TAJUK 1 PENGENALAN SK BIDANG, AKHLAK DAN JAWI

Persediaan: tentukan sediakan sediakan tempat yang sekiranya
tajuk, garis bahan bantu sesuai perlu,

perkara atau panduan, untuk pastikan
isu prosedur dan menyokong tidak terlalu
ramai ahli
perbincangan jadual dan dalam setiap
serta membantu kumpulan
perbincangan
objektifnya. kecil

Pelaksanaan:

Refleksi pembelajaran Agihkan tajuk
oleh murid (boleh

menggunakan borang
reflective rationality

jika perlu)

Rumusan oleh guru beri peluang kepada
merangkumi isi, murid untuk bersoal
proses dan unsur- jawab, membuat komen,
unsur kemahiran memberikan cadangan
berfikir
atau membuat
pembetulan

Tindakan susulan:

Sesi buzz forum

Kumpulan buzz merupakan Seorang ketua dan seorang Selepas guru membuat
kumpulan yang kecil iaitu pelapor atau setiausaha sesuatu penyampaian,
terdiri daripada 4-6 orang akan dipilih. kumpulan-kumpulan buzz

ahli. akan memulakan
perbincangan.

Ketua akan mewajibkan setiap peserta Pada peringkat akhir, kumpulan-kumpulan
mengemukakan ideanya, manakala pelapor kecil itu akan berkumpul semula untuk
akan mencatatkan idea-idea dan seterusnya perbincangan am, Selepas itu, idea-idea

membuat suatu rumusan tentang yang dipersetujui akan disampaikan kepada
perbincangan kumpulan kecilnya. guru yang akan merumuskan isi-isi penting

dan dipaparkan di hadapan kelas.

• Forum digunakan sekiranya kumpulan adalah besar dan
bilangan ahli juga ramai. Suatu panel yang terdiri daripada
empat hingga lapan orang pakar akan menyampaikan idea-idea

mereka.

• Panel ini terdiri daripada seorang pengerusi, dan ahli-ahli panel
yang akan menyampaikan hujah-hujah akan duduk di hadapan
peserta-peserta.

Pengerusi panel akan Permulaan
· Topik perbincangan dikemukakan.
· Tujuan dibincangkan.
· Murid-murid dibagikan kepada kumpulan-kumpulan.

· Ketua kumpulan dan pelapor dilantik.

Perbincangan

Ahli-ahli Ketua
menapis kumpulan
menggalakka
idea. n setiap ahli
memberi

idea.

Pelapor Ahli-ahli
mencatat tidak
pendapat
ahli-ahli dibenarkan
mengkritik.

Penutup

Pelapor setiap kumpulan
mengemukakan idea-idea kumpulan

Idea-idea ditapis

Rumusan dibuat setelah persetujuan
dicapai

faedah-faedah:
• 1. Berfikir secara analitis, kritis dan jelas.
• 2 . Berlatih untuk bertutur dengan terang serta lantang.
• 3. Membina keyakinan untuk mengemukakan pendapat.
• 4. Belajar bertukar-tukar pendapat dan dengan itu menggalakkan

perkembangan intelek.

PERBAHASAN

Perbahasan adalah perbincangan yang formal dan
ahli–ahli perbahasan telah membuat persediaan
untuk menentang atau menyebelahi sesuatu isu.

Ahli–ahli akan bercakap secara bergilir–gilir di
antara pasukan dan masa yang diberikan bagi
pembahas, kedua dan ketiga mungkin berbeza

dua kumpulan kecil Setiap kumpulan
akan mengambil kecil akan
bahagian dalam mengambil
perbahasan.
bahagian dalam
perbahasan.

Setiap Kumpulan yang dikenali
kumpulan sebagai pencadang akan
lazimnya terdiri
daripada empat menyokong topik
orang ahli. perbahasan manakala
kumpulan lagi satu dikenali
sebagai manakala satu
kumpulan lagi dikenali
sebagai pembangkang akan

menentang topik
perbahasan.

