ACS ฉบับภาษาไทย

ตวั อยา่ งแผนการจดั การเรยี นรู้ : แผนปฏิบตั ิการแสดงถงึ ความมนี ้ําใจต่อผู้อ่ืน

ระดับช้นั เรียน/สาขาวชิ า : ประถมศกึ ษาตอนปลาย/หน้าทีพ่ ลเมอื งและจรยิ ศกึ ษา
ภาพรวม : นกั เรยี นท�ำ “แผนปฏิบตั กิ ารแสดงถงึ ความมีนํ้าใจตอ่ ผอู้ ่ืน” แสดงความมนี า้ํ ใจตอ่ เพอื่ น ครอบครัว หรอื คนในชุมชน หรอื เป็นจติ อาสาเพือ่ พฒั นาชุมชน
เป็นเวลา 1 สัปดาห์ บันทึกประสบการณ์และปฏิกิริยาจากผู้รับ นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น บอกเล่าประสบการณ์ในช้ันเรียน และขยายผลแนวคิดของ
แผนปฏิบัตกิ ารท่แี สดงถึงความมีนา้ํ ใจต่อชุมชน เพือ่ นำ�ไปต่อยอดพฒั นาแผนปฏบิ ัติสำ�หรบั ประเทศสมาชกิ อาเซยี นได้
ความเข้าใจท่ีคงทน : การแสดงความมีนา้ํ ใจต่อผอู้ ืน่ และการเปดิ ใจใหก้ ว้างกอ่ ใหเ้ กดิ การเปล่ยี นแปลงทีส่ ำ�คัญได้
วตั ถปุ ระสงค์ของบทเรยี น :

◆◆ นักเรียนเรียนรู้ในการพัฒนาแผนปฏิบตั ิการทแี่ สดงถึงความมีนาํ้ ใจต่อผู้อืน่ ได้
◆◆ นักเรียนเขียนบันทึกและวาดภาพประกอบสิ่งท่ไี ด้เรยี นรไู้ ด้
◆◆ นกั เรียนสามารถปรับปรงุ พฒั นาแผนปฏิบัตกิ ารแผนใหม่บนพ้นื ฐานของสงิ่ ทไี่ ด้เรียนรู้
ค�ำ ถามส�ำ คญั :
◆◆ เราสามารถเปน็ “ตวั แทนของการเปลี่ยนแปลง” (agent of change) ทำ�หนา้ ทด่ี ้วยความซอ่ื สตั ย์สจุ รติ มเี มตตา และมใี จท่เี ปดิ กวา้ งไดอ้ ย่างไร

(ประชาชน แนวคดิ )
◆◆ การทเี่ รามจี ุดม่งุ หมายร่วมกนั สามารถชว่ ยให้หลายชมุ ชนมกี ารเปล่ียนแปลงท่ีดีขนึ้ ไดอ้ ยา่ งไร (ประชาชน สื่อ แนวคดิ )
สอ่ื และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ แผนปฏบิ ตั กิ ารแสดงถึงความมีนํ้าใจต่อผู้อน่ื
◆◆ นทิ านพนื้ บา้ นหรอื เรอ่ื งราวของคนในทอ้ งถิน่ ทีก่ ระท�ำ ความดีและไดด้ ีเปน็ ผลตอบแทน
เวลาทใ่ี ช้ : 2 คาบ

294 คู่มอื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

อภธิ านศพั ท์ :
◆◆ “ตวั แทนของการเปลี่ยนแปลง” หมายถึง บคุ คลทม่ี คี วามกระตือรือร้น มีความพยายามท่ีจะก่อให้เกิดการเปลยี่ นแปลงในทางท่ีดีขน้ึ
◆◆ การเปิดใจใหก้ ว้าง หมายถึง อดทน เปดิ ใจรับฟงั ความคดิ เหน็ และไม่โกรธหรือข่นุ เคืองใจง่าย

ชุดกจิ กรรมน�ำ เขา้ สูบ่ ทเรียน :
◆◆ จากบทบาทของตวั ละครในนิทานพ้ืนบา้ นหรอื เรือ่ งราวของคนในทอ้ งถิ่นท่เี ลา่ มานี้แสดงการกระท�ำ ที่แสดงถึงความมีนาํ้ ใจต่อผ้อู ื่นอย่างไร
◆◆ ตวั ละครแตล่ ะตัวตอบสนองต่อการกระท�ำ ทีแ่ สดงถงึ ความมนี ้ําใจแตกตา่ งกนั อย่างไร
◆◆ เราสามารถขยายผลของการกระท�ำ ทีแ่ สดงถึงความมีน้าํ ใจตอ่ สงั คมทีม่ ีขนาดใหญข่ ้ึนไดอ้ ยา่ งไร

ปจั จยั ปอ้ น : ระดมความคดิ การกระทำ�ท่แี สดงถึงความมีน้าํ ใจต่อผู้อื่น และบันทึกรายละเอียดในสมดุ /กระดาษ

รปู แบบ :
◆◆ ครสู าธติ การกระทำ�ทแ่ี สดงถงึ ความมนี า้ํ ใจกับนกั เรยี น นักเรยี นจะไดส้ ัมผัสและเข้าใจความรู้สึกเม่อื มคี นมาแสดงความมนี าํ้ ใจต่อพวกเขา
◆◆ ครสู าธิตวธิ ีการบนั ทึกการกระทำ�ที่แสดงถงึ ความมนี ํา้ ใจและปฏกิ ริ ิยาตอบสนองของผรู้ บั

ข้นั ตอนการสอน :
คาบท่ี 1
◆◆ อ่านนิทานพื้นบ้านหรือเร่ืองราวของคนในท้องถ่ินท่ีมีตัวละครแสดงการกระทำ�ท่ีแสดงถึงความมีนํ้าใจต่อผู้อ่ืนและได้รับนํ้าใจจากผู้อื่น
เปน็ การตอบแทน
◆◆ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นต่อการกระทำ�ท่ีแสดงถึงความมีนํ้าใจต่อผู้อื่นของตัวละครในเรื่องนั้น ๆ บันทึกความคิดเห็นบนกระดานหน้าช้ัน
ให้เพอ่ื นร่วมหอ้ งดู อา่ นทบทวนนทิ านพนื้ บา้ นหรือเร่ืองราวของคนในทอ้ งถน่ิ น้นั อีกคร้ัง ร่วมกนั แสดงความคดิ เหน็ ตวั ละครแต่ละตวั ในเร่ืองนั้น ๆ
มปี ฏิกริ ิยาตอบสนองต่อการกระท�ำ ทแ่ี สดงถงึ ความมีนํ้าใจแตกตา่ งกันอยา่ งไร
◆◆ ระดมความคดิ การกระทำ�ท่แี สดงถึงความมีนาํ้ ใจตอ่ ผู้อ่นื ทนี่ ักเรยี นสงั เกตเห็น เพ่มิ รายละเอียดในสมดุ /กระดาษที่บันทึกไว้ก่อนหน้านี้
◆◆ ครูคิดแผนปฏิบัติการท่ีแสดงถึงความมีนํ้าใจของครูต่อนักเรียน (ตัวอย่างเช่น พับนกกระเรียนกระดาษเป็นของขวัญให้แก่นักเรียน นกกระเรียน
เป็นสัญลักษณ์ของชวี ติ ท่ีมีความสขุ ยืนยาว น�ำ มาซง่ึ ความโชคดี สงบสขุ ) ครูบันทกึ ปฏิกิริยาของนกั เรยี นและแลกเปลย่ี นความคิดเห็นกับนกั เรยี น
เกีย่ วกับความรู้สกึ ของพวกเขา
295คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ รว่ มกนั แสดงความคดิ เหน็ เกยี่ วกบั การกระท�ำ ทแ่ี สดงถงึ ความมนี า้ํ ใจตอ่ ผอู้ นื่ บางการกระท�ำ สง่ ผลกระทบตอ่ คนเพยี งหนงึ่ คน ในขณะทอ่ี กี การกระท�ำ
สง่ ผลกระทบต่อคนหลายคน เหตุใดจงึ เป็นเชน่ น้นั

◆◆ ครูแจกแผนปฏิบัติการท่ีแสดงถึงความมีน้ําใจต่อผู้อื่น นักเรียนร่วมกันวางแผนปฏิบัติที่แสดงถึงความมีนํ้าใจต่อผู้อื่นหรือกลุ่มคนในชุมชน
(เช่น กลมุ่ ผ้สู งู อายุ เดก็ เล็ก เพ่อื น ๆ ต่างท้องถนิ่ ฯลฯ) และบันทกึ แผนปฏบิ ตั ิลงในตาราง นักเรยี นสามารถเลอื กทำ�ได้มากกว่าหนงึ่ แผน

◆◆ นำ�แผนปฏิบัติการ ครูเตือนให้บันทึกการกระทำ�ของนักเรียนที่แสดงถึงความมีนํ้าใจต่อผู้อ่ืน รวมท้ังปฏิกิริยาตอบรับจากผู้รับ ไปทำ�เป็นการบ้าน
และสง่ ภายใน 1 สปั ดาห์

คาบที่ 2
◆◆ ทบทวนแผนปฏิบัติการท่ีนักเรียนทำ�เป็นการบ้าน ครูสาธิตการบันทึกการกระทำ�และปฏิกิริยาตอบสนองของนักเรียน เม่ือครูแสดงความมีน้ําใจ
ตอ่ นักเรยี น (ดังตัวอยา่ งการพบั นกกระเรยี นกระดาษ)
◆◆ แบ่งกลุ่มร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการกระทำ�และปฏิกิริยาตอบสนองจากผู้รับที่ทำ�เป็นการบ้าน สรุปผลการเรียนรู้ เลือกตัวอย่าง
ท่ีนา่ สนใจมาน�ำ เสนอหน้าช้นั เรียน
◆◆ รว่ มกนั แสดงความคดิ เห็นแผนปฏิบตั ิการเหลา่ น้สี ามารถเปล่ยี นอารมณ์ สถานการณ์ หรือความสัมพนั ธ์กับผรู้ บั อยา่ งไร
◆◆ ระดมความคดิ รวบรวมสาเหตุ เพราะเหตุใดแผนปฏบิ ัติบางแผนมีปฏกิ ิริยาตอบสนองดีจากผู้รับ ในขณะที่บางแผนอาจไม่ได้รบั การตอบสนองใด ๆ
และใหน้ กั เรยี นรว่ มกันปรับปรุงพฒั นาแผนปฏิบัตกิ ารแผนใหม่ หลังจากได้ข้อสรปุ เกย่ี วกับสาเหตุที่ไม่ไดร้ ับการตอบรับ
◆◆ ระดมความคิดวางแผนปฏิบัติการแผนใหม่ที่แสดงถึงความมีน้ําใจต่อชุมชนขนาดใหญ่ข้ึน (ตัวอย่างเช่น ทำ�ความสะอาดบริเวณโรงเรียน หรือ
สวนสาธารณะ)
◆◆ ระดมความคดิ วางแผนปฏบิ ตั กิ ารแผนใหมท่ สี่ ามารถขยายผลถงึ บคุ คลอนื่ ๆ ในประเทศสมาชกิ อาเซยี นได้ (ตวั อยา่ งเชน่ ชว่ ยเหลอื ประเทศทตี่ อ้ งการ
ความช่วยเหลอื )
◆◆ จดั แสดงผลงานแผนปฏบิ ตั กิ ารทแ่ี สดงถงึ ความมนี าํ้ ใจของนกั เรยี นตอ่ ผอู้ นื่ หรอื กลมุ่ คนในชมุ ชน หรอื กลมุ่ คนในประเทศสมาชกิ อาเซยี นทก่ี ระดานขา่ ว
ในโรงเรียน เพอื่ แบ่งปนั ประสบการณใ์ หก้ บั นกั เรยี นห้องอน่ื

การฝึกปฏบิ ัติตามโดยการช้ีแนะ : แบง่ กลุม่ วางแผนปฏิบัติการทีแ่ สดงถงึ ความมีน้ําใจต่อโรงเรียน โดยแบ่งตามความสามารถในการเขยี นของนกั เรียน
บทสรปุ : ติดผลงานในชัน้ เรียน

296 คมู่ ือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การฝกึ ปฏบิ ตั ดิ ว้ ยตนเอง : นกั เรยี นเขยี น และตดิ แผนปฏบิ ตั กิ ารทงั้ หมดทคี่ ดิ ขนึ้ บนกระดานขา่ วเพอื่ ใหเ้ พอ่ื นนกั เรยี นไดอ้ า่ น นกั เรยี นจะพบวา่ แผนปฏบิ ตั กิ ารเหลา่ นี้
เชื่อมโยงจากแผนหนึ่งไปสู่อีกแผนหน่ึง เปรียบได้กับเมล็ดพืชที่กำ�ลังเจริญเติบโตงอกงามเป็นต้นไม้ใหญ่ เพื่อแสดงการเชื่อมโยงระหว่างแผน ให้นักเรียนติดแผน
ปฏิบัตกิ ารท้ังหมดเหมอื นภาพตน้ ไม้ก�ำ ลังเตบิ โต
การประเมินผลที่เสนอแนะ :

◆◆ ใหน้ กั เรยี นบนั ทกึ การกระท�ำ ทแี่ สดงถงึ ความมนี าํ้ ใจของตวั ละครในนทิ านพนื้ บา้ นหรอื เรอ่ื งราวของคนในทอ้ งถนิ่ ทไ่ี ดอ้ า่ นในตารางแสดงสงิ่ ทไี่ ดเ้ รยี นรู้
รวบรวมตัวอย่างอื่น ๆ จากการอภปิ รายในชน้ั เรยี นทีน่ ักเรยี นสงั เกตเหน็ ทโ่ี รงเรยี น ทบ่ี ้าน และ/หรอื ในชุมชน ตารางดังกลา่ วควรอธบิ ายตัวละคร
ทีแ่ สดงความมนี าํ้ ใจ และตวั ละครทไ่ี ด้รบั น้าํ ใจนัน้ ๆ ครบู นั ทกึ คำ�ตอบของนักเรียนแตล่ ะคน (การประเมินผลระหวา่ งเรยี น ด้านที่ 1 - การอธิบาย
ดา้ นที่ 2 - การตีความ ดา้ นท่ี 4 - มุมมอง และดา้ นที่ 5 - ความรสู้ ึกร่วม)

◆◆ ให้นักเรยี นสร้างแผนปฏิบตั ิการ 1 - 2 แผนทแ่ี สดงถึงความมีนาํ้ ใจตอ่ ผอู้ นื่ หรอื กลมุ่ คนในชมุ ชน และด�ำ เนินงานตามแผนปฏิบตั ิน้นั ๆ แผนปฏิบัติ
ควรครอบคลมุ รายละเอยี ดดงั นี้ อธบิ ายการกระทำ�ของนกั เรยี น ปฏกิ ริ ยิ าตอบรบั ของผรู้ บั หรอื กลมุ่ คนทไี่ ดร้ บั และคำ�แนะน�ำ เพอื่ ปรบั ปรงุ ในอนาคต
ควรเขยี นขอ้ มลู เหลา่ น้อี ย่างชัดเจนโดยบันทกึ ในตารางแสดงผลการเรียนรูข้ องแผนปฏิบตั ทิ ี่แสดงถงึ ความมนี ํ้าใจตอ่ ผ้อู ื่นทค่ี รูแจก (การประเมนิ ผล
รวบยอด ด้านท่ี 1 - การอธิบาย ด้านท่ี 2 - การตีความ และด้านที่ 3 - การประยกุ ต์ใช)้

◆◆ ให้นักเรียนจัดแสดงผลงานแผนปฏิบัติการที่กระดานข่าวในโรงเรียน เชิญเพื่อนนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแรงบันดาลใจของ
พวกเขาในการแสดงความมีนํ้าใจต่อผู้อื่น และร่วมแบ่งปันประสบการณ์ท่ีพวกเขาสังเกตเห็น (การประเมินผลรวบยอด ด้านที่ 2 - การตีความ
ด้านท่ี 4 - มมุ มอง และดา้ นที่ 5 - ความรสู้ ึกรว่ ม)

คำ�ถามสรปุ :
◆◆ การไดย้ ินหรอื ได้เหน็ การกระท�ำ ทแี่ สดงถงึ ความมีน้าํ ใจต่อผ้อู น่ื ส่งผลกระทบอยา่ งไรต่อเราและการกระทำ�ของเรา
◆◆ ประโยชนข์ องการแสดงความมีนา้ํ ใจส่งผลตอ่ ผู้ใหแ้ ละผูร้ ับไดอ้ ย่างไร
◆◆ การแสดงความมีนํ้าใจตอ่ ผอู้ ืน่ ส่งผลกระทบต่อคนในชมุ ชนอยา่ งไร และสามารถก�ำ หนดมาตรฐานใหมอ่ ย่างไร

