่ นเลย
275
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
เสร็็จแล้้วพากัันกระทำประทัักษิิณสามรอบ และถอยห่่างออกไปจนพ้้นเขตที่่�ท่่าน
พัักอยู่� แล้้วต่่างก็็เหาะลอยขึ้�นบนอากาศ ราวกัับสำลีีอัันละเอีียดถููกลมพััดปลิิวขึ้�น
สู่ �อากาศฉะนั้้น�
มีีเรื่�องแปลกประหลาดอีีกเรื่�องหนึ่�ง ท่่านเล่่าว่่าแปลกใจมาก คืืนหนึ่�งที่่�มีี
เหตุุการณ์์โดยทางนิิมิิตภาวนาเกิิดขึ้�น เวลานั้้�นท่่านพัักอยู่�ในภููเขาลึึกแห่่งหนึ่�ง ห่่าง
จากหมู่่�บ้้านมากที่่�จัังหวััดเชีียงใหม่่ เป็็นเหตุุการณ์์ที่�ทั้�งน่่าหวาดเสีียวและน่่ายิินดีี
พอๆ กััน คืืนนั้้น� ดึกึ มากราว ๓ นาฬิกิ า อัันเป็็นเวลาธาตุขุ ัันธ์์ละเอียี ด ท่า่ นตื่�นจาก
จำวััด นั่�งพิิจารณาไปเล็็กน้้อย ปรากฏว่่าจิิตใจมีีความประสงค์์จะพัักสงบมากกว่่า
จะพิจิ ารณาธรรมทั้้ง� หลายต่อ่ ไป ท่า่ นเลยปล่อ่ ยให้จ้ ิติ พักั สงบ พอเริ่�มปล่อ่ ยจิติ ก็เ็ ริ่�ม
หยั่�งลงสู่�ความสงบอย่่างละเอีียดเต็็มภููมิิสมาธิิ และพัักอยู่�นานประมาณ ๒ ชั่�วโมง
หลังั จากนั้้น� ก็ค็ ่อ่ ยๆ ถอยออกมา แต่แ่ ทนที่่�จิติ จะถอนออกมาสู่�ปกติจิ ิติ เพราะมีกี ำลังั
จากการพักั ผ่อ่ นทางสมาธิพิ อสมควรแล้้ว แต่่กลัับถอยออกมาเพียี งขั้น� อุุปจารสมาธิิ
แล้้วออกรู้�เหตุุการณ์ต์ ่่อเนื่�องไปในเวลานั้้�นเลยทีีเดียี ว
คืือขณะนั้้น� ปรากฏว่า่ มีีช้้างเชือื กหนึ่�งใหญ่่มากเดินิ เข้า้ มาหาท่่าน แล้้วทรุุดตัวั
หมอบลงแสดงเป็น็ อาการจะให้ท้ ่า่ นขึ้น� บนหลังั ท่า่ นก็ป็ ีนี ขึ้น� บนหลังั ช้า้ งเชือื กนั้้น� ทันั ทีี
พอท่า่ นขึ้น� นั่�งบนคอช้า้ งเรีียบร้้อยแล้้ว ขณะนั้้น� ปรากฏว่า่ มีพี ระวัยั หนุ่�มอีีกสององค์์
ขี่่�ช้า้ งองค์ล์ ะเชือื กเดินิ ตามมาข้า้ งหลังั ท่า่ น ช้า้ งทั้้ง� สองเชือื กนั้้น� ใหญ่พ่ อๆ กันั แต่เ่ ล็ก็
กว่า่ ช้า้ งตัวั ที่่�ท่า่ นกำลังั ขี่�อยู่�เล็ก็ น้อ้ ย ช้า้ งทั้้ง� สามเชืือกนั้้น� มีคี วามองอาจสง่า่ ผ่า่ เผย
และสวยงามมากพอๆ กันั คล้้ายกัับเป็น็ ช้า้ งทรงของกษัตั ริยิ ์์ มีีความฉลาดรอบรู้้�
ความประสงค์์และอุุบายต่่างๆ ที่่�เจ้้าของบอกแนะดีีเช่่นเดีียวกัับมนุุษย์์ พอช้้าง
สองเชืือกของพระหนุ่่�มเดิินมาถึึง ท่่านก็็พาออกเดิินทางมุ่�งหน้้าไปทางภููเขาที่่�
มองเห็็นขวางหน้้าอยู่�ไม่่ห่่างจากที่่�นั้้�นนััก ประมาณ ๑ กิิโลเมตร ช้้างท่่านเป็็น
ผู้้�พาเดินิ หน้้าไปอย่่างสง่า่ ผ่า่ เผย
276
พิิงคนครสมัยั
ในความรู้้�สึึกส่่วนลึึก ท่่านว่่าราวกัับจะพาพระหนุ่่�มสององค์์นั้้�นออกจาก
โลกสมมุุติิทั้้�งสามภพ ไม่่มีีวัันกลัับมาสู่�โลกใดๆ อีีกต่่อไปเลย พอไปถึึงภููเขาแล้้ว
ช้้างพาท่่านและพระหนุ่�มสององค์์เดิินเข้้าไปที่�หน้้าถ้้ำแห่่งหนึ่�งซึ่่�งไม่่สููงนััก เพีียง
เป็็นเนิินเชื่�อมกัันขึ้�นไปหาถ้้ำเท่่านั้้�น เมื่�อช้้างใหญ่่ทั้้�งสามเชืือกเข้้าไปถึึงถ้้ำแล้้ว
ช้้างเชืือกที่่�ท่่านอาจารย์์ขี่�อยู่่�หัันก้้นเข้้าไปในหน้้าถ้้ำ หัันหน้้าออกมา แล้้วถอยก้้น
เข้า้ ไปจรดผนังั ถ้ำ้ ส่ว่ นช้า้ งสองเชือื กของพระหนุ่�มสององค์ต์ ่า่ งเดินิ เข้า้ ไปยืนื เคียี งข้า้ ง
ช้า้ งท่า่ นข้า้ งละเชือื กอย่า่ งใกล้ช้ ิดิ หันั หน้า้ เข้า้ ไปในถ้ำ้ ส่ว่ นช้า้ งท่า่ นอาจารย์ย์ ืนื หันั หน้า้
ออกมาหน้้าถ้้ำ
ขณะนั้้น� ปรากฏว่า่ ท่า่ นอาจารย์เ์ องได้พ้ ูดู สั่ง� เสียี พระว่า่ นี้้เ� ป็น็ วาระสุดุ ท้า้ ย
แห่่งขัันธ์์และภพชาติิของผมจะขาดความสืืบต่่อกัับสมมุุติิทั้้�งหลายและจะยุุติิลง
เพีียงแค่่นี้้� จะไม่่ได้้กลัับมาสู่�โลกเกิิดตายนี้้�อีีกแล้้ว นิิมนต์์ท่่านทั้้�งสองจงกลัับไป
บำเพ็ญ็ ประโยชน์ต์ นให้ส้ มบูรู ณ์เ์ ต็ม็ ภูมู ิกิ ่อ่ น อีกี ไม่น่ านท่า่ นทั้้ง� สองก็จ็ ะตามผมมา
และไปในลักั ษณะเดียี วกับั ที่่ผ� มจะเตรียี มไปอยู่�ขณะนี้้� การที่่�สัตั ว์โ์ ลกจะหนีจี ากโลก
ที่�แสนอาลััยอ้้อยอิ่�งแต่่เต็็มไปด้้วยความระบมงมทุุกข์์นี้้�ไปได้้แต่่ละรายนั้้�น มิิใช่่เป็็น
ของไปได้้อย่่างง่่ายดายเหมืือนเขาไปเที่�ยวงานกััน แต่่ต้้องเป็็นสิ่�งฝืืนใจมากที่�ผู้�นั้�น
จะต้อ้ งทุ่�มเทกำลังั ทุกุ ด้า้ นลงเพื่�อต่อ่ สู้�กู้�ความดีีทั้้ง� หลาย ราวกับั จะไม่ม่ ีชี ีวี ิติ ยัังเหลือื
อยู่�ในร่่างต่่อไปนั่�นแล จึึงจะเป็็นทางพ้้นภััยไร้้กัังวล ไม่่ต้้องกลัับมาเกิิดตายเสีียดาย
ป่า่ ช้า้ อีีกต่อ่ ไป
การจากไปของผมคราวนี้้�มิิได้้เป็็นการจากไปเพื่่�อความล่่มจมงมทุุกข์์ใดๆ
แต่่เป็็นการจากไปเพื่่�อหายทุุกข์์กัังวลในขัันธ์์ จากไปด้้วยความหมดเยื่�่อใยในสิ่�ง
ที่่�เคยอาลััยอาวรณ์์ทั้้�งหลาย และจากไปอย่่างหมดห่่วง เหมืือนนัักโทษออกจาก
เรืือนจำฉะนั้้�น ไม่่มีีความหึึงหวงและน้้อยเนื้้�อต่่ำใจ เพราะความพรากไปแห่่งขัันธ์์
ที่�โลกถืือเป็็นเรื่�องกองทุุกข์์อัันใหญ่่หลวง และไม่่มีีสััตว์์ตััวใดปรารถนาตายกัันเลย
277
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
ฉะนั้้น� จึึงไม่ค่ วรเสีียใจอาลัยั ถึงึ ผมอันั เป็็นเรื่�องสั่�งสมกิเิ ลสและกองทุุกข์์ไม่ม่ ีชีิ้�นดีเี ลย
นักั ปราชญ์ไ์ ม่่สรรเสริญิ
พอท่า่ นแสดงธรรมแก่พ่ ระหนุ่่�มสององค์จ์ บลง ก็็บอกให้้ถอยช้า้ งสองเชืือก
ออกไป ซึ่่�งยืืนแนบสองข้้างท่่านด้้วยอาการสงบนิ่่�งราวกัับไม่่มีีลมหายใจ และ
อาลัยั คำสั่ง� เสียี ท่า่ นที่่ใ� ห้โ้ อวาทแก่พ่ ระหนุ่่�มสององค์์ ขณะนั้้น� ช้า้ งทั้้ง� สามเชือื กแสดง
ความรู้้�สึกึ เหมือื นสัตั ว์์มีชี ีวี ิติ จริงิ ๆ ราวกัับมิใิ ช่่นิิมิิตภาวนา พอสั่�งเสียี เสร็็จแล้ว้ ช้า้ ง
สองเชืือกของพระหนุ่่�มก็็ค่่อยๆ ถอยออกมาหน้้าถ้ำ้ หันั หลังั กลัับออกไป แล้้วหันั
หน้า้ กลับั คืืนมายังั ท่า่ นอาจารย์ต์ ามเดิมิ ด้ว้ ยท่า่ ทางอันั สงบอย่า่ งยิ่ง� ส่ว่ นช้า้ งท่า่ น
ก็เ็ ริ่�มทำหน้า้ ที่�หมุนุ ก้น้ เข้า้ ไปในผนัังถ้ำ้ โดยลำดัับ เฉพาะองค์์ท่า่ นนั่่�งอยู่่�บนคอช้า้ ง
นั่่น� เอง ทั้้ง� ขณะให้โ้ อวาททั้้ง� ขณะช้า้ งหมุนุ ตัวั เข้า้ ในผนังั ถ้ำ้ พอช้า้ งหมุนุ ก้น้ เข้า้ ไป
ได้ค้ ่่อนตััว จิิตท่่านเริ่�มรู้้�สึึกตัวั ถอนจากสมาธิิขึ้้�นมา เรื่่อ� งเลยยุตุ ิิลงเพีียงนั้้น�
เรื่�อ่ งนั้้�นจึึงเป็น็ สาเหตุใุ ห้ท้ ่่านพิจิ ารณาความหมายต่อ่ ไป เพราะเป็น็ นิิมิิตที่่�
แปลกประหลาดมากไม่เ่ คยปรากฏในชีวี ิิต ได้้ความขึ้้น� เป็น็ สองนััย
นััยหนึ่่ง� ตอนท่า่ นมรณภาพ จะมีีพระหนุ่่�มสององค์ร์ู้�ธรรมตามท่่าน แต่ท่ ่่าน
มิไิ ด้ร้ ะบุวุ ่่าเป็น็ ใครบ้้าง
อีีกนััยหนึ่่�งสมถะกัับวิิปััสสนา เป็็นธรรมมีีอุุปการะแก่่พระขีีณาสพแต่่ต้้น
จนวาระสุดุ ท้า้ ยแห่ง่ ขันั ธ์์ ต้อ้ งอาศัยั สมถวิปิ ัสั สนาเป็น็ วิหิ ารธรรมเครื่อ�่ งบรรเทาทุกุ ข์์
ระหว่่างขัันธ์์กัับจิิตที่่�อาศััยกัันอยู่� จนกว่่าระหว่่างสมมุุติิคืือขัันธ์์กัับวิิมุุตติิคืือ
วิิสุุทธิิจิิตจะเลิิกราจากกััน ที่�โลกเรีียกว่่าตายนั่�นแล สมถะกัับวิิปััสสนาจึึงจะยุุติิ
ในการทำหน้า้ ที่�ลงได้้ และหายไปพร้้อมๆ กับั สมมุตุ ิทิ ั้้�งหลาย ไม่ม่ ีอี ะไรจะมาสมมุตุ ิิ
กัันว่า่ เป็น็ อะไรต่อ่ ไปอีกี
