ACS ฉบับภาษาไทย

สาขาวชิ า ผลการเรียนรู ้ กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนช่อสงถทาานงทแ่ี ลสะือ่ คแำ�นถวามคสดิ ำ�คัญ กิจกรรมการเรยี นรู้เสนอแนะ

หนา้ ทพ่ี ลเมอื ง บุคคลและกลมุ่ ชมุ ชน ประเทศ และวัฒนธรรมแตกต่างกันได้ เล่าเรอ่ื งโครงงานประวัติศาสตร์ให้นกั เรียนทราบวา่ ชมุ ชน
และจรยิ ศึกษา ตา่ งมีความแตกต่าง อยา่ งไร (ประชาชน แนวคดิ สถานที่) ประเทศ ภูมิภาค เกดิ ความแตกต่างกนั ทางวัฒนธรรม
และชาตพิ นั ธุ์อยา่ งมากมายไดอ้ ย่างไร นกั เรียนจะได้เขา้ ใจวา่
และสมั พันธ์กัน หลายวัฒนธรรมใช้ประวัติศาสตร์จากการบอกเลา่ เพ่ือถา่ ยทอดความรู้

จากชนร่นุ หน่งึ ไปยงั อกี รนุ่ หนึ่ง ให้นักเรียนเลา่ เร่ืองราวส่วนบุคคล
ของผู้ทม่ี ีชือ่ เสยี งในชมุ ชน หรอื เปน็ บคุ คลส�ำ คัญของนกั เรยี น
ผทู้ ี่กอ่ ให้เกิดความแตกตา่ ง

94 คมู่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นรู้ กรอบ ปเรนะ้ือชหาาชนช่อสงถทาานงทแี่ ลสะอ่ื คแำ�นถวามคสิดำ�คัญ กิจกรรมการเรียนรูเ้ สนอแนะ
สถานการณ์จ�ำ ลอง : นกั เรยี นจบั ฉลาก “สถานการณ”์ (เช่น
ภาษาและ ภาษาทกุ ภาษาไดร้ วม จะเกดิ อะไรขึ้นถ้าใครบางคนรภู้ าษา การมาถึงบา้ นของใครบางคนในฐานะแขก การตอ้ นรบั แขก
วรรณกรรม รูปแบบของความสุภาพ แต่ไม่เข้าใจมารยาททางสังคม (ประชาชน การกล่าวค�ำ ขอโทษ การตดั สนิ ใจวา่ ใครจะเปน็ ผูจ้ ่ายคา่ อาหาร
ซ่ึงเช่อื มสมั พนั ธภาพของ แนวคดิ ) การแสดงความช่นื ชม หรือรบั คำ�ชม) และจำ�ลองปฏสิ ัมพันธ์
ประชาชนเข้าดว้ ยกนั อยา่ งสุภาพดว้ ยภาษาแม่ และภาษาเป้าหมาย (หรอื การดัดแปลง
เรยี นร้วู ธิ กี ารพูดใหมโ่ ดยใชภ้ าษาแม่ แต่ใชร้ ปู แบบของความสุภาพ
ในภาษาอนื่ )

เรอ่ื งราวและนยิ าย ผคู้ นประยุกตเ์ ร่ืองราวให้เข้ากับวัฒนธรรม วิเคราะห์เรอ่ื งเลา่ หรอื นิยายปรมั ปราที่เปน็ ท่นี ิยม และมี
สามารถน�ำ มาถ่ายทอด ของตนอยา่ งไร (ประชาชน แนวคิด) ลกั ษณะเฉพาะของวัฒนธรรมหลาย ๆ เร่ือง สบื คน้ ถงึ ต้นตอของ
ด้วยวธิ ีทีห่ ลากหลาย ความแตกตา่ งและคลา้ ยคลงึ กนั เลือกเรอื่ งหนง่ึ เรื่อง (เปน็ งานกล่มุ )
เพอ่ื ศึกษาถึงที่มา และน�ำ เสนอในชั้นเรียน และสรา้ งเรอื่ งเล่าขึ้นใหม่
อีกหน่ึงเร่ือง โดยใช้วัฒนธรรมยคุ ปจั จบุ ันของตน

95คมู่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวชิ า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะอื่ คแ�ำ นถวามคสดิ ำ�คญั กิจกรรมการเรยี นรเู้ สนอแนะ

ศลิ ปะ ศิลปะชว่ ยส่ือสมั พันธ์ ศิลปะเก็บรกั ษาความทรงจ�ำ และอัตลักษณ์ ใหน้ กั เรียนพิจารณาวา่ อนุสาวรยี ข์ องสงคราม และศาสนสถาน
ระหว่างผคู้ น ร่วมกนั ของประชาชนอยา่ งไร เปน็ ที่รวมตวั กันของประชาชนทุกยคุ สมยั ไดอ้ ย่างไร

(สอื่ แนวคิด และประชาชน)

ศลิ ปะชว่ ยใหป้ ระชาชน ดว้ ยเหตุใด การจ�ำ ลองรูปแบบตามธรรมชาติ พิจารณาตัวอย่างงานศิลปะทจี่ ำ�ลองธรรมชาติวา่ ไดส้ ่งเสริมหรอื
ชน่ื ชมในมุมมองตา่ ง ๆ ในงานศลิ ปจึงส่งผลต่ออัตลกั ษณ์ของกลมุ่ ชน มีอิทธิพลตอ่ อัตลักษณ์กลมุ่ ชนอยา่ งไร ไม่วา่ จะเปน็ การแสดง
และวถิ ชี ีวิตท่แี ตกตา่ งกนั (สถานที่ แนวคดิ ) รปู ทิวทศั น์ รปู สัตว์ หรอื ปรากฏการณ์ และด้วยเหตุใดจงึ มี
ความส�ำ คัญต่อกลมุ่ ชน และทำ�ใหม้ รดกทางอัตลักษณไ์ ม่สญู หาย
ไปไดอ้ ย่างไร

สขุ ศึกษาและ กจิ กรรมทางกาย กิจกรรมตา่ ง ๆ ช่วยสง่ เสริมสขุ ภาพกาย ให้นกั เรยี นฝึกการออกก�ำ ลังกายต่าง ๆ ท่ีมอี ยกู่ ันในหลาย ๆ พืน้ ท่ี
พลศกึ ษา ท่ีหลากหลายช่วย อย่างไรบา้ ง (ประชาชน สถานท)ี่ ในภูมิภาคอาเซยี น (ศิลปะการต่อสูห้ รือการรำ�มวยจนี การเต้นร�ำ
สรา้ งเสรมิ สุขภาพ กฬี าตา่ ง ๆ) หลังจากท่ีได้ออกก�ำ ลังกายแต่ละประเภท ให้นักเรยี น
อภิปรายว่าแตล่ ะประเภทช่วยสง่ เสรมิ ความแขง็ แกร่ง ความทรหด
และความยดื หยนุ่ หรือสมาธิในรูปแบบทีแ่ ตกต่างกนั อย่างไรบ้าง
ให้ทั้งช้ันช่วยกนั คิดโครงการออกก�ำ ลังกาย ในสองสัปดาห์ท่ีรวม
การออกกำ�ลงั กายตา่ ง ๆ ดว้ ยกันเพื่อสง่ เสริมสุขภาพมากที่สดุ

96 คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวชิ า ผลการเรยี นรู ้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแำ�นถวามคสิดำ�คญั กิจกรรมการเรียนรเู้ สนอแนะ
หาตวั อย่างในชุมชนเกีย่ วกบั สาเหตุที่ทำ�ใหศ้ ลิ ปะท้องถนิ่
เทคโนโลยี เทคโนโลยีสามารถทำ�ให้ ผลกระทบของเทคโนโลยใี หม่ ๆ งานหตั ถกรรม และรูปแบบงานศิลป์อืน่ ๆ ไดถ้ ูกกลนื ไปกับ
การศกึ ษา เห็นความแตกตา่ งทาง ตอ่ อตั ลักษณข์ องประชาชนมีอะไรบา้ ง วัฒนธรรมโลก และนำ�ไปแสดงในเวบ็ ไซตอ์ าเซยี น ใหน้ ักเรียนใช้
วัฒนธรรมอยา่ งชัดเจน (ส่อื ประชาชน) เทคโนโลยีเพอ่ื มองหาอิทธิพลใหม่ ๆ เพ่อื ทดลองกับวถิ ชี ีวติ
หรอื กลับทำ�ให้มองไมเ่ ห็น ของตน เชน่ งานศิลป์ โครงงานของโรงเรยี น การเตรียมอาหาร
ความหลากหลาย หรือกิจกรรมสนั ทนาการ ฯลฯ

97คมู่ อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย : การเหน็ คณุ ค่าของอัตลกั ษณ์และความหลากหลาย กิจกรรมการเรยี นรเู้ สนอแนะ
สาขาวชิ า ผลการเรียนรู ้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนช่อสงถทาานงทแี่ ลสะื่อคแำ�นถวามคสิดำ�คญั ศกึ ษาเหตกุ ารณใ์ นประวตั ศิ าสตร์จากมมุ มองต่าง ๆ ไดแ้ ก่
จากบทสรุปในต�ำ รา หรือจากการอธิบายของพยานบุคคล หรือ
ประวตั ศิ าสตร์ วธิ ีการทางประวตั ศิ าสตร์ ดว้ ยเหตุใดจึงมมี ุมมองตอ่ เหตุการณ์ บนั ทึกเหตุการณ์ของผู้คนทเ่ี กย่ี วขอ้ งทม่ี อี ิทธิพลและอ�ำ นาจ
และสงั คมศกึ ษา ทส่ี อนหรอื จดจ�ำ มบี ทบาท ในประวัตศิ าสตร์ทแ่ี ตกต่างกนั (ประชาชน ในระดบั ต่าง ๆ สร้างโดยใช้ แผนภาพเวนน์ (Venn Diagram)
เพ่ือแสดงการอธบิ ายส่งิ ทเี่ หมอื นกันและแตกตา่ งกัน ให้นักเรยี น
อย่างมากต่อการสร้าง แนวคดิ ) ส่งรายงานวา่ เร่ืองราวต่าง ๆ ที่สะท้อนมุมมองทแี่ ตกตา่ งกัน
อตั ลักษณข์ องประชาชน ไดถ้ กู เกบ็ รักษาในสถานที่ต่าง ๆ หรือโดยประชาชนแตล่ ะพ้ืนท่ี
อยา่ งไร

เยาวชนในอาเซยี นมีวิธี เยาวชนมีบทบาทอยา่ งไรในการรักษา ใหน้ ักเรียนศกึ ษาการฟ้ืนฟูขนบธรรมเนียมประเพณใี นชุมชน
ในการอนุรักษ์ประเพณี ขนบธรรมเนียมประเพณี แมใ้ นขณะที่ อาเซยี น และศกึ ษาวา่ เยาวชนจะมองยอ้ นกลับไปยงั ชนรุ่นหลงั เพอ่ื
แตกตา่ งกนั ในขณะท่ีสรา้ ง หาแนวทางใหมเ่ พื่อทดแทนขนบธรรมเนยี ม หาแรงบันดาลใจในขณะท่ตี นสร้างอัตลักษณข์ องตนอย่างไร อะไร
อัตลักษณ์ใหมข่ องตน ประเพณีเดมิ (ประชาชน แนวคดิ ) คอื สิ่งที่อนุรกั ษไ์ ว้ และอะไรคอื สิ่งใหม่ จะตดั สนิ ใจเรื่องน้ีอย่างไร

98 คมู่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรียนรู้ กรอบ ปเรนะือ้ ชหาาชนช่อสงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแ�ำ นถวามคสิด�ำ คญั กิจกรรมการเรยี นรูเ้ สนอแนะ

วิทยาศาสตรแ์ ละ ประชาชนสามารถ อะไรคือผลกระทบตอ่ ชมุ ชน หากดัชนีชวี ภาพ ใหน้ กั เรียนคน้ หาดชั นีชวี ภาพในส่ิงแวดลอ้ มต่าง ๆ ในชุมชน
คณิตศาสตร์ ประเมนิ ความหลากหลาย (ชนดิ ของสง่ิ มีชวี ติ ที่เปน็ ตัวบง่ ช)ี้ ลดลง หรอื นอกจากน้ี ใหเ้ รยี นรู้เกยี่ วกับบทบาทของส่งิ มีชวี ิตนนั้ ๆ
ทางชีวภาพ และผลกระทบ หายไป (สถานที่ สอื่ ) ต่อระบบนิเวศดว้ ย การสาบสูญไปของส่ิงมีชีวิตหนง่ึ ในพนื้ ที่หน่งึ
ของการสูญเสยี อาจเปน็ การเตอื นวา่ การไม่ปรากฏของสิ่งมชี ีวิตนอ้ี าจขยายตวั
ความหลากหลาย ซ่งึ อาจสง่ ผลกระทบต่อทุกประเทศในอาเซียนด้วยเช่นกัน

หน้าทพ่ี ลเมือง ประชาชนทีม่ ีทัศนะและ การเข้าใจในอตั ลักษณ์ (ของตนและของ ศกึ ษาความขดั แย้งระหวา่ งสองกล่มุ (ทางชาตพิ นั ธ์ุ ศาสนา
และจริยศึกษา วัฒนธรรมตา่ งกนั ท�ำ งาน ผ้อู น่ื ) ชว่ ยใหป้ ระชาชนแกไ้ ขความขดั แย้ง ประเทศชาติ ช้ันอาย)ุ และเขยี นรายงานสองเรื่องจากทง้ั สองฝา่ ย
รว่ มกัน แลกเปลีย่ น และปญั หาได้อย่างไร (ประชาชน ท�ำ รายการของประเด็นทเ่ี หมือนกันและข้อพิพาท แลว้ เขียน
ความคิดเหน็ แนวคดิ ) มุมมองอ่ืนท่ีควรน�ำ มาพจิ ารณา และเสนอแนวทางใหมเ่ พ่อื แกไ้ ข
สามารถช่วยแก้ไขปญั หาได้ ชใี้ ห้เหน็ วา่ ความเข้าใจมากขน้ึ ในทรรศนะของฝ่ายตรงข้ามจะช่วย
แก้ปญั หาเรว็ ขน้ึ อย่างไร
เพิ่มเติม ค้นหาปัญหาในโรงเรยี นหรือในละแวกใกล้เคียง ตกี รอบ
ปญั หา และตดิ ตอ่ ผ้คู นท่อี าจมมี ุมมองที่ต่างกันเพื่อขอความเหน็
หรือสิ่งทเ่ี ขาวติ กกงั วล เสนอแนวทางแกไ้ ขปญั หา พรอ้ มกบั
อธบิ ายวา่ การพจิ ารณามุมมองทแ่ี ตกตา่ งกันช่วยใหเ้ กิด
ความเขา้ ใจในปญั หาและชว่ ยหาแนวทางการแกไ้ ขปญั หาที่ตน
เสนออย่างไรบา้ ง

99คมู่ อื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวชิ า ผลการเรียนร ู้ กรอบ ปเรนะอื้ ชหาาชนช่อสงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแ�ำ นถวามคสิด�ำ คญั กิจกรรมการเรียนรู้เสนอแนะ

ภาษาและ ความหลากหลายของ ความแตกต่างกันภายในภาษาหนงึ่ ท�ำ ใหผ้ ู้พูด เปรยี บเทยี บตวั อย่างภาษาหนง่ึ ในภูมิภาค (ส�ำ เนยี ง สำ�นวนภาษา
วรรณกรรม ภาษาในแตล่ ะท้องถน่ิ ภาษาบางคนรวมกลุ่มกนั ในขณะเดยี วกนั โครงสรา้ งไวยากรณ์ หรือโครงสรา้ งประโยค) อภิปรายว่าอะไร
บางคร้ังทำ�ใหก้ ารรับรู้ใน ก็อาจกันบางคนออกจากกลมุ่ ไดอ้ ย่างไร อาจท�ำ ใหเ้ กิดความแตกต่างมากยิ่งขนึ้ การย้ายถ่นิ การแยกตวั
ความแตกต่างชดั เจนขึ้น (ประชาชน แนวคิด) ในดา้ นภมู ศิ าสตรอ์ ่นื ๆ (Geographical Isolation) การติดต่อกับ
กลมุ่ อนื่ และสิ่งเหลา่ นส้ี ่งผลกระทบตอ่ อตั ลักษณ์และ
ความแตกตา่ งหลากหลายภายในหน่งึ ภาษาไดอ้ ยา่ งไร

