จิ ต วิท ย าใ นพ ร ะไ ต รปิฎ ก (Psychology in Tipitaka) ผู้เรียบเรียง : พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมวํโส/แสนพงษ์) บรรณาธิการ : ฝ่ายวิชาการและวิจัย สํานักวิชาการวิทยาเขตขอนแก่น ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบ : รองศาสตราจารย์ อุดม บัวศรี อาจารย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนาและปรัชญา ประจําศูนย์บัณฑิตศึกษา ม.มจร.วิทยาเขตขอนแก่น : อาจารย์นิภาภัทร อยู่พุ่ม อาจารย์ประจําสาขาวิชา สุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี พิมพ์ต้นฉบับ : พระธีระพงษ์ นรินฺโท/แสนพงษ์ ศิลปะและรูปเล่ม : พระครูปริยัติธรรมวงศ์(สุพล ธมฺมวํโส/แสนพงษ์) พิสูจน์อักษร : พระชัยภัทร ถิรธมฺโม / นางสาวอมรรัตน์ เตชะนอก ออกแบบปก : นายวัชรพงษ์ ผาบจันดา และ พระมหาสุรินทร์ปสิทธิเมธี พิมพ์ครั้งที่ ๑ : กันยายน ๒๕๕๗ จ านวนพิมพ์ : ๓๐๐ เล่ม ลิขสิทธิ์ ห้ามการลอกเลียนไม่ว่าส่วนใดๆ ของหนังสือเล่มนี้ นอกจากจะได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น ISBN จัดพิมพ์โดย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น เลขที่ ๓๐ หมู่ ๑ ตําบลโคกสี อําเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ๔๐๐๐๐ โทร ๐๔๓-๒๘๓-๓๕๔ โทรสาร ๐๔๓-๒๘๓-๓๙๙ จัดจ าหน่ายโดย ศูนย์บริการวิชาการ สํานักวิชาการวิทยาเขตขอนแก่น พิมพ์ที่ หจก.โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา ๒๓๒/๑๙๙ ถนนศรีจันทร์ ตําบลในเมือง อําเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ๔๐๐๐๐ โทร ๐๔๓-๓๒๘-๖๘๙-๙๑ โทรสาร ๐๔๓-๓๒๘-๖๙๒ Email: [email protected]
ค ำปรำรภ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น ได้ระดมสรรพก าลัง พัฒนาด้านกายภาพ จะครบสามทศวรรษในปี พ.ศ.๒๕๕๘ จนมีศักยภาพที่ท าให้สามารถผลิต บัณฑิตได้ครบทุกระดับ ทั้งปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก และมีบัณฑิตผู้ส าเร็จ การศึกษาตามหลักสูตรทุกระดับเป็นจ านวนมาก ในฐานะผู้บริหารสูงสุด ของวิทยาเขตขอนแก่น ได้ตั้งใจไว้ว่า จากนี้ไปถึงเวลาที่ต้อง ระดมสรรพก าลังพัฒนางานด้านวิชาการและให้บริการวิชาการเพื่อชี้น าสังคมให้อยู่ ร่วมกันอย่างสันติสุข จึงได้จัดโครงการส่งเสริมและพัฒนาผลงานด้านวิชาการ มีเอกสาร ประกอบการสอน เอกสารค าสอน ต าราทางวิชาการ หนังสืออ่านประกอบ และบทความ ทางวิชาการ ของคณาจารย์สังกัดวิทยาเขตขอนแก่น เพื่อรองรับสามทศวรรษของของก่อตั้ง วิทยาเขตขอนแก่น เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยำในพระไตรปิฎก(Psychology in Tipitaka) รหัส ๑๐๑ ๔๐๙ เป็นวิชาแกนพระพุทธศาสนา หลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาวิชา พระพุทธศาสนา พระครูปริยัติธรรมวงศ์ อาจารย์ประจ ารายวิชา ได้จัดท าขึ้นเพื่อพัฒนา เป็นเอกสารประกอบการสอน และเพื่อประกอบการขอก าหนดต าแหน่งทางวิชาการ ในระดับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาวิชา พระพุทธศาสนา ขออนุโมทนาขอบคุณ พระครูปริยัติธรรมวงศ์ อาจารย์ประจ าวิทยาลัยสงฆ์ ขอนแก่น ผู้อ านวยการส านักวิชาการวิทยาเขตขอนแก่น และผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายบริหาร วิทยาเขตขอนแก่น ที่ได้พากเพียรพยายามพัฒนาเนื้อหาสาระตามกรอบแนวคิดและ ค าอธิบายรายวิชาจนส าเร็จ เป็นอย่างยิ่ง มา ณ โอกาสนี้ซึ่งจักได้ตีพิมพ์เผยแผ่เพื่อให้นิสิตได้ ใช้ประกอบการศึกษา ค้นคว้า พร้อมทั้งผู้สนใจได้ศึกษา ต่อไป หวังว่า เอกสารประกอบการสอนรายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก เล่มนี้ จักเกิด ประโยชน์ อ านวยความสะดวกต่อการศึกษาเรียนรู้พระพุทธศาสนา ส าหรับคณาจารย์ นิสิตใน มหาวิทยาลัยและผู้สนใจทั่วไปได้เป็นอย่างดียิ่ง (พระครูสุวิธานพัฒนบัณฑิต,ดร.) รองอธิการบดีวิทยาเขตขอนแก่น มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ข ค ำนิยม จิตวิทยาในพระไตรปิฎก นับเป็นเรื่องใหม่ในวงการจิตวิทยา เป็นการประยุกต์ใช้ วิชาการสองอย่างคือ จิตวิทยาตะวันตก กับ จิตศาสตร์ในพระพุทธศาสนา เข้าด้วยกันซึ่งนับว่า เป็นเรื่องยุ่งยากพอสมควรส าหรับคนที่ไม่เข้าใจเรื่องพุทธศาสนา ค าว่า “จิตวิทยา” ไม่มีโดยตรงในพระไตรปิฎก แต่เมื่อเราศึกษาพระไตรปิฎกแล้ว ไม่ว่าจะศึกษาในส่วนพระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก และพระอภิธรรมปิฎก ก็ตามจะพบว่า ค าสอนทั้งหมดล้วนแต่เชื่อมโยงอยู่กับ “จิต” ทั้งสิ้น โดยเฉพาะค าสอนในพระอภิธรรมปิฎก ถือเป็นแก่นแกนของ “จิต” เลย ส่วนในพระสูตรนั้น เราจะเห็นเทคนิคการวิเคราะห์บุคคล วิเคราะห์ชุมชน รวมทั้งการใช้จิตวิทยาเป็นพลังเพื ่อการเผยแผ่พุทธศาสนาอยู่หลายสูตร และแต่ละสูตรที่พระพุทธองค์ประสบผลส าเร็จ โดยสามารถกลับใจผู้มีทุกข์ให้เห็นความจริง ได้ เช่น องคุลีมาล นางปฏาจารา เป็นต้น รวมถึงบรรดาสาวกคนส าคัญๆ พร้อมทั้งเจ้าลัทธิต่างๆ ในยุคพุทธกาลนั้น ล้วนแต่เป็นการใช้จิตวิทยาในการเทศนาทั้งสิ้น พุทธศาสนาถือว่า มีทฤษฎีเรื่องจิตเป็นแกนน า และถือว่า จิตเป็นหัวหน้า จิตเป็นนาย ในการชักน าให้บุคคลท ากรรมดี หรือท ากรรมชั่ว แต่เงื่อนไขส าคัญของพุทธศาสนาคือว่า จิตต้องได้รับการฝึกฝนอบรม พฤติกรรมการแสดงออกจึงจะเกิดผลดีต่อตนเองและสังคมได้ เป้าหมายของจิตวิทยา คือการท าจิตให้หายเครียด โดยหาวิธีการต่างๆ ที่เขาเรียกว่า วิทยาศาสตร์มาใช้บ าบัด แตกต่างจากพุทธศาสนาที่แก้ไขปัญหาด้วยจิตภาวนา ซึ่งสามารถแก้ ทุกข์อันเป็นปัญหาของชีวิตได้แบบยั่งยืน โดยเมื่อหมดทุกข์แล้วไซร้ความสุขก็เกิดขึ้น ภาวะ ของการหมดทุกข์ก็คือสันติภาพในจิตใจ อันเป็นเป้าหมายสูงสุดของพุทธศาสนา เอกสารเล่มนี้ เป็นงานเขียนของนักวิชาการด้านศาสนาพุทธ ท่านได้เสนอหัวข้อ ธรรมะอันเป็นพุทธศาสตร์ไปใช้กับจิตวิทยาซึ่งเป็นวิทยาศาสตร์ ให้เข้ากันได้อย่างแนบสนิท โดยท่านศึกษากรอบแนวคิดจิตวิทยาที่มุ่งศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์ว่า มีสาเหตุจากจิตหรือ สมอง แล้วจึงมองเข้าหาค าสอนพุทธศาสนา โดยจิตวิทยาในพระไตรปิฎกนั้นเสนอว่า จิตคือ ทั้งหมดของความเป็นชีวิต การที่จะพัฒนาชีวิตให้ถึงความเจริญทั้งด้านอารมณ์สังคม และ สติปัญญาได้นั้น จะต้องเริ่มต้นจากการพัฒนาจิต จึงเป็นผลงานที่ควรแก่การชื่นชมและ อนุโมทนาด้วยความจริงใจยิ่ง (รองศาสตราจารย์ อุดม บัวศรี) ผู้เชี่ยวชาญพิเศษ ประจ าศูนย์บัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ค ค ำนิยม เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก ที่พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส/แสนพงษ์) ใช้ความวิริยะอุตสาหะ เรียบเรียงองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนา ที่ปรากฏหลักฐานในพระไตรปิฎก มาบูรณาการร่วมกับศาสตร์ทางตะวันตก เพื่ออธิบายและ ท าความเข้าใจพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมไทยและสังคมโลก นับเป็นรากฐานที่ส าคัญของ “การจุดประกาย ขยายความคิด ผลิตผลงาน ประสานสัมพันธ์” ในเชิงวิชาการและการเผยแผ่ พระพุทธศาสนาในมิติเชิงสังคมให้แก่นิสิต คณาจารย์ พุทธศาสนิกชน กัลยาณมิตร และ ศาสนิกชนอื่นๆ ในฐานะของผู้ทรงคุณวุฒิด้านจิตวิทยา ที ่ได้อ่านเอกสารฉบับนี้รู้สึกชื ่นชม และปลาบปลื้มยินดีต่อความส าเร็จเบื้องต้น ที่ท่านได้ก่อร่างสร้างสานผลงานทางวิชาการ สู่สาธารณชน เป็นพุทธบูชาต ่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นการให้ปัญญาแก่ บุคคลเพื่อสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้และการพัฒนาคุณค่ามนุษย์สู่ความเป็นอริยชน เป็นการ แสวงหาจุดร่วมความแตกต่างของแนวคิดจิตวิทยาในซีกโลกตะวันตกและโลกตะวันออก สู่จุดหมายปลายทางเดียวกัน คือการด ารงคงอยู่แห่งมวลมนุษยชาติด้วยหลักสันติธรรม สันติภาพ และสันติสุข ดังนั้น อานิสงส์แห่งวิทยาทานที่ท่านตั้งใจนี้จงก่อเกิดประโยชน์สุขแก่บุคคล สังคม และประเทศชาติทั้งในกาลปัจจุบันและอนาคต สืบไป (อาจารย์นิภาภัทร อยู่พุ่ม) หัวหน้าภาควิชาการพยาบาลจิตเวชและการพยาบาลอนามัยชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยราชธานี
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ง ค ำน ำ เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก (Psychology in Tipitaka) เล่มนี้ ได้จัดท าขึ้นและเริ่มทดลองใช้มาแล้วตั้งแต่ปีการศึกษา ๒๕๕๓ โดยได้น าค าอธิบาย รายวิชา มาแตกประเด็น แล้วจัดท าเนื้อหาได้จ านวน ๑๐ บท แต่ละบทก็ได้แยกย่อย ประเด็นออกเป็นหัวข้อต่างๆ ให้มีเนื้อหาครอบคลุม ตามวัตถุประสงค์ที่ได้ระบุไว้ในค าอธิบาย รายวิชาอย่างครอบคลุมครบถ้วน เพื่อใช้เป็นแนวทางการศึกษาค้นคว้าของนิสิต เกี่ยวกับการ น าหลักพุทธธรรมจากพระไตรปิฎกมาปรับใช้กับตนเอง ครอบครัว และสังคม ในบริบทต่างๆ โดยศึกษาต่อยอดความคิดจากหลักฐานในคัมภีร์พระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นพระปัญญาตรัสรู้ ของพระพุทธเจ้า ศึกษาการปรับใช้พุทธธรรมของปราชญ์ทางพระพุทธศาสนา ทั้งบรรพชิต และคฤหัสถ์ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แล้วเรียบเรียงตามวิธีการเขียนเอกสาร หนังสือ ต ารากลาง ของกองวิชาการ ส านักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อย่างไรก็ตาม เอกสารเล่มนี้ ผู้เรียบเรียงได้ใช้กรอบแนวคิดจิตวิทยาตะวันตก และ แนวคิดจิตวิทยาตะวันออกได้แก่ หลักธรรมของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลาม และศาสนาซิกข์เป็นแนวทางในการศึกษา ขยายผล ค้นคว้าเพิ่มเติม ผสมผสาน กับการตกผลึกทางปัญญาจากการอ่านงานของนักปราชญ์ ผู้ทรงคุณวุฒิท่านอื่นๆ มาน าเสนอ ไว้ด้วย โดยเนื้อหาทั้งหมด มีจ านวน ๑๐ บท ประกอบด้วย ๑) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับจิตวิทยา ๒) แนวคิดทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก ๓) แนวคิดทฤษฎีจิตวิทยาตะวันออก ๔) จิตวิทยาแนวพุทธ: พุทธจิตวิทยา ๕) ชีวิตและโครงสร้างชีวิตตามหลักพุทธศาสนา ๖) จิตและเจตสิกในพระไตรปิฎก ๗) พัฒนาการด้านความต้องการของมนุษย์๘) อารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๙) พฤติกรรมและบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา และ ๑๐) การพัฒนาจิต ตามหลักสมถะและวิปัสสนา หวังอย่างยิ่งว่า เอกสารเล่มนี้ จักเอื้อประโยชน์ต่อการเรียนรู้หลักจิตวิทยาของ พระพุทธเจ้าเพื ่อเป็นต้นแบบในการน าไปปรับใช้บริหารตนเอง ครอบครัว และสังคม ส าหรับนิสิตและผู้สนใจทั่วไป อนึ่ง หากมีข้อผิดพลาด บกพร่อง ประการใด ผู้เรียบเรียง ยินดี น้อมรับค าชี้แนะและจักน าไปปรับปรุงแก้ไขเนื้อหาให้มีความสมบูรณ์ยิ่งๆ ขึ้น ในการตีพิมพ์ ครั้งต่อไป (พระครูปริยัติธรรมวงศ์) อาจารย์ประจ าวิทยาลัยสงฆ์ขอนแก่น ผู้อ านวยการส านักวิชาการวิทยาเขตขอนแก่น ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายบริหารวิทยาเขตขอนแก่น
