ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
นักั ปราชญ์ท์ ั้้ง� หลายนับั แต่เ่ ริ่�มแรกแยกสมมุตุ ิอิ อกมาเป็น็ โลกเป็น็ ธรรม ท่า่ นมีี
ความยินิ ดีแี ละชมเชยในกุศุ ลผลบุญุ ทั้้ง� หลาย ทั้้ง� ที่่�ท่า่ นสร้า้ งขึ้น� เองและผู้�อื่�นสร้า้ งขึ้น�
เพื่�อเป็็นความร่่มเย็็นแก่่ตน และทำการอบรมสั่�งสอนโลกให้้มีีความชื่�นบานหรรษา
ในความดีตี ลอดมาจนถึงึ สมัยั ปััจจุบุ ันั แต่ท่ ่า่ นเองทำไมจึงึ มีคี วามเห็็นผิิดแปลกและ
แหกคอกลอกความดีีออกจากตัวั และกลัับเมามัวั มั่�วสุุมในสิ่�งชั่�ว เกลีียดกลััวความดีี
จนฝัังใจโดยไม่่สนใจระลึึกตนบ้้างเลย อาตมาเองแม้้ไม่่ใช่่ผู้�้เสวยกรรมแทนท่่าน
แต่ก่ ลัวั ความทุกุ ข์ม์ หันั ต์แ์ ทนท่า่ น ผู้้�จะรับั เสวยผลทนทุกุ ข์อ์ ยู่�มาก จึงึ ไม่อ่ ยากให้้
ท่า่ นคิดิ ในสิ่ง� ที่่ไ� ม่เ่ ป็น็ มงคลแก่ต่ น เพราะความไม่ด่ ีที ี่่ท� ำทุกุ ประเภทล้ว้ นเป็น็ สิ่ง� มีี
อำนาจอาจบันั ดาลผู้ท�้ ำให้ก้ ลายเป็น็ ผู้ไ�้ ร้ส้ ารคุณุ โดยสิ้น� เชิงิ แต่ส่ิ่ง� ไม่พ่ ึงึ ปรารถนา
จะกลายมาเป็น็ สิ่ง� ทรมานอย่า่ งไม่ค่ าดฝันั สิ่ง� นั้้น� อาตมากลัวั มากกว่า่ สิ่ง� ใดๆ ในโลก
ความแก่เ่ จ็บ็ ตายที่่โ� ลกกลัวั กันั แต่่อาตมามิิได้้กลัวั มากเท่า่ กลััวบาปกลัวั กรรม
การบวชเป็็นพระตามหลัักธรรมวิินััยของพระพุุทธศาสนา นัับว่่าเป็็นการ
ทรมานใจ ทรมานสัันดานของคนมีีกิิเลสที่�ชอบในสิ่�งที่�หลัักศาสนาไม่่ชอบ แต่่กลัับ
ไม่ช่ อบในสิ่�งที่�หลักั ศาสนาสั่�งสอนให้ช้ อบได้เ้ ป็น็ อย่า่ งดีี ความลำบากเพราะการฝืนื
กิิเลสอาตมาก็็ทราบ แต่่ก็็จำต้้องเข้้ามาบวชเพื่่�อทรมานหััวใจตััวเอง การปฏิิบััติิ
ตามพระธรรมวินิ ัยั ทราบว่า่ ลำบากทุกุ ระยะที่่ฝ� ืนื ทรมาน แต่ก่ ็จ็ ำต้อ้ งทรมานเพราะ
อยากดีี และอยากหลุุดพ้้นจากกรรมอัันลามก คืือกิิเลสตััวไม่่ยอมลงรอยเหตุุผล
และอรรถธรรมของพระพุุทธเจ้า้
แม้ก้ ารมาพักั บำเพ็ญ็ ประพฤติติ ัวั เป็น็ คนเหลือื เดน ไม่ค่ ิดิ คุณุ ค่า่ ในชีวี ิติ อยู่�ในถ้ำ้
เวลานี้้� เพราะกลัวั บาปกลัวั กรรมนั่�นแล มิใิ ช่ก่ ลัวั อะไรที่�ไหน และมิไิ ด้ม้ าหวังั ทำลาย
หรือื เบีียดเบีียนท่่านผู้�ใดให้้ลำบาก แม้ส้ ััตว์์ทุกุ ประเภทในแหล่ง่ แห่่งไตรภพ อาตมา
ก็็เคารพไม่่ดููถููกเหยีียดหยาม โดยถืือว่่าเป็็นเพื่�อนผู้�ทรงชีีพอยู่่�ด้้วยกรรมของตน
เช่่นเดีียวกััน และมีีคุุณค่่าความเป็็นอยู่�เท่่าเทีียมกััน ได้้บำเพ็็ญจิิตแผ่่ส่่วนกุุศล
300
พิิงคนครสมัยั
ให้ค้ วามเสมอภาค และความอยู่�เป็น็ สุขุ โดยทั่่ว� กันั ตลอดมาไม่เ่ ลืือกกาลสถานที่่� มิไิ ด้้
เย่่อหยิ่่�งจองหองและลำพองตััว ว่่าเป็็นมนุุษย์์และเป็็นนัักบวชที่่�มีีชาติิและเพศ
อัันสููงกว่่าเพื่่�อนสััตว์์ผู้้�เกิิดแก่่เจ็็บตายทั้้�งหลาย ท่่านก็็เป็็นสััตว์์โลกผู้้�หนึ่่�งที่่�อยู่�ใน
ข่่ายแห่่งกรรมอัันเดียี วกััน จึึงควรสำนึกึ ในดีีชั่่�วสุุขทุกุ ข์์ที่่�มีอี ยู่่�กัับตัวั ตลอดมา
การยกโทษผู้้�อื่น� โดยขาดความไตร่ต่ รองนั้้น� ไม่ม่ ีอี ะไรดีขีึ้้น� พอได้ร้ ับั ประโยชน์์
บ้า้ งเลย นอกจากเป็น็ การสั่ ง� สมโทษและบาปกรรมใส่ต่ นให้ไ้ ด้ร้ ับั ความทุกุ ข์์ ไม่ม่ ีี
วันั สิ้น� สุดุ เท่า่ นั้้น� จึงึ ควรสลดสังั เวชต่อ่ ความผิดิ ของตน แล้ว้ งดความรู้�ความเห็น็
ชนิดิ เป็น็ ภัยั แก่ต่ นเสียี ก็จ็ ะกลายเป็น็ ผู้้�ดีมี ีหี วังั สุคุ ติเิ ป็น็ ที่่ไ� ปในเบื้้อ� งหน้า้ ใจที่�เคย
เหี้้�ยมโหดโกรธกริ้�วก็็จะมีีวัันสงบเย็็น เวลาถ่่ายภพถ่่ายชาติิเกิิดในภพใหม่่ชาติิใหม่่
ก็็มีหี วัังผลเป็น็ กำไร คืือความสุุขเป็น็ สมบััติิ ไม่่ล่ม่ จมระงมทุุกข์์ไปตลอดกาล
อนึ่�ง ไม่ว่ ่า่ ใจคนใจสัตั ว์์ ใจเทวบุตุ รเทวดาอินิ ทร์พ์ รหมยมยักั ษ์ใ์ นแหล่ง่ โลกธาตุุ
ย่อ่ มมีคี วามรู้�สึกึ รักั สุขุ เกลียี ดทุกุ ข์์ และไม่ต่ ำหนิธิ รรมว่า่ เป็น็ ข้า้ ศึกึ ต่อ่ ตัวั เองแม้ป้ ฏิบิ ัตั ิิ
ไม่่ได้้ เพราะธรรมเป็็นธรรมชาติิล้้ำเลิิศในไตรภพมาดั้�งเดิิม ถ้้าพอมีีทางปฏิิบััติิหรืือ
เกี่�ยวข้้องได้้เท่่าที่�กำเนิิดและฐานะอำนวยบ้้าง สััตว์์โลกย่่อมพอใจในธรรมเช่่นเดีียว
กัับสััตว์์ผู้้�มีีกำเนิิดที่�ควรแก่่ธรรมอยู่�แล้้ว เช่่นมนุุษย์์เป็็นต้้น ส่่วนท่่านก็็เป็็นผู้้�หนึ่่�ง
ในจำนวนสัตั ว์โ์ ลกผู้้�รู้�ดีชั่่ว� อย่า่ งเต็ม็ ใจ พอจะพิจิ ารณาเลืือกเฟ้้นถืือเอาประโยชน์์
ได้เ้ ท่า่ ที่่ค� วร แต่แ่ ล้ว้ ทำไมจึงึ กลายเป็น็ คนละคนและคนละโลกไปได้้ อาตมาเองก็็
แปลกใจที่่�ท่่านไปพอใจและกอบโกยเอาสิ่ �งที่่�นัักปราชญ์์ทั้้�งหลายเกลีียดกลััวกััน
และชอบตำหนิิสิ่�งที่่น� ักั ปราชญ์ท์ ่า่ นชมเชย
คำว่า่ ความทุกุ ข์ท์ ่า่ นเองทั้้ง� ทราบทั้้ง� เกลียี ดกลัวั แต่ส่ าเหตุทุี่�จะให้เ้ กิดิ ทุกุ ข์ท์ ่า่ น
ทำไมจึึงพอใจสั่�งสมเอานัักหนา คืือการทำความพยายามยกโทษผู้�อื่�น นัักปราชญ์์
ท่่านว่่าเป็็นการสร้้างเหตุุแห่่งความทุุกข์์นัับแต่่น้้อยไปถึึงมากจนถึึงขั้ �นมหัันตทุุกข์์
301
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
นี้้�เป็็นกิิจประจำตััวท่่านที่�ทำอยู่่�ทุกุ ขณะอย่า่ งไม่น่ ึกึ ละอายบาป และอาจไม่ส่ นใจว่่า
อาตมาจะทราบ แต่่อาตมาทราบทุุกระยะที่่�ท่่านคิิดไม่่ดีี และให้้อภััยท่่านตลอดมา
มิไิ ด้ถ้ ือื โกรธถือื โทษอะไรเลย นอกจากสงสารท่า่ นที่่ก� ำลังั เดินิ ทางผิดิ เท่า่ นั้้น� จึงึ ได้้
ตััดสิินใจแสดงความจริิงให้้ทราบไม่่ปิิดบััง หากจะพอเกิิดประโยชน์์แก่่ท่่านบ้้าง
อาตมาก็็พลอยยิินดีีอนุุโมทนาด้้วย สำหรัับอาตมาเองไม่่มีีโทษทุุกข์์ใดๆ เกิิดขึ้้�น
แก่่ตััวเองจากความคิิดดีีชั่่�วของท่่านเป็็นต้้นเหตุุ เพราะมิิได้้เป็็นผู้้�ก่อขึ้้�นและเก็็บ
สั่�งสมไว้้ในใจ มีีแต่่ความสงบสุุขและความสงสารที่่�เกิิดจากการบำเพ็็ญมาเป็็น
เรืือนอยู่�ของใจเท่า่ นั้้น�
ขณะที่่�ท่า่ นอธิบิ ายธรรมในแง่ต่ ่า่ งๆ ให้พ้ ญานาคฟังั เธอมิไิ ด้ต้ อบรับั คำท่า่ นแม้้
ประโยคหนึ่�งเลย แต่่มีีความคิิดแทรกขึ้�นมาในระหว่่าง ซึ่�่งพอเป็็นประโยชน์์แก่่เธอ
บ้า้ งว่า่ สมณะนี้้พ� ูดู มีเี หตุผุ ลน่า่ ฟังั แต่เ่ รายังั ไม่ส่ ามารถปฏิบิ ัตั ิติ ามท่า่ นได้ใ้ นระยะนี้้�
เพราะยัังมีีความยิินดีีในวิิสััยของตนอยู่� จนกว่่าจะผ่่านพ้้นจากภพนี้้�ไปแล้้ว
จึงึ จะสนใจปฏิบิ ัตั ิิ สมณะนี้้ม� ีสีิ่ง� ที่่น� ่า่ เกรงขามอยู่�มาก สิ่ง� ที่่ไ� ม่น่ ่า่ รู้้�น่า่ เห็น็ ก็ร็ู้�เห็น็ ได้้
ความคิิดที่่�เราคิิดขึ้้�นโดยลำพััง ทำไมสมณะนี้้�ทราบได้้ เราอยู่�ในสถานที่่�ลึึกลัับ
ทำไมสมณะนี้้�เห็น็ ได้้ เราคิิดอะไรสมณะนี้้ท� ราบได้โ้ ดยตลอด พระที่่เ� คยมาพัักอยู่�
ในถ้้ำนี้้�เป็็นจำนวนมากมาย แต่่ไม่่เห็็นว่่าองค์์ใดทราบว่่าเราคิิดอย่่างไรบ้้าง เรา
อยู่�อย่่างไรบ้า้ ง ซึ่�ง่ นับั แต่่เรามาอยู่�ที่�นี่่�ก็็นานแสนนาน พระบางองค์ถ์ ึงึ ต้อ้ งหนีไี ป
เพราะเราขัับไล่่ด้้วยอุุบายต่่างๆ ให้้ท่่านอยู่�ไม่่ได้้ (ตอนนี้้�ท่่านพระอาจารย์์มั่�นว่่า
พญานาคพ่น่ พิิษให้พ้ ระที่�มาพัักอยู่่�มีีอันั เป็็นไปต่่างๆ จนทนอยู่�ไม่่ได้จ้ ำต้อ้ งหนีีไป)
แต่่สมณะนี้้�ทำไมรู้�เห็็นเอาเสีียทุุกอย่่างกระทั่�งความคิิดนึึก และยัังรู้�ไปตลอด
ที่�เราคิิดต่่างๆ แม้้ขณะกำลัังหลัับสนิิทอยู่่�ยัังสามารถรู้้�และนำมาเล่่าได้้โดยถููกต้้อง
ประหนึ่�งไม่ห่ ลับั เลย แต่เ่ ราทำไมจึงึ มีที ิฐิ ิมิ านะไม่ม่ ีแี ก่ใ่ จที่�จะยอมรับั นับั ถือื และปฏิบิ ัตั ิิ
ตามที่�สมณะนี้้ส�ั่�งสอนบ้้าง เราคงมีีกรรมหนามากดัังท่่านว่า่ ไม่ผ่ ิดิ แน่่ เวลาฟังั สมณะ
302
พิงิ คนครสมััย
อธิบิ ายกิิจวััตรที่่�ท่า่ นทำประจำวััน มิิได้้มีเี จตนาเพื่�อความกระทบกระทั่�งเรา ทั้้�งๆ ที่่�
ท่่านเห็็นและทราบความคิดิ ชั่่ว� ลามกของเราอยู่่�ตลอดมา เราเกิดิ มาชาติกิ ็อ็ าภััพ
แม้ใ้ จก็ย็ ังั อาภัพั อีกี ทั้้ง� ที่่ร�ู้้�ดีชีั่่ว� อยู่�อย่า่ งเต็ม็ ใจดังั สมณะว่า่ ไม่ผ่ ิดิ เวลาเกิดิ ชาติหิ น้า้
ก็็คงจะเป็็นผู้อ�้ าภัพั อยู่�ทำนองนี้้� ไม่่มีวี ันั สิ้น� กรรมได้เ้ ลย
อีกี พักั หนึ่�งท่า่ นก็ถ็ ามพญานาคว่า่ เป็น็ อย่า่ งไรบ้า้ งที่�อาตมาอธิบิ ายธรรมให้ฟ้ ังั
พอเข้า้ ใจบ้า้ งหรือื เปล่า่ เธอตอบท่า่ นว่า่ เข้า้ ใจได้ด้ ีที ุกุ ประโยคที่่�ท่า่ นเมตตาโปรดสัตั ว์์
ผู้�อาภัพั แต่ต่ ัวั ผมเองมีกี รรมหนามาก คงยังั ไม่เ่ บื่อ�่ ความอาภัพั ของตน จึงึ กำลังั ถก
เถียี งกัับตััวเองอยู่�เวลานี้้� ยัังไม่่ลงรอยกันั ได้้เลย ใจคอยแต่จ่ ะไหลลงทางต่่ำที่่เ� คย
เป็น็ มาอยู่�เรื่อ่� ยๆ ไม่ย่ อมฟังั เสียี งอรรถธรรมที่่น� ำมาพร่่ำสอนบ้า้ งเลย ท่า่ นถามว่า่
ใจชอบไหลลงทางต่่ำนั้้�นไหลลงอย่่างไร เธอตอบว่่า ก็็ใจชอบแต่่จะยกโทษท่่าน
อยู่่�ทุุกขณะที่่�เผลอตััวทั้้�งที่่�ท่่านไม่่มีีความผิิดอะไรเลย แต่่ใจมัันก็็ชอบคิิดของมััน
อย่่างนั้้�น ไม่่ทราบจะปฏิิบััติิอย่่างไรถึึงจะพอดีีและเห็็นโทษในความผิิดเสีียบ้้าง
พอมีีทางเดิินเพื่่อ� ความดีตี ่อ่ ไปได้้
ท่า่ นตอบว่า่ ทุกุ สิ่ง� ที่่เ� ห็น็ ว่า่ เป็น็ โทษจริงิ ๆ ด้ว้ ยความสนใจคิดิ อ่า่ นไตร่ต่ รอง
ใจก็็ย่่อมจะเพิิกถอนเสื่่�อมคลายในสิ่ �งนั้้�น ไม่่กำเริิบลำพองต่่อไป แต่่ถ้้าใจยััง
ฝัักใฝ่่ไยดีี โดยเข้้าใจว่่าสิ่�งนั้้�นยัังเป็็นคุุณ ก็็ย่่อมจะสนใจใคร่่คิิดผลิิตโทษขึ้้�น
เผาผลาญตนอยู่�เรื่อ�่ ยๆ ไม่ม่ ีที างลดหย่อ่ นผ่อ่ นคลายลงได้แ้ น่น่ อน และนับั วันั ที่่ใ� จจะ
ทำความลามกโสมมแก่ต่ นอย่า่ งไม่ม่ ีที างช่ว่ ยได้ถ้ ้า้ ไม่ร่ ีบี แก้ไ้ ขเสียี บัดั นี้้เ� ป็น็ ต้น้ ไป
อาตมาก็็เป็็นเพียี งผู้�แนะแนวทางให้้บ้า้ งเล็็กน้อ้ ยเท่่านั้้�น ไม่่อาจทำหน้า้ ที่�แก้ไ้ ข หรือื
ถอดถอนแทนท่า่ นได้้ การแก้ไ้ ขดัดั แปลงจึงึ เป็น็ หน้า้ ที่่ข� องท่า่ น ผู้้�รับผิดิ ชอบตัวั เอง
จะทำความพยายามเต็็มกำลัังความสามารถไม่่ลดละท้้อถอย สิ่�งที่่�เคยเป็็นภััย
ก็็จะค่่อยลดตััวลง สิ่�งที่่�เป็็นคุุณจะมีีทางเจริิญได้้และลบล้้างกัันไป จนกลายเป็็น
ความดีีล้้วนๆ ไม่ม่ ีสีิ่ง� ชั่่ว� เข้า้ มาแอบแฝงแทงใจต่่อไป
303
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ถ้า้ ท่า่ นเชื่อ�่ ธรรมของพระพุทุ ธเจ้า้ ที่่เ� คยช่ว่ ยโลกให้พ้ ้น้ จากทุกุ ข์ภ์ ัยั ตลอดมา
ท่า่ นก็จ็ ะเป็น็ ผู้้�มีธี รรมคุ้�มครองใจ ใจที่่ม� ีธี รรมคุ้�มครองหลับั นอนและตื่น�่ ย่อ่ มเป็น็ สุขุ
ไม่ก่ ระวนกระวายส่า่ ยแส่่ มีตี นเสมอภาคต่อ่ สิ่ง� ทั้้ง� ปวง ไม่ช่ มสิ่ง� นั้้น� ว่า่ ดีี ไม่ต่ ำหนิิ
สิ่�งนี้้�ว่่าชั่่ว� จนตััวเองต้อ้ งเป็็นทุกุ ข์์ไปตาม ซึ่ง�่ ไม่่ใช่่ทางนัักปราชญ์ท์ ่า่ นดำเนิินกััน
พอจบการสนทนาเธอรัับคำท่่านว่่า จะพยายามทำตามที่่�ท่่านแนะนำ
หลัังจากนั้้�นท่่านเองก็็ทำความเพีียรไปและสัังเกตเธอไป ผลปรากฏว่่าดีีขึ้�นบ้้าง
ตอนที่่ข� ณะจิติ เธอซึ่ง�่ คอยจะยกโทษท่า่ นบ่อ่ ยๆ ปรากฏขึ้้น� มาตามนิสิ ัยั เธอคอยทำ
ความกวดขัันตััวเองอยู่�เรื่่�อยๆ ไม่่ปล่่อยตััวดัังที่่�เคยเป็็นมานััก แต่่ก็็รู้้�สึึกว่่าเป็็น
ความลำบากไม่น่ ้อ้ ย เมื่�อท่า่ นเห็น็ ความลำบากในการรักั ษาจิติ ของพญานาคที่�คอย
จะคิิดไม่่ดีีอยู่�เรื่�อยๆ ท่่านเลยหาอุุบายลาเธอไปเที่�ยวที่�อื่�นซึ่�่งเธอก็็ยิินดีีให้้ท่่านไป
เรื่�องพญานาคกัับท่่านจึงึ เป็น็ อันั ยุุติิลงเพีียงแค่่นี้้�
หลัังจากนั้้�น ท่่านเลยถืือเอาเรื่�องพญานาคเป็็นเหตุุอธิิบายธรรมเกี่�ยวกัับนิิสััย
ของคนและสััตว์์ต่่อไปอีีก เพื่�อเป็็นประโยชน์์แก่่ผู้�นั่�งฟัังบ้้างไม่่เสีียเวลาไปเปล่่า
อัันนัับว่่าเป็็นคติิได้้ดีี จึึงได้้นำมาลงเพื่�อท่่านผู้้�อ่่านนำไปพิิจารณา ถืือเอาเป็็นคติิ
เท่า่ ที่�ควรแก่จ่ ริติ นิสิ ััยของตน
ท่่านว่า่ “ดีชีั่�วมิิได้เ้ กิิดขึ้�นมาเอง แต่่อาศััยการทำบ่อ่ ยก็็ชิินไปเอง เมื่�อชินิ แล้ว้
ก็็กลายเป็็นนิิสััย ถ้้าเป็็นฝ่่ายชั่�วก็็แก้้ไขยาก คอยแต่่จะไหลลงไปตามนิิสััยที่�เคยทำ
อยู่�เสมอ ถ้้าเป็็นฝ่่ายดีีก็็นัับวัันคล่่องแคล่่วแกล้้วกล้้าขึ้�นเป็็นลำดัับ ฉะนั้้�น เด็็กๆ
ที่�แรกเกิดิ พ่อ่ แม่ท่ี่�ฉลาดจึงึ ต้อ้ งพยายามอบรมในทางที่่�ดีกี ่อ่ นจะสายเกินิ ไป และหา
พี่�เลี้�ยงที่�เหมาะสมมาบำรุุงรัักษา ไม่่ให้้ปล่่อยไว้้ตามยถากรรม เพราะเด็็กเริ่�มศึึกษา
วิชิ าหลักั ธรรมชาติมิ าแต่อ่ ้อ้ นแต่อ่ อก ไม่ข่ าดวรรคขาดตอนเหมือื นไปเรียี นที่�โรงเรียี น
หลักั วิชิ าธรรมชาตินิ ี่่แ� ล เป็น็ วิชิ าที่่ฝ� ังั นิสิ ัยั เด็ก็ ได้ด้ ีกี ว่า่ วิชิ าแขนงอื่น่� ๆ เพราะมีอี ยู่�
304
พิิงคนครสมััย
ทั่่�วไปทั้้�งในบ้า้ นนอกบ้า้ น ในสถานที่่เ� รียี นและนอกสถานที่่เ� รีียน....
เด็็กสามารถเรีียนและจดจำได้้ทุุกกาลสถานที่�ที่�สิ่�งนั้้�นๆ มาสััมผััสทางทวาร
อายตนะภายนอกคือื รูปู เสียี ง เป็น็ ต้น้ นั่�นแลเป็น็ เหมือื นแผ่น่ กระดาน และตัวั หนังั สือื
ที่�เต็็มไปด้้วยความหมายดีีชั่�วต่่างๆ ทั้้�งจากเด็็กด้้วยกััน ทั้้�งจากผู้�ใหญ่่ชายหญิิง
ไม่่เลืือกหน้้า ทั้้�งจากโรงหนัังโรงละครและโรงอะไรต่่างๆ ที่่�มีีอยู่�ทั่�วไป ไม่่มีีวัันเวลา
บกพร่่อง หลัักธรรมชาติิเหล่่านี้้�แลเป็็นครููเครื่่�องพร่่ำสอนเด็็กๆ ที่่�พร้้อมอยู่�แล้้ว
ในการสำเหนียี กศึกึ ษาได้เ้ ป็น็ อย่า่ งดีี และมีกี ารรับั ถ่่ายทอดไปตลอดสาย ถ้า้ เป็น็
ฝ่า่ ยชั่่ว� ก็็พาให้้เด็็กชั่่�วได้้จริิง ถ้า้ เป็็นฝ่่ายดีกี ็็พาให้้เด็ก็ ดีไี ด้จ้ ริิง การเห็น็ การได้้ยินิ
อยู่่�บ่อ่ ยๆ เด็็กย่อ่ มถืือเอาเป็น็ เยี่ย� งอย่า่ งไปวันั ละเล็ก็ ละน้อ้ ย นานไปก็็กลายเป็็น
นิิสัยั ไปเอง.....
ถ้้าลงได้้เป็็นนิิสััยแล้้ว ไม่่ว่่าทางชั่่�วทางดีีย่่อมมีีทางระบายออกได้้ทาง
ไตรทวาร ไม่่ยากเย็็นอะไร ที่่�คนชั่่�วทำชั่่�วได้้ง่่ายและติิดใจไม่่ยอมลดละแก้้ไขก็็ดีี
คนดีีทำดีีได้้ง่่ายและติิดใจกลายเป็็นคนรัักศีีลรัักธรรมไปตลอดชีีวิิตก็็ดีี ก็็เพราะ
หลัักนิิสััยเป็็นสำคััญ ลำพัังการฝืืนทำทั้้�งที่่�นิิสััยไม่่อำนวยมาก่่อน ย่่อมลดละ
ปล่่อยวางได้้ง่่าย จนกว่่าจะปรากฏผลเป็็นน้้ำเชื่�่อมที่่�มีีรสดื่่�มด่่ำแก่่ใจแล้้วนั่่�นแล
จึึงจะเกิิดความพอใจในงานนั้้�นๆ ทั้้�งชั่่�วและดีี ไม่่ยอมปล่่อยวางอย่่างง่่ายดาย
ฉะนั้้�น หลัักนิิสััยจึึงเป็็นสิ่�งสำคััญมากในตััวบุุคคลและสััตว์์ การทำอะไรจนกลาย
เป็็นนิิสััยแล้้วเป็็นสิ่�งแก้้ไขได้้ยาก จึึงไม่่ควรทำแบบสุ่�มเดา โดยมิิได้้ใคร่่ครวญให้้
รอบคอบก่่อน.....
เราพอทราบได้้จากการฝึึกฝนตนในทางที่่�ดีีจนเคยชิินต่่อนิิสััย เช่่น การเที่�ยว
ที่่�มีเี หตุผุ ลควรเที่�ยว การจ่า่ ยทรัพั ย์เ์ พื่�อประโยชน์แ์ ก่ต่ นและครอบครัวั อย่า่ งมีเี หตุผุ ล
การรับั ประทานเป็น็ เวล่ำ่ เวลาไม่พ่ ร่ำ่ เพรื่�อ การหลับั และการตื่�นนอนตามเวลา การฝึกึ
305
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
มรรยาทและความประพฤติิในทางดีีพยายามฝึึกฝนด้้วยความสนใจไม่่ลดละ
จนเป็น็ นิสิ ัยั เคยชินิ แล้ว้ ย่อ่ มสะดวกราบรื่น่� ต่อ่ ตัวั เองในวาระต่อ่ ไปไปเอง ไม่ต่ ้อ้ ง
ฝืืนกัันอยู่�เรื่�่อยเหมืือนขั้้�นเริ่�มแรก เพีียงเท่่านี้้�ก็็พอทราบได้้ว่่านิิสััยเป็็นสิ่�งที่่�ฝึึกได้้
ไม่่เหลืือบ่่ากว่่าแรง เป็็นแต่่ควรใช้้ความเพีียรพยายามบ้้างในเบื้้�องต้้น การฝึึกเด็็ก
หรือื เราซึ่่ง� เป็็นผู้�ใหญ่ก่ ็ฝ็ ึกึ ในทำนองเดีียวกััน.....