การเชอ่ื มโยงกบั สาขาวชิ าอน่ื ในหลกั สตู ร : สามารถเชอ่ื มโยงบทเรยี นนก้ี บั วชิ าประวตั ศิ าสตรแ์ ละสงั คมศกึ ษา โดยสง่ เสรมิ การกระทำ�ทแ่ี สดงถงึ ความมนี าํ้ ใจตอ่ ผอู้ นื่
บทเรียนนี้สามารถสอนนกั เรียนระดับสูงข้นึ ในวิชาหนา้ ท่ีพลเมอื งและจรยิ ศกึ ษาบทท่ี 1 ความรเู้ กีย่ วกบั อาเซยี น หลักการและเป้าหมายของอาเซยี นได้

297ค่มู ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน แผนปฏิบตั ิการแสดงถึงความมนี ํ้าใจต่อผู้อน่ื

ชื่อ วันท่ี
แผนปฏิบัติการนีแ้ สดงความมีนํ้าใจตอ่ ใคร (เชน่ พ่อแม่ เพอื่ นในโรงเรียน ผ้สู งู อายใุ นชมุ ชน เด็กเลก็ ฯลฯ)

นักเรียนวางแผนปฏบิ ตั ิการ นกั เรยี นสังเกตเหน็ ปฏิกริ ยิ า นกั เรยี นสามารถปรับปรงุ
อย่างไร ตอบรบั จากผูร้ ับอยา่ งไร แผนปฏิบตั กิ ารอยา่ งไรในอนาคต

298 คูม่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตัวอยา่ งแผนการจัดการเรียนรู้ ร่วมมือ รว่ มสร้าง อยา่ งยง่ั ยืน

ระดับชนั้ เรยี น/รายวิชา : มัธยมศึกษาตอนต้น/หนา้ ทพี่ ลเมอื งและจรยิ ศกึ ษา

ภาพรวม : นกั เรยี นเรยี นรทู้ จี่ ะชน่ื ชม เหน็ คณุ คา่ และอนรุ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม นกั เรยี นรว่ มกนั ศกึ ษา แสดงความคดิ เหน็ ใหค้ วามรแู้ กน่ กั เรยี นในโรงเรยี นและคนในชมุ ชน
เกย่ี วกบั ผลกระทบของการบรโิ ภคในการท�ำ ลายสง่ิ แวดลอ้ ม ผลประโยชนใ์ นการลดการท�ำ ลายสง่ิ แวดลอ้ มโดยการท�ำ โครงการเพอ่ื ลดปญั หาดงั กลา่ วในชมุ ชน เรยี นรู้
ผลกระทบตอ่ ประเทศและโลกโดยมงุ่ เนน้ ปญั หาสงิ่ แวดลอ้ มภายในประเทศทส่ี ง่ ผลกระทบตอ่ ประเทศเพอ่ื นบา้ น ในทสี่ ดุ นกั เรยี นจะรว่ มพฒั นาโครงการ จดั กจิ กรรม
พเิ ศษแบง่ ปันประสบการณ์ ให้ความรูแ้ กเ่ พื่อนนักเรยี นและคนในชุมชนเกีย่ วกบั ความสำ�คัญของการดำ�รงรักษาสิ่งแวดลอ้ มและการพฒั นาอย่างยง่ั ยนื

ความเขา้ ใจทค่ี งทน : ควรมกี ารอนรุ กั ษ/์ รกั ษาส่ิงแวดลอ้ มไวเ้ พื่อคนรุ่นหลัง

วัตถุประสงค์ของบทเรยี น :
◆◆ นกั เรียนสามารถเขยี นบทกวเี กยี่ วกบั ธรรมชาตหิ รอื สร้างผลงานศิลปะที่เช่อื มโยงกับส่งิ แวดลอ้ มได้
◆◆ นักเรยี นเรียนรูเ้ กีย่ วกบั ปญั หาสิง่ แวดล้อมในประเทศ และประเทศเพอื่ นบ้าน พร้อมทั้งหาทางแกไ้ ขได้
◆◆ นักเรียนเขา้ ใจการพฒั นาอยา่ งยัง่ ยนื และสามารถน�ำ มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ�วนั ได้
◆◆ นกั เรียนเรยี นรเู้ กย่ี วกบั ความไม่สมดุลของระบบนิเวศ และสามารถท�ำ งานรว่ มกบั ผู้อืน่ เพือ่ สรา้ งสมดลุ อีกคร้ังได้
◆◆ นกั เรยี นพฒั นาโครงการเพือ่ การพัฒนาอยา่ งย่งั ยืน และให้ความรู้กบั บุคคลอ่นื ได้
◆◆ นกั เรยี นเรียนรู้ทจี่ ะรบั ฟังความคดิ เห็นของคนสว่ นใหญจ่ ากการแบ่งกลุ่มท�ำ งาน
◆◆ นักเรยี นจะประเมนิ ผลการท�ำ งานของตนเองในทุกขนั้ ตอนของโครงการ

คำ�ถามสำ�คญั :
◆◆ วนั น้เี รามีภาระหนา้ ทอ่ี ะไรทตี่ ้องทำ�เพ่อื คนรนุ่ หลัง (สอ่ื สถานท่ี ประชาชน)
◆◆ เพราะเหตใุ ดประเทศสมาชิกอาเซยี นควรชว่ ยเหลอื ซงึ่ กนั และกนั เมอื่ เผชญิ กับปัญหาส่งิ แวดล้อมหรือภาวะเศรษฐกิจตกตํ่า (สอ่ื แนวคดิ สถานที)่

สอื่ และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ แผนท่ตี ัดไมท้ ำ�ลายปา่
◆◆ แผนทีแ่ นวปะการังท่ีถูกคุกคาม

299คมู่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ แผนทลี่ ุ่มแม่นํ้าโขง
◆◆ แผนท่แี สดงทิศทางลมมรสุมในฤดหู นาวและฤดรู อ้ น
◆◆ แนวทางการพฒั นาโครงการเพอ่ื การพฒั นาอยา่ งยั่งยนื
◆◆ ตารางรวบรวมความคดิ โครงการเพอื่ การพฒั นาอย่างยัง่ ยืน
◆◆ ตารางอธบิ ายเกณฑ์การใหค้ ะแนนการประเมนิ โครงการ
◆◆ (ถ้ามีอนิ เทอร์เนต็ ) แหลง่ ขอ้ มูลเพ่มิ เติมเว็บไซตเ์ กยี่ วกับสงิ่ แวดลอ้ ม www.riverofwords.org
◆◆ บทความข่าว หนงั สอื แผ่นพับ เวบ็ ไซต์ และเอกสารอ่นื ๆ ทีต่ ัดเก็บสำ�หรบั นกั เรยี นเพือ่ การวิจยั จัดเตรียมโดยครูหรอื บรรณารักษ์ห้องสมุด
◆◆ สมดุ บันทึกการมสี ่วนรว่ มของนกั เรียนเมอ่ื แบ่งกลุม่ ทำ�งานของครู (เช่น คลิปบอรด์ หรืออปุ กรณ์พกพาอน่ื ๆ)
เวลาท่ใี ช้ : 6 คาบ
อภธิ านศพั ท์ :
◆◆ การพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื หมายถงึ สามารถอนุรักษส์ ง่ิ ใดส่ิงหนึ่งให้คงไว้เป็นเวลานาน
◆◆ การบริโภค หมายถงึ การใชท้ รพั ยากรหรอื วัตถุสิ่งของ
◆◆ ความเสือ่ มโทรมของส่งิ แวดลอ้ ม หมายถึง กระบวนการท�ำ ลายส่ิงแวดล้อมและธรรมชาติของโลก
◆◆ ระบบนเิ วศ หมายถงึ ระบบทีม่ ีความสมั พันธก์ นั ของสง่ิ มีชีวติ และสภาพแวดล้อม
◆◆ รไี ซเคิล หมายถงึ วธิ กี ารน�ำ ขยะหรอื ของเสียกลับมาใช้ใหม่
ชุดกิจกรรมน�ำ เข้าสู่บทเรยี น :
◆◆ (ถ้ามีอินเทอร์เน็ต) ครูแสดงบทกวีที่ได้รางวัลชนะเลิศ และ/หรืองานศิลปะจาก International River of Words Poetry and Art Contest

ทเ่ี ว็บไซต์ www.riverofwords.org และร่วมกนั แสดงความคิดเห็นเกีย่ วกบั การพรรณนาของบทกวี และ/หรอื งานศลิ ปะเก่ยี วกบั ธรรมชาตขิ องโลก
◆◆ (ถ้าไมม่ อี นิ เทอร์เนต็ ) ครูเตรียมบทกวแี ละ/หรืองานศลิ ปะเกย่ี วกับธรรมชาตขิ องโลก
◆◆ ครูหาขอ้ สรปุ จากนกั เรยี นเกีย่ วกับส่งิ ท่ีสังเกตเห็นในบทกวีและงานศลิ ปะนัน้ ๆ
ปัจจัยป้อน : ก่อนเร่ิมโครงการ นักเรียนควรมีความรู้เกี่ยวกับภูมิศาสตร์ของประเทศและภูมิภาค และจะเป็นประโยชน์อย่างมากถ้ามีความรู้ด้านวิทยาศาสตร์
เกี่ยวกับปัญหาส่งิ แวดล้อมดว้ ย

300 คมู่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

รูปแบบ : ครเู ขียนบทกวเี กี่ยวกับธรรมชาติ และโครงการเพ่อื การพฒั นาอย่างยงั่ ยืน และอธิบายในชน้ั เรยี น โมเดลน้แี สดงการเรียนร้รู ่วมกันของครูกบั นักเรียน
ขนั้ ตอนการสอน :
คาบที่ 1

◆◆ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับบทกวี The River of Words (หรือบทกวีและงานศิลปะท่ีครูเตรียมมา) เพื่อเริ่มต้นการสนทนาเก่ียวกับ
ความงามของธรรมชาติของโลก

◆◆ ใหน้ ักเรียนเขยี นบทกวเี กีย่ วกบั ธรรมชาติของโลกโดยเขยี นให้กระชับและชดั เจน และครอบคลมุ หวั ข้อต่อไปนี้
➙➙ พิจารณาภูมิทัศน์อยา่ งใกลช้ ดิ
➙➙ ให้ความสำ�คญั กับตน้ ไม้หรือกลุ่มไม้
➙➙ บรรยายสภาพอากาศ เช่น เป็นวนั ทล่ี มแรง คนื ทม่ี พี ายุ แสงแดดอบอนุ่ ยามเช้า หรอื แสงแดดจ้ายามบา่ ย
➙➙ รว่ มแบ่งปันประสบการณ์การสงั เกตการเปล่ยี นแปลงของแสง เช่น ตอนพระอาทติ ย์ขนึ้ แสงแดดจา้ ตอนเท่ียงวัน ตอนพระอาทติ ย์ตก
➙➙ ฟงั เสียงธรรมชาติรอบตวั เรา และสังเกตเสยี งทีแ่ ผ่วเบา เชน่ เสยี งฟองอากาศในโคลน เสียงลมพัด หรือเสียงไกข่ ัน
➙➙ ความคิดสร้างสรรค์ในด้านอ่ืนๆ ท่สี ามารถใชเ้ ขยี นบทกวี

◆◆ นกั เรียนเขียนบทกวอี ย่างน้อย 8 บรรทดั โดยครูคอยชว่ ยแนะนำ�
คาบที่ 2

◆◆ นักเรียนอา่ นบทกวที แี่ ต่งเพ่อื พรรณนาเกี่ยวกบั สภาพแวดล้อม โดยให้ความสำ�คญั กับรายละเอียดที่พวกเขาสงั เกตเหน็ จากบทกวที แ่ี ต่ง
◆◆ (ถ้ามีอนิ เทอร์เนต็ ) สนับสนนุ ให้นกั เรียนสง่ บทกวไี ปท่ี International River of Words Poetry and Art Contest (ตามความสมัครใจ)
◆◆ แสดงแผนที่ตัดไม้ทำ�ลายป่าและแผนท่ีแนวปะการังท่ีถูกคุกคาม/แนวปะการังเสื่อมโทรม ซ่ึงบ่งบอกปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดข้ึนในประเทศและ

ประเทศเพอื่ นบ้าน และระดมความคดิ เห็นเก่ยี วกับปัญหาส่งิ แวดลอ้ มอ่ืนๆ
◆◆ แสดงแผนที่ลุ่มแม่นํ้าโขงและแผนที่แสดงทิศทางลมมรสุม ท่ีระบุตำ�แหน่งของมหาสมุทรและแม่น้ําที่ไหลผ่านประเทศต่าง ๆ และสภาพอากาศ

ทอ่ี าจมผี ลกระทบต่อประเทศนั้น ๆ และในทางกลบั กนั

301คมู่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

คาบที่ 3, 4 และ 5
◆◆ อธบิ ายและยกตัวอย่างแนวคิดการพฒั นาอยา่ งยัง่ ยนื
◆◆ แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม ๆ ละ 3 คน และเลือกปัญหาส่ิงแวดล้อมเพื่อการวิจัย ตั้งค�ำ ถามและหาข้อมูลเพิ่มเติมทางอินเทอร์เน็ตและ/หรือหนังสือ
ในห้องสมุด (ถ้าม)ี หรอื จากเอกสารทคี่ รูรวบรวมไว้
◆◆ กำ�หนดปัญหาส่ิงแวดล้อมที่เลือกเพ่ือการวิจัย ศึกษาความคืบหน้าในการแก้ไข ระดมความคิดเห็นหาทางแก้ไขปัญหาเพ่ิมเติม และในฐานะที่เป็น
เยาวชน พวกเขาสามารถทำ�อะไรใหค้ นในชุมชนไดต้ ระหนักถงึ ปญั หานี้ และโดยวธิ ีการใด
◆◆ ระดมความคิดเห็นเพ่อื หาวธิ นี �ำ เสนอปญั หาสงิ่ แวดล้อมต่อโรงเรยี นและชุมชน ตวั อย่างเช่น
➙➙ จดั ท�ำ โปสเตอรใ์ นโรงเรียนและชุมชน
➙➙ เขียนบทความในหนังสอื พิมพ์ทอ้ งถ่ินหรอื จดั ทำ�ใบปลิวแจกจา่ ยในโรงเรียน/ชมุ ชน
➙➙ จดั ทำ�หนังสอื สำ�หรบั เดก็ ช้ันประถมศึกษา
➙➙ วาดภาพจติ รกรรมฝาผนงั ในโรงเรยี น

คาบที่ 6
◆◆ แต่ละกล่มุ น�ำ เสนอโครงการหนา้ ช้ันเรยี น อธบิ ายวิธแี กไ้ ขปญั หา นำ�เสนอวิธีการสร้างความยั่งยนื ให้กบั สง่ิ แวดลอ้ ม และใช้เปน็ “แผนปฏบิ ัติการ”
ส�ำ หรับเยาวชนในชมุ ชนและในประเทศ
◆◆ ครูควรคอยอำ�นวยความสะดวก ช่วยแนะนำ�นกั เรียนหาขอ้ มูล พฒั นาโครงการ น�ำ เสนอปัญหา และวาง “แผนปฏิบัต”ิ ตัง้ แตต่ น้ จนจบ
◆◆ นักเรียนควรสะท้อนค�ำ แนะนำ�ของครูในโครงการ

การฝึกปฏบิ ตั ิโดยการช้แี นะ : ในระหวา่ งเรยี นครคู วรอำ�นวยความสะดวก ตอบคำ�ถาม ชว่ ยชีแ้ นะวิธีการท�ำ วิจยั และพัฒนาโครงการ
บทสรปุ : จัดกิจกรรมพเิ ศษ 1 วัน เก่ียวกบั ส่ิงแวดลอ้ ม โดยแสดงบทกวีและงานศิลปะเกีย่ วกบั ธรรมชาติ พรอ้ มท้ังนำ�เสนอโครงการพัฒนาเพอ่ื สรา้ งความยง่ั ยนื ให้
กบั ส่งิ แวดลอ้ มทนี่ กั เรยี นจดั ท�ำ ขึน้ และใหค้ วามร้เู กี่ยวกับแนวทางการแก้ไขปัญหา
การฝกึ ปฏบิ ตั ิดว้ ยตนเอง : นักเรยี นเขยี น ปรบั ปรุง แกไ้ ขบทกวเี กย่ี วกับธรรมชาติเป็นการบา้ น