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) จ ค ำอธิบำยสัญลักษณ์และค ำย่อ เอกสารประกอบการสอนเล่มนี้ใช้พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๓๙ อ้างอิง โดยจะระบุ เล่ม/ข้อ/หน้า หลังค าย่อชื่อคัมภีร์ เช่น ม.มู. (ไทย) ๑๒/๑๐๐/๓๐๑-๓๐๕ หมายถึง สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ภาษาไทย) เล่มที่ ๑๒ ข้อที่ ๑๐๐ หน้า ๓๐๑ ถึงหน้า ๓๐๕ และพระไตรปิฎกและอรรถกถา ฉบับ มหามกุฏราชวิทยาลัย พิมพ์ครั้งที่ ๔ พ.ศ. ๒๕๕๕๓ อ้างอิงโดยระบุ เล่ม/หน้า หลังค าย่อชื่อ คัมภีร์ เช่น ขุ.ปฏิ.อ. (ไทย) ๖๘/๒๒๙-๒๓๑ หมายถึง สุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทา มรรค อรรถกถา เล่มที่ ๖๘ หน้าที่ ๒๒๙ ถึง ๒๓๑ พระวินัยปิฎก วิ.มหา. (ไทย) = วินัยปิฎก มหาวิภังค์(ภาษาไทย) วิ.ม. (ไทย) = วินัยปิฎก มหาวรรค (ภาษาไทย) พระสุตตันตปิฎก ที.ม. (ไทย) = ทีฆนิกาย มหาวรรค (ภาษาไทย) ที.ปา. (ไทย) = ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (ภาษาไทย) ม.มู. (ไทย) = มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ม.ม. (ไทย) = มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ม.อุ. (ไทย) = มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ส .ข. (ไทย) = สังยุตตนิกาย ขันธวรรค (ภาษาไทย) ส .ส. (ไทย) = สังยุตตนิกาย นิทานวรรค (ภาษาไทย) ส .ข. (ไทย) = สังยุตตนิกาย ขันธวรรค (ภาษาไทย) ส .ม. (ไทย) = สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค (ภาษาไทย) ส .สฬา. (ไทย) = สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค (ภาษาไทย) องฺ.เอกก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย เอกกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ทุก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.จตุกฺก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ปญฺจก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ฉกฺก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย ฉกฺกกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ทสก. (ไทย) = อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต (ภาษาไทย) ขุ.ขุ. (ไทย) = ขุททกนิกาย ขุททกปาฐ (ภาษาไทย) ขุ.ธ. (ไทย) = ขุททกนิกาย ธรรมบท (ภาษาไทย) ขุ.ม. (ไทย) = ขุททกนิกาย มหานิทเทส (ภาษาไทย)
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฉ ขุ.จู. (ไทย) = ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส (ภาษาไทย) ขุ.ป. (ไทย) = ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามัคค (ภาษาไทย) พระอภิธรรมปิฎก อภิ.สงฺ. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก ธัมมสังคิณี(ภาษาไทย) อภิ.วิ. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก วิภังค์(ภาษาไทย) อรรถกถำพระวินัยปิฎก วิ.อ. = วินัยปิฎก สมนฺตปาสาทิกา อรรถกถำพระสุตตันตปิฎก ที.สี.อ. (ไทย) = ทีฆนิกาย สุมงฺคลวิลาสินี สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา ที.ม.อ. (ไทย) = ทีฆนิกาย สุมงฺคลวิลาสินี มหาวคฺคอฏฺฐกถา ม.มู.อ. (ไทย) = มัชฌิมนิกาย ปปญฺจสูทนี มูลปัณณาสกอฏฺฐกถา ส .ส.อ. (ไทย) = สังยุตตนิกาย สารตฺถปฺปกาสินี สคาถวคฺคอฏฺฐกถา ขุ.อป.อ. (ไทย) = ขุททกนิกาย วิสุทธชนวิลาสินี อปทานอฏฺฐกถา ขุ.ชา.อ. (ไทย) = ขุททกนิกาย ชาตกอฏฺฐกถา ขุ.ป.อ. (ไทย) = ขุททกนิกาย สทฺธมฺมปฺปกาสินี ปฏิสัมภิทามคฺคอฏฺฐกถา อรรถกถำพระอภิธรรมปิฎก อภิ.สงฺ.อ. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก ธัมมสังคิณี อฏฺฐสาลินีอฏฺฐกถา อภิ.วิ. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก วิภังค์ อภิ.ก. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก กภาวัตถุ อภิ.ย. (ไทย) = อภิธัมมปิฎก ยมก ฏีกำพระสุตตันตปิฎก ส .ฎีกา. = ส ยุตฺตนิกาย ลีนตฺถปกาสินี ส ยุตฺตฎีกา
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ช สำรบัญ ค ำปรำรภ : รองอธิการบดีวิทยาเขตขอนแก่น ก ค ำนิยม : รองศาสตราจารย์ อุดม บัวศรี ข : อาจารย์นิภาภัทร อยู่พุ่ม ค ค ำน ำ ง ค ำอธิบำยสัญลักษณ์และค ำย่อ จ สำรบัญเรื่อง ช สำรบัญแผนภำพ ฒ สำรบัญตำรำง ณ รำยละเอียดของรำยวิชำ (มคอ.๓) ด บทที่ ๑ ควำมรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับจิตวิทยำ (Introduction to Psychology) ๑ ๑.๑ ความหมายของจิตวิทยา ๒ ๑.๒ จุดมุ่งหมายของจิตวิทยา ๔ ๑.๓ ความส าคัญของจิตวิทยา ๔ ๑.๔ ประวัติความเป็นมาของจิตวิทยา ๖ ๑.๕ แนวคิดจิตวิทยาพื้นฐาน ๙ ๑.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างจิตวิทยาและศาสตร์แขนงอื่นๆ ๑๒ ๑.๗ ขอบข่ายของจิตวิทยา ๑๒ ๑.๘ สาขาต่างๆ ของจิตวิทยา ๑๓ ๑.๙ ระเบียบวิธีการศึกษาทางจิตวิทยา ๒๑ ๑.๑๐ การประยุกต์ใช้หลักจิตวิทยาในทางพระพุทธศาสนา ๒๔ - สรุปท้ายบท ๒๕ - ค าถามท้ายบท ๒๖ - บรรณานุกรม ๒๗ บทที่ ๒ แนวคิดทฤษฎีจิตวิทยำตะวันตก (Western Psychology Theory) ๒๙ ๒.๑ โลกทัศน์จิตวิทยาแนวตะวันตก ๓๐ ๒.๒ ความเป็นมาและกลุ่มแนวคิดจิตวิทยาตะวันตก ๓๒ ๑) กลุ่มโครงสร้างนิยม (Structuralism) ๓๒
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ซ ๒) กลุ่มหน้าที่ของจิต (Functionalism) ๓๔ ๓) กลุ่มพฤติกรรมนิยม (Behaviorism) ๓๖ ๔) กลุ่มจิตวิเคราะห์(Psychoanalysis) ๓๙ ๕) กลุ่มมนุษยนิยม (Humanism) ๔๑ ๖) กลุ่มการรู้คิด (Cognitive Psychology) ๔๔ - สรุปท้ายบท ๔๙ - ค าถามท้ายบท ๕๐ - บรรณานุกรม ๕๑ บทที่ ๓ ทฤษฎีจิตวิทยำแนวตะวันออก (Eastern Psychology Theory) ๕๔ ๓.๑ ความน า ๕๕ ๓.๒ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ๕๘ ๓.๒.๑ สาระส าคัญของหลักความเชื่อและหลักค าสอน ๕๘ ๓.๒.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลักค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๖๖ ๓.๓ แนวคิดจิตวิทยาของพระพุทธศาสนา ๗๐ ๓.๓.๑ สาระส าคัญของหลักความเชื่อและหลักค าสอน ๗๐ ๓.๓.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลักค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๘๐ ๓.๔ แนวคิดจิตวิทยาของคริสต์ศาสนา ๘๓ ๓.๔.๑ สาระส าคัญของหลักความเชื่อและหลักค าสอน ๘๕ ๓.๔.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลักค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๙๑ ๓.๕ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนาอิสลาม ๙๓ ๓.๕.๑ สาระส าคัญของหลักความเชื่อและหลักค าสอน ๙๕ ๓.๕.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลักค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๙๙ ๓.๖ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนาซิกข์ ๑๐๑ ๓.๖.๑ สาระส าคัญของหลักความเชื่อและหลักค าสอน ๑๐๓ ๓.๖.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลักค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๑๐๗ ๓.๗ เปรียบเทียบจุดแข็ง/จุดอ่อนของทฤษฎีจิตวิทยาแนวตะวันตก และแนวตะวันออก ๑๑๐ - สรุปท้ายบท ๑๑๒ - ค าถามท้ายบท ๑๑๔ - บรรณานุกรม ๑๑๕
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฌ บทที่ ๔ จิตวิทยำแนวพุทธ : พุทธจิตวิทยำ (Buddhist Psychology) ๑๑๙ ๔.๑ ความเป็นมา ๑๒๐ ๔.๒ ความหมายของจิตวิทยาแนวพุทธหรือพุทธจิตวิทยา ๑๒๒ ๔.๓ แนวคิดจิตวิทยาในพระไตรปิฎก ๑๒๕ ๔.๓.๑ แก่นธรรมที่ส าคัญของจิตวิทยาแนวพุทธ ๑๒๗ ๔.๔ ประโยชน์ของพุทธจิตวิทยา ๑๔๓ ๔.๕ พุทธจิตวิทยาการเผยแผ่ธรรมของพระพุทธเจ้าและอริยสงฆ์ ๑๔๔ ๔.๖ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาในการยกระดับจิตใจมนุษย์ และการพัฒนาชีวิตและสังคม ๑๔๖ ๔.๖.๑ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาในการยกระดับคุณภาพ และเยียวยาจิตใจของมนุษย์ ๑๔๖ ๔.๖.๒ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาในการพัฒนาชีวิตและสังคม ๑๔๙ - สรุปท้ายบท ๑๕๓ - ค าถามท้ายบท ๑๕๔ - บรรณานุกรม ๑๕๕ บทที่ ๕ ชีวิตและโครงสร้ำงชีวิตตำมหลักพระพุทธศำสนำ (Life and Elements of Life in Buddhism) ๑๕๘ ๕.๑ ความน า ๑๕๙ ๕.๒ ความหมายของชีวิต ๑๖๑ ๕.๒.๑ ทัศนะของนักวิชาการทั่วไป ๑๖๒ ๕.๒.๒ ทัศนะทางวิทยาศาสตร์ ๑๖๓ ๕.๒.๓ ทัศนะทางสังคมศาสตร์ ๑๖๓ ๕.๒.๔ ทัศนะทางศาสนา ๑๖๔ ๕.๒.๕ ทัศนะทางปรัชญา ๑๖๖ ๕.๒.๖ ทัศนะพุทธปรัชญาเถรวาท ๑๖๗ ๕.๓ แนวคิดเรื่องชีวิตมนุษย์ ๑๖๘ ๕.๓.๑ แนวคิดเรื่องมนุษย์ในคัมภีร์ปฐมมูลมูลี ๑๖๙ ๕.๓.๒ แนวคิดเรื่องมนุษย์ในทัศนะของพุทธทาสภิกขุ ๑๖๙ ๕.๔ แนวคิดเรื่องการก าเนิดชีวิตมนุษย์ ๑๖๙ ๕.๔.๑ การก าเนิดชีวิตตามทัศนะทางวิทยาศาสตร์ ๑๗๐ ๕.๔.๒ การก าเนิดชีวิตตามทัศนะพุทธปรัชญาเถรวาท ๑๗๑ ๕.๕ องค์ประกอบของชีวิต ๑๗๔
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ญ ๕.๕.๑ การศึกษาองค์ประกอบของชีวิตตามนัยเบญจขันธ์ ๑๗๕ ๕.๕.๒ การศึกษาชีวิตตามนัยแห่งธรรมชาติที่ทรงไว้ ๑๗๘ ๕.๕.๓ การศึกษาชีวิตตามธรรมชาติกระทบ : อายตนะ ๑๗๙ ๕.๖ ประโยชน์และโทษของการไม่เข้าใจอายตนะ ๑๘๔ - สรุปท้ายบท ๑๘๖ - ค าถามท้ายบท ๑๘๗ - บรรณานุกรม ๑๘๘ บทที่ ๖ จิตและเจตสิกในพระไตรปิฎก (Consciousness and Cetasika in Tipitaka) ๑๙๑ ๖.๑ ความน า ๑๙๒ ๖.๒ ความหมายของจิต ๑๙๔ ๖.๒.๑ ความหมายในศาสตร์ทางตะวันตกแขนงต่างๆ ๑๙๔ ๖.๒.๒ ความหมายในทัศนะตะวันออกและพระพุทธศาสนา ๒๐๑ ๖.๓ ธรรมชาติของจิต ๒๐๔ ๖.๓.๑ ธรรมชาติของจิตตามแนวคิดตะวันออก ๒๐๕ ๖.๓.๒ ธรรมชาติของจิตตามแนวพระพุทธศาสนา ๒๐๖ ๖.๔ ลักษณะและประเภทของจิต ๒๐๙ ๖.๔.๑ ลักษณะของจิต ๒๐๙ ๖.๔.๒ ประเภทและระดับของจิต ๒๑๓ ๖.๕ ระบบโครงสร้างการท างานของจิต ๒๒๒ ๖.๕.๑ สภาพจิตตามการแบ่งของนักจิตวิทยาและศาสนา ๒๒๒ ๖.๕.๒ กิจของจิต ๑๔ กิจ ๒๒๓ ๖.๕.๓ ขณะจิตทั้ง ๑๗ ขณะ ๒๒๕ ๖.๕.๔ สภาพแวดล้อมที่จิตท างานอยู่ ๒๒๘ ๖.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างกายกับจิต ๒๒๙ ๖.๖.๑ แนวคิดปรัชญาตะวันตก ๒๒๙ ๖.๖.๒ แนวคิดทางพระพุทธศาสนา ๒๓๒ ๖.๗ กระบวนการท างานของจิตทางปัญจทวาร ๒๓๗ ๖.๗.๑ อติมหันตารมณ์ ๒๓๗ ๖.๗.๒ มหันตารมณ์ ๒๓๘ ๖.๗.๓ ปริตรตารมณ์ ๒๓๘ ๖.๖.๔ อติปริตตารมณ์ ๒๓๘
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฎ ๖.๘ กระบวนการท างานของจิตทางมโนทวาร ๒๓๙ ๖.๘.๑ วิภูตารมณ์ ๒๓๙ ๖.๘.๒ อวิภูตารมณ์วิถี ๒๔๐ ๖.๙ เจตสิก ๒๔๑ ๖.๙.๑ ความหมายของเจตสิก ๒๔๑ ๖.๙.๒ ลักษณะของเจตสิก ๒๔๒ ๖.๙.๓ ประเภทของเจตสิก ๒๔๒ ๖.๙.๔ เจตสิกกับขันธ์๕ ๒๔๓ ๖.๙.๕ เจตสิกกับตัณหา ๓ ๒๔๔ ๖.๙.๖ เจตสิกกับภวังคจิต ๒๔๔ ๖.๙.๗ ความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับเจตสิก ๒๔๕ ๖.๑๐ หลักการและวิธีการที่พระพุทธเจ้าทรงประยุกต์ใช้ แนวคิดเรื่องจิตเพื่อการประกาศพระพุทธศาสนา ๒๔๗ - สรุปท้ายบท ๒๕๐ - ค าถามท้ายบท ๒๕๑ - บรรณานุกรม ๒๕๒ บทที่ ๗ พัฒนำกำรด้ำนควำมต้องกำรของมนุษย์(Development of Human Needs) ๒๕๖ ๗.๑ ความน า ๒๕๗ ๗.๒ ความหมายของพัฒนาการมนุษย์ ๒๕๘ ๗.๓ จุดมุ่งหมายของพัฒนาการมนุษย์ ๒๖๐ ๗.๔ แนวคิดพัฒนาการมนุษย์ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๒๖๑ ๗.๔.๑ ความหมายของมนุษย์ ๒๖๑ ๗.๔.๒ ความหมายของกาย ๒๖๓ ๗.๔.๓ หน้าที่ของกาย ๒๖๔ ๗.๔.๔ หน้าที่ของจิต ๒๖๕ ๗.๕ แนวคิดพัฒนาการมนุษย์ในทัศนะตะวันตก ๒๖๖ ๗.๕.๑ ความหมายของมนุษย์ทางชีววิทยาและวิทยาศาสตร์ ๒๖๖ ๗.๕.๒ แนวคิดความต้องการของมนุษย์ ๒๖๗ ๗.๕.๓ การจ าแนกความต้องการทางจิต ๒๗๓ ๗.๖ การเปรียบเทียบพัฒนาการความต้องการของมนุษย์ ในทัศนะพระพุทธศาสนาและตะวันตก ๒๗๖