ระบบการเขยี น ดว้ ยเหตใุ ดวัฒนธรรมจงึ มบี ทบาทตอ่ ให้นกั เรียนศึกษาระบบการเขยี นท่เี ป็นตน้ ก�ำ เนดิ ของภาษาหนึง่
ทห่ี ลากหลายในภมู ภิ าคอาเซยี น ระบบการเขยี น (ประชาชน แนวคดิ ) และระบบการเขยี นท่รี ับมาจากภาษาอ่ืน (เช่น ภาษาเวียดนาม
มอี ทิ ธพิ ลตอ่ วรรณกรรม และบาฮาซาอนิ โดนเี ซยี ) เรียนรู้ว่า มนุษย์ปรบั ระบบการเขยี น
ให้เหมาะสมกบั ภาษาท้องถิ่นอยา่ งไร รวมถึงการตดั สนิ ใจอืน่ ๆ
ทจ่ี �ำ เป็นตอ้ งทำ� ศกึ ษาตัวอย่างระบบการเขยี นที่ใช้ในสมัยกอ่ น
(คำ�สอนศาสนา ตัวบทกฎหมายของรัฐบาล เป็นตน้ )

100 คมู่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นรู ้ กรอบ ปเรนะ้อื ชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแ่ี ลสะ่อื คแ�ำ นถวามคสิด�ำ คัญ กิจกรรมการเรียนรู้เสนอแนะ
ศลิ ปะ สำ�รวจแนวคดิ ใหม่ และ เทคโนโลยีและการส่ือสารสง่ ผลกระทบตอ่ ศกึ ษาวา่ ความมง่ั คงั่ ทางเศรษฐกจิ ทัว่ โลกได้ท�ำ ให้บรษิ ัทภาพยนตร์
หนั มาใหค้ วามสำ�คญั กบั กลมุ่ คนดทู ่ใี นอดตี ได้มองข้าม และทำ�ให้
ความหลากหลายของ ผู้ผลิตงานศลิ ปแ์ ละผเู้ สพงานศลิ ปอ์ ย่างไร เกดิ ความรว่ มมือในวงการภาพยนตร์นานาชาติ
ผู้ชมงานศลิ ปะท่ีไดน้ �ำ และศลิ ปะได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบา้ ง
การเปล่ยี นแปลงมาสู่ (สอ่ื แนวคิด ประชาชน)
ศลิ ปะของอาเซยี น

ศิลปะของอาเซยี นได้ ศิลปะชว่ ยใหป้ ระชาชนจากท่วั โลกเขา้ ใจ ใหน้ ักเรยี นได้พิจารณานิทรรศการศิลปะในเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้
เปลีย่ นแปลงจารีตศิลป์ วฒั นธรรมและประชาชนในภมู ภิ าคอาเซยี น ทม่ี ีอยู่ และวจิ ารณ์จารีตประเพณี ประชาชน เทคนิค และแนวคิด
ในภมู ิภาคอนื่ อย่างไร (สื่อ แนวคิด ประชาชน) ทถ่ี กู ถา่ ยทอดออกมาในรูปแบบงานศิลป์ การถ่ายทอดท�ำ ไดถ้ ูกต้อง
หรอื ไม่ วธิ จี ดั แสดงงานศลิ ปะในพิพธิ ภัณฑ์ส่งผลตอ่ การเรียนรู้
และการสรุปความเห็นของผชู้ มอย่างไร

101คู่มอื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

สาขาวิช า ผลการเรยี นรู้ กรอบ ปเรนะื้อชหาาชนชอ่ สงถทาานงทแี่ ลสะ่ือคแำ�นถวามคสดิ �ำ คัญ กจิ กรรมการเรียนรเู้ สนอแนะ
ใหน้ ักเรยี นศึกษา และรายงานการจดั การดา้ นการรกั ษาพยาบาล
สุขศกึ ษาและ การมีทางเลือกหลายดา้ น ด้วยเหตใุ ดการด�ำ รงไวแ้ ละพยายามรกั ษา ทางการแพทยใ์ นประเทศสมาชิกอาเซยี นได้เปล่ียนแปลงอยา่ งไรบา้ ง
พลศกึ ษา ในการรกั ษา วิธีการหลาย ๆ ด้านจึงเปน็ ส่ิงทสี่ ำ�คญั เศรษฐกจิ ของชมุ ชนและสถานภาพของเมืองและชนบทส่งผลกระทบ
ทางการแพทยแ์ ผนปัจจบุ นั ในการรกั ษาทางการแพทย์ (แนวคดิ สื่อ ต่อการเปล่ยี นแปลงการรกั ษาพยาบาลทางการแพทย์
และแผนโบราณทเ่ี ปน็ ประชาชน) อย่างไร ใครไดป้ ระโยชน์และใครไมไ่ ด้รบั ประโยชน์ และการรักษา
ประโยชน์ต่อประชาชน แบบแผนโบราณกำ�ลงั ถกู แทนทด่ี ว้ ยวิทยาการแพทย์แผนใหม่
และสงั คม หรอื วิธีการใหมท่ ่รี ับเขา้ มาจากต่างประเทศหรือไม่ และวิธีการใหม่
มีข้อพสิ จู นท์ างวิทยาศาสตรว์ า่ ดีกวา่ แบบเดมิ หรือไม่ จะปรับใช้
นวัตกรรมอย่างไรให้เขา้ กับความละเอียดอ่อนทางวัฒนธรรม
และจะเป็นประโยชนอ์ ยา่ งไรบา้ ง

เทคโนโลยี การใชเ้ ทคโนโลยีท�ำ ให้ เทคโนโลยสี ่งผลกระทบตอ่ ความสามารถ ศกึ ษาและทดลองวิธกี ารใชเ้ ทคโนโลยีในปจั จุบนั ช่วยใหก้ ารส่อื สาร
การศึกษา ประชาชนสามารถสร้าง ในการศึกษาวจิ ยั เขา้ ใจ และรักษาความพเิ ศษ ของประชาชนเชอ่ื มต่อกนั ได้เหมอื นกัน และแลกเปลยี่ นขอ้ มลู
และฟื้นฟูวัฒนธรรม และ ของวฒั นธรรม ทรัพยากร และสงิ่ แวดลอ้ ม กนั ได้ ในขณะเดียวกนั กร็ ักษาขนบธรรมเนยี มประเพณดี ว้ ย
รักษาขนบธรรมเนยี ม อย่างไร (แนวคดิ ส่อื ประชาชน)
ประเพณ ี

102 คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อยา่ งแผนการจัดการเรียนรู้ : หน่ึงตารางเมตร

ระดับชน้ั เรียน/สาขาวชิ า : ประถมศกึ ษาตอนปลาย/วทิ ยาศาสตร์และคณิตศาสตร์

ภาพรวม : การเรยี นนอกชน้ั เรยี น พานกั เรยี นไปยงั สถานทธี่ รรมชาติ (เชน่ แอง่ นา้ํ บนชายหาด ชายปา่ สวนสาธารณะ ฯลฯ) เพอ่ื สงั เกตสภาพแวดลอ้ มตามธรรมชาติ
ให้นกั เรยี นสังเกตสภาพแวดล้อม 3 รอบ โดยนักเรียนจะพิจารณาในรายละเอยี ดมากขึ้นในพนื้ ทที่ ี่เล็กลงในการสงั เกตแต่ละคร้ัง ครง้ั แรกให้สังเกตสภาพแวดล้อม
โดยรวม จากนนั้ ในการสงั เกตครัง้ ท่ี 2 ให้นกั เรยี นแตล่ ะกลุม่ วัดพน้ื ท่ขี นาดหนึ่งตารางเมตร และจดรายการพันธ์ุพชื หรือแมลง หรอื สัตว์ตา่ ง ๆ (หรอื สิ่งที่บง่ ช้ีว่า
มีตวั ตนของสงิ่ มีชีวิต) ทนี่ กั เรียนเหน็ ในการสังเกตครง้ั สดุ ทา้ ยใหน้ กั เรยี นพิจารณาพนื้ ท่ีสบิ ตารางเซนตเิ มตร โดยให้สังเกตในรายละเอยี ดมากขึน้

ความเข้าใจทีค่ งทน : ระบบนิเวศของอาเซยี นประกอบด้วยความหลากหลายอย่างมากมายของสิง่ ท่มี ชี วี ิตและสิง่ ที่ไมม่ ชี ีวติ ในทกุ ระดับ ขนาด มาตรวัด

วตั ถปุ ระสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นักเรยี นสามารถใหค้ �ำ จำ�กัดความระบบนิเวศ
◆◆ นกั เรยี นสามารถจ�ำ แนกองค์ประกอบท่ีมชี ีวิตและองค์ประกอบท่ไี ม่มีชวี ติ
◆◆ นกั เรียนจะสามารถเรยี นร้ถู ึงปฏสิ ัมพันธข์ ององคป์ ระกอบทมี่ ชี ีวิตและองคป์ ระกอบท่ไี ม่มีชวี ติ ในระบบนเิ วศ
◆◆ นักเรยี นสามารถเรยี นรูว้ า่ ระบบนิเวศทั้งหมดเกดิ จากองคป์ ระกอบทห่ี ลากหลาย

คำ�ถามสำ�คญั :
◆◆ ระบบนเิ วศเกดิ จากอะไร และองค์ประกอบในระบบนิเวศมีปฏสิ ัมพันธ์กนั อย่างไรบา้ ง (สถานที่ สอื่ )
◆◆ องค์ประกอบท่มี ชี วี ติ และองคป์ ระกอบท่ีไม่มชี วี ิต ในระบบนิเวศคืออะไร (สถานที่ สื่อ)
◆◆ องคป์ ระกอบที่มชี ีวติ และองคป์ ระกอบทไ่ี มม่ ีชวี ติ ในระบบนิเวศปฏิสัมพนั ธ์กันอยา่ งไร (สถานท่ี สือ่ )

ส่อื และเอกสารประกอบการสอน : 103คู่มอื หลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)
◆◆ ไมเ้ มตร
◆◆ เชือกและหมุด

◆◆ แว่นขยาย
◆◆ เทอรโ์ มมิเตอร์
◆◆ สมุด หรือ กระดาษส�ำ หรบั จดบนั ทกึ การสังเกต
◆◆ เครอ่ื งมอื ท่ใี ชใ้ นการบนั ทึกการสงั เกต เช่น ดินสอ ชอล์กสี เมจกิ มาร์คเกอร์ สี หรอื กลอ้ งถ่ายรูป

เวลาท่ใี ช้ : บทเรียนนจ้ี ำ�เปน็ ต้องพานกั เรยี นออกไปยงั สถานท่ธี รรมชาติในท้องถ่ิน หากมีสถานท่ีเหมาะสมบริเวณใกลเ้ คียงกบั โรงเรียน อาจใชเ้ วลา 3 คาบ หากไมม่ ี
สถานท่ใี นบรเิ วณใกล้เคียง อาจตอ้ งใช้เวลาคร่ึงวนั ส�ำ หรบั การสังเกตทั้งสามรอบ

อภิธานศัพท์ :
◆◆ ระบบนิเวศ หมายถึง ชุมชนทางชวี ภาพของความสมั พนั ธ์ระหว่างสิ่งมชี ีวติ ตา่ ง ๆ และสภาพแวดลอ้ มทางกายภาพของสิ่งมชี ีวติ เหล่านน้ั
◆◆ องคป์ ระกอบทีม่ ีชีวิต หมายถึง ของสงิ่ มีชีวิต หรอื เกย่ี วข้องกับสิ่งมชี ีวิต หรอื เปน็ ผลพวงท่เี กิดจากสงิ่ มีชวี ิต โดยเฉพาะอย่างย่ิง ความสัมพันธ์ทอ่ี ยู่
ในระบบนเิ วศของส่ิงมชี วี ติ นั้น
◆◆ องคป์ ระกอบทไ่ี มม่ ชี วี ติ หมายถงึ สภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติ หรอื สภาพแวดลอ้ มทางกายภาพมากกวา่ ทางชวี ภาพ เปน็ สง่ิ ทไ่ี มไ่ ดเ้ กดิ จากสง่ิ มชี วี ติ

ชุดกิจกรรมน�ำ เขา้ สูบ่ ทเรยี น :
◆◆ ใหค้ �ำ นยิ ามระบบนเิ วศ ระบบนเิ วศ หมายถงึ พน้ื ทใี่ ดพนื้ ทห่ี นงึ่ ทเี่ ปน็ ชมุ ชนของพชื และสตั วต์ า่ ง ๆ และสงิ่ แวดลอ้ มทางกายภาพของพชื และสตั วน์ น้ั ๆ

ปจั จยั ป้อน : ครใู หค้ �ำ นิยามคำ�ศัพท์ : ระบบนิเวศ องคป์ ระกอบท่ีมีชวี ติ และองคป์ ระกอบทีไ่ มม่ ชี ีวติ และการสงั เกต หมายถึง สังเกตอะไรและสงั เกตอย่างไรบ้าง
◆◆ องค์ประกอบท่ีมีชีวิต หมายถึง ทุกส่ิงทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับพืชและสัตว์ต่าง ๆ และสิ่งท่ีเป็นผลผลิตหรือเกิดจากพืชและสัตว์ เป็นส่วนหน่ึงของ
ระบบนเิ วศ
◆◆ องคป์ ระกอบที่ไม่มีชวี ิต ได้แก่ องค์ประกอบท่ีเปน็ สิง่ ไมม่ ีชวี ติ ทง้ั หมดในระบบนเิ วศ (เชน่ ก้อนหนิ อากาศ อุณหภมู ิ ฯลฯ)
◆◆ การสงั เกต คอื การใชป้ ระสาทสัมผสั เพอื่ สังเกตอยา่ งระมดั ระวงั

104 ค่มู อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

รูปแบบ : ครูควรจะสาธิตว่า ควรสังเกตโดยใช้ประสาทสัมผัสแต่ละอย่าง อย่างไรบ้าง เช่น “ครูได้ยินเสียงลมพัดระหว่างต้นไม้ และเสียงกบร้อง ครูรู้สึกถึง
ความอบอนุ่ ของแสงแดด ครไู ดก้ ลิ่นดอกไม้ และได้สดู อากาศทส่ี ดชื่น ครเู ห็นตน้ ไมแ้ ละมลู ดนิ ”
ขนั้ ตอนการสอน :

1. สังเกตสภาพแวดล้อม เริ่มต้นโดยให้นักเรียนจดบันทึกวันที่ เวลา สถานที่ และอุณหภูมิ ให้นักเรียนสังเกตสภาพแวดล้อม โดยการมองดู
การฟงั การรสู้ กึ และการดมกลนิ่ สงิ่ แวดลอ้ มรอบ ๆ ตวั การบนั ทกึ การสงั เกตอาจบนั ทกึ ดว้ ยรปู ภาพ แผนภาพ รปู ถา่ ย หรอื การจด (สำ�หรบั นกั เรยี น
ในช้นั เรียนทีส่ งู ขนึ้ อาจใหท้ �ำ ตารางเปน็ สองช่องเพอ่ื ท�ำ รายการองค์ประกอบที่มชี ีวติ และองคป์ ระกอบทไ่ี มม่ ีชีวติ ตามความเหมาะสม)

2. ให้อภิปรายร่วมกันทั้งช้ันเรียน เพ่ือทบทวนการสังเกตของนักเรียน เน้นที่การอภิปรายความสัมพันธ์ระหว่างส่ิงมีชีวิตและส่ิงที่ไม่มีชีวิต
ในสิ่งแวดล้อม ควรสนับสนุนให้นักเรียนแสดงออกว่า นักเรียนสามารถเช่ือมโยงสิ่งที่ตนรายงานกับสิ่งใดบ้าง เช่น “…เห็นนก นกอยู่บนต้นไม้
ตน้ ไม้ตอ้ งการแสงอาทิตย์เพอื่ การอยรู่ อด…”

3. สังเกตพ้ืนท่ีหน่ึงตารางเมตร บอกนักเรียนว่า นักวิทยาศาสตร์เฝ้ามองสังเกตการณ์อย่างระมัดระวัง และมองจากพ้ืนท่ีกว้างแล้วค่อย ๆ สังเกต
ในรายละเอียดมากขนึ้ ในพื้นท่ีทเี่ ลก็ ลง ครูควรสาธติ วธิ ีการวดั และท�ำ เครื่องหมายพ้นื ทห่ี น่งึ ตารางเมตรโดยใช้ไมเ้ มตร เชือก และหมดุ

4. ใหน้ กั เรียนทำ�งานกลุ่ม กลมุ่ ละ 3 - 4 คน ให้นกั เรียนวัดพื้นที่หนง่ึ ตารางเมตร และสงั เกต บนั ทึกองคป์ ระกอบท่มี ีชีวติ และไมม่ ีชวี ติ ต่าง ๆ ภายใน
พื้นทีห่ นึง่ ตารางเมตร (รวมถงึ ชนิดของพชื และแมลงต่าง ๆ ประเภทของดิน และอณุ หภูมิ)