Seorang pengerusi dipilih untuk
mengelolakan aktiviti perbahasan, manakala
seorang penjaga masa akan membunyikan
loceng apabila masa bagi setiap ahli dalam

kumpulan telah tamat.

Penghakiman akan dijalankan oleh tiga
orang yang biasa terdiri daripada guru-guru

sekolah

Perkara –perkara berikut perlu diingatkan
semasa mengadakan perbahasan.

i. Perbahasan ii. Isi- isi yang dikemukakan iii. Hujah-hujah yang
sepatutnya diberikan perlu
difokuskan kepada untuk menentang hujah-
tajuk dan bukan hujah pembangkang membantu pendirian
kepada pasukan pembahas-
pembangkang. sepatutnya mempunyai
bukti yang baik, relevan pembahas lain di
serta menunjukkan hujah- dalam kumpulannya.
hujah pembangkang itu

kurang bernas.

Soal jawab

Kaedah di mana guru mengemukakan
soalan manakala pelajar pula
memberikan jawapan.

Soal jawab digunakan untuk
mengetahui tahap kefahaman atau

pengetahuan.

Soal Jawab

Kaedah soal jawab melibatkan tahap Ia dapat dilakukan Kaedah ini Dapat mengelakkan
dapat merangsang analisis, sintesis dan sekiranya guru telah melibatkan interaksi murid daripada
murid untuk berfikir penilaian menurut
ke tahap pemikiran menguasai dua hala guru - memikirkan perkara
tinggi (Higher Order domain kognitif kemahiran menyoal murid. lain
Taksonomi Bloom.
Thinking).

Rasulullah s.a.w. bersoal jawab dengan malaikat Jibrail
A.S tentang Rukun Iman, Rukun Islam, dan Ihsan.

Merupakan sebahagian daripada setiap aktiviti wajib
pengajaran pembelajaran antara guru dengan murid.

Baginda s.a.w. juga sering bersoal jawab dengan para
sahabat setiap kali selepas solat subuh.

• “dan ingatlah ketika Ibrahim berkata: Wahai tuhan ku!
Perhatikan lah kepada ku, bagaimana Engkau menghidupkan
orang mati! Allah berfirman: Adakah engkau belum percaya?

Ibrahim menjawab: Aku telah percaya, akan tetapi agar
bertambah tetap hatiku…”

(Surah al-Baqarah:260)

Ciri-ciri

Menggalakkan Melibatkan
daya fikir pada pemikiran
aras tinggi dan aras tinggi
pembelajaran

berfikrah

Merangkumi
enam aras
domain kognitif
Taksonomi Bloom
serta tujuh (7)
lingkaran soalan

langkah • Semua soalan hendaklah dirancang terlebih dahulu dan dipastikan
sesuai dengan tahap kebolehan murid untuk berfikir

• Gunakan istilah yang boleh difahami oleh murid

• Kemukakan soalan untuk seluruh kelas sebelum menentukan murid
yang akan menjawab

• Berikan masa untuk murid memikirkan jawapannya.

• Sebaran soalan perlu menyeluruh dan tidak ditumpukan hanya kepada
beberapa murid tertentu untuk menjawabnya.

• Pastikan soalan yang dikemukakan adalah jelas, ringkas dan tepat.

Penerangan

Penerangan merupakan kaedah pendidikan tradisional.

Ia digunakan secara meluas oleh para guru dan pensyarah
dan disampaikan secara lisan.

Merupakan pengucapan yang mengandungi semua bahagian ciri yang diikuti dengan
hujah dan pandangan (arguments) serta soalan retorikal (metaforikal, simbolik, tidak literal
dan abstrak). Ia boleh dibina dalam bentuk menyatakan, kuliah, narration, mendedahkan,
menjelaskan atau ucapan mudah (simple speech).

Menyatakan merupakan satu Menyerupai bercerita yang
bentuk narration yang mudah bertujuan untuk menarik minat
dan lazimnya dilaksanakan oleh
guru-guru peringkat tadika atau murid terhadap pelajaran.
sekolah rendah (tahap satu). Menyatakan dicirikan dengan
mudah, jelas, menggunakan

frasa-frasa yang dapat
menggambarkan pemikiran

Menjelaskan pula mewakili
penemuan kebenaran (truth)
dengan berdasarkan kepada

hujah deduktif (deductive
arguments).

