ACS ฉบับภาษาไทย

คูม อื หลักสตู รอาเซียน

(ASEAN Curriculum Sourcebook)

ฉบบั แปลเปน ภาษาไทย

สาํ นักวชิ าการและมาตรฐานการศกึ ษา
สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน

กระทรวงศึกษาธกิ าร

คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น

แหล่งข้อมูลการเรียนร้สู �ำ หรับโรงเรยี นประถมศึกษาและมธั ยมศกึ ษา
เพ่ือสง่ เสริมการเป็นประชาคมอาเซียนทม่ี ีความเจริญก้าวหนา้
ความมั่นคง สันติสขุ และความมั่งค่งั

ค่มู ือหลักสูตรอาเซียนจดั ทำ�ขน้ึ โดยองคก์ ารเพอื่ พัฒนาระหวา่ งประเทศของสหรฐั (USAID) พันธกิจสำ�หรบั เอเชีย ขอ้ ตกลงเลขที่ 486 - 1 - 00 - 007 - 00008 - 00
ค�ำ ส่งั งานเลขที่ 01 โครงการ US - ASEAN ความชว่ ยเหลือทางเทคนคิ และสงิ่ อำ�นวยความสะดวกส�ำ หรบั การจดั ฝึกอบรม คร้งั ท่ี 2 ภายใต้โครงการ ADVANCE
จัดเตรยี มและเผยแพรโ่ ดย East - West Center และ Nathan Associates Inc.

สงวนลิขสิทธ์ิ © 2012 ASEAN
คู่มือหลกั สูตรอาเซียนเปน็ ลขิ สทิ ธแ์ิ ละผลติ โดยสมาคมประชาชาตแิ หง่ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซยี น
(Association of Southeast Asian Nations : ASEAN) และเน้ือหาในคมู่ อื น้ี
ไมส่ ามารถนำ�ไปผลติ ใหม่ ดาวน์โหลด เผยแพร่ ตีพิมพ์ หรือดัดแปลงในรูปแบบใด ๆ หรอื โดยวิธีการใด ๆ เวน้ แตจ่ ะไดร้ ับการอนญุ าตจากอาเซยี น
เปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร และอา้ งองิ วา่ เปน็ ผลงานของอาเซยี น หรือตามท่ีระบตุ อ่ ไปนี้

รัฐมนตรีศกึ ษาของประเทศสมาชิกอาเซยี นอาจผลิตคูม่ อื นีซ้ ้ําทัง้ เลม่ หรือบางสว่ น เพอื่ นำ�ไปประกอบกับหลักสูตรของประเทศตนได้
นกั การศึกษาของประเทศสมาชกิ อาเซยี น ครู และบคุ ลากรทางการศกึ ษา อาจน�ำ สว่ นใดสว่ นหนง่ึ ไปผลติ ซ้าํ เพื่อใช้ในงานวิชาการ
หรือส่วนตัว ซง่ึ เปน็ ไปตามเปา้ หมาย หรือวัตถุประสงคห์ ลักของคมู่ ือหลักสตู รอาเซียน อยา่ งไรกต็ ามไม่อนุญาตให้น�ำ เนอื้ หาใด ๆ
ไปผลติ ซา้ํ หรอื ตพี ิมพ์เพือ่ จ�ำ หนา่ ย หรอื เพอ่ื การตกลงท่ีเกี่ยวกับการค้า

ค่มู ือน้ปี ระกอบด้วยรูปภาพ และขอ้ มลู ที่เป็นลิขสิทธข์ิ องบคุ คลอ่นื ลขิ สิทธ์ิของรูปภาพและข้อมูลดงั กลา่ วไดร้ บั การสงวนไว้โดยเจ้าของลขิ สิทธ์ิ
ISBN : 978 - 0 - 9859803 - 0 - 6
การออกแบบปกและรูปแบบหนงั สอื ออกแบบโดย Very Memorable, Inc.

พิมพ์คร้งั ท่ี 1 พ.ศ. 2557
จำ�นวนพิมพ ์ 35,000 เลม่
จดั พิมพโ์ ดย สำ�นักวชิ าการและมาตรฐานการศึกษา
ส�ำ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พน้ื ฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ
พมิ พ์ที่ โรงพิมพ์ชมุ นมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำ�กดั
79 ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตจุ ักร กรงุ เทพมหานคร 10900
โทร. 0-2561-4567 โทรสาร 0-2579-5101 นายโชคดี ออสุวรรณ ผู้พมิ พ์ผู้โฆษณา

คำ�นำ�

คู่มือหลักสูตรอาเซียน แปลจากต้นฉบับภาษาอังกฤษ ASEAN Curriculum Sourcebook จัดท�ำ โดยความร่วมมือของสำ�นักงาน
เลขาธิการอาเซียน SEAMEO และ USAID รวมท้ังนักการศึกษาของประเทศสมาชิกทั้ง 10 ประเทศ เป็นเอกสารซึ่งท่ีประชุมรัฐมนตรี
กระทรวงศกึ ษาธกิ ารของอาเซยี น ระหวา่ งวนั ที่ 3 - 5 กรกฎาคม 2555 ณ ประเทศอนิ โดนเี ซยี โดยรฐั มนตรวี า่ การกระทรวงศกึ ษาธกิ ารของทกุ ประเทศ
ได้ตกลงร่วมกันว่า “จะนำ� ASEAN Curriculum Sourcebook หรือคู่มือหลักสูตรอาเซียน ไปใช้เป็นแนวทางในการจัดการเรียนรู้ของ
แตล่ ะประเทศ ตามบรบิ ทและความพรอ้ มของแตล่ ะประเทศ” เพอ่ื สง่ เสรมิ การตระหนกั รเู้ กยี่ วกบั อาเซยี นและสรา้ งอตั ลกั ษณร์ ว่ มกนั ของอาเซยี น
ถือเป็นหลักสูตรแกนกลางของอาเซียน ภายใต้ปรัชญาขั้นพื้นฐานการไม่แทรกแซง สิทธิมนุษยชน ยกระดับความเป็นอยู่ขั้นพื้นฐานของอาเซียน
เพื่อการแข่งขันกับกลุม่ ประเทศ หรอื ภมู ภิ าคอื่น และเพือ่ ให้เยาวชนอาเซียนมีบรบิ ทของการอยู่ร่วมกนั ให้คุณค่าและคงไวซ้ ึ่งมรดกทางวฒั นธรรม
อาเซียน ค้นหาวิถีทางท่ีพลเมืองอาเซียนดำ�รงชีวิต และปรับตัวเข้ากับความเป็นจริงและแสวงหาโอกาสท่ามกลางความหลากหลายทางเช้ือชาติ
ศาสนา ภาษา และวัฒนธรรม รวมทงั้ เพอื่ ใหบ้ รรลุถึงส่ิงท่อี าเซยี นจะตอ้ งดำ�เนินการ และคำ�นึงถงึ โลกของการเรยี นรูใ้ นศตวรรษท่ี 21
สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน โดยสำ�นักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา พิจารณาเห็นว่า คู่มือหลักสูตรอาเซียนนี้
จะเป็นเอกสารอ้างอิงสำ�หรับครูและบุคลากรทางการศึกษาของสถานศึกษา สำ�นักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา และหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องในการศึกษา
ค้นคว้า พัฒนาความรู้ ความเข้าใจ และสามารถนำ� ASEAN Curriculum Sourcebook หรือคู่มือหลักสูตรอาเซียน ไปใช้เป็นแนวทาง
ในการจัดการเรียนรู้ เพ่ือพัฒนาผู้เรียนให้มีความพร้อมและความตระหนักรู้ในการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน มีสมรรถนะท่ีสำ�คัญ มีจิตสำ�นึก
ความเป็นพลเมืองไทยและพลเมืองอาเซียน และมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อรองรับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ในปี พ.ศ. 2558
ภายใตค้ �ำ ขวัญ “หนึง่ วสิ ยั ทศั น์ หนึ่งอตั ลกั ษณ์ หนง่ึ ประชาคม” (One Vision, One Identity, One Community)

(นายกมล รอดคล้าย)
เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศึกษาขั้นพืน้ ฐาน



ค�ำ น�ำ สารบัญ
บทน�ำ
กิตตกิ รรมประกาศ หนา้
ข้อเรยี กรอ้ งสกู่ ารปฏบิ ตั ิ
คู่มือหลกั สตู รอาเซียน : แบบแผนเพื่อการตระหนกั ถงึ วิสัยทศั น์ 1
กรอบเนือ้ หาหลกั สตู ร 2
ข้อมลู เพม่ิ เติมส�ำ หรบั ครู 3
บทท่ี 1 ความร้เู ก่ียวกบั อาเซียน 5
กรอบเน้ือหาหลกั สตู ร 9
ตัวอย่างแผนการจดั การเรียนร ู้ 13
บทท่ี 2 การเหน็ คณุ คา่ ของอตั ลักษณ์และความหลากหลาย 17
กรอบเน้อื หาหลักสตู ร 19
ตวั อย่างแผนการจัดการเรียนรู้ 32
87
89
103

สารบัญ (ต่อ)

บทที่ 3 การเชือ่ มโยงโลกและทอ้ งถนิ่ หนา้
กรอบเน้อื หาหลกั สตู ร
ตวั อย่างแผนการจดั การเรียนรู้ 143
บทที่ 4 การสง่ เสริมความเสมอภาคและความยุตธิ รรม 145
กรอบเน้อื หาหลักสูตร 160
ตวั อยา่ งแผนการจัดการเรียนรู้ 197
บทท่ี 5 การทำ�งานร่วมกนั เพอื่ อนาคตทยี่ งั่ ยืน 199
กรอบเนือ้ หาหลกั สตู ร 215
ตัวอยา่ งแผนการจดั การเรียนรู้ 267
ขอ้ มูลและสถิติของประเทศสมาชิกอาเซียน 269
คณะผจู้ ัดทำ� 288
340
345

บทนำ�

องค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asian Ministers of Education Organization : SEAMEO) ตระหนักว่า
คุณภาพของการศึกษาเป็นกุญแจที่จะทำ�ให้เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก้าวทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลก ในขณะเดียวกันก็ยังคงรักษาอัตลักษณ์ในภูมิภาค
ของตนอย่างเข้มแข็ง ความตระหนักดังกล่าวเป็นพลังให้องค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO) มุ่งมั่นที่จะส่งเสริมเป้าหมายของ
การรวมตวั กนั เป็นหนง่ึ ของประเทศสมาชกิ และส่งเสรมิ ความเขา้ ใจและความรว่ มมือในภมู ภิ าค
คา่ นยิ มรว่ มกนั นกี้ อ่ ใหเ้ กดิ ความรว่ มมอื ทางการศกึ ษาระหวา่ งประเทศทท่ี ำ�ใหอ้ งคก์ ารรฐั มนตรศี กึ ษาแหง่ เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ (SEAMEO) และอาเซยี น
ท�ำ งานรว่ มกนั ดว้ ยความมงุ่ มนั่ อยา่ งจรงิ ใจ เพอื่ จดุ มงุ่ หมายของการเปลย่ี นกรอบคดิ และพฤตกิ รรมของเยาวชนอาเซยี นใหต้ ระหนกั ถงึ การสบื ทอดประเพณวี ฒั นธรรม
และอตั ลักษณข์ องตนเองให้มากข้นึ องคก์ ารรฐั มนตรีศกึ ษาแหง่ เอเชยี ตะวันออกเฉยี งใต้ (SEAMEO) และอาเซียน จงึ ได้ร่วมมือกันพฒั นาคมู่ ือหลักสูตรอาเซยี นนี้ขึ้น
คู่มือหลักสูตรอาเซียนเป็นส่ิงท่ีองค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO) และอาเซียน เรียกร้องให้มีการจัดการศึกษาข้ันพื้นฐาน
ที่เหมาะสมท้ังเนื้อหา วิธีการจัดการเรียนการสอน และการวัดและการประเมิน โดยใช้หลักการบูรณาการของการตระหนักรู้ด้านอัตลักษณ์ของวัฒนธรรม
วธิ กี ารปฏบิ ตั แิ ละคา่ นยิ มทเี่ หมาะสมในการเรยี นรู้ และกระบวนการเรยี นรู้ จากคมู่ อื นเี้ ราหวงั วา่ จะชว่ ยใหค้ รแู ละผเู้ รยี นไดเ้ รยี นรกู้ ลวธิ กี ารเรยี นการสอนทห่ี ลากหลาย
ที่จะสำ�รวจวิถีทางท่ีทำ�ให้ประชาชนอาเซียนดำ�รงชีวิตและปรับตัวเข้ากับความเป็นจริง และโอกาสในการเรียนรู้ถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรม ภาษา และ
ศาสนา คู่มือน้ีน่าจะเป็นเคร่ืองมือขององค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO) และอาเซียน ที่จะส่งเสริมให้ประชาชนอาเซียนเห็นคุณค่า
และรักษามรดกทางวฒั นธรรมอาเซียน
ข้าพเจ้าขอขอบคุณคณะผู้เขียน ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรจากประเทศสมาชิกอาเซียน และผู้ที่มีส่วนร่วมในการแลกเปล่ียนความรู้ ประสบการณ์ และ
แหลง่ การเรียนรใู้ นการพฒั นาคู่มอื น้ี โดยความเป็นจรงิ แล้ว การริเรม่ิ นเ้ี ปน็ สิ่งทท่ี ำ�ใหป้ ระจักษ์ได้ดีทส่ี ดุ ถึงความร่วมมอื ในภูมภิ าคอยา่ งแทจ้ ริง

วทิ ยา จีระเดชากลุ 1
ผอู้ �ำ นวยการสำ�นกั เลขาธิการรัฐมนตรีศกึ ษาแหง่ เอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต้

คูม่ อื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

กิตติกรรมประกาศ

เลขาธิการอาเซียนขอแสดงความขอบคุณประเทศสมาชิกอาเซียน และการประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านการศึกษา (SOM - ED) สำ�หรับการให้ข้อมูล
ที่เป็นประโยชนอ์ ย่างมาก และการสนับสนนุ การพัฒนาคู่มือหลกั สตู รอาเซียน เพ่ือใช้เป็นแหลง่ ข้อมลู อา้ งอิงส�ำ หรบั โรงเรยี นตา่ ง ๆ
ขอขอบคุณองค์การเพ่ือการพัฒนาระหว่างประเทศของสหรัฐอเมริกา (U.S. Agency for International Development - USAID)
และกระทรวงต่างประเทศสหรฐั อเมรกิ าท่ีเปน็ ผูร้ บั ผดิ ชอบค่าใชจ้ า่ ยในการชว่ ยเหลือด้านเทคนิคและสิง่ อ�ำ นวยความสะดวกในการฝึกอบรม ASEAN - US ภายใต้
โครงการ ADVANCE ในการพฒั นาและการผลติ คมู่ อื เลม่ นี้ และขอบคณุ ผมู้ สี ว่ นรว่ มในการประชมุ เชงิ ปฏบิ ตั กิ ารเพอ่ื การทบทวนเอกสารการจดั ทำ�คมู่ อื หลกั สตู รอาเซยี น
เมื่อวันท่ี 16 มกราคม 2555 ณ กรุงเทพมหานคร และระหว่างวันท่ี 30 - 31 พฤษภาคม 2555 ณ กรุงพนมเปญ รวมถึงการให้ความช่วยเหลือจากทุกท่าน
ท่ไี ดม้ สี ่วนรว่ มอย่างเข้มแข็งในการพฒั นาคมู่ อื หลกั สูตรอาเซียน เพือ่ ใชเ้ ป็นแหลง่ ขอ้ มลู อา้ งอิงสำ�หรับโรงเรยี นต่าง ๆ
สุดท้ายน้ี ขอขอบคุณเลขาธิการองค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO) และศูนย์ภูมิภาคของ SEAMEO ท้ังสองแห่ง คือ
ศูนย์นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษาระดับภูมิภาค (INNOTECH) และศูนย์เครือข่ายระดับภูมิภาคว่าด้วยการศึกษาแบบเปิด (SEAMOLEC)
ส�ำ หรับการอนุเคราะห์อยา่ งดใี นการจดั ทำ�คมู่ ือหลกั สูตรอาเซียน และการสง่ เสรมิ ใหเ้ กิดความร่วมมอื อยา่ งใกลช้ ิดยิ่งขึ้นระหว่างอาเซยี น กบั SEAMEO
การพัฒนาคู่มือหลกั สตู รอาเซยี น ด�ำ เนนิ การภายใตแ้ นวทางและการประสานงาน โดยเลขาธกิ ารอาเซยี น ฝ่ายการศึกษา เยาวชน และการฝึกอบรม

2 คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ข้อเรียกร้องสู่การปฏิบัติ