5. อภิปรายท้ังชนั้ เรยี น ทบทวนส่ิงทน่ี กั เรียนสงั เกตเหน็ ครูควรพยายามช้ีใหเ้ หน็ ถงึ ความสมั พันธร์ ะหว่างองคป์ ระกอบต่าง ๆ ในระบบนเิ วศ
การฝึกปฏบิ ตั โิ ดยการชแ้ี นะ :

◆◆ สังเกตพื้นท่ีสิบตารางเซนติเมตร ทำ�การสังเกตซํ้าดังท่ีอธิบายข้างต้นโดยการวัดพื้นท่ีสิบตารางเซนติเมตร และทำ�เคร่ืองหมายโดยใช้เชือก
และหมุด คร้งั นี้ใหน้ กั เรยี นใช้แว่นขยายส่องเพือ่ สำ�รวจอย่างใกลช้ ดิ ย่ิงข้ึน

◆◆ อภิปรายท้ังชั้นเรียนเช่นเดียวกับกิจกรรมข้างต้น และถามค�ำ ถามเพ่ือให้นักเรียนแสดงความเห็นเก่ียวกับประสบการณ์ตนเอง เช่น นักเรียนพบว่า
การสังเกตในพนื้ ที่ที่เล็กกวา่ ยากกวา่ หรือไม่ นักเรียนรูส้ กึ ประหลาดใจบา้ งหรอื ไม่ในส่ิงทคี่ น้ พบ เคร่ืองมืออะไรที่ช่วยใหส้ ังเกตได้ใกล้ชดิ ยง่ิ ขึ้น

บทสรปุ : ให้นกั เรียนเลือกองคป์ ระกอบท่ีมีชวี ิตและองค์ประกอบท่ไี มม่ ีชวี ติ 3 - 5 ชนดิ ทีน่ กั เรยี นสังเกตเหน็ ในระบบนิเวศทต่ี อ้ งศึกษาอยู่ ให้นกั เรียนวาดแผนภาพ
และเขียนอธิบายวา่ องค์ประกอบเหล่านน้ั มีความสมั พันธก์ ันอยา่ งไรในระบบนิเวศ

105ค่มู อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การประเมินผลทเ่ี สนอแนะ :
◆◆ ให้นักเรียนจำ�กัดขอบเขตโดยวัดพื้นที่หนึ่งตารางเมตร ใช้เชือกและหมุดตรึง และบอกจำ�นวนองค์ประกอบที่มีชีวิตและองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต
ครอู าจสงั เกตดคู วามถกู ตอ้ ง ความรว่ มมอื กนั ท�ำ งาน และ “การคดิ อยา่ งนกั วทิ ยาศาสตร”์ ตอนทา้ ย ใหน้ กั เรยี นเขยี นแผนภาพซงึ่ ประกอบดว้ ยขอ้ มลู
ดงั น้ี : ชนิดพชื ชนดิ แมลง/สัตว์ ประเภทดนิ และอุณหภมู ิ (การประเมนิ ผลระหว่างเรยี น : ด้านท่ี 1 - การอธิบาย)
◆◆ ให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการอภิปรายโดยใช้ข้อมูลท่ีได้จากการสังเกต บันทึก และแผนภาพ ให้ความสำ�คัญกับการท่ีสิ่งแวดล้อมถูกกำ�หนด
โดยปฏกิ ิรยิ าหรือความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งองค์ประกอบที่มชี วี ติ และองค์ประกอบท่ไี ม่มชี ีวติ (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน : ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย
และดา้ นที่ 2 - การตคี วาม)
◆◆ ให้นักเรียนเปรียบเทียบกิจกรรม “หนึ่งตารางเมตร” โดยใช้แผนภาพท่ีประกอบด้วยรายละเอียดที่มากขึ้นของพ้ืนที่ที่สังเกต อภิปรายในชั้นเรียน
และท�ำ รายงานบันทกึ การสงั เกตทางวิทยาศาสตร์ (Science Journal Entry) ให้สมบรู ณ์ โดยการเพ่ิมองคป์ ระกอบทีม่ ีชีวิตและองค์ประกอบทไี่ มม่ ี
ชวี ติ 3 - 5 ชนิด ทีส่ งั เกตเหน็ ในระบบนเิ วศที่ตนสำ�รวจ จากน้นั วาดภาพและเขียนการอธิบายวา่ องค์ประกอบเหล่านน้ั มคี วามสมั พนั ธ์กนั อยา่ งไร
ในระบบนเิ วศ ในระดบั ทใี่ หญก่ วา่ (หนงึ่ ตารางเมตร) และในระดบั ทเี่ ลก็ กวา่ (10 ตารางเซนตเิ มตร) (การประเมนิ ผลรวบยอด : ดา้ นท่ี 1 - การอธบิ าย
และดา้ นท่ี 2 - การตีความ)
◆◆ การประเมนิ ผลเพ่ิมเตมิ : ให้นกั เรยี นท�ำ งานกลมุ่ สรา้ งคมู่ ือแนะนำ�สถานที่ แจงรายละเอยี ดของพันธ์ุพืช สตั ว์ แมลงในพืน้ ทร่ี ะบบนเิ วศที่ไดส้ ำ�รวจ
พรอ้ มกับอธบิ ายสภาพภูมิอากาศและสภาพแวดล้อม (การประเมนิ ผลรวบยอด : ด้านที่ 1 - การอธิบาย และดา้ นที่ 3 - การประยุกตใ์ ช)้

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ จะสำ�รวจและวดั ความหลากหลายในระบบนิเวศได้อยา่ งไร
◆◆ องคป์ ระกอบทีม่ ชี ีวติ และองค์ประกอบทไ่ี มม่ ชี ีวิตในระบบนเิ วศมีปฏสิ มั พันธก์ นั อยา่ งไร
◆◆ ส่ิงมีชีวติ ในระบบนเิ วศที่มีขนาดตา่ ง ๆ กนั (ตั้งแตข่ นาดเลก็ จนถงึ ขนาดใหญ่) พึ่งพาองคป์ ระกอบที่มชี วี ิตและองคป์ ระกอบทไ่ี ม่มชี ีวิตในระบบนิเวศ
อยา่ งไรบ้าง

การเชอื่ มโยงกบั สาขาวิชาอนื่ ในหลักสูตร : บทเรียนนส้ี ามารถเช่ือมโยงกบั การศกึ ษาสง่ิ แวดล้อมและบทเรียนตา่ ง ๆ ทศี่ กึ ษาความหลากหลายทางพื้นท่ีภูมศิ าสตร์
และระบบนิเวศ นเิ วศวิทยา และการอนรุ กั ษธ์ รรมชาติ ปฏสิ มั พนั ธ์ระหวา่ งมนษุ ย์กับส่งิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติ และสิ่งแวดลอ้ มทม่ี นุษย์เป็นผู้สรา้ ง

106 คมู่ ือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตัวอย่างแผนการจดั การเรยี นรู้ : ประเพณกี ารเฉลิมฉลองและงานฉลอง

ระดบั ช้ัน/สาขาวชิ า : ประถมศึกษาตอนปลาย/ประวตั ศิ าสตร์และสังคมศกึ ษา

ภาพรวม : ครอบครัวสืบทอดความเช่ือ ค่านิยม จารีตประเพณีผ่านการเฉลิมฉลองและพิธีกรรมต่าง ๆ ซึ่งช่วยกระชับความสัมพันธ์ของผู้คนให้แน่นแฟ้น
ย่ิงขึ้น และเช่ือมโยงระหว่างผู้คนกับวัฒนธรรมและความเป็นมาในอดีตของตนมากย่ิงข้ึน ในบทเรียนนี้ นักเรียนจะได้เรียนรู้ประเพณีของครอบครัว และ
เข้าใจว่าเหตุใดประเพณีเหล่านี้มีความสำ�คัญ นักเรียนจะได้ศึกษาว่า ประชาชนในวัฒนธรรมท่ีต่างกัน มีการเฉลิมฉลองท่ีต่างกัน แต่ก็มีความเป็นสากล
ทางวัฒนธรรม (ส่ิงที่เหมือนกัน เช่น ดนตรี อาหาร เครื่องแต่งกายพิเศษ เป็นต้น) จุดมุ่งหมายของบทเรียน เพ่ือให้นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งที่เหมือนกัน
ของครอบครัวตา่ งวัฒนธรรม กจิ กรรมน้ีออกแบบเพ่ือชว่ ยใหน้ ักเรยี นเข้าใจความสำ�คัญของประเพณแี ละวัฒนธรรม

ความเขา้ ใจทีค่ งทน : การเฉลมิ ฉลองและพิธกี รรมน�ำ พาผ้คู นมารวมตวั กนั

วตั ถุประสงค์ของบทเรยี น :
◆◆ นักเรยี นสมั ภาษณผ์ ูส้ งู อายใุ นครอบครวั เก่ียวกบั ประเพณีและพิธกี รรมตา่ ง ๆ
◆◆ นักเรียนทำ�ตารางหรือแผนภาพความคิดประเพณีและพิธีกรรม เพื่อแสดงความเป็นสากลทางวัฒนธรรม (รูปแบบทางวัฒนธรรมท่ีเป็นที่รู้จัก
ในทกุ สงั คม) ของประเพณแี ละพธิ ีกรรม
◆◆ นกั เรียนท�ำ ตารางหรอื แผนภาพความคิดประเพณีและพิธกี รรมในวัฒนธรรมอืน่
◆◆ นกั เรยี นค้นหาความเปน็ สากลทางวฒั นธรรม

ค�ำ ถามสำ�คัญ :
◆◆ ดว้ ยเหตุใดประเพณีจึงมีความมสี �ำ คัญเมือ่ มีการเฉลมิ ฉลอง (ประชาชน สถานที่ แนวคิด)
◆◆ อาหาร เครือ่ งแต่งกายพเิ ศษ เพลง งานฝีมือมีบทบาทในประเพณคี รอบครัวหรอื ชมุ ชนอย่างไรบา้ ง (สื่อ แนวคดิ )
◆◆ ความเปน็ สากลทางวัฒนธรรมส�ำ หรับเทศกาลวันหยุด และงานเฉลมิ ฉลองมอี ะไรบ้าง (ประชาชน แนวคดิ )
◆◆ เทศกาลวันหยุดทั่วโลก มีความเหมือนและความตา่ งกนั อย่างไรบ้าง (ประชาชน แนวคิด)

107คูม่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ส่ือและเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ ตารางหรอื แผนภาพความคิดความเป็นสากลทางวฒั นธรรม
◆◆ ใบงานการจัดงานวนั เกิด
◆◆ ตารางเปรียบเทยี บวนั หยดุ
◆◆ ใบงานเอกสารเพ่อื ใช้ในการสมั ภาษณ์การสงั สรรค์ในครอบครัว
◆◆ สมุดรปู ภาพต่าง ๆ เกย่ี วกับหวั ขอ้ งานวนั เกดิ ทว่ั โลก และงานฉลองปีใหม่
◆◆ กระดิ่ง/อุปกรณท์ ่เี ขย่าแลว้ เกดิ เสยี ง หมวก เพลง ซององ่ั เปา โคมไฟ เคร่อื งแตง่ กายพเิ ศษตามประเพณี

เวลาทีใ่ ช้ : 4 คาบ และมีการบ้าน 2 ชน้ิ งานสำ�หรับการสมั ภาษณ์ครอบครัว

อภิธานศัพท์ :
◆◆ ประเพณี หมายถงึ ธรรมเนยี มปฏิบัติ หรอื ความเช่อื ทส่ี บื ทอดจากคนรนุ่ หนึ่งไปยังคนรนุ่ ตอ่ ไป
◆◆ การเฉลมิ ฉลอง หมายถึง การกระท�ำ ทแี่ สดงให้เหน็ ถงึ ความสำ�คญั ของเหตุการณ์ผา่ นกิจกรรมสงั คม หรอื กจิ กรรมรน่ื เริง
◆◆ พธิ ีกรรม หมายถงึ พธิ ีการซึ่งเปน็ การประกอบพธิ หี ลายอยา่ ง
◆◆ งานฝมี ือ หมายถึง ส่ิงของ วตั ถุทค่ี นเปน็ ผ้สู ร้าง มักเปน็ ส่งิ ที่เกีย่ วกับประวตั ศิ าสตร์หรอื ความสนใจทางสงั คม
◆◆ ความเป็นสากลทางวัฒนธรรม หมายถึง รปู แบบทางวฒั นธรรมทเ่ี ป็นท่ีรจู้ ักกนั ในทุกสงั คม

ชุดกิจกรรมนำ�เขา้ ส่บู ทเรียน :
คาบที่ 1
ให้นกั เรยี นพูดคุยและนกึ ถึงส่งิ ทส่ี มาชกิ ในครอบครัวประพฤติปฏิบัตเิ หมอื นกัน เมอ่ื พดู ถึงความเช่อื ธรรมเนยี มปฏิบัติ และจารตี ประเพณี ต้ังค�ำ ถามให้ท้งั ชัน้ เรียน
ร่วมกนั อภปิ ราย โดยถามว่า

◆◆ ครอบครวั ของนักเรยี นทำ�อะไรทกุ ๆ ปี เพือ่ เฉลมิ ฉลองวนั หยดุ ทางศาสนา วนั เกดิ หรือเทศกาลวนั หยดุ ตา่ ง ๆ (ยกตวั อย่างวันหยุดราชการ)
◆◆ มีอาหารพิเศษอะไรหรอื ไม่ ทคี่ รอบครัวของนักเรยี นรับประทานเพื่อเฉลิมฉลอง หรอื เพลงพเิ ศษอะไรท่นี กั เรียนร้อง เสอ้ื ผา้ ทส่ี วมใส่ ส่งิ ของพเิ ศษ

อะไรทนี่ กั เรยี นใช้ อธิบายวา่ สิง่ เหล่าน้ีเป็นส่วนหนึ่งของประเพณคี รอบครวั

108 คู่มือหลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ประเพณหี ลายอยา่ งเกดิ จากการเฉลมิ ฉลองทเี่ กดิ ขน้ึ ทกุ ๆ ปี ท�ำ รายการการฉลองของครอบครวั ขอใหค้ รชู ว่ ยแนะวา่ ใหท้ �ำ รายการของการเฉลมิ ฉลอง
ทุกประเภทดว้ ย ไม่เฉพาะการฉลองในวันหยดุ ทางศาสนาเท่านน้ั

ปัจจยั ป้อน : ครจู ะยกตัวอยา่ งท่รี ะบเุ พอ่ื แสดงความเปน็ สากลในการเฉลิมฉลอง

รปู แบบ : ใหค้ รอู ธบิ ายประเพณคี รอบครวั และสาธติ การน�ำ องค์ประกอบต่าง ๆ ของประเพณนี น้ั มาใสเ่ ป็นหมวดหมู่ในความเป็นสากลทางวฒั นธรรม

ขน้ั ตอนการสอน :
คาบท่ี 2
แนะนำ�ส่งิ ทเ่ี ป็นสากลบางอยา่ งทแี่ สดงถงึ การเฉลิมฉลองของผู้คนทว่ั โลก แสดงตารางความเปน็ สากลทางวฒั นธรรม ไดแ้ ก่

✤✤ ดนตรี
✤✤ อาหารพิเศษ
✤✤ ศลิ ปหัตถกรรม
✤✤ เครอ่ื งแตง่ กาย
✤✤ แสงไฟ
◆◆ ถ้าเป็นไปได้ ถามนักเรยี นวา่ มีการฉลองวันเกิดตนเองอย่างไร ใหน้ กั เรียนเขยี นรายละเอียดในใบงานการฉลองวันเกิด (หากนักเรยี นไม่ฉลองวันเกิด
ให้ท�ำ กิจกรรมตอ่ ไป คอื อา่ นหนงั สือเก่ยี วกับการฉลอง และเขียนแผนภาพความคิดความเป็นสากลทางวฒั นธรรม)
◆◆ อา่ นหนังสือเก่ียวกับการฉลองวนั เกดิ ทว่ั โลก อภปิ รายถงึ ส่งิ ทีผ่ คู้ นทวั่ โลกทำ�เหมอื นกนั เพื่อฉลองวันเกิด (ดนตรี เครื่องแตง่ กายพเิ ศษ อาหาร และ
ศิลปหัตถกรรม)
◆◆ บนั ทกึ สงิ่ ทน่ี กั เรยี นพดู บนแผนภาพความคดิ ความเปน็ สากลทางวฒั นธรรม (หลงั กจิ กรรม น�ำ แผนภาพความคดิ นน้ั มาแสดงเพอ่ื ใหน้ กั เรยี นไดใ้ ชอ้ า้ งองิ )