278
พิงิ คนครสมัยั
ท่่านว่่าน่่าหวาดเสีียวนั้้�น ท่่านคิิดตามความรู้้�สึกทั่�วๆ ไป คืือตอนช้้างท่่าน
กำลัังหมุุนก้้นเข้้าไปในผนัังถ้้ำ ทั้้�งที่่�ท่่านนั่�งอยู่�บนคอช้้าง แต่่ท่่านว่่า ท่่านมิิได้้มีี
ความสะทกสะท้้านหวั่�นไหวเพราะเหตุุการณ์์ที่�กำลัังเป็็นไปอยู่�นั้�นเลย ปล่่อยให้้
ช้้างทำหน้้าที่�ไปจนกว่่าจะถึึงที่่�สุุดของเหตุุการณ์์ ที่่�น่่ายิินดีีเช่่นกัันคืือตอนที่่�นิิมิิต
แสดงภาพพระหนุ่่�มและช้้างให้้ปรากฏขึ้้�นในขณะนั้้�น บอกความหมายว่่า จะมีี
พระหนุ่่�มรู้�ธรรมตามท่า่ นสององค์ใ์ นระยะที่่ม� รณภาพ ไม่ก่ ่อ่ นหรืือหลังั ท่า่ นนานนักั
ท่่านว่่าแปลกอยู่่�อีีกตอนหนึ่่�งก็็คืือ ตอนท่่านสั่�งเสีียและอบรมสั่�งสอนพระหนุ่่�ม
ไม่่ให้้ตกใจ และมีคี วามอาลัยั ถึงึ ท่่าน ให้พ้ ากัันกลัับไปบำเพ็ญ็ ประโยชน์ส์ ่ว่ นตน
ให้้เต็็มภููมิิก่่อน และพููดถึึงการจากไปของท่่านเองราวกัับจะไปในขณะนั้้�นจริิงๆ
นี้้�ท่่านว่่า นิิมิิตแสดงให้้เห็็นเป็็นความแปลกในรููปเปรีียบว่่าเมื่�อวาระนั้้�นมาถึึงจริิงๆ
พระหนุ่�มสององค์์จะรู้�ธรรมในระยะนั้้น� แต่เ่ ป็น็ ที่่�น่า่ เสีียดายที่�พระหนุ่�มสององค์์นั้้น�
คือื ใครบ้้าง เวลาเรียี นถามท่า่ นท่า่ นไม่บ่ อก
เวลานั้้น� ผู้�เขียี นมีอี าการบ้า้ กำลังั กำเริบิ อยากรู้�ชื่�อพระหนุ่�มสององค์น์ ั้้น� จนลืมื
อยากรู้�ความบกพร่่องของตนเสีียหมด เลยวาดภาพหลอกตััวเองอยู่่�ร่่ำไปว่่าจะเป็็น
องค์์ไหนกัันแน่่ องค์์ไหนกัันแน่่ อยู่�ทำนองนั้้�น และได้้พยายามใช้้ความสัังเกตเรื่�อย
มาแต่่ท่า่ นมรณภาพทีีแรกจนถึึงวัันเขียี นประวัตั ิิท่่าน ก็็ยังั ไม่ม่ ีีวี่�แววมาจากทางไหน
ว่่า องค์์นั้้�นเป็็นผู้้�มีีโชคมหััศจรรย์์ตามนิิมิิตภาวนาที่่�ท่่านเมตตาบอกเล่่า คิิดไปมาก
เท่่าไรก็็ยิ่�งเห็็นความบ้้าของตนหนัักเข้้าที่�ตะครุุบเงานอกจากตััวไปว่่า ใครจะมา
ประกาศขายตััวว่่าตนเป็็นผู้้�บรรลุุธรรมนั้้�น เพราะมิิใช่่ปลาเน่่าที่่�จะประกาศขาย
ให้แ้ มลงวันั ตอมเล่น่ ไม่ม่ ีปี ระโยชน์์ เนื่อ่� งจากท่า่ นผู้้�จะบรรลุธุ รรมขั้้น� นั้้น� ต้อ้ งเป็น็
ผู้้�มีีความฉลาดอย่่างพอตััว และควรแก่่ธรรมขั้้�นนั้้�นอย่่างเต็็มภููมิิจึึงจะบรรลุุได้้
แล้้วใครจะยอมโง่่มาประกาศขายตััวให้้นัักปราชญ์์สมเพชเวทนา ให้้คนพาล
หััวเราะเยาะ ให้้คนหููเบาเชื่�่อง่่ายไม่่มีีเหตุุผลรัับเชื่�่อและตื่�่นข่่าวไปตามๆ กััน
เหมืือนกระต่่ายตื่�น่ ตููมว่่าฟ้้าถล่ม่ ฉะนั้้น� เรื่�อ่ งบ้้าเลยขอบเขตก็็ค่อ่ ยสงบลง
279
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
จึงึ ได้เ้ ขียี นเรื่�องนี้้ล� งไว้เ้ พื่�อท่า่ นผู้้�อ่านทั้้ง� หลายได้พ้ ิจิ ารณาต่อ่ ไป ผิดิ ถูกู ประการใด
กรุุณาตำหนิิผู้�เขีียนซึ่�่งมีีนิิสััยไม่่รอบคอบมาดั้ �งเดิิม เพราะเรื่�องทำนองนี้้�ถืือเป็็น
การภายในระหว่่างอาจารย์์กัับศิิษย์์ควรพููดต่่อกัันโดยเฉพาะ ไม่่เป็็นภััยต่่อฝ่่ายใด
ฝ่่ายหนึ่�ง แต่่ผู้�เขีียนประวััติิท่่านเป็็นคนมีีนิิสััยที่�ควรตำหนิิอยู่�มาก ถ้้าไม่่สงสารและ
ให้อ้ ภัยั ดังั ที่�เรียี นขอแล้ว้ ขอเล่า่ ตลอดมา จึงึ หวังั ได้ร้ ับั ความเมตตาเป็น็ อย่า่ งดีตี ามเคย
กระทั่�งเปรตผีีที่่�หิวิ โหยก็ย็ ังั มาขอเมตตานุุเคราะห์์
การเทศน์โ์ ปรดอนุเุ คราะห์จ์ ำพวกกายทิพิ ย์ใ์ นภพภูมู ิติ ่า่ งๆ ท่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�น
ได้้ทำภาระอย่่างหนัักหน่่วงตลอดมาจนถึึงวัันมรณภาพ ไม่่ว่่าท่่านจะพัักอยู่�ที่�ใด
จำต้อ้ งได้ต้ ิดิ ต่อ่ สื่�อสารกับั พวกกายทิพิ ย์ป์ ระเภทต่า่ งๆ อยู่�เสมอ ยิ่�งพักั อยู่�ในป่า่ ในเขา
ลึึกปราศจากผู้�คนด้้วยแล้้ว พวกกายทิิพย์์จากภพภููมิิต่่างๆ ยิ่�งมาเกี่�ยวข้้องท่่าน
มากเป็็นพิิเศษแทบไม่่เว้้นแต่่ละคืืน โดยพวกนั้้�นมา พวกนี้้�มา ภููมิินั้้�นมา ภููมิินี้้�มา
ชั้น� นั้้น� มา ชั้น� นี้้ม� า แม้พ้ วกเปรตผีทีี่่ร� อรับั ไทยทานจากญาติๆิ ซึ่ง�่ ทั้้ง� ผู้เ�้ ป็น็ เปรตเป็น็ ผีี
และผู้�้เป็็นญาติิ เดิิมเป็็นโคตรแซ่่อะไร อยู่�เมืืองไหน ตายไปแต่่เมื่่�อไร และญาติิ
ในโคตรแซ่่นั้้�นยัังมีีใครเหลืืออยู่่�บ้้างพอช่่วยติิดต่่อสื่�่อสาร ก็็ไม่่มีีใครทราบได้้ ยััง
อุุตส่่าห์์มาติิดต่่อกัับท่่านอาจารย์์เพื่�่อเมตตาอนุุเคราะห์์ช่่วยบอกกัับญาติิๆ ของ
เปรตผีีนั้้�นๆ ให้้พากัันทำบุุญให้ท้ านแล้ว้ อุุทิิศแผ่่ส่่วนกุศุ ลไปให้้เขา พอช่ว่ ยพยุงุ
ให้ค้ วามทุกุ ข์ท์ี่่เ� สวยอยู่�ได้ม้ ีวี ันั เบาบางลงบ้า้ ง ไม่ท่ รมานจนเกินิ ไป เท่า่ ที่่เ� สวยทุกุ ข์์
อยู่�ในนรกก็็นัับว่่าเหลืือทนมานานแสนนานแล้้ว จนไม่่มีีมนุุษย์์คนใดจะสามารถ
นับั อ่า่ นเดืือนปีีของแดนนรกซึ่�่งต่่างกัับเมืืองมนุษุ ย์์ได้้ เพราะเลยการนับั อ่่านของ
แดนมนุษุ ย์ท์ ี่่ใ� ช้น้ ับั กันั จะอาจเอื้�อม
พอพ้้นแดนนรกขึ้�นมาแทนที่�จะหมดกรรมหมดเวรพอมีีความสุุขบ้้าง แต่่ไม่่
280
พิิงคนครสมัยั
ปรากฏความทุกุ ข์ไ์ ด้ล้ ดตัวั ลงสมกับั คำว่า่ พ้น้ จากนรกบ้า้ งเลย ความมีกี รรมชั่�วติดิ ตัวั นี้้�
อยู่�ในโลกไหนก็็สัักแต่่ชื่�อเท่่านั้้�น ไม่่มีีอะไรเปลี่�ยนแปลงไปพอให้้เย็็นใจหายทุุกข์์
พอควรบ้า้ งเลย ดัังพวกข้้าพเจ้า้ เสวยอยู่�เวลานี้้� ทั้้ง� ยัังไม่่ทราบว่่าจะพ้้นจากกรรมชั่�ว
ไปได้เ้ มื่�อไร ถ้า้ พระคุณุ เจ้า้ ได้เ้ มตตาบอกข่า่ วกล่า่ วเรื่อ่� งให้ญ้ าติๆิ ฟังั แล้ว้ เขาอาจ
มีจี ิติ เมตตาบำเพ็ญ็ กุศุ ลอุทุ ิศิ กัลั ปนาผลส่ง่ มาให้้ พวกข้า้ พเจ้า้ อาจมีเี วลาหลุดุ พ้น้
จากความทุุกข์์ทรมาน ซึ่่ง� สุุดจะสัังเวชสงสารตนเหลืือประมาณนี้้เ� สียี ได้้
เวลาท่่านถามถึึงญาติิของผู้�เป็็นเปรตผีีที่�มาขอส่่วนบุุญ ก็็บอกไปคนละโลก
จนไม่่รู้�เรื่�องกััน ผู้�ที่�ตายไปตกนรกตั้�งหมื่�นตั้�งแสนปีีทิิพย์์ กว่่าจะพ้้นโทษขึ้�นมาและ
มาเสวยกรรมปลีกี ย่อ่ ยอันั เป็น็ เศษนรกอยู่� บางรายห้า้ ร้อ้ ยปีที ิพิ ย์์ บางรายก็พ็ ันั ปีที ิพิ ย์์
จนไม่ส่ ามารถค้น้ หาต้น้ ตอหน่อ่ แขนงแห่ง่ โคตรแซ่ไ่ ด้ว้ ่า่ อยู่�ที่�ไหน ถ้า้ เป็น็ เช่น่ รายนั้้น�
ก็็สุดุ วิสิ ัยั ซึ่ง่� นับั ว่า่ เป็น็ กรรมของสััตว์อ์ ีกี แขนงหนึ่่ง� ที่่พ� ้น้ กรรมหนักั ขึ้้น� มาสู่�กรรม
เบาบ้้าง ที่่�พอจะรับั ความช่่วยเหลืือจากผู้้�อื่�นได้้ แต่ก่ ลัับค้้นหาบััญชีีสำมะโนครััว
ไม่เ่ จอเสียี เป็น็ อันั ว่า่ ต้อ้ งยอมทนทุกุ ข์เ์ สวยกรรมนั้้น� ต่อ่ ไป โดยไม่ม่ ีกี ำหนดกฎหมาย
ว่า่ จะตัดั สินิ กรรมลงได้เ้ มื่อ�่ ไรสักั ทีี รายที่่เ� ป็น็ ทำนองสัตั ว์ไ์ ม่ม่ ีเี จ้า้ ของคอยอุปุ การะนี้้�
มีีจำนวนไม่น่ ้้อย
รายที่่�พอช่่วยเหลืือได้้บ้้างก็็มีี เช่่นรายที่่�ไม่่นานและไม่่หนััก ทั้้�งอยู่�ในฐานะ
ที่่�ควรรับั ทานจากญาติไิ ด้้ สำมะโนครััวคืือโคตรแซ่ท่ ี่่�เป็็นญาติิก็็ยัังมีี ชื่อ�่ ญาติแิ ละ
สถานที่่�ก็จ็ ำได้้ ทั้้�งอยู่�ไม่ห่ ่า่ งไกลกัับสถานที่่ม� าติิดต่อ่ ขอความช่่วยเหลืือจากท่่าน
ถ้้าอย่่างนี้้�ท่่านก็็อนุุเคราะห์์ช่่วยเหลืือได้้ โดยหาอุุบายแสดงธรรมให้้เขาทราบ