Kaedah menjelaskan ini akan
membentuk operasi logic
seperti induksi, deduksi,
perbandingan, analisis,
sintesis dan analogi

Kuliah merupakan pendedahan maklumat yang luas dan banyak yang
telah dibuat analisis dan sintesis oleh guru terlebih dahulu.

Kaedah pengajaran ini dicadangkan untuk guru yang mengajar murid
peringkat tinggi (tingkatan enam, pelajar kolej dan university) di mana

muridnya mempunyai tahap tanggungjawab dan independent yang
tinggi.

Mungkin boleh digunakan kepada murid menengah atas yang terpilih
seperti mereka yang belajar di asrama penuh terpilih

• Pendedahan merujuk kepada bagaimana guru member
peluang kepada murid untuk mengemukakan hujah

menyokong dan menentang, kebaikan (faedah) dan keburukan
sesuatu (seperti dalam perdebatan dan perbahasan)

• Guru akan mengemukakan soalan-soalan menggalakkan atau
mendorong murid untuk berfikir.

Pendedahan didaktik Merupakan kaedah yang pasif Tiada analisis atau sintesis
merupakan saluran mudah dan pada pihak murid yang hanya dibuat terhadap isi kandungan
terus kepada maklumat yang menerima maklumat kasar.
baru. Ia dapat membantu murid pelajaran dan murid akan
mendapatkan kesimpulan akhir mudah melupakannya.
sesuatu tajuk yang diajarkan.

Tutorial

• Secara berkumpulan nyatakan kelebihan dan kelemahan bagi kaedah
pengajaran berikut:

• 1. perbahasan
• 2. perbincangan
• 3. Buzz forum
• 4. Soal jawab
• 5. Inkuiri penemuan

• 2. Nyatakan tajuk yang sesuai dalam bidang aqidah dan sirah yang
menggunakan kaedah tersebut.

• SEKIAN

3. KAEDAH DAN TEKNIK PENGAJARAN AQIDAH DAN
SIRAH

• Kaedah Pengajaran Sirah Sekolah Rendah
- Lawatan
- Simulasi
- Lakonan

1. LAWATAN

Melibatkan aktiviti mengunjungi atau lawatan sambil
belajar di luar kelas biasa bagi semua kumpulan murid.

Murid akan mendapat pengertian yang jelas tentang
perkara atau situasi yang dilawati, diperhatikan atau
dialami.

Guru perlu memastikan tajuk-tajuk yang dipilih untuk ajar
menggunakan kaedah lawatan berada dalam
lingkungan ciptaan Allah atau sirah yang mengandungi
fakta yang jelas dan nyata.

Semasa sesi lawatan, pelajar dapat merasai suasana dan situasi sebenar dengan
pelajar dapat mengamati sesuatu objek dengan lebih jelas dan asli serta

pengajaran yang memerlukan tempat khusus dan tertentu sahaja (Ghazal, 2001).

Kaedah lawatan juga amat diperlukan untuk menyempurnakan pengajaran yang
melibatkan sesuatu bahan pengajaran yang tidak boleh dibawa ke dalam kelas.

CIRI-CIRI UMUM

1. Murid dapat mempelajari sesuatu yang tidak boleh
dibawa ke dalam kelas melalui pemindahan objek
nyata dan maujud.
2. Menarik minat dan membolehkan murid

menumpukan perhatian kepada situasi atau masalah
yang memerlukan kajian.

3. Mendapatkan gambaran sebenar tentang
amalan dan tindakan operasi kerja secara realistik.

4. Menghubungkan teori dengan praktikal.

181

LANGKAH-LANGKAH

⪢ 1. Tentukan tempat lawatan yang sesuai dengan
tajuk serta isi pelajaran yang ingin diajarkan.

⪢ 2. Tentukan tugasan secara individu atau kumpulan.
⪢ 3. Membuat penerangan aktiviti secara jelas dan
tepat semasa sesi lawatan.
⪢ 4. Memastikan murid membuat laporan serta
menghantar laporan dan tugasan selepas sesi lawatan.