109คมู่ ือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

คาบที่ 3
◆◆ วนั หยดุ เปรยี บเทยี บความเหมอื นและความตา่ งของการฉลองวนั หยดุ โดยเลอื กวนั หยดุ มาสองวนั ใชแ้ ผนภาพความคดิ ความเปน็ สากลทางวฒั นธรรม
แผน่ ใหม่ ตัวอย่างเช่น วันขึน้ ปีใหม่ (1 มกราคม) และวันตรุษ หรอื วันข้นึ ปใี หม่ประจำ�ชาติ (เชน่ วนั ตรษุ จีน วนั สงกรานต์ หรอื วันเดก็ วันข้ึนปีใหม่
เวียดนาม)
◆◆ อ่านหนงั สือเกย่ี วกับวันขนึ้ ปีใหม่ เนื่องจากวันท่ี 1 มกราคมเป็นวนั ทฉ่ี ลองปใี หม่กนั ในประเทศต่าง ๆ ถามนกั เรียนวา่ นักเรียนคดิ วา่ ทำ�ไมคนเรา
จึงฉลองวันขน้ึ ปใี หม่กนั และสงิ่ ที่ผู้คนคาดหวังในปีใหม่มีอะไรบา้ ง
◆◆ เปดิ เพลงวนั ปใี หม่ เชน่ เพลงสามคั คชี มุ นมุ Auld Lang Syne (ถา้ มอี นิ เทอรเ์ นต็ ใหน้ กั เรยี นดหู รอื ฟงั เพลงนพ้ี รอ้ มทง้ั ดเู นอ้ื เพลง ใน www.youtube.
com/watch?v - wPnhaGWBnys)
◆◆ ถามนักเรียนวา่ สาระส�ำ คญั ในบทเพลงนีค้ อื อะไร ทำ�ไมจึงคดิ เช่นนัน้
◆◆ แสดงส่ิงที่เปน็ สัญลกั ษณ์การฉลองปีใหม่ เชน่ หมวก หรอื อุปกรณ์ทีเ่ ขย่าแลว้ เกิดเสียง (Noise - maker) (งานฝมี ือ)
◆◆ ใหน้ กั เรียนจบั คู่ ชว่ ยกันเติมข้อมูลในใบงานการจัดงานฉลอง อนญุ าตใหน้ ักเรียนเปดิ หาข้อมลู ในหนังสือทไี่ ด้อ่านเกย่ี วกบั วนั ขึน้ ปีใหม่

คาบท่ี 4
◆◆ อา่ นหนงั สือเก่ยี วกับวันตรุษหรอื วนั ข้ึนปใี หม่ประจำ�ชาติทเี่ ฉลิมฉลองในประเทศสมาชิกอาเซียน
◆◆ เปิดเพลงข้นึ ปใี หม่ ตามประเพณี (ถา้ มี) ถามนักเรียนว่า เพลงมีความหมายอะไร ดว้ ยเหตุใดนักเรียนจงึ คดิ เช่นนน้ั
◆◆ ผ้คู นอวยพรซึง่ กนั และกนั อย่างไรในวนั ตรุษหรอื วนั ข้นึ ปใี หมป่ ระจ�ำ ชาติ และเพราะอะไรจงึ อวยพรกนั
◆◆ ใหน้ ักเรยี นดูโคมไฟประดับ ซององ่ั เปา เคร่อื งแตง่ กาย ตามประเพณี และศลิ ปวตั ถุที่ส�ำ คัญในการเฉลิมฉลองวันตรษุ
◆◆ ใหท้ งั้ ชน้ั เรยี นเติมตารางในส่วนของวันตรุษด้วยกนั อนุญาตให้นักเรยี นคน้ ควา้ ในหนังสอื เกี่ยวกับวันตรษุ
◆◆ เปรียบเทียบวนั ขึน้ ปีใหม่สากลท่ีฉลองในวันที่ 1 มกราคม กบั การฉลองวันตรษุ อนื่ ๆ จดบนั ทึกว่ามอี งคป์ ระกอบใด หรือมีสง่ิ ใดในวันฉลองปใี หม่
ทง้ั สองท่ีเหมอื นหรือคลา้ ยคลงึ กนั

การฝึกปฏบิ ตั โิ ดยการช้แี นะ : โครงงานประวัตศิ าสตร์จากการเลา่ ขาน : เชิญสมาชิกในครอบครัวมาในช้นั เรยี นเพอ่ื รว่ มอภปิ รายประเพณีและพธิ ีกรรมครอบครัว
นกั เรยี นจะไดส้ มั ภาษณ์ผู้ปกครองหลังจากท่ไี ดฟ้ งั ผู้ปกครองเล่า

110 คูม่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ข้ันตอนการสอนนี้ช่วยให้นักเรียนได้เรียนรู้ และใช้ทักษะการฟัง พูด อ่าน เขียนผ่านวิธีการเรียนรู้ในชีวิตจริงท่ีมีความหมาย นักเรียนจะกลายเป็น
ผทู้ ส่ี บื คน้ ขอ้ มลู อยา่ งกระตอื รอื รน้ หลงั จากการสมั ภาษณ์ นกั เรยี นทงั้ ชน้ั แลกเปลยี่ นสงิ่ ทตี่ นบนั ทกึ และจดั ลำ�ดบั ใหม่ แลว้ จงึ ชว่ ยกนั ทำ�บนั ทกึ ขน้ึ มาใหม่ ใหน้ กั เรยี น
ตดั สินเลือกช่อื เรือ่ งตามสาระส�ำ คญั หลกั ทไ่ี ด้จากการสมั ภาษณ์

ทักษะทใี่ ช้ในการสัมภาษณ์ ไดแ้ ก่ : จะถามคำ�ถามที่เกยี่ วเนอื่ งอยา่ งไร จะจดบันทกึ อยา่ งไร จะสบสายตาอย่างไร จะทกั ทายผมู้ าเยือนอย่างไร จะพูดตอ่ หนา้ กล่มุ
และตอ่ หนา้ ผ้ใู หญอ่ ย่างไร จะคน้ หาขอ้ มลู อย่างไร จะฟังค�ำ ถามทถี่ ามซํ้า ๆ อยา่ งไร จะเรยี งลำ�ดบั ความคดิ หลงั การสัมภาษณอ์ ย่างไร จะหาใจความสำ�คญั อย่างไร
และน�ำ มาเขียนสรปุ สาระส�ำ คัญอย่างไร

บทสรปุ :
โครงงานผา้ ปะตอ่ (Quilt) นกั เรยี นทงั้ ชนั้ ท�ำ ผา้ หม่ ผนื ใหญร่ ว่ มกนั (Classroom Quilt) แบง่ พนื้ ทเ่ี ปน็ สเ่ี หลย่ี มในผา้ หม่ ใหน้ กั เรยี นแตล่ ะคนแสดงผลงานตนเองในฐานะ
สมาชกิ ของครอบครวั ชนั้ เรยี น เพอื่ สะทอ้ นวา่ ครอบครวั ชน้ั เรยี นไดร้ บั การสบื ทอดหรอื ไดร้ บั อทิ ธพิ ลจากจารตี ประเพณที างวฒั นธรรมหรอื มรดกทางวฒั นธรรมอยา่ งไร

การฝกึ ปฏิบตั ดิ ว้ ยตนเอง :
นกั เรยี นสัมภาษณส์ มาชกิ ครอบครัวเกยี่ วกับประเพณีและพิธีกรรมครอบครวั ใช้เอกสารประกอบการสอน ใบงานการสัมภาษณ์ การเฉลิมฉลองของครอบครวั

การประเมินผลทเ่ี สนอแนะ :
◆◆ ใหน้ กั เรยี นแสดงความคดิ เหน็ ในชน้ั เรยี น อภปิ รายเกยี่ วกบั ความเชอื่ ธรรมเนยี มปฏบิ ตั ิ และประเพณขี องครอบครวั ตน ใหน้ กั เรยี นชว่ ยกนั เตมิ ขอ้ มลู
ในตารางความเป็นสากลทางวัฒนธรรม โดยยกตัวอย่างสองหรือสามตัวอย่างเกี่ยวกับการฉลองและประเพณีของครอบครัว พร้อมทั้งการอธิบาย
เกย่ี วกบั ดนตรี อาหาร เครอ่ื งแตง่ กายศลิ ปวตั ถุ และแสงไฟ (ถา้ ม)ี ทใี่ ชใ้ นการฉลองแตล่ ะงาน (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น : ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย)
◆◆ ให้นักเรียนเติมข้อมูลในเอกสารประกอบการสอน ใบงานการจัดงานฉลองวันเกิด เน้นที่การอธิบายเพื่ออธิบายว่า วันเกิดน้ันจัดฉลองขึ้นอย่างไร
ในครอบครวั ดนตรที ใี่ ชใ้ นงาน เครอื่ งแตง่ กายพเิ ศษทใี่ สใ่ นงาน อาหารในงาน และงานฝมี อื ทใ่ี ช้ (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น : ดา้ นท่ี 1 - การอธบิ าย)
◆◆ ใหน้ ักเรียนอภปิ รายเกีย่ วกบั การฉลองวนั เกิดทวั่ โลก โดยให้นกั เรียนนกึ ถึงสิง่ ทีเ่ หมอื นกัน (ความเปน็ สากล) ใหน้ กั เรยี นนำ�สิง่ ทไ่ี ดจ้ ากการอภิปราย
มาใสใ่ นใบงานความเป็นสากลทางวัฒนธรรม (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น : ด้านที่ 2 - การตีความ)

111คู่มือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ให้นักเรียนจบั คู่เติมข้อมูลการฉลองวันปีใหมใ่ นตาราง “การเปรียบเทยี บการฉลองวนั หยุด” (ท้ังวนั ปีใหม่สากล และวันตรษุ ) ยกตวั อยา่ งท่ชี ดั เจน
จากการอา่ นหนังสอื พูดคุยแลกเปลี่ยนเรอื่ งเพลง หรอื งานฝมี อื และจากการอภปิ ราย จากนนั้ ท้งั ชั้นอภิปรายถึงความคล้ายคลงึ กนั และความต่าง
ของการเฉลมิ ฉลองท่ัวอาเซียน (การประเมินผลระหวา่ งเรียน : ดา้ นที่ 2 - การตคี วาม และดา้ นที่ 4 - มุมมอง)

◆◆ ให้ทั้งชั้นทำ�ผ้าห่มด้วยกัน โดยนักเรียนแต่ละคนแสดงผลงานในชิ้นส่วนของตน เพ่ือแสดงว่าตนเองเป็นส่วนหน่ึงของชุมชน ผลงานแสดงมรดก
ทางวัฒนธรรม คา่ นยิ มหรอื ธรรมเนียมปฏบิ ัติของชน้ั เรียน ตลอดจนแสดงออกถึงชาติพนั ธขุ์ องตน (การประเมนิ ผลรวบยอด : ด้านที่ 2 - ตีความ
และด้านท่ี 4 - มมุ มอง)

◆◆ การประเมินผลเพิ่มเติม : เติมข้อมูลสัมภาษณ์สมาชิกในครอบครัวของนักเรียนในใบงาน “การสัมภาษณ์ครอบครัว” และท�ำ สมุดช้ันเรียน
แสดงประวัติส่วนตัวของนักเรียนแต่ละคน (มีข้อมูลประวัติส่วนตัวของนักเรียนแต่ละคนหน่ึงหน้า โดยใช้ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์)
(การประเมินผลรวบยอด : ด้านที่ 2 - ตคี วาม และด้านท่ี 4 - มมุ มอง)

ค�ำ ถามสรปุ :
◆◆ ครอบครัวและชุมชนปฏบิ ตั ิตามขนบธรรมประเพณีอย่างไรบา้ ง ในการเฉลิมฉลองของพวกเขา
◆◆ มีการน�ำ องคป์ ระกอบท่แี ตกตา่ งกัน (แสงไฟ อาหาร เคร่ืองแตง่ กาย ดนตรี) มาใชอ้ ย่างไรในการเฉลมิ ฉลอง
◆◆ พิธกี รรมและการเฉลมิ ฉลองตา่ ง ๆ มคี วามเป็นสากลเหมือนกันอยา่ งไรบา้ ง
◆◆ มกี ารฉลองวันหยุดที่แตกต่างกันในประเทศตา่ ง ๆ ทว่ั อาเซียนอยา่ งไรบ้าง
◆◆ พธิ ีกรรมและการเฉลิมฉลองน�ำ พาผคู้ นมารวมกนั อย่างไร

การเชื่อมโยงกับสาขาวิชาอ่ืนในหลักสูตร : การเช่ือมโยงกันในหลักสูตรได้สอดแทรกในแผนการจัดการเรียนรู้ผ่านการอ่าน การเขียน และประสบการณ์เรียนรู้
ทางสังคมได้รวมอย่ใู นแผนการจัดการเรียนรูท้ อี่ ธบิ ายข้างตน้

112 คูม่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนภาพความคิดความเป็นสากลทางวัฒนธรรม อาหาร

ดนตรี

เครื่องแต่งกาย การเฉลมิ ฉลอง ศลิ ปหัตถกรรม

แสงไฟ

113คูม่ อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ใบงานการจดั งานฉลองวันเกดิ

ชอ่ื .......................................................................................................................................................................................................................................................
วนั ที่....................................................................................................................................................................................................................................................
ครอบครัวทว่ั โลกร่วมงานฉลองวนั เกดิ การฉลองอาจแตกต่างกนั แตเ่ ราจะพบวา่ มีสง่ิ ทเ่ี หมือนกันในทุกวฒั นธรรมในดา้ นวธิ ีการท่ีเราใชเ้ พ่ือเฉลมิ ฉลอง
การเฉลิมฉลองวันเกิดได้กลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติท่ัวทุกประเทศในอาเซียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมือง และเป็นท่ีนิยมสำ�หรับเด็ก ๆ ลองนึกดูว่า ทั่วอาเซียน
เขาฉลองวนั เกิดกันอยา่ งไร
ในประเทศของฉัน เรามกี ารฉลองวันเกดิ :
ดนตรี
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
เครอื่ งแต่งกาย
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
อาหาร
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
ของขวญั
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................

114 คมู่ อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ใบงานตารางเปรียบเทียบวันหยดุ

ช่ือ.......................................................................................................................
วันที.่ ...................................................................................................................
ครอบครวั ทัว่ โลกรว่ มงานเฉลิมฉลองกัน เปรียบเทยี บวันหยุดสองวัน (เช่น วันท่ี 1 มกราคม ซ่งึ เป็นวนั ขึ้นปใี หมส่ ากลกบั วนั ตรษุ สงกรานต)์ ใสข่ อ้ มูลในตารางและ
อภปิ รายร่วมกนั วา่ การฉลองวนั หยุดสองวนั น้มี อี ะไรทีเ่ หมือนกนั บ้าง

การฉลอง ดนตร ี อาหาร เครอ่ื งแตง่ กาย แสงไฟ ศลิ ปหัตถกรรรม

115คูม่ ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ใบงานสมั ภาษณก์ ารเฉลิมฉลองของครอบครวั

ชอ่ื .......................................................................................................................................................................................................................................................
วันท่.ี ...................................................................................................................................................................................................................................................
ครอบครวั ทว่ั โลกรว่ มการเฉลมิ ฉลอง การฉลองอาจแตกตา่ งกนั แตส่ งิ่ ทเี่ ราใชใ้ นการฉลอง (เชน่ ดนตรแี ละอาหารพเิ ศษ) อาจคลา้ ยคลงึ กนั ในทกุ วฒั นธรรม สมั ภาษณ์
สมาชิกครอบครวั (พอ่ แม่ ปู่ ยา่ หรอื ตา ยาย ป้า ลุง) เกยี่ วกบั งานฉลองทส่ี �ำ คญั ที่ครอบครัวจัดขนึ้ และจดบนั ทึกว่า วิธกี ารฉลองของครอบครวั นักเรยี นทำ�อย่างไร
ครอบครวั ฉนั ฉลอง :...........................................................................................
พวกเราฉลองวนั เกดิ กันอย่างไร
ดนตรี
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
เครื่องแตง่ กาย
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
อาหาร
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................
ของขวญั
............................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................