ทกุ วนั นี้ เทคโนโลยใี หม่ ๆ และการเพม่ิ จ�ำ นวนประชากรอยา่ งรวดเรว็ การศกึ ษาเปน็ กญุ แจสำ�คญั ส�ำ หรบั พลเมอื งของอาเซยี นเพอ่ื ตระหนกั รถู้ งึ
ส่งผลต่อการมีปฏิสัมพันธ์ของประชากรอย่างมาก ทั้งการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่าง การเชอื่ มโยงหลายดา้ นทีท่ �ำ ใหม้ ารวมตวั กัน และพัฒนาทกั ษะตา่ ง ๆ ทีจ่ �ำ เป็น
คนกบั คน และการมปี ฏสิ มั พนั ธร์ ะหวา่ งคนกบั สง่ิ แวดลอ้ ม จนท�ำ ให้ “โลกาภวิ ตั น”์ ในการสรา้ งอนาคตท่ีดขี น้ึ ท่วั ภูมิภาค ด้วยเหตุน้ี อาเซียนจึงเรียกร้องให้ประเทศ
และ “การเชอื่ มโยง” กลายเปน็ สภาพในยุคปัจจบุ ันของเรา สมาชกิ ร่วมมือกันเพือ่ ให้มนั่ ใจวา่ เยาวชนอาเซยี นไดเ้ รียนรเู้ กยี่ วกบั การเช่อื มโยง
สมาคมประชาชาติแหง่ เอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN) กอ่ ใหเ้ กิด ซึ่งกันและกันท้ังทางด้านวัฒนธรรม ประชาชน เศรษฐกิจ รัฐบาล และระบบ
ความเชื่อมโยงกันของโลก และตระหนักถึงการพึ่งพาซึ่งกันและกันของ นเิ วศ รวมทงั้ ตระหนกั วา่ สงิ่ เหลา่ นเ้ี ชอื่ มโยงกบั การด�ำ รงชวี ติ ของพวกเขาอยา่ งไร
ชาติต่าง ๆ ได้สนับสนุนและการพัฒนาความสนใจร่วมกันของประเทศสมาชิก นอกจากน้ี อาเซียนยังเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกพัฒนาความรู้และทักษะ
ทั้งสิบประเทศ อนั ไดแ้ ก่ บรไู นดารสุ ซาลาม ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐ การเรียนรู้ของศตวรรษที่ 21 เช่น การแก้ปัญหา การคิดวิเคราะห์ นวัตกรรม
อินโดนเี ซยี สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มาเลเซยี สาธารณรัฐแห่ง การสอ่ื สารขา้ มวัฒนธรรม ความร่วมมอื สื่อและสารสนเทศให้แก่ผเู้ รียน
สหภาพเมยี นมาร์ สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ สาธารณรฐั สิงคโปร์ ราชอาณาจักรไทย การศกึ ษาจะตอ้ งสง่ เสรมิ ให้เยาวชนเป็นผู้ท่สี ามารถน�ำ ส่ิงทไี่ ดเ้ รยี นรู้
และสาธารณรฐั สงั คมนยิ มเวยี ดนาม ซง่ึ มพี นื้ ทร่ี วมกนั ถงึ 4.4 ลา้ นตารางกโิ ลเมตร ไปประยกุ ตใ์ ช้ และตอบสนองต่อโลกท่ีมกี ารเปล่ยี นแปลงอย่างรวดเรว็ รวมท้งั
(2.8 ล้านตารางไมล์) ซงึ่ ประกอบดว้ ยจ�ำ นวนประชากรประมาณ 600 ล้านคน มีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็งในการพัฒนา เพื่อสร้างอนาคตที่ดียิ่งขึ้นของตนเอง
(ประมาณ 9% ของประชากรโลก) ซึ่งด�ำ เนนิ กิจกรรมทางเศรษฐกิจทีก่ ่อใหเ้ กิด ครอบครัว และภูมิภาคอาเซียน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ อาเซียนจึงสนับสนุน
มูลคา่ GDP รวมประมาณ 1.8 ลา้ นลา้ นเหรยี ญสหรฐั ตอ่ ปี ความร่วมมือด้านการศึกษาของประเทศสมาชิก ท้ังในระดับประถมศึกษาและ
มัธยมศึกษา เพ่ือช่วยให้ภูมิภาคตระหนักถึงเป้าหมายที่กว้างย่ิงขึ้นของอาเซียน
ไดแ้ ก่ การมปี ระชาชนเปน็ ศนู ยก์ ลาง ความรบั ผดิ ชอบตอ่ สงั คม ความเปน็ เอกภาพ
และความปรองดองกันของอาเซยี น

3คมู่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

● หวั ใจของการท�ำ งานน้ี คือ การพัฒนาส่อื การศกึ ษาทีม่ ีเป้าหมาย ช่วยให้ครูและผู้เรียนส�ำ รวจเก่ียวกับอาเซียนผ่านรายวิชาต่าง ๆ และระดับช้ัน
เพื่อส่งเสริมการตระหนักรู้เกี่ยวกับอาเซียน และสร้างอัตลักษณ์ร่วมกัน เพอ่ื พวกเขาจะได้คน้ พบทงั้ จุดยนื และอัตลักษณข์ องตนเองทพี่ วกเขา ครอบครัว
ของอาเซียน ซึ่งอธิบายไว้อย่างชัดเจนในคุณลักษณะและองค์ประกอบสำ�คัญ เพอื่ นบา้ น และประเทศ ตา่ งก็เปน็ ส่วนสำ�คัญของการมุง่ พฒั นาส่อู นาคตท่ีดกี วา่
ของ “แผนงานการจดั ตง้ั ประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน” ดว้ ยเหตผุ ลดงั กลา่ ว ขา้ พเจา้ จงึ ขอสนบั สนนุ ใหป้ ระเทศสมาชกิ อาเซยี น
● สร้างสังคมท่ีเอ้ืออาทรและแบ่งปัน ซ่ึงรวมกันเป็นหนึ่งเดียว ถือว่าคู่มือน้ีเป็นแหล่งข้อมูลสำ�คัญที่สามารถนำ�ไปใช้ประโยชน์ในฐานะที่เป็น
และมีความปรองดอง เพ่ือส่งเสริมสภาพชีวิตความเป็นอยู่ท่ีดีและสวัสดิการ เอกสารอ้างอิงทีส่ �ำ คัญ เมือ่ มกี ารทบทวนหลกั สตู รของประเทศในอนาคต
ของประชาชน
● สร้างพ้ืนฐานความเข้าใจที่ดียิ่งขึ้น การเป็นเพื่อนบ้านที่ดีต่อกัน ดร.สรุ ินทร์ พศิ สวุ รรณ
และการส�ำ นึกในความรบั ผิดชอบร่วมกนั เลขาธกิ ารอาเซียน
● ส่งเสริมการพัฒนามนุษย์และสังคม เคารพในหลักการของ
เสรีภาพ ความเท่าเทียมทางเพศ การส่งเสริมและปกป้องสิทธิมนุษยชน และ
การเสรมิ สร้างความยตุ ธิ รรมทางสังคม
● สง่ เสรมิ การเคารพในความแตกตา่ งทางวฒั นธรรม ภาษา ศาสนา
ของประชาชนอาเซียน และการมุ่งเน้นค่านิยมร่วมกันของประชาชนท่ีมี
จิตวิญญาณของความเป็นหน่ึงในความหลากหลาย และปรับตัวเพ่ือเผชิญกับ
ความเปน็ จรงิ โอกาส และความทา้ ทาย
● มีวิสัยทัศน์ในการพัฒนามนุษย์ สวัสดิการและการคุ้มครอง
รวมท้ังความยุติธรรมและสิทธิทางสังคม และความย่ังยืนของสิ่งแวดล้อม
คู่มือหลักสูตรอาเซียนนี้ตอบสนองโดยตรงทั้งเป็นก้าวที่สำ�คัญในการก้าว
ไปข้างหน้าและเป็นการเติมเต็มให้ข้อเรียกร้องของอาเซียนสู่การปฏิบัติ คู่มือน้ี

4 คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

คู่มือหลักสูตรอาเซียน : แบบแผนเพื่อการตระหนักถึงวิสัยทัศน์

คู่มือหลักสูตรอาเซียน เป็นคลังข้อมูลที่ครูทั่วทั้งอาเซียนสามารถ เห็นถึงความเป็นไปได้ในการพัฒนาคุณภาพของหลักสูตรอาเซียนที่เข้มข้น
นำ�ไปใช้ เพื่อช่วยให้ผู้เรียนได้สำ�รวจความเก่ียวพันของตนเองในหลาย ๆ ด้าน และความรว่ มมอื ในภมู ภิ าคดา้ นการศกึ ษาเกย่ี วกบั อาเซยี น และชใี้ หเ้ หน็ แนวทาง
กับผู้อ่ืน และช่วยให้เข้าใจตนเองท้ังในฐานะท่ีเป็นปัจเจกบุคคล และ ในการเรยี นการสอนทมี่ ากกวา่ การส�ำ รวจดา้ นขนบธรรมเนยี มประเพณี การแตง่ กาย
เป็นสมาชิกของชุมชน ประเทศ และภูมิภาคของตนเอง ในขณะท่ีเรียนรู้ และวฒั นธรรม ซง่ึ ไมเ่ พยี งแตช่ ว่ ยเพม่ิ พนู ความรเู้ กย่ี วกบั ประเทศชาติ ประชาชน
ส่ิงต่าง ๆ เหล่าน้ี ผู้เรียนจะได้เข้าใจความซับซ้อนท่ีทำ�ให้ประชาชนและ และวัฒนธรรมของชาติต่าง ๆ ในภูมิภาค แต่ยังช่วยสร้างความเข้าใจระหว่าง
อาณาประเทศทว่ั ทัง้ อาเซียนมคี วามเช่อื มโยงกนั สามารถแลกเปล่ียนและชื่นชม เช้ือชาติตา่ ง ๆ อกี ด้วย โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ในการส�ำ รวจ
ทัศนะท่ีต่างกัน และมองเห็นเส้นทางใหม่ซึ่งประชาคมอาเซียนสามารถทำ�งาน ความเหมอื นและความแตกตา่ ง ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งประชาคม ภมู ภิ าค และโลก
ร่วมกันเพื่อทำ�ให้การมีเป้าหมายเดียวกันเป็นจริง และเพ่ืออนาคตที่รุ่งโรจน์ ความสนใจของกลุ่มและแต่ละประเทศในการสนับสนุนหลักการและวิธีการ
ยงิ่ ขน้ึ ของอาเซียน ท่ีประชาชนของอาเซียนสามารถร่วมมือกันในแต่ละสาขาและแต่ละระดับ
ตลอดท้ังเล่มนี้ ได้นำ�เสนอกลวิธีการสอนความคิดรวบยอดเก่ียวกับ ของสังคม เพื่อพัฒนาสภาพเดมิ ของชุมชน ประเทศชาติ และภูมิภาคในลักษณะ
อาเซียนท่ีหลากหลาย และได้ออกแบบมาเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนหลักสูตร องค์รวม
ปจั จบุ นั ของประเทศสมาชกิ อาเซยี น การออกแบบและวธิ ปี ฏบิ ตั ติ า่ ง ๆ ทแ่ี นะนำ� ท้ายที่สุด จุดมุ่งหมายของคู่มือนี้ คือ การทำ�ให้เกิดความสัมพันธ์
ในคมู่ อื น้ี ไดม้ าจากการสรปุ กรอบแนวคดิ จากการทบทวนและวเิ คราะหห์ ลกั สตู ร ที่แน่นแฟ้นของกลุ่มนานาประเทศ ทัศนคติ นวัตกรรม ความร่วมมือที่เข้มแข็ง
ประกอบกบั ต�ำ ราและเอกสารประกอบการสอนอน่ื ๆ ทปี่ ระเทศสมาชกิ อาเซยี น และความสำ�นึกร่วมกันของประชาชนที่กำ�ลังปรับตัวให้เข้ากับสังคม
ใชใ้ นโรงเรียน จากการสำ�รวจระหวา่ งปี พ.ศ. 2551 - 2553 ซง่ึ ได้ตรวจสอบถึง และเศรษฐกจิ โลกทเ่ี ปลยี่ นแปลงอยา่ งรวดเรว็ ซงึ่ จะชว่ ยใหบ้ รรลเุ ปา้ หมายทกี่ วา้ งขนึ้
เนอื้ หาอาเซยี นทอี่ ยใู่ นชน้ั ปตี า่ ง ๆ และอยใู่ นรายวชิ าตา่ ง ๆ ในหลกั สตู รของแตล่ ะ ของอาเซียนได้ดี ซึ่งความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นระหว่างประชาชนไม่ว่าจะเป็น
ประเทศ และช้ีให้เห็นถึงเน้ือหาอาเซียนท่ีชัดเจนในรายวิชาต่าง ๆ และเน้นให้ ดา้ นวฒั นธรรม ประวตั ศิ าสตร์ ภมู ศิ าสตร์ เศรษฐกจิ หรอื การเมอื ง ในบางครง้ั จะไป

5ค่มู อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ในทิศทางเดียวกัน หรือบางครั้งมีความขัดแย้งกัน อย่างไรก็ตาม การส�ำ รวจ ของโลกอย่างไร และเหตุการณ์ในท้องถ่ินในอาเซียนส่งผลต่อสภาพการณ์ของ
อย่างใส่ใจในความสัมพันธ์เหล่านี้จะส่งผลให้สามารถปลูกฝังความเป็นเจ้าของ
ร่วมกนั และความภาคภมู ใิ จร่วมกนั ในความหลากหลายของอาเซยี น จะช่วยให้ โลกอย่างไร
ผู้เรยี นในวันนี้กลายเปน็ ผูน้ �ำ เปน็ แรงงาน และเปน็ พลเมอื งในอนาคต สามารถ 4. การส่งเสริมความเสมอภาคและความยุติธรรม (Promoting
นิยามและเห็นคุณค่าของการท่ีตนเองมีจุดยืนในอาเซียน ตระหนักว่าส่ิงเหล่านี้ Equity and Justice) : การส่งเสริมหลักการของความเสมอภาคและ
สรา้ งเสรมิ ประสบการณ์และสง่ ผลตอ่ วถิ ชี ีวิตของตนในชมุ ชน ประเทศ ภูมิภาค
และโลกอย่างไร ความยุติธรรม และให้เครื่องมือและข้อมูลแก่ผู้เรียน (ทางวิทยาศาสตร์และ

กรอบเนือ้ หา (Themes) ทางการเมือง และหลักปรัชญา) เพื่อใช้วิเคราะห์สถานการณ์ท่ีซับซ้อนและ

กรอบเนื้อหา 5 กรอบเนื้อหานี้ เกิดจากการสำ�รวจหลักสูตรของ สามารถตอบสนองไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
ประเทศสมาชกิ อาเซียน มรี ายละเอยี ดอยใู่ น 5 บท ได้แก่ 5. การทำ�งานร่วมกันเพื่ออนาคตท่ียั่งยืน (Working Together
1. ความรู้เก่ียวกับอาเซียน (Knowing ASEAN) : การเรียนรู้ for a Sustainable Future) : การตระหนักถึงความกดดนั ท่ีเกดิ จากทรัพยากร
เก่ียวกบั อาเซียน (โครงสร้าง สมาชิกภาพ ความมงุ่ ประสงค์ และแนวทางปฏิบัติ)
และการสำ�รวจลกั ษณะท่สี �ำ คัญ ความส�ำ เรจ็ และสง่ิ ท้าทายในอนาคต ที่มีอย่างจำ�กัดและการเพ่ิมจำ�นวนประชากร และผลกระทบต่อความย่ังยืน
2. การเห็นคุณคา่ ของอัตลักษณ์และความหลากหลาย (Valuing
Identity and Diversity) : การส�ำ รวจความสมั พันธท์ ี่ซับซอ้ น และมีอทิ ธพิ ลตอ่ ในขณะเดียวกันก็กระตุ้นให้ผู้เรียนทำ�งานร่วมกันภายในชุมชนและนอกชุมชน
วัฒนธรรมและความเช่ือ การตระหนกั รูแ้ ละชืน่ ชมในความแข็งแกร่งซ่ึงมอี ย่ใู น
ความเหมอื นของประชาชน (รายบคุ คล หรอื กล่มุ ) เชน่ เดยี วกบั ลกั ษณะเฉพาะ เพ่อื ใหส้ ามารถสร้างอนาคตทีม่ ง่ั คัง่ สนั ตสิ ขุ และย่ังยืนของอาเซยี น
ทีแ่ ตกตา่ งกนั
3. การเชอ่ื มโยงโลกและทอ้ งถนิ่ (ConnectingGlobalandLocal): 2. การเหน็ คุณคา่ 3. การเชอ่ื มโยง
การสำ�รวจประเด็นของท้องถ่ินว่า ได้รับอิทธิพลจากการพัฒนาและแนวโน้ม ของอัตลักษณ์และ โลกและทอ้ งถ่ิน
ความหลากหลาย
6 ค่มู ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook) 4. การส่งเสริม
1. ความรู้ ความเสมอภาค
เกยี่ วกับ และความยตุ ธิ รรม
อาเซียน เป้าหมาย
หลักสูตร