เราต้้องการของดีีคนดีีก็็จำต้้องฝึึก ฝึึกจนดีี จะพ้้นการฝึึกไปไม่่ได้้ งานอะไรๆ
ย่่อมมีีการฝึึกกัันทั้้�งนั้้�น โลกถึึงได้้เรีียกกัันว่่า ฝึึกงาน ฝึึกสััตว์์ ฝึึกคน ฝึึกตน ฝึึกใจ
ตลอดมา นอกจากตายเสีียเท่่านั้้�น จึึงหมดการฝึึกกััน สิ่�งใดที่่�ทำยัังไม่่เป็็น เมื่่�อ
ต้้องการเป็็นในสิ่�งนั้้�นก็็จำต้้องฝึึก และฝึึกจนเป็็นการเป็็นงาน เป็็นคนดีีสััตว์์ดีี
รวมลงในคำว่่าฝึึกนี้้�ทั้้�งสิ้�น จึึงควรพิิจารณาให้้ถึึงใจปฏิิบััติิให้้เกิิดผล คำว่่าดีี
จะเป็น็ สมบัตั ิขิ องผู้้�ฝึกึ ดีแี ล้ว้ แน่น่ อน” ได้น้ ำเรื่�องนิสิ ัยั ที่่�ท่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�นอธิบิ าย
ให้้ฟัังมาลงบ้้างเล็็กน้้อย พอเป็็นคติิแก่่พวกเราที่�กำลัังอยู่�ในข่่ายแห่่งธรรมนี้้� จึึงขอ
ยุุติไิ ว้เ้ พื่�อดำเนิินเรื่�องใหม่่ต่่อไป
ที่่�ถ้ำ�ำ เชีียงดาวเมื่�่อพระอรหัันต์ท์ ่า่ นมานิิพพาน
ขณะที่่�ท่่านพัักอยู่�ในถ้้ำเชีียงดาวปรากฏนิิมิิตต่่างๆ ที่่�ประทัับใจมากมาย
หลายนิิมิิต แต่่จะนำมาลงเท่่าที่่�ควร คืือตอนกลางคืืนยามดึึกสงััดแทบทุุกคืืน
มีีเทวดามาจากเบื้้อ� งบนชั้้�นต่่างๆ บ้้าง มาจากเบื้้�องล่า่ งที่่ต� ่า่ งๆ บ้า้ ง มาฟัังเทศน์์
ท่า่ นคืืนละ ๓ พวกบ้า้ ง ๒ พวกบ้้าง ๑ พวกบ้า้ ง ตามเวลาที่่ท� ่่านนััดให้ม้ า และมีี
พระอรหันั ต์ม์ าสัมั โมทนียี กถาธรรม เครื่อ่� งรื่น่� เริงิ กับั ท่า่ นเสมอมิไิ ด้ข้ าด พระอรหันั ต์์
ที่่ม� านั้้น� ต่า่ งองค์ต์ ่า่ งแสดงวิธิ ีนี ิพิ พานของตนท่า่ ต่า่ งๆ ให้ท้ ่า่ นดูบู ้า้ ง ทั้้ง� องค์ท์ ี่่ม� า
นิิพพานในถ้้ำนั้้�นและนิิพพานในที่่�อื่่�นๆ ก็็มาแสดงในที่่�นั้้�นบ้้าง พร้้อมคำอธิิบาย
306
พิงิ คนครสมััย
ประกอบด้ว้ ย ขณะที่่แ� ต่ล่ ะท่า่ นแสดงวิธิ ีนี ิพิ พานท่า่ ต่า่ งๆ ให้ท้ ่า่ นดูแู ละฟังั อย่า่ งถึงึ ใจ
ขณะที่�ฟัังท่่านเล่่า เกิิดความสลดสัังเวชตนและน้้อยใจว่่า ตนมีีวาสนาน้้อย
ตาหููใจก็็มีีอยู่�อย่่างท่่าน แต่่ไม่่สามารถเป็็นอย่่างท่่านได้้ ทั้้�งเกิิดความปีีติิ ทั้้�งเกิิด
ความน้้อยใจเสีียใจ ทั้้�งหััวเราะทั้้�งร้้องไห้้ ก็็เป็็นไปในเวลาเดีียวกััน แต่่การร้้องไห้้
ได้้พยายามเก็็บไว้้ในส่่วนลึึก ไม่่กล้้าแสดงออกอย่่างเปิิดเผย กลััวหมู่�เพื่�อนจะว่่าบ้้า
เพราะขณะนั้้น� ก็เ็ ป็็นบ้า้ อย่่างลึึกๆ อยู่�แล้้ว
คำสัมั โมทนียี กถาธรรมที่�พระอรหันั ต์แ์ ต่ล่ ะองค์แ์ สดงแก่ท่ ่า่ นพระอาจารย์ม์ั่�นนั้้น�
เป็็นคำจัับใจไพเราะมาก ยากที่�จะหาคำพููดในโลกมาเทีียบให้้เสมอเหมืือนได้้
แม้้ผู้�เขีียนเองก็็ไม่่แน่่ใจว่่าจะนำมาลงตามแบบฉบัับของท่่านแท้้ได้้ จึึงขออภััย
ท่า่ นผู้้�อ่า่ นไว้้ด้้วยความจนใจ ที่�พอจัับใจความได้จ้ ากท่า่ นมีีดัังนี้้�
พระอรหัันต์์ทุุกประเภทเป็็นบุุคคลประเสริิฐอััศจรรย์์ทั้้�งแก่่ตนและแก่่โลก
ทั้้�งสาม มีีมนุุษย์์เทวดา เป็็นต้้น จะปรากฏขึ้้�นในโลกแต่่ละองค์์เป็็นของยากลำบาก
มาก รองพระพุุทธเจ้้าตรััสรู้�ลงมา เหมืือนขุุมทองธรรมชาติิจะผุุดขึ้�นท่่ามกลาง
พระนครหลวงของพระเจ้้าจัักรพรรดิิ ไม่่เป็็นสิ่�งจะผุุดขึ้�นได้้อย่่างง่่ายดายเลย
ความเป็็นอยู่ �แห่่งชีีวิิตของพระอรหัันต์์ทั้้�งหลายก็็ผิิดจากความเป็็นอยู่ �ของโลก
เพราะมีชี ีวี ิติ อันั สดชื่น�่ ด้ว้ ยธรรม แม้ร้ ่า่ งกายจะเป็น็ สมมุตุ ิเิ หมืือนโลกทั่่ว� ๆ ไป แต่่
ใจผู้�ค้ รองร่า่ งเป็็นของบริสิ ุุทธิ์� จึึงทำให้้ทุุกส่่วนในร่า่ งกายสดชื่�่นไปตาม
ท่่านก็็เป็็นผู้้�หนึ่่�งในจำนวนพระอรหัันต์์ทั้้�งหลาย ที่่�ได้้ทำความพยายาม
กลั่น� กรองเชื้้อ� แห่ง่ ภพออกจากใจจนหมดสิ้น� ไป ได้ก้ ลายเป็น็ บุคุ คลไม่ม่ ีภี พชาติขิึ้้น�
มาที่่ใ� จ ให้โ้ ลกได้ก้ ราบไหว้บ้ ูชู าเป็น็ ขวัญั ตาขวัญั ใจอีกี องค์ห์ นึ่่ง� พวกเราจึงึ ได้ม้ า
เยี่ย� มแสดงความยินิ ดีี เพราะไม่ม่ ีบี ่อ่ ยครั้ง� นักั ที่่บ� ุคุ คลประเภทนี้้จ� ะอุบุ ัตั ิิ เนื่อ�่ งจาก
307
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
เป็็นความอุุบััติิยาก ทั้้�งๆ ที่�ใครก็็อยากเป็็น แต่่ความอยากทำไม่่อำนวย ดัังนั้้�น
โลกแม้้จะเกิิดมาในท่่ามกลางที่�พึ่�งมีีพ่่อแม่่ญาติิวงศ์์เป็็นต้้นก็็ตาม แต่่ที่�พึ่�งเพื่�อเกาะ
เพื่�อยึึดทางใจอัันเป็็นที่�พึ่�งสำคััญนั้้�น โลกยัังไม่่ค่่อยมีีกัันเลย สััตว์์โลกเกิิดมา
อย่า่ งเคว้้งคว้า้ งถ่ว่ งตนอยู่�เปล่่าๆ มีีจำนวนมากต่่อมาก เหลืือหููเหลือื ตาจะพรรณนา
นับั อ่า่ นได้้ พระอรหันั ต์อ์ ุบุ ัตั ิติ รัสั รู้�ขึ้น� แต่ล่ ะองค์จ์ ึงึ เป็น็ ของอัศั จรรย์แ์ ละทำประโยชน์์
แก่โ่ ลกทั้้ง� สามได้ม้ าก
ท่่านเองก็็ปรากฏว่่าทำประโยชน์์แก่่มนุุษย์์ เทวดา อิินทร์์ พรหมได้้
อย่่างกว้้างขวางมากมาย เพราะท่่านบรรลุุถึึงความบริิสุุทธิ์� และแตกฉานทาง
ภาษาใจซึ่ง่� เป็น็ ภาษาสำคัญั กว่า่ ภาษาใดๆ ในโลกทั้้ง� สาม พระพุทุ ธเจ้า้ ทุกุ พระองค์์
และพระอรหัันต์์บางประเภทต้้องใช้้ภาษาใจช่่วยทำประโยชน์์แก่่โลก เพราะ
ภาษาใจเป็็นภาษากลางของสััตว์์โลก ผู้้�มีีวิิญญาณรัับรู้้� การสั่�งสอนสััตว์์โลก
ประเภทกายทิิพย์์ (กายที่�ไม่่ปรากฏด้้วยตาเนื้้�อ) ต้้องใช้้ภาษาใจล้้วนๆ ติิดต่่อและ
แสดงอรรถธรรม ผู้�รู้�ภาษาใจด้้วยกัันย่่อมเข้้าใจได้้ง่่ายและได้้รัับประโยชน์์รวดเร็็ว
กว่่าธรรมดาอยู่ �มากดัังนี้้�
พอจบสััมโมทนีียกถาธรรมแล้้ว ก็็แสดงวิิธีีนิิพพานท่่าต่่างๆ ให้้ท่่านดูู แทบ
ทุกุ องค์ใ์ นบรรดาพระอรหันั ต์ซ์ ึ่ง่� มาเยี่�ยมท่า่ นที่�แสดงธรรมเครื่�องรื่�นเริงิ และแสดงท่า่
นิิพพานให้ด้ ูู บางองค์ก์ ็แ็ สดงท่า่ นั่�งขััดสมาธินิ ิิพพาน บางองค์ก์ ็็แสดงท่่าสีีหไสยาสน์์
คืือนอนตะแคงข้้างขวานิิพพาน บางองค์์ก็็แสดงท่่ายืืนอยู่�กลางทางจงกรมนิิพพาน
บางองค์์ก็็แสดงท่่าเดิินจงกรมนิิพพาน ในท่่าต่่างๆ กััน ที่่�แสดงท่่านั่่�งกัับท่่านอน
สีีหไสยาสน์์นิิพพานมากกว่่าท่่าอื่�่นๆ ที่่�แสดงท่่ายืืนนิิพพานและท่่าเดิินจงกรม
นิิพพานมีีน้้อยมาก องค์์ที่่�แสดงท่่านั่่�งและท่่านอนนิิพพานก็็แสดงให้้เห็็นชััดไป
ตลอดสายจนถึงึ อวสานสุดุ ท้า้ ย พอสิ้น� วาระของการแสดงท่า่ แล้ว้ องค์น์ ั่่ง� นิพิ พาน
ก็ล็ ้้มผล็อ็ ยลงไปราวกัับปุุยนุ่�น ร่่างกายทุุกส่ว่ นก็ห็ ยุดุ ทำงานและนิ่่�งแน่ว่ ไปเลย
308
พิิงคนครสมััย
องค์์ที่�แสดงท่่านอนสีีหไสยาสน์์นิิพพานท่่านว่่าสัังเกตได้้ยาก มองเห็็น
ลมหายใจเพียี งขณะเริ่�มแรกแสดงท่า่ เท่า่ นั้้น� จากนั้้น� ไปลมก็ล็ ะเอียี ด อวัยั วะทุกุ ส่ว่ น
ไม่่กระดุุกกระดิิกเลย มีีแต่่ท่่าอัันสงบเหมืือนคนนอนหลัับ จากนั้้�นก็็เงีียบไปเลย
องค์์แสดงท่่ายืืนนิิพพานก็็ยืืนในลัักษณะรำพึึง เอามืือขวาทัับมืือซ้้ายตั้้�งกายตรง
ตาทอดลงพอประมาณ ตาทั้้ง� สองหลับั สนิทิ มีอี าการรำพึงึ อยู่�ครู่่�หนึ่่ง� แล้ว้ ก็ค็ ่อ่ ยๆ
ล้้มแบบย่่อตััวลงนั่่�งกองอยู่่�กัับพื้้�น แล้้วค่่อยๆ ล้้มจากท่่านั่่�งลงไปนอนกัับพื้้�น
อย่่างเบาๆ ราวกัับสำลีี ส่่วนองค์์ที่่�แสดงท่่าเดิินจงกรมนิิพพานก็็เดิินกลัับไป
กลับั มาราว ๖ - ๗ รอบแล้ว้ ก็ค็ ่อ่ ยๆ ล้ม้ ผล็อ็ ยลงไปนอนอยู่่�กับั พื้้น� อย่า่ งเบาๆ แล้ว้ ก็็
แน่่นิ่่�งไปเลยเช่่นเดียี วกันั
ทุกุ ๆ องค์ท์ี่�แสดงวิธิ ีนี ิพิ พานในท่า่ ต่า่ งๆ กันั นั้้น� มาแสดงต่อ่ หน้า้ ท่า่ นโดยห่า่ งกันั
ประมาณวาหรืือวาเศษเท่่านั้้�น ทำให้้มองเห็็นได้้อย่่างชััดเจนและประจัักษ์์ใจ
ตลอดมา ฟัังแล้้วอดน้้ำตาร่่วงไม่่ได้้ต้้องหัันหน้้าเข้้าฝาทัันทีีที่�รู้�สึกมีีอาการแปลก
เกิิดขึ้น� ในขณะนั้้�น มิฉิ ะนั้้�นก็็จะปล่่อยอะไรออกมาทำให้้เกิิดเรื่�องใหญ่่ และอาจเป็น็
ประวัตั ิติ ่อ่ ท้้ายท่า่ นไปอีกี ก็็ได้้
บรรดาพระอรหันั ต์ท์ี่่ม� าแสดงวิธิ ีนี ิพิ พานท่า่ ต่า่ งๆ ให้ท้ ่า่ นดูนูั้้น� แสดงด้ว้ ยท่า่
อันั สงบเสงี่ย� มงามตามาก ไม่ม่ ีอี าการกระวนกระวายส่า่ ยแส่เ่ หมืือนโลกทั่่ว� ๆ ไปเลย
ฟัังท่่าไหนก็็ล้้วนเป็็นท่่าที่่�ให้้เกิิดความสลดสัังเวชเหลืือจะอดกลั้ �นน้้ำตาไว้้ได้้
ทุกุ ท่า่ ไป เพราะบุคุ คลอัศั จรรย์น์ ิพิ พานลาโลกสมมุตุ ิทิี่�เต็ม็ ไปด้ว้ ยความวุ่�นวายยุ่�งเหยิงิ
นานาประการ จะไม่ใ่ ห้อ้ ัศั จรรย์อ์ ย่า่ งไร ใครก็ใ็ ครเถิดิ ถ้า้ ลงได้ป้ ระสบอย่า่ งนั้้น� เข้า้ บ้า้ ง
เข้้าใจว่่าต้อ้ งมีีความรู้้�สึึกอย่า่ งเดียี วกััน จะทนเป็็นใจไม้้ไส้ร้ ะกำอยู่�ไม่ไ่ ด้้แน่่นอน
ที่่�ถ้ำ้ เชียี งดาวมีพี ระอรหันั ต์ม์ านิพิ พาน ๓ องค์์ สององค์น์ อนนิพิ พาน แต่อ่ ีกี องค์์
หนึ่�งเดิินจงกรมนิิพพาน และแสดงท่่านิิพพานให้้ท่่านดููต่่อหน้้าต่่อตาเลย ทุุกองค์์ที่�
309
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
นิพิ พานในท่า่ ต่า่ ง ๆ ได้อ้ ธิบิ ายเหตุผุ ลประกอบให้ท้ ่า่ นทราบอย่า่ งละเอียี ด ก่อ่ นจะทำ
พิธิ ีนี ิพิ พาน ที่�แสดงท่า่ ยืนื นิพิ พานและท่า่ เดินิ จงกรมนิพิ พานมีไี ม่ก่ี่่�รูปู ส่ว่ นท่า่ นั่่ง� กับั
ท่า่ นอนมีมี ากและท่า่ นอนมีมี ากกว่า่ ท่า่ อื่น�่ ๆ ท่า่ นพิจิ ารณาทราบว่า่ พระอรหันั ต์์
มานิิพพานที่่�เมืืองไทยเราหลายองค์์ เท่่าที่่�จำได้้มีีดัังนี้้� นิิพพานที่่�ถ้้ำเชีียงดาว
จังั หวัดั เชียี งใหม่่ ๓ องค์์ นิพิ พานที่่ห� ลังั เขาวงพระจันั ทร์์ ๑ องค์์ นิพิ พานที่่ถ� ้ำ้ ตะโก
จังั หวัดั ลพบุุรีี ๑ องค์์ นิพิ พานที่่เ� ขาใหญ่่ จัังหวัดั นครนายก ๑ องค์์ นิิพพานที่่�วัดั
ธาตุหุ ลวง อำเภอเกาะคา จังั หวัดั ลำปาง ๑ องค์์ ที่่จ� ำไม่ไ่ ด้ก้ ็ย็ ังั มีจี ึงึ ขออภัยั ไว้ด้ ้ว้ ย
คำว่่า “นิิพพาน” เป็็นศััพท์์ใช้้เฉพาะพระพุุทธเจ้้า พระปััจเจกพุุทธเจ้้า
และพระอรหัันต์์ทั้้�งหลายที่่�สิ้�นกิิเลสและภพชาติิภายในใจแล้้วโดยเฉพาะ มิิได้้
ใช้้ทั่่�วไปในสัตั ว์โ์ ลกผู้้�ยังมีีกิเิ ลสทั้้ง� หลาย เพราะพวกหลังั นี้้ย� ังั เป็น็ ผู้้�สั่ง� สมภพชาติิ
อยู่่�ภายในอย่่างสมบููรณ์์ จึึงไม่่มีีอะไรจะควรเรีียกว่่านิิพพานได้้ในทางสมมติิ
พอตายจากนี้้ก� ็ไ็ ปเกิดิ ที่�นั้น� ตายจากที่�นั้น� ก็ไ็ ปเกิิดที่�โน้้น ตายจากคนไปเกิดิ เป็็นสััตว์์
ถ้้าประมาทในชาติิเป็็นมนุุษย์์ ไม่่พยายามสร้้างความดีีไว้้ส่่งเสริิมเติิมต่่อในภพชาติิ
ต่อ่ ไป การเป็น็ สัตั ว์ก์ ็ม็ ีหี ลายชนิดิ ไม่แ่ น่น่ อน เพราะทางที่�จะให้เ้ กิดิ เป็น็ สัตั ว์ม์ ีมี ากกว่า่
ทางจะให้้เกิิดเป็็นมนุุษย์์ เทวดา อิินทร์์ พรหม อัันเป็็นภููมิิสููงเป็็นไหนๆ เนื่�องจาก
จิิตใจชอบทำกรรมชั่�ว อัันเป็็นทางให้้ไปเกิิดเป็็นสััตว์์ชนิิดต่่างๆ ได้้มากกว่่าทางดีี
ดังั นั้้น� สััตว์์ชนิิดต่่างๆ จึงึ มีีมากกว่า่ มนุุษย์์และเทพพรหม
แต่่จะเป็็นสััตว์์ชนิิดใดและมนุุษย์์เทพพรหมประเภทใด ก็็ล้้วนมีีสิ่�งเกาะเกี่�ยว
เหนี่�ยวรั้ง� พาให้ต้ ่อ่ ต้น้ ต่อ่ แขนงเป็น็ ภพชาติสิ ืบื ต่อ่ ไปไม่ม่ ีที างดับั สนิทิ ได้้ จึงึ ไม่เ่ รียี กว่า่
นิิพพาน ส่่วนท่่านที่่�สิ้�นกิิเลสภายในใจโดยสิ้�นเชิิงแล้้ว เป็็นความดัับสนิิทอยู่�
ตลอดเวลาทั้้�งที่่�ขัันธ์์ยัังครองตััวอยู่� ท่่านเหล่่านี้้�แลเป็็นผู้�้ควรได้้รัับคำว่่านิิพพาน
โดยเฉพาะ ไม่ม่ ีที างเป็น็ อย่า่ งอื่น�่ เพราะหมดทางเกี่ย� วเกาะวกเวียี น ขณะจะนิพิ พาน
ก็็มิิได้้มีีความกัังวลห่่วงใยกัับสิ่�งใดๆ กระทั่�งขัันธ์์ที่�กำลัังจะแตกทลายในขณะนั้้�น
310
พิิงคนครสมััย
อยู่�แล้้ว ทั้้�งนี้้�เพราะใจท่่านหมดคำว่่าห่่วงว่่าหวง ทั้้�งภายนอกภายใน ทั้้�งใกล้้ทั้้�งไกล
โดยตลอดทั่ �วถึงึ
ขณะจะลาโลกแห่่งขัันธ์์ก็็ลากัันแบบดัับสนิิท ไม่่มีีความสะทกสะท้้าน
หวั่่�นไหว ทั้้�งมิิได้้คิิดว่่าจะไปอยู่�โลกนั้้�น จะมาอยู่�โลกนี้้� จะไปเสวยผลดีีอย่่างนั้้�น
จะมาเสวยผลชั่่�วอย่่างนี้้� อัันเป็็นการทำใจให้้กระเพื่�่อมขุ่�นมััว แต่่เป็็นความคงที่่�
และพอตัวั โดยสมบูรู ณ์ข์ องจิติ ดวงวิมิ ุตุ ติหิ ลุดุ พ้น้ แล้ว้ มิไิ ด้ค้ อยรับั ส่ว่ นได้ส้ ่ว่ นเสียี
ของสมมุุติิมีีขัันธ์์เป็็นต้้นแต่่อย่่างใด เป็็นผู้้�ปราศจากกาลสถานที่่� ไม่่มีีสมมุุติิแม้้
ปรมาณููเข้้าไปเกี่�ยวข้้องกัับใจดวงบริิสุุทธิ์�ล้้วนๆ แล้้ว นี่่�แลท่่านเรีียกว่่านิิพพาน
ของท่า่ นผู้้�สิ้น� ความกังั วลหม่น่ หมอง ขณะครองขันั ธ์อ์ ยู่่�ก็ม็ ิไิ ด้เ้ ศร้า้ โศก ขณะวิโิ ยค
พลััดพรากจากไปก็็มิไิ ด้เ้ สียี ใจ เคยเป็น็ อยู่�อย่า่ งไรก็เ็ ป็น็ ไปอย่า่ งนั้้น�
ฉะนั้้น� คำว่า่ นิพิ พานจึงึ เป็น็ คำพิเิ ศษสำหรับั ท่า่ นผู้เ�้ ป็น็ บุคุ คลพิเิ ศษจะครอง
โดยเฉพาะ ไม่่มีีผู้�้ใดจะกล้้าเข้้ายึึดครองได้้ ถ้้าไม่่ทำใจให้้บริิสุุทธิ์�โดยสิ้�นเชิิงก่่อน
ไม่่เหมืือนสมบััติิอื่�น ซึ่่�งอาจมีีเจ้้าอำนาจเข้้ายึึดครองได้้ทั้้�งที่�เจ้้าของไม่่ยิินยอม เช่่น
เรืือกสวน ไร่่นา เป็็นต้้น ใครอยากเป็็นเจ้้าของเข้้ายึึดครองก็็พยายามสร้้างเอาเอง
รอนั่�งเซ็น็ นอนเซ็็นเอาเฉยๆ คงไม่ม่ ีหี วังั ตลอดกาล
ท่่านอาจารย์์มั่่�นซึ่่�งเป็็นเจ้้าของประวััติิที่่�ได้้รัับยกย่่องชมเชยและเลื่่�อมใส
จากหมู่่�ชนแทบทั่่ว� ประเทศเขตแดน และได้ร้ ับั ธรรมเครื่อ�่ งรื่น�่ เริงิ จากพระอรหันั ต์์
ทั้้�งหลาย ก็็เพราะท่า่ นเชื่�่อธรรมทำจริงิ จึงึ ได้พ้ บเห็็นแต่่ของจริิง ของปลอมไม่ม่ ีี
ในใจท่า่ น แม้ช้ ีวี ิติ ร่า่ งกายจะเป็น็ ของจอมปลอมหลอกลวงตามธรรมชาติขิ องมันั
ท่่านก็ป็ ลดปล่อ่ ยไว้ต้ ามเรื่อ่� ง มิไิ ด้้ยึึดถืือแบกหามไปด้ว้ ย สิ่ง� ที่่�เป็น็ ท่า่ นอย่่างจริิง
ไม่แ่ ปรผันั ก็ค็ ืือธรรมของจริงิ ที่่เ� ห็น็ แล้ว้ ธรรมนั้้น� จริงิ อยู่่�ตลอดเวลา ไม่ม่ ีอี ดีตี อนาคต
เข้้าไปทำลายได้้ เหมืือนสิ่ง� ทั้้�งปวงที่่�ถูกู ทำลายด้้วยกาลของมันั เองตลอดมา
311
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
สมเป็็นนักั ต่อ่ สู้เ้� พื่�อ่ เอาตัวั รอดเป็็นยอดคน
ท่า่ นพัักอยู่�ในป่า่ ในเขาลึกึ จังั หวัดั เชียี งใหม่่ ทราบว่า่ มีกี ารเจ็็บป่ว่ ยหลายครั้ง�
บางคราวแทบเอาตัวั ไม่ร่ อดจนหมอไม่ร่ ับั รอง ถ้า้ เป็น็ คนธรรมดามีชี ีวี ิติ ลมหายใจอยู่�
กัับยากัับหมอแบบไม่่มีีจมููกของตนเองเป็็นที่�หายใจ ก็็คงจะผ่่านไปนานแล้้ว แต่่
ท่่านเองยัังพอรอดตััวมาได้้ ด้้วยอำนาจธรรมโอสถเยีียวยารัักษาไว้้ได้้ ทุุกครั้�ง
ที่่ป� ่ว่ ยไข้้ได้ท้ ุกุ ข์์ต่า่ งๆ ท่า่ นว่า่ ธรรมโอสถต้อ้ งเกิดิ มาพร้อ้ มกันั และปฏิบิ ัตั ิหิ น้า้ ที่่�
ต่อ่ กันั ในทันั ทีที ันั ใดไม่ร่ อชักั ช้า้ ท่า่ นอาจารย์ม์ ั่่น� มีนี ิสิ ัยั อย่า่ งนั้้น� ปกติทิ ่า่ นไม่ค่ ่อ่ ย
ชอบเกี่�ยวข้้องกัับหยููกยาเท่่าไรนััก แม้้ตกมาวััยชรากำลัังวัังชาลดราร่่วงโรยลง
เป็น็ ลำดับั ท่า่ นก็ย็ ัังหนักั ในธรรมโอสถเป็น็ เครื่�อ่ งประสานธาตุขุ ันั ธ์์อยู่�เสมอมา
ครั้�งหนึ่�งท่่านพัักอยู่�ในเขากัับพระ ๓ องค์์ด้้วยกััน ซึ่�่งที่�นั้�นชุุกชุุมไปด้้วยไข้้ป่่า
เผอิิญพระองค์์หนึ่�งเกิิดเป็็นไข้้จัับสั่�นขึ้�นมา แม้้ยาเม็็ดหนึ่�งก็็ไม่่มีีรัักษา เวลาจัับไข้้
แล้้วตั้�งวัันก็็ไม่่สร่่าง ตอนเช้้าตอนเย็็นท่่านอาจารย์์ไปเยี่�ยมไข้้และให้้อุุบายต่่างๆ
เป็็นเครื่�องพิิจารณาเพื่�อระงัับไข้้ ดัังที่่�ท่่านเคยได้้ผลมาแล้้วเสมอ แต่่พระองค์์นั้้�น
ไม่่สามารถพิิจารณาตามท่่านได้้ เพราะภููมิิจิิตภููมิิธรรมต่่างกัันมาก เวลาจัับไข้้ทีีไร
ต้้องปล่อ่ ยให้ส้ ร่า่ งเอง ไม่่มีีอุุบายพิจิ ารณาแก้ไ้ ขพอไข้ล้ ดลงบ้า้ งเลย