182

FAEDAH

⪢ Memperoleh banyak pengalaman hasil
daripada lawatan

⪢ Dapat mempraktikkan sendiri tatacara
yang dipelajari dalam kelas untuk
diamalkan dalam amalan seharian.

⪢ Memupuk kesedaran dalam kalangan
pelajar

183

2. SIMULASI

• Kaedah ini merujuk kepada guru mewujudkan satu situasi yang hampir
sama dengan yang sebenarnya bertujuan untuk menyelesaikan masalah

yang sebenarnya, di dalam keadaan terkawal dan selamat.
• Contohnya masalah disiplin, adab sopan, peraturan-peraturan, peristiwa-

peristiwa yang berlaku sama ada di sekolah, jalan raya, pasar raya dan
sebagainya.

• Penggunaan kaedah ini melibatkan murid-murid menjalankan aktiviti
pembelajaran dengan cara melakonkan sesuatu situasi atau peristiwa

secara berpura-pura dalam keadaan yang terkawal.
• Melalui lakonan murid-murid dapat menunjukkan cara bagaimana sesuatu

masalah diselesaikan.

Secara spesifik kaedah ini membantu / melatih
murid-murid menguasai

§ Kemahiran komunikasi dan bersosial
§ Mengubah sikap negatif dan membina sikap

positif,
§ Kemahiran berfikiran secara kritis dan kreatif
§ Perkaitan isi pelajaran dengan aspek afektif

(emosi)

⪢ b. Kaedah simulasi
⪢ Kaedah simulasi ialah melakukan satu situasi pembelajaran dalam

keadaan terkawal dan sengaja diwujudkan sama dengan situasi
sebenar

⪢ Tujuan:
⪢ Meningkatkan kebolehan pelajar mengaplikasikan konsep tertentu

dalam menjalankan latihan menyelesaikan masalah.
⪢ Menilai pendapat atau pandangan orang lain
⪢ Membolehkan mereka berinteraksi sesame sendiri untuk

menyelesaikan masalah

JENIS SIMULASI

1. Sosiodrama
Dijalankan bagi menggambarkan sesuatu keadaan.

Contoh:
tajuk “Adab Berjual Beli”
Selepas aktiviti lakonan, guru mengadakan aktiviti
perbincangan mengenai konsep yang diajar berdasarkan

lakonan tadi

187

⪢ FAEDAH

⪢ Membolehkan murid menyatakan sikap dan perasaan melalui
lakonan

⪢ menyusun idea dan melatih mereka bertindak balas secara spontan
⪢ Mengajar mereka membuang perasaan malu

2. Main peranan

⪢ Lakonan spontan yang melibatkan sekumpulan
pelajar tanpa menggunakan skrip. Guru hanya
memainkan peranan dan menimbulkan situasi
pelajar melakonkannya secara spontan.
⪢ Contoh: ??? Pekerjaan Nabi Muhammad

⪢ Melalui nya, pelajar dapat memahami cara
pekerjaan nabi Muhammad dan mengambil iktibar

daripadanya.

PRINSIP-PRINSIP

⪢ Memberikan peluang kepada murid untuk melihat,
membincang dan berfikir mengenai masalah-

masalah yang mereka hadapi dan memahami diri
mereka sendiri

⪢ Melatih murid-murid untuk melakonkan watak-
watak berlainan dan mengalami sendiri sesuatu
situasi pembelajaran.