และอุุทิิศส่่วนกุุศลในเวลาบำเพ็็ญทานในงานต่่างๆ หรืือให้้ทานประจำวััน เช่่น
ใส่บ่ าตรถวายทานอันั เป็น็ การทำบุญุ ทั่่ว� ๆ ไป เสร็จ็ แล้ว้ อุทุ ิศิ แผ่ส่ ่ว่ นกุศุ ลไปยังั ผู้้�
ล่ว่ งลับั ซึ่ง่� รอรับั อยู่่�พร้อ้ มแล้ว้ บางรายก็ร็ ับั ส่ว่ นกุศุ ลจากการอุทุ ิศิ ของท่า่ นผู้�ใจบุญุ
ทั้้ง� หลายอุทุ ิศิ กันั อยู่�ทั่�วไปได้้ เฉพาะท่า่ นเองก็อ็ ุทุ ิศิ ส่ว่ นกุศุ ลหรือื แผ่เ่ มตตาแก่บ่ รรดา
281
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
สัตั ว์ท์ั่�วๆ ไปมิไิ ด้ข้ าด แต่บ่ างรายก็ร็ ับั ได้เ้ ฉพาะที่�ญาติอิ ุทุ ิศิ ให้เ้ ท่า่ นั้้น� บางรายก็ร็ ับั ได้้
ทั่�วไปตามความนิิยมของกรรมที่่�มีตี ่า่ งๆ กันั
ท่า่ นว่า่ พวกเปรตผีนีี้้พ� ิสิ ดารมาก และมีกีี่�ร้อยกี่่�พันั จำพวกที่�มาเกี่�ยวข้อ้ งกับั ท่า่ น
จนไม่่สามารถนัับอ่่านได้้ ทั้้�งรบกวนมากกว่่าจำพวกอื่�นๆ ที่่�มีีกายลึึกลัับเหมืือนกััน
เพราะพวกนี้้�หมดที่�พึ่�งเหมืือนคอยลมหายใจจากผู้�อื่�น พอเขาปิิดจมููกไอหรืือจาม
เสียี ขณะหนึ่�งตัวั ก็จ็ ะตายเพราะหมดทางหากินิ จึงึ ลำบากมากเกี่�ยวกับั การอาศัยั ผู้�อื่�น
โดยที่�ไม่่เป็็นตััวของตััวมาแต่่ดั้�งเดิิม ฉะนั้้�นการทำบุุญให้้ทานจึึงเป็็นกิิจสำคััญมาก
เหนืือสิ่�งอื่�นใด สำหรัับผู้�หวัังพึ่�งตััวเองทั้้�งปััจจุุบัันและอนาคตที่่�ยัังท่่องเที่�ยวอยู่�
ในสงสาร เพราะสััตว์์ที่่�มีีกรรมทั่่ว� ไตรโลกธาตุุต้้องเป็น็ ผู้้�รับผิดิ ชอบตััวเองด้ว้ ยกััน
ไม่ม่ ีใี ครจะคอยรับั ผิดิ ชอบใคร ทั้้ง� การเกิดิ ในกำเนิดิ ดีชี ั่่ว� ต่า่ งๆ ตลอดการเสวยคืือ
สุุขหรืือทุุกข์์หนัักเบามากน้้อย ต้้องเป็็นผู้�้เสวยกรรมของตััวทำไว้้ทั้้�งสิ้�น ไม่่มีีใคร
ทำไว้เ้ พื่อ่� ใคร ต่า่ งทำไว้เ้ พื่อ่� ตัวั แม้ไ้ ม่ม่ ีเี จตนาว่า่ ทำไว้เ้ พื่อ่� ตัวั เองก็ต็ าม แต่ค่ วามจริงิ
ก็็เป็น็ กฎตายตััวมาดั้้ง� เดิิมอย่่างนั้้น�
ท่่านพระอาจารย์์มั่�นท่่านเชี่�ยวชาญในทางเปรต ผีี เทวบุุตร เทวดา อิินทร์์
พรหม ยม ยัักษ์์ นาค ครุุฑมาก ทั้้�งภพหยาบภพละเอีียดสามารถรู้้�ซอกแซกไปได้้
อย่่างไม่่มีีประมาณ ในสิ่�งที่่�สุุดวิิสััยของตาเนื้้�อหููหนัังจะเห็็นและได้้ยิินได้้ นอกจาก
ท่่านไม่่เล่่าหมดตามที่�รู้�ที่�เห็็นเท่่านั้้�น ขณะท่่านเล่่าเรื่�่องเปรตผีีเป็็นต้้นให้้ฟััง
อดขนลุกุ ไม่ไ่ ด้้ ทั้้ง� ที่่ไ� ม่ก่ ลัวั ผีี แต่ก่ ็อ็ ดกลัวั กรรมซึ่ง่� เป็น็ ของลึกึ ลับั และมีอี ำนาจมาก
ไม่่ได้้ ท่่านว่่าคนเราถ้้าสามารถรู้้�เห็็นกรรมดีีชั่่�วที่่�ตนและผู้้�อื่�นทำขึ้้�นเหมืือนเห็็น
วัตั ถุุต่า่ งๆ เช่่น เห็็นน้้ำเห็็นไฟ เป็น็ ต้น้ จะไม่ก่ ล้้าทำบาปเหมืือนคนไม่ก่ ล้า้ เข้า้ ไฟ
แต่่กระตืือรืือร้น้ กันั ทำแต่่ความดีี ซึ่�ง่ เป็น็ ของเย็น็ เหมืือนน้้ำ ความเดืือดร้้อนของ
โลกที่่�เคยได้้รัับก็็นัับวัันลดน้้อยลง เพราะต่่างคนต่่างก็็รัักษาตััว กลััวเป็็นบาป
อันั ตราย
282
พิงิ คนครสมััย
ลููกศิษิ ย์ก์ ัับอาจารย์โ์ ต้้นรกสวรรค์ก์ ััน
ขณะที่่�ท่า่ นอธิบิ ายธรรมเกี่�ยวกับั เปรตผีนี รกสวรรค์์ เป็น็ ต้น้ มีอี าจารย์อ์ งค์ห์ นึ่�ง
ที่�เป็น็ ศิษิ ย์ท์ ่า่ นเรีียนถามท่่านขึ้น� ว่า่ เมื่�อคนทั้้�งโลกไม่รู่้�ไม่่เห็น็ บาปเห็น็ บุญุ เห็็นนรก
สวรรค์์ ตลอดเห็น็ เปรต เทวบุตุ ร เทวดา ครุฑุ นาค และวิญิ ญาณที่�เป็น็ ภพละเอียี ดยิ่�ง
แต่ท่ ่า่ นอาจารย์ส์ ามารถรู้้�เห็น็ ได้เ้ พียี งองค์เ์ ดียี วทั้้ง� ที่�คนอื่�นไม่รู่้�ไม่เ่ ห็น็ ด้ว้ ย ท่า่ นอาจารย์์
จะอธิิบายให้้คนรู้�เห็็นด้้วยไม่่ได้้บ้้างหรืือ ตั้�งแต่่พระพุุทธเจ้้าและพระสาวกท่่าน
เวลาเห็น็ แล้้วยังั นำมาสั่�งสอนโลกได้้ เช่่น บาป บุญุ นรก สวรรค์์ เป็น็ ต้้น ล้ว้ นเป็็น
ธรรมชาติทิี่�พระองค์ร์ู้�เห็น็ แล้ว้ นำมาสอนโลกทั้้ง� สิ้น� ไม่เ่ ห็น็ ใครปรับั โทษพระพุทุ ธเจ้า้
และพระสาวกท่า่ น นี่่�ก็เ็ ข้า้ ใจว่า่ จะไม่ม่ ีที ่า่ นผู้�ใดจะมาปรับั โทษท่า่ นอาจารย์์ นอกจาก
เขาจะอนุุโมทนาสาธุุกัับท่่านอาจารย์์เท่่านั้้�น เช่่นเดีียวกัับพวกกระผมเชื่�อและ
อััศจรรย์ค์ วามรู้�ความสามารถของท่า่ นอาจารย์อ์ ยู่�เวลานี้้�
ท่า่ นอาจารย์์ตอบว่า่ ผมยังั ไม่่ได้ค้ ิดิ ว่า่ จะพูดู อย่่างท่า่ นขอร้้อง แต่ผู่้�ขอร้้องคือื
ท่า่ นจะหาเรื่�องบ้า้ มาฆ่า่ ตัวั ท่า่ นและผมก่อ่ นแล้ว้ ถ้า้ ผมพูดู ตามความเห็น็ ท่า่ น ท่า่ นก็็
เป็น็ บ้า้ คนที่�หนึ่�ง ผมก็ค็ ือื บ้า้ คนที่�สอง ผู้�ฟังั ที่�นั่�งอยู่่�ด้ว้ ยกันั นี้้ก� ็จ็ ะเป็น็ บ้า้ คนที่�สามที่�สี่�
จะเป็็นบ้้าไปด้้วยกัันทั้้�งวััด แล้้วจะมีีวััดบ้้าที่�ไหนให้้พวกเราซึ่่�งเป็็นบ้้ากัันหมดทั้้�งวััด
อยู่่�ล่ะ่ ศาสนาออกจากท่า่ นผู้ร�้ อบคอบ แสดงไว้ด้ ้ว้ ยความรอบคอบ เพื่อ่� ปฏิบิ ัตั ิดิ ้ว้ ย
ความรอบคอบ รู้้�ด้ว้ ยความรอบคอบ และพูดู ด้ว้ ยความรอบคอบ แต่ก่ ารพูดู พล่า่ ม
ไปดัังท่่านนี้้� จะจััดว่่ารอบคอบหรืือจััดว่่าพวกบ้้าน้้ำลาย ท่่านลองพิิจารณาดููซิิ
ผมว่า่ เพียี งคิดิ ขึ้้น� เท่า่ นั้้น� ก็เ็ ริ่ม� คิดิ เรื่อ่� งบ้า้ อยู่�แล้ว้ มิหิ นำยังั จะขืืนพูดู ออกมา ถ้า้ โลก
ทนฟัังได้โ้ ลกไม่แ่ ตก ผู้้�พููดผู้ฟ�้ ัังเหล่า่ นี้้ก� ็ด็ ีแี ตกและบ้า้ แตกหาโลกอยู่�ไม่ไ่ ด้้แน่ๆ่
การพููดดัังที่่�ท่่านคิิดนั้้�นท่่านมีีเหตุุผลอะไรบ้้าง ท่่านลองคิิดดููแม้้แต่่สิ่�งที่�เห็็นๆ
รู้�ๆ กัันอยู่�ทั่�วไป เขายัังรู้�จักวิิธีีปฏิิบััติิว่่าควรอย่่างไรไม่่ควรอย่่างไร จึึงจะเหมาะสม
283
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
กัับเหตุุการณ์์สถานที่�และความนิิยมของคนในยุุคนั้้�นๆ ธรรมแม้้จะเป็็นความจริิง
เหนืือสิ่�งใด แต่่ยัังอาศััยโลกผู้้�เกี่�ยวข้้องกัับธรรมอยู่� ซึ่่�งควรปฏิิบััติิให้้เหมาะสม
กับั โลกกับั ธรรมไปตามกรณีี แม้พ้ ระพุทุ ธเจ้า้ ที่่ท� รงรู้�เห็น็ สิ่ง� ต่า่ งๆ ก่อ่ นใครในโลก
ทั้้�งสามารถจะตรััสอะไรได้้ด้้วยความรู้�ความเห็็นที่่�ประจัักษ์์พระทััย แต่่ก็็ทรง
รอบคอบในสิ่ง� ทั้้�งปวงว่่าจะควรปฏิิบััติิอย่่างไรเสมอมา หากพระองค์จ์ ะตรัสั บ้า้ ง
ในบางเรื่อ่� ง ก็ท็ รงเห็น็ ว่า่ เหมาะกับั เหตุกุ ารณ์ส์ ถานที่่แ� ละบุคุ คลผู้้�รับฟังั มิไิ ด้ต้ รัสั
โดยปราศจากพระสติปิ ัญั ญาความรอบคอบอันั แหลมคม
ความรู้�ความเห็็นสิ่�งต่่างๆ ที่�ควรแก่่ฐานะของตนนั้้�นเป็็นสิิทธิิของผู้�นั้�น แต่่จะ
พูดู พล่า่ มออกมาเสียี ทุกุ สิ่�งทุกุ อย่า่ งโดยปราศจากสติปิ ัญั ญาที่�ควรนำใช้เ้ ป็น็ ประจำนั้้น�
รู้้�สึึกจะเป็็นความรู้�ความเห็็นที่�แหวกแนว คำพููดแหวกแนว แต่่ผู้้�รัับฟัังซึ่่�งมิิใช่่คน
แหวกแนวก็็ทนฟัังอยู่่�มิิได้้ การที่่�ใครจะปรัับโทษหรืือไม่่นั้้�นเป็็นเรื่่�องหยาบ
และเรื่อ�่ งนอกๆ ซึ่ง�่ ไม่ส่ ำคัญั ยิ่ง� กว่า่ ตัวั ผู้้�รู้�ผู้เ�้ ห็น็ จะควรปฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ ตัวั โดยสามีจี ิกิ รรม
อัันเป็น็ ความชอบธรรมแก่่ตนและผู้เ�้ กี่�ยวข้อ้ งทั่่ว� ๆ ไป
ความเชื่�อและความอััศจรรย์์ก็็มิิใช่่เหตุุผลที่�จะนำมาสนัับสนุุนเพื่�อเสริิมคน