ท่่านอาจารย์์เองคงนึึกรำคาญ เลยทำเป็็นดุุเอาเสีียบ้้างว่่า ท่่านนี้้�มีีแต่่ชื่�อว่่า
มหาๆ แต่่ความรู้�ที่�เรีียนมาไม่่เห็็นเป็็นประโยชน์์อะไรเลย ช่่วยแก้้ไขบรรเทาตััวเอง
ในเวลาจำเป็น็ บ้า้ งก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ ท่า่ นไปเรียี นให้เ้ สียี กระดาษเปล่า่ ๆ และเอาแต่ช่ื่�อมหาเปล่า่ ๆ
มาทำไม การเรีียนความรู้้�ทุุกแขนงต้้องเรีียนมาเพื่�อช่่วยตััวเอง แต่่ความรู้้�ท่่านมหา
เป็น็ ความรู้�ประเภทใดก็ไ็ ม่รู่้� จึงึ ไม่เ่ ห็น็ เกิดิ ประโยชน์อ์ ะไรเลย เจ้า้ ของเป็น็ ไข้แ้ ทบตาย
อยู่�แล้ว้ ความรู้�ที่�เรียี นมาไม่เ่ ห็น็ มาช่ว่ ยบรรเทาให้เ้ บาลงบ้า้ งเลย ท่า่ นเรียี นมาเพื่�ออะไร
กัันแน่่ ผมยัังแปลไม่่ออก ผมไม่่เห็็นได้้เรีียนเป็็นมหาเปรีียญอะไร แม้้ประโยคเดีียว
312
พิงิ คนครสมัยั
ก็ไ็ ม่ไ่ ด้ก้ ับั เขา มีแี ต่ก่ รรมฐานห้า้ ที่่�อุปุ ัชั ฌายะมอบให้แ้ ต่ว่ ันั อุปุ สมบทเท่า่ นั้้น� ติดิ ตัวั อยู่�
ทุุกวัันนี้้� ก็็ยัังพอรัักษาตัวั ได้้ ไม่่เห็น็ อ่อ่ นแอเหมืือนท่่านที่�เรียี นมากแต่อ่ ่อ่ นแอมาก
ท่่านนี่่�อ่่อนแอยิ่�งกว่่าผู้�หญิิงที่�ไม่่ได้้รัับการศึึกษาเลย ผู้�ชายทั้้�งคน มหาทั้้�งองค์์
ทำไมจึึงอ่่อนแอนััก เวลาเป็็นไข้้ไม่่เห็็นมีีลัักษณะผู้�ชายและการเรีียนรู้�ธรรมแฝงอยู่�
บ้้างเลย ควรเอาเครื่�องของผู้�ชายทั้้�งหมดไปมอบให้้ผู้�หญิิงเสีีย แล้้วไปขอเอาเครื่�อง
ของผู้�หญิิงมาสวมใส่่เข้้าไป จะได้้เป็็นผู้�หญิิงไปเสีียทั้้�งคน ไข้้ก็็อาจจะลดลงบ้้าง
เพราะมันั เห็น็ ว่า่ เป็น็ ผู้�หญิงิ คงไม่ก่ ล้า้ ทรมานอย่า่ งรุนุ แรง มาเยี่�ยมทีไี รแทนที่�จะเห็น็
ท่่าทางองอาจกล้้าหาญพอให้้เบาใจได้้บ้้าง แต่่กลัับเห็็นแต่่ความใจน้้อยอ่่อนแอ
เป็น็ ประจำเรื่�อยมา กรรมฐานและมหานั้้�นเรีียนมาทำไมไม่่พิิจารณาบ้้าง
ท่่านว่่าทุุกขัังอริิยสััจจัังนั้้�น หมายความว่่าอย่่างไร หมายความว่่าให้้อ่่อนแอ
และเวลาเป็็นไข้้ขึ้�นมาคอยแต่่จะร้้องไห้้คิิดถึึงพ่่อคิิดถึึงแม่่อย่่างนั้้�นหรืือ ถ้้าเช่่นนั้้�น
ก็็เป็็นกรรมฐานปลอมละซิิ เพีียงทุุกขเวทนาเกิิดจากไข้้เท่่านี้้�ก็็จะทนไม่่ไหว บท
ถึงึ เวลาจวนตััวเข้้าจริงิ ๆ จะไม่ล่ ้ม้ ละลายไปแบบไม่เ่ ป็็นท่า่ ละหรืือ เราเริ่�มไม่่เป็็นท่า่
แต่บ่ ัดั นี้้แ� ล้ว้ จะเห็น็ สัจั จธรรมมีที ุกุ ขสัจั จ์เ์ ป็น็ ต้น้ เป็น็ ของจริงิ ได้อ้ ย่า่ งไร ผู้้�จะพ้น้ จาก
โลกสมมุตุ ิติ ้อ้ งเห็น็ สัจั จธรรมเป็น็ ของจริงิ เต็ม็ ส่ว่ น แต่น่ ี้้เ� พียี งทุกุ ขสัจั จ์เ์ ริ่ม� ตื่น่� นอน
ออกล้้างหน้้าล้้างตากระตุุกกระติิกนิิดหน่่อยเท่่านั้้�น ก็็เริ่�มยอมอย่่างหมอบราบ
แล้ว้ จะไปที่่ไ� หนกันั ได้เ้ ล่า่ พอท่า่ นให้อ้ ุบุ ายเผ็ด็ ร้อ้ นบ้า้ งเป็น็ การหยั่่ง� เสียี งดูจู บลง
นิ่่ง� อยู่�ครู่่�หนึ่่ง� มองไปเห็น็ ท่า่ นมหาองค์น์ ั้้น� กำลังั ร้อ้ งไห้น้ ้้ำตาไหลออกมาเปียี กหน้า้
ท่่านเลยหาอุบุ ายหนีีไปในขณะนั้้�น และก่่อนจะไปทำท่า่ ปลอบโยนว่่า “ไม่่เป็น็ ไร
เดี๋๋ย� วหาย ผมแกล้้งว่่าให้้ท่่านมหาอย่า่ งนั้้�นเอง” แล้ว้ ก็ไ็ ปที่่�พักั
พอตอนกลางคืนื ท่า่ นคงพิจิ ารณาหายาขนานใหม่่ ขนานที่�ให้ไ้ ปแล้ว้ อาจจะแรง
ไปบ้า้ งสำหรับั คนไข้ร้ ายนี้้ท�ี่�ใจไม่เ่ ข้ม้ แข็ง็ พอ เช้า้ วันั หลังั และคราวต่อ่ ไป ท่า่ นเปลี่�ยนยา
313
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทััตตเถระ
ขนานใหม่โ่ ดยสิ้น� เชิงิ คือื มิไิ ด้น้ ำกิริ ิยิ านั้้น� มาใช้อ้ ีกี ต่อ่ ไปเลย คราวนี้้ม� ีแี ต่แ่ สดงอาการ
ปลอบโยน เอาอกเอาใจใหญ่่คล้้ายกัับไม่่ใช่่ท่่านอาจารย์์มั่�นคนเก่่าเลย พููดจาด้้วย
ถ้อ้ ยคำไพเราะอ่อ่ นหวานเหมือื นน้้ำอ้อ้ ยน้้ำตาลเป็น็ กระสอบๆ ทุ่�มเทลงทุกุ เช้า้ ทุกุ เย็น็
จนหวานหอมไปทั่�วบริิเวณ เหมาะแก่่โรคอ่่อนแออย่่างบอกไม่่ถููก ทั้้�งสัังเกตคนไข้้
อาการดีีขึ้�นหรืือทรุุดลง ทั้้�งวางยาเคลืือบน้้ำตาลทุุกเช้้าเย็็น จนเห็็นผลประจัักษ์์ใจ
ทั้้�งคนไข้้คนดีีมีีความสุุขโดยทั่�วกััน คนไข้้ก็็ค่่อยหายวัันหายคืืนไปเป็็นลำดัับจนหาย
สนิทิ แต่ก่ ินิ เวลาหลายเดือื นกว่า่ จะหายขาดได้้ นับั ว่า่ ยาขนานสุดุ ท้า้ ยได้ผ้ ลดีเี กินิ คาด
นี่่�คืืออุุบายท่่านที่่�เปรีียบกัับหมอผู้้�ฉลาดทั้้�งภายนอกภายใน พลิิกได้้ทุุกท่่า
ทุกุ ทาง ไม่จ่ นสติปิ ัญั ญา นำมาใช้ไ้ ด้ท้ ุกุ กรณีี จึงึ ควรถืือเป็น็ แบบฉบับั ของชาวเรา
ผู้�้กำลัังแสวงหาความฉลาดใส่่ตน ที่่�นำมาลงก็็เพื่�่อท่่านที่่�สนใจได้้อ่่านบ้้าง อาจ
เกิดิ ประโยชน์เ์ ท่า่ ที่่ค� วร เพราะเป็น็ อุบุ ายวิธิ ีขี องท่า่ นผู้ฉ�้ ลาดมีปี ัญั ญาหลักั แหลม
ไม่จ่ นแต้้มจนมุมุ ต่อ่ เหตุุการณ์์ที่่เ� กิิดขึ้้�นเฉพาะหน้้า
ตามปกตินิ ิสิ ัยั ท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� เวลาเข้า้ ที่่ค� ับั ขันั จนมุมุ ท่า่ นชอบคิดิ ค้น้
ด้้วยสติิปััญญาไม่่อยู่�เฉยๆ เช่่น เวลาเจ็็บไข้้หรืือเวลาพิิจารณาไปเจอเอากิิเลส
ตััวสำคัญั เข้า้ จนหาทางออกไม่่ได้้ นั่่�นแลคืือเวลาคับั ขััน จิิตจะนิ่่ง� นอนใจอยู่�ไม่่ได้้
ต้้องหมุุนติ้้�วทั้้�งวัันทั้้�งคืืน จนเกิิดอุุบายปััญญานำมาแก้้ไขทัันเหตุุการณ์์และผ่่าน
ไปได้้เป็น็ พัักๆ ไม่่จนมุมุ ท่า่ นเคยเห็น็ ผลทำนองนี้้�ตลอดมาแต่เ่ ริ่�มออกปฏิบิ ัตั ิจิ น
อวสาน เวลามีพี ระไปอาศัยั อยู่่�กับั ท่า่ นและเกิดิ เจ็บ็ ไข้ไ้ ด้ป้ ่ว่ ยขึ้น� มา ท่า่ นมักั จะเตือื น
ด้ว้ ยอุบุ ายต่า่ งๆ เพื่�อระงับั อาการไม่ใ่ ห้ห้ นักั ไปในทางหยูกู ยาจนเกินิ ไป และเพื่�อเกิดิ
อุบุ ายต่า่ งๆ อันั เป็น็ วิธิ ีพี ิจิ ารณาธรรมไปด้ว้ ยในขณะเดียี วกันั ท่า่ นถืือว่า่ ทุกุ ขเวทนา
ที่่เ� กิดิ ขึ้้น� ในกายในใจเป็น็ เรื่อ่� งของสัจั จธรรมโดยตรง ต้อ้ งพิจิ ารณาให้รู้้�ในสิ่ง� ที่่ค� วร
จะรู้�ได้้ไม่่ปล่่อยให้้ทุุกข์์ย่่ำยีีอยู่�เปล่่าๆ เหมืือนคนไม่่ได้้รัับการศึึกษาอบรมธรรม
มาเลย
314
พิงิ คนครสมััย
เฉพาะท่่านเองเคยได้้อุุบายต่่างๆ จากการป่่วยมาเป็็นลำดัับ ไม่่เคยปล่่อยให้้
ทุกุ ขเวทนาที่�เกิดิ ขึ้�นจากการเจ็บ็ ป่่วยต่า่ งๆ ย่่ำยีีอยู่�เฉยๆ โดยมิิได้พ้ ิิจารณาให้้รู้�เรื่�อง
ของมัันบ้้างเท่่าที่�สามารถ เวลาเช่่นนั้้�นท่่านถืือเป็็นความจำเป็็นที่่�ต้้องพิิจารณา
จนสุุดความสามารถ เพื่�อเป็็นการฝึึกซ้้อมสติิปััญญาว่่าจะทัันกัับเหตุุการณ์์ที่�เกิิดขึ้�น
เฉพาะหน้า้ หรือื มีคี วามล้้มเหลวไปอย่า่ งไรบ้า้ ง แล้ว้ แก้้ไขดััดแปลงกันั ใหม่จ่ นเป็น็ ที่�
พอใจ ว่่าสติปิ ัญั ญาที่่เ� คยอบรมและฝึกึ ซ้้อมมาเป็็นเวลานาน ขณะเข้้าสู่�สงคราม
คืือความทุุกข์์ทรมาน ใจไม่่มีีความหวั่่�นเกรงต่่อความจริิง คืือทุุกขสััจจ์์อัันเป็็น
สัจั จธรรมของจริงิ ทุกุ ส่ว่ น สติปิ ัญั ญาก็ท็ ำหน้า้ ที่่ท� ันั กับั เหตุกุ ารณ์์ ไม่ม่ ีคี วามสะท้า้ น
หวั่่น� ไหวกับั พายุุ คืือทุกุ ข์ท์ ี่่โ� หมกันั มาทุกุ ทิศิ ทุกุ ทาง เบื้้อ� งบนเบื้้อ� งล่า่ ง ด้า้ นขวาง
สถานกลาง สามารถพิจิ ารณาตะล่่อมเข้้ามาสู่่�หลักั ความจริงิ ได้โ้ ดยตลอด
ดัังนั้้�นท่่านจึึงชอบใช้้อุุบายแก่่บรรดาศิิษย์์หนัักไปทางพิิจารณาทุุกขเวทนา
เพราะเป็็นการฝึึกซ้้อมสติิปััญญาศรััทธาความเพีียรให้้เข้้มแข็็งแกล้้วกล้้า เวลา
เอาจริิงเอาจัังคืือขณะขัันธ์์จะแตกจะไม่่ต้้องกลััวมหัันตทุุกข์์ที่ �แสดงตััวอย่่างเต็็มที่ �
ในเวลานั้้น� ผู้พ้� ิจิ ารณารู้�เท่า่ ทันั ขันั ธ์ด์ ังั กล่า่ วนี้้� อยู่่�ก็ส็ บาย ตายก็ม็ ีชี ัยั ชนะ สมกับั เป็น็
นักั ต่อ่ สู้�เพื่อ�่ เอาตัวั รอดเป็น็ ยอดคน คืือเราเองซึ่ง�่ เป็น็ คนๆ หนึ่่ง� ไม่ต่ ้อ้ งเป็น็ ยอดใคร
ที่่�ไหน ได้เ้ ราและเป็็นยอดเราแล้ว้ เป็็นพอตััว
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� นับั ว่า่ เป็น็ อาจารย์ต์ ัวั อย่า่ งได้ท้ั้้ง� ภายนอกภายใน ความเพียี ร
ความอดทน ความอาจหาญ ความฉลาดภายนอกภายใน ความสันั โดษและมักั น้อ้ ย
นัับว่่าท่่านเป็็นเยี่�ยมในสมััยปััจจุุบััน ยากจะมีีลููกศิิษย์์คนใดล้้ำหน้้าท่่านไปได้้
ท่่านมีีทั้้�งหููทิิพย์์ ตาทิิพย์์ และปรจิิตตวิิชชา คืือฟัังได้้ทั้้�งเสีียงสััตว์์ เสีียงมนุุษย์์
เสีียงภููตผีี เทวบุุตร เทวดา อิินทร์์ พรหม ยม นาค เห็็นได้้ทั้้�งสััตว์์มนุุษย์์ที่�เป็็นกาย
และวัตั ถุหุ ยาบ ทั้้ง� ที่�เป็น็ กายทิพิ ย์์ เช่น่ เปรตผีี เทวดาเป็น็ ต้น้ รู้�ได้ท้ั้้ง� จิติ สัตั ว์์ จิติ มนุษุ ย์์
ว่่ามีีความเศร้้าหมองผ่่องใสประการใด ตลอดความคิิดปรุุงต่่างๆ ที่่�คิิดอยู่�ภายใน
315
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
บางครั้ง� แม้เ้ จ้า้ ตัวั ผู้้�คิดิ ขึ้น� เองก็ไ็ ม่รู่้�ว่าได้ค้ ิดิ อะไรไปบ้า้ ง เพราะเปิดิ ทางให้ค้ วามคิดิ นึกึ
ไหลออกสู่�อารมณ์์ต่่างๆ อยู่�ตลอดเวลาโดยไม่่มีีสติิควบคุุมรัักษาบ้้างเลย กระทั่�ง
ได้้ยิินปััญหาท่่านเป็็นเชิิงทัักขึ้�นมาถึึงระลึึกได้้ บางรายยัังมััวเซ่่อไม่่ทราบว่่าท่่านพููด
อะไรให้ต้ ััวบ้้างก็็ยัังมีี จึงึ น่่าสลดสังั เวชอยู่�มากสำหรัับรายเช่่นนั้้�น
เวลาอยู่่�กัับท่่านไม่่จำต้้องอยู่่�ต่่อหน้้าท่่านก็็ได้้ เพีียงอยู่�ภายในวััดหรืือใน
สำนัักเดีียวกัับท่่านก็็พอแล้้ว ขณะคิิดคะนองไปต่่างๆ แบบปล่่อยตััวไม่่มีีสติิ เวลา
มาหาท่่านจะได้้ยิินคำพููดแปลกๆ ออกมาในเวลาใดเวลาหนึ่�งจนได้้ ยิ่�งไปหาญคิิด
เรื่�องลึกึ ลับั ในเวลาอยู่่�ต่่อหน้้าท่่านด้้วยแล้้ว จะเป็็นเวลาท่่านกำลัังแสดงธรรมอบรม
อยู่่�ก็็ตาม เวลาสนทนาธรรมกัันอยู่่�ก็็ตามหรืือเวลาอื่�นใดก็็ตาม ในเวลานั้้�นจะได้้ยิิน
คำพูดู หรืือคำตอบเป็น็ เชิงิ ไม้้เรีียว หรือื เป็็นอุุบายแปลกๆ อย่า่ งใดอย่า่ งหนึ่�งออกมา
จนได้้ นอกจากท่่านขี้�เกีียจเท่า่ นั้้�นจึึงปล่อ่ ยไปตามกรรมในบางคราว
ตามที่่�พระอาจารย์์ทั้้�งหลายที่่�เป็็นลููกศิิษย์์ และเคยอยู่�เชีียงใหม่่กัับท่่าน
เล่่าให้้ฟัังถึึงเรื่่�องหููทิิพย์์ตาทิิพย์์ และปรจิิตตวิิชชาของท่่าน ว่่าน่่าอััศจรรย์์
และน่า่ กลัวั มาก เฉพาะปรจิติ ตวิชิ ชารู้้�สึกึ ว่า่ ท่า่ นรวดเร็ว็ มาก ใครคิดิ ไม่ด่ ีขี ึ้้น� ที่่ใ� ด
ขณะใดเป็็นได้้การทัันทีีแทบทุุกครั้�ง ฉะนั้้�น เวลาอยู่่�กัับท่่านต่่างองค์์ต่่างระวััง
สำรวมอิินทรีีย์์อย่่างเต็็มที่่� ไม่่เช่่นนั้้�นต้้องโดนแน่่ไม่่มีีทางปิิดบัังหรืือหลีีกเลี่ �ยงได้้
บางครั้�งมีีพระบางองค์์คิิดเรื่�องท่่านดุุอยู่�โดยลำพัังตนเอง เหตุุที่�จะคิิดก็็เพราะกลััว
ท่่านมาก พอมาหาท่่าน ท่่านเริ่�มตอบปััญหาทัันทีีว่่า แทบทุุกสิ่�งไม่่ว่่าอาหารหรืือ
ที่�อยู่�เครื่�องใช้้สอยนุ่�งห่่มต่่าง ๆ ก่่อนจะสำเร็็จรููปมาใช้้ประโยชน์์ได้้ต้้องผ่่านการจััด
การทำ การหุุง การต้้ม การฟััน การถาก การเลื่�อย การไส การปััก การทอ
มาอย่่างเต็็มที่่�มิิใช่่หรืือ อยู่�ๆ ก็็สำเร็็จรููปออกมาให้้อยู่่�กิินใช้้สอยอย่่างสบายไปเลย
อย่่างนั้้�นไม่่เคยมีี เพราะโลกนี้้�เป็็นโลกสร้้างอยู่�สร้้างกิิน มิิใช่่โลกนอนอยู่�เฉยๆ แล้้ว
เกิดิ มาเอง
316
พิงิ คนครสมััย
เห็น็ แต่ค่ นตายเท่า่ นั้้น� เองที่่น� อนอยู่�เฉยๆ ไม่ต่ ้อ้ งทำอยู่�ทำกินิ ไม่ต่ ้อ้ งดัดั แปลง
แต่ง่ มรรยาทความประพฤติิ ไม่่ต้อ้ งมีีครูอู าจารย์์ดุดุ ่า่ สั่ง� สอน ก็เ็ รายัังไม่่ตายและ
ยัังแสวงหาครููอาจารย์์ให้้อบรมสั่�งสอนอยู่� แต่่แล้้วกลััวอย่่างไม่่มีีเหตุุมีีผล และ
คิดิ ว่า่ ท่่านดุุท่่านด่่า ถ้า้ ท่่านไม่่ว่า่ อะไรเลยก็็จะคิิดไปว่า่ ท่่านไม่่สั่ง� ไม่่สอน ก็ย็ิ่ง� จะ
ร้้อนเข้้าไปอีีก เลยไม่่มีีอะไรพอดีี มีีแต่่เรื่�่องคิิดแบบโดดขึ้้�นโดดลง ทำนองวานร
ตััวโดดอยู่่�บนกิ่�งไม้้ โดดไปโดดมาถููกกิ่�งไม้้ผุุก็็ลงนอนกัับพื้้�นเท่่านั้้�นเอง เราจะเอา
แบบไหน จะเอาแบบโดดกิ่�งไม้ผ้ ุุ หรืือจะเอาแบบพระผู้้�มีีครูอู าจารย์์คอยบอกกล่า่ ว
สั่�งสอน บางทีถี ามเจ้า้ ของต้น้ เหตุเุ สียี เองเผื่�อได้ส้ ติิ ระลึกึ รู้้�ตัวั ว่า่ ได้ค้ ิดิ อย่า่ งไรไปบ้า้ ง
บางครั้ง� ก็อ็ ธิบิ ายเปรียี บเปรยไปธรรมดา แต่ร่ วมแล้ว้ เพื่อ�่ เจ้า้ ตัวั ได้ร้ ะลึกึ รู้�ในสิ่ง� ที่่ค� ิดิ
ไปแล้ว้ นั้้น� ว่า่ ไม่ส่ ูญู หายไปไหน ยังั กลับั มาให้เ้ จ้า้ ของได้ฟ้ ังั อีกี ทั้้ง� ยังั ได้รู้้�ความผิดิ ถูกู
ของตัวั คราวต่่อไปจะได้้ระวัังสำรวม ไม่ค่ ิิดแบบเปิิดเปิงิ ไปถ่า่ ยเดีียว
บางครั้ง� ท่า่ นเทศน์อ์ ย่า่ งเผ็ด็ ร้อ้ น และในบางขณะยังั ได้ย้ กเอาองค์ท์ ่า่ นออก
เป็็นหลัักฐานในทางความเพีียร เกี่�ยวกัับความเด็็ดเดี่่�ยวอาจหาญไม่่กลััวตายก็็มีี
เพื่�่อปลุุกใจบรรดาศิิษย์์ให้้มีีแก่่ใจ โดยเทศน์์เป็็นเชิิงว่่า ถ้้าใครกลััวตายเพราะ
ความเด็็ดเดี่่�ยวทางความเพีียร ผู้้�นั้�นจะต้้องกลัับมาตายอีีกหลายภพหลายชาติิ
ไม่อ่ าจนับั ได้้ ส่ว่ นผู้ใ�้ ดไม่ก่ ลัวั ตายผู้้�นั้น� จะตัดั ภพชาติใิ ห้น้ ้อ้ ยลงถึงึ กับั ไม่ม่ ีภี พชาติิ
เหลืืออยู่� และผู้้�นั้น� แลจะเป็น็ ผู้ไ้� ปไม่ก่ ลับั หลังั มาหาบทุกุ ข์อ์ ีกี ตัวั ผมเองสลบไปถึงึ
๓ หน เพราะความเพียี รกล้า้ เวทนาทับั ถม ยังั ไม่เ่ ห็น็ ตายและยังั รอดมาเป็น็ อาจารย์์
สอนหมู่่�คณะอยู่�ได้้ หมู่่�เพื่�่อนทำความเพีียรยัังไม่่ถึงึ ขั้้น� สลบไสลเลย ทำไมจึึงกลัวั
ตายกันั นักั หนาเล่า่ ถ้า้ ไม่ต่ ายไปพักั หนึ่่ง� ก่อ่ นก็็น่่ากลัวั ไม่เ่ ห็น็ ธรรมชาติิอัศั จรรย์์
ใครจะเชื่�อหรือื ไม่ผ่ มก็็ได้ท้ ำมาอย่า่ งนี้้� รู้�เห็็นธรรมมาบ้้างตามกำลังั ก็ด็ ้้วยวิธิ ีีนี้้�
แล้้วจะให้ส้ อนหมู่�คณะว่่าค่่อยเป็็นค่อ่ ยไปนะ ฉัันให้้มาก นอนให้ม้ าก ขี้เ� กีียจให้้มาก
กิเิ ลสจะได้ก้ ลัวั อย่า่ งนี้้ผ� มสอนไม่ไ่ ด้้ เพราะไม่ใ่ ช่ท่ างกิเิ ลสจะกลัวั นอกจากมันั จะ
317
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
หััวเราะเยาะเอาวัันยัังค่่ำ ว่่านึึกว่่าพากัันมาทำความพากเพีียร แต่่แล้้วทำไม
จึงึ พากันั มานอนตายอยู่�อย่า่ งนี้้� ทั้้ง� ๆ ที่่ย� ังั หายใจอยู่� หรืือพระพวกนี้้พ� ร้อ้ มกันั ตาย
ด้ว้ ยทั้้ง� ยังั มีีลมหายใจอยู่�อย่่างนี้้เ� ท่่านั้้น� ไม่่มีีอะไรน่า่ ชมเชย
พอเทศน์์จบลงก็็มีีพระองค์์หนึ่�งคิิดขึ้�นมาด้้วยทิิฐิิในเวลานั้้�นว่่า โอ้้โฮ
ทำความเพียี รขนาดถึงึ สลบไปเช่น่ นั้้น� มันั เกินิ ไป ถ้า้ จะเป็น็ ถึงึ ขนาดนั้้น� แล้ว้ เรายังั ไม่่
ไปนิพิ พาน แม้จ้ ะทุกุ ข์อ์ ยู่�ในโลกก็ย็ อมทุกุ ข์ม์ ันั ไป โลกเขาก็ท็ ุกุ ข์เ์ หมือื นกันั มิไิ ด้ท้ ุกุ ข์์
เฉพาะเราคนเดีียว ลงถึึงสลบไสลแล้้วจึึงจะได้้ไปนิิพพานเช่่นนี้้� ใครจะไปสัักกี่่�ร้้อย
กี่่�พัันองค์์ก็็เชิิญไปเถิิด สำหรัับเราแล้้วเป็็นไม่่ไปแน่่ๆ เราอยู่�ในโลกก็็ไม่่เห็็นทุุกข์์
ถึึงกัับสลบ ก็็ทุุกข์์ธรรมดาเหมืือนโลกๆ เขาทุุกข์์กััน แต่่ถ้้าจะไปนิิพพานต้้องสลบ
เสียี ก่อ่ นค่อ่ ยไปกันั ได้อ้ ย่า่ งนี้้� ก็เ็ ท่า่ กับั นิพิ พานคือื ยาสลบเราดีๆี นี่�เอง ใครจะอยากไป
เราน่่ะไม่่อยากไปแน่่เพราะไม่่อยากสลบ เพีียงเห็็นเขาสลบก็็กลััวจะตายอยู่�แล้้ว
ยังั จะถููกเราเข้า้ ไปอีกี คนก็็แย่่
อีีกพัักหนึ่�งธรรมเทศนาก็็เริ่�มขึ้�นอย่่างเผ็็ดร้้อนมาก ราวกัับจะฉีีกดิิบๆ สดๆ
เอาทีเี ดียี วว่า่ ท่า่ น……ไม่เ่ ชื่�อผมหรือื ? ท่า่ นเข้า้ ใจว่า่ ผมมาโกหกเล่น่ ๆ อย่า่ งนั้้น� หรือื ?