302 ค่มู ือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การประเมนิ ผลทีเ่ สนอแนะ :
◆◆ ให้นักเรียนเขียนบทกวีอย่างน้อย 8 บรรทัดครอบคลุมหัวข้อต่อไปน้ี อธิบายภูมิทัศน์ ให้ความสำ�คัญต่อต้นไม้ บรรยายสภาพอากาศ อธิบาย
การเปลีย่ นแปลงของแสง บรรยายเสยี งธรรมชาติ และแสดงความคิดเหน็ เกยี่ วกบั ธรรมชาตใิ นดา้ นอน่ื ๆ ใหน้ ักเรยี นอ่านบทกวีทีพ่ รรณนาเก่ียวกับ
ธรรมชาติหน้าชั้นหรือภายในกลุ่ม สนับสนุนให้นักเรียนส่งบทกวีไปท่ี River of Words International Poetry and Art Contest
ตามความสมคั รใจ (การประเมินผลระหว่างเรยี น ด้านที่ 2 - การตีความ และดา้ นที่ 5 - ความรู้สึกร่วม)
◆◆ ใหน้ กั เรยี นรว่ มกนั จดั แสดงภาพ/บทความเกย่ี วกบั สง่ิ แวดลอ้ มทค่ี กุ คามในประเทศและประเทศสมาชกิ อาเซยี นทกี่ ระดานขา่ วในหอ้ งเรยี น ใหน้ กั เรยี น
รว่ มอภปิ รายในชน้ั ในดา้ นความเชอื่ มตอ่ ทางกายภาพของประเทศตา่ ง ๆ อาทิ มหาสมทุ ร แมน่ า้ํ ทไ่ี หลผา่ นประเทศตา่ ง ๆ สภาพอากาศและภมู ปิ ระเทศ
ทอี่ าจมีผลกระทบตอ่ สิ่งแวดล้อมของประเทศตา่ ง ๆ (การประเมินผลระหวา่ งเรยี น ดา้ นที่ 2 - การตีความ และด้านที่ 4 - มุมมอง)
◆◆ ให้นักเรียนเลือกปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สอดคล้องและเป็นปัจจุบัน ตั้งคำ�ถามเพ่ือการวิจัย ศึกษาความคืบหน้าในการแก้ไขปัญหา (ในชุมชน
ประเทศ หรอื ประเทศสมาชกิ อาเซยี น ฯลฯ) พฒั นาและนำ�เสนอโครงการพฒั นาสงิ่ แวดลอ้ มอยา่ งยง่ั ยนื หนา้ ชนั้ โดยมคี รคู อยแนะนำ�ตลอดกระบวนการ
วางแผนโครงการ ครูประเมินนกั เรยี นเรือ่ งการใหค้ วามรว่ มมอื การจดั การภายในกลุ่ม และการประยกุ ตใ์ ช้นวตั กรรมความร้ใู นการพฒั นาโครงการ
โครงการจะถูกประเมินโดยอ้างอิงจากตารางอธิบายเกณฑ์การให้คะแนนประเมินโครงการในด้านต่าง ๆ ดังนี้ ความเข้าใจและความสัมพันธ์ของ
หัวข้อวิจัยกับการพัฒนาสิ่งแวดล้อมอย่างย่ังยืน ทักษะ/ความชำ�นาญในการทำ�งานวิจัย การสื่อสาร การให้ความร่วมมือ และความเป็นไปได้
ของโครงการ (การประเมินผลรวบยอด ด้านท่ี 1 - การอธิบาย ด้านที่ 3 - การประยุกต์ใช้ ดา้ นท่ี 4 - มมุ มอง และดา้ นที่ 5 - ความรู้สกึ รว่ ม)
◆◆ ให้นักเรียนประเมินผลตนเองและผลงานของกลุ่มโดยพิจารณาจากผลการด�ำ เนินงานของโครงการที่มีผลการพัฒนาที่ย่ังยืน ความกระตือรือร้น
และความภาคภูมใิ จในผลงานและการเปน็ พลเมืองทต่ี ่นื ตวั ตลอดมา (การประเมนิ ผลรวบยอด ด้านท่ี 6 - การรู้จกั ตนเอง)

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ ศลิ ปะและบทกวีเชื่อมโยงเรากับธรรมชาติได้อย่างไร
◆◆ สง่ิ แวดลอ้ มและระบบนิเวศในหลายประเทศเชือ่ มโยงกนั อย่างไร
◆◆ เราสามารถสรา้ งสมดลุ ให้กบั ระบบนิเวศอกี ได้อยา่ งไร
◆◆ บทบาทของการศึกษาและการตระหนกั ถึงปัญหาช่วยปกปอ้ งโลกไดอ้ ยา่ งไร

การเชอื่ มโยงกบั สาขาวชิ าอนื่ ในหลกั สตู ร : สามารถเชอื่ มโยงการสรา้ งผลงานศลิ ปะ การเขยี นบทกวี งานวจิ ยั และการเขยี นโครงการกบั วชิ าศลิ ปะ ภาษาและวรรณคดี
แผนที่สามารถเชื่อมโยงกับวิชาสังคมศึกษาและภูมิศาสตร์ วิชาคณิตศาสตร์ ในเรื่องการตีความข้อมูลทางสถิติ และการวิจัยปัญหาส่ิงแวดล้อมและการนำ�เสนอ

การแกไ้ ขปญั หาสามารถเชือ่ มโยงกบั วิชาวิทยาศาสตร์ได้ 303คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทกี่ ารตดั ไม้ทำ�ลายป่า

ทม่ี า Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http://people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

304 ค่มู ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทีแ่ นวปะการงั ที่ถกู คกุ คาม

ทีม่ า Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http://people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

305คูม่ ือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทล่ี มุ่ แมน่ ้าํ โขง

ทม่ี า Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http//people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

306 ค่มู ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนท่แี สดงทศิ ทางลมมรสุมในฤดหู นาวและฤดรู ้อน

ทม่ี า Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http//people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

307คูม่ อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แนวทางโครงการเพื่อการพฒั นาอย่างยงั่ ยนื

ถึงเวลาท่ีเราต้องชนื่ ชมและรักษาส่งิ แวดลอ้ มของเราไว้ แบ่งนักเรียนเป็นกล่มุ กลุม่ ละ 2 - 3 คน ให้ทกุ คนสวมบทบาทเป็นผู้เชยี่ วชาญเกี่ยวกบั ปัญหาสงิ่ แวดล้อม
รวู้ ิธีแกไ้ ขปัญหาในปจั จบุ นั สามารถคิดหาแนวทางแกไ้ ข และสามารถพฒั นาแผนปฏบิ ัติการได้ นักเรยี นในแตล่ ะกลุม่ จะร่วมกนั พัฒนาโครงการ (Project Work)
ให้ความรแู้ กเ่ พือ่ นร่วมชัน้ และในโรงเรียน นกั เรียนต้องนำ�เสนอปญั หาเพ่อื ให้พวกเขาไดต้ ระหนักถงึ ผลกระทบของปญั หาสิง่ แวดลอ้ มต่อท้องถ่นิ ภมู ภิ าค และ/หรอื
โลกของเรา และนกั เรียนจะร่วมกันน�ำ เสนอโครงการในวนั ค้มุ ครองโลก (Earth Day)

นักเรียนอาจพบคำ�ศพั ท์ใหม่ในโครงการและงานวจิ ยั น้ี คำ�ศพั ทท์ คี่ วรทราบมีดังน้ี

อภธิ านศัพท์ :
◆◆ การพฒั นาอยา่ งยงั่ ยนื หมายถงึ สามารถอนรุ กั ษ์ส่งิ ใดส่งิ หนง่ึ ใหค้ งไว้เปน็ เวลานาน
◆◆ การบริโภค หมายถึง การใช้ทรพั ยากรหรือวตั ถสุ ิง่ ของ
◆◆ ความเส่อื มโทรมของสงิ่ แวดล้อม หมายถึง กระบวนการทำ�ลายสงิ่ แวดล้อมและธรรมชาติของโลก
◆◆ ระบบนเิ วศ หมายถงึ ระบบทม่ี คี วามสมั พันธก์ ันของส่ิงมชี ีวติ และสภาพแวดล้อม
◆◆ รไี ซเคลิ หมายถึง วธิ กี ารนำ�ขยะหรือของเสยี กลับมาใชใ้ หม่

น่ีเป็นโอกาสอันดีที่นักเรียนจะได้นำ�เสนอความคิดเห็นและความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบโครงการ นักเรียนอาจเลือกจัดทำ�โปสเตอร์ เขียนบทความข่าว
ท�ำ หนงั สือภาพ ทำ�แผน่ พับ วาดจิตรกรรมฝาผนงั ตัดปะข่าว นำ�เสนอโครงการโดยใช้ PowerPoint ท�ำ Podcast ท�ำ ภาพยนตร์ หรือความคิดสรา้ งสรรคอ์ น่ื ๆ
เพ่ือช่วยนำ�เสนอปัญหาสิ่งแวดล้อมรวมท้ังแนวทางแก้ไขปัญหา นักเรียนต้องหาวิธีโน้มน้าวเพื่อนร่วมช้ันและคนในชุมชนดำ�เนินการแก้ไขปัญหาเพื่อสร้าง
การเปลีย่ นแปลงให้กบั โลกของเรา

308 คู่มือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ขัน้ ตอนการรว่ มมอื กันจัดทำ�โครงการ :
1. เลือกสมาชิกกลมุ่ นกั เรียนต้องแบง่ งานกันทำ�และร่วมมอื กันภายในกล่มุ
2. ตกลงหัวขอ้ ปัญหาสง่ิ แวดล้อมเพ่ือท�ำ วิจัย
3. ตงั้ คำ�ถามเกย่ี วกบั หวั ขอ้ ปญั หาสงิ่ แวดล้อมท่เี ลือกทำ�วิจัย
4. ท�ำ วจิ ยั หวั ขอ้ ปญั หาสิ่งแวดล้อมท่ีเลือก ศกึ ษาวธิ แี ก้ไขปญั หาในปจั จุบนั และหาแนวทางแกไ้ ขเพิม่ เตมิ
5. รว่ มกนั บนั ทึก “ตารางความคิดโครงการเพ่ือการพฒั นาอยา่ งยง่ั ยืน” ภายในกลมุ่
6. ตกลงร่วมกันว่า โครงการใดเหมาะสมที่สดุ ในการแก้ไขปญั หาสิ่งแวดล้อม และคิดวิธนี ำ�เสนอโครงการ
7. แบ่งงานกันทำ�เพื่อให้โครงการสำ�เร็จไปด้วยดี โดยพิจารณาจุดแข็งของแต่ละคน เช่น บางคนเหมาะเป็นนักเขียน ศิลปินวาดเขียน นักดนตรี
นกั คณติ ศาสตร์ นกั แสดง นักกีฬา นกั เต้น ฯลฯ
8. วางแผนโครงการร่วมกัน
9. พฒั นาแผนงานโครงการและน�ำ เสนอหนา้ ชั้นเรียน ในโรงเรียน และ/หรอื ในชมุ ชน
10. ซักซ้อมวธิ นี �ำ เสนอโครงการ
11. ร่วมแบ่งปันสงิ่ ทน่ี ักเรยี นไดเ้ รยี นรู้!
12. หลังจากวันคุ้มครองโลก (Earth Day) ให้นักเรียนประเมินผลตนเองเก่ียวกับการมีส่วนร่วมในกลุ่ม สิ่งท่ีนักเรียนได้เรียนรู้เก่ียวกับสิ่งแวดล้อม
การมีสว่ นรว่ มท�ำ ประโยชน์ให้กับชุมชน การทำ�งานรว่ มกนั เปน็ กลมุ่ และการเรียนรู้ท่ีนกั เรียนชอบ

309คู่มือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ตารางความคดิ โครงการเพอื่ การพฒั นาอยา่ งยั่งยืน

ช่อื สมาชิกในกลุม่
ค�ำ แนะนำ�ในการใช้ : ใช้ตารางขา้ งลา่ งนี้ รวบรวมความคิดของสมาชิกในกลุ่มเพ่อื ด�ำ เนนิ โครงการการพัฒนาอย่างย่งั ยืน

ประเด็นดา้ นสิ่งแวดล้อม ค�ำ ถามเกี่ยวกับปัญหาส่ิงแวดล้อม วธิ ีแก้ไขปญั หาสิ่งแวดล้อมในปจั จบุ นั

แนวทางแกไ้ ขปัญหาใหม่ แผนปฏบิ ตั ิ แนวคดิ การนำ�เสนอข้อมูล เพ่ือนำ�ไปเผยแพร่

310 คมู่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : รูบคิ เกณฑก์ ารให้คะแนนการประเมนิ โครงการเพอื่ ความยง่ั ยนื

ขอ้ ก�ำ หนด ดีมาก ด ี พอใช้ ตอ้ งแก้ไข/ปรบั ปรุง
(A) (B) (C) (D หรือ F)

การพฒั นาแนวคิด การนำ�เสนอ แนวคดิ ดมี ากพฒั นาจากข้อมูล แนวคิดสว่ นใหญ่ถูกพฒั นาจาก แนวคดิ มีการนำ�เสนออย่างเป็น ขอ้ มลู ของโครงการดูเหมอื น
แนวคดิ เปน็ ระบบ ชัดเจน หลายแหล่งที่เชอ่ื มโยงกัน ขอ้ มูลบางอนั ทเ่ี ช่อื มโยงกนั ระบบแตไ่ ม่ชัดเจน ตอ้ งอา่ นซํา้ ถูกเก็บจากหลายแหล่ง
และเชอ่ื มโยงกัน แนวคิดมีการนำ�เสนออยา่ งเปน็ และแนวคดิ สว่ นใหญ่ หลายครัง้ เพื่อท�ำ ความเขา้ ใจ ที่ไม่เชอื่ มโยงกนั แต่นำ�มาเขยี น
ระบบ ชัดเจน วตั ถปุ ระสงค์ มกี ารนำ�เสนออยา่ งเปน็ ระบบ ไว้ดว้ ยกนั มกี ารพัฒนาแนวคิด
ของโครงการเข้าใจงา่ ย และ ชัดเจน เพยี งส่วนน้อยเท่าน้ันหรือไมม่ ี
ง่ายตอ่ การระบุกลมุ่ เป้าหมาย การพัฒนาแนวคดิ เลย
(ผชู้ ม/ผู้ฟัง) การน�ำ เสนอแนวคิดไม่เปน็ ระบบ
ไม่ชัดเจนและไมเ่ ชื่อมโยงกนั

ความถกู ตอ้ งแม่นยำ� ใช้ขอ้ มลู ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั ปัญหา ใช้ข้อมูลท่ีเกยี่ วขอ้ งกบั ปญั หา ใช้ขอ้ มูลเก่ยี วกับปัญหา ไมไ่ ดน้ ำ�ขอ้ มลู ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกับ
ของเนอ้ื หา ส่ิงแวดล้อม (ท่ีเลือกหัวขอ้ ไว้) ส่งิ แวดล้อม (ทีเ่ ลอื กหวั ข้อไว)้ สง่ิ แวดลอ้ ม (ทีเ่ ลือกหวั ขอ้ ไว้) ปญั หาสิง่ แวดล้อม (ที่เลอื กไว้)
และศกึ ษาวิธแี กไ้ ขปญั หา และศึกษาวธิ แี ก้ไขปญั หา ถูกตอ้ งบางส่วน ท่ีถูกต้องมาใช้ เป็นเพียงการเขยี น
ในปัจจุบนั จากหลายแหล่งท่ี ในปัจจุบนั จากบางแหลง่ ท่ี แสดงความคิดเห็นที่ไม่มี
เชอ่ื มโยงกนั เชน่ จากข้อเทจ็ จริง เช่อื มโยงกัน เชน่ จากข้อเทจ็ จรงิ มูลขอ้ เท็จจรงิ
จากขอ้ มลู ทางสถิติ จากข้อมูลทางสถิติ
และมีตัวอยา่ งประกอบ และมตี วั อยา่ งประกอบ

311คมู่ ือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ข้อกำ�หนด ดมี าก ดี พอใช ้ ตอ้ งแกไ้ ข/ปรบั ปรงุ
รปู ลกั ษณ์ของผลงาน (A) (B) (C) (D หรอื F)

แนวทางแก้ไขปัญหาท่ี ผลงานทำ�อย่างประณตี นำ�เสนอ บางสว่ นนำ�เสนออยา่ งเปน็ มกี ารตกแตง่ บางสว่ น ผลงาน ขอ้ มลู ไมเ่ ป็นระบบ เพยี งแต่
สร้างสรรค์ อยา่ งเปน็ ระบบ ชดั เจน ระบบ มสี ิง่ บ่งบอกถงึ ท่ีทำ�คอ่ นข้างเรยี บร้อย น�ำ มาเขยี นไว้ดว้ ยกนั
เรยี บรอ้ ยไม่มีรอยขีดฆ่า ความเอาใจใส่ ความคิดสร้างสรรค์
มีสง่ิ บง่ บอกถงึ ความพยายาม และความพยายาม ผลงาน
ทอี่ ยากท�ำ ใหด้ ีทสี่ ดุ ทท่ี �ำ ค่อนข้างเรียบรอ้ ย

แนวคิดของโครงการตรงกับ แนวคดิ ของโครงการคอ่ นขา้ ง แนวคดิ ของโครงการ แนวคิดของโครงการไม่ตรงกับ
ปญั หาสง่ิ แวดล้อมทีเ่ ลอื กไว้ สอดคลอ้ งกับปญั หา สอดคลอ้ งกบั ปัญหา ปัญหาสง่ิ แวดล้อมทีเ่ ลอื กไว้
นำ�เสนอแนวทางแกไ้ ขปญั หาดี สิ่งแวดลอ้ มที่เลือกไว้ นำ�เสนอ สงิ่ แวดล้อมท่เี ลือกไว้เลก็ น้อย ไมไ่ ดน้ �ำ เสนอแนวทาง
และสร้างสรรค ์ แนวทางแกไ้ ขปญั หาค่อนข้างดี นำ�เสนอแนวทางแกไ้ ขปญั หา แกไ้ ขปญั หา ไม่มสี งิ่ ใดทแ่ี สดงถงึ
แนวทางแกไ้ ขปัญหา ทไ่ี มส่ อดคล้องกนั ความคดิ สร้างสรรคเ์ ลย
บางส่วนค่อนขา้ งสรา้ งสรรค์