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฏ ๗.๖.๑ เปรียบเทียบพัฒนาการความต้องการของมนุษย์ระหว่าง ทัศนะพระพุทธศาสนากับทัศนะของอับราฮัม มาสโลว์ ๒๗๖ ๗.๖.๒ เปรียบเทียบความสอดคล้องและความแตกต่าง ระหว่างทัศนะพระพุทธศาสนากับทัศนะของเพลโต และอับราฮัม มาสโลว์ ๒๘๐ - สรุปท้ายบท ๒๘๓ - ค าถามท้ายบท ๒๘๔ - บรรณานุกรม ๒๘๕ บทที่ ๘ อำรมณ์และควำมฉลำดทำงอำรมณ์ในทัศนะพระพุทธศำสนำ (Emotion and Emotional Quotient in Buddhist’s Perspective) ๒๘๗ ๘.๑ ความน า ๒๘๘ ๘.๒ ความหมายของอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ๒๘๙ ๘.๒.๑ ความหมายของอารมณ์ ๒๘๙ ๘.๒.๒ ความหมายของความฉลาดทางอารมณ์ ๒๙๐ ๘.๓ ประโยชน์และความส าคัญของอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ๒๙๒ ๘.๓.๑ ประโยชน์และความส าคัญของอารมณ์ ๒๙๒ ๘.๓.๒ ประโยชน์และความส าคัญของความฉลาดทางอารมณ์ ๒๙๓ ๘.๔ แนวคิดเรื่องอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ๒๙๔ ๘.๔.๑ แนวคิดเรื่องอารมณ์ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๒๙๔ ๘.๔.๒ แนวคิดเรื่องความฉลาดทางอารมณ์ ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๒๙๘ ๘.๕ แนวคิด/ทฤษฎีอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะตะวันตก ๓๐๒ ๘.๕.๑ แนวคิด/ทฤษฎีอารมณ์ในทัศนะตะวันตก ๓๐๒ ๘.๕.๒ แนวคิดความฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะตะวันตก ๓๐๕ ๘.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และพฤติกรรม ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๐๘ ๘.๗ การพัฒนาอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ๓๑๐ ๘.๗.๑ การพัฒนาอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ในทัศนะตะวันตก ๓๑๐ ๘.๗.๒ การพัฒนาอารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๑๔
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฐ - สรุปท้ายบท ๓๑๗ - ค าถามท้ายบท ๓๑๘ - บรรณานุกรม ๓๑๙ บทที่ ๙ พฤติกรรมและบุคลิกภำพในทัศนะพระพุทธศำสนำ (Human Behavior and Personality in Buddhist’s Perspective) ๓๒๒ ๙.๑ ความน า ๓๒๓ ๙.๒ ความหมายของพฤติกรรมและบุคลิกภาพ ๓๒๔ ๙.๒.๑ ความหมายของพฤติกรรม ๓๒๔ ๑) ความหมายของพฤติกรรมในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๒๔ ๒) ความหมายของพฤติกรรมในทัศนะจิตวิทยา ๓๒๕ ๙.๒.๒ ความหมายของบุคลิกภาพ ๓๒๖ ๑) ความหมายของบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๒๖ ๒) ความหมายของบุคลิกภาพในทัศนะจิตวิทยา ๓๒๗ ๙.๓ ความส าคัญของพฤติกรรมและบุคลิกภาพ ๓๒๘ ๙.๓.๑ เป้าหมายและความส าคัญของการศึกษาพฤติกรรม ๓๒๘ ๙.๓.๒ เป้าหมายและความส าคัญของการศึกษาบุคลิกภาพ ๓๒๙ ๙.๔ แนวคิดพฤติกรรมและบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๓๐ ๙.๔.๑ ประเภทของจริต ๓๓๐ ๙.๔.๒ สาเหตุของการเกิดจริต ๓๓๖ ๙.๔.๓ วิธีสังเกตจริต ๓๓๗ ๙.๔.๔ ประโยชน์ของการศึกษาจริต ๓๓๘ ๙.๔.๕ สาเหตุที่บุคคลแสดงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๓๙ ๙.๕ แนวคิดพฤติกรรมและบุคลิกภาพในทัศนะจิตวิทยา ๓๔๐ ๙.๕.๑ แนวคิดพฤติกรรม ๓๔๐ ๑) การเรียนรู้อันเนื่องมาจากสิ่งเร้า ๓๔๑ ๒) การเรียนรู้จากเงื่อนไขผลกรรม ๓๔๑ ๓) การเรียนรู้โดยผ่านตัวแบบ ๓๔๑ ๙.๕.๒ ทฤษฎีบุคลิกภาพ ๓๔๒ ๙.๕.๓ บุคลิกภาพกับการประกอบอาชีพ ๓๔๓ ๙.๕.๔ แนวคิดบุคลิกภาพปลีกย่อย ๓๔๓ ๙.๕.๕ ทฤษฎีการเลือกอาชีพ ๓๔๔
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฑ ๑) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบจริงจัง (Realistic) ๓๔๔ ๒) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบใช้ปัญญา และความคิดแบบนักวิชาการ (Investigative) ๓๔๕ ๓) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบศิลปิน (Artistic) ๓๔๕ ๔) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบบริการสังคม และชอบสมาคม (Social) ๓๔๖ ๕) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบกล้าคิดกล้าท า (Enterprising) ๓๔๖ ๖) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบยึดมั่นและมีระเบียบแบบแผน ๓๔๗ ๙.๖ เปรียบเทียบหลักการบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา และจิตวิทยา ๓๔๘ ๙.๗ การพัฒนาพฤติกรรมและบุคลิกภาพ ๓๔๙ ๙.๗.๑ หลักการพัฒนาบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๔๙ ๙.๗.๒ หลักการพัฒนาบุคลิกภาพในทัศนะจิตวิทยา ๓๕๔ - สรุปท้ายบท ๓๕๗ - ค าถามท้ายบท ๓๕๘ - บรรณานุกรม ๓๕๙ บทที่ ๑๐ กำรพัฒนำจิตตำมหลักสมถะและวิปัสสนำ (Mental Development of Tranquility and Insight Meditation in Buddhism) ๓๖๒ ๑๐.๑ ความน า ๓๖๓ ๑๐.๒ ความหมายของการพัฒนาจิตตามหลักสมถะและวิปัสสนา ๓๖๕ ๑๐.๒.๑ ความหมายของการพัฒนาจิต ๓๖๕ ๑๐.๒.๒ ความหมายของสมถกัมมัฏฐาน ๓๖๖ ๑๐.๒.๓ ความหมายของวิปัสสนากัมมัฏฐาน ๓๖๗ ๑๐.๓ ความส าคัญของการพัฒนาจิต ๓๖๘ ๑๐.๓.๑ ประโยชน์ด้านการศึกษา ๓๖๙ ๑๐.๓.๒ ประโยชน์ด้านการด าเนินชีวิต ๓๖๙ ๑๐.๓.๓ เป้าหมายของการพัฒนาจิต ๓๗๐ ๑๐.๔ แนวคิดการพัฒนาจิตในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๗๑ ๑๐.๔.๑ การพัฒนากายตามหลักพระพุทธศาสนา ๓๗๑ ๑๐.๔.๒ การพัฒนาจิตในทัศนะพระพุทธศาสนา ๓๗๓ ๑๐.๔.๓ ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ช่วยพัฒนาจิต ๓๗๖ ๑๐.๕ หลักการของสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ๓๗๗
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฒ ๑๐.๕.๑ การพัฒนาจิตตามหลักอริยมรรค ๓๗๘ ๑๐.๕.๒ การพัฒนาจิตด้วยสมถกรรมฐาน ๔๐ ๓๘๒ ๑๐.๖ เปรียบเทียบความต่างระหว่างสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ๓๘๘ ๑๐.๗ การประยุกต์ใช้หลักสมถะและวิปัสสนาภาวนาในชีวิตประจ าวัน ๓๘๙ ๑๐.๗.๑ การประยุกต์ใช้ในระดับบุคคล ๓๘๙ ๑๐.๗.๒ การประยุกต์ใช้ในระดับองค์การ/หน่วยงาน ๓๙๒ ๑๐.๗.๓ การประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กรทั้งในและต่างประเทศ ๓๙๖ ๑๐.๗.๔ การประยุกต์ใช้ในระดับชาติ ๔๐๐ - สรุปท้ายบท ๔๐๒ - ค าถามท้ายบท ๔๐๓ - บรรณานุกรม ๔๐๔ ประวัติผู้เรียบเรียง ๔๐๘
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ณ สำรบัญแผนภำพ แผนภำพที่ หน้ำ ๑. วิลเฮล์ม แมกซ์ วุ้นต์(Wilhelm Wundt, ๑๘๓๒–๑๙๒๐) ๓๓ ๒. จอห์น ดิวอี้ (John Dewey, ๑๘๕๙–๑๙๕๒) ๓๕ ๓. จอห์น บี.วิตสัน (John B. Watson, ๑๘๗๘–๑๙๕๘) ๓๖ ๔. ระดับของจิตใจตามแนวคิดของซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud) ๓๙ ๕. อัมบราฮัม เอช. มาสโลว์ (Abraham H. Maslow) ๔๒ ๖. ล าดับชั้นความต้องการตามทฤษฎีของอับราฮัม เอช มาสโลว์ ๔๓ ๗. นักจิตวิทยากลุ่มเกสตัลท์ (Gestalt Psychology) ๔๕ ๘. จีน เพียเจต์ (Jean Piaget : ค.ศ. ๑๘๙๖–๑๙๘๐) ๔๖ ๙. รูปแบบพลวัตและการผสมผสานของกระบวนการจิตวิทยาการปรึกษา แนวพุทธรายบุคคล (Dynamic and integrated model of Buddhist Counseling for individual) ๘๒ ๑๐. เสาหลักสามเสาแห่งข้อปฏิบัติของซิกข์ศาสนิกชน ๑๐๘ ๑๑. กระบวนการรับรู้ตามหลักพระพุทธศาสนา ๑๘๓ ๑๒. ความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ อายตนะ และจิต ๒๑๒ ๑๓. ประเภทและระดับของจิต ๒๑๓ ๑๔. ล าดับขั้นความต้องการของมนุษย์ตามแนวคิดของ อับราฮัม มาสโลว์ ๒๖๘ ๑๕. เปรียบเทียบความต้องการ (needs) ตามทัศนะของมาสโลว์ กับความอยาก (Desire or cravings) ตามทัศนะพระพุทธศาสนา ๒๗๘ ๑๖. แนวคิดเกี่ยวกับความต้องการที่อยู่เหนือตัวตน (Transcendental need) ๒๗๙ ๑๗. การเกิดพฤติกรรมตามกรอบแนวคิดของพระพุทธศาสนา ๓๑๐ ๑๘. โครงสร้างการท างานของสมอง ๓๑๓ ๑๙. สาเหตุพื้นฐานทางจิตวิทยาที่ท าให้บุคคลแสดงพฤติกรรม ๓๔๐ ๒๐. รูปแบบการพัฒนามนุษย์ด้วยไตรสิกขาทั้งแบบหยาบและแบบละเอียด ผ่านวิธีสมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐานในพระพุทธศาสนา ๓๖๘ ๒๑. กระบวนการพัฒนาบุคคล จากจุดเริ่มต้นด้วยการคบสัตบุรุษ จนสิ้นสุดที่วิมุตติตามแนวทางพระพุทธศาสนา ๓๗๓ ๒๒. เปรียบเทียบการฝึกจิตของมนุษย์ ๓๗๔
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ด สำรบัญตำรำง ตำรำงที่ หน้ำ ๑. จริยธรรมขั้นพื้นฐานคือเบญจศีลและเบญจธรรม ๗๗ ๒. จัดแบ่งกุศลกรรมบถ ๑๐ เข้าช่องทวารในการกระท ากรรม ๗๗ ๓. จัดอริยมรรคมีองค์ ๘ เข้าในสิกขา ๓ ๗๘ ๔. เปรียบเทียบจิตวิทยาและจิตวิทยาแนวพุทธ ๑๒๔ ๕. เปรียบเทียบการก าเนิดชีวิตในพระพุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์ ๑๗๓ ๖. การจ าแนกจิตโดยย่อและโดยพิสดาร ในอภิธัมมัตถสังคหะลงในภูมิ ๓ ๒๑๖ ๗. ความแตกต่างระหว่างปัญจทวารวิถีและมโนทวารวิถี ๒๔๑ ๘. การแบ่งกายที่เป็นเครื่องรับรู้โลกภายนอกของจิตทวาร ๖ คู่กับ อารมณ์ ๖ ๒๖๕ ๙. รายการความต้องการทางจิต ตามความคิดของ เฮนรีเมอร์เรย์ ๒๗๔ ๑๐. เปรียบเทียบล าดับช่วงชั้นของความต้องการ ตามแนวคิด ของพระพุทธศาสนา มาสโลว์ และ เพลโต ๒๘๒ ๑๑. ประเภทและลักษณะของจริตที่เป็นจุดแข็ง จุดอ่อน และการพัฒนา ๓๓๕ ๑๒. เปรียบเทียบหลักการที่สอดคล้องกันและแตกต่างของจิตวิทยาตามทัศนะ ของพระพุทธศาสนาและทัศนะทางจิตวิทยา ๓๔๙ ๑๓. สรุปประเด็นที่แตกต่างกันระหว่างสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ๓๘๙