ให้เ้ ป็น็ บ้า้ ความเชื่�อและความอัศั จรรย์ด์ ้้วยความอยากให้้พูดู ให้ค้ ุยุ ก็็เป็็นความเชื่�อ
ความอััศจรรย์์ของคนที่�กำลัังจะหาทางเป็็นบ้้า ผมจึึงไม่่สรรเสริิญความเชื่�อความ
อััศจรรย์์แบบนั้้�น แต่่อยากให้้มีีความเชื่�่อความอััศจรรย์์ที่่�จะเป็็นความแหลมคม
สมกัับที่่�พระพุุทธเจ้้าทรงสอนคนให้้ฉลาดบ้้าง แม้้ไม่่ฉลาดมากก็็พอน่่าชมด้้วย
ความหวัังว่่าจะยัังมีีผู้้�ทรงพระศาสนา และสืืบพระศาสนาไปด้้วยความฉลาด
รอบคอบอยู่่�บ้า้ ง ผมขอถามท่า่ นบ้า้ งว่า่ “สมมุตุ ิวิ ่า่ ท่า่ นมีเี งินิ ติดิ ตัวั อยู่�จำนวนพอที่�จะ
ทำประโยชน์์หรืือทำความเสีียหายแก่่ตััวท่่านได้้หากไม่่ฉลาด เวลาท่่านเข้้าในที่�
ชุุมนุุมชนท่่านจะปฏิิบััติิต่่อสมบััติินั้้�นอย่่างไรบ้้าง ถึึงจะปลอดภััยทั้้�งสมบััติิและ
ตััวท่า่ นเอง”
284
พิิงคนครสมััย
พระอาจารย์์องค์์นั้้�นเรีียนตอบท่่านว่่า “กระผมก็็จะพยายามรัักษาสมบััติินั้้�น
เต็็มสติิปััญญาที่�จะรัักษาได้้” ท่่านถามว่่า “สติิปััญญาที่่�ท่่านจะนำมาใช้้ต่่อสมบััติิ
และชุมุ นุมุ ชนในเวลานั้้น� ท่า่ นจะนำมาใช้ด้ ้ว้ ยวิธิ ีใี ด สมบัตั ิสิ ่ว่ นอื่�นๆ และตัวั ท่า่ นเอง
จึงึ จะปลอดภัยั ” อาจารย์น์ ั้้น� เรียี นท่า่ นว่า่ “ถ้า้ กระผมจะสงเคราะห์เ์ ขาโดยที่�เห็น็ ว่า่
ควรสงเคราะห์์ ก็็จะพยายามแยกสมบััติิจำนวนที่�จะสงเคราะห์์ออกแผนกหนึ่�ง
โดยมิิให้้เขามองเห็็นสมบััติิส่่วนใหญ่่ที่่�มีีอยู่�ของตน แล้้วสงเคราะห์์เขาไปเฉพาะ
จำนวนที่�แยกออกไว้้จากส่่วนใหญ่่เท่่านั้้�น นอกนั้้�นกระผมก็็เก็็บไว้้อย่่างมิิดชิิดไม่่ให้้
ใครรู้�ใครเห็น็ เพราะกลัวั จะเป็น็ ภัยั แก่ส่ มบัตั ิแิ ละตัวั กระผมเอง” ท่า่ นตอบว่า่ “เอาละ
ทีนี ี้้ส� มมุตุ ิวิ ่า่ ท่า่ นรู้�เห็น็ ธรรมหรืือสิ่ง� ต่า่ งๆ ดังั ที่่ท� ่า่ นยกขึ้้น� ถามผม มีกี ารเห็น็ เปรตผีี
เป็็นต้้น ท่่านจะปฏิิบััติิต่่อความรู้�ความเห็็นและแก่่ผู้�้เกี่�ยวข้้องอย่่างไรบ้้าง ถึึงจะ
จััดว่่าเป็็นผู้้�มีีความรอบคอบในสมบััติิประเภทนั้้�นและเป็็นประโยชน์์แก่่หมู่่�ชน
ผู้�้มาเกี่�ยวข้้องเท่่าที่่�ควร โดยไม่่มีีการอื้�อฉาวราวเรื่่�อง ซึ่่�งอาจเป็็นความเสีียหาย
แก่่ท่า่ นเองและพระศาสนาได้้”
อาจารย์์องค์์นั้้�นเรีียนท่่านว่่า “กระผมก็็จำต้้องปฏิิบััติิทำนองเดีียวกัันกัับ
การปฏิิบััติิต่่อเงิินซึ่�่งเห็็นว่่าเป็็นคุุณแก่่ตนและผู้้�อื่�นโดยถ่่ายเดีียว ไม่่มีีภััยเข้้ามา
แทรกด้ว้ ย” ท่า่ นถามว่า่ “ก็เ็ มื่�อสักั ครู่�นี้ท� ่า่ นพูดู เป็น็ เชิงิ ชักั นำให้ผ้ มประกาศโฆษณา
ความรู้�ความเห็น็ มีีเห็็นเปรตผีี เป็น็ ต้น้ แก่่ประชาชน โดยมิิได้ค้ ำนึงึ ถึงึ ผลประโยชน์์
และความเสียี หายอันั จะตามมานั้้น� ท่า่ นพูดู มีคี วามหมายอย่า่ งไรบ้า้ ง ผมคิดิ ว่า่ ถ้า้ คน
มีีสติิปััญญาพอประคองตััวอยู่่�บ้้างดัังมนุุษย์์ทั่�วๆ ไป เขาคงไม่่พููดอย่่างท่่านแน่่นอน
แต่ท่ ่า่ นเองยังั พูดู ออกมาได้้ ถ้้าท่า่ นไม่่เลยขั้�นคนธรรมดาก้า้ วเข้า้ ขั้�นไม่่มีสี ติแิ ล้ว้ จะ
ควรชมเชยว่่าท่า่ นก้า้ วข้า้ มไปขั้น� ……อะไรแล้ว้ ผมเองยัังมองไม่เ่ ห็น็ จุุดที่�ควรชมเชย
ท่่านบ้า้ งเลย
สมมุตุ ิวิ ่า่ มีผีู้�มาต่อ่ ว่า่ ท่า่ นว่า่ เวลาท่า่ นก้า้ วเข้า้ ถึงึ ขั้น� ……แล้ว้ ท่า่ นจะตอบเขาว่า่
285
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
อย่า่ งไรจึงึ จะตรงกับั ความจริงิ ที่�เขาว่า่ ท่า่ นโดยมีเี หตุผุ ล ท่า่ นได้ค้ ิดิ บ้า้ งหรืือเปล่า่ ว่า่
คนในโลกมีีคนฉลาดมากหรืือคนโง่่มาก และคนจำพวกไหนที่่�จะสามารถทรง
พระศาสนาให้เ้ จริญิ รุ่�งเรืืองไปด้ว้ ยความมีเี หตุผุ ล และยั่ง� ยืืนไปนานไม่ถ่ ูกู ทำลาย
ด้ว้ ยแบบท่่านถามผมเมื่อ�่ สัักครู่�นี้”�
ท่่านนั้้�นเรีียนท่่านว่่า “ถ้้าพิิจารณาตามที่่�ท่่านอาจารย์์ว่่าแล้้ว ก็็เป็็นความผิิด
ในการกล่่าวของกระผมโดยไม่่มีีเงื่�อนไข เพราะเท่่าที่�กระผมกราบเรีียนขอนั้้�น
โดยมุ่�งเจตนาในทางอยากให้้คนทั้้�งหลายทราบบ้้าง อย่่างกระผมทราบแล้้วรู้้�สึึก
ซาบซึ้�งและอัศั จรรย์์อย่่างยิ่�ง ที่�ไม่่เคยได้ย้ ิินได้้ฟัังมาจากท่่านผู้�ใดเลย เมื่�อเล่่าให้้เขา
ทราบบ้า้ ง คงจะรู้�สึกซาบซึ้ง� ไปนานและเกิดิ ประโยชน์แ์ ก่เ่ ขามากมาย ด้ว้ ยความรู้�สึก
อย่า่ งนี้้จ� ึงึ ทำให้ค้ วามอยากนั้้น� หลุดุ ปากออกมา โดยมิไิ ด้ค้ ำนึงึ ว่า่ จะเกิดิ ความเสียี หาย
แก่่ผู้้�พููดและพระศาสนามากน้้อยเพีียงไรด้้วยความรู้�เท่่าไม่่ถึึงการณ์์ กระผมจึึงขอ
ประทานโทษได้้โปรดเมตตาอย่่าให้้กรรมนี้้�ต้้องติิดในสัันดานอีีกต่่อไป กระผมจะ
พยายามสำรวมมิิให้้เป็น็ ทำนองนี้้อ� ีกี …..
หากมีคี นมาต่อ่ ว่า่ ว่า่ กระผมก้า้ วเข้า้ ถึงึ ขั้น� …..ก็จ็ ำต้อ้ งยอมรับั เหตุผุ ล เพราะเรา
เป็น็ ผู้�ควรถูกู ตำหนิอิ ย่า่ งหาทางหลีกี เลี่�ยงไม่ไ่ ด้้ แต่ก่ ่อ่ นกระผมยังั มิไิ ด้ค้ ิดิ ว่า่ คนในโลก
มีคี วามฉลาดมากหรือื คนโง่ม่ าก เพิ่�งจะมาสะดุดุ ใจเอาขณะที่่�ท่า่ นอาจารย์ถ์ ามนี่�เอง
เลยเดาเอาตามความรู้้�สึกว่่า คนโง่่มีีมากกว่่าคนฉลาดอยู่�มากมาย คิิดดููในหมู่่�บ้้าน
หนึ่่�งๆ มีีคนฉลาดและรัักศีีลรัักธรรมอยู่�เพีียงไม่่กี่�คน นอกนั้้�นแทบจะพููดได้้ว่่า
ไม่ท่ ราบที่่ไ� ปที่่ม� าของตัวั เอาเลยว่า่ ไปเพื่อ�่ อะไร มาเพื่อ่� อะไร ทำเพื่อ่� อะไร ผิดิ หรืือถูกู
ดีีหรืือชั่่�ว ควรทำหรืือไม่่ควร เขาไม่่ค่่อยสนใจคิิดเลย ขอแต่่ให้้สะดวกสบาย
ในขณะนั้้�นก็็พอใจแล้้ว จะเป็็นอะไรต่่อไปก็็มอบให้้ยถากรรมเป็็นผู้้�ตััดสิินเอาเอง
คราวนี้้ก� ระผมพอเข้า้ ใจได้บ้ ้้างไม่ม่ ืืดมิดิ ปิดิ ทวารเหมืือนแต่่ก่อ่ น…..
286
พิงิ คนครสมัยั
ส่ว่ นผู้้�จะทรงพระศาสนาให้เ้ จริญิ รุ่�งเรืืองและยืืนนานต่อ่ ไปด้ว้ ยความมีเี หตุุ
มีีผลนั้้น� ก็็เห็น็ จะได้แ้ ก่่คนฉลาดเป็็นผู้น�้ ำ และทรงไว้ด้ ้้วยความราบรื่�่นสม่่ำเสมอ
มากกว่า่ จำพวกอื่น�่ ๆ จำพวกนอกนั้้น� ก็พ็ ลอยได้ป้ ระโยชน์ไ์ ปตามๆ กันั แต่ห่ ลักั ใหญ่่
เห็น็ จะอยู่�ในคนจำพวกมีเี หตุมุ ีผี ลเป็น็ แน่่ เพราะทางโลกทางธรรม กิจิ บ้า้ นการอาชีพี
ตลอดงานทุุกแผนก รู้้�สึกึ จะหนีจี ำพวกฉลาดมีีเหตุผุ ลเป็น็ ผู้้�นำไปไม่่ได้้”
ท่่านอาจารย์์อธิิบายต่่อไปว่่า “งานทางโลกทางธรรมท่่านยัังพอคิิดพอพููด
ได้ว้ ่า่ คนฉลาดเป็น็ บุคุ คลสำคัญั ในวงการต่า่ งๆ แต่ง่ านของท่า่ นเองซึ่ง�่ เป็น็ นักั บวช
และนัักปฏิิบััติิทำไมจึึงไม่่คิิดบ้้างว่่าควรอย่่างไรไม่่ควรอย่่างไร งานพระศาสนา
เป็็นงานละเอีียดมาก ยากที่่�จะรู้�ทั่�วถึึง ผู้้�จะทรงพระศาสนาทรงธรรมทรงวิินััย
ให้้ถึึงขั้้�นสมบููรณ์์ได้้ ต้้องเป็็นคนฉลาด ความฉลาดในที่�นี้�มิิได้้หมายความฉลาดที่�
ทำลายโลกให้พ้ ินิ าศ ทำลายศาสนาให้ฉ้ ิิบหายล่่มจม แต่เ่ ป็น็ ความฉลาดในเหตุผุ ลที่�
จะยัังโลกและธรรมให้เ้ จริิญโดยถ่า่ ยเดีียว ความฉลาดนี่่แ� ลที่่แ� สดงไว้้ในมรรคแปด
ว่า่ สััมมาทิฏิ ฐิิ สัมั มาสังั กััปโป คืือความเห็น็ ชอบ ความดำริิคิิดนึึกชอบ และเป็น็
ผู้้�นำกายวาจาให้ป้ ระพฤติิแต่ใ่ นทางที่่�ชอบตามปััญญาสััมมาทิิฏฐิิซึ่ง�่ เป็น็ ผู้น�้ ำ.....