312 คมู่ อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ขอ้ ก�ำ หนด ดมี าก ดี พอใช ้ ต้องแกไ้ ข/ปรบั ปรุง
(A) (B) (C) (D หรือ F)

การท�ำ งานกล่มุ แบง่ กลุม่ ท�ำ งานดีเยี่ยม สว่ นใหญท่ �ำ งานร่วมกนั ต้องอดทนท�ำ งานรว่ มกัน ท�ำ งานดว้ ยกันไมไ่ ด้
ทกุ คนในกลุ่มรว่ มกนั รับผิดชอบ เปน็ กลมุ่ ดี การแบง่ งานค่อนข้าง แบ่งงานไม่คอ่ ยเปน็ ธรรม ถึงขัน้ ถกเถยี งกัน แบ่งงาน
และทุกคนมสี ว่ นรว่ ม เปน็ ธรรม ไม่เป็นธรรม ไม่เปน็ ระบบ
ในโครงการ

กลไกพ้ืนฐาน : การสะกดคำ� ไม่มีขอ้ ผดิ พลาดในการใช้ มีขอ้ ผิดพลาดในการใช้ มีขอ้ ผดิ พลาดในการใช้ ยากทีจ่ ะเขา้ ใจโครงการ
ไวยากรณ์ และเครอ่ื งหมาย ไวยากรณ์ การสะกดคำ� ไวยากรณ์ การสะกดคำ� หรอื ไวยากรณ์ การสะกดค�ำ หรอื ทเี่ ขียนไว้เพราะมีข้อผดิ พลาด
วรรคตอน และเครอื่ งหมายวรรคตอน เครอื่ งหมายวรรคตอน 1 - 2 แหง่ เครอื่ งหมายวรรคตอน 3 - 4 แห่ง หลายอย่างในการใช้ไวยากรณ์
ทกุ อย่างสมบูรณถ์ กู ต้อง แต่ข้อผดิ พลาดเหลา่ นี้ไมท่ ำ�ให้ ขอ้ ผดิ พลาดบางแหง่ ทำ�ให้ การสะกดค�ำ และเครอ่ื งหมาย
การสื่อสารผิดไป การสื่อสารผิดไป วรรคตอน

313คมู่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อย่างแผนการจดั การเรียนรู้ : เมล็ดพันธเุ์ พ่อื การพัฒนาอยา่ งย่งั ยนื

ระดับชน้ั เรียน/สาขาวชิ า : มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ /วทิ ยาศาสตร์และคณติ ศาสตร์

ภาพรวม : ครอู ธบิ ายถงึ การออกแบบการท�ำ สวนเกษตรแบบยง่ั ยนื และวเิ คราะหผ์ ลกระทบดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มและเศรษฐกจิ ของแผนงานดงั กลา่ ว นกั เรยี นจะเขา้ ใจถงึ
การใช้ทรัพยากรหรือการผลิตสินค้าที่แตกต่างกันจะส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมและสุขภาพต่างกัน พร้อมทั้งพัฒนาแผนงานการทำ�สวนเกษตร/ฟาร์มแบบยั่งยืน
และแสดงความคิดเห็นถึงขอ้ ดขี อ้ เสยี ของแผนงานและผลกระทบตอ่ ชมุ ชนขนาดใหญ่ได้

ความเขา้ ใจที่คงทน : เราจะอนุรกั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ มอยา่ งไรใหย้ ่ังยนื โดยค�ำ นงึ ถึงความรบั ผิดชอบและเศรษฐกิจ

วัตถปุ ระสงคข์ องบทเรยี น :
◆◆ นักเรยี นสามารถจำ�กัดความค�ำ ว่า การพัฒนาอยา่ งย่ังยนื ได้
◆◆ นกั เรยี นรว่ มมือกับเพ่ือนรว่ มชัน้ ออกแบบการทำ�สวนเกษตรในชุมชนได้
◆◆ นกั เรยี นท�ำ วจิ ัยเพื่อพฒั นาแผนงานการท�ำ สวนเกษตรที่สามารถนำ�ไปปฏิบตั ิได้จรงิ และวิเคราะหผ์ ลกระทบตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มของแผนงานดงั กลา่ วได้

คำ�ถามส�ำ คญั :
◆◆ เราจะอนุรักษ์ส่งิ แวดลอ้ มได้อย่างไร เพื่อประโยชนใ์ นวันน้แี ละวนั ข้างหนา้ อยา่ งไร (ประชาชน สถานที่ สอ่ื แนวคิด)

ส่อื และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ กระดาษติดฝาผนงั ปากกามาร์คเกอร์/ปากกาสีเมจกิ ดินสอสี
◆◆ วสั ดุเพอ่ื ใชท้ �ำ วิจยั สวนเกษตร
◆◆ พื้นที่กลางแจง้ ส�ำ หรบั เพาะปลกู (ถา้ มีเนอ้ื ที่ว่าง)

เวลาที่ใช้ : 5 คาบ

314 ค่มู อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

อภิธานศพั ท์ :
◆◆ ปุ๋ยหมกั หมายถงึ การใชซ้ ากพืชหรอื ซากสตั ว์ทีเ่ นา่ เปื่อยทำ�เปน็ ปยุ๋
◆◆ สารกำ�จดั ศตั รพู ืช หมายถึง สารท่ีใชฆ้ า่ แมลงหรอื สิ่งมชี วี ติ ทเ่ี ป็นศตั รูตอ่ พืช
◆◆ เกษตรอินทรีย์ หมายถึง อาหารหรือวิธีการผลิตอาหารที่ไม่ใช้สารก�ำ จัดศัตรูพืชสังเคราะห์และปุ๋ยเคมี ไม่มีการดัดแปลงทางพันธุกรรม ไม่มี
การฉายรงั สี ไม่มีการใช้ตวั ทำ�ละลายในอตุ สาหกรรม หรอื สารเคมีเจือปน
◆◆ การพัฒนาอยา่ งยัง่ ยนื หมายถึง การธ�ำ รงรกั ษาสงิ่ ใดสิง่ หนง่ึ ใหค้ งไวเ้ ป็นเวลานาน

ชุดกจิ กรรมนำ�เข้าสูบ่ ทเรียน : แลกเปลี่ยนความเหน็ เกย่ี วกบั ค�ำ ถามเหลา่ นใี้ นชัน้ เรียน
◆◆ อาหารของพวกเรามาจากไหน (หรืออาจจะถามวา่ ถ้านกั เรยี นมสี วนเกษตร นักเรยี นอยากจะปลูกต้นอะไร)
◆◆ นกั เรยี นสามารถสร้างแหล่งอาหารสำ�หรบั ชมุ ชน และแหลง่ ทอ่ี ยูอ่ าศยั ให้กบั พืชและสตั วใ์ นระบบนิเวศได้อย่างไร
◆◆ สวนเกษตรในชมุ ชนสามารถชว่ ยครอบครัวและสง่ิ แวดล้อมในท้องถิ่นอย่างไร และประสบปญั หาใดบา้ ง (ข้อสนบั สนนุ และข้อโตแ้ ย้ง)

ปัจจัยป้อน : -

รูปแบบ : ครูสาธิตการออกแบบสวนเกษตรเพาะปลูกพืชในท้องถิ่น และอธิบายวัตถุประสงค์ของการทำ�สวนเกษตรนั้น ๆ (เช่น เป็นสวนผัก สวนสมุนไพร
สวนเพือ่ ช่วยดงึ ดดู แมลงทีเ่ ป็นประโยชน์ ฯลฯ)

ขั้นตอนการสอน :
คาบทีเ่ รียน กระจายคาบภายใน 5 วนั

◆◆ นกั เรยี นแบง่ กล่มุ ๆ ละประมาณ 4 คน ใหน้ กั เรยี นเลือกประเภทของสวนเกษตรเพ่ือออกแบบ
◆◆ หลังจากตัดสินใจประเภทของสวนเกษตรได้แล้ว ให้ศึกษาวิจัยสวนเกษตรประเภทนั้น ๆ (ประเภทของพืช ประเภทของแมลงที่สามารถถูกดึงดูด

โดยพชื เหล่านนั้ ชนดิ ของดนิ ท่ีตอ้ งการ ปรมิ าณแสงอาทิตยต์ อ่ วัน พ้นื ท่กี ลางแจง้ สำ�หรับเพาะปลูก ฯลฯ)
◆◆ ให้แต่ละกลุ่มวางแผนรูปแบบสวนเกษตร ควรออกแบบแผนภาพเพ่ือเพาะปลูกได้จริง ประกอบด้วยแผนผังและองค์ประกอบของสวน พร้อมทั้ง

บอกวตั ถปุ ระสงคข์ องการใชส้ วนเกษตรนัน้ ตลอดปกี ารศึกษา

315คู่มือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ใหแ้ ตล่ ะกลมุ่ วาดแผนภาพรายละเอยี ดของสวนเกษตรบนกระดาษตดิ ฝาผนงั แผนภาพตอ้ งจ�ำ ลองใหส้ มจรงิ วดั พน้ื ทส่ี �ำ หรบั เพาะปลกู อยา่ งถกู ตอ้ ง
พรอ้ มทง้ั แสดงหน่วยวดั

การฝึกปฏบิ ตั ิโดยการชแี้ นะ : ครูตั้งคำ�ถามกบั นกั เรยี นเพื่อชีแ้ นะการออกแบบ
◆◆ นกั เรยี นจะทำ�สวนเกษตรท่ีไหน
◆◆ นักเรยี นสามารถใช้สารควบคมุ ศตั รูพืชชนิดใดท่ีไมท่ �ำ อนั ตรายตอ่ ส่ิงแวดล้อม
◆◆ นักเรียนคิดจะปลกู พืชกชี่ นิด ชนดิ ละเท่าไร และจะใหผ้ ลผลิตประมาณเท่าไร
◆◆ นักเรยี นออกแบบสวนเกษตรเพอ่ื ใช้ในหน่งึ ครอบครวั หรอื ทง้ั ชุมชน

บทสรุป : แต่ละกลุ่มนำ�เสนอภาพวาดสวนเกษตรหน้าช้ันเรียน พร้อมทั้งอธิบายผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม (เช่น เป็นแหล่งอาหารดึงดูดนกอพยพ
หรือดงึ ดูดแมลงทีช่ ว่ ยผสมเกสร ฯลฯ) และให้นักเรยี นแตล่ ะคนเขยี นอธบิ ายประสบการณ์

การฝกึ ปฏิบัตดิ ว้ ยตนเอง : นักเรยี นสามารถทำ�กจิ กรรมต่อไปนเี้ ปน็ การบ้าน
◆◆ คน้ ควา้ ปญั หาการเกษตรในท้องถิน่ (เช่น การสญู เสยี พ้นื ทกี่ ารเกษตร แรงกดดันจากการพัฒนา ฯลฯ) และศกึ ษาวธิ แี กไ้ ขปัญหาท่ีได้ดำ�เนนิ การแลว้
◆◆ รวบรวมและเขียนบทกวแี ละเรอื่ งส้นั เก่ียวกบั สวนเกษตร พรอ้ มทัง้ แสดงภาพประกอบ
◆◆ เขยี นจดหมายถงึ องคก์ รดา้ นสง่ิ แวดลอ้ มหรอื องคก์ รดา้ นการเกษตรเพอื่ ขอขอ้ มลู การทำ�งานของพวกเขา และขอคำ�แนะน�ำ การออกแบบสวนเกษตร
ทเี่ ป็นมติ รตอ่ สง่ิ แวดล้อม
◆◆ คน้ คว้าและเขียนรายงานเกยี่ วกับวธิ กี ารควบคุมแมลงทีใ่ ชใ้ นวัฒนธรรมอ่นื ๆ

การประเมนิ ผลทีเ่ สนอแนะ :
◆◆ ให้นักเรียนระบุวัตถุประสงค์ และออกแบบสวนเกษตรเพ่ือวัตถุประสงค์น้ัน ๆ รายละเอียดการออกแบบมีดังน้ี รายละเอียดสถานที่เพาะปลูก
ขนาด (ระบุในแผนภาพ) ค่าใช้จ่ายโดยประมาณพร้อมทั้งคำ�นวณอัตราส่วนผลตอบแทนต่อต้นทุน ประเภทของสวนเกษตรวัตถุประสงค์ท่ีชัดเจน
ของการท�ำ สวนเกษตรชนิดของดนิ ทต่ี ้องการ แผนการควบคมุ ศตั รูพชื ที่เปน็ มิตรต่อสงิ่ แวดล้อม และวตั ถปุ ระสงคข์ องการใชส้ วนเกษตรนน้ั ตลอดปี

316 คมู่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การศกึ ษา นอกจากนใี้ หแ้ ตล่ ะกลมุ่ ประเมนิ ผลการค�ำ นวณอัตราส่วนผลตอบแทนตอ่ ต้นทนุ เพอ่ื วเิ คราะห์ความเปน็ ไปได้ของโครงการ และนำ�เสนอ
แผนการด�ำ เนนิ งานในแตล่ ะขั้นตอนของสมาชกิ ในกลมุ่ (การประเมนิ ผลรวบยอด ดา้ นท่ี 1 - การอธิบาย และด้านท่ี 3 - การประยกุ ต์ใช)้
◆◆ แต่ละกลุ่มนำ�เสนอแผนงานหน้าช้ันเรียน นักเรียนในชั้นร่วมกันวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมของแผนงานน้ันๆ
(การประเมนิ ผลรวบยอด ดา้ นท่ี 4 - มุมมอง ด้านท่ี 5 - ความรู้สกึ รว่ ม และด้านท่ี 6 - การรู้จกั ตนเอง)
◆◆ การประเมินผลเพม่ิ เตมิ
(1) ให้นักเรียนรวบรวมบทกวีและเรื่องสั้นเกี่ยวกับสวนเกษตร และภาพเพื่อถ่ายทอดถึงคุณประโยชน์ของการทำ�สวนเกษตรอย่างย่ังยืน
ตามความคดิ เห็นของนกั เรียนหรอื ของสมาชิกในกลุ่ม (การประเมินผลระหวา่ งเรยี น ด้านที่ 2 - การตีความ ดา้ นที่ 4 - มมุ มอง และด้านที่ 5 - ความร้สู กึ ร่วม)
(2) ให้นักเรียนเขียนจดหมายถึงองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมหรือองค์กรด้านการเกษตรเพื่อขอคำ�แนะนำ�การออกแบบสวนเกษตรที่เป็นมิตร
ต่อสิ่งแวดล้อม พรอ้ มทัง้ นำ�คำ�แนะนำ�ดังกล่าวไปใช้ (การประเมินผลระหวา่ งเรียน ด้านท่ี 1 - การอธิบาย และด้านที่ 3 - การประยกุ ตใ์ ช)้
(3) ให้นักเรียนค้นคว้าและเขียนรายงานเกี่ยวกับวิธีควบคุมแมลงที่ใช้ในวัฒนธรรมอื่น ๆ ให้สมบูรณ์ และแบ่งปันข้อมูล ส่ิงท่ีค้นพบกับสมาชิก
ในกลมุ่ เพ่ือน�ำ ไปปรบั ใช้กบั แผนงานทกี่ �ำ ลังออกแบบ (การประเมินผลระหว่างเรยี น ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย และด้านที่ 3 - การประยกุ ต์ใช้)

คำ�ถามสรปุ :
◆◆ โครงการตา่ ง ๆ (เชน่ สวนเกษตร) สามารถออกแบบเพ่ือช่วยสง่ เสรมิ พัฒนาระบบอย่างยง่ั ยืนได้อยา่ งไร
◆◆ ต้นทุนและผลตอบแทนของการพัฒนาอยา่ งยั่งยืนสามารถประมาณหาคา่ และเปรียบเทียบไดอ้ ยา่ งไร

การเชอ่ื มโยงกับสาขาวิชาอนื่ ในหลกั สูตร : สามารถเชื่อมโยงบทเรียนน้กี บั นิเวศวทิ ยาและวชิ า/สาขาอน่ื ๆ เช่น ภาษาและวรรณกรรม (การเขียนค�ำ บรรยายและ
การเขียนติดต่อกับองค์กรด้านส่ิงแวดล้อมหรือองค์กรด้านการเกษตรเพ่ือขอข้อมูลการท�ำ งานของพวกเขาและค�ำ แนะนำ�) คณิตศาสตร์ (การวัดขนาดสวนเกษตร
เพ่ือวางแผนเพาะปลกู ) และสงั คมศกึ ษา (ด้านสทิ ธมิ นุษยชน - วิธีแก้ไขปญั หาความอดอยากในชุมชน หรอื การรักษาสภาพแวดล้อมให้สะอาด)

317คู่มือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อยา่ งแผนการจัดการเรยี นรู้ : โลกดาวเคราะหท์ หี่ นาแน่น - ประชากรและสงิ่ แวดลอ้ ม