116 คูม่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อยา่ งแผนการจัดการเรียนรู้ : ครอบคลุมผนื ดนิ และผนื นา้ํ - ภมู ศิ าสตรอ์ าเซียน

ระดับชนั้ /สาขาวิชา : ประถมศกึ ษาตอนปลาย/สังคมศึกษา

ภาพรวม : ในบทเรียนนี้ นักเรยี นจะได้ศึกษาความคล้ายคลึงและความแตกต่างของสภาพภมู ิศาสตรข์ องประเทศตนกบั ประเทศอ่ืน ๆ ในอาเซียน โดยการพิจารณา
ความหลากหลายทางภมู ศิ าสตรใ์ นประเทศของตน นกั เรยี นจะสามารถเชอ่ื มโยงสง่ิ เหลา่ นก้ี บั ประเทศอน่ื ๆ และเขา้ ใจแนวคดิ เรอ่ื ง “ความคลา้ ย” และ “ความตา่ ง”
ในการเห็นคุณค่าของความหลากหลาย นักเรียนจะได้ฝึกอ่านแผนท่ี ระบุสภาพภูมิศาสตร์บนแผนที่ และน�ำ ไปแสดงบนแผนที่ว่าง เร่ิมโดยให้นักเรียนเรียนรู้
โดยการสงั เกตสภาพภมู ศิ าสตรป์ ระเทศตนบนแผนท่ี และบง่ ชวี้ ถิ กี ารด�ำ เนนิ ชวี ติ ทจี่ ะเกยี่ วขอ้ งกบั พนื้ ทท่ี างภมู ศิ าสตรใ์ นรปู ภาพ จากนน้ั ใหศ้ กึ ษาสภาพภมู ศิ าสตรข์ อง
ประเทศอื่น เชน่ ภเู ขา ชายฝัง่ บรเิ วณปา่ เกาะ เป็นตน้ ตอนทา้ ย ให้นกั เรียนเติมแผนที่วา่ ง และตารางแสดงความแตกต่างและความคลา้ ยคลึงของประเทศต่าง ๆ

ความเข้าใจที่คงทน : มนษุ ย์ปรับตวั ให้เขา้ กบั สิ่งแวดลอ้ มผา่ นวฒั นธรรมและวิถีการดำ�เนินชีวติ

วัตถุประสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นักเรียนสามารถระบุความแตกตา่ งทางสภาพภมู ิศาสตรข์ องประเทศตา่ ง ๆ ทัว่ อาเซียนบนแผนท่ี
◆◆ นกั เรยี นสามารถเปรยี บเทียบและบอกความแตกตา่ งของสภาพแวดล้อมทางภูมศิ าสตร์ทั่วอาเซียน
◆◆ นักเรยี นสามารถอธิบายวา่ ท่ัวอาเซียนมสี ภาพภมู ศิ าสตร์คลา้ ยคลึงกนั หรอื แตกตา่ งกันอยา่ งไรบา้ ง

คำ�ถามส�ำ คัญ :
◆◆ ภมู ิศาสตร์และภมู อิ ากาศมีอิทธิพลตอ่ ประเทศอยา่ งไร (สถานที่ แนวคิด)
◆◆ สภาพภูมศิ าสตร์และภูมอิ ากาศท�ำ ให้ประเทศตา่ ง ๆ ในอาเซยี นเช่ือมตดิ กนั หรือแยกออกจากกนั อย่างไร (สถานที่ แนวคดิ )

สอ่ื และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ แผนท่แี สดงภมู ิประเทศของประเทศสมาชกิ อาเซยี น
◆◆ แผนทว่ี า่ งของประเทศสมาชกิ อาเซยี นแตล่ ะประเทศ

117คูม่ อื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ แผนทีว่ า่ งขนาดเล็กของประเทศสมาชกิ อาเซยี น
◆◆ แผนทแ่ี สดงพน้ื ท่ีกสิกรรมและแผนท่ีอื่น ๆ ท่วั อาเซยี น
◆◆ ตารางสำ�หรบั เติมขอ้ มูลเพ่ือเปรียบเทยี บลกั ษณะทางภมู ศิ าสตร์ของ “ประเทศของฉนั ” และ “ประเทศสมาชิกอาเซยี น”

เวลาที่ใช้ : 1 คาบ (ส�ำ หรับชวั่ โมงเรียนหน่งึ ชวั่ โมง)

อภิธานศัพท์ :
◆◆ ความหลากหลาย หมายถงึ แสดงความแตกตา่ งกันของหลายสิง่ หลายอยา่ งมากมาย
◆◆ ภูมปิ ระเทศ หมายถงึ การแสดงลกั ษณะทางกายภาพของพืน้ ทใ่ี ดพ้ืนท่หี นึง่

ชดุ กิจกรรมน�ำ เขา้ ส่บู ทเรียน :
◆◆ พื้นที่ตา่ ง ๆ บนแผนที่มีความแตกตา่ งทางภมู ศิ าสตร์กนั อยา่ งไร
◆◆ พน้ื ที่ตา่ ง ๆ ของประเทศนักเรยี นมคี วามแตกต่างกันทางภูมศิ าสตรอ์ ยา่ งไร
◆◆ ดแู ผนที่ประเทศของตนเองและประเทศอน่ื พจิ ารณาว่าสองประเทศมีความคล้ายคลึงกันอย่างไร และมีความแตกต่างกันอย่างไร

ปจั จัยปอ้ น : -

รูปแบบ :
◆◆ สาธติ การอา่ นสญั ลกั ษณบ์ นแผนที่ภูมิประเทศ การใช้สัญลกั ษณ์บนแผนท่ีเพอ่ื ช่วยบันทกึ ลักษณะภมู ิประเทศ
◆◆ สาธติ ขน้ั ตอนการจดลกั ษณะภูมิศาสตร์และสาธิตการเปรียบเทียบลักษณะภูมิศาสตร์บนตารางโดยการวงกลมสิง่ ท่คี ล้ายคลึงกันในตาราง

ข้ันตอนการสอน :
◆◆ แสดงแผนท่ีภูมิประเทศขนาดใหญ่ของประเทศสมาชิกอาเซียนให้นักเรียนในช้ันเรียนดู และแสดงแผนท่ีว่างของประเทศไทยไว้คู่กันให้อภิปรายว่า
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่แตกต่างกันของประเทศแสดงด้วยสัญลักษณอะไร (เช่น พ้ืนท่ีภูเขา ทะเล เป็นต้น) ให้นักเรียนบอกความหมายของสี

118 คมู่ ือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

และสญั ลกั ษณท์ แ่ี สดงลกั ษณะทางภมู ศิ าสตร์สาธติ การอา่ นลกั ษณะทางภมู ศิ าสตรห์ นง่ึ ลกั ษณะบนแผนทภ่ี มู ปิ ระเทศและบนั ทกึ ลกั ษณะทางภมู ศิ าสตรน์ นั้
ดว้ ยสแี ละสญั ลกั ษณ์บนแผนทวี่ า่ ง
◆◆ แจกแผนท่ีว่างประเทศไทยให้นักเรียนแต่ละคน และแผนท่ีภูมิประเทศสมาชิกอาเซียน ให้แต่ละคนเติมลักษณะทางภูมิศาสตร์บนแผนที่ว่าง
ของแผนที่ประเทศตน
◆◆ หลังจากนน้ั ใหอ้ ภิปรายลกั ษณะทางภูมศิ าสตรข์ องประเทศตนจดรายการลกั ษณะทางภมู ศิ าสตร์เหลา่ นนั้ บนตารางเพื่อให้ทัง้ ชั้นเรียนดู
◆◆ แบง่ นกั เรยี นเปน็ กลมุ่ ยอ่ ยกลมุ่ ละ 3 - 4 คน (ขนึ้ อยกู่ บั จ�ำ นวนนกั เรยี น และจ�ำ นวนประเทศสมาชกิ อาเซยี น) มอบหมายใหน้ กั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ พจิ ารณา
ลกั ษณะภมู ศิ าสตรข์ องประเทศอาเซยี นหนงึ่ ประเทศ แจกตารางลกั ษณะภมู ศิ าสตรแ์ ละแผนทวี่ า่ งขนาดใหญข่ องประเทศหนง่ึ ใหแ้ ตล่ ะกลมุ่ ใหก้ ลมุ่
ตีความสัญลักษณแ์ ละบันทกึ ลักษณะทางภมู ศิ าสตรข์ องประเทศสมาชกิ อาเซยี นท่ีกลุ่มตนได้รบั มอบหมาย
◆◆ ทั้งชั้นเรียน สาธิตการเปรียบเทียบความคล้ายคลึงและบอกความแตกต่างจากรายการลักษณะภูมิศาสตร์ในตาราง ให้นักเรียนเปรียบเทียบ
ความคลา้ ยคลึงและบอกความแตกตา่ งในกลมุ่ ตนเอง และเตรยี มตัวเพอื่ น�ำ เสนอชั้นเรียน
◆◆ ให้แต่ละกล่มุ น�ำ แผนทม่ี าตดิ บนผนงั ต่อจากแผนทป่ี ระเทศไทย แต่ละกล่มุ ผลัดกนั นำ�เสนอผลการสำ�รวจของกลมุ่ ตน

การฝึกปฏิบตั ิโดยการชีแ้ นะ :
◆◆ ให้ความช่วยเหลือนักเรียนท่ียังไม่สามารถตีความสัญลักษณ์ และบันทึกลักษณะภูมิศาสตร์บนแผนท่ี เพื่อให้แน่ใจว่า นักเรียนสามารถมีทักษะ
ทเ่ี หมาะสม
◆◆ ดูแลนกั เรียนกล่มุ ตา่ ง ๆ วา่ สามารถตคี วามลักษณะทีค่ ล้ายคลงึ และลักษณะทแ่ี ตกตา่ งในตารางของตน

บทสรุป : ใหน้ ักเรียนดแู ผนทปี่ ระเทศอาเซียนท้ังหมด เพื่อเพม่ิ ทักษะทางภูมิศาสตร์ และเพอ่ื ประเมนิ ว่า นักเรียนไดเ้ รียนรแู้ ละเขา้ ใจมากนอ้ ยเพยี งใด

การประเมนิ ผลทีเ่ สนอแนะ :
◆◆ ให้นักเรยี นสร้างแผนทป่ี ระเทศที่แสดงลักษณะภูมศิ าสตร์โดยใสส่ ัญลักษณท์ ่ีใหไ้ วใ้ นแผนที่ภูมิประเทศอย่างถูกต้อง (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น :
ดา้ นท่ี 1 - การอธบิ าย)

119คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ใหท้ งั้ ชน้ั เรยี นใชแ้ ผนทท่ี ตี่ นไดร้ บั เพอื่ อภปิ รายลกั ษณะภมู ศิ าสตร์ และจดบนั ทกึ รายการลกั ษณะภมู ศิ าสตรท์ เี่ หมอื นหรอื คลา้ ยคลงึ กนั (การประเมนิ ผล
ระหว่างเรียน : ด้านท่ี 1 - การอธบิ าย)

◆◆ ใหน้ กั เรียนทำ�งานกลมุ่ สร้างแผนที่ประเทศต่าง ๆ ในอาเซยี น พรอ้ มทง้ั บันทึกลักษณะภูมิศาสตร์ ให้กลมุ่ น�ำ เสนอ จากนั้นทง้ั ชั้นรว่ มกนั อภปิ ราย
เปรียบเทียบความคล้ายคลึงและความแตกต่างทางลักษณะภูมิศาสตร์ของประเทศอาเซียนท้ัง 10 ประเทศ การประเมินผลระหว่างเรียน :
ด้านที่ 1 - การอธบิ าย และดา้ นท่ี 2 - การตีความ)

คำ�ถามสรปุ :
◆◆ ลักษณะทางภูมศิ าสตรท์ ีป่ รากฏบนแผนที่มลี ักษณะอย่างไร
◆◆ ลกั ษณะทางภมู ิศาสตร์ของประเทศอาเซียนมลี กั ษณะอยา่ งไร
◆◆ ลักษณะเหล่านีท้ �ำ ให้ประเทศตา่ ง ๆ ในอาเซียนเชอ่ื มตดิ กันหรอื แยกออกจากกันอย่างไร

การเชอื่ มโยงกบั สาขาวชิ าอนื่ ในหลกั สตู ร : ในบทเรยี นนช้ี ว่ ยแสดงใหเ้ หน็ วา่ ความหลากหลายทางภมู ศิ าสตร์ ซง่ึ มอี ทิ ธพิ ลตอ่ การดำ�เนนิ ชวี ติ ของประชาชนในสถานท่ี
เหลา่ น้นั อย่างไรบ้าง บทเรยี นตอ่ ไปนกั เรียนอาจศึกษาความเปน็ อยู่ของชาวเขา ผทู้ ่อี ยู่ใกลช้ ายฝ่ัง หบุ เขา หรือปา่ และผู้ทีอ่ าศยั อย่ใู นเมือง เพอ่ื เช่ือมโยงภูมิศาสตร์
กับชีวติ ประจำ�วันของประชาชน

120 คูม่ ือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทภี่ มู ิประเทศของประเทศสมาชกิ อาเซยี น

Source : http://commons.wikimedia.org/wiki/File:South_east_asia_topographic_map.svg

121คู่มือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนที่วา่ งขนาดเลก็ ของประเทศสมาชิกอาเซยี น

บรไู นดารุสซาลาม กมั พูชา

122 คูม่ อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

อินโดนีเซีย ลาว

123คูม่ ือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

มาเลเซยี เมียนมาร์

124 คมู่ อื หลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ฟิลปิ ปนิ ส ์ สงิ คโปร์

125คู่มือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ไทย เวียดนาม

126 คูม่ ือหลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : ตารางเปรียบเทียบลกั ษณะทางภูมิศาสตร์

ชอื่ ......................................................................................................................วนั ท่ี ...........................................................

ประเทศของฉัน (ประเทศที่ไดร้ บั ) ประเทศสมาชิกอาเซียน

127คู่มอื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : แผนทวี่ ่างของประเทศสมาชกิ อาเซยี น

128 ค่มู ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตัวอยา่ งแผนการจัดการเรยี นรู้ : เรอื่ งเล่าขานจากผู้คนมากมาย - ความหลากหลายทางประวตั ศิ าสตร์จากการเล่าขาน

ระดบั ชั้นเรยี น/รายวิชา : มัธยมศกึ ษาตอนต้น/หน้าทพ่ี ลเมอื งและจริยศกึ ษา
ภาพรวม : ในบทน้ี นกั เรยี นจะได้มสี ว่ นร่วมในโครงงานประวัตศิ าสตร์จากการเล่าขาน เพื่อใหเ้ กิดความชื่นชมย่ิงขน้ึ ในการท่ชี มุ ชน ประเทศ และภมู ภิ าคของตน
ได้กลายเป็นภูมิภาคท่ีมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ นักเรียนจะเข้าใจว่า หลายวัฒนธรรมใช้ประวัติศาสตร์จากการเล่าขานเพ่ือถ่ายทอดความรู้
จากชนร่นุ หนงึ่ ไปยังอกี รุ่นหนง่ึ นักเรยี นจะได้ฟงั เร่อื งราวสว่ นตวั ของผู้ซึ่งสร้างความแตกต่างในชุมชน หรอื ชวี ิตส่วนตัวของเขา
ความเข้าใจทค่ี งทน : บุคคลและกลุม่ ต่างมคี วามตา่ งและสัมพันธ์กนั
วตั ถปุ ระสงค์ของบทเรียน :

◆◆ นกั เรยี นสามารถคิดคำ�ถามเพอ่ื ใช้สมั ภาษณบ์ คุ คลในชมุ ชน
◆◆ นักเรยี นสามารถสมั ภาษณเ์ พอื่ เก็บขอ้ มูลจากเรื่องราวทเี่ ป็นประสบการณต์ รงของบคุ คล
◆◆ นกั เรยี นสามารถเขียนเรียงความเกย่ี วกบั เร่ืองบอกเลา่ จากประสบการณ์ของบคุ คลนั้นโดยตรง
คำ�ถามสำ�คญั :
◆◆ การเห็นคณุ คา่ ของความหลากหลายชว่ ยลดความตงึ เครยี ดของท้องถิ่น ภูมิภาค และโลกอยา่ งไร (ประชาชน แนวคดิ )
สอ่ื และเอกสารประกอบการสอน :
แนะน�ำ ใหห้ นงั สอื เพื่อชว่ ยเป็นแนวทางในการสมั ภาษณ์และเรยี นรคู้ า่ นิยมจาก “ผูอ้ าวโุ ส” ในชมุ ชน เลือกหนงั สือท่ีมีเน้อื หาเก่ยี วกับ
◆◆ บุคคลที่เปน็ ภมู ปิ ญั ญาในทอ้ งถิน่ เปน็ ผสู้ บื ทอดความทรงจ�ำ เก่ยี วกับเรอื่ งราวในอดตี
◆◆ สมาชิกในชุมชน ผู้ที่อาศยั “ผู้สบื ทอดความทรงจ�ำ ในอดีต” เมอ่ื ต้องมกี ารตดั สินเลือกเร่อื งท่สี ำ�คญั อนั จะสง่ ผลอย่างยิง่ ต่อปจั จุบนั และอนาคต
◆◆ “ผสู้ ืบทอดความทรงจำ�ในอดตี ” ควรจะมีบทบาทอยา่ งมากในการสรา้ งอัตลกั ษณแ์ ละคา่ นิยมของชุมชน
เวลาทใ่ี ช้ :
อาจใช้เวลาแตกต่างกันตามความเหมาะสม (ประมาณ 1 สัปดาห์)