ถ้า้ ไม่เ่ ชื่�อก็น็ ิมิ นต์ไ์ ปซะซิิ จะมาอยู่�ให้ห้ นักั สำนักั ทำไม ท่า่ นมาเอง ผมมิไิ ด้น้ ิมิ นต์ท์ ่า่ นมา
เมื่�อไม่่เชื่�อก็ต็ ้อ้ งไปเอง อย่่าให้้ทัันได้้ขัับไล่่ แม้้จะอยู่่�ก็ไ็ ม่่เป็็นประโยชน์์ เพราะธรรม
ของพระพุุทธเจ้้ามิิได้้ประกาศไว้้เพื่�อสอนโมฆบุุรุุษเช่่นท่่าน ความคิิดแบบท่่าน
ไม่ค่ วรนำมาคิดิ ในเพศของพระที่่ก� ำลัังอาศัยั ผ้้าเหลืืองเป็น็ อยู่� เพราะผู้�ท้ รงเพศนี้้�
เป็น็ เพศที่่�เชื่อ�่ ธรรม แต่ท่ ่่านมิไิ ด้้เชื่อ�่ ผมและเชื่่�อธรรม จึึงคิดิ ค้้านความพ้้นทุกุ ข์์ที่่�
เป็็นไปตามแบบของพระพุุทธเจ้้า
ที่่�ใดสนุุกกิินสนุุกนอนไม่่ต้้องทำความพากเพีียรให้้ลำบากก็็นิิมนต์์ท่่านไปที่ �
นั้้น� ถ้า้ รู้�ธรรมเห็น็ ธรรมของจริงิ ด้ว้ ยวิธิ ีนี ั้้น� ในสถานที่�นั้น� ก็ข็ อนิมิ นต์ก์ ลับั มาโปรดผม
318
พิงิ คนครสมััย
คนกิิเลสหนาปััญญาทึึบบ้้าง จะยกมืือสาธุุสุุดศอกสุุดแขนและขอบบุุญขอบคุุณ
ล้้นเกล้้าล้้นกระหม่่อมนั่�นแล การสอนผมก็็สอนด้้วยความจริิงว่่าผู้้�หวัังพ้้นทุุกข์์
ต้้องเป็็นผู้้�อาจหาญไม่่กลััวตาย แต่่ท่่านไม่่เชื่่�อว่่าเป็็นความจริิง จึึงขอเกิิดตาย
เพื่่�อแบกหามทุุกข์์อยู่�ในโลก ท่่านอยากอยู่�ในโลกกองทุุกข์์ก็็เชิิญท่่านอยู่�ไป แต่่
อย่่ามาคััดค้า้ นทางเดินิ ของธรรมที่่เ� ป็น็ ศาสดาสอนโลกแทนพระพุุทธเจ้า้ จะเป็น็
ขวากหนามทิ่่ม� แทงพระศาสดาอันั บริสิ ุทุ ธิ์� และกั้น� ทางเดินิ ของหมู่่�ชนผู้้�มุ่�งตามเสด็จ็
อยู่�อย่่างเต็ม็ ใจ
ความคิดิ เห็น็ แบบท่า่ นนอกจากจะเป็น็ ความผิดิ เฉพาะตนแล้ว้ ถ้า้ ได้ร้ ะบายออก
ทางวาจา ยัังจะเป็็นข้้าศึึกแก่่พระศาสนาและประชาชนอย่่างมากมาย ผมเข้้าใจว่่า
ท่่านมาบำเพ็็ญเพื่�อส่่งเสริิมตนและพระศาสนา มิิได้้คิิดว่่าท่่านจะมาคิิดทำลายตน
และพระศาสนา ตลอดหมู่�ชนที่�เลื่�อมใสธรรมของพระพุุทธเจ้้า เพิ่่�งทราบว่่าท่่าน
คืือเพชฌฆาตสังั หารตนและพระศาสนาอย่า่ งย่อ่ ยยับั ถ้า้ ไม่ค่ ิดิ แก้ไ้ ขเสียี แต่ข่ ณะนี้้�
ท่า่ นจะเสียี คน และยังั จะทำให้ผ้ ู้้�อื่น� เสียี ตามท่า่ นอีกี มากมายซึ่ง่� น่า่ สลดและเสียี ดาย
อย่า่ งยิ่�ง ในพระประวััติมิ ีวี ่า่ ก่่อนตรัสั รู้้�พระพุทุ ธเจ้้าทรงบำเพ็็ญพระองค์ส์ ลบไป
สามครั้�งนั้้�น ท่า่ นเชื่อ�่ ว่า่ เป็็นความจริิงหรืือหาว่่าพระองค์์โกหก
ท่่านเป็็นคนทั้้�งคนและมาบวชเป็็นพระธุุดงค์์ทั้้�งองค์์ ไม่่เชื่�อธรรมและเจ้้าของ
พระประวัตั ิแิ ล้ว้ ก็ห็ มดคุณุ ค่า่ ทั้้ง� มวลในตัวั คน เพียี งอยู่่�กับั ลมหายใจไปวันั หนึ่�งเท่า่ นั้้น�
ซึ่ง�่ ไม่ผ่ ิดิ อะไรกับั คนที่�ตายแล้ว้ เพราะทิฐิ ิพิ าให้ต้ ายทั้้ง� เป็น็ เหม็น็ ทั้้ง� ที่่�ยังั มีลี มเดินิ อยู่�
ว่่าอย่่างไรล่่ะท่่าน……จะเลืือกทางไหนเดิิน เพื่�อความสะดวกราบรื่�นและปลอดภััย
แก่่ตััวเอง เฉพาะผมแล้้วไม่่มีีทางให้้ท่่านเดิินยิ่�งกว่่านี้้� นอกจากที่�แสดงมานี้้�เท่่านั้้�น
พระพุุทธเจ้้าและพระสาวกอรหัันต์์ทุุกๆ องค์์ ท่่านเดิินทางนี้้� ไม่่มีีทางพิิเศษ
ไปกว่่านี้้� ผมก็็เดิินตามทางสายนี้้�นัับแต่่วัันบวชและปฏิิบััติิมา แม้้ธรรมที่่�นำมา
สั่�งสอนหมู่่�เพื่อ่� นก็็ได้้มาจากทางสายนี้้�
319
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทััตตเถระ
ท่่านแสดงอย่่างเผ็็ดร้้อนยิ่�งกว่่าครั้�งใดๆ พร้้อมด้้วยเหตุุผล ประหนึ่�งน้้ำไหล
ไฟสว่่างไปทั่�วโลกธาตุุ แต่่นำมาลงพอประมาณ ไม่่เต็็มตามความจริิงที่่�ท่่านแสดง
ในเวลานั้้น� บรรดาผู้�ฟังั แทบตัวั จมลงพื้้น� ใจสั่�นขวัญั หายไปตามๆ กันั สติไิ ม่อ่ ยู่่�กับั ตัวั
ต่่างคนต่่างกลััว เพราะไม่่เคยได้้ยิินได้้ฟัังมาในชีีวิิต ขณะที่่�ท่่านเทศน์์ที่่�เต็็มไปด้้วย
เหตุุผลและเผ็็ดร้้อนอย่่างถึึงใจเช่่นนั้้�น ทำให้้ผู้้�ฟัังเห็็นจริิงยอมจำนนและกลััว
ท่่านมาก เฉพาะผู้�้เป็็นต้้นเหตุุก็็เห็็นจริิงตามและยอมตนลงโดยลำดัับ จนยอม
อย่า่ งหมอบราบไม่ม่ ีที างโต้แ้ ย้ง้ การแสดงก็ค็ ่อ่ ยๆ ลดความเผ็ด็ ร้อ้ นลงตามๆ กันั
จนเลยลงมาถึึงขั้้น� ปลอบโยน เมื่่อ� เห็็นผู้้�นั้�นยอมตนแล้้ว
พอจบการแสดงธรรมและเลิกิ ประชุมุ แล้ว้ ออกมา ต่า่ งถามกันั วุ่�นวายว่า่ ใครนะ
หาญไปคิดิ เรื่�องพิสิ ดารเกินิ โลก ทำให้ท้ ่า่ นเทศน์ใ์ หญ่จ่ นเสียี งไม่เ่ ป็น็ เสียี ง จนกลายเป็น็
เสีียงฟ้้าร้้องฟ้า้ ผ่า่ ไปได้้ ใครไปคิิดคัดั ค้า้ นอะไรจังั ๆ กับั ท่า่ น ท่่านถึึงได้้เทศน์์ขนาดนี้้�
ต้้องมีี ถ้้าไม่่มีี ท่่านไม่่เคยเทศน์์ถึึงขนาดนี้้� ความคิิดนั้้�นคงไปกระทบท่่านอย่่างแรง
จนรั้�งไม่อ่ ยู่� ท่า่ นถึงึ ได้เ้ ปิิดเต็ม็ ที่� พระองค์์นั้้น� ก็็เปิิดเผยให้้ฟัังดังั ที่�เขีียนผ่า่ นมา
ตามธรรมดาพระธุุดงค์์ท่่านมิิได้้ปิิดบัังความคิิดความเห็็นของตััว องค์์ใดคิิด
อย่่างไรเวลาถููกท่่านเทศน์์ผ่่านไปแล้้วออกมาจากที่�นั้�น ขณะถามกัันท่่านก็เ็ ล่า่ ให้ฟ้ ังั
ตามจริิง ท่่านเป็็นทำนองนี้้�แทบทุุกองค์์ ท่่านถืือเป็็นเรื่�องขบขัันและได้้สติิไปด้้วย
จากการเทศน์์ดุุด่่าผู้้�คิิดผิิด ยิ่�งเวลาไปบิิณฑบาตหรืือไปกิิจธุุระต่่างๆ ไปเจอเอา
อะไรเข้้าในที่่�ต่่างๆ กลัับมาอารมณ์์นั้้�นค้้างมาและคอยกระซิิบเขย่่าให้้คิิดอยู่�เสมอ
นั่�นแลยิ่�งสำคััญและลงเครื่�องดััดสัันดาน ถึึงขนาดจนผู้�ฟัังด้้วยกัันต้้องตกใจกลััว
และหันั หน้า้ มององค์น์ ั้้น� องค์น์ ี้้ไ� ปรอบๆ ไม่อ่ ยู่�สงบสุขุ ได้้ เฉพาะตัวั การเองมือื ไม้แ้ ละ
อวัยั วะสั่�นไปทั้้ง� ร่า่ ง ทั้้�งกลัวั ท่่าน ทั้้�งละอายหมู่�เพื่�อน ตััวแทบหมอบติดิ พื้้น� เงยศีีรษะ
ไม่่ขึ้�น พอออกมาก็็รุุมถามกัันอีีกและได้้ความว่่า มีีผู้้�ก่่อเหตุุให้้ท่่านต้้องเทศน์์จนได้้
อย่า่ งนี้้เ� สมอ
320
พิงิ คนครสมััย
คิิดแล้้วน่่าสงสาร เพราะไม่่มีีเจตนา แต่่ปุุถุุชนคนธรรมดาเราไม่่ใช่่ไม้้แห้้ง
ถููกแดดถููกฝนย่่อมแสดงอาการร้้อนอาการหนาวไปบ้้าง ขณะที่่�คิิดนั้้�นเนื่�องจากสติิ
ตามไม่่ทัันเพราะใจเป็็นสิ่�งที่�รวดเร็็วยิ่�งกว่่าสายฟ้้าแลบ จึึงต้้องถููกท่่านเข่่นบ่่อยๆ
เรื่่�องปรจิิตตวิิชชาคืือการกำหนดรู้�ใจผู้้�อื่�นนั้้�นท่่านรู้้�สึึกรวดเร็็วมากเท่่าที่่�เคยเห็็น
มาแล้้ว บรรดาพระที่่�เคยอยู่่�กัับท่่านมาแล้้วไม่่มีีทางสงสััยท่่านเกี่�ยวกัับความรู้�
ประเภทนี้้� ท่่านรู้�ได้้อย่่างรวดเร็็วและทัักจิิตของผู้้�คิิดผิิดได้้โดยถููกต้้องไม่่มีีผิิด
นอกจากท่่านขี้้�เกีียจทัักบ่่อย ก็็ปล่่อยไปบ้้างพอเราได้้มีีเวลาหายใจ มิิฉะนั้้�น
คงอัดั อั้น� ตันั ใจตายเป็น็ แน่่ ข้อ้ นี้้ผ� ู้เ�้ ขียี นเคยโดนบ่อ่ ยกว่า่ เพื่อ่� น เพราะความไม่อ่ ยู่�
เป็น็ สุขุ นั่่น� แลเป็น็ สาเหตุุ
ผู้�้อดทนอยู่่�กัับท่่านนานๆ ย่่อมได้้กำลัังทางจิิตตภาวนา มีีหลัักใจมั่่�นคง
เพราะถููกทุุบ ถููกเข่่น ถููกตบตีีอยู่�เสมอ ความที่่�เคยระวัังสำรวมใจอยู่�เป็็นนิิจ
ย่่อมกลายเป็็นคนมีีสติิปััญญาขึ้้�นมา และสามารถต้้านทานต่่อเหตุุการณ์์ได้้
ถ้้าเป็็นวิิชาทางโลกเรีียกว่่าเรีียนและทดลองกัับครููจนอยู่�ยงคงกระพัันชาตรีี คืือ
อยู่่�ปืืนยืืนดาบไม่่สะทกสะท้้าน เพราะฟัันไม่่เข้้ายิิงไม่่ออก ถ้้าเป็็นธรรมก็็เรีียกว่่า
ยืนื ยงคงที่่�ต่อ่ อารมณ์ด์ ีชีั่�ว ไม่ก่ ลัวั ว่า่ จิติ จะหวั่�นไหวพรั่�นพรึงึ เพราะสิ่�งยั่�วยวนกวนใจ
อยู่�อย่่างสุคุ โตในอิิริยิ าบถต่า่ งๆ
แต่่ใจปุุถุุชนเราพอพููดถึึงนิิพพานรู้้�สึึกหดหู่�เหี่่�ยวแห้้งพิิกล ไม่่ห้้าวหาญ
ร่า่ เริงิ เหมืือนพููดเรื่่�องงานอื่่�นๆ ที่่น� ั่่น� ที่่น� ี่่� ทั้้�งนี้้�คงคิดิ ว่่าไม่ส่ นุุกสนานรื่่น� เริงิ เพราะ
ไม่เ่ คยเห็น็ เคยไป ไม่เ่ คยได้เ้ คยถึงึ เหมืือนสิ่ง� จำเจทั้้ง� หลาย ไม่จ่ ำต้อ้ งพูดู ถึงึ พวกเราที่�
เป็น็ ลูกู ๆ หลานๆ ว่า่ ไม่อ่ ยากไปนิพิ พานกันั แม้แ้ ต่พ่ ่อ่ แม่่ ปู่� ย่า่ ตา ยายของพวกเรา
ท่า่ นยังั ไม่ค่ ่อ่ ยคิดิ อยากไปกันั เลย ทั้้ง� ไม่ค่ ่อ่ ยเห็น็ ท่า่ นชักั ชวนบ้า้ ง อย่า่ งน้อ้ ยก็ช็ ักั ชวน
เข้้าวััดฟัังธรรมจำศีีล อบรมธรรมใส่่ใจพอเป็็นผู้�สงบงามตาบ้้าง ไม่่ประพฤติิแสลง
แทงใจจนเกินิ ไป เรื่�องอื่�นๆ ท่่านยัังชัักชวนชาวบ้้านทั้้�งทางตรงและทางอ้้อมจนเบื่�อ
321
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
จะฟัังและปฏิบิ ััติติ าม
ฉะนั้้น� คำว่า่ นิพิ พานคงคิดิ เดาล่ว่ งหน้า้ กันั ไปอย่า่ งไม่ส่ งสัยั ว่า่ จะผิดิ ว่า่ นิพิ พาน
คืือเมืืองเงีียบนั่�นเอง เพราะไม่่มีีปี่่�มีีขลุ่�ยเครื่�องขัับกล่่อมบำรุุงบำเรอและผู้�คอย
ทะนุถุ นอมเอาอกเอาใจ เป็น็ เมือื งไร้ช้ าติขิ าดรสที่�โลกต้อ้ งการเสียี ทุกุ อย่า่ ง จึงึ ไม่ค่ ่อ่ ย
คิิดอยากไปกััน กลัวั จะไปตกนรกเมือื งสงบเงียี บ ไม่่มองเห็น็ หน้้าใคร พี่� ป้า้ น้้า อา
สิิงสาราสััตว์์ เสีียงนกเสีียงกา เสีียงรถเสีียงรา เสีียงหััวเราะและร้้องไห้้ก็็ไม่่มีี
เป็็นเมืืองที่่�หมดความคาดหมายคลายความทะเยอทะยานอยากเสีียทุุกอย่่าง
ผู้้�มีีความหวัังอยู่่�จึึงไม่่อยากไปกััน แม้้จะไปคงไปไม่่ได้้ เพราะยัังมีีความหวััง
อัันเป็น็ เครื่่�องเหนี่่�ยวรั้้ง� ยั้�งใจไว้ว้ ่า่ ต้อ้ งรอ
ท่่านผู้�ไปนิิพพานได้้ คืือท่่านผู้�หมดความหวัังทางโลกามิิสโดยสิ้�นเชิิง
ไม่่ติิดต่่อก่่อเรื่�องราว ใจไม่่หนาวไม่่ร้้อน ไม่่หย่่อนไม่่ตึึง มีีความพอดีีคืือมััชฌิิมา
โดยหลัักธรรมชาติิเป็็นที่�สถิิต ไม่่มีีความอยาก ความหวััง ความหิิวโหยอิิดโรย
ความรื่�นเริิงบัันเทิิงทั้้�งหลาย อัันเป็็นเครื่�องเขย่่าก่่อกวนจิิตใจให้้ขุ่�นมััวมั่�วสุุม มีีแต่่
ความสงบสุุขอัันละเอีียดสุุขุุม ไม่่มีีสิ่�งใดๆ มาเขย่่าเย้้ายวนเหมืือนจิิตที่�เจืือด้้วย
โลกามิิส ซึ่่�งเป็็นความสุุขเพีียงสุ่�มๆ เดาๆ ลุ่�มๆ ดอนๆ สุุขเพีียงโยกๆ คลอนๆ
คอยแต่จ่ ะหกจะล้ม้ จะจมหายไป ไม่จ่ ีรี ังั ถาวรพอหายใจได้้ ถ้า้ เป็น็ น้้ำก็ท็ั้้ง� ขุ่�นทั้้ง� โคลน
ถ้้าเป็็นอาหารก็็ทั้้�งเผ็็ดทั้้�งเปรี้�ยวทั้้�งจืืดทั้้�งเค็็ม ไม่่มีีรสอร่่อยเหมาะสม รัับเข้้าไป
คอยแต่จ่ ะเป็น็ ลม ทำให้้ง่่วงเหงาหาวนอนอยู่�ไม่่เป็็นสุขุ
ดัังนั้้�นสิ่�งที่�เคยสััมผััสมาแล้้วพอรู้�รสของมััน จึึงควรใคร่่ครวญทดสอบ
ความหนักั เบาได้เ้ สียี ของสิ่�งนั้้น� ๆ บ้า้ ง พอมีที างระบายถ่า่ ยเทพอประมาณ ส่ว่ นไม่ด่ ีี
จะไม่่นอนจมอยู่�ในจิิตจนไม่่มีีที่�เก็็บ เพราะมีีมากเหลืือประมาณ มองไปมาทางใด
เห็็นแต่่กองทุุกข์์ที่�ใจเที่�ยวเก็็บมาสั่�งสมไว้้ นัักปราชญ์์ท่่านฉลาดกว่่าพวกเรามาก
322
พิงิ คนครสมัยั
ในการปฏิบิ ัตั ิติ ่อ่ ตัวั เอง ทำอะไร พูดู อะไร คิดิ อะไรถูกู ต้อ้ งจุดุ ที่่ม�ุ่�งหมาย ท่า่ นไม่แ่ ย้ง้
ไม่ฝ่ ืนื ไม่ข่ ัดั ขืืนความจริงิ ทั้้ง� ไม่เ่ ย่อ่ หยิ่่ง� จองหอง ไม่ล่ ำพองตนว่า่ เก่ง่ ว่า่ ดีี เมื่อ่� มีผี ู้�้
เตืือนสติิท่่านรีีบยึึดมาเป็็นธรรมสอนตน ผิิดกัับพวกเราอยู่�มาก ราวฟ้้ากัับดิิน
จึงึ ควรยึึดถืือเป็น็ หลักั เป็็นเกณฑ์์ จะเป็็นคนมีขี อบเขตมีเี หตุุมีีผล ไม่ย่ อมทำตาม
ความอยากที่่�เคยมีีอำนาจบนหััวใจมานาน
เมื่�อพยายามฝ่า่ ฝืนื ดัดั แปลงใจให้เ้ ป็น็ ไปตามทางของนักั ปราชญ์์ ต้อ้ งประสบผล
คืือความสุุขในปััจจุุบัันทัันตา แม้้จะมิิได้้เป็็นเจ้้าของเงิินล้้าน แต่่ก็็พอมีีทางได้้รัับ
ความสุขุ จากสมบัตั ิแิ ละความประพฤติขิ องตนเท่า่ ที่�ควร เพราะคนฉลาดปกครองตน
ให้้มีีความสุุขและปลอดภััย ไม่่จำต้้องเที่�ยวแสวงหาทรััพย์์ตั้�งมากมาย หรืือเที่�ยว
กอบโกยเงิินเป็็นล้้านๆ มาเป็็นเครื่�องบำรุุงโดยถ่่ายเดีียวถึึงจะมีีความสุุข แม้้ผู้้�มีี
สมบััติิพอประมาณในทางที่่�ชอบก็็พอมีีความสุุขได้้ และอาจมีีความสุุขมากกว่่า
ผู้�้ได้้มาในทางมิิชอบเสีียอีีก เพราะนั่่�นมิิใช่่สมบััติิของตนอย่่างแท้้จริิง ทั้้�งๆ ที่่�
อยู่�ในกรรมสิิทธิ์�ที่่�ตนรัับรอง แต่่กฎความจริิงคืือกรรมสาปแช่่งไม่่เห็็นด้้วย และ
อำนวยผลเป็็นทุุกข์์ในลำดัับต่่อไปไม่่มีีสิ้�นสุุด นัักปราชญ์์ท่่านจึึงกลััวกัันนัักหนา
แต่ค่ นโง่อ่ ย่า่ งพวกเราผู้้�ชอบสุกุ เอาเผากินิ และชอบเห็น็ แก่ต่ ัวั จึงึ ชอบทำกันั อุตุ ลุดุ
ชนิดิ ไม่ม่ ีวี ันั อิ่ม� พอ ทั้้ง� ที่่ไ� ม่ป่ ระสบผลคืือความสุขุ ดังั ใจหมาย แม้พ้ ยายามไปอย่า่ ง
ไม่ล่ ดละเพีียงไร
ท่่านพระอาจารย์์มั่�นคราวพัักอยู่่�จัังหวััดเชีียงใหม่่ พระที่�ตั้�งใจปฏิิบััติิ-
ธุุดงคกรรมฐานไปอยู่่�กัับท่่านไม่่ค่่อยมากนััก เพราะท่่านไม่่ชอบออกมาเมืืองมานา
แถวนอกๆ อยู่�แต่่ในป่่าในเขาตลอดมา ขณะที่่�ท่่านอยู่�เชีียงใหม่่ก็็ได้้รัับจดหมาย
ท่่านเจ้้าคุุณธรรมเจดีีย์์ วััดโพธิิสมภรณ์์ อุุดรธานีี ซึ่่�งเคยเป็็นลููกศิิษย์์ท่่านมาแต่่เล็็ก
อาราธนานิมิ นต์ใ์ ห้ท้ ่า่ นกลับั ไปอยู่่�จังั หวัดั อุดุ รธานีหี ลายฉบับั แต่ท่ ่า่ นทั้้ง� ไม่ต่ อบจดหมาย
ทั้้ง� ไม่ร่ ับั นิมิ นต์ต์ ลอดมา จนราว พ.ศ. ๒๔๘๒ - ๒๔๘๓ ท่า่ นเจ้า้ คุณุ ธรรมเจดียี ์์ อุดุ รธานีี
323
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริิทัตั ตเถระ
มาอาราธนานิิมนต์์ด้้วยตนเอง และเข้้าไปจนถึึงที่่�ท่่านอาจารย์์พัักอยู่� ท่่านจึึง
ตอบจดหมายท่า่ นเจ้า้ คุณุ ทุกุ ฉบับั ในเวลาเดียี วกันั ว่า่ จดหมายท่า่ นเจ้า้ คุณุ ส่ง่ มา
ผมได้้รัับทุุกฉบัับ แต่่เป็็นจดหมายเล็็กเห็็นว่่าไม่่สำคััญจึึงมิิได้้ตอบ แต่่คราวนี้้�
จดหมายใหญ่ม่ าคืือท่า่ นเจ้า้ คุณุ มาเอง ผมจึงึ ตอบ ว่า่ แล้ว้ ท่า่ นหัวั เราะ ท่า่ นเจ้า้ คุณุ
ก็็หััวเราะเช่่นกััน
พอได้โ้ อกาสท่า่ นเจ้า้ คุณุ ก็อ็ าราธนานิมิ นต์ท์ ่า่ นอาจารย์ใ์ ห้ก้ ลับั ไปโปรดที่่�อุดุ รฯ
ซึ่่�งท่่านได้้จากมาเป็็นเวลาหลายปีีแล้้ว บรรดาสานุุศิิษย์์ทางอุุดรฯ คิิดถึึงท่่านมาก
ขอให้้ท่่านเจ้้าคุุณมาอาราธนาในนามของชาวอุุดรฯ คราวนี้้�ท่่านขััดไม่่ได้้จำต้้อง
รัับนิิมนต์์ จากนั้้�นท่่านเจ้้าคุุณกราบเรีียนกำหนดการมารัับท่่าน ตกลงกัันต้้นเดืือน
พฤษภาคม ๒๔๘๒ เป็็นระยะเวลามารับั ท่่าน
ก่อ่ นท่า่ นอาจารย์จ์ ะจากที่่�พักั ออกมาวัดั เจดียี ์ห์ ลวง เชียี งใหม่่ พวกรุกุ ขเทวดา
จำนวนมากพากันั มาอาราธนาวิงิ วอนขอให้ท้ ่า่ นพักั อยู่�ที่�นั้น� ต่อ่ ไป ยังั ไม่อ่ ยากให้ท้ ่า่ น
หนีีไปไหน เขาบอกว่่าเวลาท่่านอยู่�ที่�นั้�นพวกเทวดาทุุกชั้�นทุุกภููมิิได้้รัับความร่่มเย็็น
เป็็นสุุขโดยทั่�วกััน เพราะอำนาจเมตตาธรรมท่่านแผ่่ครอบทั่่�วทุุกทิิศทุุกทาง
ทั้้�งกลางวัันกลางคืืน เทวดาทั้้�งหลายมีีความสุุขมากและคารพรัักท่่านมากมาย
ไม่อ่ ยากให้ท้ ่า่ นจากไป เมื่อ�่ ท่า่ นจากไปแล้ว้ ความสุขุ ที่่พ� วกเขาเคยได้ร้ ับั จากท่า่ น
จะลดลง แม้ก้ ารปกครองกันั ก็็ไม่่สะดวกเหมืือนที่่ท� ่่านยัังอยู่�
ท่า่ นได้้บอกกับั เทวดาทั้้�งหลายว่่า เป็็นความจำเป็น็ ที่�จะต้้องจากไป เพราะได้้
รัับคำนิิมนต์์แล้้วว่่าไป จำต้้องไปตามความสััตย์์ความจริิง จะเปลี่่�ยนแปลงเป็็น
อย่่างอื่่�นไม่่ได้้ คำพููดของพระไม่่เหมืือนคำพููดของโลกทั่่�วๆ ไป พระเป็็นผู้้�มีีศีีล
ต้อ้ งมีสี ัตั ย์์ ถ้า้ ขาดคำสัตั ย์ศ์ ีลี ก็ก็ ลายเป็น็ สูญู ไปทันั ทีี ไม่ม่ ีอี ะไรเหลืืออยู่�ในองค์พ์ ระ
ฉะนั้้น� พระต้อ้ งรักั ษาสัตั ย์ศ์ ีีล
324
พิิงคนครสมัยั
พอตกเดืือนพฤษภาคม ท่่านกัับคณะลููกศิิษย์์ที่�จะติิดตามไปอุุดรฯ ด้้วย
เริ่�มออกเดิินทางจากที่่�พััก ออกมาวััดเจดีีย์์หลวงและพัักที่�นั่�น ฝ่่ายพระอาจารย์์อุ่�น
วััดทิิพยรััตน์์นิิมิิตกัับคณะญาติิโยมชาวอุุดรฯ ที่�มารัับท่่านก็็มาถึึงในระยะเดีียวกััน
ท่า่ นพักั อยู่่�วัดเจดียี ์ห์ ลวง ราว ๖ - ๗ คืนื ขณะพักั อยู่�ที่�นั้น� มีคี ณะศรัทั ธาชาวเชียี งใหม่่
ที่่�มีีความเลื่�อมใสในท่่าน ได้้พร้้อมกัันมาอาราธนานิิมนต์์ให้้ท่่านพัักอยู่�ที่�นั้�นนานๆ
เพื่�อโปรดเมตตาชาวเชีียงใหม่่ต่่อไป แต่่ท่่านรัับนิิมนต์์ไม่่ได้้ ทำนองเดีียวกัับเทวดา
อาราธนา เพราะได้ร้ ับั นิมิ นต์เ์ สียี แล้ว้ ก่อ่ นจะจากเชียี งใหม่่ ท่า่ นเจ้า้ คุณุ ราชกวีี และ
คณะศรััทธาเชีียงใหม่่ อาราธนาท่่านขึ้้�นแสดงธรรมในวัันวิิสาขะ เป็็นกััณฑ์์ต้้น
เพื่่�อไว้้อาลััยสำหรัับศรััทธาทั้้�งหลาย ซึ่่�งผู้้�เขีียนก็็ไปถึึงเชีียงใหม่่ในระยะเดีียวกััน
ได้ฟ้ ังั เทศน์ท์ ่า่ นด้ว้ ยความสนใจอย่า่ งยิ่ง� ท่า่ นแสดงธรรม ๓ ชั่่ว� โมงพอดีถี ึงึ จบกัณั ฑ์์
ท่า่ นเทศน์เ์ ป็น็ ที่่จ� ับั ใจอย่่างฝังั ลึกึ ยัังไม่่มีีเวลาลบเลืือนตลอดมาถึงึ ปััจจุบุ ันั
ใจความสำคัญั ของธรรมที่่�ท่า่ นแสดงในวันั นั้้น� มีวี ่า่ “วันั นี้้ต� รงกับั วันั พระพุทุ ธเจ้า้
ประสูตู ิิ ตรัสั รู้� และดับั ขันั ธปรินิ ิพิ พาน เราเรียี กว่า่ วันั วิสิ าขบูชู า พระพุทุ ธเจ้า้ เกิดิ
กัับสััตว์์โลกเกิิดต่่างกัันมาก ตรงที่่�ท่่านเกิิดแล้้วไม่่หลงโลกที่่�เกิิด ที่่�อยู่�และที่่�ตาย
มิิหนำยัังกลัับรู้้�แจ้้งที่่�เกิิด ที่่�อยู่� และที่่�ตายของพระองค์์ด้้วยพระปััญญาญาณ
โดยตลอดทั่่ว� ถึงึ ที่่เ� รียี กว่า่ ตรัสั รู้�นั่น� เอง เมื่อ�่ ถึงึ กาลอันั ควรจากไป ทรงลาขันั ธ์ท์ี่่เ� คย
อาศััยเป็็นเครื่่�องมืือบำเพ็็ญความดีีมาจนถึึงขั้้�นสมบููรณ์์เต็็มที่่� แล้้วจากไปแบบ
สุคุ โต สมเป็น็ ศาสดาของโลกทั้้ง� สาม ไม่ม่ ีที ี่่น� ่า่ ตำหนิแิ ม้น้ ิดิ เดียี ว ก่อ่ นเสด็จ็ จากไป
โดยพระกายที่่ห� มดหนทางเยียี วยาก็ไ็ ด้ป้ ระทานพระธรรมไว้เ้ ป็น็ องค์แ์ ทนศาสดา
ซึ่่�งเป็็นที่่�น่่ากราบไหว้บ้ ูชู าคู่�พึ่ง� เป็็นพึ่่�งตายถวายชีวี ิิตจริงิ ๆ.....