แม้้แต่่สมาธิิที่�เป็็นไปในทางชอบ ก็็จำต้้องอาศััยสััมมาทิิฏฐิิองค์์ปััญญาคอย
ตรวจตราสอดส่อ่ งอยู่�เสมอ ไม่เ่ ช่น่ นั้้น� จะกลายเป็น็ สมาธิหิ ัวั ตอไปได้้ จิติ สงบจิติ รวม
ต้้องมีีสติิปััญญาคอยแฝงอยู่�เสมอ จิิตเกิิดความรู้�อะไรขึ้้�นมา จิิตออกรู้�อะไรบ้้าง
สิ่ง� ที่่ร�ู้�นั้�นๆ จะควรปฏิบิ ัตั ิอิ ย่า่ งไรจึงึ จะถูกู ต้้องตามหลัักของผู้้�ต้อ้ งการความรู้้�จริิง
เห็น็ จริงิ ในสิ่ง� ที่่ม� าเกี่ย� วข้อ้ ง ถ้า้ ไม่ม่ ีปี ัญั ญาแฝงอยู่่�ด้ว้ ยแล้ว้ ต้อ้ งทำให้เ้ ห็น็ ผิดิ ยึดึ ผิดิ
ไปจนได้้ เพราะความรู้้�ต่่างๆ ทั้้�งข้้างในทั้้�งข้้างนอกที่�เกี่�ยวกัับสมาธิิไม่่มีีประมาณ
สุดุ แต่จ่ ะปรากฏขึ้้น� มาและผ่า่ นเข้า้ มา ในรายที่่�นิสิ ัยั จะควรรู้�ควรเห็น็ เป็น็ ต้อ้ งรู้�ต้องเห็น็
จะห้้ามไม่่ให้้รู้�ให้้เห็็นย่่อมไม่่ได้้ แต่่สำคััญอยู่�ที่�ปััญญาจะคััดเลืือกเก็็บเอาเท่่าที่่�
287
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
พิิจารณาเห็็นว่่าควร นอกนั้้�นก็็ปล่่อยให้้ผ่่านไปอย่่างนัักปััญญา ไม่่ยึึดถืือไว้้ให้้
ก่่อกวนตััวเองอยู่�ไม่ห่ ยุุด.....
ถ้า้ ขาดปัญั ญาเพียี งขั้น� สมาธิกิ ็ไ็ ปไม่ต่ ลอด คือื ต้อ้ งยินิ ดีกี ับั สิ่�งนั้้น� ยินิ ร้า้ ยกับั สิ่�งนี้้�
เพลิิดเพลิินกัับสิ่�งนั้้�น เศร้้าโศกกัับสิ่�งนี้้� ซึ่�่งล้้วนเป็็นอารมณ์์เขย่่าใจให้้ลุ่�มหลง
ไปตามทั้้ง� สิ้น� อารมณ์ท์ ี่่ม� าปรากฏถ้า้ ไม่ก่ ำจัดั ด้ว้ ยปัญั ญาจะตกไปได้ย้ าก นอกจาก
จะพาให้้เป็็นอารมณ์์ก่่อกวนอยู่�ไม่่หยุุดเท่่านั้้�น แต่่ถ้้าคััดเลืือกด้้วยปััญญาแล้้ว
จะมีที างผ่า่ นไปได้้ ที่่ย� ังั เหลืืออยู่่�ก็เ็ ฉพาะที่่ป� ัญั ญาคัดั ไว้เ้ ท่า่ นั้้น� ปัญั ญาจึงึ เป็น็ ธรรม
จำเป็็นในธรรมทุุกขั้้�น.....
ผู้้�ก้้าวเข้้ามาบวชในศาสนา ก็็คืือก้้าวเข้้ามาหาความรู้�ความฉลาด เพื่�่อ
คุณุ งามความดีที ั้้ง� หลายที่่โ� ลกปรารถนากันั มิไิ ด้เ้ ข้า้ มาสั่ง� สมความโง่เ่ ขลาเบาต่อ่
เล่่ห์์เหลี่่�ยมของกิิเลสตััวหลอกลวง แต่่เพื่่�ออุุบายปััญญาพลิิกแพลงให้้ทัันเรื่่�อง
ของกิเิ ลสต่า่ งหาก เพราะคนเราอยู่�และไปโดยไม่ม่ ีเี ครื่�องป้อ้ งกันั ตัวั ย่อ่ มไม่ป่ ลอดภัยั
ต่อ่ อันั ตรายทั้้ง� ภายนอกภายใน เครื่�องป้อ้ งกันั ตัวั ของนักั บวชคือื หลักั ธรรมวินิ ัยั มีสี ติิ
ปัญั ญาเป็น็ อาวุธุ สำคัญั ถ้า้ ต้อ้ งการความเป็น็ ผู้�มั่�นคงต่อ่ สิ่�งทั้้ง� หลายไม่ส่ ะทกสะท้า้ น
จึึงควรเป็็นผู้้�มีีสติิปััญญาแฝงอยู่่�กัับตััวทุุกอิิริิยาบถ จะคิิดจะพููดจะทำอะไรๆ ก็็ตาม
ไม่่มีีการยกเว้้นสติิปััญญาที่ �จะไม่่เข้้ามาสอดแทรกอยู่่�ด้้วยในวงงานที่ �ทำทั้้�งภายนอก
ภายใน จะเป็น็ ที่�แน่น่ อนต่่อคติขิ องตนทุกุ ๆ ระยะไป.....
ผมปรารถนาอย่่างยิ่�งที่�จะเห็็นบรรดาลููกศิิษย์์มีีความเข้้มแข็็งต่่อแดนพ้้นทุุกข์์
ด้ว้ ยความเพียี รทุกุ ประโยค ที่�เต็ม็ ไปด้ว้ ยสติปิ ัญั ญาเป็น็ หัวั หน้า้ งาน ไม่งุ่่�มง่า่ มเซอะซะ
ต่อ่ ตัวั เองตลอดธุรุ ะหน้า้ ที่�ทั้ง� หลาย สมกับั ศาสนายอดเยี่ย� มด้ว้ ยหลักั ธรรมที่่ส� อนคน
ให้ฉ้ ลาดทุุกแง่่ทุกุ มุุม แต่ไ่ ม่ป่ รารถนาอย่า่ งยิ่ง� ที่่�จะเห็น็ ผู้้�ปฏิบิ ััติทิ ี่่ม� าอาศัยั อยู่่�ด้ว้ ย
เป็น็ คนอ่อ่ นแอโง่เ่ ง่า่ เต่า่ ตุ่�น วุ่�นวายอยู่่�กับั อารมณ์เ์ ครื่อ่� งผูกู พันั ด้ว้ ยความนอนใจ
288
พิิงคนครสมัยั
และเกีียจคร้้านในกิิจการที่่�จะยกตััวให้้พ้้นภััย ไม่่ขยัันคิิดอ่่านด้้วยความสนใจ
ในงานของตัวั ทุกุ ประเภท เพราะงานของพระผู้้�พร้อ้ มแล้ว้ เพื่อ่� ข้า้ มโลกข้า้ มสงสาร
เป็็นงานชั้้�นเยี่�ยม ไม่่มีีงานใดในโลกจะหนัักหน่่วงถ่่วงใจยิ่่�งกว่่างานยกจิิตให้้พ้้น
จากห้้วงแห่่งวััฏฏทุุกข์์ งานนี้้�เป็็นงานที่่�ทุ่�มเทกำลัังทุุกด้้าน แม้้ชีีวิิตก็็ยอมสละ
ไม่อ่ าลัยั เสียี ดาย จะเป็น็ จะตายก็ม็ อบไว้ก้ ับั ความเพียี ร เพื่อ่� รื้อ� ถอนตนให้พ้ ้น้ จาก
หล่่มลึึกคืือกิเิ ลสทั้้�งมวล ไม่่มีีการแบ่ง่ รัับแบ่่งสู้�เหมืือนงานอื่่น� ๆ จะรู้้�จะเห็น็ ธรรม
อััศจรรย์์ที่่�ไม่่เคยพบเคยเห็็น ก็็รู้�และเห็็นกัันกัับความเพีียรที่่�สละตายไม่่เสีียดาย
ชีวี ิติ นี่่แ� ล วิธิ ีอี ื่่น� ๆ ก็ย็ ากจะคาดถูกู ได้้.....
การทำความเพีียรของผู้�ตั้�งใจจะข้้ามโลก ไม่่ขอเกิิดมาแบกหามกองทุุกข์์
นานาชนิิดอีีกต่่อไป ต้้องเป็็นความเพีียรชนิิดเอาตายเข้้าแลกกััน เฉพาะผมเอง
ก่่อนที่�จะมาเป็็นอาจารย์์สอนหมู่�คณะ มิิได้้นึึกว่่าชีีวิิตจะยัังเหลืือเดนมาเลย เพราะ
ความมุ่�งมั่่�นต่่อธรรมแดนหลุุดพ้้นมีีระดัับสููงเหนืือชีีวิิตที่่�ครองตััวอยู่� การทำ
ความเพียี รทุกุ ประโยคและทุกุ อิริ ิยิ าบถได้ต้ั้้ง� เข็ม็ ทิศิ ไว้เ้ หนืือชีวี ิติ ทุกุ ระยะ ไม่ย่ อม
ให้้ความอาลััยเสีียดายในชีีวิิตเข้้ามากีีดขวางในวงความเพีียรเลย นอกจาก
ความบีบี บังั คับั ของจิติ ที่่เ� ต็ม็ ไปด้ว้ ยความหวังั ต่อ่ ทางหลุดุ พ้น้ เท่า่ นั้้น� เป็น็ ผู้�บงการ
แต่่ผู้�เดีียวว่่า ถ้้าขัันธ์์ทนไม่่ไหวจะแตกตายไปก็็ขอให้้แตกไป เราเคยตายมาแล้้ว
จนเบื่�อระอา ถ้้าไม่่ตายขอให้้รู้�ธรรมที่�พระองค์์รู้�เห็็น อย่่างอื่�นไม่่ปรารถนาอยากรู้�
อยากเห็น็ เพราะเบื่�อต่อ่ การรู้�เห็น็ มาเต็ม็ ประดาแล้ว้ บัดั นี้้เ� ราอยากรู้�เพียี งอย่า่ งเดียี ว
คืือสิ่ง� ที่่เ� รารู้�แล้ว้ ไม่ต่ ้อ้ งกลับั มาลุ่�มหลงเกิดิ ตายอีกี ต่อ่ ไป สิ่ง� นั้้น� เป็น็ สิ่ง� ที่่ป� รารถนา
อย่่างยิ่�งของเราในบัดั นี้้�.....
ส่่วนความเพีียรที่�หมุุนไปตามความอยากรู้�อยากเห็็นธรรมดวงนั้้�น จึึงเป็็น
เหมืือนโรงจัักรที่�เปิิดทำงานแล้้วไม่่ยอมปิิดเครื่�อง ปล่่อยให้้หมุุนตััวเป็็นธรรมจัักร
ฟาดฟันั หั่�นแหลกกับั กิเิ ลสวัฏั ฏะทั้้ง� หลายไม่ม่ ีวี ันั มีคี ืนื ไม่ม่ ีอี ิริ ิยิ าบถใดว่า่ ได้ย้ ่อ่ หย่อ่ น
289
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
ความเพีียร เว้้นแต่่หลัับไปเสีียเท่่านั้้�นเป็็นเวลาพัักงานชั่่�วคราว พอตื่�่นขึ้้�นมา
มืือกัับงาน คืือสติิปััญญาศรััทธาความเพีียรกัับกิิเลสที่่�ยัังเหลืือเป็็นเชื้้�อเรื้�อรัังอยู่�
ภายในมากน้้อย ไม่่ว่่างต่่อการรบพุ่่�งชิิงชััยกัันเลย จนถููกทำลายด้้วยสติิปััญญา
ศรัทั ธาความเพียี รให้ร้ าบเรียี บไปหมดอย่่างสบายหายห่ว่ ง.....
นัับแต่่ขณะนั้้�นมาส่่วนที่ �ตายไปคืือกิิเลสทั้้�งหลายก็็ทราบว่่าตายไปอย่่างสนิิท
ไม่่กลัับฟื้้�นคืืนมาก่่อกวนวุ่�นวายได้้อีีก ส่่วนที่่�ยัังเหลืือคืือชีีวิิตธาตุุขัันธ์์ ก็็ทราบว่่า
ยัังพอทนต่่อไปได้้ไม่่แตกสลายไปตามกิิเลส ขณะที่�เข้้าสู่�สงครามทำการหัักโหมกััน
อย่า่ งสุดุ กำลังั ทุกุ ฝ่า่ ย สิ่ง� ที่่ต� ่า่ งฝ่า่ ยต่า่ งหมายยึดึ ครองถึงึ กับั ต้อ้ งทำสงครามยื้อ� แย่ง่
แข่ง่ ชััยชนะกันั นั้้�น คืือใจอัันเปรีียบเหมืือนนางงาม ได้้ตกมาเป็น็ สมบัตั ิิอัันล้้ำเลิิศ
ประเสริฐิ สุดุ ของฝ่า่ ยเรา เรียี กว่า่ อมตจิติ หรืืออมตธรรม ใครค้น้ พบผู้้�นั้น� ประเสริฐิ
โดยไม่ม่ ีีอะไรมาเสกสรร.....