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ต รำยละเอียดของรำยวิชำ (มคอ.๓) ชื่อสถำบันอุดมศึกษำ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยำเขต/คณะ/ภำควิชำ วิทยาเขตขอนแก่น สาขาวิชา พระพุทธศาสนา หมวดที่ ๑ ข้อมูลโดยทั่วไป ๑. รหัสและชื่อรำยวิชำ ๑๐๑ ๔๐๙ จิตวิทยาในพระไตรปิฎก (Psychology in Tipitaka) ๒. จ ำนวนหน่วยกิต ๓ หน่วยกิต (๓-๐-๖) ๓. หลักสูตรและประเภทของรำยวิชำ พุทธศาสตรบัณฑิต วิชาเอก พระพุทธศาสนา ๔. อำจำรย์ผู้รับผิดชอบรำยวิชำและอำจำรย์ผู้สอน พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ๕. ภำคกำรศึกษำ / ชั้นปีที่เรียน ภาคการศึกษาที่ ๒ / ชั้นปีที่ ๔ ๖. รำยวิชำที่ต้องเรียนมำก่อน (Pre-requisite) (ถ้ำมี) ไม่มี ๗. รำยวิชำที่ต้องเรียนพร้อมกัน (Co-requisites) (ถ้ำมี) ไม่มี ๘. สถำนที่เรียน สาขาวิชา พระพุทธศาสนา วิทยาเขตขอนแก่น ๙. วันที่จัดท ำหรือปรับปรุงรำยละเอียดของรำยวิชำครั้งล่ำสุด ๑๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ หมวดที่ ๒ จุดมุ่งหมำยและวัตถุประสงค์ ๑. จุดมุ่งหมำยของรำยวิชำ เพื่อให้นิสิตมีความรู้เรื่องจิต และ กระบวนการท างานของจิต ตามแนวพระสูตรและ พระอภิธรรมปิฎก มองเห็นความส าคัญของจิตในฐานะเป็นที่เกิดของพฤติกรรมทั้งปวง สามารถใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาควบคุมจิตตนเองได้เข้าใจตนเองและผู้อื่น และใช้ ชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ถ ๒. วัตถุประสงค์ในกำรพัฒนำ/ปรับปรุงรำยวิชำ ๑. เพื่อให้นิสิตรู้และเข้าใจลักษณะโครงสร้างของชีวิตตามแนวพุทธจิตวิทยาและ จิตวิทยาตะวันตก ๒. เพื่อให้นิสิตรู้และเข้าใจกระบวนการท างานของจิตและเจตสิกในฐานะเป็นจุดเกิด แห่งพฤติกรรมมนุษย์ ๓. เพื่อให้นิสิตเข้าใจหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับจิต สามารถควบคุมจิตตนเองได้ เกิด ความเข้าใจผู้อื่น มีจิตเมตตา เอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่ และช่วยเหลือเมื่อเห็นผู้อื่นที่มีความทุกข์ ๔. เพื่อฝึกฝนให้นิสิตสามารถใช้จิตวิทยาในพระไตรปิฎก ไปสนับสนุนและส่งเสริม การเผยแผ่พระพุทธศาสนาแก่พุทธศาสนิกชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ หมวดที่ ๓ ลักษณะและกำรด ำเนินกำร ๑. ค ำอธิบำยรำยวิชำ ศึกษาค าสอนเรื่องจิตและเจตสิกในพระไตรปิฎก เปรียบเทียบกับทฤษฎีจิตวิทยา ตะวันตกปัจจุบัน เปรียบเทียบพฤติกรรมของมนุษย์ตามแนวจริต ๖ และการพัฒนาจิตด้วย สมถะและวิปัสสนา ๒. จ ำนวนชั่วโมงที่ใช้ต่อภำคกำรศึกษำ บรรยำย สอนเสริม กำรฝึกปฏิบัติ/งำน ภำคสนำม/กำรฝึกงำน กำรศึกษำด้วย ตนเอง บรรยาย ๔๘ ชั่วโมงต่อภาค การศึกษา สอนเสริมตามความ ต้องการของนิสิต เฉพาะราย ไม่มีการฝึกปฏิบัติงาน ภาคสนาม การศึกษาด้วย ตนเอง ๖ ชั่วโมง ต่อสัปดาห์ ๓. จ ำนวนชั่วโมงต่อสัปดำห์ที่อำจำรย์ให้ค ำปรึกษำและแนะน ำทำงวิชำกำรแก่นิสิตเป็น รำยบุคคล - อาจารย์ประจ ารายวิชา ประกาศเวลาให้ค าปรึกษาผ่านเวปไซด์คณะหรือส่วนงาน - อาจารย์จัดเวลาให้ค าปรึกษาเป็นรายบุคคล หรือ รายกลุ่มตามความต้องการ ๑ ชั่วโมงต่อสัปดาห์ (เฉพาะรายที่ต้องการ) หมวดที่ ๔ กำรพัฒนำกำรเรียนรู้ของนิสิต ๑. คุณธรรม จริยธรรม ๑.๑ คุณธรรม จริยธรรมที่ต้องพัฒนำ พัฒนาผู้เรียนให้มีคุณธรรม จริยธรรม เพื่อให้สามารถด าเนินชีวิตร่วมกับผู้อื่นในสังคม
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ท อย่างราบรื่น และเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม เข้าใจชีวิตของตนเองและผู้อื่น ที่ล้วนแต่ด าเนิน ชีวิตไปตามอ านาจ หรือ อิทธิพลของจิต จิตที่พัฒนาแล้วจึงเป็นภาวะที่เกื้อกูลทั้งต่อตนเอง และสังคม โดยผู้สอนต้องพยายามสอดแทรกเรื่องที่เกี่ยวกับคุณธรรมจริยธรรมที่พึงประสงค์ เพื่อให้นิสิตเห็นความส าคัญจนสามารถพัฒนาจิตให้เกิดคุณธรรมจริยธรรม สุขภาพจิตดี อารมณ์แจ่มใสไปพร้อมกับการศึกษาพุทธจิตวิทยา โดยเป็นผู้มีคุณสมบัติตามหลักสูตร ดังนี้ (๑) ตระหนักในคุณค่าและคุณธรรม จริยธรรม เสียสละ และซื่อสัตย์สุจริต (๒) มีวินัย ตรงต่อเวลา มีความรับผิดชอบต่อตนเอง วิชาชีพ และสังคม (๓) มีภาวะความเป็นผู้น าและผู้ตาม สามารถท างานเป็นทีม และสามารถแก้ไขข้อ ขัดแย้ง และล าดับความส าคัญ (๔) เคารพสิทธิและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น รวมทั้งเคารพในคุณค่าและศักดิ์ศรี ของความเป็นมนุษย์ (๕) เคารพกฎระเบียบและข้อบังคับต่างๆ ขององค์กรและสังคม ๑.๒ วิธีกำรสอน - บรรยายโครงสร้างของชีวิตพร้อมกับชี้ให้เห็นองค์ประกอบต่างๆ ของชีวิต และที่ ส าคัญที่สุดคือจิต ยกตัวอย่างกรณีศึกษาเกี่ยวกับประเด็นทางจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับ หลักการพัฒนาจิต การท างานของจิต และอิทธิพลของจิตตนบุคคลและสังคม - อภิปรายกลุ่ม - ก าหนดให้นิสิตหาตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง - บทบาทสมมติ ๑.๓ วิธีกำรประเมินผล - การเข้าเรียน และการส่งงานที่ได้รับมอบหมายตามเนื้อหาที่มอบให้และตรงเวลา - มีการอ้างอิงเอกสารที่ได้น ามาท ารายงาน อย่างถูกต้องและเหมาะสม - ประเมินผลการวิเคราะห์กรณีศึกษา - ประเมินผลการน าเสนอรายงานที่มอบหมาย ๒. ควำมรู้ ๒.๑ ควำมรู้ที่ต้องได้รับ ความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้เบื้องต้นทางด้านจิตวิทยา โดยศึกษาความหมาย แนวคิด ทฤษฎีของจิตวิทยา แนวคิดทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก ทฤษฎีจิตวิทยาแนวตะวันออก จิตวิทยา แนวพุทธหรือพุทธจิตวิทยา ชีวิตและโครงสร้างชีวิตตามหลักพระพุทธศาสนา จิตและเจตสิก ในพระไตรปิฎก พัฒนาการด้านความต้องการของมนุษย์ อารมณ์และความฉลาดทางอารมณ์ ในทัศนะพระพุทธศาสนา พฤติกรรมและบุคลิกภาพในทัศนะพระพุทธศาสนา และการพัฒนา จิตตามหลักสมถะและวิปัสสนา
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ธ ๒.๒ วิธีกำรสอน บรรยาย อภิปราย การท างานกลุ่ม การน าเสนอรายงาน การวิเคราะห์กรณีศึกษา และการมอบหมายให้ค้นคว้าหาบทความ ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง โดยสรุปและน าเสนอ พร้อมกับ ให้นิสิตฝึกกิจกรรมภาคปฏิบัติโดยไปเยี่ยมและให้ก าลังใจคนไข้ที่โรงพยาบาลและตามหมู่บ้าน ใกล้เคียง แล้วรายงานผล โดยใช้ปัญหาและโครงงาน (Problem base learning) พร้อมกับ การเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Student Center) ๒.๓ วิธีกำรประเมินผล - ทดสอบกลางภาค สอบปลายภาค ด้วยข้อสอบที่เน้นการวัดหลักการ และทฤษฎี - น าเสนอสรุปการอ่านจากการค้นคว้าข้อมูลที่เกี่ยวข้อง - วิเคราะห์กรณีศึกษา ๓. ทักษะทำงปัญญำ ๓.๑ ทักษะทำงปัญญำที่ต้องพัฒนำ พัฒนาความสามารถในการตามรู้จิต กระบวนการท างานของจิต เมื่อเกิดความรู้คิด จากการผัสสะของอายตนะอย่างเป็นระบบ มีการวิเคราะห์ เพื่อการป้องกันและการแก้ไข ปัญหาที่จะพึงเกิดจากกระบวนการท างานของจิตที่กระทบต่อตนเอง ผู้อื่น และสังคมโดยรวม ๓.๒ วิธีกำรสอน - การมอบหมายให้นิสิตท าโครงงานพิเศษ และน าเสนอผลการศึกษาตามโครงงาน - อภิปรายกลุ่ม - วิเคราะห์กรณีศึกษาเกี่ยวกับจิตและเจตสิก - การสะท้อนแนวคิดจากการปฏิบัติ ๓.๓ วิธีกำรประเมินผล สอบกลางภาค และสอบปลายภาค โดยเน้นข้อสอบที่มีการวิเคราะห์ความเข้าใจ ทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก พุทธจิตวิทยา เจตสิกและการพัฒนาจิตด้วยสมถะและวิปัสสนา ๔. ทักษะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงบุคคลและควำมรับผิดชอบ ๔.๑ ทักษะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงบุคคลและควำมรับผิดชอบที่ต้องพัฒนำ - พัฒนาทักษะในการสร้างสัมพันธภาพระหว่างผู้เรียนด้วยกัน - พัฒนาความเป็นมีจิตสาธารณะ ภาวะผู้น า และภาวะผู้ตาม ในการท างานเป็นทีม - พัฒนาการเรียนรู้ และรับผิดชอบในงานที่มอบหมายให้ครบถ้วนตามกรอบเวลา ๔.๒ วิธีกำรสอน - จัดกิจกรรมกลุ่มในการวิเคราะห์กรณีศึกษา - มอบหมายงานรายกลุ่ม และรายบุคคล หรือ อ่านบทความที่เกี่ยวข้องกับรายวิชา - การน าเสนอรายงาน
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) น ๔.๓ วิธีกำรประเมินผล - ประเมินตนเอง และเพื่อน ด้วยแบบฟอร์มที่ก าหนด - รายงานที่น าเสนอ พฤติกรรมการท างานเป็นทีม - รายงานการศึกษาด้วยตนเอง ๕. ทักษะกำรวิเครำะห์เชิงตัวเลข กำรสื่อสำร และกำรใช้เทคโนโลยีสำรสนเทศ ๕.๑ ทักษะกำรวิเครำะห์เชิงตัวเลข กำรสื่อสำร และกำรใช้เทคโนโลยีสำรสนเทศที่ ต้องพัฒนำ - พัฒนาทักษะในการสื่อสารทั้งการพูด การฟัง การแปล การเขียน โดยการท า รายงาน และน าเสนอในห้องบรรยาย - พัฒนาทักษะในการวิเคราะห์ข้อมูลจากกรณีศึกษา - พัฒนาทักษะในการสืบค้นข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต - ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการสื่อสาร เช่น การส่งงานทางอีเมล์ การสร้าง ห้องแสดงความคิดเห็นในเรื่องต่างๆ - ทักษะในการน าเสนอรายงาน โดยใช้รูปแบบ เครื่องมือ และเทคโนโลยีที่เหมาะสม ๕.๒ วิธีกำรสอน - มอบหมายงานให้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง จาก website สื่อการสอน e-learning เอกสารประกอบการเรียนการสอน และท ารายงาน โดยเน้นการน าตัวเลข หรือ มีสถิติอ้างอิง จากแหล่งที่มาข้อมูลที่น่าเชื่อถือ - น าเสนอโดยใช้รูปแบบและเทคโนโลยีที่เหมาะสม ๕.๓ วิธีกำรประเมินผล - การจัดท ารายงาน และน าเสนอด้วยสื่อเทคโนโลยี - การมีส่วนร่วมในการอภิปรายและวิธีการอภิปราย หมวดที่ ๕ แผนกำรสอนและกำรประเมินผล ๒. แผนกำรสอน สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๑ บทที่ ๑ ควำมรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับจิตวิทยำ ๑.๑ ความหมายของจิตวิทยา ๑.๒ จุดมุ่งหมายของจิตวิทยา ๑.๓ ความส าคัญของจิตวิทยา ๑.๔ ประวัติความเป็นมาของจิตวิทยา ๓ -แนะน ารายวิชา และแผนการ สอน วัตถุประสงค์ ประจ าบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) บ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๑.๕ แนวคิดจิตวิทยาพื้นฐาน ๑.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างจิตวิทยาและ ศาสตร์แขนงอื่นๆ ๑.๗ ขอบข่ายของจิตวิทยา ๑.๘ สาขาต่างๆ ของ ๑.๙ ระเบียบวิธีการศึกษาทางจิตวิทยา ๑.๑๐ การประยุกต์ใช้หลักจิตวิทยาในทาง พระพุทธศาสนา -การบรรยาย ประกอบสื่อ -ถามตอบ -ปัญหาท้ายบท ๒ บทที่ ๒ แนวคิดทฤษฎีจิตวิทยำตะวันตก ๒.๑ โลกทัศน์จิตวิทยาแนวตะวันตก ๒.๒ ความเป็นมาและแนวคิดส าคัญของ กลุ่มแนวคิดจิตวิทยาตะวันตก ๒.๒.๑ กลุ่มโครงสร้างนิยม (Structuralism) ๒.๒.๒ กลุ่มหน้าที่ของจิต (Functionalism) ๒.๒.๓ กลุ่มพฤติกรรมนิยม (Behaviorism) ๒.๒.๔ กลุ่มจิตวิเคราะห์ (Psychoanalysis) ๒.๒.๕ กลุ่มมนุษยนิยม (Humanism) ๒.๒.๖ กลุ่มการรู้คิด (Cognitive Psychology) ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง ประกอบ -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม จากแนวคิด ทฤษฎี -ตอบค าถาม ท้ายบท เรียน เชิญ ผู้ทรง คุณวุฒิ ด้านจิต วิทยา บรร ยาย ร่วม ๓ บทที่ ๓ ทฤษฎีจิตวิทยำแนวตะวันออก ๓.๑ ความน า ๓.๒ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนา พราหมณ์-ฮินดู ๓.๒.๑ สาระส าคัญของหลักความ เชื่อและหลักค าสอน ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง ประกอบ -แสดงความเห็น เรียน เชิญ ผู้ทรง คุณวุฒิ ด้านจิต วิทยา