ระดับช้ันเรียน/สาขาวิชา : มัธยมศกึ ษาตอนตน้ /ส่ิงแวดลอ้ มและวทิ ยาศาสตรก์ ายภาพ
ภาพรวม : จำ�นวนประชากรท่ีมากเกินไปส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมอย่างรุนแรง นักเรียนต้องจ�ำ กัดการใช้ทรัพยากรเพ่ือความย่ังยืนในอนาคต และกำ�หนด
วธิ กี ารอนรุ ักษ์ทรพั ยากรในระดับประเทศและระดบั โลก (ส่อื สถานที)่ เรยี นร้วู ิธีการรไี ซเคลิ หรือวิธกี ารน�ำ ทรพั ยากรเหล่าน้มี าใชใ้ หมอ่ ย่างมีประสิทธภิ าพ (แนวคดิ )
ความเขา้ ใจที่คาดหวงั : จำ�นวนประชากรท่มี ากเกนิ ไปเปน็ อนั ตรายต่อสิ่งแวดลอ้ ม
วัตถปุ ระสงคข์ องบทเรียน :

◆◆ นักเรยี นเรียนรูส้ ่ิงทเ่ี ปน็ ส่วนหนงึ่ ของส่งิ แวดล้อมสามารถนำ�มารีไซเคลิ
◆◆ นกั เรยี นสามารถหาวิธีใหมแ่ ละสร้างสรรคใ์ นการรไี ซเคิล (เพื่อน�ำ สงิ่ ของเหลา่ น้นั กลับมาใชใ้ หมแ่ ละ/หรือนำ�กลับมาใชเ้ พือ่ ประโยชน์อย่างอ่ืน)
คำ�ถามส�ำ คญั :
◆◆ จ�ำ นวนประชากรท่ีมากเกินไปเป็นอนั ตรายตอ่ สิ่งแวดลอ้ มอยา่ งไร (ประชาชน สถานท่ี สื่อ)
สื่อและเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ กราฟแสดงการเจรญิ เตบิ โตของประชากรในกลุม่ ประเทศสมาชกิ อาเซียน (www.asean - ssa.org)
◆◆ ขอ้ มลู เกยี่ วกับวธิ กี ารรีไซเคลิ ในท้องถ่ิน
◆◆ กระดาษและดนิ สอสี/ปากกามาร์คเกอร์/ปากกาสเี มจกิ
เวลาที่ใช้ : 1 สัปดาห์
อภิธานศัพท์ :
◆◆ ประชากรท่มี ากเกนิ ไป หมายถงึ จำ�นวนประชากรที่อาศัยในพ้นื ที่หนงึ่ ทไี่ ม่สามารถรองรับจ�ำ นวนประชากรทงั้ หมดได้
◆◆ การพฒั นาอย่างยงั่ ยืน หมายถึง สามารถอนุรักษ์สิง่ ใดสิ่งหน่งึ ใหค้ งไวเ้ ป็นเวลานาน
◆◆ ทรัพยากรท่ีใช้แล้วสามารถทดแทนได้ หมายถงึ ทรพั ยากรทใ่ี ชแ้ ลว้ สามารถเกิดขึ้นทดแทนใหมไ่ ด้

318 คูม่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ทรพั ยากรท่ีใชแ้ ล้วไมส่ ามารถทดแทนได้ หมายถงึ ทรัพยากรทีม่ ีปริมาณจำ�กดั
◆◆ สภาพแวดล้อม หมายถงึ บรเิ วณรอบ ๆ ตวั เราท่ีคน สัตว์ พืชอาศยั อยู่
◆◆ รไี ซเคลิ หมายถึง วธิ กี ารนำ�ขยะหรือของเสียกลบั มาใชใ้ หม่
ชุดกิจกรรมน�ำ เขา้ ส่บู ทเรียน :
◆◆ อธิบายให้นักเรยี นทราบว่า นักเรยี นจะเรียนรวู้ ธิ ีการอนุรักษ์ทรพั ยากร
◆◆ ถามนักเรียนวา่ ปัญหาสงิ่ แวดลอ้ มใดท่ีเกดิ ขึน้ ในชุมชนของพวกเขาเกดิ จากจ�ำ นวนประชากรท่มี ากเกนิ ไป
ปจั จัยป้อน : ครอู าจตอ้ งอธบิ ายผลกระทบตอ่ สิง่ แวดลอ้ มที่คาดไม่ถงึ ซงึ่ เกิดจากจำ�นวนประชากรทม่ี ากเกินไป
รปู แบบ : ครูยกตัวอยา่ งผลกระทบจากจ�ำ นวนประชากรทีม่ ากเกินไปทค่ี รูสงั เกตเหน็ ในชมุ ชน
ขัน้ ตอนการสอน :
คาบที่ 1
◆◆ นักเรยี นรวบรวมผลกระทบตอ่ สิง่ แวดล้อมท่เี กดิ ขึ้นในชุมชน ภมู ิภาค และประเทศซ่งึ เกดิ จากจำ�นวนประชากรทม่ี ากเกินไป
◆◆ นักเรียนรวบรวมรายการส่งิ ของที่สามารถนำ�ไปรไี ซเคลิ ไดใ้ นชุมชน
คาบท่ี 2
◆◆ นักเรยี นแต่ละคนเลอื กหวั ข้อผลกระทบต่อส่งิ แวดล้อมซงึ่ เกดิ จากจำ�นวนประชากรที่มากเกินไป เตรยี มน�ำ เสนอรายงานผลกระทบในระดบั ทอ้ งถิน่

ประเทศ ภมู ภิ าค และในระดับโลก พรอ้ มทั้งศึกษาวธิ แี กไ้ ขปัญหาเพ่ือบรรเทาหรอื ลดผลกระทบ
◆◆ ท�ำ งานเป็นกลุ่ม นกั เรียนเลอื กส่งิ ของในรายการท่ีสามารถนำ�ไปรีไซเคิลทรี่ วบรวมในคาบท่ี 1 และคดิ ประดิษฐ์วิธรี ีไซเคลิ สงิ่ ของนน้ั ๆ หลังจากนนั้

ใหท้ กุ กล่มุ ต่อยอดพัฒนาโครงการรไี ซเคิลด้วยกัน
การฝกึ ปฏิบัติโดยการช้แี นะ : -
บทสรุป : เลือกตัวแทนห้องเพื่อนำ�เสนอโครงการรีไซเคิลต่อผู้บริหารหรือคณะกรรมการโรงเรียน นักเรียนร่วมกันจดบันทึกข้อเสนอแนะของผู้บริหารหรือ
คณะกรรมการต่อโครงการเพอื่ แก้ไขปรับปรงุ

319คมู่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การประเมนิ ผลที่เสนอแนะ :
◆◆ นักเรียนเก็บรวบรวมข้อมูลและทำ�รายงานเพ่ือนำ�เสนอผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในท้องถ่ิน ในชุมชนท่ีมีขนาดใหญ่ข้ึน หรือในประเทศซึ่งเกิดจาก
จำ�นวนประชากรที่มากเกินไป ครูให้นักเรียนทำ�งานเป็นกลุ่มช่วยกันตีความจากข้อมูลท่ีหามาได้ ทำ�ความเข้าใจหารูปแบบเชื่อมโยงระหว่าง
การเจริญเติบโตของประชากรและปัญหาส่ิงแวดล้อมท่ีเกิดข้ึน แต่ละกลุ่มน�ำ เสนอผลการวิเคราะห์หน้าช้ันเรียน (การประเมินผลระหว่างเรียน
ด้านที่ 2 - การตคี วาม)
◆◆ แต่ละกลุ่มทำ�วิจยั เพื่อน�ำ เสนอรายงานส้นั ๆ เกย่ี วกบั ส่ิงของทส่ี ามารถนำ�กลับมาใช้ใหมห่ รือนำ�กลบั มาใช้เพื่อประโยชน์อยา่ งอ่นื ได้ (การประเมินผล
ระหว่างเรยี น ดา้ นที่ 3 - การประยุกตใ์ ช)้
◆◆ นกั เรยี นทงั้ ชนั้ รว่ มกนั น�ำ เสนอโครงการรไี ซเคลิ ทสี่ ามารถน�ำ ไปใชไ้ ดจ้ รงิ อา้ งองิ จากขอ้ มลู งานวจิ ยั ทถ่ี กู ตอ้ งทนั สมยั ขอ้ มลู ควรบง่ บอกการใชท้ รพั ยากรในปจั จบุ นั
ปรมิ าณทรพั ยากรทใี่ ชแ้ ลว้ สามารถทดแทนได้ และทไ่ี มส่ ามารถทดแทนไดท้ มี่ อี ยใู่ นชมุ ชนและในประเทศ มงุ่ เนน้ แกไ้ ขปญั หาผลกระทบตอ่ สง่ิ แวดลอ้ ม
ซงึ่ เกดิ จากจำ�นวนประชากรทม่ี ากเกนิ ไป ใหต้ วั แทนหอ้ งนำ�ขอ้ เสนอเสนอตอ่ นกั เรยี นและผบู้ รหิ ารหรอื คณะกรรมการโรงเรยี นเพอื่ พจิ ารณา แลว้ ให้
นกั เรยี นเขยี นอธบิ ายความรสู้ กึ /ความคดิ เหน็ ตอ่ กระบวนการพฒั นาและน�ำ เสนอโครงการรไี ซเคลิ นใี้ นโรงเรยี น และเขยี นอธบิ ายความเขา้ ใจเกยี่ วกบั
การตัดสนิ ใจของผ้นู �ำ ในระดับต่าง ๆ ในชมุ ชน (การประเมนิ ผลรวบยอด ดา้ นท่ี 3 - การประยุกต์ใช้ ดา้ นที่ 4 - มมุ มอง)

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ จำ�นวนประชากรท่มี ากเกนิ ไปสง่ ผลกระทบตอ่ สิ่งแวดลอ้ มอย่างไร
◆◆ การกระทำ�ของเราในแต่ละวัน เช่น น�ำ ส่งิ ของมารีไซเคิลสามารถชว่ ยลดผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดลอ้ มซึ่งเกดิ จากจำ�นวนประชากรไดอ้ ย่างไร
◆◆ โอกาสและสิ่งท้าทายในการนำ�วธิ แี กไ้ ขปญั หาใหม่ ๆ มาใชเ้ พ่อื การพัฒนาอย่างยง่ั ยืนมอี ะไรบา้ ง

การเชื่อมโยงกับรายวิชาอ่ืนในหลักสูตร : สามารถเชื่อมโยงบทเรียนนี้กับคณิตศาสตร์เร่ืองการหาปริมาณทรัพยากร ปริมาณการบริโภค และปริมาณของเสีย
สามารถเชื่อมโยงกับบทที่ 1 ความรู้เก่ียวกบั อาเซยี น ประวัตศิ าสตรแ์ ละสงั คมศกึ ษา ซงึ่ ศึกษาเกยี่ วกบั นโยบายและเป้าหมายของอาเซียนเกี่ยวกบั การใช้ทรัพยากร
และการเจริญเติบโตของประชากรบทที่ 3 การเชื่อมโยงโลกและท้องถ่ิน ศึกษาผลกระทบการบริโภคและของเสียของประชากรที่อยู่ห่างไกลและศักยภาพของ
สิ่งแวดลอ้ มท่วั โลก และสามารถเชื่อมโยงกบั บทท่ี 4 การส่งเสริมความเสมอภาคและความยุติธรรม ในวทิ ยาศาสตร์ หน้าท่ีพลเมืองและจรยิ ศกึ ษาได้

320 คู่มือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อย่างแผนการจดั การเรียนรู้ : บทกวที ี่เป็นท่รี ู้จกั ในระดับสากล

ระดับชั้นเรยี น/สาขาวชิ า : มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย/ภาษาและวรรณกรรม

ภาพรวม : อ่านบทกวีที่แต่งโดยกวีจากหลากหลายวัฒนธรรมแต่มีแนวการเขียนเดียวกันจากยุคสมัยต่าง ๆ ให้นักเรียนสังเกตความเหมือนและความแตกต่าง
ของภาษาท่ีใช้ในแต่ละยุคสมัย รวมท้ังความเหมือนและความแตกต่างของการตอบรับของคนจากต่างวัฒนธรรมต่อแนวบทกวีที่เป็นท่ีรู้จักในระดับสากล
หรือครอู าจเลอื กเร่อื งทเ่ี ปน็ สากล เช่น มติ รภาพ ความสุข ความรัก ความตาย ความยตุ ิธรรมและอยุตธิ รรม ฯลฯ

ความเข้าใจทีค่ งทน : แนวการเขียนบทกวบี างแนวเปน็ ท่ีรจู้ ักในระดับสากลและยงั คงร่วมสมยั

วตั ถุประสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นักเรยี นสามารถระบแุ นวคดิ หลกั ของบทกวี
◆◆ นกั เรียนสามารถระบวุ ลปี ระโยคในบทกวที ใี่ ช้ถ่ายทอดเนอ้ื ความเรือ่ งเดียวกนั
◆◆ นักเรียนสามารถระบุแนวคดิ ที่ส�ำ คัญของบทกวี
◆◆ นักเรยี นสามารถเชอ่ื มโยงบทกวีเหลา่ น้นั กับแนวคดิ ทเี่ ปน็ สากล
◆◆ นกั เรยี นสามารถระบคุ วามเหมอื นและความแตกต่างของบทกวที ีเ่ ชอื่ มโยงกับเร่ืองท่ีเปน็ สากล

ค�ำ ถามส�ำ คัญ :
◆◆ นกั กวีต่างวัฒนธรรมเขียนบทกวแี นวเดยี วกันอยา่ งไร (ประชาชน สถานที่ แนวคดิ )
◆◆ ความเหมอื นและความแตกตา่ งของวัฒนธรรมคืออะไร (ประชาชน แนวคิด)

สอื่ และเอกสารประกอบการสอน : 321
◆◆ บทกวหี ลาย ๆ บท ท่ีเขียนในแนวสากล (เช่น ความรัก มติ รภาพ ความเศร้า ความตาย ความสุข ฯลฯ)
◆◆ ตารางเปรียบเทยี บบทกวี
◆◆ ปากกาและกระดาษ

คู่มือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เวลาท่ีใช้ : 3 คาบ

อภิธานศัพท์ : –

ชดุ กจิ กรรมนำ�เขา้ สบู่ ทเรียน :
◆◆ ครูเขียนบทกวีเร่อื งทเ่ี ป็นแนวสากลบนกระดานใหน้ ักเรยี นอา่ น
◆◆ ใหน้ ักเรยี นเขียนอธบิ ายความร้สู กึ เกยี่ วกบั บทกวีนน้ั ๆ พรอ้ มวาดภาพประกอบแสดงความรู้สึก

ปจั จัยป้อน : อธบิ ายประวัติความเป็นมาของนักกวแี ละใจความของบทกวีที่เขียนขึน้

รปู แบบ : ครูอ่านบทกวี ใหน้ กั เรียนท้ังชั้นฟงั แลว้ ให้ครูอธบิ ายความประทบั ใจ ความคิดเหน็ และความรู้สกึ ตอบรบั ต่อบทกวนี นั้ ๆ เพือ่ สาธติ เปน็ ตัวอย่างให้กับ
นกั เรียน

ขัน้ ตอนการสอน
คาบท่ี 1

◆◆ ครูแจกบทกวีให้นักเรียน 1 บท นักเรียนอ่านบทกวีนั้นช้า ๆ จนจบ 1 รอบ ในรอบแรกนี้ให้นักเรียนทำ�ความเข้าใจกับบทกวี ไม่ต้องเขียนหรือ
ทำ�เคร่ืองหมายใด ๆ ในกระดาษ ให้นักเรียนสรุปใจความโดยรวม 1 - 2 ประโยค อธิบายสั้น ๆ ว่านักกวีผู้น้ีเขียนเกี่ยวกับเร่ืองใด นักเรียน
เข้าใจความคดิ หรือรู้สึกอย่างไรหลงั จากท่ไี ด้อา่ นจบในรอบแรก

◆◆ ให้นักเรียนอ่านบทกวีอีกรอบ คราวน้ีให้นักเรียนเขียนหรือทำ�เคร่ืองหมายในกระดาษได้ แล้วกลับไปอ่านส่ิงท่ีเขียนอธิบายไว้หลังจากอ่านจบ
รอบแรกและสามารถแกไ้ ขเพิ่มเติมตามท่ีเหน็ สมควร หลังจากอา่ นจบรอบท่ี 2 นกั เรียนเข้าใจบทกวนี ้ีอย่างไร

◆◆ ใช้คำ�ถามเหล่านเ้ี พอื่ ชว่ ยนกั เรียนคดิ วิเคราะห์
➙➙ นกั เรยี นมคี ำ�ถามหรอื ไม่
➙➙ มีคำ�/วลีใดที่นักเรียนไม่เขา้ ใจหรือไม่
➙➙ มคี �ำ /วลใี ดที่ชว่ ยใหน้ กั เรยี นเขา้ ใจ