แต่่ธรรมนั้้�นอยู่่�ฟากตาย ถ้้าใครกลััวตายเสีียดายทุุกข์์ ชอบถืือเอาความสนุุก
ในการเกิดิ ว่่าเลิศิ เลอ ผู้�นั้น� ต้อ้ งจัดั ว่า่ ลืมื ตััวมัวั ประมาทและชอบผัดั เพี้้�ยนเลื่�อนเวลา
ว่า่ เช้้า สาย บ่่าย เย็น็ ไม่อ่ ยากบำเพ็็ญความดีีสำหรับั ตนในเวลาที่่�เป็็นฐานะพอ
ทำได้อ้ ยู่� ความประมาททั้้ง� นี้้ย� ังั จะพาให้ห้ ลั่่ง� น้้ำตาด้ว้ ยความทุกุ ข์ใ์ นสงสาร ไม่อ่ าจ
ประมาณได้ว้ ่า่ ยังั อีกี นานเท่า่ ไร จึงึ จะผ่า่ นพ้น้ แหล่ง่ กันั ดารอันั เป็น็ ที่่ท� รมานไปได้้
จึึงขอฝากปััญหาธรรมเหล่่านี้้�ไว้้กัับท่่านทั้้�งหลายนำไปขบคิิดด้้วยว่่า เราจะเป็็นฝ่่าย
คืืบหน้้ากล้้าตายด้้วยความเพีียรหมายพึ่�งธรรม ไม่่เหลีียวหลัังไปดููทุุกข์์ที่�เคยเป็็น
ภาระให้แ้ บกหาม ด้ว้ ยความเจ็็บแสบและปวดร้้าวในหัวั ใจมาเป็น็ เวลานาน หรืือยังั
จะเป็็นฝ่่ายเสีียดายความตายแล้้วกลัับมาเกิิดอีีก อัันเป็็นตััวมหัันตทุุกข์์ที่่�แสน
ทรมานอีกี ต่อ่ ไป รีบี พากันั นำไปพิจิ ารณา อย่า่ มัวั เมาเฝ้้าทุกุ ข์แ์ ละหายใจทิ้้ง� เปล่า่ ๆ
ดัังที่่เ� ป็น็ มาและเป็็นอยู่�เวลานี้้� จะช้้าทางและเสียี ใจไปนาน.....
290
พิงิ คนครสมัยั
เพราะโรงดััดสัันดานกิิเลส ตััวพาให้้ว่่ายบกอกแตกแบกกองทุุกข์์ไม่่มีีเวลา
ปลงวางนั้้�น มิิได้้มีีอยู่�ในที่่�อื่�่นใดและโลกไหนๆ แต่่มีีอยู่่�กัับผู้้�ตั้�งหน้้าบำเพ็็ญ
ด้้วยการใช้้หััวคิิดปััญญาศรััทธาความเพีียร เป็็นเครื่�่องมืือบุุกเบิิกเพื่�่อพ้้นไปนี้้�
เท่่านั้้�น ไม่่หยุุดหย่่อนนอนใจว่่ากาลเวลายัังอีีกนาน สัังขารยัังไม่่ตายร่่างกายยััง
ไม่แ่ ก่่ ซึ่ง�่ เป็น็ ความคิดิ ที่่ท� ำให้แ้ ย่ล่ งโดยถ่า่ ยเดียี ว ผู้เ้� ป็น็ นักั บวชและนักั ปฏิบิ ัตั ิจิ ึงึ
ไม่ค่ วรคิดิ อย่่างยิ่�ง.....
อนึ่่�ง ผู้้�จะพาให้้ผิิดพลาดและพาให้้ฉลาดแหลมคมก็็มีีอยู่่�กัับใจดวงเดีียว
จะเป็็นผู้้�ผลิิต ไม่่มีีอยู่�ในที่่�ใดๆ จึึงไม่่ควรตั้้�งความหวัังไว้้กัับที่่�ใดๆ ที่่�มิิได้้สนใจดูู
ตัวั เอง ตัวั จักั รเครื่อ่� งทำงาน คืือกายวาจาใจที่่ก� ำลังั หมุนุ ตัวั กับั งานทุกุ ประเภทอยู่�
ทุกุ ขณะ ว่า่ ผลิติ อะไรออกมาบ้า้ ง ผลิติ ยาถอนพิษิ คือื ธรรมเพื่�อแก้ค้ วามไม่เ่ บื่�อหน่า่ ย
และอิ่�มพอในความเกิิดตาย หรืือผลิิตยาบำรุุงส่่งเสริิมความมััวเมาเหมาทุุกข์์ ให้้มีี
กำลังั ขยายวัฏั ฏวนให้ย้ ืดื ยาวกว้า้ งขวางออกไปไม่ม่ ีสีิ้น� สุดุ หรืือผลิติ อะไรออกมาบ้า้ ง
ควรตรวจตราดูใู ห้ล้ ะเอียี ดถี่ถ� ้ว้ น ไม่เ่ ช่น่ นั้้น� จะเจอแต่ค่ วามฉิบิ หายล่ม่ จม ไม่ม่ ีวี ันั
โผล่่ตัวั ขึ้้�นจากทุกุ ข์์ที่่โ� ลกทั้้�งหลายกลัวั ๆ กัันได้เ้ ลย”
ท่า่ นแสดงธรรมโดยถืือเอาพระที่่เ� ป็น็ ต้น้ เหตุุ อาราธนาท่า่ นให้แ้ สดงตามที่่ร�ู้�
ที่่เ� ห็น็ สิ่ง� ต่า่ งๆ แก่โ่ ลกอย่า่ งไม่ม่ ีขี อบเขตนั้้น� ปรากฏว่า่ ท่า่ นแสดงอย่า่ งเผ็ด็ ร้อ้ นมาก
ทั้้�งเนื้้�อธรรมก็็ทรงรสชาติิอย่่างมหััศจรรย์์ยากจะได้้ยิินได้้ฟััง พระผู้�้เป็็นต้้นเหตุุ
ให้้ท่่านต้้องแสดงก็็ไม่่น่่าจะผิิดตามที่่�ท่่านดุุด่่าขู่�เข็็ญ แต่่อาจจะเป็็นอุุบายวิิธีี
อาราธนาให้้ท่่านแสดงธรรมโดยทางอ้้อมก็็ได้้ เท่่าที่�เคยสัังเกตท่่านตลอดมา
ถ้า้ ท่า่ นแสดงธรรมตามปกติิ ไม่ม่ ีอี ะไรเข้า้ ไปสัมั ผัสั หรือื กระเทือื นถึงึ ใจหรือื ถึงึ ธรรมท่า่ น
ท่่านชอบแสดงไปเรีียบๆ แม้จ้ ะแสดงธรรมชั้น� สูงู ก็็ทำนองเดีียวกััน ผู้�ฟัังรู้้�สึกึ จะขาด
อะไรๆ อยู่่�บ้้างไม่่จุุใจ
291
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
แต่ถ่ ้า้ มีรี ายใดรายหนึ่�งก่อ่ เหตุขุึ้น� เป็น็ เชิงิ เรียี นถามปัญั หาท่า่ นหรือื สนทนาธรรม
กัันเองต่่อหน้้าท่่านแบบผิิดๆ ถููกๆ พอให้้ท่่านรำคาญ หรืือธรรมที่�กำลัังสนทนากััน
ไปสะดุุดใจท่่านเข้้าขณะนั้้�น นั่่�นแลเป็็นขณะที่่�ธรรมภายในใจท่่านเริ่�มไหวตััว
ออกมาผิิดปกติิ และแสดงออกทางวาจาอย่่างเผ็็ดร้้อนถึึงใจ ทั้้ง� ท่่านผู้�้แสดงและ
ผู้้�ฟังั อย่่างเพลิินใจ และทุกุ ครั้ง� ที่่�ท่า่ นแสดงแบบนี้้� ต้้องเป็็นที่่ซ� าบซึ้้�งดื่่�มด่่ำเหลืือ
ที่่จ� ะพรรณนาให้้ถููกต้อ้ งกับั ความรู้้�สึึกได้้
ผู้้�เขีียนซึ่�่งเป็็นผู้้�มีีนิิสััยหยาบจึึงชอบฟัังธรรมที่่�ท่่านแสดงแบบนี้้�มากกว่่า
แบบอื่�นๆ เพราะเห็น็ ว่า่ ถูกู กับั จริติ นิสิ ัยั ที่�หยาบของตนมาก ฉะนั้้น� ท่า่ นผู้�เป็น็ ต้น้ เหตุุ
อาราธนาท่่านด้้วยอุุบายวิิธีีต่่างๆ ถึึงกัับท่่านได้้แสดงธรรมแบบเผ็็ดร้้อนออกมานั้้�น
จึึงเข้้าใจว่่าเป็็นความแยบคายของแต่่ละองค์์จะหาอุุบายแสดงออกตามสติิปััญญา
ของตน ซึ่�่งไม่่ควรจะผิิดไปทีีเดีียว อาจมีีเจตนาเพื่�อประโยชน์์แก่่ตนแฝงอยู่่�กัับ
คำอาราธนานั้้น� ด้ว้ ย ทั้้ง� นี้้เ� มื่อ่� มาถึงึ วาระของผู้เ้� ขียี นได้ส้ ดับั ธรรมจากท่า่ นจริงิ ๆ แล้ว้
โดยมากได้้ฟัังธรรมเด็็ดเดี่่�ยวที่่�ให้้เกิิดความอาจหาญร่่าเริิง มัักจะเกิิดจากวิิธีี
เรียี นถามปัญั หาซอกแซกกับั ท่า่ นมากกว่า่ วิธิ ีอี ื่น่� ๆ ขณะท่า่ นอธิบิ ายธรรมก็ถ็ ูกู กับั
จุุดที่่�ต้้องการ ซึ่่�งผิิดกัับการแสดงแบบแกงหม้้อใหญ่่เป็็นไหนๆ ดัังนั้้�นเมื่�ออยู่่�กัับ
ท่า่ นนานๆ ไป ก็็ค่อ่ ยทราบวิธิ ีแี สวงหาธรรมกัับท่่านกว้้างขวางออกไป ไม่่รอคอยให้้
ท่า่ นหยิบิ ยื่�นให้้ถ่่ายเดียี ว ยังั พอมีีอุุบายขอร้อ้ งต่า่ งๆ พอให้้ท่่านเมตตาบ้้าง โดยมิใิ ช่่
วันั ประชุมุ แสดงธรรมตามปกติิ
292
พิงิ คนครสมััย
ท่า่ นพิิจารณาเห็น็ ถ้ำำ�ด้้วยตาทิิพย์์
ท่่านกัับหมู่�คณะราว ๓ - ๔ องค์์เที่�ยววิิเวกมาพัักอยู่�ถ้้ำเชีียงดาวได้้ประมาณ
สองคืนื พอตื่�นเช้า้ คืนื ที่�สามท่า่ นบอกว่า่ คืนื นี้้ภ� าวนาปรากฏเห็น็ ถ้ำ้ ใหญ่แ่ ละกว้า้ งขวาง
น่่าอยู่�มาก อยู่�บนยอดเขาสููงและชััน ถ้้ำนี้้�สมััยก่่อนๆ เคยมีีพระปััจเจกพุุทธเจ้้า
ทั้้�งหลายมาพัักเสมอ แต่่พระเราสมััยนี้้�ไปอยู่�ไม่่ได้้เพราะสููงและชัันมาก ทั้้�งไม่่มีีที่�
โคจรบิิณฑบาต ท่่านสั่�งให้้พระขึ้�นไปดููถ้้ำนั้้�น และกำชัับว่่า ก่่อนขึ้�นไปต้้องเตรีียม
เสบียี งอาหารขึ้�นไปพร้อ้ ม ทางขึ้�นไม่่มีี ให้้พยายามปีีนป่า่ ยขึ้�นไปโดยถืือเอายอดเขา
ลููกนั้้�นเป็น็ จุดุ ที่�หมาย คืือถ้้ำที่่�ว่่านี้้�อยู่�ใต้้ยอดเขานั้้�นเอง พระและโยมได้้พากันั ขึ้น� ไป
ดููตามคำที่่�ท่่านบอก เมื่�อขึ้�นไปถึึงแล้้วปรากฏว่่าถ้้ำนั้้�นสวยงามและกว้้างขวางมาก
ดังั ที่่�ท่า่ นว่า่ จริงิ ๆ อากาศปลอดโปร่ง่ สบายน่า่ อยู่�มาก พระเกิดิ ความชอบใจอยากพักั
อยู่�บำเพ็ญ็ สมณธรรมเป็็นเวลานานๆ แต่จ่ ำเป็็นด้ว้ ยที่�โคจรบิิณฑบาตไม่่มีี เพราะถ้้ำ
อยู่่�สูงู และห่า่ งไกลจากหมู่่�บ้้านมาก พอเสบีียงจวนหมดจำต้้องลงมา
เมื่�อลงถึึงที่่�พััก ท่่านถามว่่าเป็็นอย่่างไรถ้้ำสวยงามน่่าอยู่�ไหม ผมเห็็นใน
นิมิ ิติ ภาวนารู้�สึกว่า่ ถ้ำ้ นั้้น� ทั้้ง� กว้า้ งขวางและสวยงามมาก จึงึ อยากให้ห้ มู่�เพื่�อนขึ้น� ไปดูู
ใครๆ คงจะชอบกันั แน่ๆ่ แต่ก่ ่อ่ นผมก็ไ็ ม่ไ่ ด้ส้ นใจพิจิ ารณาว่า่ จะมีสีิ่�งแปลกๆ อยู่�ในเขา
ลูกู นี้้� แต่พ่ อพิจิ ารณาจึงึ ทราบว่า่ มีขี องแปลกและอัศั จรรย์อ์ ยู่�ที่�นี่�มากมายหลายชนิดิ
ในถ้้ำที่�พวกท่่านขึ้�นไปดููนั้้�นยัังมีีรุุกขเทพฯ อารัักขาอยู่�เป็็นประจำตลอดมามิิได้้ขาด