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ป สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๓.๒.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลัก ค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๓.๓ แนวคิดจิตวิทยาของพระพุทธศาสนา ๓.๓.๑ สาระส าคัญของหลักความ เชื่อและหลักค าสอน ๓.๓.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลัก ค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๓.๔ แนวคิดจิตวิทยาของคริสต์ศาสนา ๓.๔.๑ สาระส าคัญของหลักความ เชื่อและหลักค าสอน ๓.๔.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลัก ค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๓.๕ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนาอิสลาม ๓.๕.๑ สาระส าคัญของหลักความ เชื่อและหลักค าสอน ๓.๕.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลัก ค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๓.๖ แนวคิดจิตวิทยาของศาสนาซิกข์ ๓.๖.๑ สาระส าคัญของหลักความ เชื่อและหลักค าสอน ๓.๖.๒ การน าหลักความเชื่อ/หลัก ค าสอนมาใช้ทางจิตวิทยา ๓.๗ เปรียบเทียบจุดแข็ง/จุดอ่อนของ ทฤษฎีจิตวิทยาแนวตะวันตกและ ตะวันออก -อภิปรายกลุ่ม จากแนวคิด ทฤษฎี -ตอบค าถาม ท้ายบท บรร ยาย ร่วม ๔ บทที่ ๔ จิตวิทยำแนวพุทธ : พุทธ จิตวิทยำ ๔.๑ ความน า ๔.๒ ความหมายของจิตวิทยาแนวพุทธ หรือพุทธจิตวิทยา ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง ประกอบ พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ผ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๔.๓ แนวคิดจิตวิทยาในพระไตรปิฎก ๔.๓.๑ แก่นธรรมที่ส าคัญของ จิตวิทยาแนวพุทธศาสนา ๔.๔ ประโยชน์ของพุทธจิตวิทยา ๔.๕ พุทธจิตวิทยาการเผยแผ่ธรรมของ พระพุทธเจ้าและอริยสงฆ์ ๔.๖ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาในการ ยกระดับจิตใจมนุษย์ และการพัฒนา ชีวิตและสังคม ๔.๖.๑ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาใน การยกระดับคุณภาพและ เยียวยาจิตใจของมนุษย์ ๔.๖.๒ คุณค่าของพุทธจิตวิทยาใน การพัฒนาชีวิตและสังคม -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม จาก -ตอบค าถาม ท้ายบท ๕ บทที่ ๕ ชีวิตและโครงสร้ำงชีวิตตำมหลัก พระพุทธศำสนำ ๕.๑ ความน า ๕.๒ ความหมายของชีวิต ๕.๒.๑ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะของนักวิชาการทั่วไป ๕.๒.๒ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะทางวิทยาศาสตร์ ๕.๒.๓ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะทางสังคมศาสตร์ ๕.๒.๔ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะทางศาสนา ๕.๒.๕ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะทางปรัชญา ๕.๒.๖ ความหมายของชีวิตตาม ทัศนะพุทธปรัชญาเถรวาท ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง การศึกษาจาก ปัญหาโครงงาน Problem base learning -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม จาก -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฝ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๕.๓ แนวคิดเรื่องชีวิตมนุษย์ ๕.๔ การก าเนิดชีวิตมนุษย์ ๕.๔.๑ การก าเนิดชีวิตตามทัศนะ ทางวิทยาศาสตร์ ๕.๔.๒ การก าเนิดชีวิตตามที่ปรากฏ ในพระไตรปิฎก ๕.๕ องค์ประกอบของชีวิต ๕.๕.๑ การศึกษาองค์ประกอบของ ชีวิตชีวิตตามนัยเบญจขันธ์ ๕.๕.๒ การศึกษาชีวิตตามนัยแห่ง ธรรมชาติที่ทรงไว้ ๕.๕.๓ การศึกษาชีวิตในเรื่อง ธรรมชาติกระทบ : อายตนะ ๕.๖ ประโยชน์และโทษของการไม่เข้าใจ ในอายตนะ ๖-๗ บทที่ ๖ จิตและเจตสิกในพระไตรปิฎก ๖.๑ ความน า ๖.๒ ความหมายของจิต ๖.๒.๑ ความหมายในศาสตร์ทาง ตะวันตกแขนงต่างๆ ๖.๒.๒ ความหมายในทัศนะฝ่าย ตะวันออกและพระพุทธศาสนา ๖.๓ ธรรมชาติของจิต ๖.๓.๑ ธรรมชาติของจิตตามแนวคิด ตะวันตก ๖.๓.๒ ธรรมชาติของจิตตามแนวคิด พระพุทธศาสนา ๖.๔ ลักษณะและประเภทของจิต ๖.๔.๑ ลักษณะของจิต ๖.๔.๒ ประเภทและระดับของจิต ๖ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง การศึกษาจาก ปัญหาโครงงาน Problem base learning -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม จาก -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) พ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๖.๕ ระบบโครงสร้างการท างานของจิต ๖.๕.๑ สภาพจิตตามการแบ่งของ นักจิตวิทยาและศาสนา ๖.๕.๒ กิจของจิต ๑๔ กิจ ๖.๕.๓ ขณะจิตทั้ง ๑๗ ๖.๕.๔ สภาพแวดล้อมที่จิตท างานอยู่ ๖.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างกายกับจิต ๖.๖.๑ แนวคิดปรัชญาตะวันตก ๖.๖.๒ แนวคิดทางพระพุทธศาสนา ๖.๗ กระบวนการท างานของจิตทาง ปัญจทวาร ๖.๘ กระบวนการท างานของจิตทาง มโนทวาร ๖.๗ กระบวนการท างานของจิตทางปัญจ ทวาร ๖.๗.๑ อติมหันตารมณ์ ๖.๗.๒ มหันตารมณ์ ๖.๗.๓ ปริตรตารมณ์ ๖.๖.๔ อติปริตตารมณ์ ๖.๘ กระบวนการท างานของจิตทางมโน ทวาร ๖.๘.๑ วิภูตารมณ์ ๖.๘.๒ อวิภูตารมณ์วิถี ๖.๙ เจตสิก ๖.๙.๑ ความหมายของเจตสิก ๖.๙.๒ ลักษณะของเจตสิก ๖.๙.๓ ประเภทของเจตสิก ๖.๙.๔ เจตสิกกับขันธ์ ๕ ๖.๙.๕ เจตสิกกับตัณหา ๓ ๖.๙.๖ เจตสิกกับภวังคจิต
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฟ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๖.๙.๔ ความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับ เจตสิก ๖.๑๐ หลักการและวิธีการที่พระพุทธเจ้า ทรงประยุกต์ใช้ แนวคิดเรื่องจิตเพื่อ การประกาศพระพุทธศาสนา ๘ สอบกลำงภำค ๓ ๙ บทที่ ๗ พัฒนำกำรด้ำนควำมต้องกำร ของมนุษย์ ๗.๑ ความน า ๗.๒ ความหมายของพัฒนาการมนุษย์ ๗.๓ จุดมุ่งหมายและความส าคัญของ พัฒนาการมนุษย์ ๗.๔ แนวคิดพัฒนาการมนุษย์ในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๗.๔.๑ ความหมายของมนุษย์ ๗.๔.๒ ความหมายของกาย ๗.๔.๓ หน้าที่ของกาย ๗.๔.๔ หน้าที่ของจิต ๗.๕ แนวคิดพัฒนาการมนุษย์ ในทัศนะตะวันตก ๗.๕.๑ ความหมายของมนุษย์ทาง ชีววิทยาและวิทยาศาสตร์ ๗.๕.๒ แนวคิดความต้องการของ มนุษย์ ๗.๕.๓ การจ าแนกความต้องการทาง จิต ๗.๖ การเปรียบเทียบพัฒนาการความ ต้องการของมนุษย์ ในทัศนะ พระพุทธศาสนาและตะวันตก ๗.๖.๑ เปรียบเทียบพัฒนาการความ ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง การศึกษา -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ภ สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ต้องการของมนุษย์ระหว่าง ทัศนะพระพุทธศาสนากับ ทัศนะของ อับราฮัม มาสโลว์ ๗.๖.๒ เปรียบเทียบความสอดคล้อง และความแตกต่างระหว่าง ทัศนะพระพุทธศาสนากับ ทัศนะของเพลโต และอับราฮัม มาสโลว์ ๑๐ บทที่ ๘ อำรมณ์และควำมฉลำดทำง อำรมณ์ในทัศนะ พระพุทธศำสนำ ๘.๑ ความน า ๘.๒ ความหมายของอารมณ์และความ ฉลาดทางอารมณ์ ๘.๒.๑ ความหมายของอารมณ์ ๘.๒.๒ ความหมายของความฉลาด ทางอารมณ์ ๘.๓ ประโยชน์และความส าคัญของ อารมณ์และความฉลาดทาง อารมณ์ ๘.๓.๑ ประโยชน์และความส าคัญ ของอารมณ์ ๘.๓.๒ ประโยชน์และความส าคัญ ของความฉลาดทางอารมณ์ ๘.๔ แนวคิดเรื่องอารมณ์และความฉลาด ทางอารมณ์ ๘.๔.๑ แนวคิดเรื่องอารมณ์ในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๘.๔.๒ แนวคิดเรื่องความฉลาดทาง อารมณ์ในทัศนะ ๓ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง ประกอบ -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม จากแนวคิด ทฤษฎี -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ม สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน พระพุทธศาสนา ๘.๕ แนวคิด/ทฤษฎีอารมณ์และความ ฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะตะวันตก ๘.๕.๑ แนวคิด/ทฤษฎีอารมณ์ใน ทัศนะตะวันตก ๘.๕.๒ แนวคิดความฉลาดทาง อารมณ์ในทัศนะตะวันตก ๘.๖ ความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และ พฤติกรรมในทัศนะพระพุทธศาสนา ๘.๗ การพัฒนาอารมณ์และความฉลาด ทางอารมณ์ ๘.๗.๑ การพัฒนาอารมณ์และความ ฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะ ตะวันตก ๘.๗.๑ การพัฒนาอารมณ์และความ ฉลาดทางอารมณ์ในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๑๑- ๑๒ บทที่ ๙ พฤติกรรมและบุคลิกภำพใน ทัศนะพระพุทธศำสนำ ๙.๑ ความน า ๙.๒ ความหมายพฤติกรรมและบุคลิกภาพ ๙.๒.๑ ความหมายของพฤติกรรม ๑) ความหมายของพฤติกรรมใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๒) ความหมายของพฤติกรรมใน ทัศนะจิตวิทยา ๙.๒.๒ ความหมายของบุคลิกภาพ ๑) ความหมายของบุคลิกภาพใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๒) ความหมายของบุคลิกภาพใน ๖ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง การศึกษาจาก ปัญหาโครงงาน Problem base learning -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ย สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ทัศนะจิตวิทยา ๙.๓ ความส าคัญของพฤติกรรมและ บุคลิกภาพ ๙.๓.๑ เป้าหมายและความส าคัญ ของการศึกษาพฤติกรรม ๙.๓.๒ เป้าหมายและความส าคัญ ของการศึกษาพฤติกรรม ๙.๔ แนวคิดพฤติกรรมและบุคลิกภาพใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๙.๔.๑ ประเภทของจริต ๙.๔.๒ สาเหตุของการเกิดจริต ๙.๔.๓ วิธีสังเกตจริต ๙.๔.๔ ประโยชน์ของการศึกษาจริต ๙.๔.๕ สาเหตุที่บุคคลแสดง พฤติกรรมไม่พึงประสงค์ใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๙.๕ แนวคิดพฤติกรรมและบุคลิกภาพใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๙.๕.๑ แนวคิดพฤติกรรม ๑) การเรียนรู้อันเนื่องมาจากสิ่งเร้า ๒) การเรียนรู้จากเงื่อนไขผลกรรม ๓) การเรียนรู้โดยผ่านตัวแบบ ๙.๕.๒ ทฤษฎีบุคลิกภาพ ๙.๕.๓ บุคลิกภาพกับการประกอบ อาชีพ ๙.๕.๔ แนวคิดบุคลิกภาพปลีกย่อย ๙.๕.๕ ทฤษฎีการเลือกอาชีพ ๑) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบจริงจัง (Realistic) ๒) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบใช้ปัญญา
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ร สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน และความคิดแบบนักวิชาการ (Investigative) ๓) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบศิลปิน (Artistic) ๔) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบบริการ สังคมและชอบสมาคม (Social) ๕) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบบกล้าคิด กล้าท า (Enterprising) ๖) กลุ่มที่มีบุคลิกภาพแบยึดมั่นและ มีระเบียบแบบแผน ๙.๖ เปรียบเทียบหลักการบุคลิกภาพใน ทัศนะพระพุทธศาสนาและจิตวิทยา ๙.๗ การพัฒนาพฤติกรรมและบุคลิกภาพ ๙.๗.๑ หลักการพัฒนาบุคลิกภาพใน ทัศนะพระพุทธศาสนา ๙.๗.๒ หลักการพัฒนาบุคลิกภาพใน ทัศนะจิตวิทยา ๑๓- ๑๕ บทที่ ๑๐ กำรพัฒนำจิตตำมหลักสมถะ และวิปัสสนำ ๑๐.๑ ความน า ๑๐.๒ ความหมายของการพัฒนาจิตตาม หลักสมถะและวิปัสสนา ๑๐.๒.๑ ความหมายของการพัฒนา จิต ๑๐.๒.๒ ความหมายของสมถ กัมมัฏฐาน ๑๐.๒.๓ ความหมายของวิปัสสนา กัมมัฏฐาน ๑๐.๓ ความส าคัญของการพัฒนาจิต ๑๐.๓.๑ ประโยชน์ด้านการศึกษา ๙ -บรรยาย -ศึกษา กรณีศึกษา -ตัวอย่าง การศึกษาจาก ปัญหาโครงงาน Problem base learning -แสดงความเห็น -อภิปรายกลุ่ม -ตอบค าถาม ท้ายบท พระครู ปริยัติ ธรรม วงศ์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ล สัปดำห์ ที่ หัวข้อ/รำยละเอียด จ ำนวน ชั่วโมง กิจกรรมกำร เรียน กำรสอน สื่อที่ใช้ (ถ้ำมี) ผู้สอน ๑๐.๓.๒ ประโยชน์ด้านการด าเนินชีวิต ๑๐.๓.๓ เป้าหมายของการพัฒนาจิต ๑๐.๔ แนวคิดการพัฒนาจิตในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๑๐.๔.๑ การพัฒนากายตามหลัก พระพุทธศาสนา ๑๐.๔.๒ การพัฒนาจิตในทัศนะ พระพุทธศาสนา ๑๐.๔.๓ ความต้องการพื้นฐานของ มนุษย์ช่วยพัฒนาจิต ๑๐.๕ หลักการของสมถภาวนาและ วิปัสสนาภาวนา ๑๐.๕.๑ การพัฒนาจิตตามหลัก อริยมรรค ๑๐.๕.๒ การพัฒนาจิตด้วยสมถะ กรรมฐาน ๔๐ ๑๐.๖ เปรียบเทียบความต่างระหว่างสมถ ภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ๑๐.๗ เปรียบเทียบความต่างระหว่างสมถ ภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ๑๐.๗.๑ การประยุกต์ใช้ในระดับ บุคคล ๑๐.๗.๒ การประยุกต์ใช้ในระดับ องค์การ/หน่วยงาน ๑๐.๗.๓ การประยุกต์ใช้ในการ บริหารองค์กรทั้งในและ ต่างประเทศ ๑๐.๗.๔ การประยุกต์ใช้ใน ระดับชาติ ๑๖ สอบปลำยภำค ๓