322 คมู่ ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

➙➙ มีคำ�/วลใี ดที่สำ�คัญ เพราะเหตุใดจงึ คิดเช่นนัน้
➙➙ บทกวีน้ที �ำ ใหน้ ักเรยี นรู้สกึ หรอื นกึ ถึงอะไร เพราะเหตุใด (ประโยค/วลใี ดทำ�ให้นกั เรยี นรสู้ กึ เชน่ น้นั )
➙➙ บทกวนี ี้บอกอะไรกบั นักเรยี น
◆◆ นกั เรยี นแลกเปลย่ี นความคดิ เหน็ เกย่ี วกบั บทกวนี ี้ โดยใหน้ กั เรยี นตงั้ คำ�ถามและแสดงความคดิ เหน็ ครชู ว่ ยชแี้ นะอธบิ ายใหน้ กั เรยี นเขา้ ใจสาระสำ�คญั
◆◆ ครอู ธบิ ายประวตั คิ วามเป็นมาของนกั กวี วัฒนธรรม และยุคสมยั ทเ่ี ขียน
◆◆ นกั เรยี นบันทึกข้อมูลเกี่ยวกบั บทกวีในตารางเปรยี บเทยี บบทกวี

คาบท่ี 2
◆◆ ครูแจกบทกวีบทที่ 2 ที่เขียนแนวเดยี วกันกับบทที่ 1 แตเ่ ขียนโดยนกั กวีจากตา่ งวฒั นธรรม
◆◆ ครดู �ำ เนินการสอนขัน้ ตอนเดยี วกบั คาบท่ี 1 ใหน้ ักเรยี นท�ำ ความเข้าใจกับบทกวีบทใหมน่ ี้
◆◆ ให้นักเรยี นบนั ทึกขอ้ มลู เกย่ี วกบั บทกวีบทที่ 2 น้ีในตารางเปรยี บเทียบบทกวี

คาบที่ 3
◆◆ ครูสามารถเลือกบทกวีอีกหลาย ๆ บทท่ีเขียนแนวเดียวกันกับบทที่ 1 และ 2 ตามจำ�นวนท่ีเห็นสมควร ควรมีอย่างน้อย 2 บท จะมากกว่า
2 บทก็ได้ แต่ทกุ บทต้องเขียนแนวเดยี วกันกบั บทที่ 1 และ 2
◆◆ สุดท้าย นักเรียนต้องวิเคราะห์เปรียบเทียบบทกวีเหล่าน้ีในตารางเปรียบเทียบบทกวี เพื่อหาข้อสรุปความเหมือนและความแตกต่าง
ของการตอบรับของคนจากตา่ งวฒั นธรรมต่อแนวบทกวีที่เปน็ ทรี่ จู้ กั ในระดับสากล เขยี นข้อสรุปจากการสงั เกตอยา่ งน้อย 1 ยอ่ หนา้ หรือมากกว่า
(รายละเอยี ดเพิ่มเตมิ ใน “บทสรปุ ”)

การฝกึ ปฏบิ ตั ิโดยการชแ้ี นะ : อา่ นตีความ วเิ คราะห์ และเปรยี บเทยี บบทกวเี หลา่ นน้ั

บทสรุป : นักเรียนวิเคราะห์เปรียบเทียบบทกวีอย่างน้อย 2 บทในตารางเปรียบเทียบบทกวี เพื่อหาข้อสรุปความเหมือนและความแตกต่างของการตอบรับ
ของคนจากต่างวฒั นธรรมต่อแนวบทกวีท่ีเปน็ ทร่ี ู้จกั ในระดับสากลอย่างนอ้ ย 1 ยอ่ หนา้ (หรอื มากกวา่ )

323คู่มือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การฝกึ ปฏิบัตดิ ้วยตนเอง : ให้นักเรียนบันทึกบทกวที อ่ี า่ นในชน้ั ในตารางเปรยี บเทยี บบทกวเี พื่อความเข้าใจ
การประเมนิ ผลที่เสนอแนะ :

◆◆ ให้นักเรียนเขียนและวาดภาพแสดงความรู้สึกต่อบทกวีท่ีอ่านในรอบแรก สามารถแก้ไขเพิ่มเติมหลังจากอ่านรอบที่ 2 ได้มุ่งประเด็นไปที่
ความเขา้ ใจ ความร้สู กึ อารมณ์ คำ�ถาม และคำ�/วลใี ดทเี่ หมือนจะมคี วามส�ำ คญั ต่อกวบี ทนี้ (การประเมินผลระหวา่ งเรียน ด้านท่ี 2 - การตีความ
ดา้ นที่ 4 - มมุ มอง และด้านท่ี 6 - การรจู้ ักตนเอง)

◆◆ ให้นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับปฏิกิริยาตอบรับต่อบทกวีนั้น ๆ บันทึกความเป็นมาของนักกวี ยุคสมัยที่เขียน และวัฒนธรรม
ของนักกวีในตารางเปรียบเทียบบทกวี และควรบันทึกปฏิกิริยาตอบรับและคำ�ถามเกี่ยวกับบทกวีที่อ่าน (การประเมินผลระหว่างเรียน
ดา้ นที่ 2 - การตีความ ดา้ นที่ 4 - มมุ มอง และดา้ นที่ 5 - ความรสู้ กึ รว่ ม)

◆◆ ใหน้ กั เรยี นเขยี นสรปุ อยา่ งนอ้ ย 1 ยอ่ หนา้ เปรยี บเทยี บบทกวอี ยา่ งนอ้ ย 2 บท เพอื่ หาขอ้ สรปุ ความเหมอื นและความแตกตา่ งของการตอบรบั ของคน
จากตา่ งวฒั นธรรมตอ่ แนวบทกวใี นหวั ขอ้ สากล ใหน้ กั เรยี นเชอื่ มโยงกบั ตวั อยา่ งในประวตั ศิ าสตรท์ กี่ ารพฒั นาความคดิ สรา้ งสรรคไ์ ดร้ บั แรงบนั ดาลใจ
จากความยากล�ำ บากหรอื ความเจรญิ ในขณะนั้น (การประเมนิ ผลรวบยอด ด้านที่ 2 - การตคี วาม ด้านท่ี 4 - มมุ มอง และดา้ นท่ี 5 - ความรสู้ ึกรว่ ม)

ค�ำ ถามสรปุ :
◆◆ ตัวอย่างหวั ข้อแนวบทกวีในระดบั สากลมอี ะไรบ้าง
◆◆ บทกวีท่ถี ่ายทอดแนวคิดความรสู้ กึ เดยี วกนั หรอื เรอ่ื งราวทเี่ ปน็ สากลสง่ ผลตอบรบั แตกต่างกันอย่างไร

การเชอื่ มกบั สาขาวชิ าอน่ื ในหลกั สตู ร : สามารถเชอื่ มโยงบทเรยี นนก้ี บั ประวตั ศิ าสตรแ์ ละสงั คมศกึ ษา วเิ คราะหบ์ ทกวใี นประวตั ศิ าสตรแ์ ละเปรยี บเทยี บความแตกตา่ ง
กับแนวการเขียนท่ีเป็นท่ีร้จู กั ใน “ระดับสากล” ได้

324 คมู่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ตารางเปรียบเทยี บบทกวี

ชอ่ื สมาชกิ ในกล่มุ
ค�ำ แนะน�ำ ในการบันทกึ : ใช้บันทกึ ผลการเรยี นรู้เก่ียวกบั บทกวที นี่ ักเรยี นได้อ่านและศกึ ษาในชัน้ เรียนในตารางน้ี

ชอ่ื บ ทกวีและนักกว ผี ู้เขียน หสแัวิ่งลสขะ�ำ้อวคลปัญปี รรเะกะเ่ียโดยว็นคกบใับนทแบกนวทวใีกบนวทรีทะก่ีถดวา่บัที ยส่ีเทลาออืก ดกล ปคร�ำ ะอเธดิบ็นาใยนโดรใะยนดรบบัวทมสกเากวก่ยีีลวทกถี่ บั า่ หยวัทขอ้อด ข้อมลู เกยี่ วกบั วฒั นธรรมของนกั กว/ี
บทกวี และยคุ สมัยที่เขยี นขึน้

325คมู่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อย่างแผนการจดั การเรยี นรู้ : ความสมดุลในชีวนเิ วศ

ระดับชัน้ เรียน/สาขาวชิ า : มัธยมศึกษาตอนปลาย/วทิ ยาศาสตร์

ภาพรวม : ในทุกที่จะมีพันธ์ุไม้พื้นเมืองซ่ึงมีลักษณะเฉพาะข้ึนอยู่กับขีดความสามารถในการรองรับได้ของสภาพแวดล้อมในท้องถ่ินน้ัน ๆ ในแต่ละประเทศ
จำ�นวนประชากรของพืชและสัตว์ได้รับผลกระทบจาก “เงื่อนไขทางทฤษฎี” (Ideal Conditions) ซึ่งได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ
จำ�นวนสัตว์นักล่า การแข่งขัน ปริมาณสารพิษ และการเติบโตของประชากร ปัจจัยต่าง ๆ เหล่าน้ีมีผลกระทบโดยตรงต่อการเปลี่ยนแปลงของประชากรพืช
และสัตว์ ซ่ึงอาจทำ�ให้เพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างรวดเร็ว ขีดความสามารถในการรองรับได้ของระบบนิเวศจะเป็นตัวควบคุมประชากรเพ่ือไม่ให้เสียสมดุลไปภายใน
เวลาที่ก�ำ หนดหรอื อาจเรยี กวา่ ขดี ความสามารถ (K) ของชีวนิเวศ (Biomes)

ความเข้าใจท่ีคงทน : พืชและสัตว์ปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมในท้องถ่ินเพื่อความอยู่รอด สภาพเศรษฐกิจและการอยู่ดีกินดีของประชาชนล้วนขึ้นอยู่กับ
สภาพแวดลอ้ มในทอ้ งถนิ่

วัตถปุ ระสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นกั เรยี นเลือกสตั วท์ ่ีสำ�คญั ในทอ้ งถิ่นมา 3 ชนดิ และเลือกพืชท่ีส�ำ คญั ที่ขนึ้ อยู่ทว่ั ไปในชุมชนและในชวี นเิ วศ มา 1 ชนิด
◆◆ นักเรียนอธิบายลักษณะทางกายภาพของพืชและสัตว์ที่อาศัยอยู่ในท้องถ่ินมีความสัมพันธ์อย่างไรกับคนในชุมชน อธิบายผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
ถ้าจำ�นวนพืชและสัตว์เหล่าน้ีลดลงหรือเพิ่มข้ึนอย่างรวดเร็ว ให้นักเรียนค�ำ นวณผลทางสถิติและใช้ข้อมูลนี้คาดการณ์ผลกระทบต่อภาวะเศรษฐกิจ
ของประเทศถา้ พชื และสัตว์เหล่าน้ีสูญพันธุ์

ค�ำ ถามสำ�คัญ :
◆◆ เพราะเหตุใดการปรบั ตัวของพืชและสตั ว์ให้เข้ากับสภาพแวดล้อมในท้องถิ่นมคี วามสำ�คญั ต่อการอยู่ดกี นิ ดีของคนในชุมชน (สอื่ สถานที่)

สอื่ และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ แผนท่ีชวี นเิ วศในภมู ิภาคเอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต้

326 คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ สมดุ จดบันทกึ ข้อมลู แผนภาพพชื และสตั ว์ และข้อมูลการนบั จำ�นวนประชากรพชื และสัตว์ในทอ้ งถ่ิน
◆◆ กระดาษบนั ทกึ กราฟเส้นแสดงการเจรญิ เตบิ โตของประชากรพชื และสตั วใ์ นทอ้ งถ่ินในระยะเวลา 10 ปที ี่ผา่ นมา
◆◆ แผนท่ขี องชมุ ชนและแผนทชี่ วี นิเวศของประเทศ
◆◆ เชอื ก เสาปัก และสายเมตร - ใช้วัดพ้ืนท่สี ี่เหลีย่ มเพือ่ สุ่มตัวอย่างขนาด 10 x 10 เมตร จำ�นวน 3 แห่ง

เวลาท่ีใช้ : 2 สปั ดาห์ (3 คาบบวกกับเวลาที่ใช้เพอื่ การสงั เกต การเก็บรวบรวมขอ้ มูล และการวจิ ัย)

อภิธานศพั ท์ :
◆◆ ประชากร หมายถงึ สิง่ มีชีวติ สายพนั ธ์ุใดสายพันธุห์ น่ึงอาศัยอย่ใู นพื้นท่แี ห่งหน่ึงมีการผสมพันธแุ์ ละมผี ลกระทบต่อกนั
◆◆ ชมุ ชน หมายถงึ พน้ื ท่หี รือบรเิ วณทีม่ ีส่ิงมีชวี ิตอาศัยอยู่
◆◆ ระบบนเิ วศ หมายถึง ระบบท่มี ีความสัมพนั ธก์ นั ของสง่ิ มีชีวิตและสภาพแวดล้อมหรอื องค์ประกอบที่ไมม่ ีชวี ติ เพ่ือการอยรู่ อด
◆◆ องคป์ ระกอบของทไ่ี ม่มชี ีวิต หมายถึง ส่งิ ท่ไี ม่มีชวี ิต เชน่ อุณหภูมิ นา้ํ แสงแดด ลม หิน และดิน
◆◆ ศักยภาพทางชวี ภาพ หมายถึง อตั ราสงู สุดที่จ�ำ นวนประชากรสามารถเพม่ิ ขนึ้ ไดภ้ ายใต้เง่อื นไขทางทฤษฎี
◆◆ การสูญพันธุ์ หมายถึง การตายของประชากรเฉพาะกลมุ่ เนอ่ื งจากภยั พิบัติทางธรรมชาติ การแข่งขัน หรอื การขาดทรัพยากรเพอื่ ความอยู่รอด
◆◆ การสำ�รวจตามแนวเสน้ ตรง (Transect) หมายถงึ พ้ืนที่สมุ่ ตวั อย่าง (เชน่ พชื ในบริเวณหน่งึ ) ท่เี ป็นแนวยาวตอ่ เนอ่ื ง
◆◆ หว่ งโซอ่ าหาร หมายถึง การกินกนั ของสิ่งมีชีวติ ซง่ึ มีการถ่ายทอดพลังงานตามล�ำ ดบั ขนั้ ของการกนิ
◆◆ ลำ�ดับขนั้ ของการกนิ หมายถงึ ระดับการกินอาหาร (ความสมั พนั ธแ์ ละการบริโภคอาหารของส่งิ มีชีวิตในชุมชนหนึ่งๆ)
◆◆ ชีวนิเวศ (Biomes) หมายถึง พื้นที่ขนาดใหญ่บนผืนโลกกระจายตัวตามปริมาณน้ําฝนและอุณหภูมิ การเติบโตของพืชและสัตว์มีลักษณะเฉพาะ
ในแตล่ ะภูมิภาค

ชดุ กจิ กรรมน�ำ เขา้ สู่บทเรยี น :
◆◆ นึกถึงสัตว์ 3 ชนิดทมี่ บี ทบาทส�ำ คัญตอ่ ชวี ติ ของนกั เรียน มีสตั ว์ชนดิ ใดบ้างและเพราะเหตใุ ด

327คมู่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ นกึ ถงึ พืชทข่ี ้ึนในทอ้ งถิน่ 1 ชนิดทม่ี คี วามจำ�เปน็ ต่อความอยรู่ อดของคนในชมุ ชน นักเรียนนึกถึงพืชชนดิ ใด
◆◆ นกั เรยี นเคยสงั เกตเหน็ การเพม่ิ ขนึ้ หรอื ลดลงของขดี ความสามารถของการปรบั ตวั ของพชื และสตั วท์ ง้ั 4 ชนดิ ทนี่ กั เรยี นกลา่ วขา้ งตน้ หรอื ไม่ พชื และ

สัตวเ์ หล่าน้ีมีผลกระทบต่อกันอย่างไร และมีผลกระทบตอ่ มนุษยอ์ ย่างไร
◆◆ พชื และสตั วเ์ หลา่ นมี้ ผี ลกระทบตอ่ การน�ำ องคป์ ระกอบทไี่ มม่ ชี วี ติ เชน่ อณุ หภมู ิ นา้ํ แสงแดด ลม หนิ และดนิ มาท�ำ ใหเ้ กดิ ประโยชนใ์ นภมู ภิ าคนอี้ ยา่ งไร
◆◆ ถ้าพืชหรอื สัตว์ชนดิ หนง่ึ หรอื พชื และสัตว์ท้ังหมดสญู พันธุ์ จะสง่ ผลกระทบต่อภาวะเศรษฐกจิ ในท้องถน่ิ อยา่ งไร
◆◆ สภาพแวดลอ้ ม เช่นสภาพอากาศหรือภัยพบิ ตั ทิ างธรรมชาติ มผี ลในการทำ�ลายหรอื เพิ่มจำ�นวนพชื หรอื สตั วส์ ายพันธ์ใุ ดสายพนั ธุห์ นง่ึ อยา่ งรวดเรว็

หรอื ไม่
◆◆ นักเรียนสามารถช่วยรักษาสมดุลของประชากรพืชและสัตว์ในชุมชนทั้ง 4 ชนิดท่ีกล่าวข้างต้นได้อย่างไร เพ่ือให้ขีดความสามารถในการปรับตัว