ใครไปทำอะไรที่�ไม่ส่ มควรในที่�นั้น� ไม่ไ่ ด้้ ต้อ้ งเกิดิ เป็น็ ต่า่ งๆ ขึ้น� มาจนได้้ ขณะที่่ส�ั่ง� ให้้
พวกท่่านขึ้้�นไปดูู ผมก็็ลืืมบอกว่่าที่่�นั้้�นมีีพวกเทพฯ อารัักขาอยู่� ควรพากััน
สำรวมระวังั มรรยาทและอาการทุุกส่่วน อย่า่ ไปส่่งเสียี งอื้อ� อึงึ ผิดิ วิิสัยั ของสมณะ
เกรงว่่าจะเกิิดความไม่่สบายต่่างๆ ขึ้้�นมา เพราะความไม่่พอใจของพวกเทพฯ
ที่่�อารักั ขาอยู่�ในสถานที่่น� ั้้�น อาจบันั ดาลให้เ้ ป็น็ ต่่างๆ ได้้
293
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
พระที่�ขึ้�นไปได้้กราบเรีียนท่่านตามที่�ได้้ประสบมา และแสดงความประสงค์์
อยากอยู่�ถ้ำ้ นั้้น� เป็น็ เวลานานๆ ท่า่ นตอบว่า่ แม้จ้ ะสวยงามและน่า่ อยู่�เพียี งไรก็อ็ ยู่�ไม่ไ่ ด้้
เพราะไม่่มีีข้้าวจะกิินดัังนี้้� อาการที่่�ท่่านพููดกัับพระที่�ไปดููถ้้ำกลัับลงมาเป็็นคำพููด
ธรรมดาๆ ประหนึ่�งท่า่ นเคยเห็น็ ถ้ำ้ นั้้น� ด้ว้ ยตามาแล้ว้ หลายครั้ง� ทั้้ง� ที่�ไม่เ่ คยขึ้น� ไปเลย
เพราะอยู่่�สูงู และชันั ขึ้น� ลงลำบากมาก แต่ก่ ลับั ถามว่า่ น่า่ อยู่�ไหม ซึ่ง่� เป็น็ คำพูดู ออกมา
จากความแน่ใ่ จจริิงๆ มิิได้ส้ งสััยว่า่ ความรู้�ทางด้า้ นภาวนาจะโกหกหลอกลวงเลย
ที่่�ท่า่ นเตือื นพระให้พ้ ากันั สำรวมระวังั เวลาพักั อยู่�ในที่่�ต่า่ งๆ ไม่เ่ ฉพาะเพียี งถ้ำ้ นั้้น�
แห่ง่ เดียี วนั้้น� เกี่�ยวกับั พวกเทพฯ ที่�สถิติ อยู่�ในที่�นั้น� ๆ ซึ่ง่� ชอบความเป็น็ ระเบียี บงามตา
และชอบสะอาดมาก เวลาพวกรุกุ ขเทพฯ มาเห็น็ อากัปั กิิริิยาของพระที่่�จััดวางอะไร
ไว้ไ้ ม่เ่ ป็น็ ระเบียี บ เช่น่ การหลับั นอนไม่ม่ ีมี รรยาท นอนหงายเหมือื นเปรตทิ้้ง� เนื้้อ� ทิ้้ง� ตัวั
บ่่นพึึมพำด้้วยการละเมอเพ้้อฝัันไปต่่างๆ เหมืือนคนไม่่มีีสติิ แม้้จะเป็็นสิ่�งที่่�สุุดวิิสััย
ของคนนอนหลับั จะรักั ษาได้ก้ ็ต็ าม แต่พ่ วกเทวดามีคี วามอิดิ หนาระอาใจอยู่�เหมือื นกันั
และเคยมาเล่่าให้้ท่่านอาจารย์์มั่�นทราบเสมอ และเล่่าว่่า พระซึ่่�งเป็็นเพศที่่�น่่า
เลื่อ�่ มใสและเย็น็ ตาเย็น็ ใจแก่โ่ ลกที่่ไ� ด้เ้ ห็น็ ได้ย้ ินิ จึงึ ควรสำรวมระวังั กิริ ิยิ ามรรยาท
ทั้้�งการหลัับนอนและเวลาปกติิ พอเป็็นความงามตาเย็็นใจแก่่ตนและทวยเทพ
ตลอดมนุษุ ย์ท์ั้้ง� หลายบ้า้ ง ไม่แ่ สลงตาแสลงใจจนเกินิ ไปเมื่อ�่ ยังั พอมีที างรักั ษาได้อ้ ยู่�
ไม่่อยากให้้เป็็นไปแบบฆราวาสซึ่่�งไม่่มีีขอบเขตหรืือปล่่อยไปตามยถากรรมจน
เกิินไป เพราะสิ่�งเหล่่านี้้�ย่่อมอยู่�ในวิสิ ัยั ของพระจะทำได้้
การมาเล่่าเรื่�องทั้้�งนี้้�มิิได้้มุ่�งมั่�นมาตำหนิิติิเตีียนพระว่่าไม่่ดีีโดยถ่่ายเดีียว แต่่
เทวดาทั้้�งหลายก็็มีีส่่วนแห่่งความดีีและเจตนาหวัังเทิิดทููนพระศาสนา พร้้อมทั้้�งมีี
ความพอใจกราบไหว้พ้ ระสงฆ์ผ์ ู้้�มีมี รรยาทอันั ดีปี ระจำนิสิ ัยั ของพวกเทวดาเหมือื นกันั
จึึงใคร่่ขอกราบท่่านเพื่�่อได้้ตัักเตืือนพระสงฆ์์ที่่�เป็็นลููกศิิษย์์ได้้ตั้้�งอยู่ �ในท่่าสำรวม
พอเป็็นที่่�งามตาแก่่มนุุษย์์มนาตลอดเทวดาอิินทร์์พรหมทั้้�งหลายบ้้าง เทวดา
294
พิิงคนครสมััย
ทั้้ง� หลายก็จ็ ะพลอยมีสี ่ว่ นเพิ่่ม� พูนู ความเคารพเลื่อ�่ มใสขึ้้น� อีกี มากมายจากความดีี
ของพระที่่�น่า่ เลื่่อ� มใส นี้้�เป็น็ คำของพวกเทวดามาเล่า่ ถวายท่่าน
ดัังนั้้�นเวลาท่่านกัับพระลููกศิิษย์์พัักอยู่�ในป่่าในเขาลึึก ซึ่่�งเป็็นที่�สถิิตของพวก
รุกุ ขเทวดา ท่า่ นจึงึ คอยเตือื นพระอยู่�เสมอเกี่�ยวกับั การวางบริขิ ารเครื่�องใช้ส้ อยต่า่ งๆ
ให้้เป็็นระเบีียบเรีียบร้้อย ตลอดผ้้าเช็็ดเท้้าท่่านก็็สั่�งให้้พัับและเก็็บไว้้อย่่างเป็็น
ระเบีียบ ไม่่ให้ท้ ิ้้�งระเกะระกะ การขัับถ่่ายก็ใ็ ห้เ้ ป็น็ ที่�เป็็นทาง และกำหนดทิศิ ทางว่า่
ควรจะทำส้ว้ มสำหรับั ถ่า่ ยในที่�เช่่นไร บางครั้ง� ท่่านก็ส็ั่�งพระตรงๆ เลยว่่าไม่่ให้้ไปทำ
ส้ว้ มหนักั ส้ว้ มเบาทางทิศิ นั้้น� หรือื ต้น้ ไม้น้ ั้้น� เพราะพวกเทวดาที่�สถิติ อยู่�หรือื เทวดามา
ทางทิิศนั้้น� จะรังั เกียี จและยกโทษเอาดังั นี้้ก� ็ม็ ีี
ถ้้าเป็็นพระที่่�รู้�เรื่่�องของพวกเทวดาได้้ดีีอยู่�แล้้ว ก็็ไม่่หนัักใจที่่�ท่่านอาจารย์์
ต้อ้ งบอกกล่า่ ว เพราะท่า่ นองค์น์ ั้้น� ย่อ่ มทราบวิธิ ีปี ฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ เทวดาโดยถูกู ต้อ้ ง และ
พระที่่เ� ป็น็ ลูกู ศิษิ ย์ท์ ่า่ นพระอาจารย์ม์ั่่น� มีคี วามสามารถในทางนี้้อ� ยู่�ไม่น่ ้อ้ ย เป็น็ แต่่
ความรู้�ของท่่านเป็็นประเภทป่่าๆ จึึงไม่่อาจแสดงตััวอย่่างเปิิดเผย กลััวนัักปราชญ์์
จะหััวเราะเยาะ เราพอทราบได้้เวลาท่่านสนทนากัันเรื่�องเทวดาประเภทและภููมิิ
ต่่างๆ กัันมาเยี่�ยมท่่าน เขามีีเรื่�องอะไรบ้้างมาสนทนาหรืือถามปััญหาท่่านๆ นำมา
เล่่าสู่่�กันั ฟััง เราก็พ็ ลอยทราบภูมู ิิจิิตใจท่่านที่�เกี่�ยวกัับทางนี้้ไ� ปด้้วย
พญานาคนัักตำ�ำ หนิทิ ี่่�ถ้ำ�ำ เชีียงดาว
ในถ้ำ้ เชีียงดาวซึ่�่งมิิใช่่ถ้ำ้ ยาวเข้า้ ไปในกลางเขา ที่�ประชาชนชอบเข้้าไปเที่�ยวกัั
นเป็็นประจำ แต่่เป็็นถ้้ำหนึ่�งที่่�สููงขึ้�นไปกว่่าถ้้ำที่่�ท่่านพัักอยู่� ท่่านว่่าในถ้้ำที่่�ท่่านพััก
มีพี ญานาคตนหนึ่�งรักั ษาถ้ำ้ อยู่�เป็น็ ประจำมาเป็น็ เวลานาน แต่รู่้้�สึกึ จะเป็น็ พญานาค
295
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
มิจิ ฉาทิฐิ ิิ จึงึ ชอบยกโทษพระไม่ม่ ีปี ระมาณแห่ง่ ความพอดีี ขณะท่า่ นพักั อยู่�ถ้ำ้ นั้้น� ถูกู
พญานาคตนนั้้น� ตำหนิติ ิเิ ตียี นด้ว้ ยเรื่�องต่า่ งๆ อยู่�เป็น็ ประจำ เวลาแผ่เ่ มตตาส่ว่ นกุศุ ล
ให้ก้ ็ร็ู้�สึกว่า่ รับั ได้ย้ าก คงจะเคยมีกี รรมกับั พระมานานยังั ไม่จ่ บสิ้น� ลงได้้ ขณะท่า่ นพักั
อยู่�ที่�นั้�นจึึงยกโทษอยู่�เป็็นประจำแทบทุกุ อิิริยิ าบถแม้ข้ ณะหลับั
ตอนกลางคืืนเวลาท่่านใส่่รองเท้้าเดิินจงกรมมีีเสีียงดัังบ้้างก็็ว่่าสมณะอะไร
เดินิ จงกรมมีเี สียี งดังั ราวกะเสียี งม้า้ แข่ง่ ไม่ส่ ำรวมระวังั บ้า้ งเลย เสียี งรองเท้า้ กระทบ
ดิินและหิินกระเทืือนทั่�วภููเขา ไม่่คิิดว่่าใครจะมีีความลำบากรำคาญบ้้างเลยดัังนี้้�
ทั้้�งที่่�ท่่านก็็เดิินไปมาอย่่างเบาๆ ในท่่าสำรวมของผู้�บำเพ็็ญธรรม ไม่่ผิิดไปจากปกติิ
ธรรมดาเลย
พอท่่านทราบว่่าพญานาคยกโทษก็็พยายามระวัังเดิินเบาๆ ก็็ยัังถููกว่่าอีีกว่่า
สมณะอะไรเดิินจงกรมราวกัับเขาด้้อมจะยิิงนก บางครั้�งเท้้าท่่านไปสะดุุดหิิน
ทางจงกรมมีเี สียี งดังั ตุ๊�บตั๊บ� บ้า้ งเท่า่ นั้้น� ก็ว็ ่า่ สมณะอะไรเดินิ จงกรมราวกับั เขาเต้น้ รำ
ระบำโป๊๊ โขยกเขยกไม่ส่ ำรวมระวังั บ้า้ งเลย บางคราวท่า่ นตกแต่ง่ ทางจงกรมพอเดินิ
ได้้สะดวก ไม่่ขรุุขระเกิินไป พอยกหิินก้้อนนั้้�นมาวางยกก้้อนนี้้�มาวางเรีียงรายตาม
ทางจงกรม ก็ว็ ่า่ สมณะอะไรไม่ส่ ำรวมจับั โน้น้ โยนนี่�อยู่�ไม่เ่ ป็น็ สุขุ ไม่ค่ ิดิ ว่า่ ศีรี ษะใครจะ
แตกเพราะความกระทบกระเทือื นจากความอยู่�ไม่เ่ ป็น็ สุขุ ของตน ไม่ว่ ่า่ การไปการมา
การเข้า้ การออกในบริเิ วณนั้้น� ท่า่ นต้อ้ งทำความระมัดั ระวังั เป็น็ พิเิ ศษ แม้เ้ ช่น่ นั้้น�
ยัังต้้องได้้รัับความตำหนิิจากพญานาคตััวมิิจฉาทิิฐิิจนได้้ ตอนกลางคืืนท่่าน
พัักจำวััดขณะหลัับไป อวััยวะส่่วนต่่างๆ อาจไหวติิงไปบ้้าง พอตื่�่นนอนขึ้้�นมา