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ว ๓. แผนกำรประเมินผลกำรเรียนรู้ ที่ ผลกำรเรียนรู้ วิธีกำรประเมิน สัปดำห์ที่ ประเมิน สัดส่วนกำร ประเมินผล ๑ ๒.๑ – ๒.๒ ๖.๑ – ๖.๑๒ ๕.๑ – ๕.๖ ๗.๑ – ๗.๖ ๙.๑ – ๙.๗ ทดสอบย่อย ครั้งที่ ๑ สอบกลางภาค ทดสอบย่อย ครั้งที่ ๒ สอบปลายภาค สอบปลายภาค ๔ ๘ ๑๒ ๑๖ ๑๖ ๕% ๑๐% ๕% ๒๐% ๓๐% ๒ ๘.๑ – ๘.๗ ๔.๑ – ๔.๖ ๗.๑ – ๗.๖ ๙.๒ – ๙.๕ วิเคราะห์กรณีศึกษาค้นคว้า การน าเสนอรายงาน การท างานกลุ่มและผลงาน การอ่านและสรุปบทความ การส่งงานตามที่มอบหมาย ตลอดภาค การศึกษา ๒๐% ๓ ๑.๑ – ๑๐.๗ ๑๐.๑–๑๐.๗ ๓.๑ – ๓.๗ การเข้าชั้นเรียน การมีส่วนร่วมอภิปราย การเสนอความคิดเห็นในชั้นเรียน ตลอดภาค การศึกษา ๑๐% หมวดที่ ๖ ทรัพยำกรประกอบกำรเรียนกำรสอน ๖.๑ เอกสำรและต ำรำหลัก กมลรัตน์ หล้าสุวงษ์. จิตวิทยำกำรศึกษำ (Educational Psychology). กรุงเทพมหานคร : คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสาน มิตร, ๒๕๒๘ กฤษณา ศักดิ์ศรี. มนุษยสัมพันธ์. กรุงเทพมหานคร: อักษรวิทยา, ๒๕๓๔. กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม ควำมรู้ศำสนำเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จ ากัด, ๒๕๕๔. กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข, คู่มือควำมฉลำดทำงอำรมณ์, กรุงเทพมหานคร: ศูนย์สารนิเทศและประชาสัมพันธ์กรมสุขภาพจิต, ๒๕๔๕. กัลยา นาคเพ็ชร์, จุไร อภัยจิรรรัตน์ และ สมพิศ ใยอุ่น. จิตวิทยำพัฒนำกำรส ำหรับ พยำบำล. (กรุงเทพมหานคร: บริษัทส านักพิมพ์สุภา จ ากัด, ๒๕๔๘. เกิด ธนชาติ. คู่มือคลังปริยัติธรรม. พระนคร : เลี่ยงเซียงจงเจริญ, ๒๕๑๓. คณะกรรมการแผนกต ารามหามกุฎราชวิทยาลัย, พระธัมมปทัฏฐกถำแปล ภำค ๑, ยมก วรรควรรณา, พิมพ์ครั้งที่ ๙, กรุงเทพมหานคร: ส านักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, ๒๕๑๗
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ศ คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. วรรณคดีบำลี. กรุงเทพมหานคร. กอง วิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๐ คณาจารย์ภาควิชาจิตวิทยา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามค าแหง. จิตวิทยำทั่วไป (General psychology ). พิมพ์ครั้งที่ ๓, นนทบุรี : ส านักพิมพ์มหาวิทยาลัย รามค าแหง, ๒๕๓๐ จารุณี วงศ์ละคร. ปรัชญำเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ ๓, เชียงใหม่ : สันติธรรมการพิมพ์, ๒๔๓๙. จินดา จันทร์แก้ว, ศำสนำปัจจุบัน, พิมพ์ครั้งที่ ๒ กรุงเทพมหานคร : มหาจุฬา ลงกรณราช วิทยาลัย, ๒๕๓๒. จุฑาทิพย์ อุมะวิชนี. ชีวิตและกำรรู้จักตนเอง. พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร: ส านักพิมพ์ ธรรมศาสตร์, ๒๔๓๙. จูเลียน ฮักซ์ลีย์. วิวัฒนำกำรแห่งควำมคิดภำคมนุษย์และมนุษยชำติ. แปลโดย จุฑาทิพย์ อุมะวิชนี, กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๔๐. จ านงค์ ทองประเสริฐ, ผู้แปล. บ่อเกิดลัทธิประเพณีอินเดีย เล่ม ๑. กรุงเทพมหานคร : ราชบัณฑิตยสถาน จัดพิมพ์, ๒๕๔๐. จ าลอง ดิษยวณิช. จิตวิทยำของควำมดับทุกข์, พิมพ์ครั้งที่ ๒ เชียงใหม่ : กลางเวียงการ พิมพ์, ๒๕๔๔. ________. วิปัสสนำกรรมฐำนและเชำวน์อำรมณ์, เชียงใหม่ : แสงศิลป์, ๒๕๔๓, ชูทิตย์ ปานปรีชา, เอกสำรกำรสอนชุดจิตวิทยำทั่วไป หน่วยที่ ๙, กรุงเทพมหานคร : ศูนย์ หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๓๗. ณรงศักดิ์ ถีระวงษ์และคณะ งานประชุมวิชาการร่วมระหว่างคณะแพทยศาสตร์ศิริราช พยาบาลและคณะแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,”กำรรักษำโรคมะเร็ง ของอโรคยศำล”, วันที่ ๒๒-๒๔มิถุนายน ๒๕๕๒. ณัฐภร อินทุยศ. จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๖. ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศำสตร์ฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพมหานคร : โสภณการพิมพ์, ๒๕๕๐. ดิเรก กุลสิริสวัสดิ์, เอกสำรกำรสอนชุดวิชำควำมเชื่อและศำสนำในสังคมไทย หน่วยที่ ๑๑. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, ๒๕๓๙. ดรีภรณ์ บัณฑิตชน. “แนวคิดเรื่องมนุษย์ในทัศนะของพุทธทาสภิกขุ”, วิทยำนิพนธ์ศิลปศำ สตรมหำบัณฑิต, บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, ๒๕๔๐. เดโช สวนานนท์. จิตวิทยำส ำหรับครู. พิมพ์ครั้งที่ ๒ (แก้ไขเพิ่มเติมให้ตรงตามหลักสูตร ใหม่).พระนคร : แพร่วิทยา, ๒๕๐๖. ด ารง ศักดิ์ชัยสนิท. จิตวิทยำเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ ๕. กรุงเทพมหานคร : มปท., ๒๕๔๒
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ษ เติมศักดิ์ พึ่งรัศมีรศ.นพ., “การช่วยเหลือผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยวิธีแบบพุทธ”, ใน กำร ดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ำย, พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์ (๑๙๘๗), ๒๕๕๐ : ๑๕-๑๙. ถนอมพร เลาหจรัสแสง. อินเตอร์เน็ตเครือข่ำยเพื่อกำรศึกษำ. กรุงเทพมหานคร : อรุณการ พิมพ์., ๒๕๔๑. ทองหล่อ วงษ์ธรรม. ปรัชญำตะวันออก. กรุงเทพมหานคร : โอ. เอส. พรินติ้ง เฮ้าส์, ๒๕๔๑. ทะไลลามะ. มรรควิธีแห่งกำรฝึกตน : หนทำงเข้ำถึงชีวิตที่เปี่ยมควำมหมำย (How to Practice : The Way to a Meaningful Life). กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์ สวนเงินมีมา, ๒๕๔๕. ทิพย์ภา เชษฐ์เชาวลิต. จิตวิทยำพัฒนำกำรล ำหรับพยำบำล. สงขลา : ซานเมืองการพิมพ์, ๒๕๔๑. ทิศนา แขมมณี. “องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ”. ศำสตร์กำร สอน. ส านักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย : กรุงเทพมหานคร, ๒๕๔๘. ทัศนา บุญทอง และยาใจ สิทธิมงคล. หน่วยที่ ๒ ทฤษฎีพื้นฐานทางการพยาบาลจิตเวช. เอกสำรกำรสอนชุดวิชำ ๕๑๑๐๒ กำรส่งเสริมสุขภำพจิตและกำรพยำบำลจิต เวช. หน่วยที่ ๑-๗. สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.,๒๕๔๔. ทรงพล ภูมิพัฒน์. จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยศรีปทุม, ๒๕๔๐. เทอดศักดิ์ เดชคง, ควำมฉลำดทำงอำรมณ์ : จำกทฤษฎีสู่กำรปฏิบัติ, กรุงเทพมหานคร : มติชน, ๒๕๔๕. ธรรมกาย, ศำสนศึกษำ. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย, ๒๕๕๐. นิพนธ์ คันธเสวี. มนุษยสัมพันธ์เพื่อกำรพัฒนำสังคม. กรุงเทพมหานคร : โอเดียนสโตร์, ๒๕๒๘. ________. คุณภำพก ำลังคน : เพื่อกำรพัฒนำเศรษฐกิจและสังคม. กรุงเทพมหานคร : นิติ กุลการพิมพ์, ๒๕๒๘. นิภาภัทร อยู่พุ่ม และคณะ. เอกสำรประกอบกำรสอนรำยวิชำ SN ๑๑๐๓ จิตวิทยำและ พัฒนำกำรมนุษย์ (Psychology and Human Development). คณะ พยาบาลศาสตร์บุรีรัมย์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น. ขอนแก่น : เอ็มมี่ ก๊อปปี้ เซน เตอร์, ๒๕๕๖. บุญมีแท่นแก้ว, จริยศำสตร์, พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร : โอเดียนสโตร์, ๒๕๓๙. บุญมีแท่นแก้ว และคณะ, ปรัชญำเบื้องต้น, พิมพ์ครั้งที่๕, กรุงเทพมหานคร : ธนการพิมพ์, ๒๕๔๖.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ส บุณมี เมธางกูร. ควำมมหัศจรรย์ของจิต. กรุงเทพมหานคร : เลี่ยงเชียง, ๒๕๔๕. บรรจบ บรรณรุจิ. จิต มโน วิญำณ. พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์ไร่เรือน สมาธิ, ๒๕๓๓. ประเวศ วะสี. ธรรมชำติของสรรพสิ่งกำรเข้ำถึงควำมจริงทั้งหมด. นนทบุรี: ส านักพิมพ์ กรีน-ปัญญาญาน, ๒๕๕๓. ปราณี รามสูต.จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์สถาบันราชภัฏธนบุรี, ๒๕๔๒ ปิ่น มุทุกันต์, พ.อ. ปำฐกถำเรื่องจิต. พระนคร :มหามกุฏราชวิทยาลัย, ๒๕๐๐. ผ่องพรรณ เกิดพิทักษ์. สุขภำพจิตเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร : บัณฑิตการพิมพ์, ๒๕๓๐. พระคริสตธรรมคัมภีร์. สมำคมพระคริสตธรรมไทย. พิมพ์ครั้งที่ ๒๘, กรุงเทพมหานคร : สมาคมพระคริสตธรรมไทย, ๒๐๑๐. พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์). พุทธวิธีกำรบริหำรงำน (Buddha’s Administration Methods). ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ๒๕๕๖ พระเทพวิสุทธิเมธี. ธรรมส ำหรับครู. กรุงเทพมหานคร:โรงพิมพ์การศาสนา, ๒๕๒๗. พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). กำรศึกษำกับกำรพัฒนำทรัพยำกรมนุษย์, กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์การศาสนา, ๒๕๓๙. _________. กำรศึกษำที่สำกลบนฐำนแห่งภูมิปัญญำไทย, กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์ พริ้นติ้ง, ๒๕๓๒. ___________. ควำมส ำคัญของพระพุทธศำสนำ ในฐำนะศำสนำประจ ำชำติ. พิมพ์ครั้งที่ ๙, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๐. _________. จำกจิตวิทยำสู่จิตภำวนำ. พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๓๙. _________. ธรรมนูญชีวิต : พุทธจริยธรรมเพื่อชีวิตที่ดีงำม. กรุงเทพมหานคร : มหาจุฬา ลงกรณราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์, ๒๕๓๕. _________. พจนำนุกรมพุทธศำสน์ฉบับประมวลศัพท์, กรุงเทพมหานคร : บริษัท สื่อ ตะวัน จ ากัด, ๒๕๔๕. _________. พุทธศำสนำในฐำนะเป็นรำกฐำนของวิทยำศำสตร์. พิมพ์ครั้งที่ ๕, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๑. _____________. มองอเมริกำ มำแก้ปัญหำไทย, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๑. _________. สถำนกำรณ์พุทธศำสนำ : พลิกสถำนะเป็นพัฒนำ. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๓๘.