129คมู่ ือหลักสูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

อภิธานศพั ท์ :
◆◆ ประวตั ิศาสตร์จากการเลา่ ขาน หมายถงึ ขอ้ มูลทางประวัติศาสตร์ทไี่ ดร้ บั จากการสมั ภาษณ์
◆◆ ความทรงจำ� หมายถึง การร�ำ ลึกถึงอดีตของบคุ คลใดบคุ คลหนง่ึ

ชดุ กจิ กรรมน�ำ เข้าสูบ่ ทเรียน :
◆◆ ด้วยเหตุใดความทรงจำ�จึงสำ�คัญต่อชีวิตเรา ให้นักเรียนเขียนคำ�จำ�กัดความคำ�ว่า ความทรงจำ� และสะท้อนคิดว่าความทรงจำ�มีความสำ�คัญ
(ต่อตนเอง หรอื ชุมชน) อยา่ งไร
◆◆ ประวตั ิศาสตร์จากการเล่าขานมคี ณุ คา่ อยา่ งไร ใหน้ ักเรียนใหค้ ำ�จ�ำ กดั ความค�ำ วา่ ประวตั ศิ าสตร์จากการเล่าขาน
◆◆ การศกึ ษาความทรงจ�ำ จากชมุ ชนรว่ มกันส่งผลตอ่ อัตลกั ษณข์ องบุคคลอยา่ งไร

ปัจจัยป้อน : แบ่งกลุ่มย่อย ให้นักเรียนสะท้อนคิดความทรงจ�ำ ของตนกับสมาชิกในกลุ่ม และจากน้ันเลือกความทรงจ�ำ ท่ีประทับใจหน่ึงเร่ืองจากกลุ่ม เพ่ือน�ำ มา
แลกเปล่ียนความทรงจำ�กนั ทง้ั ชนั้ เรียน

รูปแบบ :
ครสู าธิตว่าจะน�ำ ความคิดไปสรา้ งเปน็ คำ�ถามทเี่ หมาะสมและน่าสนใจเพ่ือใชใ้ นการสมั ภาษณอ์ ยา่ งไร

ขัน้ ตอนการสอน :
คาบท่ี 1

◆◆ แบ่งกลุ่มย่อย ให้นักเรียนเขียนแผนผังใยแมงมุมในการระดมความคิดเพื่อให้ค�ำ จำ�กัดความ คำ�ว่า “ความทรงจ�ำ ” นักเรียนคิดค�ำ จำ�กัดความของ
“ความทรงจ�ำ ” เอง

◆◆ ครถู ามว่านกั เรียนได้เรียนร้เู กีย่ วกับอดตี ประสบการณเ์ รื่องราวในอดตี ของบคุ คล และจากประวัตศิ าสตร์ของชมุ ชนอย่างไร
◆◆ ครอู ธิบายความหมายของค�ำ วา่ ประวตั ิศาสตรจ์ ากการเล่าขาน

➙➙ ประวัตศิ าสตร์จากการเล่าขาน เกดิ จากเมื่อบคุ คลหนง่ึ (ผู้สัมภาษณ์) สัมภาษณอ์ กี บุคคลหนึ่ง (ผูใ้ หส้ มั ภาษณ์) เก่ียวกบั ชีวิตของผู้ให้สัมภาษณ์
ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หรือเกี่ยวกับหัวข้อใดหัวข้อหน่ึงที่เขาจดจำ�ได้ ผู้สัมภาษณ์บันทึกการบอกเล่าของผู้ให้สัมภาษณ์ และนำ�คำ�พูดของ
ผูใ้ หส้ มั ภาษณ์มาเขียนเรียบเรียงผ่านมมุ มองของผ้สู มั ภาษณ์ การเขียนไม่ไดเ้ ป็นการเขยี นบนั ทึกเรอ่ื งเล่าค�ำ ต่อค�ำ จากคำ�พดู ของผู้ให้สัมภาษณ์

130 คู่มือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

➙➙ ผสู้ มั ภาษณต์ อ้ งปรบั แก้ เรยี บเรยี ง ตดั ทอน หรอื อาจเพมิ่ เตมิ ค�ำ ใหส้ ละสลวยตามความเหมาะสม (ทงั้ นี้ จะตอ้ งไดร้ บั อนญุ าตจากผใู้ หส้ มั ภาษณด์ ว้ ย)
ผลงานเขยี นทเี่ รยี บเรยี งเรยี บรอ้ ยแลว้ ควรเปน็ งานเขยี นทสี่ ะทอ้ นความคดิ และความเปน็ ตวั ตนของผใู้ หส้ มั ภาษณ์ นกั เรยี นเลอื กบคุ คลในชมุ ชน
ของตน หรอื บคุ คลในชมุ ชนอนื่ เพอื่ สมั ภาษณแ์ ละเรยี นรจู้ ากผใู้ หส้ มั ภาษณ์ อาจชว่ ยนกั เรยี นในการเสาะหาบคุ คลทนี่ กั เรยี นสนใจทจ่ี ะสมั ภาษณ์

◆◆ ทัง้ ชัน้ เรยี น ชว่ ยกันตั้งคำ�ถามท่ใี ชส้ มั ภาษณ์ เรมิ่ จากคำ�ถามทวั่ ๆ ไปจนถึงคำ�ถามเก่ียวกับประสบการณช์ วี ติ
◆◆ การบา้ น ใหน้ กั เรยี นแตล่ ะคนเลอื กบคุ คลทต่ี นจะสมั ภาษณ์ และเขยี นอธบิ ายถงึ สาเหตทุ เ่ี ลอื กบคุ คลนี้ และมสี ง่ิ ใดบา้ งทน่ี กั เรยี นคดิ วา่ ตอ้ งการเรยี นรู้

จากบคุ คลนี้
◆◆ กระตนุ้ ให้นกั เรยี นเลือกศึกษาช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่งโดยเฉพาะ หรือหัวข้อใดหวั ขอ้ หน่ึงเกี่ยวกบั ชีวติ ของบคุ คลผใู้ หส้ มั ภาษณ์เทา่ น้นั ใหน้ ักเรียน

สัมภาษณ์ และจดบนั ทกึ ส่ิงทีต่ นได้เรยี นรู้จากการสัมภาษณ์
คาบที่ 2

◆◆ ให้นกั เรียนจบั คู่ แลกเปล่ยี นบันทึกการสมั ภาษณ์กนั
◆◆ ให้นักเรียนเขียนเรยี งความเก่ียวกบั ประสบการณช์ วี ติ ของบคุ คลทต่ี นสัมภาษณ์
คาบที่ 3
◆◆ ใหน้ ักเรยี นนำ�เสนอเลา่ เร่อื งราวของบคุ คลท่ีตนสัมภาษณ์จากเรยี งความของตน
◆◆ หลงั จากจบการน�ำ เสนอของแตล่ ะคน ให้นักเรียนจดบันทกึ สิ่งทตี่ นไดฟ้ ัง ยกตัวอย่าง ใหน้ กั เรยี นเลอื กเตมิ ประโยคเหล่านี้ เช่น

➙➙ จากเรื่องท่ีฉนั ได้ฟงั ส่ิงทสี่ ร้างความต่ืนตาต่นื ใจแก่ฉัน คอื ...
➙➙ สงิ่ ทีท่ ำ�ใหฉ้ ันรูส้ กึ ตกใจมาก คือ ...
➙➙ สงิ่ ท่ีฉันไดเ้ รยี นร้จู ากประวตั ิศาสตรเ์ ลา่ ขาน คอื ...
➙➙ สิ่งที่ฉนั คดิ วา่ สำ�คญั มากจากการสมั ภาษณ์ คอื ...
➙➙ จากสิง่ ทฉี่ นั ได้ฟัง ฉนั มคี ำ�ถาม/หรือสิ่งทอ่ี ยากจะเรยี นรู้เพิม่ เตมิ เกี่ยวกับ ...
คาบท่ี 4
◆◆ ใหน้ กั เรยี นสะท้อนคดิ เร่อื งราวท่ีได้ฟงั และพิจารณาหาประสบการณ์ทีเ่ หมอื นกันจากเรือ่ งราวทงั้ หมด
การฝกึ ปฏบิ ัติโดยการช้แี นะ : -

131ค่มู ือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

บทสรปุ : นักเรยี นสง่ เรียงความ
การประเมินผลท่ีเสนอแนะ :

◆◆ กอ่ นการสมั ภาษณใ์ นโครงงานประวัติศาสตรเ์ ล่าขาน ใหน้ กั เรียนเขยี นสะท้อนคดิ ในบันทึกประจำ�วันวา่ เพราะเหตใุ ดจึงเลือกบุคคลผใู้ หส้ มั ภาษณ์
ท่านนี้ และส่ิงใดบ้างที่ตนตอ้ งการเรียนรู้จากบุคคลนี้ (การประเมนิ ผลระหว่างเรยี น : ดา้ นที่ 1 - การอธบิ าย)

◆◆ ใหน้ กั เรยี นเขยี นเรยี งความใหส้ มบรู ณ์ โดยนำ�เนอื้ หาจากการสมั ภาษณผ์ อู้ าวโุ สในชมุ ชน และใหน้ กั เรยี นสนใจเฉพาะชว่ งเวลาใดเวลาหนงึ่ หรอื หวั ขอ้ ใด
หัวข้อหนึ่งในชีวิตบุคคลนี้โดยเฉพาะ ให้นักเรียนอธิบายว่า ความทรงจ�ำ ในอดีตได้ส่งผลต่ออัตลักษณ์โดยรวมของชุมชนอย่างไร เรียงความอาจมี
รูปถา่ ยงานฝมี อื เกยี่ วขอ้ งกบั ผู้ใหส้ ัมภาษณป์ ระกอบ (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน : ด้านท่ี 4 - มุมมอง และด้านที่ 5 - ความรู้สกึ ร่วม)

◆◆ ให้นักเรียนนำ�เสนอเร่ืองราวที่ได้จากการสัมภาษณ์ของตนต่อช้ันเรียน และเขียนสะท้อนคิดโดยมีข้อมูลดังต่อไปนี้ ส่ิงท่ีตนได้เรียนรู้มีอะไรบ้าง
เพราะเหตุใดประวัติศาสตร์เล่าขานจึงมีความส�ำ คัญ และจากการฟังเรื่องเล่าของทั้งชั้นเรียน มีประสบการณ์ใดบ้างที่เหมือนกัน (การประเมินผล
รวบยอด : ด้านที่ 1 - การอธิบาย ดา้ นที่ 2 - การตคี วาม และด้านที่ 4 - มมุ มอง)

◆◆ การประเมินผลเพ่ิมเติม : นักเรียนเขียนจดหมายขอบคุณผู้อาวุโสผู้ให้สัมภาษณ์ในโครงงานประวัติศาสตร์เล่าขาน และเล่าถึงสิ่งที่ตนได้เรียนรู้
จากบุคคลท่านนี้ และตนจะนำ�ความทรงจำ�นี้ไปใช้อย่างไรบ้างเพื่อสร้างชุมชนท่ีปรองดองกันมากยิ่งขึ้นในปัจจุบัน (การประเมินผลรวบยอด :
ดา้ นท่ี 5 - ความรู้สกึ ร่วม)

คำ�ถามสรุป :
◆◆ บทบาทของเร่ืองราวส่วนบุคคลในอดตี มีบทบาทอยา่ งไรบ้าง
◆◆ ด้วยเหตใุ ดความทรงจ�ำ ดา้ นวัฒนธรรมและอตั ลักษณจ์ งึ มีความส�ำ คัญตอ่ ชวี ิตเรา
◆◆ เรื่องราวหรอื ความทรงจ�ำ ในอดตี เพ่ิมความแข็งแกร่งใหแ้ ก่ครอบครัว ชุมชน และประเทศชาติอย่างไรบา้ ง

การเช่ือมโยงกับสาขาอ่ืนในหลักสูตร : ในวิชาสังคมศึกษา นักเรียนได้วิเคราะห์และเปรียบเทียบมุมมองในประวัติศาสตร์เล่าขานและความทรงจำ�ส่วนบุคคล
กบั การบนั ทกึ ทางประวตั ศิ าสตร์ ในวชิ าศลิ ปะ นกั เรยี นไดพ้ จิ ารณางานศลิ ปท์ สี่ รา้ งขน้ึ เพอื่ ร�ำ ลกึ ถงึ เหตกุ ารณจ์ ากมมุ มองของบคุ คลหนง่ึ และวเิ คราะหง์ านทศั นศลิ ปว์ า่
ช่วยบันทึกความทรงจำ�อย่างไร หรือศึกษาว่า เพลงช่วยสืบสานเร่ืองราวและความทรงจำ�ทางวัฒนธรรมจากคนรุ่นหน่ึงไปยังอีกรุ่นหน่ึงอย่างไร ในวิชาเทคโนโลยี
การศึกษา นักเรยี นสามารถศึกษาบทบาทของเทคโนโลยเี พือ่ รวบรวมเรยี บเรยี งและเผยแพร่ประวัติศาสตร์เล่าขานอยา่ งไร

132 คู่มือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตวั อย่างแผนการจดั การเรยี นรู้ : ความหลากหลายและมชี วี ิตชวี า - ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนเิ วศ

ระดบั ชนั้ เรยี น/สาขาวชิ า : มธั ยมศึกษาตอนตน้ /วิทยาศาสตร์และคณติ ศาสตร์

ภาพรวม : ในบทน้ี นักเรียนจะได้ศึกษาว่า การกระทำ�ของมนุษย์ส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมท้องถิ่นและประชากรสัตว์ป่าอย่างไร นักเรียนจะได้พัฒนาและ
อภิปรายข้อคิดเหน็ ทแ่ี ตกตา่ งกันในมมุ มองเรอ่ื งการอนรุ ักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ นักเรยี นจะไดน้ ำ�เสนอความคิดเหน็ ส�ำ หรับการปกป้องความหลากหลาย
ทางชีวภาพในท้องถ่นิ

ความเข้าใจทีค่ งทน : ความหลากหลายทางชวี ภาพเปน็ พ้ืนฐานของความสมบูรณท์ างระบบนิเวศของอาเซียน

วตั ถปุ ระสงคข์ องบทเรียน :
◆◆ นักเรยี นสามารถอธบิ ายว่าด้วยเหตุใดสมาชกิ ท้ังหมดของระบบนิเวศมีความส�ำ คัญ
◆◆ นกั เรยี นสามารถบอกเหตผุ ลว่า ทำ�ไมจงึ ต้องธำ�รงรกั ษาความหลากหลายทางชีวภาพ
◆◆ นักเรียนสามารถอธิบายว่า ข้อคิดเห็นใดที่ตนคิดว่าน่าจะเป็นเหตุผลหลักในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และสามารถอธิบายถึง
ข้อคดิ เหน็ ต่าง ๆ ทีอ่ าจนำ�ไปใชใ้ นการชักชวนให้สาธารณชนเชอื่ วา่ ความหลากหลายทางชวี ภาพสมควรได้รับการสงวนและปกปอ้ ง

คำ�ถามส�ำ คัญ :
◆◆ จะรักษาดลุ ยภาพใหค้ งไว้ในระบบนเิ วศท่ัวอาเซยี นอย่างไร และมอี ะไรบ้างทีท่ �ำ ลายระบบนเิ วศ (สถานที่ สอ่ื ประชาชน)
◆◆ ความหลากหลายทางชีวภาพท�ำ ใหร้ ะบบนิเวศของอาเซียนมคี วามยดื หย่นุ ตวั อย่างไร (ส่อื สถานท)ี่
◆◆ ผลของการสญู เสยี ความหลากหลายทางชวี ภาพมีอะไรบ้าง (สอ่ื สถานท่ี)

ส่อื และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ บนั ทึกประจ�ำ วนั หรอื สมุดจดบันทกึ
◆◆ อปุ กรณใ์ นการเขยี น

133คู่มือหลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ รูปถ่ายของสัตว์ป่าท่ีใกล้จะสูญพันธุ์ (จากหนังสือ“Earth’s Endangered Creatures” ผู้แต่ง Glenn, C.R. ปี ค.ศ. 2006 หรือจากเว็บไซต์
http : //earthsendangered.com)

◆◆ บทความเก่ียวกับความหลากหลายทางชวี ภาพ (หัวขอ้ “Biodiversity - Global Issues” ผ้เู ขยี น Shah, Anup ปี ค.ศ. 2012 หรอื จากเวบ็ ไซต์
www.globalissues.org/issue/169/biodiversity)