ความรู้้�สึึกที่่�บัันทึึกไว้้โดยตลอดก็็บอกว่่า พญานาคตำหนิิว่่าท่่านนอนทำเสีียง
ตุุกติกิ บ้้าง เสีียงหายใจฟูดู ฟาดบ้า้ ง เสียี งกรนบ้้าง ร้้อยแปด
ขณะท่่านกำหนดจิิตดููพญานาคตนขี้�โมโหและแสนยกโทษเก่่งทีีไร ปรากฏว่่า
296
พิงิ คนครสมััย
โผล่่ศีีรษะออกมาคอยจ้้องมองท่่านอยู่�เป็็นประจำ ประหนึ่�งไม่่ยอมพลิิกสายตาไป
ที่�อื่�นเลย ถ้า้ เป็น็ คนก็ห็ น้า้ เสือื ใจยักั ษ์์ ท่า่ นว่า่ ไม่ย่ อมรับั ส่ว่ นบุญุ จากใครเลย ตั้ง� หน้า้
สร้้างแต่่ความโมโหโทโสอัันเป็็นไฟเผาตััวอยู่�ตลอดเวลา ท่่านเองก็็เมตตาสงสาร
กลัวั พญานาคตนนั้้�นจะเป็น็ บาปกรรมหนักั เข้้าทุุกทีี แต่่ก็ส็ ุุดวิสิ ัยั ที่่�จะอนุเุ คราะห์์
ได้ใ้ นระยะนั้้น� เพราะเธอไม่ม่ าสนใจในเหตุผุ ลอรรถธรรมเอาเลย มีแี ต่ค่ อยยกโทษ
อยู่่�ท่่าเดีียว
บางครั้�งท่่านก็็เตืือนเธอให้้ทราบเรื่�องของสมณะบ้้าง เฉพาะอย่่างยิ่�งท่่าน
อธิบิ ายเรื่�องขององค์ท์ ่า่ นเองให้พ้ ญานาคทราบว่า่ ท่า่ นมิไิ ด้ม้ าเพื่อ่� ก่อ่ กรรมทำเข็ญ็
แก่ผ่ ู้้�หนึ่่ง� ผู้ใ�้ ด นอกจากมาบำเพ็ญ็ ประโยชน์ต์ นและประโยชน์ผ์ ู้้�อื่น� อย่า่ งเต็ม็ กำลังั
ความสามารถที่่�จะทำได้้เท่่านั้้�น ท่่านไม่่ควรติิดใจใฝ่่ต่่ำว่่า อาตมาจะมาทำ
ความเดืือดร้อ้ นเสียี หาย แต่พ่ ยายามทำความดีที ุกุ ขณะที่่ร� ะลึกึ ได้้ ผลบุญุ ที่่บ� ำเพ็ญ็
มามากน้้อยก็็ได้้แผ่่ไปยัังสััตว์์ทั้้�งหลายไม่่มีีประมาณ ท่่านเป็็นผู้้�หนึ่่�งในจำนวน
สััตว์์โลกที่่ค� วรจะได้ร้ ัับส่่วนบุญุ ที่่�อาตมาแผ่่อุุทิิศให้้ จึงึ ไม่่ควรเดืือดร้อ้ นเสีียใจว่่า
อาตมาจะมารบกวนความสุุขที่่�ควรจะได้้
การเคลื่�อนไหวต่่างๆ ก็็เป็็นเรื่�องธรรมดาของคนที่่�ยัังเป็็นอยู่� ซึ่่�งทั่�วโลกจะ
ต้้องมีีการพลิิกไปเปลี่�ยนมา นอกจากคนตายและสััตว์์ตายแล้้วเท่่านั้้�น จะไม่่มีี
กระดุกุ กระดิกิ อาตมาแม้เ้ ป็น็ สมณะซึ่ง�่ เป็น็ เพศที่่ส� ำรวม แต่ม่ ิไิ ด้ส้ ำรวมแบบคนตาย
เพราะลมหายใจยัังมีีอยู่่�จึึงจำต้้องสููดเข้้าสููดออก ค่่อยบ้้างแรงบ้้าง ขณะหลัับ
ลมหายใจก็็ยัังทำงานและร่่างกายทุุกส่่วนยัังทำงานเช่่นกััน ซึ่่�งจำต้้องมีีเสีียง
อยู่่�บ้้างเป็น็ ธรรมดา ขณะตื่น่� นอนออกเดินิ จงกรมและทำกิจิ ธุรุ ะบางอย่่าง ก็็ย่่อม
ทราบว่า่ ทำงานและจำต้อ้ งมีเี สียี งเช่น่ กันั แต่ก่ ็ม็ ิไิ ด้เ้ ลยขอบเขต ท่า่ นเคยเห็น็ สมณะ
ที่�ไหนบ้า้ งที่�ไม่่มีีการกระดุุกกระดิกิ ยืนื แข็ง็ โด่อ่ ยู่�ราวกับั ของตาย เข้า้ ใจว่่าคงไม่่มีีใน
โลกมนุุษย์์เรา
297
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
การเดิินจงกรมก็็พยายามค่่อยเดิินค่่อยไปในท่่าสำรวม แต่่ก็็อดถููกตำหนิิจาก
ท่่านไม่่ได้้ ว่่าเดิินราวกัับม้้าแข่่งเป็็นต้้น ความจริิงแล้้วม้้าแข่่งซึ่�่งเป็็นเพีียงสััตว์์
เดีียรััจฉาน กัับสมณะผู้้�มีีศีีลสำรวมเดิินจงกรมด้้วยท่่าระวัังตั้้�งสติินั้้�น ผิิดกัันราว
ฟ้้ากัับดิิน ท่่านไม่่ควรนำมาเปรีียบเทีียบกััน ถ้้าไม่่ใช่่ผู้�้อาภััพในความดีีทั้้�งหลาย
หมายยึดึ เอานรกเป็น็ เรืือนนอนเท่า่ นั้้น� อาตมาก็ส็ ุดุ วิสิ ัยั ที่่จ� ะปฏิบิ ัตั ิใิ ห้ถ้ ูกู ใจไปเสียี
ทุกุ อย่า่ งทั้้ง� ที่่ไ� ม่ถ่ ูกู ทาง ถ้า้ ท่า่ นยังั หวังั ความสุขุ ความเจริญิ เหมือื นโลกทั้้ง� หลาย ท่า่ น
ก็ค็ วรสำนึกึ ในความผิดิ ถูกู ชั่�วดีขี องตนบ้า้ ง จะไม่ห่ าบแต่น่ รกเข้า้ ไปเผาใจตลอดเวลา
ยังั จะมีที างออกบ้้าง
การตำหนิิติิเตีียนผู้้�อื่�นแม้้เขาจะเป็็นผู้้�ผิิดจริิง ยัังจััดว่่าเป็็นการก่่อกวน
จิิตใจตนให้้ขุ่�นมััวไปด้้วยอยู่�นั่�นเอง เฉพาะการเคลื่่�อนไหวของอาตมายัังมอง
ไม่เ่ ห็น็ ว่า่ ได้ผ้ ิดิ พลาดจากหลักั ของสมณะไปที่่ต� รงไหนบ้า้ ง แต่ก่ ็ไ็ ด้ร้ ับั ความตำหนิิ
จากท่่านเรื่่�อยมา ท่า่ นนะถ้้าเป็็นคนก็น็ ่่าจะอยู่่�กัับโลกเขาไม่่ได้้ คงจะเห็็นโลกเป็น็
มููลแห้้งมููลสดไปหมด แต่่จะสำคััญตนว่่าเป็็นทองทั้้�งแท่่งที่่�จะคละเคล้้ากัับโลก
ที่่�เต็็มไปด้้วยมููลไม่่ได้้ เพราะความเดืือดร้้อนวุ่�นวายของใจที่่�คิิดแต่่เรื่�องยกโทษผู้�
อื่�นจนอยู่�ไม่่เป็็นสุุข การยกโทษผู้�อื่�นโดยไม่่มีีขอบเขตนัักปราชญ์์ถืือว่่าเป็็นความผิิด
และเป็็นบาปกรรมไม่่มีีชิ้�นดีีเลย สำหรัับท่่านทำไมจึึงชอบแสวงยิ่�งนััก โดยไม่่สนใจ
คิิดว่่าสร้้างบาปหาบทุุกข์์ใส่่ตััว ดัังท่่านตำหนิิอาตมา แต่่อาตมาไม่่เป็็นทุุกข์์เลย
ส่่วนท่่านรู้้�สึึกกระวนกระวายส่่ายแส่่อยู่่�ภายในไม่่เป็็นสุุข เมื่่�อผลก็็เห็็นๆ กัันอยู่�
ประจักั ษ์ใ์ จ แต่ท่ ำไมจึงึ ไม่่ทราบว่่าความคิดิ นั่่น� เป็น็ ทางแห่ง่ ความผิดิ
ท่า่ นคิดิ อะไรออกมาอาตมาทราบอยู่�อย่า่ งเต็ม็ ใจ พร้อ้ มทั้้ง� ให้อ้ ภัยั อยู่�ตลอดมา
แต่่ท่่านก็็ยัังตั้�งหน้้าตั้�งตาสร้้างเอาๆ ในบรรดากรรมทั้้�งหลายที่�จะเผาผลาญตััวให้้
ฉิิบหายย่่อยยัับ ท่่านช่่างเป็็นนิิสััยไม่่เบื่�อในบาปกรรมเอาเลย ถ้้าเป็็นโรคก็็สุุดกำลััง
ยาจะตามแก้้ไขให้้หายได้้ อาตมาเองได้้พยายามแก้้ไขอยู่่�ภายใน และอนุุเคราะห์์
298
พิิงคนครสมััย
สััตว์์ร่่วมโลกมากมายหลายจำพวกมาเป็็นเวลานาน มนุุษย์์และเปรตผีีเทวบุุตร
เทวดาอิินทร์์พรหมยมยัักษ์์ตลอดพญานาค ที่่�มีีฤทธาศัักดานุุภาพมากกว่่าท่่าน
เป็็นไหนๆ ท่่านเหล่า่ นั้้�นยังั ยอมรัับความจริงิ จากธรรมของพระพุุทธเจ้า้ ไม่ม่ ีีใคร
ยกโทษโกรธเคืืองว่่าธรรมไม่ด่ ีี ยัังยอมรับั นัับถืือกันั ทั่่�วโลกธาตุุ
แต่่มาประหลาดเฉพาะท่่านเพีียงผู้�เดีียวที่�เป็็นสััตว์์โลกที่�แปลกและพิิสดาร
อยู่�ไม่น่ ้อ้ ย ไม่ย่ อมรับั ความจริงิ จากอะไรเอาเลย สิ่�งที่่�ท่า่ นยอมรับั และชอบใจไม่ม่ ีวี ันั
อิ่�มพอนั้้�น คืือการติิเตีียนยกโทษโกรธกริ้�วผู้�อื่�นที่�ไม่่มีีความผิิด สิ่�งนี้้�ท่่านเข้้าใจว่่า
เป็็นความรุ่�งเรืืองสำหรัับท่่าน จึึงพยายามสั่�งสมไม่่ยอมลดละปล่่อยวาง ฉะนั้้�น คติิ
ของท่่านจึึงไม่่มีีนัักปราชญ์์ท่่านใดยืืนยัันรัับรองได้้ว่่าปลอดโปร่่งโล่่งใจ ในเวลา
ท่่านถ่่ายคราบจากภพที่่�กำลัังอาภััพอยู่�ขณะนี้้�แล้้ว จะเป็็นผู้้�ผ่่องใสไร้้ทุุกข์์ไม่่มีี
บาปกรรมติิดตััว อาตมาต้้องขออภััยที่�ได้้ตััดสิินใจพููดกัับท่่านอย่่างตรงไปตรงมา
ตามหลักั ธรรม ด้ว้ ยความหวังั ดีี มิไิ ด้ม้ ีสีิ่�งเป็น็ พิษิ มาแอบแฝงเลย นอกจากท่า่ นจะคิดิ
เอาเองตามชอบใจเท่่านั้้�น ก็็สุุดวิิสััยจะทำตามได้ท้ ุุกสิ่�งซึ่่ง� อาจไม่่ควรก็็มีี
นัับแต่่ขณะแรกที่�อาตมามาพัักอยู่�ที่�นี่� ได้้พยายามทำความระวัังสำรวม
ทั้้ง� กิจิ ภายนอกการภายในไม่ป่ ระมาท เพราะทราบดีวี ่า่ ท่า่ นมาประจำอยู่�สถานที่่น� ี้้�
เกรงว่่าจะไม่่ได้้รัับความสะดวกใจ และก็็ทราบด้้วยดีีว่่า ท่่านเป็็นสััตว์์โลกที่่�มีี
นิิสััยหนัักไปในทางชอบแสวงหาโทษผู้้�อื่�นมาเป็็นความพอใจ แม้้เช่่นนั้้�นก็็ไม่่พ้้น
จากการถููกมองไปในแง่่ผิิดๆ ต้้องมาเจอเอาจนได้้ สำหรัับอาตมามีีความสุุขใจ
โดยสม่่ำเสมอ แม้จ้ ะถูกู ตำหนิิอยู่่�ทุุกขณะที่�เคลื่�อนไหว แต่่เกรงท่า่ นผู้�ตำหนิเิ สีียเอง
จะเป็็นบาปหาบทุุกข์์ เพราะขวนขวายอยู่่�ทุุกขณะจิิตที่�แสดงออก อาตมามิิได้้มา
แสวงหาบาปหาบกรรมอัันเลวทราม จึึงแน่่ใจว่่าเป็็นผู้�บริิสุุทธิ์�ทางการแสดงออก
ทุุกประตูู และไม่ก่ ลัวั บาปกรรมว่า่ จะมีีทางติิดตามได้้
299