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ห พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ. ปยุตฺโต), จะพัฒนำคนกันได้อย่ำงไร, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิ พุทธธรรม, ๒๕๕๑. _________. พจนำนุกรมพุทธศำสน์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๑๘, นนทบุรี: เพิ่ม ทรัพย์การพิมพ์, ๒๕๕๓. _________. พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงขยำยควำม. พิมพ์ครั้งที่ ๑๑, กรุงเทพมหานคร : มหา จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๒. _________. พุทธธรรม ฉบับปรับขยำย, พิมพ์ครั้งที่ ๓๕, กรุงเทพมหานคร : ผลิธัมม์, ๒๕๕๕, พระพิมลธรรม (อาสภเถร), แปล. พระปฎิบัติศำสนำ สมถทีนีกถำ จำกบำลีปกรณวิเศษ วิ สุทธิมรรค. กรุงเทพมหานคร : ประยูรวงศ์, ๒๕๒๖. พระไพศาล วิสาโล, “การช่วยเหลือผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยวิธีแบบพุทธ”, ใน กำรดูแลผู้ป่วย ระยะสุดท้ำย, พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์(๑๙๘๗), ๒๕๕๐. พระมหาประเสริฐ มนฺตเสวี. ศึกษำวิเครำะห์หลักปฏิบัติวิปัสสนำภำวนำ ๗ เดือน ในคัมภีร์ พุทธศำสนำเถรวำท. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย, ๒๕๕๕. พระมหาสุภา ชิโนรโส. มองตะวันตกจำกสำยตำคนตะวันออก. กรุงเทพมหานคร : สุขภาพ ใจ, ๒๕๔๘. พระเมธีธรรมาภรณ์(ประยูร ธมฺมจิตฺโต). พุทธศำสนำกับพุทธปรัชญำ . กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นติ้ง กรุ๊ฟ, ๒๕๓๓. พระเมธีวราภรณ์(ยุ้ย อุปสนฺโต ป.ธ.๙). คัมภีร์วิสุทธิมรรค ฉบับแปลรักษำแก่นธรรม, รวบรวมและเรียบเรียง, ราชบุรี : หจก.สามลดา, ๒๕๔๙. พระราชวิสุทธิโสภณ (วิลาศ ญาณวิโร). วิมุตติรัตนมำลี. กรุงเทพมหานคร : กรมการ ศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๒๐. พระสัทธัมมโชติกะ ธัมมาจริยะ. ปรมัตถโชติกะ สมถกรรมฐำนทีปนีในปริเฉท ที่ ๙ (หลักสูตรมัชฉิมอำภิธรรมิกะโท). กรุงเทพมหานคร : ไพศาลวิทยา, ๒๕๒๑. พระสัทธัมโชติกะ สัมมาจริยะ. ปรมัตถโชติกะ มหำอภิธัมมัตถสังคหฏีกำ. กรุงเทพมหานคร : ทิพย์วิสุทธิ์, ๒๕๓๔. พันเอก ปิ่น มุทุกันต์, พุทธวิธีครองใจคน, กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์คลังวิทยา, ๒๕๐๒. เพราพรรณ เปลียนภู่, จิตวิทยำกำรศึกษำ, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, ๒๕๔๐.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฬ พระอุดรคณาธิการ (ชวินทร์ สระค า) และ รศ.ดร.จ าลอง สารพัดนึก. พจนำนุกรมบำลี-ไทย ฉบับนักศึกษำ. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, ๒๕๓๐. พุทธทาสภิกขุ. แก่นพุทธศำสน์. กรุงเทพมหานคร : อรุณวิทยา, ๒๕๒๙. _________. ชีวิตคืออะไร ชุดธรรมะจำกท่ำนพุทธทำสภิกขุ. กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์ ไพลินบุ๊คเน็ต จ ากัด, ๒๕๔๖. _________. จิตวิทยำกับพระพุทธศำสตร์และจิตวิทยำในพระพุทธศำสนำ. กรุงเทพมหานคร : ภาพพิมพ์, ๒๕๓๑. _________. ศิลปะกำรด ำ เนินชีวิต (เกี่ยวกับกำรปฏิบัติธรรม), พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : สุขภาพใจ, ๒๕๔๓. _________. เรื่องส ำคัญที่สุดส ำหรับพุทธบริษัท : ปฏิจจสมุปบำท หลักปฏิบัติอริยสัจจ์ที่ สมบูรณ์แบบ. กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา,๒๕๔๐. พรรณีช.เจนจิต. จิตวิทยำกำรศึกษำ. กรุงเทพมหานคร : อัมรินทร์การพิมพ์, ๒๕๒๘. ไพบูลย์ เทวรักษ์. จิตวิทยำศึกษำพฤติกรรมภำยนอกและภำยใน. กรุงเทพมหานคร : เอส. ดี.เพรส, ๒๕๓๗ ฟื้น ดอกบัว. ศำสนำเปรียบเทียบ. พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร : ศิลปาบรรณาคาร, ๒๕๔๙. ภัทรพร สิริกาญจน, ควำมรู้พื้นฐำนทำงศำสนำ, พิมพ์ครั้งที่ ๔, กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๔๖. ภาณุวังโส และ มิน ชอง ซิน. เกินกว่ำฟรอยด์จะจินตนำกำร. กรุงเทพมหานคร : เคล็ดไทย, ๒๕๔๙. มหาจุฬาฯวิชาการ. ปรัชญำบูรพทิศ. กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นติ้ง กรุ๊พ, ๒๕๓๒. มหามกุฎราชวิทยาลัย. พระอภิธรรมปิฏก เล่มที่ ๑ ภำคที่ ๑ ธรรมสังคณีและอรรถกถำ. ๒๕๒๕. มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย. สรรพศำสตร์ในพระไตรปิฎก. กองวิชาการ มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย, ๒๕๕๑. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.หลักสูตรพุทธศำสตรบัณฑิต (พุทธจิตวิทยำ) กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๐, ค าอธิบาย รายวิชา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ธรรมนำมัย. พิมพ์ครั้งที่ ๕, กรุงเทพมหานคร : ห้าง หุ้นส่วนน้ ากังการพิมพ์, ๒๕๕๒. มานพ สวามีชัย. จิตวิทยำทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : พัฒนาวิชาการ, ๒๕๓๖.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) อ มุกดา ศรียงค์. จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามค าแหง, ๒๕๔๒. ยุทธ์(นพพร) พยัฆวิเชียร. จริตวิทยำวิทยำเส้นทำงสู่ควำมเป็นเลิศของนักบริหำรศิลปะกำร ถ่ำยทอด. กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์มติชน, ๒๕๔๒. ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์. คู่มือกำรพัฒนำตนเองแนวพุทธส ำหรับผู้ให้กำรปรึกษำ. ฉบับที่ ๒, นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต. รณรุทธิ์ บุตรแสนคม. สุขภำพจิต. กรุงเทพมหานคร : ม.ป.ท..๒๕๓๕. ระวี ภาวิไล. อภิธรรมส ำหรับคนรุ่นใหม่. พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๘. ราชบัณฑิตยสถาน. พจนำนุกรม ฉบับรำชบัณฑิตยสถำน พ.ศ. ๒๕๕๔. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๕๖. วศิน อินทสระ. พุทธจริยศำสตร์. กรุงเทพมหานคร : ทองกวาว, ๒๕๔๑. วศิน อินทสระ. สำระส ำคัญแห่งวิสุทธิมรรค. พิมพ์ครั้งที่ ๓, กรุงเทพมหานคร : บรรณาคาร, ๒๕๒๑. วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม, คู่มือปฏิบัติสมถวิปัสสนำกัมมัฏฐำน ๕ สำย, นครปฐม : บริษัท เพชรเกษม พริ้นติ้ง กรุ๊ป จ ากัด, ๒๕๕๓. วัชระ งามจิตรเจริญ. พุทธศำสนำเถรวำท. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๕๒. วารีญา ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม. จิตวิทยำพุทธศำสนำ. พิมพ์ครั้งที่ ๓ กรุงเทพมหานคร : ชีวาภิวัฒน์, ๒๕๔๔. วาสนา ปวีณบ าเพ็ญ. (มปป.). จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : มปท. วิจิตร เกิดวิศิษฐ์. คนในทรรศนะของพุทธศำสนำ อิสลำม และคริสตศำสนำ. โดย เสรี พงศ์พิศ และคณะ, กรุงเทพมหานคร : สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทย, ๒๕๒๔. วิธาน สุชีวคุปต์. อภิปรัชญำ. พิมพ์ครั้งที่ ๖, กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยรามค าแหง, ๒๕๔๖. วินัย อ.ศิวะกุล. ทฤษฎีพุทธจิตวิทยำ. สถาบันพุทธวิทยาศาสตร์ประยุกต์อภิธรรมมูลนิธิ วัดพระเชตุพนฯ. วิไลวรรณ ศรีสงคราม และคณะ. จิตวิทยำทั่วไป. กรุงเทพมหานคร : ทริปเพิ้ลกรุ๊บ, ๒๕๔๙. วิทยากร เชียงกูล. อธิบำยศัพท์จิตวิทยำและกำรพัฒนำตนเอง. กรุงเทพมหานคร : สาย ธาร, ๒๕๕๒. วีรวัฒน์ ปันนิตามัย, เชำวน์อำรมณ์EQ ดัชนีวัดควำมสุข และควำมส ำเร็จของชีวิต, พิมพ์ ครั้งที่ ๔, กรุงเทพมหานคร : บริษัท เอ็กซเปอรเนท จ ากัด, ๒๕๔๒
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ฮ วุฒิชัย อ่องนาวา. สมเด็จพระสันตะปำปำ ยอห์น ปอล ที่ ๒ กำรศึกษำควำมคิดเรื่อง มนุษย์ของพระองค์. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, ๒๕๔๘. ศรีเรือน แก้วกังวาล. จิตวิทยำพัฒนำกำรชีวิตทุกช่วงวัย. พิมพ์ครั้งที่ ๘, กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๔๕. _________. ทฤษฎีจิตวิทยำบุคลิกภำพ รู้เขำ รู้เรำ. พิมพ์ครั้งที่ ๔ ปรับปรุง. กรุงเทพมหานคร : หมอชาวบ้าน, ๒๕๓๙. เศรษฐมันตร์ กาญจนกุล. มหำเทพองค์ส ำคัญ. กรุงเทพมหานคร : เศรษฐศิลป์, ๒๕๕๐ สงคราม เชาวน์ศิลป์. จิตวิทยำทั่วไป. เชียงใหม่. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ๒๕๓๕. สมภพ เรืองตระกูล และคณะ ต ำรำจิตเวชศำสตร์. กรุงเทพมหานคร : คณะ แพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล, ๒๕๓๙. สมบูรณ์ ศาลยาชีวิน. จิตวิทยำเพื่อกำรศึกษำผู้ใหญ่. เชียงใหม่ : ลานนาการพิมพ์, ๒๕๒๖. สมหวัง พิธิยานุวัฒน์.วิธีวิทยำกำรประเมินทำงกำรศึกษำ. กรุงเทพมหานคร.ส านักพิมพ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๑. สถิต วงศ์สวรรค์. กำรพัฒนำบุคลิกภำพ. กรุงเทพมหานคร : อักษรวิทยา, ๒๕๔๐. สัญญา สะสอง. ควำมจริงของชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ ๕, เชียงใหม่ : เวียงบัวการพิมพ์, ๒๕๕๔. สุชา จันทน์เอม. จิตวิทยำพัฒนำกำร. พิมพ์ครั้งที่ ๔, กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช, ๒๕๔๐. สุชีพ ปุญญานุภาพ, ประวัติศำสตร์ศำสนำ, พิมพ์ครั้งที่ ๑๐, กรุงเทพมหานคร : สานักพิมพ์ รวมสาส์น, ๒๕๔๑. สุนทร ณ รังษี. พุทธปรัชญาจากพระไตรปิฎก. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๓. สุภาพร ประดับสมุทร โสรีช์โพธิแก้ว และ สุภางค์จันทวานิช. กำรเกิดปัญญำใน กระบวนกำรปรึกษำเชิงจิตวิทยำแนวพุทธ : กรณีศึกษำ. คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Volume 9. 2010. – Proceedings of the EastWest Psychological Science Research Center. สุมาลี มหณรงค์ชัย, ฮินดู-พุทธ จุดยืนที่แตกต่ำง, กรุงเทพมหานคร : ส านักพิมพ์สุขภาพใจ, ๒๕๓๖. สุรางค์ โคว้ตระกูล . จิตวิทยำกำรศึกษำ . กรุงเทพมหานคร : สานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๔. สุรีรัตน์ โบจรัส. ทฤษฏีทำงจิตวิทยำกลุ่มต่ำงๆ. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา SN ๑๑๐๓ จิตวิทยาและพัฒนาการมนุษย์. ส าหรับนิสิตหลักสูตรพยาบาลศาสตร บัณฑิต ชั้นปีที่ ๑ ประจ าปีการศึกษา ๒๕๕๕. คณะพยาบาลศาสตร์บุรีรัมย์