ไม่เปล่ยี นแปลง

ปัจจัยป้อน : ครูอธิบายวิธีการบันทึกเพ่ือให้บันทึกได้อย่างถูกต้องและชัดเจน อธิบายรายละเอียดท่ีต้องบันทึก เช่น แผนภาพ ลักษณะเด่น ลักษณะนิสัย
ที่อยอู่ าศัย และการอธิบายจากการสงั เกต นอกจากนี้ ใหค้ รสู าธติ การสำ�รวจตามแนวเสน้ ตรง (Transect) รายงานผลโดยใช้กราฟเส้น และใชข้ อ้ มูลเพอ่ื คาดการณ์
ความอยรู่ อดของพืชและสตั วเ์ หลา่ นใี้ นอนาคต

รปู แบบ : สาธติ การวัดพน้ื ท่ีส่เี หลย่ี มขนาด 10 x 10 เมตร เอาเสาปกั และใช้เชือกพันโดยรอบ ใหน้ ักเรยี นนับและบันทกึ จำ�นวนพืชและสัตวท์ น่ี ักเรียนกลา่ วขา้ งต้น
นักเรียนจะเรียนรู้ว่า จะพบพืชและสัตว์เหล่านี้บริเวณใด ถ้าโรงเรียนอยู่ใกล้ชายฝ่ังนักเรียนสามารถสุ่มตัวอย่างตามชายฝั่งขณะนํ้าลงได้ ครูสาธิตการสร้างกราฟ
และวิธกี ารจดบนั ทึก ให้นกั เรยี นนับและบันทึกจำ�นวนพชื และสัตว์เหล่านต้ี ลอดท้ังปีโดยการสุ่มตวั อย่างและรายงานผลโดยใชก้ ราฟ

ขน้ั ตอนการสอน :
จำ�นวนคาบมากกว่า 2 สัปดาห์ (ครวู างแผนการจัดการเรียนรู้และกำ�หนดจ�ำ นวนคาบเรียนตามทีเ่ ห็นสมควร)

◆◆ ศึกษาวิจัยสัตว์ 3 ชนิดท่ีพบในท้องถ่ิน คอยสังเกตลักษณะถ่ินที่อยู่อาศัย ผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตอ่ืน และลำ�ดับข้ันของการกิน (ห่วงโซ่อาหาร)
และบันทึกในสมดุ บันทกึ

328 คูม่ ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ศกึ ษาวจิ ัยพืชท่ีข้นึ ในท้องถิ่น 1 ชนิด คอยสังเกต สุ่มตวั อย่างและนบั จำ�นวน
◆◆ เก็บข้อมูลของชวี นิเวศในภูมิภาค และศกึ ษาเปรยี บเทียบกบั จ�ำ นวนพืชและสตั ว์ทน่ี กั เรยี นท�ำ การศกึ ษาในทอ้ งถนิ่ ของนักเรียน
◆◆ นักเรียนสำ�รวจตามแนวเสน้ ตรงในหลาย ๆ พนื้ ท่ี โดยนบั จำ�นวนพชื และสตั ว์ในพื้นท่สี ุ่มตวั อยา่ งขนาด 10 x 10 เมตร ให้นักเรียนกลับมารวมตัวกัน

ในชน้ั เรยี นเพ่ือแลกเปล่ียนขอ้ มูล
◆◆ นักเรียนศกึ ษาวิจยั ผลกระทบของพืชและสัตวเ์ หลา่ นี้ต่อสภาพแวดล้อมและเศรษฐกิจของประเทศ
◆◆ นกั เรยี นร่วมกนั สรุปผลกระทบตอ่ ชวี ติ ของพวกเขาและภาวะเศรษฐกจิ ของประเทศ หากพืชและสัตว์เหล่านส้ี ูญพันธ์หุ รือใกลส้ ญู พนั ธุ์

การฝึกปฏิบตั โิ ดยการชแ้ี นะ : ครสู าธติ การท�ำ วจิ ัย การเตรียมและส�ำ รวจตามแนวเสน้ ตรง การบันทึกในสมดุ บันทกึ และการสรา้ งกราฟเพ่ือแสดงขอ้ มลู

บทสรปุ : ครคู วรแนะน�ำ และส่งเสริมใหน้ กั เรียนรว่ มกนั แสดงความคิดเห็นในคาบเรยี นต่อไป

การฝึกปฏิบัติด้วยตนเอง : ศึกษาสำ�รวจจำ�นวนพืชและสัตว์สัปดาห์ละคร้ัง และให้นักเรียนบันทึกผล อธิบาย แสดงแผนภาพ ติดภาพถ่ายหรือติดแผนภาพ
ของพื้นที่สุ่มตัวอย่าง (Transect) ในสมุดบันทึก ครูตรวจดูผลงานทุกอาทิตย์เพื่อติดตามผล นักเรียนแสดงกราฟ สร้างแผนภาพห่วงโซ่อาหารของพืชและสัตว์
ทีท่ �ำ การศึกษา และเตรยี มรายงานเกยี่ วกบั ผลกระทบต่อชวี ติ ของพชื และสัตว์และภาวะเศรษฐกิจของประเทศ หากพืชและสัตวเ์ หล่านีส้ ญู พนั ธุ์หรือใกลส้ ญู พันธ์ุ

การประเมินผลท่ีเสนอแนะ :
◆◆ ใหน้ กั เรยี นบนั ทกึ ผลจากการสงั เกต นบั จำ�นวนพชื และสตั วแ์ ละบนั ทกึ ในสมดุ วชิ าวทิ ยาศาสตร์ ควรศกึ ษาพชื (อยา่ งนอ้ ย 1 ชนดิ ทข่ี นึ้ ในทอ้ งถนิ่ ) และ
สตั ว์ (อย่างน้อย 3 ชนดิ ทอี่ าศยั ในทอ้ งถน่ิ ) รายละเอยี ดทต่ี ้องบันทึกมีดังนี้ จ�ำ นวนนบั ของประชากรพืชและสตั ว์ กราฟ ภาพถา่ ย ผลการวเิ คราะห์
ข้อสรุปตามหลักฐาน/ข้อมูลท่ีรวบรวมได้ และข้อเสนอแนะหรือแนวทางในการรักษาพืชและสัตว์เหล่าน้ีให้ย่ังยืน นอกจากน้ี เนื้อหาการท�ำ วิจัย
ตอ้ งถกู ตอ้ ง การเก็บขอ้ มลู ชดั เจน สามารถน�ำ กระบวนการทางวทิ ยาศาสตรไ์ ปประยุกตใ์ ช้ได้ ในการวิเคราะห์ นกั เรยี นต้องวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทียบ
จ�ำ นวนพชื และสตั วใ์ นทอ้ งถนิ่ กบั จ�ำ นวนพชื และสตั วใ์ นชวี นเิ วศ (Biomes) ของทง้ั ประเทศ ใชข้ อ้ มลู เพอื่ คาดการณผ์ ลกระทบตอ่ เศรษฐกจิ ในทอ้ งถน่ิ
ถ้าจ�ำ นวนประชากรพชื และสตั ว์เพมิ่ ข้ึนหรอื ลดลง (การประเมนิ ผลรวบยอด ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย ดา้ นท่ี 2 - การตีความ ด้านที่ 3 - การประยุกตใ์ ช้
และดา้ นที่ 4 - มุมมอง)

329คูม่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ใหน้ กั เรยี นอภปิ รายแสดงขอ้ มลู และน�ำ เสนอผลการวเิ คราะหใ์ นเชงิ ลกึ หนา้ ชนั้ เรยี นเพอ่ื นนกั เรยี นรว่ มกนั แสดงความคดิ เหน็ คาบเรยี นทใี่ ชร้ ะดมความคดิ
และแลกเปล่ียนประสบการณ์เพ่ือสร้างความร่วมมือภายในห้องสามารถทำ�ได้ตลอดทั้งเทอมแล้วแต่ครูเห็นสมควร (การประเมินผลระหว่างเรียน
ด้านที่ 4 - มมุ มอง ด้านท่ี 5 - ความรู้สกึ ร่วม และด้านท่ี 6 - การรจู้ ักตนเอง)

◆◆ ใหน้ กั เรยี นน�ำ เสนอรายงานผลการวจิ ยั ทง้ั นขี้ นึ้ อยกู่ บั ปรมิ าณของพชื และสตั วใ์ นชวี นเิ วศผลการวจิ ยั ควรครอบคลมุ ถงึ ผลกระทบตอ่ ระบบนเิ วศในทอ้ งถน่ิ
คน และเศรษฐกิจ หากพืชหรือสัตว์เหล่าน้ีสูญพันธ์ุหรือใกล้สูญพันธุ์ พร้อมทั้งน�ำ เสนอข้อเสนอแนะในการป้องกันการสูญพันธ์ุของพืชและสัตว์
เหลา่ นแี้ ละข้อเสนอแนะในการส่งเสรมิ ความหลากหลายทางชวี ภาพในทอ้ งถนิ่ และในประเทศ (การประเมินผลรวบยอด ดา้ นท่ี 3 - การประยุกต์ใช้
ด้านท่ี 4 - มมุ มอง และดา้ นท่ี 5 - ความรสู้ ึกรว่ ม)

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ พืชและสัตวใ์ นท้องถิน่ ของนกั เรียนปรบั ตัวให้เขา้ กบั สภาพแวดล้อมในระบบนิเวศได้อยา่ งไร
◆◆ ถ้าพชื และสตั ว์เหล่านีส้ ูญพนั ธุ์จะส่งผลกระทบอย่างไรตอ่ คนและเศรษฐกิจ
◆◆ นกั เรยี นสามารถท�ำ อะไรเพอ่ื รกั ษาจำ�นวนพชื และสัตวเ์ หลา่ น้ีไว้ให้ยง่ั ยืน

การเชื่อมโยงกับสาขาวิชาอ่ืนในหลักสูตร : นักเรียนสามารถเช่ือมโยงบทเรียนนี้กับประวัติศาสตร์และสังคมศึกษา เม่ือศึกษาผลกระทบต่อสังคมเนื่องจาก
การเปล่ียนแปลงของสภาพแวดล้อมและความพร้อมของทรัพยากรในอดีต นอกจากนี้นักเรียนสามารถเปรียบเทียบนโยบายของอาเซียนเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม
ในบทท่ี 1 ความรเู้ กยี่ วกับอาเซียน

330 คู่มอื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทช่ี ีวนเิ วศ (Biomes) ในภมู ภิ าคเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้

ท่ีมา Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http://people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

331คู่มอื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อย่างแผนการจัดการเรยี นรู้ : แผนปฏิบัติและการเตรียมการ - การเตรียมความพรอ้ มเมอ่ื เกิดภยั พิบัติ

ระดบั ชัน้ เรยี น/สาขาวิชา : มัธยมศกึ ษาตอนปลาย/วิทยาศาสตร์

ภาพรวม : ประเทศสมาชิกอาเซยี นได้รับผลกระทบจากภยั พิบตั ทิ างธรรมชาติหลายอยา่ ง เช่น จากสึนามิ พายุไตฝ้ ่นุ แผน่ ดินไหว และจากลมมรสุมในฤดูมรสมุ
จำ�นวนประชากรในภูมิภาคน้อยลง บ้างก็โยกย้ายเน่ืองจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ นักเรียนจะเรียนรู้เกี่ยวกับผลกระทบของภัยพิบัติเหล่าน้ีต่อผืนดิน การเกษตร
เศรษฐกจิ จ�ำ นวนประชากร และความพยายามเพือ่ การอยูร่ อดของคนในชมุ ชนและในประเทศใกลเ้ คยี ง

ความเขา้ ใจทค่ี งทน : ผลกระทบในเชงิ เศรษฐกิจและผลกระทบของแตล่ ะบุคคลในชมุ ชน/หมบู่ า้ นหลังจากการเกดิ ภยั พบิ ัตลิ ดนอ้ ยลง

วัตถปุ ระสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นกั เรยี นสามารถระบุภัยพิบตั ิทางธรรมชาตทิ เ่ี กิดข้ึนบอ่ ยในทอ้ งถ่นิ
◆◆ นักเรียนเข้าใจและสามารถอธิบายให้เห็นภาพบริเวณที่มีความเส่ียงต่อการเกิดภัยพิบัติบนแผนที่ได้ ภัยพิบัติเหล่านี้อาจมีสาเหตุมาจาก
การเปลยี่ นแปลงอย่างรนุ แรงบนเปลอื กโลก เช่น การเกดิ รอยเลอื่ นหรือแนวของรอยเลื่อนทางธรณีวิทยา
◆◆ นักเรยี นระดมความคดิ หาวิธีจัดการกบั ภัยพิบตั ิทางธรรมชาติ เตรยี มความพร้อมก่อน ระหว่าง และหลังจากการเกดิ ภยั พิบัตทิ างธรรมชาติได้

ค�ำ ถามสำ�คญั :
◆◆ นักเรียนออกแบบแผนการจัดการใช้ชีวิตประจำ�วัน เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม หลังเกิดภัยพิบัติได้อย่างไร หลังการเกิดภัยพิบัติได้อย่างไร และ
จะสง่ ผลกระทบตอ่ การแลกเปล่ยี นทางการคา้ กบั ประเทศอ่ืน ๆ อยา่ งไร (สถานท่ี ส่ือ)
◆◆ ภัยพิบัตอิ ะไรทีเ่ กดิ ขึ้นในอดตี และกอ่ ให้เกิดความเสียหายต่อแผน่ ดิน นกั เรยี นสามารถอธิบายและหาวิธีเตรียมรับสถานการณน์ ั้นอยา่ งไร (สถานที่
ประชาชน)

สื่อและเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ แผนที่วงแหวนแห่งไฟ จดุ เสยี่ งตอ่ การเกิดแผ่นดินไหว

332 ค่มู อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ แผนทีภ่ เู ขาไฟในภมู ิภาคเอเชียตะวันออกเฉยี งใต้
◆◆ เว็บไซตว์ ีดทิ ศั นก์ ารเกิดภยั พิบตั ิทางธรรมชาตใิ นภมู ภิ าคเอเชยี ตะวันออกเฉยี งใตท้ ่ผี ่านมา
◆◆ เวบ็ ไซต์บทความการเกิดภัยพิบัตทิ างธรรมชาติในภูมภิ าคเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตท้ ผี่ า่ นมา
◆◆ กระดาษขนาดใหญ่ (ใชก้ ับแผนท)ี่ ปากกามาร์คเกอร์/ปากกาสีเมจิก สี พกู่ นั
◆◆ ไม้อดั ตะปู หมุด/เดอื ยไม้ หรือไม้

เวลาทีใ่ ช้ : 7 คาบ

อภิธานศพั ท์ : นยิ ามค�ำ ศัพทท์ เ่ี กี่ยวขอ้ งกบั ภัยพิบัตทิ างธรรมชาติ

ชดุ กิจกรรมน�ำ เขา้ สูบ่ ทเรยี น :
◆◆ ภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาติใดทม่ี กั เกิดขน้ึ บ่อยในประเทศ
◆◆ นกั เรยี นต้องเตรียมตัวและจดั หาอะไรบ้างเพอ่ื ความปลอดภัยของนักเรยี นและครอบครัว
◆◆ นักเรยี นสามารถชว่ ยกนั ดแู ลชมุ ชนให้ปลอดภยั ไดอ้ ยา่ งไร

ปัจจัยปอ้ น : ยกตัวอย่างภัยพิบตั ทิ างธรรมชาตทิ ่ีเคยเกิดขึ้นหรอื กำ�ลงั เปน็ ขา่ วอยู่

รูปแบบ : ครูแสดงแผนท่ีภูเขาไฟ แผนที่แสดงทิศทางลมมรสุมและเขตลมมรสุม ข่าววีดิทัศน์การเกิดแผ่นดินไหว ภูเขาไฟ และคลื่นสึนามิ เพ่ือให้นักเรียน
เห็นเปน็ ตัวอย่างและเป็นการเตอื นนกั เรียนถึงอนั ตรายทอี่ าจเกิดขึน้ ได้ (ถา้ เทคโนโลยเี อือ้ อำ�นวย)

ข้ันตอนการสอน :
คาบที่ 1

◆◆ แบ่งนักเรียนเปน็ กลุ่ม ๆ ละ 4 คน ศกึ ษาวิจยั และแสดงความคิดเห็นร่วมกันเกย่ี วกับภยั พิบตั ทิ างธรรมชาติทอ่ี าจเกดิ ขึน้ ไดใ้ นชมุ ชน บันทึกภัยพิบตั ิ
ทางธรรมชาติ สาเหตุการเกิดทเ่ี กดิ จากกระบวนการทางธรณีวทิ ยา และความเสยี หายทอี่ าจเกิดข้ึนเน่ืองจากภยั พบิ ัตดิ งั กล่าว