เราทั้้�งหลายต่่างเกิิดมาด้้วยวาสนา มีีบุุญพอเป็็นมนุุษย์์ได้้อย่่างเต็็มภููมิิ ดัังที่�
ทราบอยู่�แก่่ใจ แต่่อย่่าลืืมตััวลืืมวาสนาของตััว โดยลืืมสร้้างคุุณงามความดีีเสริิมต่่อ
ภพชาติขิ องเราที่�เคยเป็น็ มนุษุ ย์์ จะเปลี่�ยนแปลงและกลับั กลายหายไป ชาติติ ่ำ่ ทราม
325
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
ที่�ไม่่ปรารถนาจะกลายมาเป็น็ ตััวเราเข้้าแล้ว้ แก้้ไม่่ตก ความสูงู ศักั ดิ์์� ความต่่ำทราม
ความสุขุ ทุกุ ขั้้น� จนถึงึ บรมสุขุ และความทุกุ ข์ท์ ุกุ ขั้้น� จนเข้า้ ขั้้น� มหันั ตทุกุ ข์เ์ หล่า่ นี้้�
มีไี ด้ก้ ับั ทุกุ คนตลอดสัตั ว์ถ์ ้า้ ตนเองทำให้ม้ ีี อย่า่ เข้า้ ใจว่า่ จะมีไี ด้เ้ ฉพาะผู้ก้� ำลังั เสวย
อยู่�เท่า่ นั้้น� โดยผู้้�อื่น� มีไี ม่ไ่ ด้้ เพราะสิ่ง� เหล่า่ นี้้เ� ป็น็ สมบัตั ิกิ ลาง แต่ก่ ลับั กลายมาเป็น็
สมบััติิจำเพาะของผู้้�ผลิิตผู้้�ทำก็็ได้้ ฉะนั้้�นท่่านจึึงสอนไม่่ให้้ดููถููกเหยีียดหยามกััน
เมื่�อเห็น็ เขาตกทุกุ ข์ห์ รือื กำลังั จน จนน่า่ ทุเุ รศ เราอาจมีเี วลาเป็น็ เช่น่ นั้้น� หรือื ยิ่�งกว่า่ นั้้น�
ก็็ได้้ เมื่�อถึึงวาระเข้้าจริิงๆ ไม่่มีีใครมีีอำนาจหลีีกเลี่�ยงได้้ เพราะกรรมดีีชั่�วเรามีีทาง
สร้้างได้้เช่่นเดีียวกัับผู้�อื่�น จึึงมีีทางเป็็นได้้เช่่นเดีียวกัับผู้�อื่�น และผู้�อื่�นก็็มีีทางเป็็นได้้
เช่น่ ที่�เราเป็็นและเคยเป็็น.....
ศาสนาเป็็นหลัักวิิชาตรวจตราดููตััวเองและผู้�อื่�นได้้อย่่างแม่่นยำ และเป็็นวิิชา
เครื่�องเลืือกเฟ้้นได้้อย่่างดีีเยี่�ยม ไม่่มีีวิิชาใดในโลกเสมอเหมืือน นัับแต่่บวชและ
ปฏิบิ ัตั ิมิ าอย่า่ งเต็ม็ กำลังั จนถึงึ วันั นี้้� มิไิ ด้ล้ ดละการตรวจตราเลืือกเฟ้้นสิ่ง� ดีชีั่่ว� ที่่ม� ีี
และเกิิดอยู่่�กัับตนทุกุ ระยะ มีีใจเป็็นตััวการพาสร้า้ งกรรมประเภทต่่างๆ จนเห็็น
ได้้ชััดว่่า กรรมมีีอยู่่�กัับผู้้�ทำ มีีใจเป็็นต้้นเหตุุของกรรมทั้้�งมวล ไม่่มีีทางสงสััย
ผู้้�สงสััยกรรมหรืือไม่่เชื่�่อกรรมว่่ามีีผล คืือคนลืืมตนจนกลายเป็็นผู้้�มื ดบอด
อย่า่ งช่ว่ ยอะไรไม่ไ่ ด้้ คนประเภทนั้้น� แม้เ้ ขาจะเกิดิ และได้ร้ ับั การเลี้ย� งดูจู ากพ่อ่ แม่่
มาเป็็นอย่่างดีีเหมืือนโลกทั้้�งหลายก็็ตาม เขามองไม่่เห็็นคุุณของพ่่อแม่่ว่่าได้้ให้้
กำเนิดิ และเลี้ย� งดูตู นมาอย่า่ งไรบ้า้ ง แต่เ่ ขาจะมองเห็น็ เฉพาะร่า่ งกายเขาที่่เ� ป็น็ คน
ซึ่่�งกำลัังรกโลกอยู่�โดยเจ้้าตััวไม่่รู้�เท่่านั้้�น ไม่่สนใจคิิดว่่าเขาเกิิดและเติิบโตมา
จากท่่านทั้้�งสอง ซึ่�่งเป็็นแรงหนุุนร่่างกายชีีวิิตจิิตใจเขา ให้้เจริิญเติิบโตมาจนถึึง
ปัจั จุุบันั .....
การดื่�มและการรับั ประทานอาหารทุกุ ประเภท ล้ว้ นเป็น็ การเสริมิ สร้า้ งสุขุ ภาพ
และความเจริิญเติิบโตแก่่ร่่างกายให้้เป็็นอยู่�ตามกาลของมััน การทำเพื่�อร่่างกาย
326
พิิงคนครสมััย
ถ้้าไม่่จััดว่่าเป็็นกรรมคือื การทำ จะควรจััดว่่าอะไร สิ่�งที่่�ร่า่ งกายได้ร้ ับั มาเป็น็ ประจำ
ถ้้าไม่่เรีียกว่า่ ผล จะเรียี กว่า่ อะไรจึึงจะถููกตามความจริงิ ดีชี ั่่ว� สุุขทุุกข์์ที่่ส� ัตั ว์์ทั่่ว� โลก
ได้ร้ ับั กันั มาตลอดสาย ถ้า้ ไม่ม่ ีแี รงหนุนุ เป็น็ ต้น้ เหตุอุ ยู่�แล้ว้ จะเป็น็ มาได้ด้ ้ว้ ยอะไร
ใจอยู่�เฉย ๆ ไม่่คะนองคิดิ ในลัักษณะต่่าง ๆ อัันเป็็นทางมาแห่ง่ ดีีและชั่่ว� คนเรา
จะกิินยาตายหรืือฆ่่าตััวตายได้้ด้้วยอะไร สาเหตุุแสดงอยู่�อย่่างเต็็มใจที่่�เรีียกว่่า
ตััวกรรมและทำคนจนถึึงตาย ยัังไม่่ทราบว่่าตนทำกรรมแล้้ว ถ้้าจะไม่่เรีียกว่่า
มืืดบอด จะควรเรียี กว่า่ อะไร.....
กรรมอยู่่�กัับตััวและตััวทำกรรมอยู่่�ทุุกขณะ ผลก็็เกิิดอยู่่�ทุุกเวลา ยัังสงสััย
หรืือไม่่เชื่�่อกรรมว่่ามีีและให้้ผลแล้้วก็็สุุดหนทาง ถ้้ากรรมวิ่�งตามคนเหมืือนสุุนััข
วิ่�งตามเจ้้าของเขาก็็เรีียกว่่าสุุนััขเท่่านั้้�นเอง ไม่่เรีียกว่่ากรรม นี่่�กรรมไม่่ใช่่สุุนััข
แต่ค่ ืือการกระทำดีชีั่่ว� ทางกายวาจาใจต่า่ งหาก ผลจริงิ คืือความสุขุ ทุกุ ข์ท์ ี่่ไ� ด้ร้ ับั กันั
อยู่�ทั่�วโลก กระทั่่�งสััตว์์ผู้้�ไม่่รู้�จัักกรรม รู้�แต่่กระทำคืือหาอยู่่�หากิิน ที่่�ทางศาสนา
เรีียกว่่ากรรมของสััตว์์ของบุคุ คล และผลกรรมของสััตว์์ของบุุคคล”
กััณฑ์์นี้้�ผู้ �เขีียนได้้ฟัังด้้วยตััวเองอย่่างถึึงใจจากความสนใจใฝ่่ฝัันในองค์์ท่่าน
มานาน จึงึ ได้น้ ำมาลงเพื่�อท่า่ นผู้�ไม่ไ่ ด้ฟ้ ังั จะได้อ้ ่า่ นกรรมตัวั เองบ้า้ ง บางทีอี าจเหมือื น
กรรมของผู้�อื่�น ซึ่่�งต่่างเป็็นนัักสร้้างกรรมเหมืือนกััน พอเทศนาจบลงจากธรรมาสน์์
เดินิ มากราบพระประธาน ท่า่ นเจ้า้ คุณุ ราชกวีเี รียี นขึ้น� ว่า่ วันั นี้้ท� ่า่ นอาจารย์เ์ ทศน์ใ์ หญ่่
สนุกุ ฟังั กันั เต็ม็ ที่�สำหรับั กัณั ฑ์น์ี้้� ท่า่ นตอบว่า่ “เทศน์ซ์ ้้ำท้า้ ยความแก่อ่ าจมีใี หญ่บ่ ้า้ ง
ต่อ่ ไปจะไม่ไ่ ด้ม้ าเทศน์อ์ ีกี เวลานี้้ก� ็แ็ ก่ม่ ากแล้ว้ ” ท่า่ นพูดู นี้้เ� หมืือนเป็น็ อุบุ ายบอกว่า่
จะไม่ไ่ ด้ก้ ลับั มาเชียี งใหม่อ่ ีกี แล้ว้ ในชีวี ิติ นี้้� เลยกลายเป็น็ ความจริงิ ขึ้้น� มา คืือท่า่ น
ไม่่ได้้กลัับไปอีีกจริิงๆ สมกัับคำว่่าเทศน์์ซ้้ำท้้ายความแก่่ ผู้�เขีียนรู้้�สึึกปีีติิซาบซึ้�ง
ในองค์์ท่่าน และธรรมท่่านแทบตััวลอย และมองดููท่่านไม่่มีีเวลาอิ่�มพอ ดัังได้้เขีียน
ความไม่เ่ ป็น็ ท่่าของตนลงในหนัังสืือทางร่ม่ เย็็นบ้า้ งแล้ว้
327
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
ท่่านพัักอยู่่�วััดเจดีีย์์หลวงพอควรแก่่กาลแล้้ว ก็็ออกเดิินทางลงมากรุุงเทพฯ
ขณะออกจากวััดมีีสมเด็็จพระมหาวีีรวงศ์์ (ธมฺฺมธโร,พิิมพ์์) วััดพระศรีีมหาธาตุุ
บางเขน กรุุงเทพมหานคร ซึ่�่งเวลานั้้�นเป็็นพระราชกวีีและพระผู้�ใหญ่่ตลอดศรััทธา
ญาติโิ ยมตามส่ง่ ท่า่ นมากมาย และมีเี ทวดาเป็น็ จำนวนมากตามส่ง่ ท่า่ นไปสถานีรี ถไฟ
ท่่านว่่าบนอากาศทั้้�งข้้างหน้้าข้้างหลัังข้้างซ้้ายข้้างขวาเต็็มไปด้้วยเทวดาที่ �เหาะลอย
ตามส่่งท่่าน แม้้ไปจนถึึงสถานีีแล้้วก็็ยัังไม่่พากัันกลัับไปภููมิิฐานของตน ยัังคงยัับยั้�ง
รอคอยตามส่ง่ ท่่านอยู่�บนอากาศ จนถึงึ เวลารถไฟจะเคลื่�อนออกจากสถานีี ท่่านว่่า
ชุุลมุุนวุ่�นวายพอดูู ทั้้�งจะแสดงอาการต้้อนรัับประชาชนพระเณรที่�ตามส่่งเป็็น
จำนวนมาก ทั้้ง� จะแสดงกิริ ิยิ าทางใจเพื่�ออวยชัยั ให้พ้ รแก่เ่ ทวดาทั้้ง� หลายที่�เหาะลอย
และยัับยั้�งอยู่�ในอากาศ เพื่�อรัับพรจากท่่านเป็็นวาระสุุดท้้าย พอปฏิิสัันถารกัับ
ประชาชนเสร็จ็ และรถไฟเริ่�มเคลื่�อนออกจากสถานีแี ล้ว้ จึงึ ได้ป้ ฏิสิ ันั ถารและอวยพร
ให้้แก่เ่ ทวดาทั้้�งหลายบนรถไฟ
ท่่านว่่าน่่าสงสารเทวดาบางรายที่�เกิิดความเลื่�อมใสในท่่านมาก ไม่่อยากให้้
ท่่านจากไป แสดงความกระวนกระวายระส่ำ่ ระสาย และเสีียอกเสีียใจเช่น่ เดียี วกัับ
มนุุษย์์เราดีีๆ นี่�เอง เทวดาบางพวกอุุตส่่าห์์เหาะลอยตามส่่งท่่านไปไกลตามขบวน
รถไฟที่่�กำลัังวิ่�งตามรางไปอย่่างเต็็มที่� จนท่่านต้้องกำหนดจิิตบอกให้้พากัันกลัับไป
ถิ่�นฐานของตน จึึงให้้พากัันกลัับด้้วยความอาลััยอาวรณ์์อย่่างไม่่มีีจุุดหมาย ว่่าท่่าน
จะได้้กลัับมาเมตตาโปรดอีีกเมื่�อไรหรืือไม่่ สุุดท้้ายก็็พากัันหมดหวัังเพราะท่่านมิิได้้
กลัับไปอีีก และท่่านก็็มิิได้้พููดด้้วยว่่า รุุกขเทวดาทางเชีียงใหม่่ได้้พากัันไปฟัังเทศน์์
เวลาท่่านไปอยู่่�อุดุ รฯ และสกลนครแล้้ว
328
พิิงคนครสมััย
ปัั ญหาธรรมที่�ไม่ธ่ รรมดากัับวิสิ ัชั นามรรคาหลุุดพ้น้
พอรถไฟถึึงกรุุงเทพฯ เข้้าพัักวััดบรมนิิวาสตามคำสั่�งทางโทรเลขของ
สมเด็จ็ พระมหาวีีรวงศ์์ (ติสิ ฺฺโส อ้้วน) วัดั บรมนิวิ าส กรุุงเทพมหานคร ที่�บอกไปว่่าให้้
ท่า่ นไปพักั วัดั บรมฯ ก่อ่ นเดินิ ทางไปอุดุ รฯ ในระยะที่่�พักั อยู่�ที่�นั้น� ปรากฏว่า่ มีคี นมาถาม
ปััญหากัับท่่านมาก มีีปััญหาของบางรายที่�แปลกกว่่าปััญหาทั้้�งหลายจึึงได้้นำมาลง
มีใี จความว่า่ “ได้ท้ ราบว่า่ ท่า่ นรักั ษาศีลี องค์เ์ ดียี ว มิไิ ด้ร้ ักั ษาถึงึ ๒๒๗ องค์์ เหมืือน
พระทั้้ง� หลายที่่ร� ัักษากัันใช่ไ่ หม?” ท่่านตอบว่่า “ใช่่ อาตมารักั ษาเพีียงอัันเดีียว”
เขาถามว่า่ “ที่่ท� ่า่ นรักั ษาเพียี งอันั เดียี วนั้้น� คืืออะไร” ท่า่ นตอบว่า่ “คืือใจ” เขา
ถามว่า่ “ส่ว่ น ๒๒๗ นั้้น� ท่า่ นไม่ไ่ ด้ร้ ักั ษาหรืือ” ท่า่ นตอบว่า่ “อาตมารักั ษาใจไม่ใ่ ห้้
คิดิ พููดทำในทางผิิด อัันเป็็นการล่่วงเกินิ ข้้อห้า้ มที่่พ� ระองค์์ทรงบััญญัตั ิิไว้้ จะเป็็น
๒๒๗ หรืือมากกว่า่ นั้้�นก็็ตาม บรรดาที่่เ� ป็็นข้้อทรงบัญั ญััติิห้า้ ม อาตมาก็เ็ ย็น็ ใจว่า่
ตนมิไิ ด้ท้ ำผิดิ ต่อ่ พุทุ ธบัญั ญัตั ิิ ส่ว่ นท่า่ นผู้ใ้� ดจะว่า่ อาตมารักั ษาศีลี ๒๒๗ หรืือไม่น่ั้้น�
สุดุ แต่ผ่ ู้้�นั้น� จะคิดิ จะพูดู เอาตามความคิดิ ของตน เฉพาะอาตมาได้ร้ ักั ษาใจอันั เป็น็
ประธานของกายวาจาอย่า่ งเข้ม้ งวดกวดขันั ตลอดมา นับั แต่เ่ ริ่ม� อุปุ สมบท”
ถามว่า่ “การรัักษาศีีลต้อ้ งรัักษาใจด้้วยหรืือ?” ท่่านตอบว่่า “ถ้้าไม่่รัักษาใจ
จะรัักษาอะไรถึึงจะเป็็นศีีลเป็็นธรรมที่่�ดีีงามได้้ นอกจากคนที่่�ตายแล้้วเท่่านั้้�น
จะไม่ต่ ้อ้ งรักั ษาใจ แม้ก้ ายวาจาก็ไ็ ม่จ่ ำต้อ้ งรักั ษา แต่ค่ วามเป็น็ เช่น่ นั้้น� ของคนตาย
นัักปราชญ์์ท่่านไม่่ได้้เรีียกว่่าเขามีีศีีล เพราะไม่่มีีเจตนาเป็็นเครื่่�องส่่อแสดงออก
ถ้้าเป็็นศีีลได้้ควรเรีียกได้้เพีียงว่่าศีีลคนตาย ซึ่่�งไม่่สำเร็็จประโยชน์์ตามคำเรีียก
แต่่อย่่างใด ส่ว่ นอาตมามิิใช่ค่ นตาย จะรักั ษาศีลี แบบคนตายนั้้น� ไม่ไ่ ด้้ ต้้องรัักษา
ใจให้เ้ ป็็นศีลี เป็็นธรรมสมกับั ใจเป็น็ ผู้�ท้ รงไว้ท้ ั้้ง� บุญุ ทั้้ง� บาปอย่่างตายตััว”
329
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
เขาถามว่่า “ได้้ยิินในตำราว่่าไว้้ว่่ารัักษากายวาจาให้้เรีียบร้้อยเรีียกว่่าศีีล
จึึงเข้้าใจว่่า การรัักษาศีีลไม่่จำต้้องรัักษาใจก็็ได้้ จึึงได้้เรีียนถามอย่่างนั้้�น” ท่่าน
ตอบว่่า “ที่่�ว่่ารัักษากายวาจาให้้เรีียบร้้อยเป็็นศีีลนั้้�นก็็ถููก แต่่ก่่อนกายวาจา
จะเรีียบร้้อยเป็็นศีีลได้้นั้้น� ต้้นเหตุเุ ป็น็ มาจากอะไร ถ้า้ ไม่่เป็็นมาจากใจผู้เ้� ป็น็ นาย
คอยบัังคัับกายวาจาให้้เป็็นไปในทางที่่�ถููก เมื่�่อเป็็นมาจากใจ ใจจะควรปฏิิบััติิ
อย่่างไรต่่อตััวเองบ้้าง จึึงจะควรเป็็นผู้�้ควบคุุมกายวาจาให้้เป็็นศีีลเป็็นธรรม
ที่่�น่่าอบอุ่่�นแก่่ตนเอง และน่่าเคารพเลื่่�อมใสแก่่ผู้้�อื่�นได้้ ไม่่เพีียงแต่่ศีีลธรรม
ที่่�จำต้้องอาศััยใจเป็็นผู้�้คอยควบคุุมรัักษาเลย แม้้กิิจการอื่�่นๆ จำต้้องอาศััยใจ
เป็็นผู้้ค� วบคุมุ ดูแู ลอยู่�โดยดีี การงานนั้้�น ๆ จึงึ จะเป็น็ ที่่เ� รีียบร้อ้ ยไม่่ผิิดพลาด และ
ทรงคุุณภาพโดยสมบูรู ณ์ต์ ามชนิดิ ของมันั .....
การรัักษาโรคเขายัังค้้นหาสมุุฏฐานของมััน จะควรรัักษาอย่่างไรจึึงจะหายได้้
เท่่าที่�ควร ไม่่เป็็นโรคเรื้�อรัังต่่อไป การรัักษาศีีลธรรมไม่่มีีใจเป็็นตััวประธานพาให้้
เป็็นไป ผลก็็คืือความเป็็นผู้้�มีีศีีลด่่างพร้้อย ศีีลขาด ศีีลทะลุุ ความเป็็นผู้้�มีีธรรม
ที่่�น่่าสลดสัังเวช ธรรมพาอยู่�ธรรมพาไปอย่่างไม่่มีีจุุดหมาย ธรรมบอ ธรรมบ้้า
ธรรมแตก ซึ่่ง� ล้้วนเป็็นจุุดที่่�ศาสนาจะพลอยได้้รับั เคราะห์์กรรมไปด้้วยอย่่างแยก
ไม่อ่ อก ไม่เ่ ป็น็ ศีลี ธรรมอันั น่า่ อบอุ่่�นแก่ผ่ ู้้�รักษา และไม่น่ ่า่ เลื่อ่� มใสแก่ผ่ ู้้�อื่น� ที่่ม� ีสี ่ว่ น
เกี่ย� วข้้องบ้้างเลย.....
อาตมาไม่่ได้้ศึึกษาเล่่าเรีียนมาก บวชแล้้วอาจารย์์พาเที่�ยวและอยู่�ตามป่่า
ตามเขา เรียี นธรรมก็็เรีียนไปกับั ต้้นไม้้ใบหญ้า้ แม่่น้้ำลำธาร หินิ ผาหน้า้ ถ้้ำ เรียี นไป
กัับเสีียงนกเสีียงกา เสีียงสััตว์์ป่่าชนิิดต่่างๆ ตามทััศนีียภาพที่่�มีีอยู่�ตามธรรมชาติิ
ของมัันอย่่างนั้้�นเอง ไม่่ค่่อยได้้เรีียนในคััมภีีร์์ใบลานพอจะมีีความรู้�แตกฉาน
ทางศีีลธรรม การตอบปััญหาจึึงเป็็นไปตามนิิสััยของผู้้�ศึึกษาธรรมเถื่่�อนๆ รู้้�สึึก
จนปััญญาที่่�ไม่่สามารถค้้นหาธรรมที่่�ไพเราะเหมาะสม มาอธิิบายให้้ท่่านผู้�้สนใจ
330
พิงิ คนครสมัยั
ฟังั อย่่างภูมู ิิใจได้้”
เขาถามท่่านว่า่ “คำว่่าศีลี ได้้แก่ส่ ภาพเช่่นไร และอะไรเป็็นศีลี อย่่างแท้จ้ ริงิ ?”