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) กก มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น. อัดส าเนา สุวรรณา สถาอานันท์. มนุษย์ในทัศนะปรัชญำตะวันออก. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๓๓. แสง จันทร์งาม. ปรำกฏกำรณ์ทำงจิต. กรุงเทพมหานคร : บรรณาคาร, ๒๕๒๔. เสริมสกุล โทณะวณิก. รวมนิทำนพื้นบ้ำนไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์คุรุสภา ลาดพร้าว, ๒๕๔๔. เสฐียร พันธรังษี, ศำสนำเปรียบเทียบ, พิมพ์ครั้งที่ ๘. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ สุขภาพใจ, ๒๕๔๖. เสฐียรพงษ์ วรรณปก. ค ำบรรยำยพระไตรปิฎก. กรุงเทพมหานคร : หอรัตนชัยการพิมพ์, ๒๕๔๐. เสรี พงศ์พิศ, ศำสนำคริสต์. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์เอดิสัน, ๒๕๒๙. โสภา (ชูพิกุลชัย) ชปีลมันน์. พัฒนำตนเอง ทำงเลือกที่คุ้มค่ำในยุคสังคมวิกฤต. กรุงเทพมหานคร : มูลมิธิโสภาธารน้ าใจเพื่อพัฒนาสังคมไทย, ๒๕๔๒. โสรีช์ โพธิแก้ว. “การปรึกษาเชิงจิตวิทยาในแนวพุทธธรรม.” ในเอกสำรกำรสอนกำร ปรึกษำเชิงจิตวิทยำตำมหลักพระพุทธศำสนำ, กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๔. _____________. กำรปรึกษำเชิงจิตวิทยำแนวพุทธ, คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บท บรรยาย (อัดส าเนา), ๒๕๕๐. เมื่อวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๐. _________. Personal growth and counseling group : A Buddhist perspective. คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บทสัมภาษณ์(อัดส าเนา), ๒๕๔๗ วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๔๗. ส านวน แสงเพ็ง. พบควำมจริงได้หวังไม่เกินเอื้อม, กรุงเทพมหานคร : พิมพ์ที่โรงพิมพ์ วัฒนาพานิช จ ากัด, ๒๕๕๑. หลวงวิจิตรวาทการ, ศำสนำสำกล เล่มที่ ๑. กรุงเทพมหานคร : อุษาการพิมพ์, ๒๕๔๖. อนุสร จันทพันธ์และ บุญชัย โกศลธนากุล. จริต ๖ ศำสตร์ในกำรอ่ำนใจคน. กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จ ากัด (มหาชน), ๒๕๔๖. อารี รังสินันท์. จิตวิทยำกำรศึกษำ. เอกสารค าสอนวิชา จิตศึกษา ๓๐๑ จิตวิทยาการศึกษา ภาควิชาการแนะแนวและจิตวิทยาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยศรี นครินทรวิโรฒประสานมิตร, ๒๕๓๐. อะหมัด อิบรอฮิม อบูซิน. กำรบริหำรจัดกำรในอิสลำม. แปลโดย ฮาเร๊ะ เจ๊ะโด. สงขลา : ไอ คิวมีเดีย, ๒๕๕๓. อิมรอน บิยูซุฟ และ อลีย์บิน อิบรอฮีม, คู่มือศำสนำอิสลำม, พิมพ์ครั้งที่ ๒
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) ขข กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ออฟเซ็ท เพรส จากัด, ๒๕๔๖. งำนวิจัย/บทควำมวิชำกำร ชมพูนุท ศรีจันทร์นิล. จิตวิทยำแนวพุทธ : แนวทำงเพื่อกำรเยียวยำและพัฒนำจิตใจ มนุษย์. วารสารวิชาการ มหำวิทยำลัยหอกำรค้ำไทย ปีที่ ๒๙ ฉบับที่ ๔ เดือน ตุลาคม - ธันวาคม ๒๕๕๒. หน้า ๑๘๘-๒๐๗. พระครูปลัดมารุต วรมงฺคโล ''การศึกษาวิเคราะห์พุทธจิตวิทยาในพระไตรปิฎก'' ในวำรสำร วิจัยพุทธศำสตร์ ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๑ (มกราคม – มิถุนายน ๒๕๕๗) : ๓๘-๔๐. พระไพโรจน์อตุโล (สมหมาย). “วิเคราะห์บทบาทการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรม โกศาจารย์(พุทธทาสภิกขุ)” วิทยำนิพนธ์พุทธศำสตรมหำบัณฑิต (พระพุทธศำสนำ) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๖. อัจฉรา สุขารมณ์ วิลาสลักษณ์ ชัววัลลี และ อรพินทร์ ชูชม (บรรณาธิการ). รวมบทความ ทางวิชาการ EQ. กรุงเทพมหานคร : เดสก์ท็อป, ๒๕๔๕. พระธรรมปิฏก (ป.อ. ปยุตฺโต), “เจตโกศลหรือปรีชาเชิงอารมณ์”, บทควำมทำงวิชำกำร เรื่องอีคิว, กรุงเทพมหานคร : ชมรมผู้สนใจอีคิว, ๒๕๔๓. ภำษำอังกฤษ Asabha AB. The practice of vipassana meditation for mindfulness Development. Bangkok:Sahadhamma Co, 2001). Benjamin B. Lahey. Essentials of Psychology. London : McGraw-Hill Companies, 2001. Chairman, Board of Directors, Peter B. Norton, President Robert P. Gwinn (Author) The New Encyclopedia Britannica, 15th Edition (32 Volume Set). Hardcover – January 1, 1992. Danial Goleman, Emotional Intelligence, London : Bloomsbery Puplishing Plc, 1996, David Fontana, Psychology, Religion, and Spirituality, Oxford : A BPS Blackwell book, 2003. De Silva, Padmasiri. An Introduction to Buddhist Psychology. 4th ed. Basingstoke : Palgrave Macmillan, 2005 : 1. Disayavanish C, Disayavanish P. A Buddhist approach to suicide Prevention. J Med AssocThai 2007; 90(8) : 936-431680-8.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) คค Disayavanich C. Insight meditation and emotional quotient. Chiang Mai : Sangsilpa Printing press, 2006. Feldman. R. S. Understanding Psychology. 4 thed.) New York : McGraw Hill, Inc.,1996. Fontaine, K.L. Mental Health Nursing. 5 thed.). New Jersey : Prentice Hall.,2003. Holland J L. Making vocational choices : a theory of careers. Englewood Cliffs, NJ : Prentice-Hall, 1973. Halonen. J. S. and Santrock. J. W. Psychology. 2nded.) Boston : The McGrawHill Companies,Inc.,1996. Hopfe, Lewis M, Religions of the World. 6th Ed.; New York : Macmillan College Publishing, 1994. James C. Coleman, psychology an Effective Behavior. Bombay : D.B. Taraporevala Sons & Co. Private Ltd., 1971. p : 167. Ken Wilber. The Eye of Spirit : An Integral Vision For A World Gone Slightly Mad. third Edition Expanded, Boston : Shambhala, 2001 Ken Wilber, A Brief History of Everything, (Dublin : Gill & Macmillan Ltd., 1996), p. 86. Krisanaprakornkit T, Maneekanond S, Rongbudsri S. Effectiveness of consciousnesstransformation program for stress management. J Psychiatr Assoc Thailand 2001; 46(1) :13-24 Lewis M. Hopfe, Mark R.Woodward, Religions of the World. New Jersey : Upper Saddle river, 2007 Maslow AH.Motivation and personality.3rd. New york : Harper & Row Publishers, Inc, 1970. Matlin. M. W. Psychology. 2 nded.) : Holt Rinehartand Winston, Inc.,1995. Morris C.G. Psychology. 7th edition. New Jersey : Prentice-Hall, Inc., 1990. Radmila Moacanin. Jung’s Psychology and Tibetan Buddhism : Western and EasternPaths to the Heart. London : Wisdom Publications,1986. Roediger. Psychology. 2 nded. : Little, Brown And Company.,1987. Sternberg,R. J. Psychology . 4thed. The United States of America : Thomson Wadsworth.,2004. Warren Matthews, World Religions. USA : Wadsworth Cengage Learning,2010.
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) งง Weiten,W.and Lloyd,M.A.. Psychology Applied to Modern Life. Canada : Thomson Wadswarth., 2006. William Morris (Editor). Heritage Illustrated Dictionary of the English Language (2 Volume Set) Hardcover – International Edition, January 2, 1980. Womble, D.M. Introductory Mental Health Nursing. 1 st ed.. Philadelphia : Lippincott Williams & Wilkins, 2005. บทควำมภำษำอังกฤษ Afroz N, Mittra R. “Does being handicapped affect self-actualization of blind schoolchildren?” .Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 2005 June; 31(1) : 12-17. Emarvardhana T, Tori CD. “Changes in self-concept, ego defense mechanisms followingseven-day vipassana meditation retreats”. The journal for Scientific Study of Religion.1997 June; 36(2) : 194-206. And Alexander CN, Rainforth MV, Gelderloos P. Transcendental meditation, self-actualization and psychological health : A conceptual overviewand statistical meta-analysis. Journal of Social Behaviour and Personality 1991; 6(5) : 189-247 Jess Peter Koffman. “Non-Self from the Perspectives of Eckhart Tolle and Buddhadasa Bhikkhu”, Thesis for Master of Arts (Buddhist Studies), (Bangkok : Mahachulalongkornrajavidyalaya Press, 2009). Kabat-Zinn J, Massion AO, Krisletter J, et al. “Effectiveness of a meditationbased stressreduction program in the treatment of anxiety disorder”. Am J Psychiatry 1992; 149. ๖.๒ เอกสำรและข้อมูลส ำคัญ ไม่มี ๖.๓ เอกสำรและข้อมูลแนะน ำ เว็บไซต์ ที่เกี่ยวกับหัวข้อในประมวลรายวิชา เช่น Wikipedia ค าอธิบายศัพท์ หมวดที่ ๗ กำรประเมินและปรับปรุงกำรด ำเนินกำรของรำยวิชำ ๗.๑ กลยุทธ์กำรประเมินประสิทธิผลของรำยวิชำโดยนิสิต การประเมินประสิทธิผลในรายวิชานี้ โดยนิสิตจัดกิจกรรมในการน าแนวคิดและ
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา จิตวิทยาในพระไตรปิฎก สารบัญ Psychology Buddhism พระครูปริยัติธรรมวงศ์ (สุพล ธมฺมว โส แสนพงษ์) จจ ความเห็นจากนิสิตได้ดังนี้ - การสนทนากลุ่มระหว่างผู้สอนและผู้เรียน - การสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียน - แบบประเมินผู้สอน และแบบประเมินรายวิชา - ข้อแนะผ่านผ่านเวปบอร์ด ที่ผู้สอนได้จัดท าเป็นช่องทางการสื่อสารกับนิสิต ๗.๒ กลยุทธ์กำรประเมินกำรสอน ในการเก็บข้อมูลเพื่อประเมินการสอน ได้มีกลยุทธ์ ดังนี้ - การสังเกตการสอนของผู้ร่วมทีมการสอน - ผลการสอบ - การทวนสอบผลประเมินการเรียนรู้ ๗.๓ กำรปรับปรุงกำรสอน หลังจากผลการประเมินการสอนในข้อ ๒ จึงมีการปรับปรุงการสอน โดยการจัด กิจกรรมในการระดมสมอง และหาข้อมูลเพิ่มเติมในการปรับปรุงการสอน ดังนี้ - สัมมนาการจัดการเรียนการสอน - การวิจัยในชั้นเรียน หรือ นอกชั้นเรียน ๗.๔ กำรทวนสอบมำตรฐำนผลสัมฤทธิ์ของนิสิตในรำยวิชำ ในระหว่างกระบวนการสอนรายวิชา มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ในรายหัวข้อ ตามที่ คาดหวังจากการเรียนรู้ในวิชา ได้จากการสอบถามนิสิต หรือการสุ่มตรวจผลงานของนิสิต รวมถึงพิจารณาจากผลการทดสอบย่อย และหลังการออกผลการเรียนรายวิชา มีการทวน สอบผลสัมฤทธิ์โดยรวมในวิชาได้ดังนี้ - การทวนสอบการให้คะแนนจากการสุ่มตรวจผลงานของนิสิตโดยอาจารย์อื่น หรือ ผู้ทรงคุณวุฒิ ที่ไม่ใช่อาจารย์ประจ าหลักสูตร - มีการตั้งคณะกรรมการในสาขาวิชา ตรวจสอบผลการประเมินการเรียนรู้ของนิสิต โดยตรวจสอบข้อสอบ รายงาน วิธีการให้คะแนนสอบ และการให้คะแนนพฤติกรรม ๗.๕ กำรด ำเนินกำรทบทวนและกำรวำงแผนปรับปรุงประสิทธิผลของรำยวิชำ จากผลการประเมิน และทวนสอบผลสัมฤทธิ์ประสิทธิผลรายวิชา ได้มีการวาง แผนการปรับปรุงการสอน และรายละเอียดวิชา เพื่อให้เกิดคุณภาพมากขึ้น ดังนี้ - ปรับปรุงรายวิชาทุก ๓ ปี หรือตามข้อเสนอแนะและผลการทวนสอบมาตรฐาน ผลสัมฤทธิ์ตามข้อ ๔ - เปลี่ยนหรือสลับอาจารย์ผู้สอน เพื่อให้นิสิตมีมุมมองในเรื่องการประยุกต์ความรู้นี้ กับปัญหาที่มาจากงานวิจัยของอาจารย์หรือแนวคิดใหม่ๆ
บทที่ ๑ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับจิตวิทยา (Introduction to Psychology) วัตถุประสงค์การเรียนรู้ประจ าบท เมื่อได้ศึกษาเนื้อหาในบทนี้แล้ว ผู้ศึกษาสามารถ ๑. บอกความหมายของจิตวิทยาได้ ๒. บอกจุดมุ่งหมายและความส าคัญของจิตวิทยาได้ ๓. บอกระเบียบวิธีการศึกษาทางจิตวิทยาได้ ๔. บอกแนวคิดของนักจิตวิทยากลุ่มต่างๆ ได้ ๕. บอกความสัมพันธ์ระหว่างจิตวิทยากับศาสตร์อื่นๆ ได้ ๖ บอกขอบข่ายและสาขาต่างๆ ของจิตวิทยาได้ ๗. บอกการประยุกต์ใช้หลักจิตวิทยาในทางพระพุทธศาสนาได้ ขอบข่ายเนื้อหาสาระส าคัญประจ าบท ความหมายของจิตวิทยา จุดมุ่งหมายของจิตวิทยา ความส าคัญของจิตวิทยา ประวัติความเป็นมาของจิตวิทยา ระเบียบวิธีศึกษาทางจิตวิทยา แนวคิดจิตวิทยาพื้นฐาน ความสัมพันธ์ระหว่างจิตวิทยากับศาสตร์อื่นๆ ขอบข่ายและสาขาต่างๆ ของจิตวิทยา การประยุกต์ใช้หลักจิตวิทยาในทางพระพุทธศาสนา