333คมู่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

คาบที่ 2
◆◆ เสนอสิ่งท่คี น้ พบหน้าชนั้ เรียน และใหน้ กั เรียนในห้องจดบนั ทึกความคิดเห็นของเพ่อื น ๆ
◆◆ นักเรียนร่วมกนั ทำ�แผนทป่ี ระเทศสมาชกิ อาเซยี น รว่ มกนั แสดงความคิดเหน็ เขตภูเขาไฟ เขตลมมรสุม เขตรอยเล่อื น ฯลฯ พรอ้ มทั้งอธบิ ายภยั พิบัติ
ทางธรรมชาติท่ีเคยเกิดขึ้น ครูถามภัยพิบัติแต่ละประเภทเพ่ือให้นักเรียนอธิบายตัวอย่างเหตุการณ์ภัยพิบัติแต่ละประเภทท่ีเกิดข้ึน สถานท่ีเกิด
ภัยพบิ ตั ิน้นั ๆ ก�ำ หนดสแี สดงภัยพบิ ตั ิแตล่ ะประเภท ใหน้ กั เรียนเขียนสัญลกั ษณส์ ตี ่าง ๆ หรือตดิ หมดุ สีบนแผนทีต่ ามแตล่ ะประเภทของภยั พิบัติ
นักเรียนร่วมกันอภิปรายภัยพิบัติแต่ละประเภทที่เคยเกิดขึ้นในบ้านเกิดของนักเรียนท่ีสร้างความเสียหายต่อชุมชนและคนในชุมชน บอกถึง
ผลกระทบท่ีเกิดข้ึนทางเศรษฐกิจและผลกระทบตอ่ พวกเขา

คาบที่ 3 - 7
◆◆ หลงั เลกิ เรยี นให้นกั เรยี นเดนิ ไปรอบ ๆ หมู่บา้ น/ชมุ ชนเพ่อื ทำ�แผนที่ของชมุ ชน บง่ บอกถนนสายหลกั ซอย ทางเดินเขา้ - ออกบ้านของนักเรียน/
หม่บู า้ น/ชมุ ชน/เมอื ง
◆◆ นกั เรยี นระดมความคดิ ในการหาเส้นทางหนภี ัยเพ่อื ใช้อพยพคนไปที่สงู ไปในเมือง ไปทโ่ี รงเรยี น ฯลฯ ครแู จกแผนที่ชมุ ชนให้กบั เพื่อน
◆◆ กลับไปโรงเรียนพร้อมกับแผนอพยพที่ตกลงภายในกลุ่ม ให้นักเรียนอธิบายและแสดงแผนอพยพแก่เพ่ือนนักเรียน (พร้อมตัวอย่างแผ่นพับ
แจกในหอ้ งให้นกั เรียนรว่ มกันเลอื กแผนอพยพทดี่ ีทส่ี ุด โดยจัดท�ำ เปน็ แผ่นพับแจกจา่ ยแก่เพ่อื นนกั เรยี น ครอบครวั และคนอ่นื ๆ ในชุมชน

การฝึกปฏิบตั ิโดยการชี้แนะ : -

บทสรปุ : นกั เรียนจดั ท�ำ แผน่ พบั แสดงแผนอพยพ และน�ำ ไปแจกจ่ายแกเ่ พ่อื นนักเรยี น ครอบครัว และคนอน่ื ๆ ในชมุ ชน

การฝึกปฏบิ ัตดิ ้วยตนเอง : -

334 ค่มู ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การประเมนิ ผลท่ีเสนอแนะ :
◆◆ ใหน้ กั เรยี นแบง่ กลมุ่ คน้ ควา้ แสดงความคดิ เหน็ เกย่ี วกบั การคกุ คามของภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาตใิ นชมุ ชน ใหน้ กั เรยี นบนั ทกึ ประเภทของภยั พบิ ตั ิ สาเหตุ
และความเสียหายที่อาจเกิดข้ึนเน่ืองจากภัยพิบัติน้ัน ๆ นำ�เสนอสิ่งที่ได้ค้นพบหน้าช้ันเรียนโดยกลุ่มท่ีเหลือทบทวนเปรียบเทียบกับส่ิงที่พวกเขา
ไดบ้ ันทึกไวแ้ ละท�ำ การแก้ไขเพิ่มเตมิ ตามท่เี หน็ สมควร (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน ด้านที่ 1 - การอธิบาย ดา้ นท่ี 2 - การตีความ และดา้ นท่ี 6 -
การรูจ้ กั ตนเอง)
◆◆ ใหน้ กั เรยี นรว่ มกนั สรา้ งแผนทปี่ ระเทศสมาชกิ อาเซยี นและเขตภยั พบิ ตั ิ เรม่ิ ตน้ การอภปิ รายเกย่ี วกบั การคกุ คามของภยั พบิ ตั ใิ นชมุ ชน (การประเมนิ ผล
ระหวา่ งเรียน ด้านที่ 1 - การอธบิ าย ดา้ นที่ 2 - การตคี วาม ดา้ นที่ 4 - มมุ มอง และด้านท่ี 5 - ความรูส้ กึ ร่วม)
◆◆ ให้นักเรยี นค้นคว้า ออกแบบและน�ำ เสนอเสน้ ทางอพยพ แผนท่ีทีส่ รา้ งควรครอบคลมุ รายละเอียดของถนนสายหลัก ซอย ทางเดนิ เขา้ - ออกบ้าน
ของนักเรยี น/หมูบ่ ้าน/ชุมชน/เมือง (การประเมินผลรวบยอด ด้านที่ 1 - การอธบิ าย ด้านที่ 2 - การตคี วาม และด้านท่ี 3 - การประยกุ ตใ์ ช้)
◆◆ ให้นักเรียนจัดทำ�แผ่นพับแสดงแผนอพยพ ควรแสดงการใช้ข้อมูล การตีความจากการค้นคว้าวิจัย (การตอบรับของแต่ละบุคคลและชุมชน
เมอ่ื ภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาตนิ นั้ ๆ เกดิ ขนึ้ ในอดตี ) นกั เรยี นจะแจกจา่ ยแผน่ พบั เหลา่ นใ้ี หแ้ กเ่ พอ่ื นรว่ มชน้ั (ในคาบทอ่ี ภปิ รายแผนอพยพรว่ มกนั ) พรอ้ มทงั้
แจกจา่ ยใหแ้ กค่ นในครอบครวั และคนในชมุ ชน (การประเมนิ ผลรวบยอด ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย ดา้ นท่ี 2 - การตคี วาม และดา้ นที่ 3 - การประยกุ ตใ์ ช)้

คำ�ถามสรุป :
◆◆ สภาพภมู ิอากาศ และ/หรอื ภัยพิบตั ทิ างธรรมชาตทิ ีเ่ ก่ยี วขอ้ งกับภูมอิ ากาศมีอันตรายกับชุมชนของเราอยา่ งไร
◆◆ ภยั พบิ ัตทิ างธรรมชาตใิ ดทอี่ าจเกิดขึ้นไดบ้ า้ ง และคนในชุมชนมกี ารเตรยี มความพร้อมอย่างไรหากเกิดภัยพิบตั นิ ั้นๆ
◆◆ บทบาทของข้อมลู และการใหค้ วามรู้แกป่ ระชาชนมีความส�ำ คัญอยา่ งไรต่อการเตรียมความพรอ้ มหากเกดิ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ

การเชอื่ มโยงกบั สาขาวชิ าอนื่ ในหลกั สตู ร : สามารถเชอื่ มโยงบทเรยี นนก้ี บั บทท่ี 1 ความรเู้ กยี่ วกบั อาเซยี น โดยเฉพาะในหวั ขอ้ เกยี่ วกบั ประวตั ศิ าสตรแ์ ละสงั คมศกึ ษา
นักเรียนจะได้เรียนรู้เก่ียวกับความร่วมมือระดับภูมิภาคก่อนและหลังการรวมกันของประชาคมอาเซียน นอกจากน้ียังสามารถเชื่อมโยงกับสังคมศึกษาในบทที่ 3
การเชื่อมโยงโลกและท้องถน่ิ นกั เรียนจะไดศ้ กึ ษาผลกระทบตอ่ เศรษฐกจิ โลกหรือเงอ่ื นไขทางสังคมทีเ่ กดิ ข้ึนหลังจากเหตกุ ารณภ์ ยั พิบตั ใิ นทอ้ งถ่นิ

335คมู่ ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนที่วงแหวนแหง่ ไฟ จดุ เสยี่ งตอ่ การเกิดแผ่นดินไหว

ท่ีมา Rodrigue J - P (2006) The Geography of East and Southeast Asia Hofstra University Department of Economics & Geography.
http://people.hofstra.edu/jean - paul_rodrigue/course_eastsoutheastasia.html

336 ค่มู อื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนท่ภี ูเขาไฟในภมู ิภาคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้

ทมี่ า Smithsonian Institute/ Global Volcanism Program
http://www.volcano.si.edu/world/find_regions.cfm

337คมู่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : เวบ็ ไซต์วดี ิทัศนก์ ารเกดิ ภัยพิบตั ทิ างธรรมชาตใิ นภมู ภิ าคเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตท้ ผี่ า่ นมา

คล่ืนสนึ ามใิ นประเทศอินโดนเี ซียในปี 2004
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=wAF_ - hMyreY&feature=related
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=0NfKZAiWRoE

ภูเขาไฟเมราปีระเบิดในอินโดนีเซียในปี 2010
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=aIkyvU5ohow&feature=relmfu
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=qThv94jyAAg&feature=relmfu
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=LVitigd74lM&feature=relmfu

แผ่นดนิ ไหวและคลนื่ สนึ ามใิ นประเทศอนิ โดนีเซยี ในปี 2012
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=ag - SCzzxIT0
◆◆ http://www.youtube.com/watchv=n7vlF - WAH5A&feature=relmfu

338 คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : เว็บไซต์บทความการเกิดภยั พิบตั ิทางธรรมชาตใิ นภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทผ่ี า่ นมา

แผน่ ดนิ ไหวและคลืน่ สึนามใิ นประเทศอนิ โดนเี ซยี ในปี 2004
◆◆ http://articles.cnn.com/2004 - 12 - 27/world/quake.facts_1_magnitude - quake - quake - and - tsunamis - chile_s=PMWORLD
◆◆ http://geology.about.com/od/historicearthquakes/a/aasumatra.htm
◆◆ http://www.dosomething.org/tipsandtools/11 - facts - about - 2004 - indian - ocean - tsunami

แผน่ ดินไหวในชวาในปี 2006
◆◆ http://www.guardian.co.uk/world/2006/may/27/indonesia.jamessturcke

แผ่นดนิ ไหวในประเทศอนิ โดนีเซียในปี 2009
◆◆ http://suite101.com/article/indonesia - earthquake - september - 2009 - a145244
◆◆ h ttp://suite101.com/article/sumatra - earthquake - september - 30 - 2009 - a154594

อุทกภยั ในประเทศไทยในปี 2011
◆◆ http://www.bbc.co.uk/news/world - asia - 15610536
◆◆ http://www.huffingtonpost.com/2011/11/20/thailand - flooding - 2011 - death - toll_n_1103930.html # s486771

แผ่นดนิ ไหวและคลน่ื สนึ ามิในประเทศอนิ โดนเี ซียในปี 2012
◆◆ http://articles.cnn.com/2012 - 04 - 11/asia/world_asia_indonesia - earthquake_1_tsunami - warning - center - magnitude_
s=PMASIA
◆◆ http://abcnews.go.com/International/powerful - 86 - magnitude - earthquake - triggers - significant - tsunami - damage/
storyid=16113621#.T9pVN - 1Lu6So

339คูม่ อื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ขอ้ มลู และสถติ ิของประเทศสมาชกิ อาเซยี น

ดูในเว็บเพจของอาเซียน <www.asean.org/18619.htm> และ <www.asean.org/publications/ACIF2010.pdf> ส�ำ หรับขอ้ มูลและสถิติของประเทศสมาชิก
อาเซียนเพ่มิ เติมอ่นื ๆ ดงั นี้

◆◆ ASEAN population, territory, and economy 2009 (Table 1, ACIF 2010)
◆◆ Export and import by member states (Table 12, ACIF 2010)
◆◆ Trade value by selected trade partner countries (Table 14 and 15, ACIF 2010)
◆◆ Top 20 ASEAN exported and imported commodities (Table 25 and 26, ACIF 2010)
◆◆ Trend in ASEAN exports of its seven priority integration sector products (Table 26 and 27, ACIF 2010)
◆◆ Foreign direct investment inflow into ASEAN by source country (Table 37, ACIF 2010)
◆◆ Trend in tourist arrivals by host country and arrivals by country of origin (Table 33 and 35, ACIF 2010)
◆◆ ASEAN Internet subscribers/users and cellular/mobile phone density (Table 36 and 37, ACIF 2010)
◆◆ Distribution of ASEAN population by age group (Table 38, ACIF 2010)
◆◆ Percentages of population living under PPP$1.25 and $2 a day and poor population based on National Poverty Line

(Table 39 and 40, ACIF 2010)
◆◆ Life expectancy and infant mortality rate (Table 42 and 43, ACIF 2010)
◆◆ Government health expenditure as percentage of GDP (Table 44, ACIF 2010)
◆◆ Adult literacy rate 15 years old and above; primary school enrollment rate (Table 46 and 47, ACIF 2010)
◆◆ Unemployment rate and labor force participation rate by gender (Table 48 and 49, ACIF 2010)
◆◆ Employment by sector and occupation (Table 50 and 51, ACIF 2010)
◆◆ Population with access to safe drinking water (Table 52, ACIF 2010)
◆◆ Population with access to sanitation facilities (Table 53, ACIF 2010)
◆◆ Protected areas as percentage of total land area (Table 54, ACIF 2010)

340 คูม่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ผู้มีสว่ นรว่ ม

ขอขอบคุณบุคคลตา่ ง ๆ ดังต่อไปน้ี ส�ำ หรับการมีสว่ นรว่ มและมบี ทบาทในการพัฒนาเอกสารน้ี
East - West Center Staff and Contributors

◆◆ Namji Steinemann, Principal Investigator and Lead Author ASEAN Curriculum Sourcebook and Director AsiaPacificEd Program
and Associate Director Education Program East - West Center

◆◆ Bryan Smith Production Associate ASEAN Curriculum Sourcebook and AsiaPacificEd Program East - West Center
◆◆ Eriko Koma Research Intern AsiaPacificEd Program East - West Center
◆◆ Mark Zajac Research Intern AsiaPacificEd Program East - West Center
◆◆ Steven Boyar Curriculum Writer
◆◆ Jeanne - Marie Castiello Curriculum Writer
◆◆ Heather Clydesdale Curriculum Writer and Copyeditor
◆◆ Susanne Conklin Curriculum Writer
◆◆ Patty Dempsey Curriculum Writer
◆◆ Janie Fitzgerald Curriculum Writer
◆◆ Sheri Fitzgerald Curriculum Writer
◆◆ Cara Hiller Curriculum Writer
◆◆ Gwendolyn Johnson Curriculum Writer
◆◆ Meghan Lahey Curriculum Writer
◆◆ Susan Luft Curriculum Writer
◆◆ Althea Lynch Curriculum Writer
◆◆ Beth Schoenbrun Curriculum Writer

341คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ผมู้ ีส่วนร่วม (ต่อ)

◆◆ Margaret Siegrist Curriculum Writer
◆◆ Jessica Williams Curriculum Writer
◆◆ William Yang Curriculum Writer
Nathan Associates Inc./ ASEAN - U.S. TATF
◆◆ Ben Amick Senior Program Manager and Education Specialist
◆◆ Laura Iskandar Assistant Program Manager
◆◆ Maria Syamsudin Assistant Program Manager
ASEAN Secretariat
◆◆ Budidarmo P. Kuntjoro Technical Officer
◆◆ Kamal Mamat Senior Officer
USAID Regional Development Mission for Asia
◆◆ Jennifer Collier Wilson Senior ASEAN Affairs Officer

342 คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เครดติ ดา้ นข้อมลู

เอกสาร ขอ้ มูล และภาพดังตอ่ ไปนี้ ไดร้ ับอนุญาตให้พิมพ์ซ้ําอย่างถูกต้องจาก
Arizona Geographic Alliance (http://geoalliance.la.asu.edu/azga) School of Geographical Sciences and Urban Planning
Arizona State University Cartographer Terry Dorschied

◆◆ การด์ ประเทศสมาชกิ อาเซยี น
◆◆ แผนทป่ี ระเทศสมาชกิ อาเซยี น
ASEAN Secretariat (www.aseansec.org)
◆◆ แผนท่ีและธงของประเทศสมาชกิ อาเซียน
◆◆ สถิตแิ ละขอ้ มูลประเทศสมาชิกอาเซยี น
Lonely Planet website www.lonelyplanet.com (c) 2012 Lonely Planet
◆◆ แผนทีน่ ่านน้ําของประเทศสมาชกิ อาเซยี น
National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) US Department of Commerce
◆◆ แผนภาพชน้ั บรรยากาศ
◆◆ ใบงาน (Worksheet) ชั้นบรรยากาศ
◆◆ กราฟอณุ หภูมิและปริมาณกา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซดข์ องโลก
◆◆ แผนทีป่ ริมาณน้าํ ฝนของประเทศสมาชิกอาเซียน
◆◆ แผนทีอ่ ณุ หภมู ขิ องประเทศสมาชกิ อาเซียน

343คู่มอื หลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)