เวลาทีใ่ ช้ : 2 - 3 คาบ

อภิธานศัพท์ :
◆◆ ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) หมายถงึ ความหลากหลายของสงิ่ มีชวี ิตในชมุ ชนหนึง่
◆◆ ระบบนิเวศ (Ecosystem) หมายถึง ชมุ ชนของสิ่งมีชวี ติ และส่ิงแวดล้อมของสิง่ มีชีวติ นัน้
◆◆ การธำ�รงรกั ษา หมายถงึ การปกป้องบางสิง่ บางอยา่ งจากการเปล่ยี นแปลง
◆◆ ทีใ่ กล้จะสญู พนั ธ์ุ (Endangered) หมายถึง อย่ใู นภาวะเสยี่ งท่ีจะสญู พันธ์ุ
◆◆ ชนิดของสกลุ พชื หรอื สายพนั ธส์ุ ตั ว์ (Species) หมายถึง กลุ่มของสิ่งมีชีวติ
◆◆ การสญู พนั ธุ์ (Extinction) หมายถงึ สาบสูญ หรอื ไม่มหี ลงเหลืออยู่

ชดุ กจิ กรรมนำ�เขา้ สบู่ ทเรยี น : ใหน้ ักเรยี นพจิ ารณารูปภาพของสายพนั ธุส์ ตั ว์ทใี่ กลจ้ ะสูญพันธุจ์ ากถิ่นของมัน และตอบค�ำ ถามตอ่ ไปน้ี
◆◆ เพราะเหตุใด สตั ว์เหลา่ นจ้ี ึงตกอยใู่ นภาวะอนั ตราย
◆◆ เพราะเหตุใด นกั เรียนคิดวา่ การเข้าไปช่วยเหลอื ในสถานการณ์นเ้ี ปน็ เรื่องท่สี �ำ คญั

ปัจจัยป้อน : ให้นักเรียนอธบิ ายความหมาย หรอื บอกคำ�จ�ำ กัดความค�ำ ตอ่ ไปนี้
ความหลากหลายทางชีวภาพ ระบบนิเวศ การสูญพันธ์ุ เพื่อตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน ให้นักเรียนเขียนสาระสำ�คัญเกี่ยวกับคำ�ศัพท์ทั้ง 3 คำ� จากน้ัน
ให้อ่านประโยคที่ตนเขียน เช่น นักเรียนอาจบอกว่า สมาชิกท้ังหมดในชุมชนต้องร่วมกันอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและปกป้องสายพันธ์ุสัตว์ท่ีใกล้จะ
สญู พนั ธ์ุในระบบนเิ วศ

134 คมู่ อื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

รปู แบบ : -

ขั้นตอนการสอน :
คาบท่ี 1, 2 และ 3 (จดั แบง่ เวลาตามความเหมาะสม)

◆◆ ใหน้ ักเรยี นอธิบายวา่ ทำ�ไมสมาชกิ ทั้งหมดของระบบนิเวศจึงมีความส�ำ คญั
➙➙ จะเกดิ อะไรข้นึ ถา้ สมาชิกหนึง่ ในระบบนเิ วศสูญพันธุ์ไป ยกตวั อย่างเชน่ จะเกดิ อะไรขน้ึ หากปลาที่เป็นสายพันธส์ุ ำ�คญั ได้สูญพันธุไ์ ปจากระบบ
นิเวศของทะเลสาบ ท�ำ ใหผ้ ู้ล่าปลาพันธ์ุนขี้ าดแหล่งอาหาร และท�ำ ใหเ้ หยอ่ื ของปลาพนั ธุ์นข้ี าดผลู้ า่
➙➙ อภิปราย ผลกระทบทเี่ ปน็ ไปไดก้ ับสมาชิกสัตวแ์ ละพชื ในระบบนเิ วศ และผูค้ นที่อย่อู าศัยบรเิ วณใกลเ้ คียง หรือผู้ใช้ระบบนิเวศ (เชน่ ชาวประมง
หรือนักทอ่ งเท่ียว)

◆◆ แบง่ นกั เรียนออกเปน็ กลมุ่ ละ 2 - 3 คน ให้แต่ละกล่มุ พิจารณาค�ำ ถามต่อไปนี้ : เพราะอะไรจงึ ต้องรักษาความสมบรู ณ์ของระบบนเิ วศ พรอ้ มท้ัง
ปกป้องส่งิ มชี ีวิตทกุ ชวี ิตในระบบนเิ วศ
➙➙ ใหแ้ ตล่ ะกลมุ่ อภปิ รายและท�ำ รายการเหตผุ ลหรอื ขอ้ คดิ เหน็ ทนี่ กั เรยี นคดิ วา่ ทำ�ไมความหลากหลายทางชวี ภาพจงึ มคี วามส�ำ คญั และเพราะเหตใุ ด
จึงควรปกป้องสัตวท์ ่ใี กล้สูญพนั ธ์ุ และถิ่นท่อี ยอู่ าศัยของพืชและสัตว์

◆◆ อภปิ รายเหตผุ ลหรอื ขอ้ คดิ เหน็ ของกลมุ่ ในชนั้ เรยี น บอกนกั เรยี นวา่ ระหวา่ งทอ่ี ภปิ รายในกลมุ่ นกั เรยี นอาจนกึ ถงึ เหตผุ ลในการปกปอ้ งความหลากหลาย
ทางชีวภาพและการรกั ษาความสมบรู ณ์ของระบบนเิ วศได้มากกว่าหนง่ึ ข้อ เหตผุ ลในการอนรุ กั ษ์นัน้ อาจแบง่ เปน็ 5 ดา้ น ดงั นี้
➙➙ ด้านเศรษฐกจิ “ความหลากหลายทางชวี ภาพชว่ ยให้ประชาชนมรี ายได้ หรือปอ้ งกนั การสูญเสียรายไดข้ องประชาชน”
➙➙ ด้านสนั ทนาการ “ประชาชนชอบกิจกรรมกลางแจง้ เชน่ การปนี เขา เลน่ นา้ํ ตก ซง่ึ จะกระท�ำ ไมไ่ ด้ หากระบบนิเวศถูกทำ�ลาย”
➙➙ ดา้ นสขุ ภาพ“ความหลากหลายทางชวี ภาพชว่ ยใหป้ ระชาชนคน้ พบวธิ กี ารรกั ษาโรคทดี่ กี วา่ ”(อาจอา้ งองิ งานวจิ ยั เกยี่ วกบั ผลการรกั ษาทางการแพทย์
ส�ำ หรบั พนั ธ์พุ ชื ในท้องถิน่ หรือใชห้ นงั สือแนะนำ�สถานท่ี หรอื หนังสืออ้างองิ หรืออนิ เทอรเ์ นต็ ตามความเหมาะสม)
➙➙ ดา้ นสิทธิมนุษยชน “หากความหลากหลายทางชวี ภาพได้รบั การปกป้อง ชนพ้นื เมอื งยังคงสามารถอาศัยอยใู่ นถิน่ เดิมของพวกเขา”
➙➙ ด้านคุณค่าทางจิตใจ “ความหลากหลายทางชีวภาพสมควรได้รบั การปกปอ้ งใหค้ งสภาพตลอดไป” “พืชและสัตว์ต่าง ๆ มสี ทิ ธิท่จี ะมชี วี ติ อยู่”
และ “มนุษยเ์ ช่ือว่า มสี ิง่ ศกั ดิ์สิทธิห์ รือดวงวญิ ญาณสถิตอยู่ในสภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติ เช่น น้ําตก หนา้ ผา หรอื ตน้ ไม้ใหญ”่

135คู่มือหลักสตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ถามนักเรียนว่า ถ้านักเรียนพบว่า ข้อคิดเห็นข้างต้นข้อใดข้อหนึ่งตรงกับรายการข้อคิดเห็นของกลุ่มตนหรือไม่ และบอกนักเรียนว่าหลายคน
ทเ่ี ชอื่ วา่ จะตอ้ งอนรุ กั ษค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพใชเ้ หตผุ ลมากกวา่ หนงึ่ หวั ขอ้ ในการแสดงจดุ ยนื ของตน ตวั อยา่ งเชน่ บคุ คลทเี่ ชอ่ื วา่ ในแงข่ องจติ ใจ
สงิ่ มชี วี ติ ทกุ สายพนั ธมุ์ สี ทิ ธทิ จ่ี ะมชี วี ติ อยู่ แตเ่ ขากน็ ำ�เหตผุ ลของความเปน็ ไปไดใ้ นการคน้ หายาตวั ใหมจ่ ากพนั ธพ์ุ ชื และสตั วไ์ ปใชใ้ นการรณณรงคด์ ว้ ย

วธิ กี ารสอนทางเลอื กอ่นื - หากมีเทคโนโลยี
ให้นักเรียนใช้เว็บไซต์ดังต่อไปนี้ เพื่ออ่านความคิดเห็นเกี่ยวกับการธำ�รงรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ แต่ละเว็บไซต์ท่ีนักเรียนเข้าไปอ่าน ให้เขียนคำ�ว่า
“เศรษฐกจิ ” “สนั ทนาการ” “สขุ ภาพ” “สทิ ธิมนุษยชน” และ “ทางจิตใจ” เพื่อระบปุ ระเภทของเหตผุ ลหรอื ข้อคิดเหน็ ทง้ั หา้ หวั ขอ้ ท่แี ตล่ ะเว็บไซต์ใช้ในการธ�ำ รง
รกั ษาความหลากหลายทางชวี ภาพ

◆◆ Rainforest Action Network : Kids’ Corner (www.ran.org/new/kidscorner/)
◆◆ Why It Matters (www.bagheera.com/inthewild/classroom/classs_extinction_why.htm)
◆◆ Why Save Endangered Species? (www.state.ak.us/local/akpages/FISH.GAME/wildlife/geninfo/game/es_why.htm)

การฝกึ ปฏิบตั โิ ดยการชแี้ นะ :
หลังจากที่นกั เรยี นอ่านขอ้ มลู ทีส่ บื คน้ ให้นักเรยี นเขยี น 1 - 3 ประโยค ส�ำ หรบั เหตุผลในการอนรุ กั ษค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพแต่ละดา้ นทัง้ หา้ หวั ข้อ นกั เรียน
ควรยกตัวอย่างของขอ้ คิดเหน็ แตล่ ะดา้ นที่สนับสนุนความหลากหลายทางชีวภาพด้วย

บทสรปุ :
นกั เรียนแต่ละกลมุ่ นำ�เสนอขอ้ คิดเหน็ เพือ่ อนรุ ักษค์ วามหลากหลายทางชีวภาพในช้ันเรยี น ใหน้ กั เรยี นกรอกแบบประเมินการนำ�เสนอของเพื่อนรว่ มชัน้ ด้วย

การฝกึ ปฏิบัติโดยการชีแ้ นะ :
ให้นักเรียนเขียนจดหมายถึงผู้อำ�นวยการกองทุนสัตว์ป่าโลก หรือองค์กรอนุรักษ์อ่ืนพร้อมทั้งข้อเสนอแนะในการชักชวนสาธารณชนให้สนับสนุนการปกป้อง
ความหลากหลายทางชวี ภาพ ขอ้ คดิ ใดจากหา้ หวั ขอ้ ทนี่ กั เรยี นคดิ วา่ นา่ จะไดผ้ ลมากทส่ี ดุ ทน่ี ำ�มาใชใ้ นการรณรงคช์ กั ชวนสาธารณชน พรอ้ มบอกเหตผุ ลในขอ้ เสนอแนะ
นักเรียนอาจแนะน�ำ ให้องคก์ รนำ�ขอ้ คิดเหน็ ท้ังหา้ หวั ขอ้ หรือเพียงข้อเดียว หรอื สองสามขอ้ มาใช้ในการสนับสนุนการรณรงค์

136 ค่มู ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

การประเมนิ ผลที่เสนอแนะ :
◆◆ งานกลุ่ม ให้นักเรียนเขียนรายงานหรือโปสเตอร์ท่ีใช้ในการรณรงค์ จากนั้นให้นักเรียนนำ�เสนอในชั้นเรียน อภิปรายข้อคิดเห็นที่เหมาะสมกับ
สภาพการณ์ในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มากท่ีสุด โดยเน้นเหตุผลทั้งห้าด้าน ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจ
ดา้ นสนั ทนาการ ดา้ นสขุ ภาพ ด้านสิทธิมนุษยชน ดา้ นคุณค่าทางจติ ใจ (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน : ด้านที่ 2 - การตคี วาม ด้านท่ี 4 - มุมมอง)
◆◆ ให้นักเรียนประเมินการนำ�เสนอของเพื่อนร่วมช้ันเรียนโดยเน้นใช้ข้อคิดเห็นข้อใดข้อหน่ึงในเหตุผลท้ังห้าด้าน ครูอาจนำ�ผลประเมินของนักเรียน
มาประเมินร่วมกับการคิดคะแนนการมีส่วนร่วมในการน�ำ เสนอ (การประเมินผลระหว่างเรียน : ด้านท่ี 1 - การอธิบาย ด้านที่ 2 - การตีความ
ด้านที่ 4 - มุมมอง)
◆◆ (ถ้าสามารถใช้อินเทอร์เน็ตได้) ให้นักเรียนพิจารณาและวิเคราะห์สองหรือสามองค์กรท่ีสนับสนุนการอนุรักษ์ ความหลากหลายทางชีวภาพและ
เขียนบนั ทึก (journal entry) (รวมถึงแสดงข้อคดิ เหน็ ด้านใดดา้ นหน่ึงในหา้ ดา้ น : ดา้ นเศรษฐกิจ ด้านสนั ทนาการ ด้านสขุ ภาพ ด้านสทิ ธิมนุษยชน
ดา้ นคณุ คา่ ทางจติ ใจ) พรอ้ มกบั เขยี นแสดงความคดิ เหน็ วา่ เหตใุ ดการรกั ษาความหลากหลายทางชวี ภาพใหค้ งสภาพจงึ มคี วามสำ�คญั (การประเมนิ ผล
ระหว่างเรยี น : ดา้ นท่ี 2 - การตคี วาม ด้านท่ี 4 - มุมมอง)
◆◆ การประเมนิ ผลเพม่ิ เตมิ : ใหน้ กั เรยี นแตล่ ะคนหรอื ท�ำ งานกลมุ่ เขยี นจดหมายถงึ องคก์ รอนรุ กั ษ์ เชน่ กองทนุ เพอื่ สตั วป์ า่ โลก (World Wildlife Fund)
หรือ กลุ่มอนุรกั ษป์ ่าเขตรอ้ น (Rainforest Action Network) พร้อมท้ังบอกถงึ วธิ กี ารทีแ่ นะนำ�เพ่ือชักชวนใหส้ าธารณชนช่วยสนับสนนุ การอนรุ กั ษ์
ความหลากหลายทางชวี ภาพ ดว้ ยขอ้ คดิ เหน็ หนงึ่ หรอื มากกวา่ หนง่ึ หวั ขอ้ จากขอ้ คดิ เหน็ ทง้ั หา้ ดา้ นจากทก่ี ลมุ่ ไดศ้ กึ ษา ทบทวนและวเิ คราะหร์ ว่ มกนั
(การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน : ด้านที่ 2 - การตีความ ด้านท่ี 4 - มมุ มอง)

ค�ำ ถามสรปุ :
◆◆ ขอ้ คิดเหน็ ท่แี ตกตา่ งในการอนรุ ักษค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพมอี ะไรบา้ ง
◆◆ จะเลือกหรือปรับขอ้ คดิ เหน็ ทแี่ ตกตา่ งกนั เหลา่ นเี้ ขา้ ด้วยกนั อยา่ งไร

การเช่ือมโยงกับสาขาวิชาอื่นในหลักสูตร : บทเรียนน้ีบูรณาการเรื่องนิเวศวิทยากับความรับผิดชอบของมนุษย์ต่อส่ิงแวดล้อม ซึ่งเกี่ยวข้องกับหลายสาขาวิชา
ในวิชาสงั คมศึกษา (ภูมิศาสตร)์ และวชิ าภาษาหรอื ภาษาศาสตร์ (ดา้ นการเขียนจดหมาย)

137คูม่ อื หลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

ตัวอย่าง แผนการจดั การเรยี นรู้ : สัญญาณทสี่ ำ�คญั - ดัชนีชีวภาพในฐานะตัวช้ีวัดของความสมบูรณ์ของสิง่ แวดลอ้ ม

ระดบั ช้ันเรียน/สาขาวชิ า : มัธยมศกึ ษาตอนปลาย/วิทยาศาสตรแ์ ละคณติ ศาสตร์

ภาพรวม :
ดชั นีชวี ภาพในสิ่งแวดล้อมใดสิ่งแวดล้อมหนึง่ บอกเก่ียวกบั ความสมบรู ณโ์ ดยท่วั ไปของระบบนเิ วศในพื้นทีน่ นั้ นักเรียนจะไดค้ น้ หาดัชนชี วี ภาพในสงิ่ แวดลอ้ มตา่ ง ๆ
ภายในชุมชนของตน นอกจากน้ี ยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับบทบาทของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ ในระบบนิเวศ การสาบสูญไปของดัชนีชีวภาพของส่ิงมีชีวิตหน่ึงในพื้นท่ีหน่ึง
อาจเปน็ การเตอื นว่า การสญู พันธ์ุน้อี าจขยายตวั ซง่ึ อาจสง่ ผลกระทบต่อทกุ ประเทศในอาเซียนดว้ ยเช่นกัน