190

FAEDAH

⪢ Mengukuhkan kemahiran pertuturan

⪢ Melatih pelajar berfikir secara spontan

⪢ Pelajar dapat memahami dengan mendalam apa
yang dia lakonkan

⪢ Memahami tingkah laku sosial, peranan dalam
interaksi sosial dan menyelesaikan masalah
sosial dengan efektif

191

LANGKAH-LANGKAH

⪢ Sebelum sesi pengajaran
⪢ Tentukan objektif dan kandungan tunjuk cara

⪢ Berikan penerangan tentang tunjuk cara
⪢ Sediakan peralatan dan bahan bantu mengajar
⪢ Pastikan susun atur kedudukan pelajar adalah sesuai bagi

kaedah tersebut
⪢ Pastikan keadaan pelajar selesa dan keselamatannya

terjam

192

SEMASA

⪢ Mulakan dengan set induksi yang menarik untuk
merangsang mereka

⪢ Pilih pelajar secara sukarela dan menunjukkan
komitmen yang baik

⪢ Edarkan kad arahan kepada murid yang mengambil
bahagian dan peranan mereka dalam simulasi
tersebut

⪢ Murid diminta memahami tugas yang diberikan kepada
mereka

⪢ Berikan tugasan kepada murid lain yang tidak
mengambil bahagian

193

SELEPAS
Lakukan soal jawab bersama pelajar mengenai tajuk

dipelajari
Adakan sesi perbincangan untuk mengesan tahap

kefahaman
Beri peluang kepada pelajar mengemukakan

pandangan dan soalan
Berikan mereka aktiviti susulan
Guru membuat penilaian sama ada objektifnya tercapai

atau tidak

3. LAKONAN

Kaedah lakonan merupakan kaedah pengajaran berbentuk
drama pendek atau sketsa melibatkan lebih dua orang
pelajar.

Setiap pelajar melakonkan watak dan peranan yang diperlukan
mengikut skrip atau isi pengajaran. Pelajar terpilih
melakonkan watak tertentu dan murid lain
memerhatikannya.

TUJUAN

Membawa peristiwa nyata ke dalam bilik
darjah

Membolehkan pelajar berdialog dalam bahasa
yang teratur dan indah

Menjadikan aktiviti pengajaran den
pembelajaran lebih berkesan dan bermakna

Menarik minat murid

JENIS

1. Lakonan tanpa skrip
memerlukan penglibatan murid secara sukarela untuk membawa sesuatu

watak. Murid harus memahami jalan cerita, watak dan nilai-nilai yang ada
dalam cerita itu. Kemudian kaitkan nilai-nilai yang ada dalam kehidupan

seharian.

2. lakonan berskrip
memerlukan murid membaca dan memahami skrip serta watak dan jalan
cerita. Murid boleh dipilih berdasarkan n watak. Perbincangan tentang nilai-

nilai moral dalam lakonan tadi harus diadakan dan ringkasan perlu
dihasilkan.

Dalam kaedah ini, murid-murid menjalankan aktiviti
lakonan dan berpeluang merasai sendiri situasi dan

masalah.
Murid juga digalakkan membuat keputusan berdasarkan
maklumat yang dikumpulkan semasa sesi lakonan tersebut

dijalankan.
Pada akhir pelajaran guru dan murid akan memberi ulasan.

Perkara yang perlu diberikan perhatian

• pilih peristiwa yang relevan dengan isi pelajaran. Episod yang dipilih tidak
memerlukan ramai pelakon

Peristiwa
yang sesuai

Pelakon • Pelajar yang dipilih hendaklah memahami peristiwa tersebut. Guru
memahami menjelaskan terlebih dahulu situasi yang hendak dilakonkan seperti punca
dan akibat peristiwa berlaku
situasi

Penjelasan • Guru menjelaskan kepada pelajar mengenai apa yang mereka tonton, supaya
kepada pelajar lain dapat memahami apa yang cuba dilakonkan oleh rakan mereka
penonton

Pelakon • Dipilih secara sukarela. Tujuan: lebih berkesan. lakonan boleh
yang diulang. Boleh menggunakan pelajar lain untuk mengulangi lakonan
sesuai
tersebut

Lakonan biar pelajar memainkan peranan dan watak mereka secara bebas.
secara Tidak terikat dengan skrip. Guru perlu mengawai pelajar agar mereka
bebas
tidak menyeleweng dari situasi yang sepatutnya mereka lakonkan

Perbincang • berbincang tentang babak yang mereka saksikan. Hasil
an selepas perbincangan ini dapat membantu pelajar lebih memahami peristiwa

lakonan