5. การท�ำ งาน
รว่ มกันเพื่อ
อนาคตที่ยงั่ ยนื

ในแต่ละบทจะประกอบด้วยบทเกร่ินนำ�ภาพรวม ได้แก่ “ความคิด ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
รวบยอดทคี่ งทน (Enduring Concept)” 2 - 3 ประเดน็ ซง่ึ ไดผ้ า่ นความเหน็ ชอบ ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้
จากนักการศึกษาของประเทศสมาชิกอาเซียน และสะท้อนเป้าหมายของ ระดับประถมศกึ ษาตอนปลาย
ประชาคมอาเซยี น นอกจากนยี้ งั สนบั สนนุ วตั ถปุ ระสงคข์ องหลกั สตู ร และชว่ ยให้
ครมู องเหน็ ภาพประเดน็ ตา่ ง ๆ ทสี่ ำ�คญั ทผ่ี เู้ รยี นจำ�เปน็ ตอ้ งรู้ เขา้ ใจ และสามารถ
นำ�ไปปฏิบัติได้ กรอบเนื้อหายังสอดคล้องกับเป้าหมายซึ่งระบุไว้ในแผนงาน
การจดั ตง้ั ประชาคมสงั คมและวฒั นธรรมอาเซยี น และรองรบั แผนกลยทุ ธอ์ าเซยี น
(ปี พ.ศ. 2552 - 2558) ดว้ ยเหตนุ ี้ จงึ ชว่ ยใหผ้ เู้ รยี นไดเ้ รยี นรเู้ ปา้ หมาย และพนั ธกจิ
ของอาเซียนผ่านเนื้อหารายวิชาต่าง ๆ และวิธีการเรียนการสอนที่เหมาะสม
ส�ำ หรับการศกึ ษาระดับประถมศกึ ษาและมัธยมศึกษา

ระดบั ชั้นและสาขาวชิ า เนอื้ หาในแตล่ ะระดบั การศกึ ษาทงั้ สามระดบั แบง่ ออกเปน็ 7 สาขาวชิ า
ได้แก่ ประวัติศาสตร์และสังคมศึกษา วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ หน้าที่
ในแต่ละกรอบเน้ือหาแบ่งเป็น 3 ระดับการศึกษา ได้แก่ ระดับ พลเมอื งและจรยิ ศกึ ษา ภาษาและวรรณกรรม ศลิ ปะ สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา และ
ประถมศึกษาตอนปลาย ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษา เทคโนโลยกี ารศกึ ษา เนอื่ งจากประเทศสมาชกิ อาเซยี นแตล่ ะประเทศมหี ลกั สตู ร
ตอนปลาย อยา่ งไรกต็ าม เน่ืองจากประเทศสมาชกิ อาเซียนแต่ละประเทศไม่ได้ เป็นของตนเอง ตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่เสนอในคู่มือน้ีอาจไม่ตรงกับ
กำ�หนดหลักสูตรสำ�หรับโรงเรียน “ประถมศึกษา” “มัธยมศึกษาตอนต้น” หลักสูตร หรือการจัดกลุ่มรายวิชาของประเทศใดประเทศหน่ึงทั้งหมด
และ “มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย” และการจัดระดับชัน้ ทเี่ หมือนกัน ดงั น้นั ระดับ อยา่ งไรกต็ าม แผนการจดั การเรยี นรมู้ จี ดุ มงุ่ หมายสองประการ คอื ใหร้ ายละเอยี ด
การศึกษาในคู่มือนี้ จึงมีจุดมุ่งหมายเพื่อเป็นแนวทางสำ�หรับนักการศึกษา เพียงพอต่อการรองรับหลักสูตรท่ีแต่ละประเทศมีอยู่แล้ว และมีความยืดหยุ่น
ในการเลือกใช้ให้เหมาะสมกับบทเรียน ครูควรเลือกใช้บทเรียนที่เหมาะสมกับ เพียงพอต่อการนำ�ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับการจัดการเรียนการสอน
การจดั ระดบั ชัน้ ปแี ละตามความต้องการของหลักสตู รของตน และสามารถปรับ ของโรงเรียนในประเทศสมาชิกอาเซยี น
ใชไ้ ดต้ ามความเหมาะสม

7ค่มู อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ชอ่ งทาง (Pathways) และทรพั ยากรทางธรรมชาตซิ ง่ึ สง่ ผลตอ่ บทบาททางเพศ และบทบาทระหวา่ งวยั
ในแง่ของแรงงาน (ประชาชน)
ในการออกแบบคมู่ อื นเี้ ป็นการนำ�ชอ่ งทาง 4 ช่องทางมาเชื่อมโยงกนั ในท�ำ นองเดยี วกนั เมอื่ ศกึ ษาหวั ขอ้ เรอ่ื งการยา้ ยถนิ่ ผเู้ รยี นจะไดเ้ หน็ วา่
ตำ�แหน่งของภูมิประเทศมีอิทธิพลต่อการเผยแพร่และการแลกเปลี่ยนของ
ได้แก่ ความเช่ือทางศาสนา (แนวคดิ ) นอกจากนี้ เน่อื งจาก “ประชาชน สถานที่ สื่อ
● ประชาชน (People) : รายบุคคล กลุ่มชาติพันธุ์ มรดก และแนวคิด” เป็นความคิดรวบยอดท่ีอยู่บนพ้ืนฐานประสบการณ์ของมนุษย์
ทางวัฒนธรรม รัฐบาลและพลเมือง สุขภาพ ความปลอดภัย บทบาททางเพศ ช่องทางเหล่านี้สามารถทำ�ให้เกิดเครือข่ายความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ในอาเซียน และเป็นการเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นต่อกันระหว่าง
และบทบาทระหวา่ งช้นั อายภุ ายในครอบครวั และสังคม ผเู้ รยี นทุกวัย
● สถานที่ (Places) : ลักษณะทางกายภาพ ลกั ษณะภูมปิ ระเทศ
ระบบนเิ วศ ภูมอิ ากาศ ผลกระทบจากพลังธรรมชาตติ ่าง ๆ
● ส่ือ (Materials) : สงิ่ ที่เปน็ รปู ธรรม เช่น เครื่องอุปโภคบริโภค
สงิ่ ประดษิ ฐ์ งานหัตถกรรม งานศิลป์ และโบราณสถาน โบราณวัตถุ
● แนวคิด (Ideas) : ศาสนา ระบบความเชื่อ ปรัชญา ค่านิยม
โลกทศั น์ รูปแบบการปกครอง เทคโนโลยี การยอมรบั และการปรบั ตัว

ช่องทางท้ังสี่ช่องทางเป็นเสมือนกระบวนการ หรือแนวทาง เพื่อให้

ผเู้ รยี นสามารถเรยี นรผู้ า่ นการสำ�รวจเนอื้ หาและการวเิ คราะหป์ ระเดน็ ทซ่ี บั ซอ้ น

จากมุมมองท่ีหลากหลาย และดำ�เนินการเช่นนี้ต่อเน่ืองกันในระหว่างชั้นปี

ช่องทางเป็นเส้นทางที่เจตนาท�ำ ให้เห็นเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจน ช่องทางแต่ละ

ช่องทางมีความเชื่อมโยงกัน และส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน ยกตัวอย่างเช่น

เม่ือกล่าวถึงสถานท่ีและประชาชน ผู้เรียนสามารถเรียนรู้เก่ียวกับอิทธิพลของ

ภูมิศาสตร์และภูมิอากาศท่ีมีต่อวัฒนธรรม และยังได้เรียนรู้ว่าระบบนิเวศและ

ลกั ษณะทางกายภาพ (สถานท)่ี เปน็ ตวั ก�ำ หนดแหลง่ ทรพั ยากรทางธรรมชาติ (สอ่ื )

8 ค่มู อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ภาพรวมของกรอบเนือ้ หาหลกั สตู รในตารางแสดงใหเ้ หน็ วา่ ช่องทางท้งั ส่ีช่องทางปรากฏอย่างชัดเจนผ่านกรอบเนือ้ หาท้ังหา้ กรอบเนื้อหาอย่างไร

กรอบเนื้อหาหลักสูตร

ช อ่ งกท ราองบ เน อ้ื หา ควา ม รเู้ กี่ยวกับอา เซียน กคาวอราตัเหมลหน็ ักคลษาณุ ณกค์แหา่ ลลขะาอยง การเช่ือมโยงโลก การสง่ เสริมความเสมอภาค การท�ำ งานร่วมกนั
และทอ้ งถิ่น และความยุตธิ รรม เพ่ืออนาคตทีย่ ง่ั ยืน

ประชาชน รบั รวู้ า่ ประชาชนของ ชื่นชมอัตลกั ษณร์ ่วม เขา้ ใจถงึ ขอบเขตวัฒนธรรม มีจิตส�ำ นึกวา่ เป็นหนา้ ที่ รถู้ ึงความสำ�คญั ของ
อาเซียนแลกเปลี่ยนส่งิ ท่ี (Commonalities) ของตน ชุมชน และ ในการประเมนิ คา่ ของ การท�ำ งานร่วมกับผอู้ ืน่
เหมือนกันในอดีตและ ของประชาชน ประเทศชาติทไี่ ดร้ บั ความเสมอภาคและ เพ่ือเอาชนะสงิ่ ท้าทายท่ี
ในจดุ หมายปลายทาง และ (รายบคุ คลและกลุ่ม) อิทธิพลจากผอู้ น่ื และ ความยุติธรรม ผลของ เกดิ ข้ึนในปัจจบุ ัน และเพอ่ื
พวกเขาสามารถทำ�งาน และคุณลักษณะเฉพาะ ในทางกลับกนั การกระทำ� หรือทางเลือก ความยัง่ ยนื ในระยะยาว
รว่ มกนั เพ่ือบรรลสุ ันติสุข (Characteristics) ซ่ึง ของบคุ คลอ่ืน และ ของระบบตา่ ง ๆ รวมทงั้
และความม่ังคงั่ รว่ มกนั กอ่ ใหเ้ กดิ คุณลักษณะรว่ มกนั ความรบั ผดิ ชอบร่วมกนั ระบบสังคม การเมอื ง
และอตั ลกั ษณเ์ ฉพาะของ ระหวา่ งรายบคุ คล และกลุ่ม และสิ่งแวดลอ้ ม
แตล่ ะบุคคล

สถานที่ เหน็ วา่ ประเทศในอาเซียน รูว้ ่าความแตกตา่ ง เข้าใจวา่ สถานทต่ี ่าง ๆ รู้ถงึ การพึ่งพาซงึ่ กันและกัน รวู้ ่าปฏสิ ัมพันธร์ ะหว่างบุคคล
เผชิญกบั สิ่งทา้ ทายและ ทางภูมศิ าสตร์และ ถกู เชอ่ื มตอ่ กัน หรอื ของสถานที่ในเมืองและ และกลุม่ กับส่ิงแวดล้อม
โอกาสทเี่ หมอื นกัน และ ทรัพยากรในท้องถิ่น แยกจากกัน และมอี ทิ ธพิ ล ในชนบท จดุ แข็งและ สามารถท�ำ ให้เกิดผลกระทบ
อาเซยี นกำ�หนดกลไกและ อาจมีผลตอ่ การสร้างทศั นะ ต่อประวัติศาสตรแ์ ละ จดุ ออ่ นของทอ้ งถิ่น หรอื ผลประโยชน์ท่ีสำ�คญั
นโยบายในการรวมภมู ภิ าค และวิถีชีวิตที่แตกตา่ งกัน วิถีชีวิตของประชาชน ท่แี ตกตา่ งกัน ต่อประชาชนในพ้นื ทีอ่ น่ื
ในปจั จบุ ันในหลาย ๆ ดา้ น และชว่ ยเหลอื ผูอ้ นื่ ในเวลา
เขา้ ดว้ ยกนั ทีต่ อ้ งการ เพ่อื สรา้ ง

ความคลอ่ งตัวในภมู ิภาค

9คมู่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ช ่องกท ราองบ เน ้อื หา ควา ม รเู้ ก่ียวกบั อา เซียน กคาวอราัตเหมลหน็ กั คลษาณุ ณกค์แหา่ ลลขะาอยง การเชื่อมโยงโลก การสง่ เสรมิ ความเสมอภาค การท�ำ งานร่วมกัน
และทอ้ งถิน่ และความยตุ ิธรรม เพอื่ อนาคตทยี่ ่งั ยืน

สือ่ เข้าใจวา่ นโยบายของ รู้ว่าทุกวฒั นธรรม ตระหนักมากข้นึ วา่ มีวธิ ีการ ช่ืนชมว่าการเข้าถึงส่ือ เขา้ ใจว่านโยบาย

ภมู ิภาคอาเซียน พยายามทจี่ ะจัดหา มากมายท่ีทรพั ยากร สินค้า ทรพั ยากร เทคโนโลยี ทางเศรษฐกจิ และทรัพยากร

ดา้ นการแลกเปล่ยี น สงิ่ จ�ำ เปน็ พ้ืนฐาน เงนิ และบรกิ าร จะยา้ ย และบรกิ ารส่งผลตอ่ การศกึ ษา และการนำ�ไปปฏบิ ัติ

เทคโนโลยี พลังงาน ของมนษุ ย์ท่ีเหมอื นกัน จากทหี่ น่งึ ไปอีกท่ีหนึ่ง สุขภาพ และความเปน็ อยู่ สง่ ผลตอ่ ความเป็นอยู่

และความชว่ ยเหลือ และทรพั ยากรที่มี ซง่ึ สิง่ เหล่านี้เปลย่ี นแปลง ทด่ี ขี องพลเมืองแต่ละคน ของประชาชน ซึ่งส่งิ เหลา่ น้ี

ดา้ นสขุ ภาพจะท�ำ ให้เกิด ความหลากหลายใน ไปตามกาลเวลา และสง่ เชน่ เดยี วกบั ความม่ันคง ควรมีการประเมินทั้งผลดี

การขยายตวั ทางเศรษฐกิจ แตล่ ะพื้นท่ี ผลกระทบตอ่ ความเป็นอยู่ ทางการเมอื งและสงั คม และผลเสยี ทง้ั ในระยะส้นั

วฒั นธรรม และผลประโยชน์ ของประชาชน ของชมุ ชน และระยะยาว

ทางกายภาพ

10 คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ช ่องกท ราองบ เน อ้ื หา ควา ม รู้เกี่ยวกบั อา เซยี น กคาวอราตัเหมลหน็ กั คลษาุณณกค์แห่าลลขะาอยง การเชอื่ มโยงโลก การส่งเสรมิ ความเสมอภาค การท�ำ งานร่วมกัน
และท้องถิ่น และความยตุ ธิ รรม เพือ่ อนาคตทีย่ ่งั ยนื

แนวคดิ รซู้ ง้ึ ว่าการแลกเปล่ยี น ร้วู า่ มนุษย์กล่มุ ตา่ ง ๆ ตระหนกั มากขึน้ วา่ มวี ิธีการ เขา้ ใจการนิยาม ตระหนักร้วู า่ การจัดการ
ความคิดระหว่างคน
ในอาเซียนชว่ ยส่งเสรมิ สรา้ งสรรคค์ วามคิดใหม่ ๆ หลายวธิ ีในการแลกเปลี่ยน ความเสมอภาคและ กับปญั หาทซ่ี บั ซอ้ น
ความเป็นอยทู่ ่ดี ขี องชาติ
และบคุ คล อยา่ งตอ่ เน่ือง ส�ำ หรบั อุดมการณ์ เทคโนโลยี ความยตุ ธิ รรมของ การแสวงหาแนวคดิ และ

การทำ�ส่ิงตา่ ง ๆ และ ข้อมูลสารสนเทศ กลุม่ คนต่าง ๆ ในชว่ งเวลา มมุ มองใหม่ ๆ สามารถ

วธิ ีการใหม่ ๆ ของ การปฏบิ ตั ิ และการชน่ื ชม ทแี่ ตกตา่ งกัน ซึ่งอาจมี สง่ เสริมผลลพั ธ์ท่มี ั่นคง

การน�ำ เสนอตนเอง ความงาม ซ่ึงสง่ ผลกระทบ อิทธิพลตอ่ วิธคี ิดของ และยั่งยืน

ในขณะเดียวกันกบั ท่ี ต่อชวี ติ ประจำ�วันในชมุ ชน ประชาชนและ

อนุรักษ์และสืบทอด ทแี่ ตกต่างกัน การปฏบิ ตั ิเก่ยี วกบั

วัฒนธรรม ประเพณี และ ความเสมอภาคและ

ประวตั ิศาสตร ์ ความยตุ ธิ รรมในปัจจบุ นั

11คู่มือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ค�ำ ถามส�ำ คญั ◆◆ ทำ�ไมความหลากหลายในกลุ่มจึงเป็นแหล่งที่มาของจุดแข็ง
อยา่ งหนง่ึ
คำ�ถามสำ�คัญเป็นส่วนท่ีสำ�คัญของการออกแบบคู่มือเล่มนี้ คำ�ถาม

เหล่านี้ช่วยทำ�ให้ช่องทางชัดเจนข้ึนและเชื่อมโยงกรอบเน้ือหากับแนวคิดและ
ตวั อย่างแผนการจดั การเรยี นรู้
ทัศนะของผู้เรยี น และช่วยแนะน�ำ พวกเขาในการประยกุ ตใ์ ช้ทักษะการคดิ อย่าง
กรอบเนอื้ หา ชอ่ งทาง และค�ำ ถามส�ำ คัญ เป็นองคป์ ระกอบพน้ื ฐาน
มวี จิ ารณญาณและทกั ษะการแกป้ ญั หาในขณะทพี่ วกเขามสี ว่ นรว่ มกบั สอื่ ตวั อยา่ ง ในโครงสร้างหลักสูตรของตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ท่ีพัฒนาในแต่ละบท
ซ่ึงจะแสดงให้เห็นถึงการบูรณาการเนื้อหาของอาเซียนผ่านสาขาวิชาต่าง ๆ
ขา้ งล่างนี้เปน็ ตวั อย่างท่ที �ำ ใหเ้ หน็ ว่าช่องทางเชือ่ มโยงผา่ นคำ�ถามสำ�คญั อย่างไร ในแต่ละระดับการศึกษา ตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่นำ�เสนอ
ประชาชนและสถานที่ เปน็ หน่วยการเรียนรอู้ สิ ระ ประกอบด้วย

◆◆ ทำ�ไมชาตติ ่าง ๆ จึงเขา้ เป็นสมาชกิ ของอาเซียน ◆◆ ภาพรวม (Overview) - การแนะน�ำ เบ้ืองต้นเกี่ยวกับบทเรียน
และอธบิ ายเก่ยี วกับหัวขอ้ ทน่ี ำ�เสนอ
◆◆ ภูมิศาสตร์และการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง
◆◆ ความเขา้ ใจท่คี งทน (Desired Understanding) - สิ่งทผ่ี ู้เรยี น
ชีวิตประจ�ำ วันอยา่ งไร จะเข้าใจเมือ่ จบบทเรยี น
สถานทแ่ี ละสือ่
◆◆ วตั ถุประสงค์ของบทเรยี น (Lesson Objectives) - ส่งิ ทผ่ี ูเ้ รยี น
◆◆ ระบบนิเวศเกดิ จากอะไร และองคป์ ระกอบเหล่านส้ี ง่ ผลกระทบ ควรรูแ้ ละสามารถทำ�ได้หลังจากจบบทเรยี น

ตอ่ กนั อย่างไร ◆◆ คำ�ถามสำ�คัญ (Essential Questions) - คำ�ถามที่ใช้สืบเสาะ
เพื่อตีกรอบเนอื้ หาและช้ีแนะประสบการณ์การเรยี นรู้
◆◆ ศลิ ปะสามารถเปลยี่ นแปลงสถานท่ีไดอ้ ย่างไร
สื่อและแนวคิด ◆◆ สอ่ื และเอกสารประกอบการสอน (Materials and Handouts)
- สิง่ ท่คี รตู อ้ งเตรียมไวเ้ พอ่ื ใชส้ อนบทเรยี น
◆◆ ศลิ ปะเก็บรักษาความงามและพลงั ของธรรมชาตไิ ดอ้ ย่างไร
◆◆ อภิธานศัพท์ (Glossary of Terms) - ค�ำ จำ�กัดความส้ัน ๆ ของ
◆◆ เทคโนโลยสี ามารถแลกเปลยี่ นและสรา้ งวฒั นธรรมใหมไ่ ดอ้ ยา่ งไร คำ�ศพั ท์ส�ำ คัญ เพือ่ ให้เข้าใจเกี่ยวกบั หวั ข้อ/เรือ่ ง
แนวคิดและสถานที่

◆◆ บทบาทของบันทึกความทรงจำ�ในการเข้าใจเหตุการณ์ของโลก

คอื อะไร

12 คูม่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ชุดกิจกรรมนำ�เข้าสู่บทเรียน (Anticipatory Set) กลวิธีท่ีใช้ ขอ้ มูลเพม่ิ เติมสำ�หรับครู
ดงึ พน้ื ฐานความร/ู้ ภมู หิ ลงั การสรา้ งแรงจงู ใจ และแนะนำ�บทเรยี น
คู่มือนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเคร่ืองมือท่ีมีความยืดหยุ่นซ่ึงครู
◆◆ ปจั จยั ปอ้ น (Input) - ความรู้ทีค่ รูจัดเตรียม สามารถใช้เพ่ือส่งเสริมและเพิ่มเติมจากส่ิงที่ครูสอนอยู่แล้ว กรอบเน้ือหาแต่ละ
◆◆ รปู แบบ (Model) - วธิ กี ารทคี่ รสู ามารถใชส้ อื่ เพอื่ แสดงใหเ้ หน็ ถงึ กรอบเนอื้ หามคี วามเชอ่ื มโยงกนั และสามารถน�ำ ไปอธบิ ายในเนอื้ หารายวชิ าตา่ ง ๆ
ของแตล่ ะระดบั การศกึ ษา และปรบั ใชก้ บั ระดบั ทส่ี งู กวา่ หรอื ตาํ่ กวา่ ได้ ดงั นน้ั คมู่ อื
ส่งิ ทีค่ าดหวังของผเู้ รยี น จึงสามารถประยุกต์ใช้ได้ดีตามความต้องการของแต่ละประเทศ อย่างไรก็ตาม
◆◆ ขั้นตอนการสอน (Procedures) - การแนะนำ�การสอน เน่ืองจากหลักสูตรของประเทศสมาชิกอาเซียนมีความแตกต่างกัน หรือ
มีความหลากหลาย ซ่ึงหมายความว่า ถึงแม้ว่าครูจะมีเป้าหมายในการเรียนรู้
อยา่ งเป็นขัน้ ตอน เหมอื นกนั ในแต่ละประเทศ หรอื ในแต่ละชุมชน แต่การใช้คู่มอื อาจแตกตา่ งกนั
◆◆ การฝกึ ปฏบิ ตั โิ ดยการชแ้ี นะ (Guided Practice) - วธิ กี ารทผ่ี เู้ รยี น ออกไป และครูต้องหาแนวทางการน�ำ ไปใช้สำ�หรับชน้ั เรียนของตนเอง
นอกจากนี้ ในบทเรียนแต่ละบทจะใช้เวลา ส่ือ และกิจกรรมท่ี
แสดงออกถึงการเรยี นรู้สิง่ ใหมภ่ ายใตก้ ารชแ้ี นะของครู หลากหลาย จากกิจกรรมนำ�เข้าสู่บทเรียนถึงบทสรุป ซึ่งคู่มือให้รายละเอียด
◆◆ บทสรปุ (Closure) - การปฏิบตั ิ หรอื ข้อความทนี่ �ำ บทเรียนไปสู่ เพียงพอที่จะสามารถนำ�ไปประยุกต์ใช้ได้ตามคำ�แนะนำ� หรือนำ�ไปปรับใช้เอง
ไดง้ า่ ย เพอ่ื ใหค้ รสู ามารถปรบั เปลยี่ นกลวธิ ตี า่ ง ๆ ทดี่ ที ส่ี ดุ เพอ่ื สนบั สนนุ การเรยี น
การสรปุ ท่ีเหมาะสมส�ำ หรับผ้เู รยี น การสอนในชน้ั เรยี นของตนเอง ดงั นน้ั ครสู ามารถตดั สนิ ใจดว้ ยตนเองไดด้ วี า่ จะท�ำ
◆◆ การฝึกปฏิบัติอย่างอิสระ (Independent Practice) - แผน ตามกลวิธีโดยตรง หรอื ปรับเนอ้ื หารปู แบบ หรือปรับใหส้ อดคลอ้ งกบั มาตรฐาน
การศึกษาและเนื้อหาหลักสูตรของประเทศท่ีครูได้จัดการเรียนการสอนอยู่แล้ว
การจัดการเรียนรู้บางแผนมีส่วนนี้เป็นองค์ประกอบสำ�หรับ ตามนโยบายท้องถิ่น แหล่งข้อมูลของโรงเรียน และความสำ�คัญของการศึกษา
ผู้เรียนในการจดั ท�ำ โครงงาน รวมท้ังความตอ้ งการของผูเ้ รยี น
◆◆ การประเมินผลท่ีเสนอแนะ (Suggested Assessments) -
ผลงานการปฏบิ ตั ทิ แ่ี สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความเขา้ ใจความคดิ รวบยอด 13คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)
และเนือ้ หา
◆◆ คำ�ถามสรปุ (Summary Questions) - ชุดของค�ำ ถามทบทวน
ซง่ึ ครอบคลุมประเดน็ หลักในบทเรียน
คู่มือน้ียังเสนอแนะเก่ียวกับเวลาท่ีครูใช้ในการสอนบทเรียน และวิธี
การทบี่ ทเรยี นจะสง่ เสรมิ หรอื สมั พนั ธก์ บั สาขาวชิ าและหวั ขอ้ ตา่ ง ๆ ในหลกั สตู ร
อยา่ งไร

ตัวอย่างเช่น ชุดกิจกรรมนำ�เขา้ สูบ่ ทเรียนจะต้องมคี วามหลากหลาย สื่อ และแนวคิดของอาเซียนและยังปรับใช้ได้กับระดับการศึกษาท่ีสูงกว่า หรือ
ตามกล่มุ ผเู้ รียนทีม่ ีความรู้ ทกั ษะ ความสนใจส่วนตัวแตกต่างกัน ซ่ึงครจู ะทราบดีว่า ต่ํากว่า และให้เข้ากับเน้ือหารายวิชาต่าง ๆ การประเมินผลที่เสนอแนะอยู่บน
จะนำ�ไปใช้ให้เหมาะสมกับกลุ่มผู้เรียนของตนได้อย่างไร ในทำ�นองเดียวกัน พ้ืนฐานของการวัดความเข้าใจ 6 ด้าน ซึ่งพัฒนาโดย Grant Wiggins และ
ในบทสรปุ ของบทเรยี น ครอู าจตอ้ งการปรบั เปลยี่ นวธิ กี ารสอนทนี่ ำ�ไปสกู่ ารสรปุ Jay McTighe (Understanding by Design, 2005) ดังรายละเอียดต่อไปน้ี
ท่ีมีความหมาย ขึ้นอยู่กับท้ังวิธีการเรียนการสอนประสบการณ์การเรียนรู้ของ
บทเรยี นและสง่ิ ทคี่ รวู างแผนจะสอนตอ่ ไป แมว้ า่ ในสว่ นของอภธิ านศพั ทจ์ ะไมไ่ ด้ 1. การอธิบาย (Explanation) : ให้ทฤษฎี หรือเหตุผลที่ชัดเจน
ให้คำ�อธิบายอย่างละเอียดก็ตาม แต่น่าจะเป็นรายการคำ�ศัพท์ท่ีดี ซึ่งรวบรวม น่าเชื่อถือสำ�หรับการอธิบายข้อเท็จจริง ข้อเรียกร้อง หรือ
ค�ำ ศพั ทท์ ผ่ี เู้ รียนไม่คนุ้ เคยเพอื่ พฒั นาคำ�ศัพทข์ องผู้เรียน อภิธานศพั ท์ทร่ี วบรวม การกระทำ�
ช่วยให้ครปู ระหยดั เวลาในการสรา้ ง หรอื คน้ หาค�ำ จ�ำ กัดความสั้น ๆ ทเ่ี หมาะสม
สำ�หรับคำ�ศัพท์ที่มีความหมายคลมุ เครอื ส�ำ หรับนักเรียน 2. การตคี วาม (Interpretation) : ขยายความหมายและความเขา้ ใจ
ในทำ�นองเดียวกันกับเนื้อหา ครูอาจให้ผู้เรียนตอบคำ�ถามเก่ียวกับ เชิงลึกในการอธิบายด้วยอุปมาอุปมัย (Metaphors) เร่ืองเล่า
เน้ือหาซึ่งอยู่บนพ้ืนฐานความรู้เดิมของผู้เรียนก่อนท่ีจะมอบหมายงานให้ปฏิบัติ (Stories) หรอื การเปรียบเทียบ (Analogies)
เพอื่ คน้ หาเนอื้ หาใหมผ่ า่ นการวจิ ยั หรอื ครอู าจมอบหมายงานหวั ขอ้ วจิ ยั ทต่ี กี รอบ
แคบลงมากกว่าหัวข้อท่ีให้ หรืออาจต้องการอ้างอิงเอกสารประกอบการสอน 3. การประยกุ ต์ใช้ (Application) : สาธติ และนำ�ความเขา้ ใจไปใช้
เฉพาะตวั อยา่ งของเนื้อหาท่ีเปน็ ไปได้ ทดแทน หรอื เสริมบทเรียน โดยมีตัวอย่าง ในสถานการณ์ หรอื บรบิ ทใหม่
ในท้องถ่นิ เชน่ เพลง บทกวี บทความ หรืออน่ื ๆ ในท้องถนิ่
การประเมนิ ผลทเ่ี สนอแนะสามารถปรบั เปลย่ี นไดเ้ ชน่ กนั การประเมนิ 4. มุมมอง (Perspective) : ถา่ ยทอดมมุ มองเชงิ วเิ คราะห์วจิ ารณ์
ผลออกแบบให้สนับสนุนความเข้าใจท่ีคงทนในแต่ละกรอบเนื้อหา และสร้าง และลึกซึ้ง เพ่ือตรวจสอบจุดแข็ง จุดอ่อน และสมมติฐานท่ีอยู่
ความเชื่อมโยงระหว่างการดำ�เนินชีวิตของผู้เรียน กับประชาชน สถานที่ เบ้ืองหลังการกระทำ�และแนวคิดต่าง ๆ รวมท้ังตระหนักและ
เชอ่ื มโยงมมุ มองทห่ี ลากหลาย

5. ความรู้สึกร่วม (Empathy) : เข้าถึงความรู้สึกและทัศนะของ
ผูอ้ ื่น และสงั เกต หรือรบั รแู้ บบแผน/วถิ ีของบคุ คล หรือผ้เู ขียน
ทสี่ ะทอ้ นในงานเขยี น

14 คมู่ ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

6. การรูจ้ กั ตนเอง (Self - knowledge) : รู้จกั และประเมนิ ตนเอง ครูทั่วโลกเผชิญกับความท้าทายในการเช่ือมต่อระหว่างอดีตกับ
ทงั้ การไมร่ ู้ อคติ ความเขา้ ใจ และค่านยิ ม อนาคต ในขณะที่พวกเขาพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนการเรียนรู้ และช่วย
ในการคน้ พบของผเู้ รยี นและการเรยี นรคู้ วามรแู้ ละทกั ษะทพ่ี วกเขาสามารถเขา้ ใจ
การประเมนิ ผลทเี่ สนอแนะครอบคลมุ “การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น” โลกและเป็นบุคคลที่มีประสิทธิภาพในชุมชน หรือสังคม ครูที่มีประสิทธิภาพ
(การตรวจสอบเปน็ ระยะตลอดบทเรยี นเพอื่ วดั ความเขา้ ใจ) และ “การประเมนิ ผล จะรู้จักหลักสูตร มาตรฐาน เป้าหมาย และคลังข้อมูลของตน และที่สำ�คัญ
รวบยอด” (การรวมองค์ประกอบทุกอย่างด้วยกัน) กิจกรรม (ได้แก่ เอกสาร ท่ีสุดคือรู้จักผู้เรียนของตน ดังน้ัน คู่มือน้ีมุ่งหวังเพ่ือเป็นคลังข้อมูลสำ�หรับครู
ประกอบการสอน การอภิปราย และโครงงาน) ทร่ี ะบใุ นขน้ั ตอนการสอนจะเป็น และโรงเรียนในอาเซียน และนำ�ไปประยุกต์ใช้ได้อย่างหลากหลาย โดยมี
เครอ่ื งมอื การประเมนิ ผล (นอกเหนอื จากความพยายามในการเรยี นร)ู้ และมกั จะ เปา้ หมายสงู สดุ เดยี วกนั คอื การเชอื่ มโยงความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเยาวชนในอาเซยี น
ก�ำ หนดอยภู่ ายใตห้ วั ขอ้ คอื “ขน้ั ตอนการสอน”และ“การประเมนิ ผลทเ่ี สนอแนะ” และภูมิภาค เพื่อให้พวกเขาสามารถทำ�งานร่วมกันเพื่ออนาคตท่ีดีย่ิงข้ึนของ
ตามความเหมาะสม แนะนำ�ใหค้ รปู รบั ใชว้ ธิ กี ารวดั และประเมนิ ผลตามเปา้ หมาย อาเซียน
ของหลกั สูตร และมาตรฐานหลักสูตรของประเทศตน
กจิ กรรมการเรยี นรทู้ แ่ี นะนำ�ในคมู่ อื นี้ ยดึ หลกั การจดั การเรยี นรทู้ เี่ นน้
ผเู้ รยี นเปน็ ส�ำ คญั และการสบื เสาะ ซงึ่ จะเสรมิ สรา้ งและฝกึ ทกั ษะในศตวรรษท่ี 21
ของผู้เรียน ส�ำ หรับครูบางคนอาจจะต้องการชุดของทักษะที่พวกเขายังไม่ได้รับ
การพัฒนาอย่างเตม็ ที่ หรือไม่ถนัด โดยการใหข้ อ้ เสนอแนะทีเ่ ฉพาะเจาะจงและ
ใหร้ ายละเอยี ด คมู่ อื นห้ี วงั วา่ จะชว่ ยใหค้ รเู กดิ แรงบนั ดาลใจทจี่ ะพฒั นาชดุ ทกั ษะ
ของตน และสามารถสอน หรอื นำ�รปู แบบการปฏบิ ตั ทิ เี่ ปน็ เลศิ (Best Practices)
ไปใชใ้ นชนั้ เรยี นของตน พรอ้ มทง้ั สง่ เสรมิ ใหเ้ พอ่ื นครทู ส่ี อนในระดบั ชน้ั เรยี นอน่ื ๆ
หรือรายวชิ าอนื่ ๆ น�ำ ไปปฏิบัติเช่นเดียวกนั

15คู่มือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)



บทท่ี 1

ความรูเ้ กยี่ วกับอาเซียน

ในบทน้ี ผเู้ รยี นจะมสี ว่ นรว่ มในการส�ำ รวจเกยี่ วกบั โครงสรา้ ง สมาชกิ ภาพ
ความมุ่งประสงค์ และแนวทางปฏิบัติต่อประเด็นโลก ในบทน้ีให้ข้อมูลท่ัวไป
เก่ียวกับความคิดรวบยอดของประชาคมอาเซียน แรงบันดาลใจ เสาหลัก
แผนงาน และกระบวนการ นอกจากนี้ยังวิเคราะห์ความสำ�คัญของอาเซียน
ความสำ�เร็จ และความท้าทายในอนาคตผ่านการส�ำ รวจจากความคิดรวบยอด
ต่อไปนี้

●● อาเซยี นไดก้ อ่ ตง้ั ขน้ึ เนอื่ งจากการเปลยี่ นแปลงของสถานการณโ์ ลก
และความมุ่งมั่นของประเทศผู้ก่อต้ังที่จะสร้างความแข็งแกร่ง
เพื่อเช่ือมโยงแต่ละประเทศเข้าด้วยกัน เพื่อส่งเสริมสันติสุข
ความมน่ั คง และความเจรญิ รงุ่ เรอื งของประชาคมและประชาชน
ในแต่ละประเทศและทว่ั ทัง้ ภูมิภาค

17คู่มือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

●● การสร้างสรรค์และธำ�รงรักษาองค์กรระดับภูมิภาคที่มี
ประสิทธิภาพ ต้องการให้สมาชิกทำ�งานร่วมกันเพื่อสร้าง
ความเหน็ ชอบรว่ มกนั หรอื ฉนั ทาคติ (Consensus) ความยงุ่ ยาก
ซับซ้อนอาจเกิดข้ึนได้ แต่สมาชิกสามารถท�ำ งานร่วมกันได้เพ่ือ
จัดการและอภิปรายในประเด็นต่าง ๆ เพื่อลดความยุ่งยาก
ซับซอั น

●● เม่ือประชาชนและประเทศต่าง ๆ ร่วมมือกัน พวกเขาสามารถ
ก้าวผ่านอุปสรรคและสร้างโอกาสสำ�หรับตนเอง ความร่วมมือ
ในภูมิภาคมีหลายรูปแบบ และสามารถเปลี่ยนแปลงชีวิต
ความเป็นอยูข่ องประชาชนท่ัวทง้ั อาเซียน

●● ความคดิ รวบยอดทง้ั สามประการน้ี สามารถส�ำ รวจไดด้ ว้ ยวธิ กี าร
ท่แี ตกต่างกนั ผ่านรายวชิ าต่าง ๆ ไม่วา่ จะโดยการตรวจสอบวิธีการของอาเซยี น
เพือ่ ความมัน่ คงดา้ นพลงั งาน (เชน่ วิทยาศาสตร์ หรือสขุ ศึกษา) หรือการมองหา
นโยบายการไม่แทรกแซงกิจการภายใน และเหตุใดเร่ืองนี้จึงสำ�คัญต่อองค์กร
(เชน่ หนา้ ที่พลเมืองและจรยิ ศึกษา) เพื่อท่ผี ู้เรียนไม่เพียงแต่เข้าใจเข้าใจอาเซียน
ในฐานะองค์กร หรือความร่วมมือในภูมิภาค ในฐานะที่เป็นความคิดรวบยอด
ที่เป็นรูปธรรม แต่เป็นส่ิงที่เป็นองค์ประกอบที่หลากหลายในการเรียนรู้ และ
มีอทิ ธิพลในหลาย ๆ ด้านตอ่ ชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขา

18 คู่มือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ระดับประถมศึกษาตอนปลาย : ความรู้เกย่ี วกบั อาเซยี น

สาขาวชิ า ผลการเรยี นรู้ กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะือ่ คแ�ำ นถวามคสิด�ำ คญั กจิ กรรมการเรียนรูเ้ สนอแนะ

ประวัตศิ าสตร์ อาเซยี นน�ำ ประเทศตา่ ง ๆ ประเทศสมาชิกอาเซยี น จะเข้มแข็งขึน้ อย่างไร นักเรียนใช้ความรูเ้ ดิมพจิ ารณาทม่ี าและความหมายของคำ�ว่า ASEAN
และสังคมศึกษา ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เม่ือรว่ มมอื กันเพื่อใหบ้ รรลเุ ป้าหมายร่วมกัน และทำ�งานเป็นกลมุ่ เพอื่ ค้นคว้าลักษณะเฉพาะของประเทศ
มารวมตัวกัน (สถานท่ี ประชาชน ส่ือ) สมาชกิ อาเซยี น เชน่ ภูมิศาสตร์ วฒั นธรรม เศรษฐกิจ และนกั เรยี น
น�ำ สง่ิ ทแ่ี ตล่ ะกลุม่ น�ำ เสนอมาประกอบกนั บนผนงั ดว้ ยวธิ โี มเสก
เพื่ออธิบายเกย่ี วกบั ประเทศสมาชกิ อาเซยี น

ประเทศใน ลกั ษณะทางภูมศิ าสตร์และวฒั นธรรมอะไรบา้ ง แบง่ กลมุ่ ยอ่ ย นักเรียนช่วยกนั ทำ�เกมปรศิ นา (ประเทศสมาชกิ
เอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต้ ทปี่ ระเทศสมาชิกอาเซียนมีเหมอื นกัน อาเซียน) ทมี่ สี ่วนตา่ ง ๆ มาประกอบเข้าดว้ ยกนั เป็นอาเซยี นบนพืน้
เช่ือมต่อกนั ดว้ ยภูมิศาสตร์ (สถานที่ ประชาชน แนวคิด) แต่ละกลมุ่ ไดร้ บั มอบหมายให้ท�ำ ช้ินสว่ นของแต่ละประเทศสมาชกิ
ประวตั ศิ าสตร์ การค้า อาเซียน ใหเ้ ขยี นขอ้ มูลสารสนเทศด้านภูมศิ าสตร์ และวฒั นธรรม
วัฒนธรรม มาชา้ นาน ทุกกลุ่มรว่ มกันท�ำ รายการลกั ษณะทางภมู ปิ ระเทศ วัฒนธรรม
กอ่ นท่ีจะกอ่ ต้งั อาเซยี น ทแ่ี ตกต่างกันของแตล่ ะประเทศ และรายการลักษณะทเ่ี หมอื นกัน
ของประเทศในอาเซียน

19คู่มอื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะือ้ ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะอื่ คแำ�นถวามคสดิ �ำ คญั กิจกรรมการเรียนร้เู สนอแนะ
วิทยาศาสตร์และ การแลกเปล่ยี นข้อมลู ด้วยเหตใุ ดการแลกเปล่ยี นสารสนเทศ นกั เรียนแบง่ กลุ่ม ใหแ้ ต่ละกลมุ่ เปน็ ตัวแทนชาตติ ่าง ๆ ในอาเซยี น
คณิตศาสตร์ สารสนเทศสามารถน�ำ ไป ด้านวทิ ยาศาสตรแ์ ละแนวคดิ ส่งเสริม นกั เรียนจะได้รบั บตั รซึ่งมขี อ้ มลู ของหัวข้อท่เี กี่ยวกับสขุ อนามยั
และสิง่ แวดลอ้ ม โดยแตล่ ะกลุม่ หาขอ้ สรุปของตนเอง หลงั จากนัน้
สู่การคน้ พบทสี่ ำ�คญั การคน้ พบ (ส่อื แนวคิด) แลกเปลีย่ นข้อมลู ระหวา่ งกลุ่ม และร่วมกนั วิเคราะหอ์ ีกคร้ัง
โดยเปรียบเทียบขอ้ สรุปและแนวทางปฏบิ ตั ิที่กลมุ่ แนะนำ�

หน้าทพ่ี ลเมือง ประเทศสมาชิกอาเซียน ประเทศสมาชกิ ท่ีมีความเสมอภาคกนั ทำ�งาน แบ่งกลมุ่ ยอ่ ย นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ สรา้ งแนวทางการสง่ เสริมใหเ้ กดิ
และจริยศกึ ษา ปฏบิ ตั ติ อ่ กันอยา่ ง รว่ มกันอยา่ งไร (ประชาชน แนวคิด) ความเสมอภาค เพ่อื น�ำ ไปใชใ้ นการประชมุ ช้ันเรียนของตน
เสมอภาคกัน ให้แต่ละกล่มุ นำ�เสนอแนวทาง และท้งั ช้นั เรยี นชว่ ยกันคัดเลือก
แนวทางที่คิดว่าส�ำ คญั ท่สี ดุ โดยการลงคะแนนเสยี ง และเขยี น
แนวทางใหม่ขึ้นมาชดุ เดยี วรว่ มกัน

20 คู่มอื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนช่อสงถทาานงทแี่ ลสะอื่ คแ�ำ นถวามคสิดำ�คญั กจิ กรรมการเรียนรเู้ สนอแนะ

ภาษาและ ประชาชนสามารถทำ�งาน ประชาชนทีพ่ ูดภาษาต่างกัน ทำ�งานร่วมกนั นักเรยี นชว่ ยกันระดมความคิดถึงภาษาพูดในชมุ ชนของตน และ
วรรณกรรม รว่ มกนั โดยขา้ มพน้ อย่างไร (ประชาชน สถานท่ี แนวคดิ ) เปรียบเทียบกบั ภาษาพูดในอาเซียนโดยดแู ผนท่ี ให้ร่วมกันตดั สิน
ศลิ ปะ อปุ สรรคเรอ่ื งภาษา เลอื กวิธที ง่ี ่ายในการสื่อสารกบั ประชาชน เพื่อกา้ วขา้ มอปุ สรรค
ด้านภาษาซ่งึ ใชภ้ าษาแตกต่างกัน

ประชาชนในอาเซียน ดว้ ยเหตใุ ด การแลกเปลยี่ นเรอื่ งราวกนั ทำ�ให้ อ่านต�ำ นาน นิทาน และเรือ่ งทเ่ี ปน็ ท่ีนยิ ม มคี วามหลากหลายทาง
แลกเปลี่ยนเรือ่ งราว ประชาชนมารวมตวั กันได้ (ประชาชน วฒั นธรรม เปรยี บเทียบความเหมอื นและความตา่ ง และเลือกเรอื่ ง
ขนบธรรมเนียมประเพณี สถานที่ แนวคดิ ) มาเรอื่ งหนงึ่ เพ่ือนำ�มาแสดงตวั อย่าง
อยา่ งมากมาย

เด็ก ๆ สามารถส่ือสาร ทำ�อย่างไรจึงจะสามารถทำ�ให้เด็กทีต่ ่าง นักเรยี น สร้างงานศลิ ปะ และใช้อนิ เทอรเ์ นต็ หรือจดหมาย
โดยใชศ้ ิลปะ วัฒนธรรมได้รู้จกั กัน และเรียนรู้ซ่งึ กันและกัน อิเลก็ ทรอนกิ สแ์ ลกเปล่ยี นงานศลิ ป์กับนักเรยี นจากประเทศสมาชิก
อาเซยี น
ผ่านศิลปะอยา่ งไร (ประชาชน สถานท่ี
แนวคดิ )

21คมู่ อื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนช่อสงถทาานงทแี่ ลสะือ่ คแำ�นถวามคสิด�ำ คญั กจิ กรรมการเรียนรู้เสนอแนะ
นักเรียนใช้แผนที่และข้อมลู เขยี นตารางสิ่งท้าทายดา้ นสุขอนามัยหลัก
สุขศึกษาและ ประเทศสมาชกิ อาเซียน สงิ่ ทา้ ทายด้านสุขอนามยั ใดบา้ งทีเ่ ปน็ ปัญหา ของประชาชนในประเทศสมาชกิ อาเซยี นทก่ี ำ�ลงั เผชญิ และ
พลศึกษา มีส่ิงทา้ ทาย ด้านสุขอนามยั เหมอื นกนั ของภูมิภาคอาเซียน (สถานท่ี เชือ่ มโยงปัญหากับสาเหตุ เช่น ส่ิงแวดลอ้ ม วถิ กี ารดำ�เนนิ ชวี ติ
ที่เหมือนกัน ประชาชน สอื่ ) เปน็ ต้น

เทคโนโลยี เทคโนโลยชี ว่ ยใหอ้ าเซียน เทคโนโลยชี ่วยใหป้ ระชาชนในอาเซยี นทำ�งาน ศึกษา คน้ ควา้ เทคโนโลยีตา่ ง ๆ ท่มี ีอยใู่ นอาเซยี นและจัดท�ำ
การศึกษา ตดิ ต่อสอ่ื สารและรว่ มมอื รว่ มกนั อย่างไรบ้าง (สือ่ แนวคดิ ) นิทรรศการภาพ เพื่ออธบิ ายสถานการณท์ ่ีเทคโนโลยแี ตล่ ะ
กนั ท�ำ งาน ประเภทเปน็ ประโยชนใ์ นการส่งเสริมการสอ่ื สาร และการทำ�งาน

รว่ มกัน

22 คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนตน้ : ความรเู้ ก่ียวกบั อาเซยี น

สาขาวิช า ผลการเรยี นร้ ู กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนช่อสงถทาานงทแี่ ลสะอื่ คแ�ำ นถวามคสดิ ำ�คญั กิจกรรมการเรียนรูเ้ สนอแนะ

ประวัตศิ าสตร์ ประเทศเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ ด้วยเหตุใดประเทศต่าง ๆ จงึ จัดต้ังและ นักเรียนอา่ นบทความหนงั สอื พมิ พ์ และบทสัมภาษณน์ กั แสดง
และสังคมศึกษา 10 ประเทศเข้าเปน็ สมาชิก ร่วมเป็นสมาชิกอาเซยี น และประเทศสมาชกิ เรือ่ งราวประวัตศิ าสตร์ เพอ่ื ศึกษา แรงจูงใจในการจดั ตง้ั อาเซียน
อาเซียนเพ่ือให้บรรลุถงึ มเี ป้าหมายรว่ มกนั อยา่ งไร (สถานที่ ประชาชน และเหตผุ ลของชาตติ า่ ง ๆ ท่เี ข้าร่วมอาเซียน นกั เรียนจะเปรยี บเทียบ
เป้าหมายเดยี วกนั แนวคิด) นานาทรรศนะ และเริม่ เชื่อมโยงความตอ้ งการในชมุ ชนของตนกบั
ปฏญิ ญาอาเซียนดา้ นเป้าหมายและความมงุ่ ประสงค์ 7 ประการ
สรปุ บทเรียนดว้ ยการสร้างรูปภาพเพื่ออธบิ ายความเขา้ ใจ
ของนกั เรียน และนำ�ไปจัดแสดงในเวบ็ ไซตเ์ ยาวชนอาเซยี น

อาเซียนท�ำ งานเพ่ือให้ ประเทศสมาชกิ ต่าง ๆ ในอาเซยี น เมอ่ื รวมตัวกนั นักเรยี นท�ำ งานเป็นกลมุ่ เลือกเป้าหมายหน่งึ ขอ้ จากแผนงาน
บรรลุแผนงาน จะบรรลเุ ป้าหมายได้ง่ายกวา่ การแยกตัวกนั ปี พ.ศ. 2552 - 2558 และศกึ ษาวา่ ชมุ ชนของตนได้เปล่ยี นแปลง
ปี พ.ศ. 2552 - 2558 อยา่ งไรบ้าง (แนวคดิ สถานท)่ี อย่างไรบ้าง หรือก�ำ ลังเปลยี่ นแปลงอยา่ งไร ซ่งึ เป็นผลทีเ่ กดิ จาก
ความพยายามของอาเซียน

23คู่มือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวชิ า ผลการเรียนร ู้ กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะ่ือคแ�ำ นถวามคสิดำ�คญั กจิ กรรมการเรยี นรู้เสนอแนะ

วทิ ยาศาสตร์และ อาเซยี นสนบั สนนุ ประเทศ องค์กรภูมิภาคอาเซียนสามารถส่งเสรมิ นักเรียนท�ำ งานกลุ่ม แต่ละกล่มุ คน้ ควา้ เก่ยี วกับแหลง่ พลงั งานของ
คณิตศาสตร์ สมาชิกค้นหา ความม่ันคงทางพลงั งานซ่งึ อาจเป็นการยากกว่า ประเทศสมาชิกหนึง่ ประเทศ และหาขอ้ มลู วา่ ประเทศนนั้ จัดหา
แหล่งพลงั งานท่พี ึง่ พาได้ ส�ำ หรับประเทศสมาชิกประเทศใดประเทศหนึ่ง พลงั งานอย่างไร แล้วน�ำ ขอ้ มูลของแตล่ ะกลุม่ หรอื แต่ละประเทศ
ทจ่ี ะพยายามท�ำ เองโดยล�ำ พัง (สถานที่ ส่ือ) มารวมกนั และหาขอ้ สรุปโดยใชเ้ อกสารประกอบการสอน และ
การอ่านภูมหิ ลงั สนั้ ๆ ของบทคดั ยอ่ ของนโยบายพลงั งานอาเซียน
ความส�ำ เร็จและเปา้ หมายระยะยาว

หน้าทพี่ ลเมอื ง บางคร้ังอาจมี จะให้ความส�ำ คญั ระหวา่ งเป้าหมายประเทศ ใช้สาระของเน้ือหาเปน็ เครื่องมือในการอภปิ ราย ส�ำ รวจทัศนะตา่ ง ๆ
และจริยศึกษา ความตงึ เครยี ดระหวา่ ง และเปา้ หมายภูมิภาคอาเซียนอย่างไร และจะ ในชว่ งทเ่ี กดิ เหตกุ ารณ์ในประวตั ิศาสตร์ หาเนื้อเรอ่ื ง (จากสารคดี
สง่ิ ทเี่ ป็นความสนใจของ จดั การอย่างไรกบั ความคิดเห็นทแ่ี ตกต่างกนั นยิ าย เร่อื งแต่งเกี่ยวกับประวัตศิ าสตร์ บนั ทึกเหตุการณ์) ท่ใี ห้
ประเทศกบั สง่ิ ทเี่ ปน็ ของทงั้ สองฝ่าย (ประชาชน แนวคิด สถานที่) นักเรยี นวิเคราะห์ท่มี าหรือตน้ ก�ำ เนดิ ความสำ�นึกตน ผลระยะสน้ั
ผลประโยชน์ของภูมภิ าค และผลระยะยาวท่ีเกดิ ขึน้ จากความขดั แย้งในประวตั ศิ าสตร์
โดยรวม และใช้ชุดคลังขอ้ มูลของระดบั ปฐมภมู แิ ละทุตยิ ภูมจิ ัดการกับ
ความขัดแยง้ ใหน้ กั เรียนเปรียบเทยี บทศั นะ มุมมอง
ที่พบจากการอา่ นเนอื้ เรือ่ งนีก้ บั ทัศนะต่าง ๆ ในคลังขอ้ มูล
นักเรียนแสดงความเห็นวา่ ประวตั ิศาสตร์และมุมมองที่พบ
เปน็ ตัวก�ำ หนดนโยบายอาเซยี นต่าง ๆ หรือไมอ่ ย่างไรบ้าง

24 คูม่ อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นร ู้ กรอบ ปเรนะอ้ื ชหาาชนช่อสงถทาานงทแ่ี ลสะอ่ื คแำ�นถวามคสดิ ำ�คัญ กิจกรรมการเรียนรู้เสนอแนะ

ภาษาและ ภาษาราชการช่วยให้ ดว้ ยเหตุใดภาษาอังกฤษจึงถูกเลือกเปน็ ภาษา นกั เรียนพจิ ารณาแผนที่การกระจายทางภาษาและการเมอื ง และ
วรรณกรรม การส่อื สารระหวา่ ง ราชการของอาเซยี น (ประชาชน แนวคิด) เขยี นรายการเกณฑท์ ต่ี ดั สนิ สำ�หรับภาษาทท่ี กุ ประเทศควรใช้
ประชาชนชาติตา่ ง ๆ รว่ มกัน โดยพจิ ารณาจากภาษาตา่ ง ๆ ทีใ่ ช้อยใู่ นประเทศสมาชกิ
ง่ายขึน้ แตก่ ท็ �ำ ใหป้ ระชาชน อาเซยี น รวมถึงภาษาอังกฤษ นกั เรยี นเปรียบเทียบผลกับเหตผุ ล
บางประเทศไดเ้ ปรยี บ ของอาเซียนในการใช้ภาษาองั กฤษ
มากกว่าประชาชน
ในบางประเทศ

ภาษาท่ีไมใ่ ช่ภาษาราชการ อะไรคือบทบาทส�ำ คญั ของภาษาทีไ่ ม่ใช่ภาษา นักเรียนเปรียบเทียบและวเิ คราะหบ์ ทความท่ตี ดั ตอนมา 3 บท
หรอื ภาษาหลักมี ราชการหรอื ภาษาหลกั ในด้านมรดก จากวรรณกรรม ทไ่ี มใ่ ช่ภาษาราชการหรือภาษาหลกั
ขนบธรรมเนียมประเพณี ทางวรรณกรรมทส่ี ืบทอดกนั ในประเทศตา่ ง ๆ จากประเทศสมาชิกอาเซียน
ท่มี ง่ั คัง่ ในอาเซยี น (ประชาชน แนวคดิ สถานที)่

25คมู่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู ้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแ�ำ นถวามคสิดำ�คญั กจิ กรรมการเรยี นรเู้ สนอแนะ

ศลิ ปะ เคร่ืองหมายสญั ลกั ษณ์ สี จำ�นวน และรูปทรงทอี่ ยู่ในเครื่องหมาย นกั เรยี นทำ�เครอื่ งหมายสญั ลักษณอ์ าเซยี น โดยเทคนิคการนำ�
อาเซียนแสดงถงึ แนวคดิ สญั ลกั ษณอ์ าเซยี นมีความหมายอย่างไร เศษหนงั สือพมิ พม์ าต่อกัน และเขียนประโยคสนั้ ๆ อธบิ าย
ทสี่ �ำ คญั ขา้ วมคี วามส�ำ คญั อยา่ งไรในแงข่ อง ความหมายของสัญลักษณ์ นกั เรียนเลอื กตัวอยา่ งจากหลาย ๆ

ขนบธรรมเนียม ประเพณี และศลิ ปวฒั นธรรม ตวั อยา่ งท่ีแสดงว่า ขา้ วมีความส�ำ คัญตอ่ การเฉลิมฉลองทางวฒั นธรรม
ของอาเซียน (สอ่ื แนวคิด สถานท)ี่ หรือขนบธรรมเนียมประเพณี ศลิ ปวัฒนธรรมในประเทศสมาชิก
อาเซยี นต่าง ๆ อย่างไร และสร้างงานศลิ ปะของตนเอง
เพอ่ื จดั แสดง

สขุ ศกึ ษาและ อาเซยี นต้งั เป้าหมายและ ล�ำ ดับความเรง่ ดว่ นของปญั หาดา้ นสขุ อนามัย นักเรยี นจัดล�ำ ดบั ความสำ�คญั สุขอนามัยเปน็ หมวดหมู่ โดยคำ�นงึ ถงึ
พลศึกษา จดั ทำ�นโยบายเพอื่ พฒั นา ของอาเซียนวา่ มอี ะไรบา้ ง และด้วยเหตุใดจึง สาเหตุ (วิถีการดำ�เนนิ ชวี ติ ปญั หาส่งิ แวดล้อม ความยากจน
มาตรฐานดา้ นสุขอนามัย สำ�คัญตอ่ ประเทศสมาชกิ (สื่อ ประชาชน) โรคตดิ ตอ่ ฯลฯ) และคดิ นโยบายเพอื่ พฒั นาสขุ อนามยั ของประชาชน
ของภมู ภิ าค (โครงการวคั ซนี โครงสรา้ งพ้นื ฐานทีส่ ง่ เสรมิ การออกก�ำ ลงั กาย ฯลฯ)

นกั เรยี นเปรียบเทียบความคิดของตนกับการรเิ ริม่ ต่าง ๆ
ของอาเซยี น

26 คู่มอื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นร ู้ กรอบ ปเรนะือ้ ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแ�ำ นถวามคสิดำ�คัญ กิจกรรมการเรียนรเู้ สนอแนะ
นักเรยี นคน้ คว้าใครเป็นผู้จัดเตรยี มโครงสร้างพน้ื ฐานทาง
เทคโนโลยี แม้วา่ เทคโนโลยจี ะชว่ ย ความเหลือ่ มล้าํ ทางดา้ นเทคโนโลยี (Digital เทคโนโลยี และมใี ช้ทีใ่ ดบา้ ง นักเรียนอา่ นเรอื่ งเกยี่ วกบั ประชาชน
การศกึ ษา อำ�นวยความสะดวก Divide) ดอี ยา่ งไร และใครทเ่ี ขา้ ไม่ถึง ในชมุ ชนต่าง ๆ ซ่งึ ชวี ติ ความเปน็ อยู่เปลีย่ นไปเพราะการเขา้ ถึง
ในการส่อื สารแลกเปลี่ยน เทคโนโลยี เหตุใดการปดิ กัน้ การเขา้ ถึง เทคโนโลยี จากน้ันใหเ้ ขยี นวา่ การเข้าถึงเทคโนโลยีเปน็ ประโยชน์
ในอาเซียน แตย่ งั มี เทคโนโลยถี งึ มคี วามส�ำ คัญในการท�ำ งาน ต่อภมู ิภาคอาเซยี นอย่างไรบ้าง (ยง่ิ เขา้ ถงึ ขอ้ มลู ได้มากเทา่ ไร
ความเหล่ือมลา้ํ ในการเขา้ ถงึ ของอาเซยี น ยิ่งสง่ เสริมการสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมทีม่ ีสสี ันยิ่งขึ้น ส่งเสรมิ
เทคโนโลยภี ายในประเทศ การเตบิ โตทางเศรษฐกจิ มากขน้ึ ส่งเสริมการมีสุขภาพทดี่ ขี นึ้ ของ
สมาชิกแต่ละประเทศ ประชากร หรอื ความมัน่ คงทางสังคมด้วยการยกระดบั ทางสงั คม
และระหวา่ งประเทศ เป็นต้น) และปจั จัยอะไรบา้ งทท่ี �ำ ให้ไมส่ ามารถเข้าถึงเทคโนโลยี
สมาชิกด้วย

27คู่มือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ระดบั มธั ยมศึกษาตอนปลาย : ความรู้เกย่ี วกบั อาเซยี น

สาขาวิช า ผลการเรยี นร้ ู กรอบ ปเรนะ้ือชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะื่อคแ�ำ นถวามคสิด�ำ คญั กจิ กรรมการเรยี นรเู้ สนอแนะ

ประวัติศาสตร์ ในยคุ โลกาภวิ ตั นซ์ งึ่ มี อะไรเป็นผลประโยชน์ร่วมกันทป่ี ระเทศ นกั เรยี นคิดหาวธิ กี ารบรรลุขอ้ ตกลง และในขณะเดยี วกนั พจิ ารณา
และสงั คมศกึ ษา การเปลี่ยนแปลงอย่าง สมาชิกอาเซยี นได้รบั จากการรวมตัวทางสงั คม ความซับซ้อนท่เี กดิ ขึน้ เมอ่ื ประชาชน หรือกลมุ่ ชนพยายาม
รวดเร็ว มีความจ�ำ เปน็ และเศรษฐกิจอันเกดิ จากโลกาภวิ ัตน์ ดว้ ยเหตใุ ด แก้ปัญหาความเหน็ ท่ีตา่ งกันอย่างยุติธรรม หรอื ร่วมมือกนั
อยา่ งเรง่ ดว่ นของการร่วมมอื ความจ�ำ เป็นของการรวมตวั ของอาเซยี น เพ่ือผลประโยชนร์ ว่ มกนั นักเรยี นจะไดศ้ ึกษาวธิ กี ารตา่ ง ๆ
ทางการเมืองและเศรษฐกิจ ในปจั จุบนั จึงมีมากกว่าในหลายทศวรรษกอ่ น ทอ่ี าเซียนใช้ในสถานการณต์ ่าง ๆ เหตผุ ลทอ่ี ยู่เบ้อื งหลงั
ระหว่างประเทศตา่ ง ๆ (ประชาชน ส่ือ แนวคิด) การใชว้ ธิ กี ารเหลา่ น้ี และผลประโยชน์ของการทำ�งานร่วมกนั
เพ่ือรว่ มกันแก้ไขปญั หาโลก แมว้ ่าอาจก่อใหเ้ กดิ ปัญหา
ท่ไี ดร้ ับผลกระทบเหมอื นกนั
และเพือ่ บรรลเุ ปา้ หมาย

อาเซียนพยายามช่วยเหลอื อาเซียนท�ำ อะไรบ้างเพอื่ เตรียมการรบั นกั เรียนศกึ ษาแผนงานอาเซียนส�ำ หรบั สงิ่ ท้าทายทอ่ี าจเกดิ ข้นึ
ชาติและชุมชนต่าง ๆ สง่ิ ทา้ ทายในอนาคต (ประชาชน สถานที่ สอื่ ) ในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นดา้ นความม่ันคง สขุ ภาพ การลดปญั หา
ตลอดท้งั ภมู ภิ าค ความยากจน ความย่งั ยนื ทางสิง่ แวดล้อม หรือความมั่นคง
ในการรบั มอื กับส่งิ ท้าทาย ทางเศรษฐกจิ ฯลฯ และน�ำ เสนอว่า อาเซยี นให้ค�ำ จ�ำ กัดความค�ำ ว่า
ในอนาคต ท้าทายอย่างไร และตัดสนิ ใจทจ่ี ะเผชิญกับสิง่ ทา้ ทายอยา่ งไร
และได้เตรียมการอะไรบ้างเพอ่ื รับมอื กับสง่ิ ท้าทาย

28 ค่มู ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นรู้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะอื่ คแำ�นถวามคสดิ ำ�คญั กิจกรรมการเรยี นรู้เสนอแนะ
นักเรยี นเล่นเกม โดยใชต้ ัวอยา่ งจรงิ ของการทำ�งานรว่ มมือกนั
วทิ ยาศาสตรแ์ ละ ความรว่ มมอื ความรว่ มมอื ดา้ นวทิ ยาศาสตร์ของภูมภิ าค ด้านวิทยาศาสตรร์ ะหวา่ งประเทศสมาชกิ อาเซียน แตล่ ะกลุ่มเป็น
คณิตศาสตร์ ด้านวทิ ยาศาสตรแ์ ละ ช่วยกอ่ ใหเ้ กิดความกา้ วหนา้ ในการพัฒนา ตวั แทนแตล่ ะประเทศ แจกบตั รซ่งึ ระบทุ รัพยส์ นิ ทางปญั ญา
อยา่ งไรบา้ ง (ประชาชน แนวคดิ ) ด้านวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี นักเรียนต้องหาวา่ ประเทศตน
เทคโนโลยชี ่วยเร่ง จะร่วมมอื ท�ำ งานกบั ประเทศใด (ซ่งึ สามารถให้ความชว่ ยเหลอื
การพัฒนาทางเศรษฐกิจ เกอื้ กูลกนั ได้) โดยใชข้ ้อมลู ในบัตรเป็นตัวตัดสนิ
ของประเทศสมาชกิ สรปุ ด้วยการอภิปรายกลุ่มเกีย่ วกบั ผลของความรว่ มมือ
อาเซียน หรือความชว่ ยเหลอื

หนา้ ทีพ่ ลเมือง การไม่แทรกแซงนโยบาย อะไรคือหลักการและเหตผุ ลส�ำ หรับการยดึ อา่ นนโยบายและกรณีศกึ ษาท่แี สดงให้เหน็ ถึงการยดึ ถือนโยบาย
และจรยิ ศึกษา ของประเทศสมาชกิ นโยบายการไม่แทรกแซงกจิ การภายใน แม้ว่า และเปรยี บเทียบสภาพแวดล้อมและสง่ิ ทา้ ทายของประเทศตา่ ง ๆ
อาเซยี น ซงึ่ บางคร้งั การท�ำ เชน่ น้นั จะขัดแย้งกับหลักการอืน่ ๆ ทเ่ี กยี่ วข้อง ตลอดจนผลท่เี กดิ ขึ้นทันทแี ละผลในระยะยาว แบ่งนกั เรยี น
อาจขัดแย้งกบั นโยบาย ของอาเซียน (แนวคดิ ประชาชน) ออกเปน็ สองกลุ่ม จัดการโต้วาที โดยใช้สถานการณ์จำ�ลอง
ขององคก์ รในการส่งเสริม เมือ่ หลกั การอื่น ๆ ขดั แยง้ กับนโยบายการไมแ่ ทรกแซง
ความเสมอภาค กิจการภายใน ฝ่ายหนง่ึ หาเหตุผลสนบั สนุนหลักการ และอกี ฝ่าย
ความยุตธิ รรมและ หาเหตผุ ลสนบั สนุนนโยบายไม่แทรกแซงกิจการภายใน ทง้ั สองฝา่ ย
ขอ้ กฎหมาย สลับหวั ข้อโตว้ าทีกนั และท้ายท่ีสดุ เปรียบเทยี บหลกั เหตผุ ล

29คูม่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนช่อสงถทาานงทแ่ี ลสะอื่ คแำ�นถวามคสดิ �ำ คัญ กิจกรรมการเรยี นรู้เสนอแนะ
กรณศี ึกษาสองตวั อยา่ งท่แี สดงถึงความซบั ซ้อนส�ำ หรบั อาเซยี น
ภาษาและ ประเทศสมาชกิ อาเซยี น มีสงิ่ ท้าทายอะไรบา้ งท่ีคาดวา่ จะเกดิ ขน้ึ ทจ่ี ะสอื่ สารใหเ้ ป็นหนง่ึ เดียว นกั เรยี นวิเคราะหป์ ญั หา หาแนวทาง
วรรณกรรม พบกับความทา้ ทายในทาง เมอื่ กลุ่มท่ีแตกต่างกนั รว่ มกันรา่ งนโยบาย แกไ้ ข และเปรยี บเทียบกับการแกไ้ ขปญั หาของอาเซยี น
ปฏิบตั ิและทางความคดิ หรือวิธแี ก้ปญั หา และจะจดั การกับปัญหา
เก่ยี วกับการสื่อสาร เหล่านอ้ี ย่างไร
ใหเ้ ป็นหนง่ึ เดียว

อาเซียนส่งเสริมวัฒนธรรม อาเซยี นใหส้ ทิ ธิแก่นักเขยี นอยา่ งไร (ประชาชน พจิ ารณาการประชุม หรอื นโยบายของอาเซยี นท่จี ะชว่ ยนกั เขียน
ด้านวรรณกรรม แนวคิด) หรอื สนับสนนุ ผลงานของนกั เขียน และใหน้ ักเรียนเขียนเก่ียวกบั
ผลลัพธ์ทเี่ กิดขนึ้ จากการประชุมหรอื นโยบาย

ศิลปะ ศลิ ปะสามารถขยาย ดว้ ยเหตใุ ดประชาชนจึงเก่ยี วขอ้ งกับ ฟังดนตรีอาเซียนท่มี ชี ่อื เสียงสองถงึ สามเพลงจากประเทศตา่ ง ๆ
ขอบเขตของอตั ลักษณ์ ภาพยนตร์ ดนตรี เตน้ รำ� และงานศิลป์ และ นักเรียนวิเคราะหแ์ นวเพลงกอ่ น ตอ่ จากนน้ั ศึกษาบทเพลง
ของประชาชน สิง่ เหล่านี้ชว่ ยก่อรา่ งอัตลกั ษณ์ร่วมกันของ ที่แปลแล้วจึงเขียนเรียงความ หรือท�ำ โครงงานทเ่ี ปน็ visual ทส่ี ื่อถงึ
อาเซียนอยา่ งไร (ประชาชน แนวคดิ สื่อ) เพลงนน้ั เพอ่ื แสดงสง่ิ ทีเ่ รยี นร้ใู หมน่ ้ี และสิ่งทแ่ี สดงออกถึงชีวติ หรอื
ทัศนะของตนเองด้วย (กิจกรรมการสอนอาจใช้ภาพยนตร์แทน)

30 คมู่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวชิ า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะอ้ื ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะื่อคแ�ำ นถวามคสดิ ำ�คญั กจิ กรรมการเรียนรูเ้ สนอแนะ
เปรยี บเทียบสถติ ิดา้ นเศรษฐกิจและสุขภาพจากประเทศสมาชกิ
สขุ ศึกษาและ อาเซียนไดส้ ง่ เสริม สขุ ภาพของประชากรสัมพันธ์กบั การพัฒนา หลาย ๆ ประเทศ เพอื่ หาขอ้ สรปุ เกย่ี วกับความสมั พันธข์ องสุขภาพ
พลศึกษา ด้านสขุ ภาพกายและ ทางเศรษฐกิจอย่างไร (ประชาชน ส่อื ) และการเติบโตทางเศรษฐกิจ เปรียบเทยี บการรเิ รมิ่ ด้านสุขภาพ
สขุ ภาพจติ ในภูมิภาคน้ี อาเซียนได้รเิ ร่ิมกิจกรรมเกีย่ วกบั สขุ ภาพ ของอาเซยี น และเปรยี บเทยี บกับขอ้ เสนอแนะที่วา่
แบบใดบ้าง และมผี ลกระทบอยา่ งไร การสง่ เสริมสขุ ภาพจะสง่ ผลต่อการเติบโตย่งิ ขึน้ ทางเศรษฐกจิ
(ประชาชน แนวคดิ สือ่ )

เทคโนโลยี การพฒั นาทางวิทยาศาสตร์ อาเซียนส่งเสรมิ วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ตรวจสอบนโยบายอาเซยี นในการสง่ เสริมวทิ ยาศาสตรแ์ ละ
การศึกษา และเทคโนโลยเี ปน็ ภารกจิ ทงั้ ภาคเอกชนและภาครฐั บาลอย่างไร เทคโนโลยี และการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์เพอ่ื เขียนรายงาน
ท่ีสำ�คัญอยา่ งหนึ่งของ (ประชาชน แนวคดิ ) ในสิง่ ท่คี น้ พบ
อาเซยี น

31คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ : เรามารวมอาเซียนใหเ้ ปน็ หน่ึง

ระดับช้ันเรยี น/สาขาวิชา : ประถมศึกษาตอนปลาย/สังคมศึกษา

ภาพรวม : ให้นักเรียนช่วยกันระดมความรู้ หาท่ีมาของค�ำ ว่า ASEAN ว่า ย่อมาจากค�ำ ว่าอะไร ซึ่งจะน�ำ ไปสู่การเข้าใจความหมายของค�ำ ว่าสมาคมประชาชาติ
แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สถานท่ีต้ังทางภูมิศาสตร์ของประเทศสมาชิกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความเป็นเอกเทศและการรวมตัวกันของประเทศสมาชิก
มอบหมายใหน้ กั เรียนท�ำ งานเป็นกลุ่ม เพอ่ื ศกึ ษา จัดเรยี ง และรวบรวมลกั ษณะเฉพาะของประเทศสมาชกิ และแสดงบทบาทสมมตใิ นขณะท่แี ต่ละประเทศเข้าร่วม
เปน็ สมาชิกอาเซียน ตอนทา้ ยของบทเรียน นักเรียนแตล่ ะกลมุ่ นำ�ภาพมาประกอบบนผนงั ดว้ ยวิธีโมเสก อาจแสดงโมเสกนี้ในห้องเรียน หรอื ในบริเวณโรงเรียน

ความเขา้ ใจที่คงทน : อาเซียนนำ�ประเทศตา่ ง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มารวมตวั กนั
วัตถุประสงค์ของบทเรียน :

◆◆ นกั เรยี นสามารถบอกวา่ ASEAN มาจากอกั ษรยอ่ ของคำ�อะไร และสามารถบอกความหมายของค�ำ
◆◆ นักเรยี นสามารถระบุลักษณะเฉพาะของประเทศสมาชิกอาเซยี นแต่ละประเทศ
◆◆ นกั เรยี นสามารถระบุว่า ประเทศสมาชกิ อาเซยี นอยูส่ ว่ นไหนของแผนท่ี และสามารถอธิบายลกั ษณะเฉพาะของแต่ละประเทศ
◆◆ นักเรียนสามารถอธิบายโดยการใชภ้ าพวา่ อาเซียนนำ�ประเทศตา่ ง ๆ มารวมกันอย่างไร
คำ�ถามสำ�คัญ :
◆◆ ประเทศสมาชกิ อาเซยี นจะเข้มแขง็ ขึน้ อย่างไรเมอื่ รวมตวั กัน (สถานท่ี ประชาชน ส่ือ)
สือ่ และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ เอกสารประกอบการสอน ASEAN : Say What?
◆◆ แผนทที่ วปี เอเชีย
◆◆ ใบงานประเทศสมาชิกอาเซยี น
◆◆ รูปประเทศสมาชกิ อาเซยี น เครือ่ งฉายภาพ กระดาษส�ำ หรับตกแตง่ ภาพ และกระดาษสำ�หรบั วาดภาพ

32 คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ภาพที่ตดั ออกมาจากหนังสือนติ ยสารต่าง ๆ หรือพมิ พ์จากอนิ เทอรเ์ น็ต
◆◆ กระดาษโปสเตอร์ ปากกาเมจกิ กระดาษแขง็
เวลาท่ใี ช้ : กจิ กรรมในชน้ั เรยี นและกจิ กรรมกลมุ่ ใช้เวลา 3 คาบ สำ�หรบั การศกึ ษาเพ่ิมเติม ครมู อบหมายการบ้านให้นักเรยี นแต่ละกลมุ่ ทำ�โครงงานศิลปะ
อภิธานศัพท์ :
◆◆ สมาคมประชาชาตแิ หง่ เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ หมายถงึ การรวมตวั กนั เพอื่ ความรว่ มมอื ใหบ้ รรลเุ ปา้ หมายรว่ มกนั ของประชาชนหรอื กลมุ่ ประชาชน
◆◆ ชาติ หมายถึง ชุมชนทม่ี อี าณาเขตและมีรฐั บาลเปน็ ของตวั เอง
◆◆ หลกั หมายถึง ที่ส�ำ คญั ท่เี ป็นหลกั พน้ื ฐาน
◆◆ แผนท่ีแสดงภูมิประเทศ หมายถงึ แผนท่ีแสดงลกั ษณะทางกายภาพของดินแดนและนา่ นนา้ํ
ชดุ กิจกรรมน�ำ เขา้ ส่บู ทเรยี น : ให้ครูเขยี นค�ำ ว่า ASEAN บนไวท์บอร์ด กระดานดำ� หรอื กระดาษโปสเตอร์ ใหน้ กั เรียนระดมความคดิ เก่ียวกับความรูเ้ รือ่ ง ASEAN
ซง่ึ นกั เรียนอาจตอบวา่ คือ ทวีปเอเชยี หรอื เอเชียตะวันออกเฉยี งใต้ หรือประเทศใดประเทศหนึ่ง เรอ่ื งใดเรือ่ งหน่งึ ขอ้ เทจ็ จริงหรอื แนวคดิ ต่าง ๆ
ปัจจยั ปอ้ น : นักเรยี นควรรทู้ ตี่ ัง้ ประเทศของตวั เองทแ่ี สดงบนลูกโลกทีเ่ กี่ยวขอ้ งกบั ทวปี เอเชีย ลักษณะทางภูมศิ าสตร์ วฒั นธรรม และเศรษฐกจิ
รปู แบบ : ครรู ะดมความคดิ เหน็ โดยหาความหมายของอักษรในคำ�ว่า “ASEAN” กระต้นุ ใหน้ กั เรียนถามคำ�ถามและหาขอ้ มลู จากใบงานประเทศต่าง ๆ

ขนั้ ตอนการสอน :
คาบท่ี 1
ASEAN คืออะไร? (What is ASEAN?)

◆◆ แจกเอกสารประกอบการสอน ASEAN : Say What? อธบิ ายใหน้ ักเรยี นฟังวา่ คำ�วา่ ASEAN เกดิ จากการนำ�ตัวอกั ษรแรกของคำ�ในภาษาอังกฤษ
มาประกอบกันเป็นคำ�ว่า ASEAN ให้นักเรียนช่วยกันทายคำ�ศัพท์จากตัวอักษรแรก อาจช่วยใบ้ ถ้าจำ�เป็น โดยเขียนตัวอย่างบนกระดาน
สว่ นนักเรียนใหเ้ ตมิ ค�ำ ทไ่ี ด้จากการระดมความคิดเหน็ ในหอ้ งเรยี น ในใบงานของตน

33คู่มอื หลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ในขณะท่ีนักเรียนเติมคำ�ต่อจากตัวอักษรตัวแรกของคำ�ว่า ASEAN ให้ครูถามความหมายของคำ�แต่ละคำ� และให้นักเรียนช่วยอธิบายลักษณะ
พนื้ ฐานของ ASEAN
➙➙ A - Association สมาคมประชาชาติ หมายถึง ความรู้สึกร่วมในการเข้ามารวมกันเพ่ือทำ�งานให้บรรลุจุดประสงค์ หรือความพยายาม
ในการรว่ มมือกนั แมค้ �ำ ว่า สมาคมประชาชาติ จะหมายรวมถงึ สว่ นต่าง ๆ ทร่ี กั ษาบรู ณาภาพ และความเปน็ เอกเทศของตน
➙➙ S - South ทศิ ใต้ หมายถึง ทศิ ใตข้ องอะไร
➙➙ E - East ทิศตะวันออก หมายถงึ ทิศตะวันออกของอะไร และต�ำ แหน่งของอาเซยี นคอื ทศิ ใต้ และทิศตะวันออกของทวีปเอเชยี
➙➙ A - Asian แหง่ เอเชยี หมายถงึ ต�ำ แหนง่ จรงิ ท่ีเปลีย่ นแปลงไม่ไดข้ องอาเซียน บนแผนทีโ่ ลก
➙➙ N - Nations ชาติ หมายถงึ ชาตติ า่ ง ๆ ชมุ ชนที่มีอาณาเขตและมีรฐั บาลเป็นของตวั เอง

อาเซียนอย่ทู ไ่ี หน? (Where is ASEAN?)
◆◆ แบง่ นกั เรยี นเปน็ กลมุ่ ยอ่ ย และแจกแผนทแี่ สดงสภาพภมู ศิ าสตรข์ องทวปี เอเชยี ใหน้ กั เรยี นหาตำ�แหนง่ ของทวปี เอเชยี ระบทุ ศิ ใตแ้ ละทศิ ตะวนั ออก
โดยใช้ดนิ สอสี วงกลมบริเวณทีค่ ดิ วา่ เป็นอาเซียน
◆◆ ใหน้ กั เรยี นทายชอ่ื ประเทศทค่ี ดิ วา่ เปน็ ประเทศสมาชกิ อาเซยี น ตอบผดิ กไ็ มเ่ ปน็ ไร แตใ่ หเ้ ขยี นชอื่ ประเทศทตี่ อบผดิ ไวข้ า้ ง ๆ แผนท่ี และท�ำ เครอ่ื งหมาย
แสดงประเทศสมาชิกอาเซียนท่ีถูกต้องบนแผนที่ ถามนกั เรียนวา่ ประเทศสมาชกิ อาเซียนมีกีป่ ระเทศ
◆◆ ใหน้ กั เรียนออกมาหน้าช้ัน และให้หาประเทศในแผนที่
◆◆ ให้นกั เรียนออกมาหนา้ ชนั้ ชป้ี ระเทศเพื่อนบา้ นอ่ืน ๆ ท่ีเปน็ สว่ นหนึง่ ของประเทศสมาชกิ อาเซยี น

อาเซียนคือใคร? (Who is ASEAN?)
◆◆ แจกใบงานประเทศสมาชิกอาเซียน 10 ประเทศ ให้นักเรียนกลุ่มละหนึ่งประเทศ บัตรของแต่ละประเทศมีสีแตกต่างกัน ซึ่งสีเป็นตัวบ่งชี้ว่า
แต่ละประเทศเขา้ ร่วมเปน็ สมาชิกอาเซียนเมอื่ ไร
◆◆ สำ�หรบั การบ้าน ให้นกั เรยี นศกึ ษาเกย่ี วกับประเทศท่ีกลุ่มตนได้รบั มอบหมาย โดยอาจถามเพื่อนนกั เรียนดว้ ยกัน สมาชิกในครอบครัว คน้ ควา้ จาก
ห้องสมดุ หรอื อินเทอร์เนต็ หาลกั ษณะตา่ ง ๆ ของประเทศน้ี และเตมิ ข้อมลู ในใบงาน

34 คมู่ อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

คาบท่ี 2
อาเซียนพบกัน และทักทายกัน (ASEAN Meet and Greet)

◆◆ สมมติว่านักเรียนกำ�ลังเดินทาง ให้เดินทางไปกับกลุ่มตัวเองพร้อมกับใบงานประเทศสมาชิกของตน (ซ่ึงบันทึก ข้อมูลที่ศึกษามาแล้ว) ไปพบปะ
กลมุ่ ผเู้ ดินทางของประเทศสมาชิกอาเซียนประเทศอ่นื ๆ ให้นักเรียนตั้งค�ำ ถามแลกเปลี่ยนขอ้ มลู กับประเทศตา่ ง ๆ และจดบันทกึ ข้อมูล

มาเขา้ รว่ ม ASEAN กันเถอะ (Let’s Join ASEAN)
◆◆ ครูอธิบายให้นักเรียนฟังว่า ทุกกลุ่มที่ถือใบงานของแต่ละประเทศจะมาเข้าร่วมเป็นอาเซียน เรียกกลุ่มนักเรียนที่มีใบงานสีฟ้าที่เป็นตัวแทนของ
ประเทศทร่ี ว่ มกันกอ่ ต้งั อาเซยี น (ได้แก่ อินโดนเี ซยี มาเลเซยี ฟลิ ปิ ปนิ ส์ สิงคโปร์ และประเทศไทย) ให้กลุม่ นักเรียนประเทศเหล่าน้อี อกมาหนา้ ชน้ั
แต่ละกลุม่ กลา่ วค�ำ ทกั ทายด้วยภาษาของประเทศสมาชกิ อาเซยี นในใบงานของตน
◆◆ ครูนำ�การอภิปรายสั้น ๆ ว่า ประเทศเหล่านี้มีอะไรท่ีเหมือนกันบ้างจากใบงานของนักเรียน ซ่ึงติดไว้บนกระดาน และอธิบายว่า อาเซียน
กอ่ ตั้งเมือ่ วันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2510 โดยประเทศผรู้ ิเร่มิ ก่อตั้งอาเซยี น มจี ุดประสงค์เพอ่ื ใหป้ ระเทศตา่ ง ๆ ในเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตม้ ารวมกัน
เพอื่ สรา้ งสนั ตสิ ขุ ความมนั่ คง และการพฒั นารว่ มกนั ในภมู ภิ าค แมใ้ นชว่ งนนั้ บางประเทศในทวปี เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตอ้ าจจะยงั ตอ่ สเู้ พอื่ เอกราช
หรอื อยู่ในสภาวะสงครามกลางเมือง
◆◆ เรียกนักเรียนตัวแทนประเทศอ่ืน ๆ ออกมาตามสี (สีขึ้นอยู่กับว่าประเทศเหล่านี้เข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียนเม่ือใด) ดังต่อไปนี้ สีเขียว
ได้แก่ ประเทศบรูไนดารุสซาลาม เข้าเป็นสมาชิกเม่ือ 7 มกราคม พ.ศ. 2527 ให้ถามนักเรียนว่าบรูไนเข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียนมาก่ีปี
หลังการก่อตั้งอาเซียน ตั้งข้อสังเกตว่าบรูไนเข้าร่วมเป็นสมาชิกหลังจากท่ีบรูไนเป็นเอกราชได้ 6 วัน ถามเหตุผลว่า ท�ำ ไมบรูไนถึงอยากเข้าร่วม
เป็นสมาชิกอาเซียน สีเหลือง คือ สาธารณรัฐสังคมเวียดนามเข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียน เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 ถามว่า หลังจาก
อาเซยี นกอ่ ตงั้ มาแลว้ กป่ี ี หลงั จากทสี่ งครามเวียดนามสนิ้ สุดใช่หรอื ไม่ สมี ว่ ง ได้แก่ สาธารณรฐั ประชาธิปไตยประชาชนลาว และสาธารณรฐั แห่ง
สหภาพเมยี นมาร์ทเี่ ขา้ รว่ มเปน็ สมาชิกเม่ือวนั ท่ี 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2540 (ถามนกั เรียนวา่ ก่ปี หี ลังจากเวยี ดนามเขา้ ร่วมเป็นสมาชกิ อาเซียน และ
ลาวกับเมยี นมารเ์ ข้าเปน็ สมาชกิ ตง้ั แต่เริ่มก่อต้ังอาเซียนหรือไม)่ สีชมพู คือ ราชอาณาจักรกมั พูชา เขา้ รว่ มเป็นสมาชกิ อาเซยี น เม่ือวนั ท่ี 30 เมษายน
พ.ศ. 2542 (ให้ถามว่าก่ีปีมาแล้ว) ปัจจุบัน ความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเป็นจุดประสงค์หลักของอาเซียน นอกเหนือจากการส่งเสริม
สนั ตภิ าพในภมู ภิ าค

35คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ส �ำ หรบั การบา้ น หรือการมอบหมายงานในหอ้ งเรยี น ใหก้ ลมุ่ ศกึ ษาวา่ มเี หตกุ ารณอ์ ะไรเกดิ ขนึ้ กบั ประเทศทกี่ ลมุ่ ตวั เองเปน็ ตวั แทนกอ่ นเขา้ รว่ มเปน็
สมาชกิ อาเซยี น ตวั อย่างเชน่ ประเทศนัน้ เพ่งิ ได้รับเอกราช หรอื มีผูน้ �ำ คนใหม่ใช่หรือไม่ ให้ตวั แทนกลุ่มนำ�เสนอส้นั ๆ เกี่ยวกบั เหตกุ ารณ์ท่ีคดิ วา่ เป็น
เหตุการณส์ ำ�คญั

การฝึกปฏิบัตโิ ดยการชีแ้ นะ : การท�ำ กจิ กรรม ใบงานประเทศสมาชิกอาเซยี น มาเขา้ รว่ มอาเซยี นกันเถอะ การรวมตวั กันเป็นอาเซียน จะต้องทำ�โดยมคี รูคอยชแี้ นะ

คาบที่ 3
การรวมตวั กนั เป็นอาเซียน (Putting ASEAN Together)

◆◆ งานกลุ่ม ใหช้ ว่ ยกันตดั รูปประเทศท่ตี นได้รับมอบหมาย (วาดโครงเส้นรูปประเทศ) ตกแต่งเพ่ือแสดงลกั ษณะของประเทศน้ัน โดยการตดั กระดาษ
จากนติ ยสาร รปู ภาพจากอนิ เทอร์เน็ต หรอื ใช้ภาพทว่ี าดเอง

◆◆ ใหน้ กั เรียนท้ังชั้น น�ำ ภาพของกลุ่ม มาประกอบกันโดยวางบนต�ำ แหน่งท่ตี ัง้ ของแตล่ ะประเทศทผ่ี นงั หอ้ งเรยี น
บทสรุป : มองที่ผนังโมเสกซ่ึงประกอบเป็นแผนท่ีอาเซียน ครูนำ�การอภิปราย ให้แต่ละกลุ่มอภิปรายถึงสิทธิประโยชน์ที่ประเทศตนได้รับจากการเข้ามาร่วมเป็น
สมาชิกอาเซียน นกั เรียนช้ีแจงเหตผุ ลสำ�คัญ แลว้ ทำ�ปา้ ยดว้ ยกระดาษแข็ง และระบายสี ใสเ่ หตผุ ล แลว้ นำ�ป้ายเหลา่ นี้มาประดบั บนผนงั โมเสก
การประเมินผลท่เี สนอแนะ :

◆◆ ใหก้ ลุม่ นกั เรยี นใช้ขอ้ มลู ใบงานประเทศสมาชกิ อาเซียนเพือ่ เปรยี บเทยี บความเหมอื นและความแตกตา่ งของประเทศสมาชกิ อาเซยี น และอภปิ ราย
เก่ยี วกับความหมายของ ค�ำ วา่ สมาคมประชาชาติ (Association) และประเทศ (Nation) (การประเมนิ ผลระหว่างเรยี น : ด้านท่ี 1 - การอธิบาย
และด้านที่ 2 - การตีความ)

◆◆ ให้นักเรียนทั้งชั้นช่วยสร้างแผนภาพประเทศสมาชิกอาเซียนในห้องเรียน ใส่ข้อมูลของประเทศสมาชิกอาเซียนเรียงตามเวลาที่แต่ละประเทศ
เข้ารว่ มเปน็ สมาชิก โดยแผนภาพนีแ้ สดงข้อมลู การรวมตัวของประเทศทก่ี ลมุ่ ตนได้รบั มอบหมาย โดยนักเรียนทั้งห้องชว่ ยกันบอกวา่ แตล่ ะประเทศ
เขา้ รว่ มเปน็ สมาชกิ เมื่อใด นกั เรยี นสามารถระบุเหตุการณส์ ำ�คัญต่อชัน้ เรยี น (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน ด้านท่ี 1 - การอธบิ าย และดา้ นท่ี 2 -
การตีความ)

36 คมู่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ให้นักเรียนนำ�แผนภาพนี้ไปติดรวมกับรูปประเทศสมาชิกอาเซียนบนผนังห้องเรียน พร้อมด้วยภาพอ่ืนๆ ที่เก่ียวข้องของแต่ละประเทศ
อภิปรายท้ังชั้นเรียน หรือท้ังช้ันช่วยกันสร้างตารางแสดงความคล้ายหรือความแตกต่างของแต่ละประเทศ (การประเมินผลรวบยอด - ด้านที่ 2
การตีความ และดา้ นท่ี 4 มมุ มอง)

◆◆ ให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นในช้ันเรียนเก่ียวกับสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ ที่ประเทศของกลุ่มตนได้รับจากการเป็นสมาชิกอาเซียนการช่วยกัน
สร้างโมเสกอาเซียนของนักเรียนแต่ละคนช่วยให้คำ�ตอบว่า ด้วยเหตุใดตนจึงคิดว่า การเป็นส่วนหนึ่งของอาเซียนนั้นมีความสำ�คัญ
(การประเมนิ รวบยอด - ดา้ นท่ี 1 การอธบิ าย และดา้ นที่ 4 มุมมอง)

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ ความหมายของตวั อกั ษรแตล่ ะตัวทป่ี ระกอบกนั ขึน้ มาเปน็ คำ�ว่า “ASEAN” คอื อะไร และท�ำ ไมจงึ มคี วามสำ�คญั
◆◆ ประเทศสมาชิกอาเซียน 10 ประเทศมอี ะไรบา้ ง ประเทศผู้รเิ ริม่ ก่อตั้ง 5 ประเทศ ได้แก่ ประเทศอะไร
◆◆ ประเทศสมาชิกอาเซียนมคี วามคลา้ ยคลงึ และมคี วามแตกตา่ งกนั อยา่ งไร
◆◆ ประเทศของเราหรือชุมชนของเราได้รบั ประโยชน์อย่างไรบ้างในการเปน็ ส่วนหนงึ่ ของอาเซียน

การเชอ่ื มโยงกับสาขาอ่ืนในหลักสูตร : บทเรยี นนสี้ ามารถเชื่อมโยงกับการศึกษาดา้ นอ่ืน ๆ เช่น สภาพทางภมู ิศาสตร์ วฒั นธรรม และเศรษฐกิจทีม่ ุง่ ใหช้ าตติ า่ ง ๆ
และประชาชนมีปฏสิ ัมพนั ธ์กนั มากยง่ิ ข้ึนเพอ่ื บรรลคุ วามมุ่งประสงคข์ องแตล่ ะประเทศ และในฐานะส่วนหนงึ่ ขององคก์ รทใ่ี หญ่กว่า

37คู่มอื หลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ASEAN บอกอะไร?

จากการอภปิ รายในชัน้ เรยี น ใหน้ กั เรยี นหาค�ำ จากอกั ษรนำ� ซง่ึ รวมกนั เปน็ คำ�วา่ ASEAN พร้อมทั้งกรอกความหมายของแต่ละคำ�
A
S
E
A
N

38 คู่มอื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนที่ภมู ปิ ระเทศของทวปี เอเชีย

39คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ใบงานประเทศสมาชิกอาเซียน

ใบงานประเทศตา่ ง ๆ จะมสี ีแตกตา่ งกัน ขนึ้ อยกู่ ับว่าประเทศเหลา่ นีเ้ ข้ารว่ มเป็นสมาชกิ อาเซียนเมอ่ื ใด
สฟี ้า : อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปนิ ส์ สงิ คโปร์ และประเทศไทย (ประเทศผกู้ อ่ ตง้ั อาเซยี น เมอ่ื วนั ที่ 8 สงิ หาคม พ.ศ. 2510)
สีเขยี ว : บรไู น เข้าเปน็ สมาชกิ อาเซียนเม่ือวนั ที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2527
สีเหลือง : เวยี ดนาม เข้าเปน็ สมาชกิ อาเซยี นเม่ือวันท่ี 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2538
สีมว่ ง : ลาว และเมยี นมาร์ เขา้ เปน็ สมาชกิ อาเซียนเมือ่ วันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2540
สชี มพู : กัมพูชา เขา้ เปน็ สมาชกิ อาเซยี นเมือ่ วนั ท่ี 30 เมษายน พ.ศ. 2542
ดา้ นหนา้ ใบงานของแตล่ ะประเทศ : ใหก้ รอกขอ้ มลู ทแี่ ตล่ ะกลมุ่ ไดศ้ กึ ษา คน้ ควา้ และออกมาแสดงความเหน็ สน้ั ๆ เกย่ี วกบั ประเทศสมาชกิ แตล่ ะประเทศ
โดยควรน�ำ เสนอขอ้ เทจ็ จรงิ ทน่ี า่ สนใจ และสนกุ สนานบางเรอื่ ง เชน่ เรอื่ งอาหารประจ�ำ ชาติ เกรด็ ประวตั ศิ าสตรท์ น่ี า่ สนใจ ขนบธรรมเนยี ม วฒั นธรรม หรอื สง่ิ ทก่ี ลมุ่
ได้มาจากจนิ ตนาการของกลุ่มนกั เรียน

40 ค่มู ือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ใบงานประเทศสมาชกิ : อนิ โดนเี ซีย

ภาษาราชการ :

ค�ำ พดู ทีใ่ ชส้ �ำ หรบั :
◆◆ สวัสดี (หรอื ประโยคทักทาย รวมทง้ั ภาษาทา่ ทางอนื่ ๆ เช่น การกม้ ศรี ษะ)
◆◆ ขอบคณุ
◆◆ ใช่ครบั คะ่ / ไม่ใช่
◆◆ การนับเลข 1 - 5
◆◆ นักเรยี น ครู โรงเรยี น

พชื ผลหลกั :

ผลไม้ทพ่ี บมาก :

หน่วยเงินตรา :

ศาสนาหลักมีอะไรบา้ ง :
◆◆ จ�ำ นวนรอ้ ยละของประชากรที่นบั ถือศาสนาเหล่านี้

วนั หยดุ ทส่ี ำ�คญั (ให้ระบวุ ันท)่ี :

41คู่มือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ดา้ นหลัง ระบายสปี ระเทศอินโดนเี ซยี ในแผนทดี่ ้านลา่ ง
ประเทศท่มี พี รมแดน และ/หรอื นา่ นนํ้าตดิ กัน :
พืน้ ท่ี :
ฤดู (ระบเุ ดือนของแตล่ ะฤดู) :
ประชากร :
ระบอบการปกครอง :
ขอ้ เท็จจริงสนุก ๆ หรือนา่ สนใจ :


Courtesy Arizona Geographic Alliance (http : //geoalliance.la.asu.edu/azga),
School of Geographical Sciences and Urban Planning, Arizona State University, cartographer Terry Dorschied

42 คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ใบงานประเทศสมาชิก : มาเลเซยี

ภาษาราชการ :

ค�ำ พูดท่ใี ชส้ ำ�หรับ :
◆◆ สวสั ดี (หรือประโยคทักทาย รวมท้ังภาษาท่าทางอ่นื ๆ เช่น การก้มศีรษะ)
◆◆ ขอบคณุ
◆◆ ใช่ครบั ค่ะ / ไม่ใช่
◆◆ การนับเลข 1 - 5
◆◆ นักเรียน ครู โรงเรยี น

พืชผลหลัก :

ผลไม้ทพ่ี บมาก :

หนว่ ยเงินตรา :

ศาสนาหลักมีอะไรบา้ ง :
◆◆ จำ�นวนร้อยละของประชากรทน่ี ับถือศาสนาเหลา่ น้ี

วันหยดุ ทีส่ �ำ คัญ (ให้ระบวุ นั ท่ี) :

43คมู่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)