ท่่านตอบว่่า “ความคิิดในแง่่ต่่างๆ อัันเป็็นไปด้้วยความมีีสติิ รู้�สิ่�งที่่�ควรคิิดหรืือ
ไม่่ควร ระวัังการระบายออกทางทวารทั้้�งสาม คอยบัังคัับกายวาจาใจให้้เป็็นไป
ในขอบเขตของศีลี ที่่เ� ป็น็ สภาพปกติิ ศีลี ที่่เ� กิดิ จากการรักั ษาในลักั ษณะดังั กล่า่ วมา
ชื่�่อว่่ามีีสภาพปกติิ ไม่่คะนองทางกายวาจาใจให้้เป็็นกิิริิยาที่่�น่่าเกลีียด นอกจาก
ความปกติดิ ีงี ามทางกายวาจาใจของผู้้�มีศี ีลี ว่า่ เป็น็ ศีลี เป็น็ ธรรมแล้ว้ ก็ย็ ากจะเรียี ก
ให้ถ้ ูกู ได้ว้ ่า่ อะไรเป็น็ ศีลี เป็น็ ธรรมที่่แ� ท้จ้ ริงิ เพราะศีลี กับั ผู้้�รักษาศีลี แยกกันั ได้ย้ าก
ไม่่เหมืือนตััวบ้้านเรืือนกัับเจ้้าของบ้้านเรืือนซึ่่�งเป็็นคนละอย่่าง ที่่�พอจะแยกกััน
ออกได้ไ้ ม่ย่ ากนััก ว่่านั่่�นคืือตััวบ้า้ นเรืือน และนั่่น� คืือเจ้า้ ของบ้า้ น.....
ส่่วนศีีลกัับคนจะแยกจากกัันอย่่างนั้้�นเป็็นการลำบาก เฉพาะอาตมาแล้้ว
แยกไม่่ได้้ แม้้แต่่ผลคืือความเย็็นใจที่่�เกิิดจากการรัักษาศีีลก็็แยกกัันไม่่ออก
ถ้้าแยกออกได้ศ้ ีีลก็อ็ าจกลายเป็็นสิินค้้ามีีเกลื่�อนตลาดไปนานแล้้ว และอาจจะมีโี จร
มาแอบขโมยศีีลธรรมไปขายจนหมดเกลี้�ยงจากตััวไปหลายรายแล้้ว เมื่�อเป็็นเช่่นนี้้�
ศีลี ธรรมก็็จะกลายเป็น็ สาเหตุุก่่อความเดือื ดร้อ้ นแก่่เจ้า้ ของเช่่นเดียี วกับั สมบัตั ิอิื่�นๆ
ทำให้พ้ ุทุ ธศาสนิกิ ชนเกิดิ ความเอือื มระอาที่�จะแสวงหาศีลี ธรรมกันั เพราะได้ม้ าแล้ว้
ก็ไ็ ม่ป่ ลอดภัยั ดังั นั้้น� ความไม่รู่้�ว่าอะไรเป็น็ ศีลี อย่า่ งแท้จ้ ริงิ จึงึ เป็น็ อุบุ ายวิธิ ีหี ลีกี ภัยั อันั
อาจเกิดิ แก่ศ่ ีลี และผู้้�มีศี ีลี ได้ท้ างหนึ่�งอย่า่ งแยบยลและเย็น็ ใจ อาตมาจึงึ ไม่ค่ ิดิ อยาก
แยกศีีลออกจากตััวแม้แ้ ยกได้้ เพราะระวังั ภััยยาก แยกไม่ไ่ ด้อ้ ย่า่ งนี้้�รู้้�สึึกอยู่�สบาย
ไปไหนมาไหนและอยู่�ที่ใ� ดไม่ต่ ้อ้ งห่ว่ งว่า่ ศีลี จะหาย ตัวั จะตายจากศีลี แล้ว้ กลับั มา
เป็น็ ผีเี ฝ้้ากองศีลี เช่น่ เดียี วกับั คนเป็น็ ห่ว่ งสมบัตั ิิ ตายแล้ว้ กลับั มาเป็น็ ผีเี ฝ้้าทรัพั ย์์
ไม่ม่ ีีวัันไปผุดุ ไปเกิิดได้้ฉะนั้้น� ”
331
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
อตฺตฺ า หิิ อตฺตฺ โน นาโถ ตนเป็็นที่�พึ่�งแห่่งตน
โอกาสว่่างๆ พระมหาเถระสั่�งพระมาอาราธนานิิมนต์์ท่่านอาจารย์์มั่�นไปหา
เพื่�อสัมั โมทนีียกถาเฉพาะ โดยปราศจากผู้�คนพระเณรเข้้าไปเกี่�ยวข้อ้ ง
พระมหาเถระถามประโยคแรกว่า่ “ท่า่ นชอบอยู่�แต่ผู่้�เดียี วในป่า่ ในเขา ไม่ช่ อบ
เกี่�ยวข้อ้ งกังั วลกับั พระเณรตลอดฆราวาส เมื่�อเกิดิ ปัญั หาขึ้�นมาท่่านไปศึกึ ษากับั ใคร
จึึงจะผ่่านปััญหานั้้�นๆ ไปได้้ แม้้ผมเองอยู่�ในพระนครที่�เต็็มไปด้้วยนัักปราชญ์์
เจ้้าตำรัับตำราพอช่่วยปััดเป่่าข้้อข้้องใจได้้ บางคราวยัังเกิิดความงงงัันอั้�นตู้�ไปได้้
ไม่่มีีใครสามารถช่่วยแก้้ให้้ตกไปได้้ ยิ่�งท่่านอยู่�เฉพาะองค์์เดีียวเป็็นส่่วนมากตาม
ที่่ท� ราบเรื่อ�่ งตลอดมา เวลาเกิิดปัญั หาขึ้้�นมา ท่า่ นศึึกษาปรารภกับั ใคร หรืือท่่าน
จััดการกับั ปััญหานั้้น� ๆ ด้้วยวิิธีีใด นิมิ นต์์อธิิบายให้้ผมฟังั ด้ว้ ย”
ท่่านเล่่าว่่าท่่านกราบเรีียนด้้วยความอาจหาญเต็็มที่ �ไม่่มีีสะทกสะท้้านเลย
เพราะได้ศ้ ึกึ ษาจากหลักั ธรรมชาติอิ ย่า่ งนั้้น� จึงึ กราบเรียี นท่า่ นว่า่ “ขอประทานโอกาส
เกล้า้ ฯ ฟังั ธรรมและศึกึ ษาธรรมอยู่�ทั้ง� กลางวันั กลางคืืนไม่ม่ ีอี ิริ ิยิ าบถต่า่ ง นอกจาก
หลัับไปเสีียเท่่านั้้น� พอตื่่�นขึ้้น� มาใจกับั ธรรมก็็เข้า้ สััมผัสั กันั ทันั ทีี ขึ้้น� ชื่�่อว่า่ ปััญหา
แล้้วกระผมไม่่มีีเวลาที่่�หััวใจจะว่่างอยู่�เปล่่าๆ เลย มีีแต่่การถกเถีียงโต้้ตอบกััน
อยู่�ทำนองนั้้น� ปััญหาเก่่าตกไป ปัญั หาใหม่เ่ กิิดขึ้้�นมา การถอดถอนกิเิ ลสก็เ็ ป็็นไป
ในระยะเดีียวกัันกัับปััญหาแต่่ละข้้อตกไป ปััญหาใหม่่เกิิดขึ้�นมาก็็เท่่ากัับรบกััน
กัับกิิเลสใหม่่ ปััญหาทั้้�งใกล้้ทั้้�งไกล ทั้้�งวงกว้้างวงแคบ ทั้้�งวงในวงนอก ทั้้�งลึึกทั้้�งตื้�น
ทั้้�งหยาบทั้้�งละเอีียด ล้้วนเกิิดขึ้้�นและปะทะกัันที่่�หััวใจ ใจเป็็นสถานที่่�รบข้้าศึึก
ทั้้�งมวล และเป็็นที่่ป� ลดเปลื้้�องกิิเลสทั้้�งปวงในขณะที่่�ปัญั หาแต่ล่ ะข้้อตกไป.....
ที่่�จะมีีเวลาไปคิิดว่่าเมื่ �อปััญหาเกิิดขึ้ �นเฉพาะหน้้าเราจะไปศึึกษาปรารภ
332
พิงิ คนครสมัยั
กัับใครนั้้�น เกล้้าฯ มิิได้้สนใจคิิดให้้เสีียเวลายิ่�งไปกว่่าจะตั้�งท่่าฆ่่าฟัันห้้ำหั่�นกัันกัับ
ปัญั หา ซึ่ง่� เป็น็ ฉากของกิเิ ลสแฝงมาพร้อ้ มให้ส้ ะบั้้น� หั่�นแหลกกันั ลงไปเป็น็ ทอดๆ และ
ถอดถอนกิิเลสออกได้้เป็็นพัักๆ เท่่านั้้�น จึึงไม่่วิิตกกัังวลกัับหมู่่�คณะว่่าจะมาช่่วย
แก้ไ้ ขปลดเปลื้้อ� งกิเิ ลสออกจากใจได้ร้ วดเร็ว็ ยิ่ง� กว่า่ สติปิ ัญั ญาที่่ผ� ลิติ และฝึกึ ซ้อ้ ม
อยู่่�กัับตนตลอดเวลา คำว่่า อตฺฺตา หิิ อตฺฺตโน นาโถ ตนเป็็นที่่�พึ่่�งของตนนั้้�น
เกล้า้ ฯ ได้ป้ ระจักั ษ์ใ์ จตัวั เองขณะปัญั หาแต่ล่ ะข้อ้ เกิดิ ขึ้้น� และสามารถแก้ไ้ ขกันั ลงได้้
ทัันท่่วงทีี ด้้วยอุุบายวิิธีีของสติิปััญญาที่่�เกิิดกัับตนโดยเฉพาะ มิิได้้ไปเที่่�ยวคว้้า
มาจากตำราหรืือคััมภีีร์์ใดในขณะนั้้�น แต่่ธรรมคืือสติิปััญญาในหลัักธรรมชาติิ
หากผุดุ ออกรับั ออกรบและแก้ไ้ ขกันั ไปในตัวั และผ่า่ นพ้น้ ไปได้โ้ ดยลำดับั ไม่อ่ ับั จน....
แม้้จะมีีอยู่่�บ้้างที่�เป็็นปััญหาลึึกลัับและสลัับซัับซ้้อน ที่�จำต้้องพิิจารณากััน
อย่่างละเอีียดลออและกิินเวลานานหน่่อย แต่่ก็็ไม่่พ้้นกำลัังของสติิปััญญาที่�เคย
ใช้ไ้ ด้ผ้ ลมาแล้้วไปได้้ จำต้้องทลายลงในเวลาหนึ่�งจนได้้ ด้้วยเหตุดุ ังั ที่่�กราบเรียี นมา
เกล้้าฯ จึึงมิิได้้สนใจใฝ่่ฝัันในการอยู่่�กัับหมู่่�คณะ เพื่่�ออาศััยเวลาเกิิดปััญหาจะได้้
ช่ว่ ยแก้ไ้ ข แต่ส่ นใจไยดีตี ่อ่ การอยู่�คนเดียี ว ความเป็น็ ผู้เ้� ดียี วเปลี่่ย� วกายเปลี่่ย� วใจ
เป็็นสิ่ �งที่่�พอใจแล้้วสำหรัับเกล้้าฯ ผู้้�มีีวาสนาน้้อย แม้้ถึึงคราวเป็็นคราวตาย
ก็็อยู่่�ง่่ายตายสะดวก ไม่่พะรุุงพะรัังห่่วงหน้้าห่่วงหลััง สิ้�นลมแล้้วก็็สิ้�นเรื่�่อง
ไปพร้้อมๆ กััน ต้้องขอประทานโทษที่�เรีียนตามความโง่่ของตนจนเกิินไป ไม่่มีี
ความแยบคายแสดงออกพอเป็็นที่่�น่า่ ฟังั บ้า้ งเลย”
ท่า่ นว่า่ พระมหาเถระฟังั ท่า่ นกราบเรียี นอย่า่ งสนใจ และเลื่�อมใสในธรรมที่�เล่า่
ถวายเป็็นอย่่างยิ่�ง พร้้อมกัับอนุุโมทนาว่่า เป็็นผู้�สามารถสมกัับชอบอยู่�ในป่่าในเขา
คนเดีียวจริงิ ๆ ธรรมที่�แสดงออก ท่่านว่า่ จะไปเที่�ยวค้น้ ดููในคััมภีีร์ไ์ ม่่มีวี ันั เจอ เพราะ
ธรรมในคัมั ภีรี ์์กับั ธรรมที่่�เกิดิ จากใจอันั เป็็นธรรมในหลัักธรรมชาติติ ่า่ งกัันอยู่�มาก
แม้้ธรรมในคััมภีีร์์ที่่�จารึึกมาจากพระโอษฐ์์ของพระพุุทธเจ้้าว่่าเป็็นธรรมบริิสุุทธิ์ �
333
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
เพราะผู้้�จารึึกเป็็นคนจริิงคืือเป็็นผู้้�บริิสุุทธิ์�เหมืือนพระองค์์ แต่่พอตกมานานๆ
ผู้้�จารึกึ ต่อ่ ๆ มาอาจไม่เ่ ป็น็ ผู้้�บริสิ ุทุ ธิ์อ� ย่า่ งแท้จ้ ริงิ เหมืือนรุ่�นแรก ธรรมจึงึ อาจมีที าง
ลดคุุณภาพลงตามส่่วนของผู้้�จารึึกพาให้้เป็็นไป ฉะนั้้�น ธรรมในคััมภีีร์์กัับธรรม
ที่่�เกิิดขึ้้�นจากใจอย่า่ งสดๆ ร้้อนๆ จึงึ น่า่ จะต่า่ งกันั แม้เ้ ป็น็ ธรรมด้ว้ ยกััน
ผมหายสงสัยั ในข้อ้ ที่่�ถามท่า่ นด้ว้ ยความโง่ข่ องตนแล้ว้ แต่ค่ วามโง่ช่ นิดิ นี้้ท� ำให้้
เกิดิ ประโยชน์์ได้้ดีี เพราะถ้า้ ไม่ถ่ ามแบบโง่่ๆ ก็็จะไม่ไ่ ด้ฟ้ ัังอุุบายแบบฉลาดแหลมคม
จากท่า่ น วันั นี้้ผ� มจึงึ เป็น็ ทั้้ง� ฝ่า่ ยขายทั้้ง� ความโง่แ่ ละซื้อ� ทั้้ง� ความฉลาด หรือื จะเรียี กว่า่
ถ่า่ ยความโง่่เขลาออกไปไล่ค่ วามฉลาดเข้้ามาก็็ไม่่ผิิด
ผมยังั สงสัยั อยู่่�อีกี เป็น็ บางข้อ้ คือื ที่่�ว่่าพระสาวกท่่านทููลลาพระศาสดาออกไป
บำเพ็็ญอยู่�ในที่่�ต่่างๆ เวลาเกิิดปััญหาขึ้�นมาก็็กลัับมาเฝ้้าทููลถาม เพื่�อทรงช่่วยชี้�แจง
ปััญหานั้้�นๆ จนเป็็นที่�เข้้าใจ แล้้วทููลลาออกบำเพ็็ญตามอััธยาศััย นั้้�นเป็็นปััญหา
ประเภทใด พระสาวกจึึงไม่่สามารถแก้้ไขได้้ด้้วยตััวเอง ต้้องมาทููลถามให้้พระองค์์
ทรงช่่วยชี้ �แจงแก้้ไข
ท่่านกราบเรีียนว่่า “เมื่่�อมีีผู้้�ช่่วยให้้เกิิดผลรวดเร็็วโดยไม่่ต้้องเสีียเวลานาน
นิิสััยคนเราที่่�ชอบหวัังพึ่่�งผู้้�อื่�นย่่อมจะต้้องดำเนิินตามทางลััด ด้้วยความแน่่ใจ
ว่่าต้้องดีีกว่่าตััวเองพยายามไปโดยลำพััง นอกจากทางไกลไปมาลำบากจริิงๆ
ก็็จำต้้องตะเกีียกตะกายไปด้้วยกำลัังสติิปััญญาของตน แม้้จะช้้าบ้้างก็็ทนเอา
เพราะพระพุทุ ธเจ้า้ ผู้ท้� รงรู้�เห็น็ โดยตลอดทั่่ว� ถึงึ ทรงแก้ป้ ัญั หาข้อ้ ข้อ้ งใจ ย่อ่ มทำให้้
เกิิดความกระจ่่างแจ้้งชััด และได้้ผลรวดเร็็วผิิดกัับที่่�แก้้ไขโดยลำพัังเป็็นไหนๆ
ดังั นั้้น� บรรดาสาวกที่่ม� ีปี ัญั หาข้อ้ งใจจึงึ ต้อ้ งมาทูลู ถามให้ท้ รงพระเมตตาแก้ไ้ ข เพื่อ่�
ผ่า่ นไปได้อ้ ย่า่ งรวดเร็ว็ สมปรารถนา แม้ก้ ระผมเอง ถ้า้ พระองค์ย์ ังั ทรงพระชนม์อ์ ยู่�
และอยู่�ในฐานะจะพอไปเฝ้้าได้้ก็็ต้้องไป และทููลถามปััญหาให้้สมใจที่่�หิิวกระหาย
334
พิงิ คนครสมัยั
มานาน ไม่ต่ ้อ้ งมาถูไู ถคืบื คลานให้ล้ ำบากและเสียี เวลาดังั ที่�เป็น็ มา เพราะการวินิ ิจิ ฉัยั
โดยลำพังั ตัวั เองเป็น็ การลำบากมาก แต่ต่ ้อ้ งทำเพราะไม่ม่ ีทีี่�พึ่�ง นอกจากตัวั ต้อ้ งเป็น็
ที่�พึ่�งของตัวั ดังั ที่�เรียี นแล้ว้ .....
ความมีีครูอู าจารย์ส์ั่�งสอนโดยถูกู ต้้องแม่่นยำคอยให้อ้ ุุบาย ทำให้้ผู้�ปฏิิบัตั ิิตาม
ดำเนิินไปโดยสะดวกราบรื่�นและถึึงเร็็ว ผิิดกัับการดำเนิินไปแบบสุ่�มเดาโดยลำพััง
ตนเองอยู่�มาก ทั้้ง� นี้้เ� กล้า้ ฯ เห็น็ โทษในตัวั เกล้า้ ฯ เอง แต่ก่ ็จ็ ำเป็น็ เพราะไม่ม่ ีอี าจารย์์
คอยให้้อุุบายสั่�งสอนในสมััยนั้้�น ทำไปแบบด้้นเดาและล้้มลุุกคลุุกคลาน ผิิด
มากกว่า่ ถูกู แต่ส่ ำคัญั ที่่ค� วามหมายมั่่น� ปั้้น� มืือเป็น็ เจตนาที่่เ� ด็ด็ เดี่่ย� วอาจหาญมาก
ไม่่ยอมลดละล่่าถอย จึึงพอมีีทางทำให้้สิ่ �งที่่�เคยขรุุขระมาโดยลำดัับ ค่่อยๆ
กลัับกลายคลายตััวออกทีีละเล็็กละน้้อย พอให้้ความราบรื่�่นชื่่�นใจได้้มีีโอกาส
คืืบคลานและเดิินได้้เป็็นลำดัับมา พอได้้ลืืมตาดููโลกดููธรรมได้้เต็็มตาเต็็มใจดัังที่่�
เรียี นให้ท้ ราบตลอดมา” ปัญั หาระหว่า่ งพระมหาเถระยังั มีอี ยู่่�อีกี แต่ท่ี่�เห็น็ ว่า่ สำคัญั
ได้น้ ำมาลงบ้า้ งแล้้วจึึงขอผ่า่ น
ขณะท่่านพัักอยู่�กรุุงเทพฯ มีีผู้�มาอาราธนานิิมนต์์ไปฉัันในบ้้านเสมอ แต่่ท่่าน
ขอผ่่านเพราะไม่ส่ ะดวกแก่ก่ ารปฏิบิ ัตั ิิต่่อสรีีรกิิจประจำวัันหลังั จากฉัันเสร็็จแล้ว้
พอควรแก่่กาลแล้้วท่่านเริ่�มออกเดิินทางมาพัักโคราช ตามคำอาราธนาของ
คณะศรััทธาชาวนครราชสีีมา พัักที่่�วััดป่่าสาลวััน ขณะพัักอยู่�ที่�นั้�นก็็มีีท่่านผู้�สนใจ
มาถามปัญั หาหลายราย มีปี ััญหาที่่�น่่าคิิดอยู่่�ข้้อหนึ่�ง ผู้�เขีียนฟัังจากท่่านแล้้วยัังจำได้้
ไม่ห่ ลงลืมื ชะรอยปัญั หานั้้น� จะกลับั มาเป็น็ ประวัตั ิทิ ่า่ นอีกี ก็อ็ าจเป็น็ ได้้ จึงึ บันั ดาล
ไม่ใ่ ห้ห้ ลงลืืม ทั้้ง� ที่่ผ� ู้เ�้ ขียี นเป็น็ คนชอบหลงลืืมเก่ง่ ปัญั หานั้้น� เป็น็ เชิงิ หยั่่ง� หาความจริงิ
ในท่า่ น ว่า่ จะมีีความจริงิ มากน้้อยเพีียงไร สมคำเล่า่ ลืือของประชาชนหรืือหาไม่่
เจ้้าของปััญหาก็ล็ ููกศิิษย์ก์ รรมฐานเพื่�อ่ มุ่�งหาความจริงิ อยู่�อย่่างเต็็มใจจริงิ ๆ
335
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
เริ่�มต้น้ ปัญั หาว่า่ “เท่า่ ที่่�ท่า่ นอาจารย์ม์ าโคราชคราวนี้้� เป็น็ การมาเพื่�ออนุเุ คราะห์์
ประชาชนตามคำนิิมนต์์เพีียงอย่่างเดีียว หรืือยัังมีีหวัังเพื่�อมรรคผลนิิพพานอยู่่�ด้้วย
ในการรัับนิิมนต์์คราวนี้้�” ท่่านตอบว่่า “อาตมาไม่่หิิว อาตมาไม่่หลง จึึงไม่่หาอะไร
ให้้ยุ่�งไป อัันเป็็นการก่่อทุุกข์์ใส่่ตััว คนหิิวอยู่�เป็็นปกติิสุุขไม่่ได้้จึึงวิ่�งหาโน่่นหานี่�
เจออะไรก็็คว้้าติิดมืือมา โดยไม่่คำนึึงว่่าผิิดหรืือถููก ครั้�นแล้้วสิ่�งที่�คว้้ามาก็็มาเผา
ตัวั เองให้ร้ ้อ้ นยิ่�งกว่า่ ไฟ อาตมาไม่ห่ ลงจึงึ ไม่แ่ สวงหาอะไร คนที่่ห� ลงจึงึ ต้อ้ งแสวงหา
ถ้า้ ไม่ห่ ลงก็ไ็ ม่ต่ ้อ้ งหา จะหาไปให้ล้ ำบากทำไม อะไรๆ ก็ม็ ีอี ยู่่�กับั ตัวั เองอย่า่ งสมบูรู ณ์์
อยู่�แล้้ว จะตื่�น่ เงาและตะครุุบเงาไปทำไม เพราะรู้�แล้ว้ ว่า่ เงาไม่ใ่ ช่ต่ ััวจริงิ ตัวั จริิง
คืือสััจจะทั้้�งสี่�ก็็มีีอยู่�ในกายในใจอย่่างสมบููรณ์์แล้้ว และรู้้�จนหมดสิ้�นแล้้ว จะหา
อะไรกันั อีกี ถ้า้ ไม่ห่ ลง ชีวี ิติ ลมหายใจยังั มีแี ละผู้้�มุ่�งประโยชน์ก์ ับั เรายังั มีี ก็ส็ งเคราะห์์
กันั ไปอย่า่ งนั้้น� เอง.....
หาคนดีมี ีธี รรมในใจนี้้ห� ายากยิ่�งกว่า่ หาเพชรนิลิ จินิ ดาเป็น็ ไหนๆ ได้ค้ นเป็น็ คน
เพีียงคนเดีียวย่่อมมีีคุุณค่่ามากกว่่าได้้เงิินเป็็นล้้านๆ เพราะเงิินล้้านๆ ไม่่สามารถ
ทำความร่่มเย็็นให้้แก่่โลกได้้อย่่างถึึงใจเหมืือนได้้คนดีีมาทำประโยชน์์ คนดีีแม้้
เพีียงคนเดีียวยัังสามารถทำความเย็็นใจให้้แก่่โลกได้้มากมายและยั่ �งยืืน เช่่น
พระพุทุ ธเจ้า้ และพระสาวกทั้้ง� หลายเป็น็ ตัวั อย่า่ ง คนดีแี ต่ล่ ะคนมีคี ุณุ ค่า่ มากกว่า่
เงิินเป็็นก่่ายกอง และเห็็นคุุณค่่าแห่่งความดีีของตนที่่�จะทำต่่อไปมากกว่่าเงิิน
แม้้จะจนก็็ยอมจน ขอแต่่ให้้ตัวั ดีีและโลกมีคี วามสุุข.....
แต่่คนโง่่ชอบเงิินมากกว่่าคนดีีและความดีี ขอแต่่ได้้เงิินแม้้ตััวจะเป็็นอย่่างไร
ไม่่สนใจคิิด ถึึงจะชั่�วช้้าลามกหรืือแสนโสมมเพีียงไรก็็ตาม ขนาดนายยมบาล
เกลีียดกลััวไม่่อยากนัับเข้้าบััญชีีผู้้�ต้้องหา กลััวจะไปทำลายสััตว์์นรกด้้วยกััน
ให้เ้ ดือื ดร้อ้ นฉิบิ หายก็ไ็ ม่ว่ ่า่ ขอแต่ไ่ ด้เ้ งินิ ก็เ็ ป็น็ ที่�พอใจ ส่ว่ นจะผิดิ ถูกู ประการใด ถ้า้ บาป
มีีค่่อยคิดิ บััญชีกี ันั เองโดยเขาไม่ยุ่่�งเกี่�ยว.....
336
พิงิ คนครสมัยั
คนดีีกัับคนชั่�วและสมบััติิเงิินทองกัับธรรมคืือคุุณงามความดีีผิิดกัันอย่่างนี้้�แล
ใครมีีหููมีีตาก็็รีีบคิิดเสีียแต่่บััดนี้้�อย่่าทัันให้้สายเกิินไป จะหมดหนทางเลืือกเฟ้้น
การให้ผ้ ลก็็ต่่างกัันสุุดแต่่กรรมของตนจะอำนวย จะทัักท้้วงหรือื คััดค้้านไม่่ได้้ กรรม
อำนวยให้อ้ ย่า่ งใดต้อ้ งยอมรับั เอาอย่า่ งนั้้น� ฉะนั้้น� สัตั ว์โ์ ลกจึงึ ต่า่ งกันั ทั้้ง� ภพกำเนิดิ
รููปร่่าง ลัักษณะ จริิต นิิสััย สุุข ทุุกข์์อัันเป็็นสมบััติิประจำตััวของแต่่ละราย
แบ่ง่ หนักั แบ่ง่ เบากันั ไม่ไ่ ด้้ ใครมีอี ย่า่ งไรก็ห็ อบหิ้้ว� ไปเอง ดีชีั่่ว� สุขุ ทุกุ ข์ก์ ็ย็ อมรับั ไม่ม่ ีี
อำนาจปฏิเิ สธได้้ เพราะไม่ใ่ ช่แ่ ง่ก่ ฎหมาย แต่เ่ ป็น็ กฎของกรรมหรืือกฎของตัวั เอง
ที่่ท� ำขึ้้น� มิิใช่ก่ ฎของใครไปทำให้้ ตัวั ทำเอาเอง ถามอาตมาเพื่อ�่ อะไรอย่า่ งนั้้�น”
การตอบปััญหาท่่านคราวนี้้�รู้้�สึึกเข้้มข้้นพอดูู นี้้�ทราบจากท่่านเองและพระที่�
ติดิ ตามเล่่าให้ฟ้ ังั รู้้�สึึกว่า่ ถึงึ ใจและจำไม่่ลืมื
เขาตอบท่่านว่่า “ขอประทานโทษ พวกกระผมเคยได้้ยิินกิิตติิศััพท์์กิิตติิคุุณ
ท่่านอาจารย์์โด่ง่ ดังั มานานแล้้ว ไม่่ว่า่ ครููอาจารย์ห์ รือื พระเณรองค์ใ์ ดตลอดฆราวาส
ใครพููดถึึงอาจารย์์ล้้วนพููดเป็็นเสีียงเดีียวกัันว่่า อาจารย์์มิิใช่่พระธรรมดา ดัังนี้้�จึึง
กระหายอยากฟัังเมตตาธรรมท่่าน แล้้วได้้เรีียนถามไปตามความอยากความหิิว
แต่่ไม่่มีีความฉลาดรอบคอบในการถามซึ่่�งอาจจะทำความกระเทืือนแก่่ท่่านอยู่่�บ้้าง
กระผมก็ส็ นใจปฏิบิ ัตั ิมิ านานพอสมควร จิติ ใจนับั ว่า่ ได้ร้ ับั ความเย็น็ ประจักั ษ์เ์ รื่�อยมา
ไม่่เสีียชาติิที่�เกิิดมาพบพระศาสนา และยัังได้้กราบไหว้้ครููอาจารย์์ผู้้�ศัักดิ์�สิิทธิ์�วิิเศษ
ด้้วยการปฏิิบััติิและคุุณธรรม แม้้ปััญหาธรรมที่�เรีียนถามวัันนี้้�ก็็ได้้รัับความแจ้้งชััด
เกิินคาดหมาย วัันนี้้�เป็็นหายสงสััยเด็็ดขาดตามภููมิิของคนยัังมีีกิิเลสที่่�ยัังอยู่่�ก็็ตััวเอง
เท่า่ นั้้�นจะสามารถปฏิิบััติใิ ห้ไ้ ด้ใ้ ห้ถ้ ึงึ มากน้้อยเพียี งใด”
ท่า่ นตอบซ้้ำอีกี ว่า่ “โยมถามมาอย่า่ งนั้้น� อาตมาก็ต็ ้อ้ งตอบไปอย่า่ งนั้้น� เพราะ
อาตมาไม่่หิิวไม่่หลง จะให้้อาตมาไปหาอะไรอีีก อาตมาเคยหิิวเคยหลงมาพอแล้้ว
337
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ัตั ตเถระ
ครั้�งปฏิิบััติิที่่�ยังั ไม่่รู้�เรื่�องรู้�ราวอะไรโน้้น อาตมาแทบตายอยู่�ในป่า่ ในเขาคนเดียี วไม่่มีี
ใครไปเห็น็ จนพอลืมื หูลู ืมื ตาได้บ้ ้า้ ง จึงึ มีคี นนั้้น� ไปหาคนนี้้ไ� ปหา แล้ว้ ร่ำ่ ลือื กันั ว่า่ วิเิ ศษ
อย่่างนั้้�นอย่่างนี้้� ขณะอาตมาสลบสามหนรอดตายครั้�งนั้้�น ไม่่เห็็นใครทราบและ
ร่่ำลืือบ้้าง จนเลยขั้้�นสลบและขั้้�นตายมาแล้้ว จึึงมาเล่่าลืือกัันหาประโยชน์์อะไร
อยากได้้ของดีีที่่�มีีอยู่่�กัับตััวเราทุุกคนก็็พากัันปฏิิบััติิเอาทำเอา เมื่่�อเวลาตายแล้้ว
จึึงพากัันวุ่�นวาย หานิิมนต์์พระมาให้้บุุญกุุสลามาติิกา นั่่�นไม่่ใช่่เกาถููกที่่�คัันนะ
จะว่า่ ไม่บ่ อก ต้อ้ งรีบี เกาให้ถ้ ูกู ที่่ค� ันั เสียี แต่บ่ ัดั นี้้� โรคคันั จะได้ห้ าย คืือเร่ง่ ทำความดีี
เสีียแต่่บััดนี้้� จะได้้หายห่่วงหายหวงกัับอะไรๆ ที่่�เป็็นสมบััติิของโลก มิิใช่่สมบััติิ
อัันแท้้จริิงของเรา แต่่พากัันจัับจองเอาแต่่ชื่�่อของมัันเปล่่าๆ ตััวจริิงไม่่มีีใคร
เหลียี วแล.....
สมบััติิในโลกเราแสวงหามาเป็็นความสุุขแก่่ตััวก็็พอหาได้้ จะแสวงหามา
เป็็นไฟเผาตััวก็็ทำให้้ฉิิบหายได้้จริิงๆ ข้้อนี้้�ขึ้�นอยู่่�กัับความฉลาดและความโง่่เขลา
ของผู้�แสวงหาแต่่ละราย ท่่านผู้้�พ้้นทุุกข์์ไปได้้ด้้วยความอุุตส่่าห์์สร้้างความดีี
ใส่่ตนจนกลายเป็็นสรณะของพวกเรา จะเข้้าใจว่่าท่่านไม่่เคยมีีสมบััติิเงิินทอง
เครื่�่องหวงแหนอย่่างนั้้�นหรืือ เข้้าใจว่่าเป็็นคนร่่ำรวยสวยงามเฉพาะสมััยของ
พวกเราเท่่านั้้�นหรืือ จึึงพากันั รัักพากันั หวงพากันั ห่ว่ งจนไม่รู่้�จักั เป็็นรู้�จัักตาย.....
บ้า้ นเมือื งเราสมัยั นี้้ไ� ม่ม่ ีปี ่า่ ช้า้ สำหรับั ฝังั หรือื เผาคนตายอย่า่ งนั้้น� หรือื จึงึ สำคัญั
ว่่าตนจะไม่่ตาย และพากัันประมาทจนลืืมเนื้้�อลืืมตััว กลััวแต่่จะไม่่ได้้กิินได้้นอน
กลัวั แต่จ่ ะไม่ไ่ ด้เ้ พลิดิ ได้เ้ พลินิ ประหนึ่่ง� โลกจะดับั สูญู จากไปในเดี๋๋ย� วนี้้� จึงึ พากันั รีบี
ตักั ตวงเอาแต่ค่ วามไม่เ่ ป็น็ ท่า่ ใส่ต่ นแทบหาบไม่ไ่ หว อันั สิ่ง� เหล่า่ นี้้แ� ม้แ้ ต่ส่ ัตั ว์เ์ ขาก็็
มิไิ ด้เ้ หมืือนมนุษุ ย์เ์ รา อย่า่ สำคัญั ตนว่า่ เก่ง่ กาจสามารถฉลาดรู้�ยิ่�งกว่า่ เขาเลย ถึงึ กับั
สร้า้ งความมืดื มิดิ ปิดิ ตาทับั ถมตัวั เองจนไม่ม่ ีวี ันั สร่า่ งซา เมื่�อถึงึ เวลาจนตรอก อาจจน
ยิ่�งกว่า่ สัตั ว์์ ใครจะไปทราบได้้ ถ้า้ ไม่เ่ ตรียี มทราบไว้เ้ สียี แต่บ่ ัดั นี้้ซ� ึ่ง่� อยู่�ในฐานะที่�ควร....
338
พิิงคนครสมัยั
อาตมาต้อ้ งขออภัยั ด้ว้ ยถ้า้ พูดู หยาบคายไป แต่ค่ ำพูดู ที่่ส�ั่ง� สอนให้ค้ นละชั่่ว� ทำดีี
ยัังจััดเป็็นคำหยาบคายอยู่�แล้้ว โลกเราก็็จะถึึงคราวหมดสิ้ �นศาสนา เพราะไม่่มีี
ผู้�้ยอมรัับความจริิง การทำบาปหยาบคายมีีมาประจำตนแทบทุุกคนทั้้�งให้้ผล
เป็็นทุุกข์์ ตนยัังไม่่อาจรู้้�ได้้และตำหนิิมัันบ้้างพอมีีทางคิิดแก้้ไข แต่่กลัับตำหนิิ
คำสั่ง� สอนว่า่ หยาบคาย นับั ว่า่ เป็น็ โรคที่่ห� มดหวังั ” ตอนนี้้ต� ้อ้ งขออภัยั ท่า่ นสุภุ าพชน
ทั้้�งหลาย ที่�ได้้บัังอาจเขีียนแบบคนไม่่มีีสติิอยู่่�กัับตััวเอาเลย ทั้้�งนี้้�ความมุ่�งหมาย
เพื่�อสงวนธรรมที่่�ท่่านเมตตาแสดงในบางครั้�งให้้คงเส้้นคงวาไว้้บ้้าง เพื่�อบางท่่าน
ได้้พิิจารณาถืือเอาความจริิงในธรรมนี้้� ไม่่อยากให้้ลดลงจากระดัับเดิิมของท่่าน
จึงึ พยายามหลัับหูหู ลับั ตาเขีียนไปตามเนื้้�อหา
สำหรัับปััญหาธรรมนั้้�นไม่่ว่่าท่่านไปพัักที่�ไหน มีีคนมาเรีียนถามมิิได้้ขาด
แต่่ไม่่สามารถจดจำได้้ทุุกบททุุกบาท ทั้้�งอาจารย์์ทั้้�งหลายที่�กรุุณาให้้ต้้นฉบัับมา
แต่่ละองค์์ และผู้�เขีียนจำมาเอง ประโยคใดที่�สะดุุดใจประโยคนั้้�นก็็จำไว้้ได้้และ
บัันทึึกไว้้ ประโยคที่�ไม่่สะดุดุ ใจก็็หลงลืมื จำต้อ้ งปล่อ่ ยให้้ผ่า่ นไป
ท่่านพัักนครราชสีีมาพอสมควรแล้้วออกเดิินทางต่่อไปจัังหวััดอุุดรธานีี มาถึึง
ขอนแก่่น ทราบว่่า พี่่�น้้องชาวขอนแก่่นไปรอรัับท่่านที่�สถานีีคัับคั่�ง และพร้้อมกััน
อาราธนาท่า่ นให้้ลงแวะพัักเมตตาที่�ขอนแก่น่ ก่อ่ น แล้ว้ ค่อ่ ยเดินิ ทางต่อ่ ไปอุุดรฯ แต่่
ท่่านไม่อ่ าจแวะตามคำนิมิ นต์ไ์ ด้้ จึงึ พากันั พลาดหวังั ไปบ้้างในโอกาสที่�ควรจะได้้นั้้น�
เมื่�อท่่านถึึงอุุดรฯ ทราบว่่า ท่่านตรงไปพัักวััดโพธิิสมภรณ์์กัับท่่านเจ้้าคุุณ-
ธรรมเจดีีย์์ก่่อน มีีประชาชนจากจัังหวััดหนองคายบ้้าง สกลนครบ้้าง อำเภอต่่างๆ
ของจัังหวััดอุุดรบ้้าง มารอกราบนมััสการท่่าน จากวััดโพธิิสมภรณ์์ก็็ไปพัักที่่�วััด
โนนนิิเวศน์์และจำพรรษาที่�นั่�น เวลาท่่านจำพรรษาที่่�วััดโนนนิิเวศน์์ ทราบว่่าท่่าน-
เจ้้าคุุณธรรมเจดีีย์์วััดโพธิิฯ ได้้พาคณะศรััทธาทั้้�งข้้าราชการและพ่่อค้้าประชาชน
339
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิิทัตั ตเถระ
ไปรับั โอวาทท่า่ นทุกุ วันั พระตอนเย็น็ ๆ มิไิ ด้ข้ าด เพราะท่า่ นเจ้า้ คุณุ ธรรมฯ เองอุตุ ส่า่ ห์์
เดิินทางไปอาราธนานิิมนต์์ท่่านอาจารย์์มั่่�น ที่่�จัังหวััดเชีียงใหม่่ ซึ่่�งไกลแสนไกล
และยัังอุุตส่่าห์์ด้้นดั้้�นเข้้าไปจนถึึงที่่�อยู่�ของท่่านด้้วย จึึงได้้องค์์ท่่านมาโปรด
ชาวอุดุ รฯ เป็น็ ต้น้ สมความปรารถนา ท่า่ นเจ้า้ คุณุ ธรรมฯ จึงึ เป็น็ ผู้้�มีพี ระคุณุ มาก
แก่่พวกเราที่่�ได้เ้ ห็น็ ได้ย้ ินิ ธรรมท่า่ นเวลามาถึงึ อุุดรฯ แล้ว้
ปกติิท่่านเจ้้าคุุณเป็็นผู้�้สนใจในธรรมปฏิิบััติิเป็็นประจำนิิสััยมาดั้้�งเดิิม ถ้้า
พููดคุุยธรรมกัับท่่านนานเท่่าไร ท่่านไม่่แสดงอาการเหน็็ดเหนื่่�อยให้้ปรากฏเลย
ยิ่�งเป็็นธรรมฝ่่ายปฏิิบััติิด้้วยแล้้ว ท่่านยิ่�งชอบเป็็นพิิเศษ ท่่านรัักและเลื่่�อมใส
ท่า่ นอาจารย์ม์ั่่น� มาก เวลาท่า่ นพระอาจารย์อ์ ยู่่�อุดุ รฯ ท่า่ นเป็น็ ผู้เ้� อาใจใส่เ่ ป็น็ พิเิ ศษ
และคอยสอบถามความสุขุ ทุกุ ข์ท์ ่า่ นอาจารย์จ์ ากใครต่อ่ ใครอยู่�เสมอ นอกจากนั้้น�
ยัังพยายามชัักชวนให้้ประชาชนไปรู้้�จัักและสนิิทสนมกัับท่่านอาจารย์์อยู่ �เสมอ
ถ้า้ เขาไม่ก่ ล้า้ ไป ท่า่ นเป็น็ ผู้�พาไปเองโดยไม่เ่ ห็น็ แก่ค่ วามเหน็ด็ เหนื่�อย คุณุ ธรรมท่า่ น
ในข้อ้ นี้้�รู้้�สึกึ ว่า่ เด่่นมากเป็็นพิเิ ศษและน่า่ เลื่�อมใสมาก
ออกพรรษาแล้้วอากาศแห้้งแล้้ง ท่่านอาจารย์์ชอบออกไปวิิเวกอยู่�ตาม
บ้้านนอกเพื่�อบำเพ็็ญสมณธรรมตามนิิสััย บ้้านหนองน้้ำเค็็มที่�อยู่่�ห่่างตััวเมืืองราว
๓๐๐ เส้้น เป็็นหมู่่�บ้้านที่่�ท่่านชอบไปพัักเป็็นเวลานานๆ หมู่่�บ้้านนี้้�มีีป่่าไม้้ร่่มรื่�นดีี
เหมาะกัับการบำเพ็็ญธรรม ท่่านพัักจำพรรษาอยู่่�จัังหวััดอุุดรฯ นัับว่่าได้้ทำ
ประโยชน์์แก่่ประชาชนพระเณรอย่่างมากมาย แถบจัังหวััดและอำเภอใกล้้เคีียง
กัับจัังหวััดอุุดรฯ ที่่�ท่่านพัักอยู่� มีีประชาชนและพระสงฆ์์ทยอยกัันมาบำเพ็็ญกุุศล
และสดัับธรรมท่่านมิิได้้ขาด เพราะท่่านเหล่่านี้้�โดยมากก็็เคยเป็็นลููกศิิษย์์เก่่าแก่่
สมััยที่่�ท่่านมาบำเพ็็ญอยู่่�ก่่อนเดิินทางไปจัังหวััดเชีียงใหม่่แล้้ว ดัังนั้้�น เมื่�อทราบว่่า
ท่่านมาจึึงต่่างมีีความดีีใจกระหยิ่�มยิ้�มแย้้ม อยากมาพบมาเห็็นและทำบุุญให้้ทาน
สดัับตรับั ฟัังโอวาทกัับท่่าน
340
พิงิ คนครสมัยั
ในระยะนั้้�นอายุุท่่านยัังไม่่แก่่นััก ราว ๗๐ ปีี การไปมาในทิิศทางใดก็็พอ
สะดวกอยู่่�บ้้าง ประกอบกัับท่่านมีีนิิสััยคล่่องแคล่่วว่่องไวลุุกง่่ายไปเร็็วอยู่่�ด้้วย
และไม่่ชอบอยู่�ในที่่�แห่่งเดีียวเป็็นประจำ ชอบเที่่�ยวซอกแซกตามป่่าตามเขา
ที่่เ� ห็็นว่่าสงบสงัดั ปราศจากสิ่ง� ก่อ่ กวน
อดีีตชาติิสัมั พันั ธ์ท์ ี่่�ครองคู่่�กันั มา
ที่่�อุุดรฯ ก็็ปรากฏว่่า มีีผู้�มาเรีียนถามปััญหาธรรมกัับท่่านบ่่อยๆ เช่่นที่�อื่�นๆ
เหมืือนกััน ปััญหาที่�เขาถามท่่านมีีคล้้ายคลึึงกัับปััญหาที่่�ผ่่านมาแล้้วก็็มีี ที่�แปลก
ต่า่ งกันั ออกไปตามความคิดิ เห็น็ ของผู้้�ถามก็ม็ ีี ที่�คล้า้ ยคลึงึ กันั ได้แ้ ก่่ ปัญั หาที่�เกี่�ยวกับั
บุพุ เพสันั นิวิ าสของสัตั ว์ท์ี่�เคยสร้า้ งความดีมี าเป็น็ ลำดับั ไม่ล่ ะนิสิ ัยั วาสนาของตนหนึ่�ง
บุุพเพสัันนิิวาสของสามีีภริิยาที่�เคยครองรัักอยู่�ร่วมกัันมาหนึ่�ง ทั้้�งสองข้้อนี้้�ท่่านว่่ามีี
ผู้�สงสัยั ถามมากกว่า่ ข้อ้ อื่�นๆ ในข้อ้ แรกท่า่ นมิไิ ด้ร้ ะบุปุ ัญั หาที่�เขาถามลงอย่า่ งชัดั เจนว่า่
เขาถามอย่่างนั้้�นๆ เป็น็ แต่่ท่า่ นปรารภแล้ว้ อธิบิ ายไปเองทีีเดีียวว่า่ สิ่�งเหล่่านี้้� ต้อ้ งมีี
การริิเริ่�มก่่อตั้�งเจตนาขึ้�นมา ให้้เป็็นทางเดิินแห่่งภพชาติิของผู้�จะเกี่�ยวข้้องกัับตน
และตนจะเกี่�ยวข้้องกับั ผู้�นั้�น
ส่่วนข้้อต่่อมาท่่านระบุุปััญหาที่�เขาถามว่่า คำว่่า บุุพเพสัันนิิวาสนี้้� เราจะ
รู้�ได้้อย่่างไรว่่า หญิิงชายรัักกัันอย่่างนี้้�เป็็นบุุพเพสัันนิิวาส รัักกัันอย่่างนั้้�นไม่่ใช่่
บุพุ เพสัันนิิวาส และอยู่�ร่วมกันั กัับคนนี้้�เป็็นบุพุ เพสัันนิวิ าส อยู่�ร่วมกันั กัับคนนั้้น� มิิใช่่
บุพุ เพสันั นิวิ าส ท่า่ นตอบว่า่ สำหรับั พวกเรายากจะมีที างทราบได้ว้ ่า่ รักั อย่า่ งนั้้น� และ
รักั คนนั้้น� เป็น็ บุพุ เพสันั นิวิ าส รักั อย่า่ งนั้้น� และรักั คนนั้้น� มิใิ ช่บ่ ุพุ เพสันั นิวิ าส ก็ร็ ักั และ
อยู่่�ร่่วมกัันไปแบบคนตาบอด เกิิดความหิิวจััดคว้้าหาอาหารมารัับประทานนั่�นแล
อะไรถูกู มือื ก็ร็ ับั ไปพอประทังั ชีวี ิติ ไปวันั หนึ่�งๆ บุพุ เพสันั นิวิ าสก็เ็ ช่น่ เดียี วกันั ทั้้ง� ที่่ม� ีี
341
ประวััติิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
อยู่่�กับั สัตั ว์บ์ ุคุ คลทั่่ว� ไป แต่จ่ ะคว้า้ ถูกู จุดุ ของบุพุ เพสันั นิวิ าส คืือรักั และอยู่่�ร่ว่ มกับั
ผู้เ้� คยเป็น็ บุพุ เพสันั นิวิ าสกันั นั้้น� เป็น็ สิ่ง� ที่่ห� าเจอได้ย้ ากมาก เนื่อ่� งจากกิเิ ลสตัวั รักั ๆ นี้้�
มันั มิไิ ด้ไ้ ว้ห้ น้า้ ใคร และมิไิ ด้ร้ อคอยให้บ้ ุพุ เพสันั นิวิ าสมาวินิ ิจิ ฉัยั หรืือตัดั สินิ ก่อ่ นมันั
ขอแต่ว่ ่า่ เป็น็ หญิงิ หรืือเป็น็ ชายที่่ต� ้อ้ งกับั เพศและนิสิ ัยั ของมันั แล้ว้ เป็น็ ต้อ้ งรักั และ
คว้้าดะไปเลย
กิเิ ลสตัวั รักั นี่�แลพาให้ค้ นเป็น็ นักั ต่อ่ สู้�แบบไม่รู่้�จักเป็น็ รู้�จักตาย ไม่รู่้�จักสูงู จักั ต่ำ่
ไม่่รู้�จักใกล้้จัักไกล ไม่่รู้�จักเลืือกสรรปัันแบ่่งว่่ามากไปหรืือน้้อยไป ควรหรืือไม่่ควร
เพียี งใด มีแี ต่จ่ ะสู้�ตายเอาท่า่ เดียี ว ไม่ย่ อมแพ้้ แม้จ้ ะพลาดท่า่ หรือื ตายไปก็ย็ ังั ไม่ย่ อม
ทิ้้ง� ลวดลายที่�เคยเป็น็ นักั ต่อ่ สู้�เอาเลย นี่่แ� ลเรื่อ่� งของกิเิ ลสตัวั รักั มันั แสดงตัวั เด่น่ อยู่�
ในหัวั ใจของสัตั ว์โ์ ลกอย่า่ งเปิดิ เผย ไม่ย่ อมอยู่�ใต้อ้ ำนาจของใครเอาง่า่ ยๆ ผู้้�ต้องการ
มีีหลัักฐานและความมีีประมาณเป็็นเครื่�่องทรงตััวไว้้บ้้าง จึึงไม่่ควรปล่่อยให้้มััน
วิ่�งแซงหน้้าไปตามนิิสััยโดยถ่่ายเดีียว ควรมีีการหัักห้้ามกัันบ้้างพอมีีทางตั้้�งตััว
แม้้จะไม่่ทราบบุุพเพสัันนิิวาสของตััว ก็็ยัังพอมีีทางยัับยั้้�งใจได้้บ้้าง ไม่่ถููกมัันจัับ
ถููไถเข้้าถ้ำ้ เข้า้ รููลงเหวตกบ่่อไปท่่าเดียี ว
ความรู้้�บุพุ เพสันั นิวิ าสของตนนี้้� ถ้า้ ไม่ใ่ ช่น่ ักั ปฏิบิ ัตั ิจิ ิติ ตภาวนา ซึ่ง�่ มีนี ิสิ ัยั ในทาง
รู้�เหตุุการณ์์ต่่างๆ ก็็ยากที่�จะทราบได้้ แต่่อย่่างไรก็็ตาม เราควรมีีสติิหัักห้้ามมััน
อยู่�เสมอ อย่่าปล่่อยให้้มัันพาไหลลงสู่�ที่โ� สมมแบบน้้ำล้้นฝั่่ง� ไม่ม่ ีีอะไรกั้น� ก็แ็ ล้้วกััน
ยัังพอจะมีีหวัังครองตััวไปได้้ ไม่่จอดจมหล่่มลึึกลงในกลางทะเลแห่่งความรััก
อันั ไม่ม่ ีีประมาณโดยถ่า่ ยเดีียว
เขาถามท่า่ นอีกี ปัญั หาหนึ่�งว่า่ “ระหว่า่ งสามีภี ริยิ าที่�อยู่�ร่วมกันั ด้ว้ ยความผาสุกุ
เย็น็ ใจตลอดมา ไม่่ประสงค์จ์ ะให้พ้ ลััดพรากจากกันั ในภพต่อ่ ไป เกิดิ ในชาติิใดภพใด
ขอให้้ได้้เป็็นสามีีภริิยากัันตลอดไป จะปฏิิบััติิอย่่างไรจึึงจะสมหวััง ถ้้าต่่างคน
342
พิิงคนครสมััย
ต่่างตั้�งความปรารถนาให้้ได้้พบกัันทุุกภพทุุกชาติิจะเป็็นไปได้้ไหม” ท่่านตอบว่่า
“ความปรารถนานั้้�นเป็็นเพีียงเส้้นทางเดิินของจิิตใจผู้�มุ่�งหมายเท่่านั้้�น ถ้้าไม่่ดำเนิิน
ตามความปรารถนาก็็ไม่่เกิิดประโยชน์์ตามความมุ่�งหมาย เช่่น คนต้้องการเป็็นคน
ร่่ำรวย แต่่เกีียจคร้้านในการแสวงหาทรััพย์์ ความร่่ำรวยก็็เป็็นไปไม่่ได้้ ต้้องอาศััย
ความขวนขวายตามเจตนาจำนงที่�ตั้�งไว้้ด้ว้ ยจึึงจะสมหวังั .....
นี่่�ก็็เหมืือนกััน ถ้้าต้้องการเป็็นสามีีภริิยาครองรัักกัันอย่่างมีีความสุุขทุุกภพ
ทุกุ ชาติไิ ป ไม่อ่ ยากพลัดั พรากจากกันั ต้อ้ งมีจี ิติ ใจคืือทรรศนะตรงกันั ต่า่ งคนต่า่ งอยู่�
ในขอบเขตของกัันและกััน ไม่่ชอบแสวงหาเศษหาเลยอัันเป็็นการทำลายจิิตใจ
และความสุุขความไว้้วางใจกััน ต่่างคนเป็็นผู้้�รักศีีลรัักธรรม มีีความประพฤติิดีี
ไว้้วางใจกัันได้้ ความรู้�ความเห็็นลงรอยกััน ต่่างพยายามรัักษาความปรารถนา
ด้ว้ ยการทำดีี ย่อ่ มมีที างสมหวังั ได้้ ไม่เ่ หนืือความพยายามของผู้้�ปรารถนาไปได้เ้ ลย
แต่ถ่ ้า้ ความประพฤติทิ ุกุ ด้า้ นแบบตรงกันั ข้า้ ม หรืือสามีดี ีแี ต่ภ่ ริยิ าชั่่ว� หรืือภริยิ าดีี
แต่ส่ ามีชีั่่ว� ต่า่ งคนต่า่ งทำความชอบใจ ไม่ล่ งรอยกันั แม้ต้ ่า่ งจะปรารถนาสักั กี่ร� ้อ้ ย
กี่พ� ันั ครั้�งก็็ไม่ม่ ีีทางสำเร็็จ เพราะเป็็นการทำลายความปรารถนาของตน”
ท่่านย้้อนถามว่่า “โยมปรารถนาเพีียงอยากอยู่่�ร่่วมกัันเท่่านั้้�น ไม่่ปรารถนา
อะไรอื่�นบ้้างหรืือ” เขาตอบท่่านว่่า “นอกนั้้�นก็็ไม่่ทราบว่่าจะปรารถนาอะไรอีีก
เพราะความปรารถนาอยากได้้เงิินได้้ทอง อยากได้้บริิษััทบริิวาร อยากได้้
ยศถาบรรดาศัักดิ์� อยากเป็็นพระมหากษััตริิย์์ อยากไปสวรรค์์นิิพพาน ก็็ยัังอดลืืม
ภริิยาซึ่่�งเป็็นที่่�รัักไม่่ได้้อยู่�นั่�นเอง เพราะนี้้�เป็็นจุุดใหญ่่แห่่งความปรารถนาของโลก
เลยต้้องปรารถนาสิ่�งนี้้�ซึ่�่งเป็็นเรื่�องใหญ่่สำหรัับปุุถุุชนก่่อน จากนั้้�นถ้้าพอเป็็นไปได้้
ค่่อยพิิจารณากัันไป กระผมจึึงเรีียนถามเรื่�องนี้้�ก่่อน แม้้กลััวท่่านดุุและอายท่่าน
ก็็ทนเอา เพราะความจริิงของโลกโดยมากเป็็นกัันอย่่างนี้้�ทั้้�งนั้้�น เป็็นแต่่จะกล้้าพููด
หรือื ไม่เ่ ท่า่ นั้้น� ”
343
ประวัตั ิทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ััตตเถระ
ท่่านหััวเราะแล้้วถามเขาว่่า “ถ้้าเป็็นดัังที่่�ว่่านี้้� โยมไปไหนก็็จะต้้องเอาแม่่เด็็ก
ไปด้้วยใช่่ไหม” เขาหััวเราะบ้้างแล้้วเรีียนท่่านว่่า “กระผมอายจะเรีียนท่่าน
ตามความหยาบของปุถุ ุชุ นที่�เป็น็ อยู่�ภายใน แต่ค่ วามจริงิ แล้ว้ เท่า่ ที่�กระผมยังั บวชไม่ไ่ ด้้
จนบััดนี้้� ก็็เพราะเป็็นห่่วงแม่่เด็็ก กลััวเขาจะว้้าเหว่่เป็็นทุุกข์์ ไม่่มีีผู้�ปรึึกษาปรารภ
และให้ค้ วามอบอุ่�นแก่เ่ ขาเท่า่ ที่�ควร ลูกู ๆ นอกจากจะมารบกวนขอเงินิ ไปซื้อ� นั่�นซื้อ� นี่�
และเรื่�องอื่�นๆ ซึ่ง�่ เป็น็ เรื่�องกวนใจให้ยุ้่�งแล้ว้ ก็ย็ ังั มองไม่เ่ ห็น็ ว่า่ เขาจะมีคี วามสามารถ
ทำให้้แม่ม่ ีคี วามอบอุ่�น และสบายใจได้้ในทางใดบ้้าง ผมจึงึ อดเป็็นห่่วงเขามิไิ ด้.้ ....
อีีกประการหนึ่�งสวรรค์ช์ั้�นนั้้�นๆ ตามธรรมท่า่ นบอกไว้้ว่า่ มีีทั้้�งเทวบุตุ รเทวธิดิ า
ซึ่่�งแสดงว่่ามีีทั้้�งหญิิงทั้้�งชายเหมืือนแดนมนุุษย์์เรา และมีีความสุุขความสำราญด้้วย
เครื่�องบำรุุงบำเรอนานาชนิิด ซึ่่�งเป็็นสถานที่่�น่่าไปและน่่าอยู่�มาก แต่่พรหมโลก
ไม่่ปรากฏว่่ามีีเทวบุุตรเทวธิิดาเหมืือนมนุุษย์์และสวรรค์์เลย เมื่�อเป็็นเช่่นนั้้�นจะไม่่
ว้้าเหว่ไ่ ปหรืือ เพราะไม่ม่ ีผีู้�คอยปลอบโยนเอาอกเอาใจในเวลาเกิิดความหงุุดหงิิดใจ
ขึ้�นมา ยิ่�งนิิพพานด้้วยแล้้วยิ่�งไม่่มีีอะไรไปเกี่�ยวข้้องสััมผััสเอาเลย เป็็นตััวของตััว
โดยสมบูรู ณ์ท์ ุกุ อย่า่ ง ไม่ต่ ้อ้ งอาศัยั สิ่�งอื่�นผู้�อื่�นใดเข้า้ ไปช่ว่ ยเหลือื หรือื เกี่�ยวข้อ้ งบ้า้ งเลย
เป็น็ ตัวั ของตัวั แท้ๆ้ แล้ว้ จะมีอี ะไรเป็น็ ที่�ภาคภูมู ิใิ จและเทิดิ เกียี รติวิ ่า่ ผู้้�ถึงึ นิพิ พานแล้ว้
เป็น็ ผู้�ได้้รัับความภาคภูมู ิิใจ ทั้้ง� เกียี รติยิ ศชื่�อเสีียงเรีียงนามและความสุขุ ความสบาย
จากบรรดาท่า่ นผู้้�ถึงึ นิพิ พานด้ว้ ยกันั อย่า่ งมนุษุ ย์ผ์ู้้�มีฐี านะดีมี ีสี มบัตั ิมิ าก มีเี กียี รติยิ ศสูงู
ได้้รับั ความยกย่่องสรรเสริญิ จากเพื่�อนมนุษุ ย์์หญิิงชายด้้วยกััน.....
ท่า่ นที่�ไปนิิพพานแล้้วเห็็นเงียี บไปเลย ไม่่มีพี วกเดีียวกัันยกย่อ่ งสรรเสริญิ ท่า่ น
จึึงทำให้้สงสััยว่่าการเงีียบไปเลยเช่่นนั้้�นจะเป็็นความสุุขได้้อย่่างไร กระผมต้้อง
ขอประทานโทษที่�มาถามบ้้าๆ บอๆ ไม่่เข้้าเรื่�องเข้้าราวเหมืือนคนที่่�มีีสติิทั่�วๆ ไป
แต่ก่ ็เ็ ป็น็ ความสงสัยั ทำให้ล้ ำบากใจอยู่�ไม่ห่ าย ถ้า้ ไม่ไ่ ด้เ้ รียี นถามท่า่ นผู้�รู้�ให้ห้ ายสงสัยั
เสียี ก่อ่ น”
344
พิงิ คนครสมัยั
ท่า่ นตอบว่า่ “สวรรค์์ พรหมโลก และนิพิ พานมิไิ ด้ม้ ีไี ว้เ้ ฉพาะคนขี้้ส� งสัยั แบบ
โยม แต่่มีีไว้้สำหรัับผู้้�มองเห็็นคุุณค่่าของตััว และคุุณค่่าของสวรรค์์ พรหมโลก
และนิิพพาน ว่่าเป็็นของดีีมีีคุุณค่่าต่่างกัันขึ้้�นไปตามลำดัับชั้้�น และความดีีของ
ผู้้�ที่�ควรจะได้จ้ ะถึึงตามลำดับั คนแบบโยม สวรรค์์ พรหมโลก และนิพิ พานคงมิไิ ด้้
ฝันั ถึงึ เลย แม้โ้ ยมจะไปก็ย็ ังั ไปไม่ไ่ ด้ถ้ ้า้ แม่เ่ ด็ก็ ยังั อยู่� หรือื แม้แ้ ม่เ่ ด็ก็ ตายไป โยมก็จ็ ะอด
คิดิ ถึงึ ไม่ไ่ ด้้ แล้ว้ จะมีโี อกาสคิดิ ถึงึ สวรรค์น์ ิพิ พานพอจะหาเวลาคิดิ เพื่�อจะไปได้อ้ ย่า่ งไร
แม้้พรหมโลกและนิิพพานก็็มิิได้้ดีีกว่่าแม่่เด็็กสำหรัับความรู้้�สึึกของโยม เพราะ
พรหมโลกและนิิพพานบำรุุงบำเรอโยมไม่่เป็็นเหมืือนแม่่เด็็ก โยมจึึงสงสััยและ
ไม่่อยากไป กลัวั จะขาดผู้�บำเรอ (ตอนนี้้�ท่า่ นว่า่ ทั้้ง� ท่่านทั้้ง� เขาหััวเราะถููกใจ)
อัันความสุุขที่�เกิิดจากสิ่�งต่่างๆ นั้้�น แม้้ในโลกมนุุษย์์เรายัังต่่างกัันตามชนิิด
ของสิ่�งนั้้น� ๆ ที่่�มีรี สต่า่ งกันั แม้ป้ ระสาทเครื่�องรับั สิ่�งเหล่า่ นั้้น� ที่่�มีอี ยู่�ในร่า่ งกายอันั เดียี วกันั
ก็็ยังั นิยิ มรับั สัมั ผัสั ต่่างๆ กััน เช่น่ ตาชอบสััมผัสั ทางรูปู หูชู อบสัมั ผััสทางเสีียง จมูกู
ชอบสััมผััสทางกลิ่�น ลิ้�นชอบสััมผััสทางรส กายชอบสััมผััสทางเย็็นร้้อนอ่่อนแข็็ง
ใจชอบสััมผััสทางอารมณ์์ต่่างๆ ตามหน้้าที่�และความนิิยมของตน จะให้้รสนิิยม
เหมืือนกัันย่่อมไม่่ได้้ การรัับประทานเป็็นความสุุขทางหนึ่�ง การพัักผ่่อนนอนหลัับ
เป็็นความสุุขทางหนึ่�ง การครองรัักตามประเพณีีของโลกเป็็นความสุุขทางหนึ่�ง
แต่่อย่่าลืืมว่่า การทะเลาะกัันเพราะความเห็็นขััดแย้้งกัันด้้วยเรื่่�องต่่างๆ ก็็เป็็น
ความทุุกข์์ทางหนึ่่�ง ฉะนั้้�น โลกจึึงไม่่ขาดจากการสััมพัันธ์์ติิดต่่อกัันกัับสิ่่�งที่่�ตน
เห็น็ ว่า่ เป็็นความสุขุ ตลอดมา และจำต้้องแสวงกัันทั่่�วโลก จะขาดมิิได้.้ ....
ความสุขุ ในมนุษุ ย์แ์ ละสัตั ว์ท์ ี่่ไ� ด้ร้ ับั ตามภูมู ิขิ องตนเป็น็ ความสุขุ ประเภทหนึ่่ง�
ความสุขุ ในสวรรค์แ์ ละพรหมโลกเป็น็ ความสุขุ ประเภทหนึ่่ง� ความสุขุ ในพระนิพิ พาน
ของท่่านผู้้�สิ้�นกิิเลสเครื่�่องกัังวลใจโดยประการทั้้�งปวงเป็็นความสุุขประเภทหนึ่่�ง
ต่่างจากความสุขุ ที่่�โลกมีีกิิเลสทั้้�งหลายได้้รัับกััน จะให้้เป็็นความสุขุ เหมือื นแม่เ่ ด็ก็
345
ประวัตั ิิท่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภูรู ิทิ ััตตเถระ
เสีียทุุกอย่่างแล้้ว โยมก็็ไม่่จำเป็็นต้้องดููรููปฟัังเสีียง รัับประทานอาหารพัักผ่่อนหลัับ
นอน และแสวงหาคุุณงามความดีีมีีการให้้ทานรัักษาศีีลภาวนาเป็็นต้้นให้้ลำบาก
เพียี งอยู่่�กับั แม่เ่ ด็ก็ เท่า่ นั้้น� ความสุขุ จากสิ่�งต่า่ งๆ ก็ไ็ หลมารวมในที่�นั้น� หมด ซึ่ง�่ เป็น็ การ
ตััดปัญั หาความยุ่�งยากลงได้้เยอะแยะ แต่ค่ ุณุ จะให้เ้ ป็็นดัังที่่�ว่่านี้้�ได้ไ้ หม?
เขาตอบว่่า “โอ้้โฮ จะได้้อย่่างไรท่่านอาจารย์์ แม้้แต่่กัับแม่่เด็็กบางครั้�งยัังมีี
การทะเลาะกัันได้้ จะสามารถนำความสุุขจากสิ่�งต่่างๆ มารวมกัับเขาคนเดีียวได้้
อย่า่ งไร ก็ย็ิ่�งจะทำให้ยุ้่�งใหญ่”่ ท่า่ นเล่า่ ว่า่ เขาเป็น็ คนมีนี ิสิ ัยั อาจหาญและตรงไปตรงมา
ทั้้ง� รักั ศีลี รักั ธรรมดีมี าก สำหรับั ฆราวาสที่่�มีคี วามใฝ่ใ่ จในธรรมและมีคี วามจงรักั ภักั ดีี
ต่่อครููอาจารย์์มากมาย ท่่านจึึงได้้สละเวลาพููดคุุยธรรมกัันแบบพิิเศษ เป็็นกัันเอง
แทบทุกุ ครั้ง� ที่�เขามาเยี่�ยมท่า่ นเวลาปลอดจากแขก ปกติกิ ็ไ็ ม่ค่ ่อ่ ยมีใี ครสามารถมาถาม
ท่่านแบบเขาได้้เลย เขาเป็น็ คนมีนี ิิสัยั รักั ลูกู รัักเมียี มาก เคยมากราบเยี่�ยมท่่านบ่่อย
ด้้วยความรัักเลื่�อมในท่่านมาก เวลามีีแขกอยู่่�กัับท่่าน เขาเพีียงมากราบแล้้วก็็
หลีกี หนีไี ป ทำงานอะไรช่ว่ ยพระเณรไปตามนิสิ ัยั ของคนสนิทิ กับั วัดั ถ้า้ ไม่ม่ ีคี นนั่�นแล
เป็น็ โอกาสที่�เขาจะกราบเรียี นถามเรื่�องอะไรต่า่ งๆ ตามแต่เ่ ขาถนัดั ท่า่ นชอบเมตตา
เขาด้ว้ ยแทบทุุกครั้�งที่�เขามาสบโอกาส เหมาะๆ
สำหรัับท่่านพระอาจารย์์มั่�นแล้้ว ท่่านฉลาดและรู้้�นิิสััยของคนได้้ดีีมากหาที่�
ตำหนิิมิิได้้ คนทุุกชั้น� ทุกุ เพศทุกุ วััยมาหาท่่าน การปฏิิสันั ถารทางกิิริิยาจะไม่เ่ หมือื น
กันั เลย ทั้้ง� การพูดู ธรรมดาและอรรถธรรมต้อ้ งต่า่ งกันั ไปเป็น็ รายๆ ของผู้�มาเกี่�ยวข้อ้ ง
ดังั ที่�เขียี นผ่า่ นมาบ้า้ งแล้ว้ ท่า่ นพักั อยู่่�วัดั โนนนิเิ วศน์์ อุดุ รฯ พระมาจำพรรษากับั ท่า่ น
มากและที่�มาอบรมศึึกษามีีมากตลอดมา วััดโนนนิิเวศน์์แต่่สมััยก่่อนที่่�ท่่านพัักอยู่�
มีีความสงบมากกว่่าทุุกวัันนี้้� รถราผู้้�คนไม่่มาก ผู้้�เข้้าไปเกี่�ยวข้้องกัับวััดโดยมาก
เป็็นผู้้�หวัังบุุญกุุศลจริิงๆ มิิได้้เข้้าไปแบบทำลายทั้้�งที่่�มีีเจตนาและไม่่มีีเจตนา
346
พิิงคนครสมัยั
การบำเพ็็ญเพีียรของพระเณรก็็เต็็มเม็็ดเต็็มหน่่วยตามเวลาที่่�ต้้องการ ฉะนั้้�น
พระที่่ท� รงคุณุ ธรรมทางใจจึงึ มีมี ากพอเป็น็ เครื่อ่� งอบอุ่่�นแก่ต่ ัวั เอง และประชาชน
ผู้้�หวังั พึ่่ง� ความร่่มเย็็นของพระ
ตอนกลางคืืนท่่านอบรมพระเณร การแสดงธรรมโดยมากท่่านเริ่�มแต่่ ศีีล
สมาธิิ ปัญั ญา ขึ้้น� ไปเป็็นขั้้น� ๆ อย่่างไม่ม่ ีจี ุดุ หมายว่า่ ท่่านจะไปจบในธรรมขั้้น� ใด
แสดงจนถึึงวิิมุุตติิหลุุดพ้้นอัันเป็็นจุุดสำคััญของธรรม แล้้วย้้อนกลัับมาแสดง
เกี่ย� วแก่ผ่ ู้้�ปฏิบิ ัตั ิวิ ่า่ จะควรปฏิบิ ัตั ิติ นอย่า่ งไร จึงึ จะสามารถบรรลุจุ ุดุ ประสงค์ต์ าม
ธรรมที่่ท� ่า่ นอบรมสั่ง� สอน การสอนพระในวงปฏิบิ ัตั ิิ ท่า่ นสอนเน้น้ ลงในความเป็น็
ผู้้�มีศี ีีลสังั วร โดยถืือศีีลเป็น็ สำคััญในองค์พ์ ระ พระจะสมบูรู ณ์ต์ ามเพศของตนได้้
ต้้องเป็็นผู้้�หนัักแน่่นในศีีล เคารพในสิิกขาบทน้้อยใหญ่่ ไม่่ล่่วงเกิินโดยเห็็นว่่า
เป็น็ สิกิ ขาบทเล็ก็ น้อ้ ยไม่ส่ ำคัญั อันั เป็น็ ลักั ษณะของความไม่ล่ ะอายบาป และอาจ
ล่่วงเกิินได้้ในสิิกขาบททั่่�วไป เป็็นผู้้�รักษาวิินััยเคร่่งครััด ไม่่ยอมให้้ศีีลของตน
ด่า่ งพร้อ้ ยขาดทะลุไุ ด้้ อันั เป็น็ เครื่อ่� งเสริมิ ให้เ้ ป็น็ ผู้้�มีคี วามอบอุ่่�นกล้า้ หาญในสังั คม
ไม่ก่ ลััวครูอู าจารย์ห์ รืือเพื่อ�่ นพรหมจรรย์จ์ ะรังั เกียี จหรืือตำหนิิ
พระในใจจะสมบูรู ณ์เ์ ป็น็ ขั้น� ๆ นับั แต่พ่ ระโสดา ฯลฯ ถึงึ พระอรหัตั ได้้ ต้อ้ งเป็น็
ผู้ �หนัักในความเพีียรเพื่ �อสมาธิิและปััญญาทุุกชั้ �นจะมีีทางเกิิดขึ้ �นและเจริิญก้้าวหน้้า
สามารถชำระล้้างสิ่�งสกปรกรุุงรัังภายในใจออกได้้โดยสิ้�นเชิิง อนึ่่�งคำว่่าพระควร
เป็็นผู้้เ� ยี่ย� มด้้วยความสะอาดแห่่งความประพฤติิทางกายวาจา และเยี่ย� มด้ว้ ยจิติ
ที่่�ทรงไว้ซ้ ึ่่�งคุุณธรรม คืือสมาธิิ ปัญั ญา วิิมุตุ ติิ และวิิมุุตติิญาณทัสั สนะตามลำดับั
ไม่่ควรเป็็นพระที่่�อัับเฉาเศร้้าใจ ไม่่สง่่าผ่่าเผย หลบๆ ซ่่อนๆ เพราะปมด้้อย
คอยกระซิิบอยู่่�ภายใน มีีอะไรลึึกลัับทำให้้ร้้อนสุุมอยู่�ในใจนั้้�น มิิใช่่พระลููกศิิษย์์
พระตถาคตผู้้ง� ดงามด้้วยความประพฤติิภายในภายนอกไม่่มีีที่่ต� ้อ้ งติิ
347
ประวััติทิ ่า่ นพระอาจารย์ม์ ั่่น� ภููริทิ ัตั ตเถระ
แต่่ควรเป็็นพระที่่�องอาจกล้้าหาญต่่อการละชั่่�วทำดีี ดำเนิินตามวิิถีีรอย
พระบาทที่่�ศาสดาพาดำเนิิน เป็็นผู้้�ซื่�อตรงต่่อตนเองและพระธรรมวิินััยตลอด
เพื่�่อนฝููง อยู่�ที่�ใดไปที่่�ใดมีีสุุคโตเป็็นที่่�รองรัับ มีีโอชารสแห่่งธรรมเป็็นที่่�ซึึมซาบ
มีคี วามสว่า่ งไสวอยู่่�ด้ว้ ยสติปิ ัญั ญาเป็น็ เครื่อ�่ งส่อ่ งทาง ไม่อ่ ยู่�อย่า่ งจนตรอกหลอก
ตัวั เองให้จ้ นมุมุ นั่่น� คืือพระลูกู ศิษิ ย์พ์ ระตถาคตแท้้ ควรสำเหนียี กศึกึ ษาอย่า่ งถึงึ ใจ
ยึดึ ไว้เ้ ป็น็ หลักั อนาคตอันั แจ่ม่ ใสไร้ก้ ังั วล จะเป็น็ สมบัตั ิทิี่่พ� ึงึ พอใจของผู้้�นั้น� แน่น่ อน
นี่่เ� ป็็นปกตินิ ิิสััยที่่ท� ่า่ นอบรมพระปฏิิบัตั ิิ
หลังั จากการประชุมุ แล้ว้ ท่า่ นผู้ใ้� ดมีขี ้อ้ ข้อ้ งใจก็ไ็ ปศึกึ ษากับั ท่า่ นเป็น็ รายๆ ไป
ตามโอกาสที่่�ท่่านว่่างกิิจประจำวััน ซึ่�่งมีีติิดต่่อกัันที่่�ท่่านต้้องปฏิิบััติิไม่่ลดละ
ไม่ว่ ่า่ จะอยู่�ในที่่ใ� ด คืือตอนเช้า้ ออกจากที่่ภ� าวนาแล้ว้ ลงเดินิ จงกรมก่อ่ นบิณิ ฑบาต
พอได้เ้ วลาแล้ว้ ก็อ็ อกบิณิ ฑบาต จากนั้้น� เข้า้ ทางจงกรมเดินิ จงกรมจนถึงึ เที่่ย� งเข้า้
ที่่�พััก พัักจำวััดบ้้างเล็็กน้้อย ลุุกขึ้้�นภาวนาแล้้วลงเดิินจงกรม บ่่าย ๔ โมงเย็็น
ปััดกวาดลานวััดหรืือที่่�พัักอยู่�ขณะนั้้�น สรงน้้ำแล้้วเข้้าทางจงกรมอีีกเป็็นเวลา
หลายชั่่ว� โมง ออกจากที่่จ� งกรมก็เ็ ข้้าที่่ไ� หว้พ้ ระสวดมนต์์
การสวดมนต์ท์ ่า่ นสวดมากและสวดนานเป็น็ ชั่�วโมงๆ เสร็จ็ แล้ว้ นั่�งสมาธิภิ าวนา
ต่่อไปตั้�งหลายชั่�วโมง คืืนหนึ่�งๆ ท่่านพัักจำวััดราว ๔ ชั่�วโมงเป็็นอย่่างมากในเวลา
ปกติิ ถ้้าเป็็นเวลาพิิเศษก็็นั่�งสมาธิิภาวนาตลอดรุ่�งไม่่พัักจำวััดเลย ในวััยหนุ่่�ม
ท่่านทำความเพีียรเก่่งมาก ยากจะมีีผู้�้เสมอได้้ แม้้ในวััยแก่่ยัังไม่่ทิ้้�งลวดลาย
เป็็นแต่่ผ่่อนลงบ้้างตามวิิบากที่่�ทรุุดโทรมลงทุุกวัันเวลา ที่่�ผิิดกัับพวกเราอยู่�มาก
คืือจิิตใจท่่านไม่่แสดงอาการอ่่อนแอไปตามวิิบากธาตุุขัันธ์์เท่่านั้้�น นี่่�คืือวิิธีีการ
ของท่า่ นผู้้�ดีเป็น็ คติแิ ก่โ่ ลกดำเนินิ มา มิไิ ด้ท้ อดทิ้้ง� ปล่อ่ ยวางหน้า้ ที่่ข� องตนนับั แต่ต่ ้น้
เป็็นลำดัับมา ไม่่ลดละความเพีียรซึ่�่งเป็็นแรงหนุุนอัันสำคััญ แดนแห่่งชััยชนะ
ที่่�ท่า่ นได้้รับั อย่่างพอใจนั้้�นได้้ที่่�เขาลึกึ ในจัังหวััดเชียี งใหม่ท่ ี่่�เขียี นผ่า่ นมาแล้ว้
348
พิงิ คนครสมััย
เราที่�เกิิดมาในชาติิมนุุษย์์ซึ่่�งเป็็นชาติิที่�พร้้อมด้้วยคุุณสมบััติิที่�ควรจะได้้จะถึึง
อยู่�แล้้ว แต่่ละท่่านที่�จะได้้ประสบความสำเร็็จดัังใจหมายเช่่นท่่านที่�ได้้ประสบ
มาแล้้ว จนได้้กลายมาเป็็นประวััติินั้้�น แม้้จะมีีคนมากแทบล้้นโลกสมััยปััจจุุบััน แต่่
ผู้�จะได้ป้ ระสบกับั แดนสมหวังั ดังั ที่�กล่า่ วมานี้้ม� ีจี ำนวนน้อ้ ยมากเหลือื เกินิ แทบจะไม่ม่ ีี
ในโลกสมัยั ปัจั จุบุ ันั ที่่แ� ตกต่า่ งกันั มากทั้้ง� นี้้เ� พราะความรู้�ความเห็น็ ความขะมักั เขม้น้
และอิิทธิิบาท ๔ คืือ ฉัันทะ วิิริยิ ะ จิติ ตะ วิมิ ัังสา ในทางจะให้เ้ กิิดผลดังั มุ่�งหมาย
มีีมากน้้อยต่่างกัันมาก ผลที่่�เกิิดขึ้้�นจึึงทำให้้ต่่างกัันมากจนแทบไม่่น่่าเชื่่�อทั้้�ง
ฝ่า่ ยดีฝี ่า่ ยชั่่ว� แต่เ่ ป็น็ สิ่ง� ที่่โ� ลกได้ป้ ระจักั ษ์ต์ าประจักั ษ์ใ์ จกันั มานานแล้ว้ จนหาทาง
ปฏิิเสธไม่่ได้้ นอกจากต้้องยอมรัับโดยทั่่�วกัันตามสิ่�งที่่�ปรากฏ ทั้้�งดีีทั้้�งชั่่�ว ทั้้�งสุุข
ทั้้�งทุุกข์์ ซึ่�ง่ เกิดิ ขึ้้น� กับั ตนแต่ล่ ะราย ไม่ม่ ีีทางสลััดปัดั ทิ้้ง� ได้้เท่า่ นั้้น�
ท่่านพระอาจารย์์มั่่�นเป็็นผู้้�มีีประวััติิอัันงดงามมากในบรรดาครููอาจารย์์
สมัยั ปัจั จุบุ ันั เป็น็ ประวัตั ิทิ ี่่ท� รงดอกทรงผลตลอดต้น้ ชนปลาย สวยงามมาทุกุ ระยะ
น่า่ เคารพเลื่อ่� มใสของคนทุกุ ชั้้น� ทุกุ เพศทุกุ วัยั กิติ ติศิ ัพั ท์ก์ ิติ ติคิ ุณุ ฟุ้้ง� ขจรไปถึงึ ไหน
เกิิดความหอมหวนชวนให้้เคารพเลื่�่อมใสในที่่�นั้้�น แต่่เป็็นที่่�น่่าเสีียดายอย่่างยิ่�ง
เวลาท่า่ นยังั มีชี ีวี ิติ อยู่� ท่า่ นพุทุ ธศาสนิกิ ชนที่่ม� ีคี วามรักั ใคร่ใ่ ฝ่ธ่ รรมไม่ค่ ่อ่ ยมีโี อกาส
ได้้ทราบ และได้้เข้้าใกล้้ชิิดสนิิทกัับท่่านซึ่่�งมีีอยู่�มากมาย ทั้้�งที่่�ประสงค์์อยากพบ
ท่่านผู้้�ดีีมีคี ุณุ ธรรมสูงู อยู่่�ตลอดมา
แต่่เนื่�องจากท่่านไม่่ค่่อยชอบออกมาตามบ้้านเมืืองที่่�มีีผู้�คนชุุกชุุม ท่่านเห็็น
เป็น็ ความสะดวกสบายใจในการอยู่�ในป่า่ เขาตลอดมาแต่ต่ ้น้ จนอวสาน แม้พ้ ระสงฆ์์
ผู้้�มีีความมุ่�งมั่�นต่่ออรรถธรรมซึ่่�งมีีอยู่�มาก ก็็ไม่่ค่่อยมีีโอกาสได้้เข้้าไปถึึงองค์์ท่่าน
ได้ง้ ่า่ ยๆ เพราะทางลำบากกันั ดาร รถราไม่ม่ ีี การเข้า้ ไปหาจนถึงึ ที่�อยู่่�ท่า่ นต้อ้ งเดินิ ทาง
เป็็นวัันๆ ผู้�ไม่่เคยเดิินก็็ไปไม่่ไหว ทั้้�งความไม่่กล้้าหาญพอที่�จะรัับธรรมอัันแท้้จริิง
จากท่า่ นบ้า้ ง กลัวั ท่า่ นจะไม่ร่ ับั ให้อ้ ยู่่�ด้ว้ ยบ้า้ ง กลัวั ท่า่ นจะดุบุ ้า้ ง กลัวั ตัวั จะปฏิบิ ัตั ิไิ ม่ไ่ ด้้
349