ความเขา้ ใจทค่ี งทน : ประชาชนสามารถวดั ความหลากหลายทางชีวภาพ และผลกระทบของการสูญเสีย

วัตถปุ ระสงคข์ องบทเรยี น :
◆◆ นกั เรียนสามารถระบดุ ัชนชี ีวภาพ และบอกได้ว่าจะหาดัชนีชวี ภาพได้ทไี่ หน
◆◆ นกั เรียนสามารถบอกจำ�นวนชนิดของสกุลสิ่งมีชวี ติ (Species)

ค�ำ ถามส�ำ คัญ :
◆◆ อะไรคอื ผลกระทบต่อชุมชน หากดชั นีชวี ภาพลดลง หรือสาบสูญ (ประชาชน สถานท่ี แนวคดิ )
◆◆ มผี ลกระทบทางเศรษฐกิจหรือสขุ ภาพอย่างไรบ้าง หากความหลากหลายทางชีวภาพลดลงในชุมชนของนักเรยี น (ประชาชน สถานที่ แนวคดิ )

สอื่ และเอกสารประกอบการสอน :
◆◆ ขอ้ มูลเก่ยี วกับพรรณพชื และสตั วป์ ระจ�ำ ทอ้ งถน่ิ รวมถึงค่มู ือแนะน�ำ สถานที่
◆◆ สมุดจดบนั ทกึ เพ่อื บันทึกขอ้ มูลการส�ำ รวจ

เวลาท่ใี ช้ : 4 - 5 คาบ

138 คู่มอื หลักสูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

อภธิ านศพั ท์ :
◆◆ ดัชนชี วี ภาพ หมายถึง ชนิดของสง่ิ มีชีวติ ซึ่งสภาพของสิง่ มชี วี ติ นั้นสามารถวดั ได้ และสามารถน�ำ ผลจากการวดั ไปคาดคะเนสภาพทอี่ าจเกิดขึ้นกบั
สง่ิ มีชีวิตสายพันธ์ุอ่นื ๆ ดว้ ย
◆◆ ระบบนเิ วศ หมายถึง ชุมชนท่ีมีการปฏิสมั พนั ธ์ระหว่างส่งิ มชี วี ติ และสภาพแวดลอ้ มทางกายของส่ิงมีชวี ติ นัน้
◆◆ ชมุ ชน หมายถึง พนื้ ท่หี รือบริเวณ รวมถึงผทู้ ี่อาศยั อย่ใู นสถานทีน่ น้ั
◆◆ พรรณพืชประจ�ำ ถน่ิ หมายถงึ พืชต่าง ๆ ท่เี กดิ ข้ึนในท้องถน่ิ นนั้
◆◆ สัตวป์ ระจำ�ถ่ิน หมายถงึ สัตวต์ ่าง ๆ ในท้องถนิ่ นน้ั
◆◆ ความหลากหลาย หมายถงึ กลมุ่ ที่มลี กั ษณะชนดิ หรอื ประเภทตา่ ง ๆ กัน
◆◆ สายใยอาหาร หมายถึง ระบบหว่ งโซอ่ าหารท่พี ง่ึ พาอาศยั ซงึ่ กันและกัน

ชดุ กจิ กรรมน�ำ เขา้ ส่บู ทเรียน :
◆◆ เราจะรู้ได้อย่างไรว่า ระบบนิเวศมีความสมบูรณ์
◆◆ เราจะทดสอบความหลากหลายภายในระบบนิเวศอยา่ งไร
◆◆ ชมุ ชนของนักเรียนได้รับผลกระทบจากระบบนิเวศท่ไี ม่สมบูรณอ์ ยา่ งไรบา้ ง

ปจั จยั ปอ้ น :
◆◆ รปู ภาพหรือตัวอยา่ งของพืชและสตั วท์ ่ีมีอย่ใู นชุมชน
◆◆ อธบิ ายความสมั พันธร์ ะหวา่ งชนิดของสกลุ ของพืช และสายพันธ์ุสตั วต์ า่ ง ๆ ภายในระบบนเิ วศ

รูปแบบ : สาธิตสายใยอาหารของชนิดของสกุลพืชหรือสายพันธสุ์ ัตว์เหลา่ นนั้

ขนั้ ตอนการสอน : 139
คาบท่ี 1 และ 2

◆◆ แบ่งกลุม่ ให้นกั เรียนแต่ละกลุ่มเลือกดัชนีชีวภาพภายในชมุ ชนเพื่อทำ�การศึกษา

ค่มู ือหลกั สูตรอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ คน้ หาบทบาทของส่งิ มีชวี ิตต่าง ๆ ภายในระบบนเิ วศ
◆◆ วาดภาพสายใยอาหารทรี่ วมถึงชนิดของสกลุ สง่ิ มชี วี ิตทีก่ ลุ่มเลือกท่จี ะศกึ ษา
◆◆ ระบุสถานท่ี 6 แห่ง ท่ใี กลโ้ รงเรยี นที่คดิ ว่าน่าจะพบชนิดของสกลุ สิ่งมชี ีวิตน้ี
◆◆ ตรวจสอบวธิ ีการที่ใชน้ บั จำ�นวนส่ิงมีชวี ิตในระบบนิเวศ
คาบท่ี 3 และ 4
◆◆ ใหน้ ักเรียนแต่ละกล่มุ เกบ็ ขอ้ มลู (นับจ�ำ นวนของชนิดสกลุ สง่ิ มีชีวติ ทเี่ ลือกศึกษา) จากสถานท่ี 6 แหง่
◆◆ รวบรวม จัดเรยี ง และวิเคราะหข์ ้อมลู ให้อยใู่ นรูปแบบของรายงานผลการทดลอง
◆◆ ให้กล่มุ ระบุความสมบูรณข์ องแต่ละสถานท่ีโดยคำ�นงึ ถงึ ความหลากหลายทางชีวภาพ

การฝึกปฏบิ ัตโิ ดยการช้แี นะ : –
บทสรุป :

◆◆ ครเู กบ็ และประเมินผลสมดุ บันทกึ ใหค้ ะแนนตามความเรยี บร้อย ความสมบูรณ์ และความถูกตอ้ ง
◆◆ ประเมินผลขอ้ สรุปรายงานผลการทดลองของแต่ละกลุ่มสำ�หรบั ความสมบรู ณ์และความถูกตอ้ ง
◆◆ ใหแ้ ตล่ ะกลุ่มน�ำ เสนอผลการศกึ ษาของกลมุ่ ตน และอภปิ รายผลในชนั้ เรยี น การนำ�เสนอใหร้ ะบุถึงความสมบูรณข์ องสถานทที่ ้ัง 6 แหง่
◆◆ นักเรยี นน�ำ ผลการศึกษาของกล่มุ ตนไปคาดคะเนสภาพท่อี าจเกิดขน้ึ ในระบบนิเวศอนื่ ๆ ภายในชุมชนประเทศสมาชกิ อาเซยี นทีใ่ หญก่ วา่
◆◆ นักเรยี นทำ�แผ่นพับพรอ้ มข้อเสนอในการแพร่พนั ธ์ุดชั นีชวี ภาพ และการป้องกันการทำ�ลายถ่นิ ท่อี ยู่อาศยั ของส่งิ มีชวี ติ ในท้องที่อ่ืน

การฝกึ ปฏิบตั ดิ ว้ ยตนเอง : -

การประเมินผลท่ีเสนอแนะ :
◆◆ ใหน้ กั เรยี นแต่ละกลมุ่ เขยี นรายงานผลการทดลองจากการศกึ ษาดชั นีชีวภาพของกลุ่มตน โดยการระบุและอธิบายสง่ิ ตอ่ ไปน้ี : บทบาทของส่งิ มชี ีวติ
ในระบบนเิ วศ สายใยอาหารซงึ่ รวมถงึ ชนดิ ของสกลุ สง่ิ มชี วี ติ ทก่ี ลมุ่ ตนศกึ ษา สถานท่ี 6 แหง่ ทส่ี ามารถหาชนดิ ของสกลุ สงิ่ มชี วี ติ ดงั กลา่ ว และสามารถ
ใช้วธิ กี ารตรวจสอบในการนับจ�ำ นวนส่ิงมีชีวิตนี้ในระบบนเิ วศได้ (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรียน : ด้านท่ี 1 - การอธิบาย และดา้ นที่ 2 - การตคี วาม)

140 คู่มือหลกั สตู รอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

◆◆ ให้กลุ่มนำ�เสนอรายงานผลการทดลองที่จัดเรียงข้อมูลท่ีสามารถเข้าใจได้และข้อมูลนั้นถูกต้อง ซ่ึงประกอบด้วยข้อมูล (การนับจำ�นวน) ชนิดของ
ดชั นีชีวภาพจากสถานที่ 6 แหง่ พรอ้ มกบั การวิเคราะห์ขอ้ มลู ในเชิงลกึ เพอื่ อธิบายความสมบรู ณท์ างกายภาพ และ/หรือเชิงเศรษฐกิจของสถานที่
แต่ละแห่งโดยคำ�นึงถึงสภาพความหลากหลายทางชีวภาพ ครูควรประเมินความเหมาะสมและเหตุผลที่ใช้ศัพท์เฉพาะทางด้านวิทยาศาสตร์
คณิตศาสตร์และทกั ษะต่าง ๆ (การประเมินผลระหว่างเรียน : ด้านที่ 1 - การอธบิ าย ดา้ นท่ี 2 - การตีความ และด้านท่ี 4 - มมุ มอง)

◆◆ ให้นักเรียนวิพากษ์การนำ�เสนอกลุ่มโดยพิจารณาถึงความถูกต้องของข้อมูล และการวิเคราะห์ดัชนีชีวภาพที่แสดงความสมบูรณ์ทางกายภาพและ
เชงิ เศรษฐกจิ ของสถานท่ีทง้ั 6 แห่ง พรอ้ มกบั การนำ�ผลท่ไี ด้ไปใชก้ บั ระบบนเิ วศท่ใี หญ่กว่าของประชาคมอาเซียน (การประเมนิ ผลระหวา่ งเรยี น :
ดา้ นท่ี 1 - การอธบิ าย ดา้ นที่ 2 - การตคี วาม และด้านที่ 3 - การประยุกต์ใช)้

◆◆ การประเมนิ ผลเพ่ิมเตมิ : (1) ให้นักเรยี นท�ำ โปสเตอรแ์ สดงสายใยอาหารของดชั นีชีวภาพทัง้ หมด และขอ้ มูลทชี่ น้ั เรยี นไดศ้ ึกษา (2) ใหก้ ลุ่มสรา้ ง
แผ่นพับซึ่งประกอบด้วยข้อเท็จจริงและผลการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ถึงความสำ�คัญของดัชนีชีวภาพ พร้อมทั้งข้อเสนอแนะในการแพร่พันธุ์ชนิด
ของสกุลสิ่งมีชีวิต และ/หรือวิธีการที่ใช้ป้องกันการทำ�ลายถิ่นท่ีอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศท้องถิ่น (3) ให้นักเรียนสร้างและเผยแพร่สื่อ
ที่ใช้ในการประกาศทางวิทยุหรือโทรทัศน์ โดยใช้รูปภาพของท้องที่ วีดิโอ และข้อมูลท่ีอยู่ในรายงานการศึกษาของกลุ่มและแผ่นพับ
(การประเมินผลรวบยอด : ด้านท่ี 1 - การอธิบาย และดา้ นท่ี 3 - การประยุกต์ใช)้

ค�ำ ถามสรุป :
◆◆ ข้อมูลประเภทใดเกี่ยวกับดัชนีชีวภาพท่ีสามารถเกบ็ รวบรวมได้
◆◆ ขอ้ มูลทเ่ี กบ็ รวบรวมนี้ชว่ ยใหเ้ ราวัดความสมบรู ณ์ของระบบนเิ วศในทอ้ งถิน่ ไดอ้ ยา่ งไร
◆◆ ข้อมูลเหล่าน้มี ีความสำ�คญั อย่างไรในการวดั ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศทใี่ หญ่กวา่ ในภมู ภิ าค

การเชื่อมโยงกับสาขาวิชาอื่นในหลักสูตร : บทเรียนนี้สามารถนำ�ไปบูรณาการกับวิชาสังคมศึกษา ในขณะที่นักเรียนเรียนรู้เกี่ยวกับภูมิศาสตร์และทรัพยากร
และเชอ่ื มโยงกบั วิชาเทคโนโลยกี ารศกึ ษา โดยนักเรียนสามารถศึกษาวิธกี ารเกบ็ และวเิ คราะห์ข้อมูล

141คูม่ ือหลกั สูตรอาเซียน (ASEAN Curriculum Sourcebook)

เอกสารประกอบการสอน : รายการพรรณพชื และสัตว์ประจ�ำ ถนิ่ ของประเทศสมาชกิ อาเซียน

บรไู น http : //bim.aseanbiodiversity.org/bnchm/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=10
กมั พูชา http : //www.aseanbiodiversity.org/index.php?option=com_content&view=article&id=16&Itemid=173&current=125
อินโดนเี ซยี http : //bk.menlh.go.id/?module=florafauna
ลาว http : //chm.aseanbiodiversity.org/laopdr/index.php?option=com_content&view=article&id=153&Itemid=66
มาเลเซีย http : //www.chm.frim.gov.my/Bio - Diversity - Databases/About - Bio - Diversity - Datbase.aspx
เมียนมาร ์ http : //bim.aseanbiodiversity.org/mmchm/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=7
ฟิลิปปินส์ http : //bim.aseanbiodiversity.org/rde/specrde - PH/SpeciesList.php?
สิงคโปร ์ http : //www.nparks.gov.sg/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=129&Itemid=128&Itemid=128
ไทย http : //en.wikipedia.org/wiki/List_of_species_native_to_Thailand
เวียดนาม http : //www.amnh.org/education/resources/rfl/web/vietnam_biodiv/

และเว็บไซต์อืน่ ๆ ท่นี า่ สนใจ
http : //chm/aseanbiodiversity.org/
http : //www.tes.co.uk/teaching - resource/Indicator - Species - Case - Study - Circus - 6172349/
http : //nature.ca/education/cls/lp/lpiswq_e.cfm
http : //jan.ucc.nau.edu/ - caw/GK - 12%20lessons/Secondary%20Lessons/EcologyLesson5InvisibleAnimals%5B1%5D.htm
Endangered animals : http : //www.earthsendangered.com/continent.asp?ID=3
ASEAN Climate map : http : //web.idrc.ca/en/ev - 137064 - 201 - 1 - DO_TopIc.html
ASEAN Macroeconomic yearbook : http : //www.asean.org/macroeconomic/yearbook.htm

142 คู่มอื หลกั สตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)

บทที่ 3

การเชื่อมโยงโลกและทอ้ งถ่ิน

ประชาชนและสถานทมี่ กี ารเช่ือมโยงเขา้ ดว้ ยกนั เสมอมา แตท่ ุกวันน้ี
โลกและท้องถ่ินมีการเชื่อมโยงกันอย่างแน่นแฟ้นมากขึ้น ส่งผลให้แนวโน้ม
และเหตุการณ์ต่าง ๆ ท่ีเกิดขึ้นส่งสะท้อนถึงกันได้อย่างไม่น่าเช่ือ แนวโน้มของ
โลกได้แพร่กระจายไปอย่างรวดเร็วทั้งในสังคมเมืองและชนบท ข่าวสารและ
ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ท่ีเกิดข้ึนในท้องถ่ินไม่ถือว่าเป็นเร่ืองท่ีห่างไกลไร้ผู้คนรับรู้
อกี ตอ่ ไป จะแพรก่ ระจายทนั ที และสง่ ผลกระทบตอ่ บรเิ วณอนื่ ๆ ทงั้ ใกลแ้ ละไกล
ในบทน้ีศึกษาว่ากลุ่มชาติพนั ธ์ุต่าง ๆ ภาษา ระบบความเชอื่ รปู แบบ
ศิลปะรวมถึงสินค้าต่าง ๆ และทรัพยากร มีการเคลื่อนย้าย เปลี่ยนแปลง
และกลายเป็นของในท้องถิ่น จนทำ�ให้กลายเป็นความจริงหรือของจริงใหม่
ของท้องถ่ินได้อย่างไร นอกจากนั้นยังศึกษาว่า ความตระหนักเรื่องสุขภาพ

143คมู่ อื หลักสตู รอาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook)