วิชา งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีนรวม18

แผนการสอน/การจดั การเรียนรแู้ บบมุ่งเนน้ สมรรถนะอาชีพ
และบูรณาการตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง
รหัส 20101 - 2001 วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลนี

หลักสตู ร .....ประกาศนียบัตรวชิ าชพี .... ปี พ.ศ. .....2562...
ประเภทวชิ า ...ช่างยนต.์ ..

จดั ทำโดย

นายเกียรติศกั ดิ์ บ่อคำเกดิ

ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศึกษา 2563
วทิ ยาลยั เทคนคิ สว่างแดนดิน

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา

แบบคำขออนุมตั ใิ ช้แผนการสอน
แผนการสอน/การเรยี นรู้มุ่งเนน้ สมรรถนะอาชีพ

และบรู ณาการปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง
วิชา งานเครือ่ งยนต์แก๊สโซลนี รหสั วชิ า 20101 – 2001

.....................................................
(นายเกยี รติศักดิ์ บ่อคำเกิด)
ครพู เิ ศษสอน

ความเห็นหวั หน้าแผนกวชิ าช่างยนต์ ความเหน็ หัวหน้างานพัฒนาหลกั สตู รฯ

วา่ ที่ร.ท............................................... ลงช่ือ...............................................
( นเรศ สุรยิ ะชัย ) (นายคมุ ดวง พรมอนิ ทร)์
หัวหนา้ งานพัฒนาหลักสตู รฯ
หัวหน้าแผนกวิชาชา่ งยนต์

ความเหน็ รองผู้อำนวยการฝา่ ยวิชาการ

ลงชอ่ื ……………………………………...
(นายทินกร พรหมอินทร์)
รองผู้อำนวยการฝา่ ยวิชาการ

ความเหน็ ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนคิ สว่างแดนดนิ

ลงชอ่ื ............................................
(นางวรรณภา พว่ งกลุ )

ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคสวา่ งแดนดิน

คำนำ

แผนการสอนวิชางานเครื่องยนต์แก๊สโซลีน รหัสวิชา 20101 – 2001 ฉบับนี้จัดทำขึ้น
ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ของกรมอาชีวศึกษา โดยแผนการสอนฉบับนี้
จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นแนวทางในการสอนวิชางานพ่นสีรถยนต์ สำหรับแผนกวิชาเครื่องกล มีการจัดเนื้อหา
ของรายวิชาออกเป็น 17 หน่วย เพื่อทดสอบความรู้ความเข้าใจของผู้เรียนแล้วสามารถประมวลผลการ
เรียนรขู้ องผเู้ รียนในแตล่ ะหนว่ ยไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

ผู้จัดทำหวังเปน็ อย่างย่งิ วา่ แผนการสอนนีจ้ ะเป็นประโยชน์ต่อผู้เรยี นทไ่ี ดศ้ กึ ษา
จดุ ประสงค์การเรียนรขู้ องรายวชิ านี้ แล้วสามารถนำไปปฏิบตั ิได้ และหากมีข้อเสนอประการใด ผจู้ ดั ทำ
ยนิ ดนี อ้ มรับไวด้ ว้ ยความขอบคณุ ยง่ิ

นายเกียรติศักดิ์ บ่อคำเกดิ
ผจู้ ดั ทำ

วนั ท่ี ....... เดือน..............พ.ศ...........

วัตถุประสงค์
แผนการสอน การเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เล่มนี้

จดั ทำข้นึ มาเพ่อื ใชป้ ระกอบในการเรียน การสอนในวิชางานเครอ่ื งยนต์แก๊สโซลนี รหัสวชิ า 20101 – 2404
ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม สาขายานยนต์ แผนก
วิชาชา่ งยนต์ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
รายละเอยี ดของแผน

แผนการสอนการเรียนรมู้ งุ่ เน้นสมรรถนะอาชีพและบรู ณาการเศรษฐกิจพอเพียง
ประกอบไปด้วยสาระการเรียนรซู้ ึง่ แบง่ ออกเป็น 17 หนว่ ยการเรียน โดยจัดแผนการการจัดการเรียนรู้/
แผนการสอนแต่ละหนว่ ยทม่ี งุ่ เนน้ สมรรถนะอาชีพและมีการบูรณาการปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและ
ในแต่ละหน่วยการเรยี นเน้นให้ผู้เรียนมีสว่ นร่วมในการเรยี นรูใ้ หม้ ากทสี่ ดุ ท้งั ในด้านความรู้ ทักษะ คุณธรรม
จริยธรรมตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งและเนน้ การสร้างองค์ความรูแ้ ก่ผ้เู รียน
ขอบคุณ

ผจู้ ดั ทำแผนเล่มนห้ี วังวา่ คงให้ประโยชนแ์ ละคณุ ค่าทางการศึกษาแก่ผู้เรยี นและศึกษาวชิ าน้ี
หากมสี ง่ิ ใดท่เี ปน็ ความดจี ากการใช้แผนการสอนการเรียนรูเ้ ลม่ นีท้ ั้งหลายทงั้ ปวงขอมอบความดีน้ีแก่ บิดา-
มารดา ครู-อาจารย์ ผูม้ ีพระคุณ ขอบคุณคณะผู้บริหาร คณะครู –อาจารย์ วิทยาลัยเทคนิคสวา่ งแดนดนิ
โดยเฉพาะครู แผนกวชิ าเครื่องกลทใ่ี หก้ ารสนบั สนุนเอกสารขอ้ มลู และกำลงั ใจในการจดั ทำแผนการสอน
การเรยี นร้เู ลม่ น้ี

นายเกียรติศกั ดิ์ บอ่ คำเกดิ
ผจู้ ดั ทำ

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน

เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

วตั ถุประสงค์ เชิงพฤติกรรม
1 อธิบายความสาคญั ของประวตั ิ นกั ประดิษฐ์เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีนไดถ้ กู ตอ้ ง
2 บอกชื่อ นกั ปะดิษฐ์และผลงานที่ไดป้ ระดิษฐข์ ้นึ ไดถ้ กู ตอ้ ง
3 อธิบายถึงปัญหาและอปุ สรรคในการประดิษฐ์เครื่องยนตใ์ นยคุ แรกไดถ้ กู ตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
1. ทาการศึกษาประวตั ินกั ประดิษฐ์เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
2. ศึกษาถึงรูปแบบของเครื่องยนตท์ ่ีนกั ประดิษฐส์ ร้างข้นึ
3. ศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการประดิษฐ์เครื่องยนตใ์ นยคุ แรก

วิธีสอน
1 ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบชุดเพาเวอร์พอยนต์ ( Power point)
2 บรรยายเปรียบเทียบความเจริญยคุ สมยั โบราณของยโุ รป และเอเชีย โดยไดช้ ้ีใหเ้ ห็นความเจริญทางดา้ น

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และวิถีชีวิตของคน ระหวา่ งยโุ รป กบั ประเทศสยามในสมยั น้นั

สื่อประกอบการสอน
1. แผนท่ีโลก
2. ภาพประกอบการแสดงววิ ฒั นาการของเคร่ืองยนต์
3. ชุดเพาเวอร์พอยนต์ (Power point )เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1 นกั วิทยาศาสตร์ท่ีใหท้ ฤษฎีและแนวความคดิ ทางดา้ นเครื่องยนตเ์ ป็นคนแรกคอื ใคร?
ก. โจเซฟ เอเตียง เลอนวั
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต
ง. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
2 จีนโจเซฟ เอเตียง เลอนวั ชาวเบนเยยี่ มประสบความสาเร็จในการประดิษฐเ์ คร่ืองยนตป์ ระเภทใด?
ก. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายนอก ใชถ้ า่ นหินเป็นเช้ือเพลิง
ข. เคร่ืองยนตส์ ันดาปภายนอก ประเภทเคร่ืองจกั รไอน้า
ค. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เป็นเครื่องยนต์ 2 จงั หวะสูบเดียว
ง. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เป็นเครื่องยนต์ 4 จงั หวะสูบเดียว
3 ผทู้ ่ีไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีนคอื ใคร
ก. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. จอร์สตีเฟนสนั
ง. นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต
4 เครื่องยนต์ “แวงเกิล” แตกต่างจากเคร่ืองยนตท์ ว่ั ไปอยา่ งไร
ก. ลกู สูบเคลื่อนข้ึน ลง
ข. ลูกสูบหมนุ ได้
ค. กระบอกสูบวางแบบตวั วี
ง. เพลาขอ้ เหว่ยี งหมุนไดท้ ้งั ตามเขม็ และทวนเขม็ นาฬิกา

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5 การนาเคร่ืองยนตม์ าใชอ้ ย่างแพร่หลายเพื่อทดแทนแรงงานคนและสตั วเ์ กิดข้ึนในยคุ ใด
ก. ยคุ ปฏิวตั ิอตุ สาหกรรม
ข. ยคุ ลา่ อาณานิคม
ค. ยคุ ประวตั ิศาสตร์
ง. ยคุ สังคมนิยมตะวนั ตก
6 การประดิษฐ์เครื่องยนต์ ในยคุ แรกเกิดปัญหาเก่ียวกบั การขาดความรู้ในเรื่องใด
ก. การออกแบบ
ข. โลหะวิทยา
ค. เคมีและฟิ สิกส์
ง. งานและพลงั งาน
7 น้ามนั เช้ือเพลิงในยคุ แรกที่นามาใชก้ บั เครื่องยนตม์ ีคุณลกั ษณะอยา่ งไร
ก. เมื่ออากาศเยน็ จะเป็นไข
ข. มีสีดา เม่ือจุดติดไฟจะมีควนั
ค. มีความหนืดมาก จุดติดไฟยาก
ง. มีกล่ินกามะถนั แสบจมูก
8 นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ หมายถึง....
ก. นกั วิทยาศาสตร์ที่รู้หลกั การและทฤษฎีเพยี งอยา่ งเดียว
ข. นกั วิทยาศาสตร์ที่ลอกเลียนแบบผลงานของผอู้ ื่นมาเป็นของตน
ค. นกั วทิ ยาศาสตร์ที่ชอบประดิษฐค์ ดิ คน้ และมีผลงานเป็นท่ีปรากฏ
ง. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีมุ่งมนั่ สร้างแต่ผลงานของตนโดยไม่สนใจสังคมภายนอก

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 2101 – 2101

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

9 นายบาร์เดอร์ โรช่ากล่าวถึงหลกั การและทฤษฎีเก่ียวกบั เร่ืองใด
ก. ความดนั และปริมาตร
ข. ความร้อน และการเผาไหม้
ค. เสียงและการเดินทางของแสง
ง. ปริมตรของรูปทรงเรขาคณิต

10 เครื่องยนตท์ ี่สร้างข้นึ ในปี คศ. 1876 ของ นิโคลสั อ๊อตโต ไดอ้ อกแบบและสร้างกระบอกสูบไวล้ กั ษณะใด
ก กระบอกสูบตรงกนั ขา้ ม

ข กระบอกสูบอยแู่ นวนอน
ค กระบอกทามุมเอียง

จ. กระบอกสูบอยใู่ นแนวต้งั

ใบความรู้ หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ืองประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

เร่ือง ประวัตนิ กั ประดิษฐ์เคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี (Inventor Gasoline Engine)

ความสาคัญของนักประดษิ ฐ์
นบั ต้งั แต่ นายบาร์เดอร์โรช่า (M. BEAU DE ROCHES) ชาวฝรั่งเศส ซ่ึงเป็นนกั วิทยาศาสตร์บริสุทธ์ิคนสาคญั

ของโลก เป็นผใู้ ห้ทฤษฎี ท่ีเกี่ยวกบั การอดั ตวั เน่ืองจากการเปล่ียนแปลงปริมาตร และความดนั ภายในภาชนะปิ ด ในปี
คศ. 1862(2405) จากแนวความคดิ ตามทฤษฏีดงั กล่าว ทาใหม้ ีนกั ประดิษฐ์ และนกั วิทยาศาสตร์ประยกุ ตร์ ุ่นตอ่ ๆมา ไดน้ า
แนวความคิดดังกล่าว มาสร้างเคร่ืองยนต์สันดาปภายนอก(External Combustion Engine) และเคร่ืองยนต์สันดาป
ภายใน(Internal Combustion Engine) เป็นจานวนมาก

รูปที่ 1 – 1 แสดงอตั ราส่วนการอดั เนื่องจากการเปล่ียนปริมาตร

นกั ประดษิ ฐ์ทสี่ มควรได้รับการยกย่องสรรเสริญมีอยู่หลายท่าน เช่น
1 จีน โจเซฟ เอเตียง เลอนวั (Jean Joseph Etienne Lenoir)
2 นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต(Nikolaus August Otto)
3 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล (Dr. Felix Wankel )

ใบความรู้ หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

1 จีน โจเซฟ เอเตยี ง เลอนวั (Jean Joseph Etienne Lenoir) นกั ประดิษฐช์ าวเบลเยย่ี ม ไดช้ ่ือวา่ เป็นผปู้ ระดิษฐ์
เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน (Internal combustion engine) คนแรกของโลก เขาเกิดในเบลเยยี่ ม ตอ่ มาไปอยทู่ ี่
ฝร่ังเศส ทางานเก่ียวกบั การชุบโลหะ (Electro-plating)ในปี ค.ศ. 1863 (2406) เขาทาเคร่ืองยนตส์ ันดาปภายใน
สาเร็จ เป็นเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ สูบเดียว ใชก้ า๊ ซถ่านหินเป็นเช้ือเพลิง มีแบตเตอร์ร่ี ระบบจุดระเบิดใชห้ วั เทียน

และไดจ้ ดทะเบียนลิขสิทธ์ิเครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เมื่อปี 1865 (2408)

รูปท่ี 2 – 1 เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ สูบเดียว ใชก้ ๊าซถ่านหินเป็นเช้ือเพลิง
ของ จีน โจเซฟ เอเตียง เลอนวั (Jean Joseph Etienne Lenoir)

ท่ีมา : rmutphysics.com

จนี โจเซฟ เอเตียง เลอนัว ไดจ้ ดทะเบยี นลิขสทิ ธิ์ เครอื่ งยนต์

สนั ดาปภายใน เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ 1 สบู ในปี พ.ศ. 2408 การจดุ
ระเบดิ ใชแ้ บตเตอร่ี และหวั เทยี น เช่นเดยี วกบั เครอื่ งยนตใ์ นปัจจบุ นั

ใบความรู้ หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

2. นายนิโคลสั ออกสั อ๊อตโต(Nikolaus August Otto) ชาวเยอรมนั เป็นผปู้ ระดิษฐ์เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีนในปี ค.ศ.
1872 (2415) จนสามารถใชง้ านไดจ้ ริง ในปี ค.ศ. 1876 (2419) เป็ นนกั ประดิษฐ์และตน้ แบบเคร่ืองยนต์ 4
จงั หวะ ท่ีใชอ้ ยู่ ในปัจจุบนั น้ี นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

อยา่ งแทจ้ ริง

รูปที่ 3 – 1 นายนิโคลสั ออกสั อ๊อตโต(Nikolaus August Otto)

ท่ีมา : scienceandsociety.co.uk

รูปท่ี 4 – 1 เคร่ืองยนตส์ ี่จงั หวะของนิโคลสั ออกสั อ๊อตโต ปี ค.ศ. 1876 (2419)

ท่ีมา : .deutsches-museum.de

ใบความรู้ หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001

3 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกลิ (Dr. Felix Wankel ) เป็นบิดา ของเครื่องยนต์ ลกู สูบหมนุ หรือที่เรียกวา่ เคร่ืองยนตโ์ รตารี่
(Rotary Engine) ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล เกิดเม่ือวนั ที่ 13 สิงหาคม คศ. 1902 (2445) ในประเทศเยอรมนั นี และถึงแก่กรรม
วนั ท่ี 9 ตุลาคม 1988 (2531) เพอื่ เป็นการยกยอ่ งเชิดชูเกียรติ แด่ ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล ในฐานะท่ีทา่ นเป็นผคู้ ดิ และ
ประดิษฐเ์ ครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนเป็นผลสาเร็จ จึงเรียกเคร่ืองยนต์ตามช่ือของท่านวา่ เครื่องยนต์ “แวงเกลิ ” (Wankel)

รูปท่ี 5 – 1 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล รูปที่ 6 -1 เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนของ
ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ท่ีมา : freebase.com
ที่มา : car2 care.com

การนาไปใช้งาน
เครื่องยนตท์ ่ีประดิษฐข์ ้นึ ในยคุ แรก มีประสิทธิภาพทางความร้อนต่า และ ความเร็วรอบประมาณ 300 – 800

รอบต่อนาทที ในยคุ แรกๆน้นั มีการใชแ้ รงงานคนและสตั วเ์ ป็นส่วนใหญ่ ยคุ แรกการประดิษฐเ์ ครื่องยนต์ จึงเป็นยคุ แห่ง
การคิดคน้ ปรับปรุงและทดลอง จนถึงปี คศ. 1876 (2419) เครื่องยนตส์ ่ีจงั หวะของนิโคลัส ออกัส อ๊อตโต(Nikolaus
August Otto) ไดน้ าออกมาใชง้ านเป็นคร้ังแรก โดยนามาเป็นเครื่องตน้ กาลงั หมุนเครื่องสูบน้า ในเหมืองถ่านหิน จาก
ประโยชน์ในการนามาใช้งานในคร้ังน้ี ทาให้นักประดิษฐ์ให้ความสนใจพฒั นาเพื่อตอ้ งการนาเคร่ืองยนต์มาใช้แทน
แรงงานคนและสัตวเ์ พิ่มมากข้ึนอยา่ งรวดเร็ว

ใบความรู้ หน่วยที่ 1 เร่ืองประวตั ิ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

การนาเคร่ืองยนตม์ าใชจ้ ึงมีมากข้ึนอยา่ งรวดเร็ว และในปี ค.ศ. 1900 (2443) ในช่วงระยะเวลาดงั กลา่ วเรียกวา่ ยคุ ปฎิวตั ิ
อุตสาหกรรม(Industrial Revolution) ซ่ึงเกิดข้ึนในประเทศองั กฤษ ในยุคดังกล่าวได้มีการนาเครื่องยนต์มาใช้แทน
แรงงานคนและสัตว์ ทาใหค้ นงานส่วนใหญ่วา่ งงานจานวนมาก เกิดการประทว้ งไปทวั่ ประเทศ เนื่องจากไม่มีการวา่ จา้ ง
แรงงาน คนงานขาดรายได้ ส่งผลกระทบไปทวั่ ทวปี ยโุ รป

ปัญหาและอปุ สรรค
ในยคุ แรกของการคิดประดิษฐ์เครื่องยนต์ มีปัญหาและอุปสรรคมากมาย แต่ปัญหาและอุปสรรคเหล่าน้ันก็ไดร้ ับการ
แกไ้ ขปรับปรุงมาอยา่ งต่อเน่ือง ในยคุ แรกๆนกั ประดิษฐ์คิดคน้ เหล่าน้ีตอ้ งใชเ้ วลาในการประดิษฐค์ ดิ คน้ แกไ้ ขปรับปรุง
โดยเฉพาะในส่วนท่ีเกี่ยวกบั การออกแบบและสร้างชิ้นส่วนต่างๆ เนื่องจากความรู้ดา้ นโลหะวทิ ยาในสมยั ก่อนน้นั ยงั ไม่
พฒั นาให้สามารถทนต่อแรงดนั อุณหภูมิ ท่ีสูงได้ เคร่ืองยนต์ท่ีสร้างออกมาเมื่อนามาทดลองใช้ จึงตอ้ งระเบิด แตก
ชารุดอยู่บ่อยคร้ัง เคร่ืองยนต์จึงตอ้ งออกแบบให้มีขนาดใหญ่ น้าหนักมาก ทาให้เป็ นปัญหาและอุปสรรคในการ
ประกอบ และเคลื่อนยา้ ย เมื่อมีการคน้ พบวิธีการหลอ่ โลหะให้มีประสิทธิภาพ ทาใหช้ ิ้นส่วนแขง็ แรง ทนทาน ในเวลา
ต่อมาความรู้ดา้ นโลหะวิทยามีเพ่ิมมากข้ึน การออกแบบและสร้างเครื่องยนตจ์ ึงมีขนาดเล็ก น้าหนกั เบา แต่ปัญหาก็ยงั
ไม่หมด โดยเฉพาะในส่วนท่ีเกี่ยวกับเช้ือเพลิงเหลวไม่ไดร้ ับการพฒั นาให้เหมาะสมและสอดคลอ้ งกับเครื่องยนต์
กล่าวคือน้ามนั เช้ือเพลิงในยุคน้นั จุดติดไฟยาก น้ามนั มีความหนืดมาก การท่ีจะนามาใชก้ บั เครื่องยนตไ์ ดจ้ ึงตอ้ งนาไป
อุ่นให้ร้อน (Heat) เพ่ือให้ความหนืดลดลง ทาให้จุดติดไฟได้ง่าย การปรับปรุงคุณภาพของน้ามนั ให้ดีข้ึน ทาให้
เคร่ืองยนตม์ ีการปรับปรุงและพฒั นาอยา่ งไม่มีที่สิ้นสุด ดงั ปรากฏใหเ้ ห็นในปัจจุบนั

ปัญหาและอุปสรรค

1 เทคโนโลยที างดา้ นโลหะวทิ ยาไมท่ นั สมยั การออกแบบชิน้ ส่วนจงึ ไม่แขง็ แรง
เครือ่ งยนตใ์ นยคุ แรกมขี นาดใหญ่นา้ หนกั มาก

2 นา้ มนั เชือ้ เพลิงไม่แพรห่ ลาย จุดตดิ ไฟยาก มคี วามหนดื สงู
3 นกั ประดษิ ฐค์ ดิ คน้ มีนอ้ ย ทาใหม้ ขี อ้ จากดั ในการคดิ คน้

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1.เครื่องยนต์ “แวงเกิล” แตกต่างจากเครื่องยนตท์ ว่ั ไปอยา่ งไร
ก. ลกู สูบเคลื่อนข้ึน ลง
ข. ลกู สูบหมนุ ได้
ค. กระบอกสูบวางแบบตวั วี
ง. เพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนไดท้ ้งั ตามเขม็ และทวนเขม็ นาฬิกา
2.นกั วิทยาศาสตร์ที่ใหท้ ฤษฎีและแนวความคิดทางดา้ นเครื่องยนตเ์ ป็นคนแรกคือใคร?
ก. โจเซฟ เอเตียง เลอนวั
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต
ง. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
3.ผทู้ ่ีไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีนคอื ใคร
ก. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. จอร์สตีเฟนสัน
ง. นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต
4. จีนโจเซฟ เอเตียง เลอนวั ชาวเบลเยย่ี มประสบความสาเร็จในการประดิษฐเ์ ครื่องยนตป์ ระเภทใด?
ก. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก ใชถ้ ่านหินเป็นเช้ือเพลิง
ข. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายนอก ประเภทเคร่ืองจกั รไอน้า
ค. เคร่ืองยนตส์ ันดาปภายใน เป็นเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะสูบเดียว
ง. เคร่ืองยนตส์ ันดาปภายใน เป็นเครื่องยนต์ 4 จงั หวะสูบเดียว

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท(×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5. เครื่องยนตท์ ่ีสร้างข้ึนในปี ค.ศ. 1876 ของ นิโคลสั อ๊อตโต ไดอ้ อกแบบและสร้างกระบอกสูบไวล้ กั ษณะใด
ก กระบอกสูบตรงกนั ขา้ ม
ข กระบอกสูบอยแู่ นวนอน
ค กระบอกทามมุ เอียง
ง. กระบอกสูบอยใู่ นแนวต้งั
6.น้ามนั เช้ือเพลิงในยคุ แรกท่ีนามาใชก้ บั เคร่ืองยนตม์ ีคณุ ลกั ษณะอยา่ งไร
ก. เม่ืออากาศเยน็ จะเป็นไข
ข. มีสีดา เม่ือจุดติดไฟจะมีควนั
ค. มีความหนืดมาก จุดติดไฟยาก
ง. มีกลิ่นกามะถนั แสบจมูก
7.นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ หมายถึง....
ก. นกั วิทยาศาสตร์ที่รู้หลกั การและทฤษฎีเพียงอยา่ งเดียว
ข. นกั วิทยาศาสตร์ท่ีลอกเลียนแบบผลงานของผอู้ ่ืนมาเป็นของตน
ค. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีชอบประดิษฐ์คดิ คน้ และมีผลงานเป็นท่ีปรากฏ
ง. นกั วิทยาศาสตร์ที่มุ่งมนั่ สร้างแตผ่ ลงานของตนโดยไม่สนใจสงั คมภายนอก
8.การประดิษฐ์เคร่ืองยนต์ ในยคุ แรกเกิดปัญหาเก่ียวกบั การขาดความรู้ในเร่ืองใด
ก. การออกแบบ
ข. โลหะวทิ ยา
ค. เคมีและฟิ สิกส์
ง. งานและพลงั งาน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 1
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
9. นายบาร์เดอร์ โรช่ากลา่ วถึงหลกั การและทฤษฎีเกี่ยวกบั เรื่องใด
ก. ความดนั และปริมาตร
ข. ความร้อน และการเผาไหม้
ค. เสียงและการเดินทางของแสง
ง. ปริมาตรของรูปทรงเรขาคณิต
10. การนาเคร่ืองยนตม์ าใชอ้ ยา่ งแพร่หลายเพื่อทดแทนแรงงานคนและสัตวเ์ กิดข้ึนในยคุ ใด
ก. ยคุ ปฏิวตั ิอุตสาหกรรม
ข. ยคุ ลา่ อาณานิคม
ค. ยคุ ประวตั ิศาสตร์
ง. ยคุ สงั คมนิยมตะวนั ตก

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง นกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง นกั ประดิษฐ์เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ือง นกั ประดิษฐ์ เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบมอบหมายงาน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนต์ เรื่อง นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
แก๊สโซลีน เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบง่ ออกเป็น 5 กล่มุ ๆละเท่าๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากแบ่งหวั ขอ้ เพ่อื ทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เรื่องท่ีไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ กุ กลมุ่ ออกมานาเสนอผลงาน กลมุ่ ละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ท่ีมีการเรียนสปั ดาห์หนา้

ให้นักเรียนไปทาการศึกษาเพม่ิ เตมิ ในเร่ืองต่อไปนี้

1. นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ และนกั วทิ ยาศาสตร์ประยกุ ต์ มีความแตกตา่ งกนั อยา่ งไร
2. เม่ือนายบาร์เดอร์โรช่า (M. BEAU DE ROCHES) ไดใ้ หแ้ นวความคิดในการสร้างเคร่ืองยนต์ ในปี คศ. 1862 ถา้

จะเปรียบเทียบกบั ประเทศไทย ควรอยใู่ นสมยั ใดของไทย และสงั คมไทยสมยั น้นั ดา้ นการศึกษาเป็นอยา่ งไร
3. ปัญหาและอปุ สรรคในการคิดประดิษฐ์เคร่ืองยนตใ์ นยคุ แรกๆเกิดจากปัญหาดา้ นใด
4. การปฏิวตั ิอุตสาหกรรม ในปี ค.ศ. 1900 ส่งผลกระทบดา้ นแรงงานไปทวั่ ทวีปยโุ รปเพราะเหตุใด
5. เพราะเหตใุ ดเคร่ืองยนตล์ กู สูบหมุนที่ ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล ประดิษฐ์ข้ึนไม่ไดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั

ใบประเมินผล หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์

วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ-สกลุ .............................................................................................................ห้อง............................ เลขที่..............................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลุม่

2 การเตรียม และการใชส้ ื่อประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมงุ่ มนั่ สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พงึ ประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวิเคราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพมิ่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

เรื่อง แบตเตอร่ี(Battery)

วัตถุประสงค์ เชิงพฤติกรรม
1 อธิบายความสาคญั และบอกโครงสร้างของแบตเตอร่ีไดถ้ ูกตอ้ ง
2 อธิบายการทางานของแบตเตอรี่ไดถ้ กู ตอ้ ง
3 อธิบายถึงข้นั ตอนและกระบวนการประจุแบตเตอร่ีไดถ้ ูกตอ้ ง
4 บอกวธิ ีการตรวจสภาพของแบตเตอรี่โดยใชเ้ คร่ืองมือพิเศษไดถ้ ูกตอ้ ง
5 บอกขอ้ ควรระวงั และอนั ตรายจากการใชแ้ ละบารุงรักษาแบตเตอร่ีไดถ้ กู ตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
4. ส่วนประกอบ และการทางานของแบตเตอรี่
5. การตรวจวดั ค่าความถ่วงจาเพาะของสารละลายภายในแบตเตอรี่ และบนั ทึกค่า
6. ทาการตอ่ วงจรการพว่ งแบตเตอรี่แบบต่างๆ แลว้ วดั ความต่างศกั ย์ ทาการบนั ทึกค่า
7. การบารุงรักษาแบตเตอร่ีและการประจุไฟฟ้า

วิธสี อน
1ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point)
2ใชก้ ารสาธิตใหด้ ูข้นั ตอนการปฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การใช้ การประจุ และการบารุงรักษาแบตเตอร่ีที่
ถูกตอ้ ง

สื่อประกอบการสอน
4. แบตเตอรี่รถยนต์ ผา่ ใหเ้ ห็นโครงสร้างภายใน
5. ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer)
6. น้ากลนั่
7. มลั ติมิเตอร์ (Multimeter)
8. ส่ายพ่วงแบตเตอร่ีอยา่ งนอ้ ย 2 คู่

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอรี่รถยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. แบตเตอร่ีมีหนา้ ที่
ก. เกบ็ กระแสไฟฟ้า
ข. จ่ายกระแสไฟฟ้า
ค. เกบ็ และจ่ายกระแสไฟฟ้า
ง. สร้างใหเ้ กิดพลงั งานไฟฟ้า

2. ส่ิงใด ท่ไี ม่มี ในแบตเตอร่ี
ก. แผน่ ธาตุ
ข. แผน่ ก้นั
ค. น้ากรดซนั ฟูริค
ง. น้ากรดคาร์บอนิคส์
3. H2 SO 4 เป็นสูตรทางเคมีของกรดชนิดใด
ก. กรดคาร์บอนิคส์
ข. กรดไนตริก
ค. กรดเกลือ
ง. กรดซนั ฟรู ิค
4. ไฮโดรมิเตอร์(Hydrometer) อ่านค่าได้ 1.28 แสดงวา่ แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้าประมาณกี่เปอร์เซนต์
ก. แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 100 %
ข แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 75 %
ค แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้า 50 %
ง แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 25 %

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 2
วิชา งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอรี่ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอร่ี รถยนต์
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว

5. จากรูปเป็นการวดั เพ่ือหาค่าอะไร

ก. วดั หาคา่ ความตา้ นทาน
ข. วดั หาค่าแรงดนั ไฟฟ้า
ค. วดั หาค่ากระแสไฟฟ้า
ง. วดั การรั่วของกระแสไฟฟ้า

6. ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เป็นเคร่ืองมือวดั หาคา่ อะไร

ก. ความถ่วงจาเพาะ
ข. อุณหภมู ิของสารละลาย
ค. ความดนั ของสารละลาย
ง. ความเป็นกรดเป็นด่างของสารละลาย

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 2
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอรี่ รถยนต์
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

7. “12 V 70 Ah” หมายความวา่ อะไร
ก ขนาดของแบตเตอรี่ 12 X 70 เซนติเมตร
ข. จานวนแผน่ ธาตุบวก 12 แผน่ ธาตุลบ 70 แผน่
ค .แรงเคลื่อนไฟฟ้า 12 โวลต์ กระแสไฟฟ้า 70 แอมแปร์
ง. แรงเคล่ือนไฟฟ้า 70 แอมแปร์ กระแสไฟฟ้า 12 โวลต์

8. การบารุงรักษาแบตเตอรี่คือการปฏิบตั ิอยา่ งไร
ก. การเปล่ียนข้วั ต่อแบตเตอร่ีใหม้ ีขนาดโตข้ึน
ข.การเติมสารละลายใหอ้ ยใู่ นระดบั ท่ีเหมาะสม
ค. การจบั ยดึ แบตเตอรี่โดยการขนั น๊อตล๊อคใหแ้ น่น
ง. การใชม้ ลั ติมิเตอร์วดั หาค่าแรงดนั ไฟฟ้าทกุ ๆสปั ดาห์

9. อิเลคโตรไลท์ (Electrolyte)เป็นสารละลาย ที่มีส่วนผสมระหวา่ งของเหลวชนิดใด
ก. น้ากบั น้ามนั
ข. น้ากลน่ั กบั น้ากรด
ค. น้ามนั หลอ่ ล่ืน กบั น้ากรด
ง. น้ากลน่ั กบั น้ามนั เช้ือเพลิง

10. การประจุแบตเตอรี่แบบชา้ และมีแบตเตอรี่หลายลูกใหต้ อ่ แบบอะไร....
ก. ต่อแบบอนุกรม
ข. ต่อแบบขนาน
ค. ต่อแบบรวม
ง. ต่อแบบสลบั ข้วั

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 2
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอรี่ รถยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

11. ในการนาแบตเตอรี่ไปประจุ ปรากฏเป็นขา่ วอยบู่ ่อยคร้ังวา่ แบตเตอร่ีเกิดระเบิดสร้างความเสียหาย การ
ระเบิดเกิดจากสาเหตุใด....
ก. ความร้อนมีมากเกินไป
ข. กระแสไฟฟ้าร่ัวลดั วงจร
ค. การระเหยตวั ของกามะถนั
ง. การระเหยตวั ของโฮโดรเจน

12. โดยปกติแบตเตอร่ีท่ีใชใ้ นรถยนตม์ ีแรงเคลื่อนไฟฟ้าก่ีโวลต์
ก. 6 โวลต์
ข. 12 โวลต์
ค. 24 โวลต์
ง. 48 โวลต์

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

1. ความสาคญั ของแบตเตอรี่ (Battery)

แบตเตอร่ีเป็นแหล่งเก็บและจ่ายพลงั งานไฟฟ้า กระแสงตรง (D.C.) มีแรงเคลื่อนไฟฟ้า (volt) และขนาด
ความจุของกระแสไฟฟ้า (Ampere) แตกต่างกนั พลงั งานไฟฟ้าในแบตเตอร่ีจ่ายให้แก่อุปกรณ์ไฟฟ้าในระบบต่างๆ
เช่น มอเตอร์ไฟฟ้าในระบบสตาร์ท คอยล์ในระบบจุดระเบิด ไฟสัญญาณเสียง แสง และไฟฟ้าแสงสว่าง ฯลฯ
ตามแต่จุดประสงคข์ องการนาไปใช้ พลงั งานไฟฟ้าท่ีไดจ้ ากแบตเตอร่ี เกิดจากปฏิกิริยาทางเคมีท่ีเกิดข้ึน แบตเตอร่ี
จึงเป็นแหล่งเก็บ และจ่ายพลงั งานไฟฟ้าที่สาคญั ท่ีสุด

รูปที่ 1 - 2 แบตเตอร่ี

ท่มี า : www.dd-battery.com

2. โครงสร้างของแบตเตอร่ี
แบตเตอรี่ท่ีมีใชอ้ ยู่ในรถยนตข์ ณะน้ีไดม้ ีการออกแบบและพฒั นาเพ่ือใหเ้ หมาะสมกบั การเปลี่ยนแปลง

ทางสังคมมากย่ิงข้ึน เช่นได้ออกแบบให้มีรูปทรงกะทดั รัด สวยงาม สะดวกต่อการใช้และบารุงรักษา มีให้เลือก
มากมายหลายขนาด หลายแบบ เพอ่ื ใหเ้ หมาะกบั การใชง้ าน สาหรับโครงสร้างและส่วนประกอบของแบตเตอร่ี ไม่วา่
จะเป็นแบบและขนาดใด ?...จะมีโครงสร้างและส่วนประกอบหลกั ดงั น้ี

1 แผน่ ธาตบุ วก (+) และแผ่นธาตุลบ (-)
2 สารละลาย (Electrolyte)ผสมระหวา่ งน้ากรดและน้ากลน่ั (3:7)
3 ข้วั บวก (+) และ ข้วั ลบ (-)
4 ฝาจุกสาหรับเติมสารละลาย
5 เปลือก(ทาดว้ ยพลาสติกแขง็ )

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

ขวั้ บวก ขวั้ ลบ
ขีดบอกระดบั สารละลาย

แผ่นธาตุ

รูปท่ี 2 - 2 แสดงโครงสร้างภายในของแบตเตอรี่

ขว้ั
แผ่นธาตุ

รูปท่ี 3 - 2 แสดงโครงสร้างภายในของแบตเตอรี่
ท่ีมา: battregen.com

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชา งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

การทางานของแบตเตอรี่
แบตเตอร่ีทางานโดยการเกิดปฏิกิริยาทางเคมีระหวา่ งสารละลาย(Electrolyte)ของกรดซนั ฟูริค (Sulfuric acid

H2SO4 ) และน้ากลนั่ (H2O) ปริมาณ 3 : 7 โดยปริมาตร กบั แผน่ โลหะ ตะกวั่ เปอร์ออกไซด(์ PbO2 ) ของแผน่ ธาตบุ วก
และแผน่ ตะกวั่ (Pb) แผ่นธาตุลบ ในขณะท่ีแบตเตอรี่จ่ายกระแสไฟฟ้าออกไปแผ่นตะกวั่ จะเกิดซันเฟตมาเกาะ ทาให้
สารละลายของกรดซนั ฟูริคเจือจางลงไปเร่ือยๆ จนเกือบจะกลายเป็นน้า หากไม่นาไปประจุไฟฟ้าจะทาใหแ้ บตเตอร่ีมี
แรงเคล่ือน และกระแสไฟฟ้าต่าลง จนไม่สามารถนาไปใชง้ านได้ จึงตอ้ งมีการบริการแบตเตอรี่ในลาดบั ถดั ไป

การบริการแบตเตอร่ี
การบริการแบตเตอร่ีเป็นการดูแล บารุงรักษาให้แบตเตอรี่พร้อมใชง้ านอยเู่ สมอ จนหมดอายกุ ารใชง้ าน การ

บริการมีอยหู่ ลายวิธี แตท่ ี่สาคญั คือ การประจุแบตเตอร่ี การเติมสารละลาย และการทาความสะอาด ฯลฯ
1 ประจุไฟฟ้า (Battery Charging)
การประจุไฟแบตเตอรี่ ทาไดโ้ ดยอาศยั หลกั การจ่ายกระแสไฟฟ้าตรงเขา้ ไปที่ข้วั บวกและลบของแบตเตอรี่ให้ถูกข้วั
โดยใช้เคร่ืองประจุแบตเตอรี่ (Battery charger) ที่มีแรงเคล่ือนไฟฟ้าและกระแสสูงกว่าแรงดันท่ีข้ัวท้ังสองของ
แบตเตอร่ี เมื่อกระแสไฟฟ้าไหลเขา้ แบตเตอรี่แลว้ กจ็ ะเกิดปฏิกิริยาเคมี จะทาใหแ้ บตเตอรี่กลบั สู่สภาวะสมบรู ณ์ไดอ้ ีก
คร้ังหน่ึง ทาใหส้ ารละลายของกรดซนั ฟูริคเขม้ ขน้ ข้ึนดว้ ย แรงเคล่ือน และกระแสไฟฟ้าเพม่ิ สูงข้ึน เพอ่ื เกบ็ ไวส้ ารอง
จ่ายภายในแบตเตอรี่ต่อไป เช่นมีแรงดนั ไฟฟ้า 12 โวลต์ (Volt) และมีกระแสไฟฟ้า (Ampere) ตามความจุที่กาหนด
ไว้ เช่น 45 Ah 70 Ah 100 Ah….ฯลฯ

รูปที่ 4 – 2 แสดงเครื่องประจุแบตเตอรี่แบบพกพา

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

การประจแุ บตเตอร่ีมี 2 วธิ ีได้คือ
1. การประจุชา้ (Slow Charging) ใชเ้ วลา ประมาณ 6 - 12 ชว่ั โมง
วธิ ีการประจุแบตเตอรี่โดยการต่อแบบอนุกรม หลายลกู

กข

รูปท่ี 5 - 2 แสดงการประจุไฟฟ้ามีแบตเตอรี่ 3 ลูก ก. แสดงการต่อแบบอนุกรม ข. แสดงการปรับกระแสไฟฟ้า
ท่ีมา : Automotive Service Technology : 300

2. การประจุไฟฟ้าแบบเร็ว (Fast Charging) ใชเ้ วลาประมาณ 1 ชวั่ โมง

การประจุเรว็ : การประจแุ บตเตอร่แี บบ

เรว็

1 ตรวจสภาพของแบตเตอรใี่ หพ้ รอ้ มท่จี ะ
ประจุ เช่นมีระดบั สายละลายถกู ตอ้ ง

2 การเช่อื มต่อสายระหวา่ งเครือ่ งประจกุ บั
แบตเตอร่ี ใหห้ นบี ขวั้ บวก(+) ตอ่ กบั ขว้ั (+)
และหนีบขว้ั ลบ (-) ต่อกบั ขวั้ ลบ(-) เพ่อื ใหไ้ ด้
แรงเคลอ่ื นไฟฟา้ 12 โวลต์

รูปที่ 6 – 2 แสดงการประจุไฟฟ้าแบบเร็วโดยไม่ตอ้ งถอดแบตเตอรี่ออกจ3ากปตรวบัั รเคถร่อื งประจไุ ปยงั ตาแหน่งประจเุ รว็

(Fast charging) และตงั้ เวลาไวไ้ มเ่ กิน 30 นาที

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 – 2001

การประจแุ บบเร็ว

ขอ้ ควรคานึง ในการประจุแบบเร็ว

1 ใหต้ ่อวงจรแบบขนาน (Parallel connect) บวก(+)
ตอ่ บวก(+) ลบ(-) ต่อลบ(-)

2 ปรบั กระแส แรงเคลอ่ื นไฟฟา้ ใหเ้ หมาะสม

ค่ามาตรฐาน

แรงเคลอ่ื น 15 V. ,กระแสไฟฟา้ 20 - 30 A.

รูปที่ 7 - 2 การประจุแบตเตอรี่หลายลกู เป็นการต่อแบบขนาน
ท่ีมา: Auto Service and Repair : 462

การตรวจดูระดบั และปริมาณสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอรี่ ในกรณีสารละลายแหง้ จะตอ้ งเติมน้ากลน่ั
ใหอ้ ยใู่ นระดบั ที่กาหนด ก่อนนาไปประจุไฟฟ้า

การบรกิ ารแบตเตอรี่ เป็นการตรวจสภาพของแบตเตอร่ี

ใหพ้ รอ้ มใชง้ านอยเู่ สมอ ทาใหอ้ ายกุ ารใชง้ านนานขนึ้ เช่น
การเตมิ นา้ กล่นั การทาความสะอาดขว้ั ฯลฯ

การใชส้ ารเคมีพ่นท่ขี วั้ แบตเตอร่ี เป็นการปอ้ งกนั การ
เกิดเกลือเคม(ี เป็นผงสขี าว) หากปล่อยทงิ้ ไวเ้ กลอื เคมี
จะเป็นฉนวนไฟฟา้ ทาใหก้ ระแสไฟฟา้ ไหลไม่สะดวก

รูปท่ี 8-2 แสดงการบริการแบตเตอรี่

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

3 การตรวจดูข้วั บวก(+) ข้วั ลบ (-) จะตอ้ งแน่นไม่หลดุ หลวมเพราะจะทาใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลไดไ้ ม่สะดวก

ขวั้ ต่อสายแบตเตอรจ่ี ะตอ้ งแน่นไมห่ ลดุ หลวม เพราะจะทา
ใหก้ ารรบั และจา่ ยกระแสไฟฟา้ ไม่มปี ระสิทธิภาพ สง่ ผลตอ่
อายกุ ารใชง้ านของแบตเตอรี่ อปุ กรณไ์ ฟฟา้ รวมถงึ การ
สตารต์ เครื่องยนตอ์ กี ดว้ ย

รูปท่ี 9 – 2 แสดงการตรวจสอบข้วั แบตเตอร่ี
ที่มา : Automotive Service Technology : 295
4 การทาความสะอาดข้วั แบตเตอรี่ ไมใ่ ห้ สกปรก เพือ่ ป้องกนั การคายประจุ(Self Discharge) หรือร่ัวลงดินของ
กระแสไฟฟ้า

รูปที่ 10 – 2 แสดงการตรวจสอบและทาความสะอาดข้วั แบตเตอร่ี
ที่มา : Automotive Service Technology : 295,300

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การใช้มัลติมเิ ตอร์ โดยการหมนุ

ปรบั ไปยงั สง่ิ ท่ตี อ้ งการวดั เช่น วดั แรง
เคลอื่ น ไฟฟ้า หมนุ ไปยงั ACV/DCV
วดั ความตา้ นทานหมนุ ไปท่ี Rx1,Rx10
Ω วดั กระแส ใหเ้ สียบสายไปท่ี mA /
10 A และเม่ือเลิกใชง้ านใหป้ ิดสวิตซ์
(OFF) เพ่อื ประหยดั พลงั งานแบตเตอร่ี
ใหใ้ ชง้ านไดน้ านขนึ้

รูปที่ 11 – 2 มลั ติมิเตอร์แบบดิจิตอล

การตรวจสภาพแบตเตอร่ี
1 การตรวจสภาพแบตเตอรี่ โดยใชม้ ลั ติมิเตอร์ เพ่ือวดั หาแรงดนั ไฟฟ้า การวดั
แรงเคลื่อนไฟฟ้า ใหห้ มุนปรับต้งั ไปท่ี โวลต(์ DC.Volt) โดยปกติแรงเคล่ือนไฟฟ้าของ
แบตเตอร่ีทวั่ ๆไปไม่ควรต่ากวา่ 12 โวลต์

แรงแคล่อื น ไฟฟา้ ของแบตเตอรโี่ ดยปกติมี
ประมาณ 12.00 - 12.60 Volt.

แรงเคลอ่ื นต่ากวา่ 12 Volt.ใหน้ าไปประจุ
ใหม่

ค่ามาตรฐาน

1 เซล มีแรงเคลอ่ื นไฟฟ้า 2.2 โวลท์

รูปท่ี 12 – 2 แสดงการตรวจสอบแบตเตอรี่โดยการใชม้ ลั ติมิเตอร์

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์

วิชา งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

2 การวดั หาคา่ ความถว่ งจาเพาะ (ถ.พ.) โดยใช้ ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เพื่อดูความเขม้ ขน้ ของสารละลาย
(Electrolyte)

ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เป็นเครื่องวดั ความถว่ งจาเพาะ(ถ.พ.)

ของของเหลว การลอยตวั ของลกู ลอยภายในไฮโดรมเิ ตอรส์ ามารถบอก
คณุ ภาพของแบตเตอรีไ่ ดเ้ ชน่ คณุ ภาพแบตเตอรใี่ ชง้ านได้ ใชง้ านไม่ได้
หรือ เส่อื มสภาพ

ถ.พ. คอื คา่ ท่บี อกวา่ ของเหลวนน้ั หนกั เป็นก่ีเทา่ ของนา้ โดยมีนา้ เป็นคา่
มาตรฐาน เทา่ กบั 1

การอ่าน จะอา่ นเป็นตวั เลข เชน่ 2.28 , 2.50 ,1.15 หรือจะอา่ นเป็นแถบสี

กไ็ ด้ เช่น สีแดง สีเหลอื ง สเี ขยี ว แลว้ แปลผลเพ่อื บอกคณุ ภาพของ

แบตเตอร่ี เชน่ แบตฯพรอ้ มใชง้ าน หรือไม่พรอ้ มใชง้ านฯลฯ

รูปท่ี 13 – 2 แสดงส่วนประกอบ Hydrometer
วิธใี ช้ โดยการเปิ ดฝาจุกของแบตเตอร่ีออก แลว้ นาท่ออ่อนของHydrometer จุ่มลงไปในสารละลาย ใชม้ ือบีบโป่ งยาง
2-3 คร้ัง ใหส้ ารละลายไหลเขา้ มาอยใู่ นหลอดแกว้ ลูกลอยท่ีอยภู่ ายในหลอดแกจ้ ะลอยข้นึ
การสังเกต ใหส้ ังเกต การลอยตวั ของลูกลอย
ตวั อย่าง เช่น ท่ีระดบั สีเขียว แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าเตม็ สีเหลือง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยคู่ ร่ึงหน่ึง
ที่ระดบั สีแดง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้านอ้ ยมากนาไปใชง้ านไมไ่ ด้ จะตอ้ งนาไปประจุใหม่

หมายเหตุ

การอ่านคา่ บนสเกลตวั เลขหรอื แถบสใี หม้ องในระดบั สายตา
เพราะจะไดค้ ่าเท่ยี งตรงและไฮโดรมเิ ตอรต์ อ้ งอยใู่ นแนวดง่ิ

รูปท่ี 14-2 แสดงการใชไ้ ฮโดรมิเตอร์เพือ่ วดั ค่าความถ่วงจาเพาะ
ของสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอร่ี

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การใช้เครอ่ื งมอื

ใหเ้ ปิดฝาจกุ ของแบตเตอรแี่ ลว้ ใชท้ อ่ ออ่ นของ
ไฮโดร มเิ ตอรจ์ มุ่ ลงไปในช่องเซลแบตเตอรี่ ใชม้ อื
บีบโป่งยาง 2 - 3 ครงั้ ใหส้ ารละลายเขา้ มาใน
กระเปาะแกว้ ลกู ลอยจะลอยขนึ้

การอ่านค่าความถว่ งจาเพาะ ใหส้ งั เกตระดบั
ของสารละลายวา่ อยใู่ นระดบั ใด แลว้ อ่านคา่ เพ่อื
บนั ทึกผลในระดบั นน้ั ๆ

รูปท่ี 15 – 2 แสดงวธิ ีการอา่ นค่าความถว่ งจาเพาะโดยใช้ ไฮโดรมิเตอร์ ( Hydrometer )
ในกรณีใชแ้ ถบสี ที่ปรากฏบนลกู ลอย
สีเขยี ว แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยู่ 100 %
สีเหลือ แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยู่ 50 % ควรนาไปประจุใหม่
สีแดง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้านอ้ ยมาก นาไปใชไ้ มไ่ ด้ ตอ้ งนาไปประจุใหม่

รูปที่ 16 – 2 แสดงการตรวจวดั โดยการใช้ Hydrometer
ท่ีมา : Leonics.co.th

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ตารางแสดงค่าความถ่วงจาเพาะ (ถพ.) (Specific gravity)

ความถ่วงจาเพาะ(Specific gravity) ถพ. ความจุ (Charge) % ระดบั คุณภาพ

1.280 - 1.300 100 ดที ส่ี ุด

1.250 75 ดี

1.220 50 ปานกลาง

1.190 25 ต่า

1.160 ต่ากวา่ 25 ตา่ มาก

1.130-1.100 เส่ือมสภาพ เส่ือมสภาพ

ท่ีมา : Automotive Service Technology : 297

ข้อควรระวงั และอนั ตรายจากการใช้แบตเตอร่ี

1. ในการประจุแบตเตอรี่ จะมีกามะถนั (S) ระเหยออกมา มีกลิ่นเหมน็ และเป็นอนั ตรายต่อระบบทางเดิน
หายใจ ดงั น้นั จึงควรหลีกเล่ียง การสูดดมกลิ่น นอกจากน้นั ขณะทาการประจุไฟฟ้าจะมีไฮโดรเจน(H2) ระเหย
ฟุ้งออกมา เมื่อผสมกบั ออกซิเจนในอากาศ และมีอณุ หภมู ิถึงจุดติดไฟ จะทาใหแ้ บตเตอร่ีระเบิดเสียหาย และ
เป็นอนั ตรายอยา่ งยง่ิ ดงั น้นั จึงตอ้ งระมดั ระวงั

ข้อควรระวัง

ใหต้ อ่ พว่ งสายใหถ้ กู ตอ้ งขวั้ บวก(+) กบั ขวั้ บวก (+) ขว้ั (-)
กบั ขว้ั ลบ (-) และปรบั กระแสไฟฟ้า แรงเคลื่อน ไฟฟ้าให้
ถกู ตอ้ ง

รูปท่ี 17 – 2 แสดงการประจไุ ฟฟา้ แบบขนานหลายลกู

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การประจุแบตเตอรี่

การระเหยตวั ของแก๊สไฮโดรเจน ทาให้
แบตเตอรเี่ กดิ การระเบดิ อนั ตรายเป็น
อยา่ งยง่ิ

การป้องกนั

1 ใหป้ รบั แรงเคลื่อน และกระแสไฟฟ้า
ของเคร่อื งประจแุ บตเตอรใ่ี หเ้ หมาะสม

รูปท่ี 18 – 2 แสดงภาพแบตเตอร่เี กิดการระเบิด ขณะทาการประจุ 2 ใหห้ า่ งจากแหลง่ ความรอ้ น หรือ
ภายในแผนกวิชาชา่ งยนต์ เม่ือ ธันวาคม 51 ประกายไฟ

2 สารละลายภายในแบตเตอร่ี มีกรดซนั ฟูริคชนิดเจือจางท่ีเป็นอนั ตรา3ยตใ่อหอ้ตาากาผศวิ ถห่านยเงัทไแดลส้ ะะอดววยกั วะของ
ร่างกายทุกส่วน การเปลี่ยนถ่ายสารละลายจึงจะตอ้ งระมดั ระวงั เป็นอยา่ งยง่ิ ถา้ ร่างกายสัมผสั กบั สารละลายจะตอ้ งรีบ
ลา้ งออกดว้ ยน้าสะอาดทนั ที และรีบไปพบแพทยเ์ ป็นการด่วน

การนาแบตเตอร่ีไปใช้งานในรถยนต์ ให้พจิ ารณาถงึ สิ่งต่างๆดังนี้
1 แรงเคลื่อนไฟฟ้า และกระแสไฟฟ้า ที่ใช้ เช่น 12 V 70 Ah , 12 V 100 Ah….ท้งั น้ีใหค้ านึงถึงสภาพของ
ภาระงาน ขนาดความกวา้ ง ความยาว ความสูง เพราะมิฉะน้นั จะเกิดปัญหากบั การติดต้งั ในรถยนต์

สงู 175 mm 12 V 75 Ah

กวา้ ง 170 mm

ยาว 300 mm

รุปท่ี 19 – 2 แสดงขนาดความกวา้ ง ความยาว ความสูง ท่ีสามารถนาไปติดต้งั ภายในรถยนตไ์ ด้

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

การติดตั้งแบตเตอรีใ่ ห้คานึงถึง

1 ขนาดและความสามารถของ
แบตเตอร่ี

2 การจบั ยดึ ตอ้ งแนน่ แขง็ แรง
3 ขวั้ บวก (+) ตอ้ งมฉี นวนปอ้ งกนั
4 ขวั้ ตอ่ สายตอ้ งแน่นไมห่ ลดุ หลวม

รูปที่ 20 – 2 แสดงตาแหน่งการติดต้งั แบตเตอร่ีในรถยนต์

2 สามารถเช่ือมต่อสายแบตเตอร่ีเขา้ กบั ระบบไดโ้ ดยสะดวก
3 การติดต้งั จะตอ้ งมีอุปกรณ์จบั ยดึ มน่ั คงแขง็ แรง ไม่หลดุ หลวมขณะใชง้ าน สะดวกในการใชแ้ ละ

บารุงรักษา
4 ควรมีฉนวนหุม้ ข้วั ท้งั บวก (+) และลบ (-) โดยเฉพาะข้วั บวก (+) พงึ ระวงั เป็นพิเศษเพราะถา้ หากไป

สมั ผสั กบั ตวั รถจะทาใหเ้ กิดประกายไฟลุกไหมไ้ ด้

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤตกิ รรม

1 ผเู้ รียนตรวจสภาพแบตเตอร่ีไดถ้ ูกตอ้ ง
2 ผเู้ รียนบารุงรักษาแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
3 ผเู้ รียนทาการประจุแบตเตอร่ีไดถ้ ูกตอ้ ง
4 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี

4.2 การใชเ้ ครื่องมือ/อปุ กรณ์
4.3 การมีคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของการปฏิบตั ิงาน

1 การตรวจ ติดต้งั และบารุงรักษาแบตเตอรี่
2 การตระหนกั เก่ียวกบั ความปลอดภยั ในการใช้ และบารุงรักษาแบตเตอร่ี

วิธีการสอน

1 บรรยายการถึง โครงสร้าง การทางาน และการบารุงรักษาแบตเตอรี่ โดยใชส้ ่ือเพาเวอร์พอยนต์
(Power point ) นาเสนอ

2 สาธิตการตรวจสภาพ การประจุ และการบารุงรักษาแบตเตอร่ี
3 บรรยายใหเ้ ห็นโทษ และภยั ในการปฏิบตั ิงาน

เคร่ืองมือและอปุ กรณ์

1 แบตเตอรี่รถยนต์ 12 โวลต์ ไมน่ อ้ ยกวา่ 70 แอมแปร์ 3 ลกู
2 มลั ติมิเตอร์ 2 ชุด
3 ไฮโดรมิเตอร์
4 น้ากลน่ั 3 - 5 ขวด
5 เครื่องประจุแบตเตอร่ี 1 เครื่อง
6 เคร่ืองมือประจาตวั
7 แวน่ นิรภยั และผา้ เช็ดมือ

หน่วยท่ี 2 แบตเตอร่ี ใบงานที่ 1 - 2
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เรื่อง การบริการ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001
แบตเตอร่ี 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ข้นั ตอนในการปฏิบัติงาน
2. การปฏิบตั ิการตรวจสอบสภาพของแบตเตอร่ี

บนั ทึกผล
สภาพภายนอก
■ ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ...............................................................................................

................................................................................................
ข้วั แบตเตอรี่
■ ปกติ
■ ไม่ปกติ เพราะ...............................................................................................

................................................................................................

แรงดนั ไฟฟ้า.................. โวลต์ ความจุ............................. แอมแปร์
1.4 อายกุ ารใชง้ าน.........................ปี ...............................เดือน

หน่วยท่ี 2 แบตเตอร่ี ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

2. การตรวจสอบค่าความถ่วงจาเพาะของแบตเตอร่ี ( ก่อน และหลงั การประจุไฟฟ้า )

ทาการเปิ ดฝาช่องใส่น้ากลนั่ ของแบตเตอร่ี

ทาการตรวจสอบปริมาณของสารละลายภายในแบตเตอรี่

นาไฮโดรมิเตอร์ใส่ลงในช่องของแบตเตอรี่ท้งั 6 ช่องแลว้ อา่ นคา่ ที่ไดท้ าการบนั ทึกผล

นาแบตเตอร่ีไปประจุไฟฟ้าจนเตม็ แลว้ ทาการวดั ค่าความถว่ งจาเพาะ แลว้ บนั ทึกค่า

ตารางบนั ทกึ ผล

แบตเตอรี่ แรงเคลอ่ื น ค่าความถ่วงจาเพาะ(S)

(Volt) ก่อนการประจุไฟฟ้า(S) หลงั การประจุไฟฟ้า(S)

ช่องท่ี 1

ช่องท่ี 2

ช่องที่ 3

ช่องที่ 4

ช่องที่ 5

ช่องที่ 6

ค่าเฉลย่ี ของความถ่วงจาเพาะ

หน่วยท่ี 2 ใบงานท่ี 1 - 2
แบตเตอรี่ เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง การบริการ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
แบตเตอรี่

3. การปฏิบตั ิในการประจุไฟฟ้าแบตเตอรี่
3.1 ตรวจสภาพแบตเตอรี่ เพอื่ ดูความสมบรู ณ์ของแบตเตอร่ี
3.2 ตรวจเชก็ ปริมาณสารละลายภายในแบตเตอร่ีให้อยใู่ นระดบั ท่ีถกู ตอ้ ง
3.3 ตรวจเช็กคา่ แรงเคล่ือนไฟฟ้าของแบตเตอรี่ไมค่ วรต่ากวา่ 12 โวลต์
3.4 ทาการติดต้งั เคร่ืองประจุไฟฟ้า
3.5 เช่ือมต่อสายพว่ งตามวงจรท่ีกาหนด

การต่อแบบขนาน การตอ่ แบบอนุกรม

3.6 ทาการวดั ค่าแรงเคล่ือนไฟฟ้าก่อนการประจุไฟฟ้าแลว้ บนั ทึกคา่
3.7 แบตเตอรี่ไปประจุไฟฟ้า และทาการต้งั ค่าไฟฟ้าท่ีเครื่องประจุไฟตามที่กาหนด แลว้ บนั ทึกคา่
3.8 เมื่อทาการประจุไฟฟ้าเรียบร้อยแลว้ ทาการวดั แรงเคลื่อนหลงั การประจุไฟฟ้าแลว้ บนั ทึกคา่

หน่วยที่ 2 ใบงานท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
แบตเตอรี่ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง การบริการ
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอร่ี

ตารางบนั ทึกค่า

การต้งั คา่ เครื่องประจุไฟฟ้า
1. แรงเคลื่อนไฟฟ้า....................................... โวลต์
2. กระแสไฟฟ้า ........................................แอมแปร์

รูปแบบวงจร แรงเคลื่อนก่อนประจุไฟฟ้า (โวลต์) แรงเคล่ือนหลงั การประจไุ ฟฟ้า (โวลต์)
การต่อแบบขนาน
การต่อแบบอนุกรม

เขียนรูปการต่อวงจรการประจุไฟฟ้า

แบบอนุกรม (2-3 ลกู ) แบบขนาน (2-3 ลกู )

หน่วยที่ 2 ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
แบตเตอรี่ เร่ือง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

3. การปฏิบตั ิการบารุงรักษาแบตเตอรี่
3.1 การตรวจดูระดบั และปริมาณสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอรี่ ในกรณีสารละลายแหง้
จะตอ้ งเติมน้ากลนั่ ให้อยใู่ นระดบั ที่กาหนด ก่อนนาไปประจุไฟฟ้า
3.2 ทาการวดั ระดบั แรงเคล่ือน (แรงดนั ไฟฟ้า) ของแบตเตอรี่ไม่ควรต่ากวา่ 12 โวลต์

3.3 การตรวจดูข้วั บวก (+) ข้วั ลบ (-) จะตอ้ งแน่นไมห่ ลดุ หลวมเพราะจะทาใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลได้
ไม่สะดวก

3.4 การทาความสะอาดข้วั แบตเตอร่ี ไมใ่ ห้ สกปรก เพื่อป้องกนั การคายประจุ (Self Discharge) หรือร่ัวลง
ดินของกระแสไฟฟ้า

หน่วยท่ี 2 ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
แบตเตอร่ี เรื่อง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอร่ี

ผลของการบารุงรักษา (ใหบ้ นั ทึกผล)
1 สภาพของแบตเตอรี่
............................................................................................................................
…………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………

3. ข้วั แบตเตอร่ี
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………

4. ระดบั ของสารละลาย
............................................................................................................................
............................................................................................................................

สภาพโดยรวมของแบตเตอรี่
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ………………………………………………..

5. อ่ืนๆ
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เว1ล8า ส7ัปชดาวั่ หโม์/ภงา/คสเรัปียดนาห์
วิชาแบงบานทเดคสรื่อบงยหนลตงั แ์เรกีย๊สนโซลีน เร่ือหงนแ่วบยตทเี่ต2อรี่ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

วิชา งราหนสัเคร2่ือ01ง0ย1น-ต2แ์ 0ก0๊ส1โซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 200แ1บบทดสอบหลงั เรียน

แเรบ่ือบงแทบดตสเอตบอหร่ี ลรงถั เยรนียนต์

คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากเรบื่อางทแ(บ×ต)เทตบัอรตี่ วัรเถลยือนกตท์ ี่ถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว

คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

6. จากรูปเป็นการวดั เพือ่ หาค่าอะไร

1. ส่ิงใดก?. ทว่ีไดัมหม่ าีใคน่าแคบวตามเตตอา้ รน่ี ทาน

ก. แผน่ ธาตุ ข. วดั หาคา่ แรงดนั ไฟฟ้า

ข. แผน่ ก้นั ค. วดั หาค่ากระแสไฟฟ้า

ค. น้ากรดซนั งฟ. ูริควดั การรั่วของกระแสไฟฟ้า

ง. น6.้ากไรฮดโคดารรม์บิเอตนอริก์ (Hydrometer) อา่ นค่าได้ 1.28 แสดงวา่ แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้ากี่เปอร์เซ็นต์

ก. แ2บ.ตเตกอารรี่มปีกรระะจแุแสบไตฟเตฟอ้าร่ีแ2บ5บช%า้ และมีแบตเตอรี่หลายลูกใหต้ ่อแบบอะไร.
ข แบตเตอรี่มกีก. ระตแอ่ สแไบฟบฟอ้านุกร5ม0 %
ค แบตเตอรี่มขีก. ระตแอ่ สแไบฟบฟข้านาน75 %
ง แบตเตอรี่มคีก.ระตแ่อสแไบฟบฟร้าวม100 %

7 “12 Vง.70ตA่อแhบ” บหสมลาบัยคข้ววั ามวา่ อะไร
ก ขน3า.ดขในองกแาบรนตาเตแอบรตี่ 1เต2อXรี่ไ7ป0ปเรซะนจตุ ิเปมรตารกฏเป็นขา่ วอยู่บอ่ ยคร้ังวา่ แบตเตอรี่เกิดระเบิดสร้างความเสียหาย
ขกา. รจราะนเบวิดนเแกผิดน่ จธากาตสุบาเวหกต1ุใ2ดแผน่ ธาตลุ บ 70 แผน่
ค .แรงเคล่ือนกไ.ฟคฟว้าา1ม2รโ้อวนลมตีม์ กากระเกแินสไไปฟฟ้า 70 แอมแปร์
ง. แรงเคล่ือนขไฟฟก้ราะ7แ0สแไอฟมฟแ้าปรร่ัว์ ลกดัระวแงจสรไฟฟ้า 12 โวลต์

8. การบคา.รุงกรัการษราะแเบหตยตเตวั อขรอ่ีคงอื กกาามระปถฏนั ิบตั ิอยา่ งไร
ก. กงา. รเกปาลร่ียรนะเขห้วั ยตต่อวั แขบอตงเโตฮอโรดี่ใรหเจม้ นีขนาดโตข้ึน

4.ไฮโขด.รกมาิเรตเตอิมร์ส(Hารyลdะroลmายeใteหr)อ้ เยปใู่ ็นนเรคะรดื่อบังมทือี่เหวมดั าหะาสคม่า
อะไร ค. การจบั ยดึ แบตเตอร่ีโดยการขนั นอตล็อกใหแ้ น่น

ง. กากร.ใชคม้ วลั าตมิมถิเว่ ตงอจรา์วเพดั าหะาค่าแรงดนั ไฟฟ้าทกุ ๆสปั ดาห์

ข. อณุ หภูมิของสารละลาย

ค. ความดนั ของสารละลาย

ง. ความเป็นกรดเป็นด่างของสารละลาย

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน

เร่ืองแบตเตอรี่ รถยนต์

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

9. แบตเตอรี่มีหนา้ ท่ี
ก. เก็บกระแสไฟฟ้า
ข. จ่ายกระแสไฟฟ้า
ค. เกบ็ และจ่ายกระแสไฟฟ้า
ง. สร้างใหเ้ กิดพลงั งานไฟฟ้า

10 H2 SO 4 เป็นสูตรทางเคมีของกรดชนิดใด...
ก. กรดคาร์บอนิก
ข. กรดไนตริก
ค. กรดเกลือ
ง กรดซนั ฟรู ิค
11.โดยปกติแบตเตอรี่ที่ใชใ้ นรถยนตม์ ีแรงเคล่ือนไฟฟ้ากี่โวลต์
ก. 6 โวลต์
ข. 12 โวลต์
ค 24 โวลต์
ง .48 โวลต์
12 อิเลก็ โตรไลต์ ( Electrolyte )เป็นสารละลาย ท่ีมีส่วนผสมระหวา่ งของเหลวชนิดใด
ก. น้ากบั น้ามนั
ข. น้ากลนั่ กบั น้ากรด
ค. น้ามนั หล่อล่ืน กบั น้ากรด
ง. น้ากลน่ั กบั น้ามนั เช้ือเพลิง

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 2เร่ือง เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง แบตเตอรี่รถยนต์

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง

1 (×)

2 (×)

3 (×)

4 (×)

5 (×)

6 (×)

7 (×)

8 (×)

9 (×)

10 (×) (×)

11 (×)

12 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เรื่อง แบตเตอร่ีรถยนต์

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนต์ เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
แกส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบ่งออกเป็น 5 กลุม่ ๆละเทา่ ๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากเพอ่ื แบง่ หวั ขอ้ เพื่อทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เร่ืองท่ีไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ กุ กลุม่ ออกมานาเสนอผลงาน กลุ่มละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ที่มีการเรียนสัปดาหห์ นา้

ให้นักเรียนไปทาการศึกษาเพมิ่ เตมิ ในเรื่องต่อไปนี้

1. กระแสไฟฟ้าตรง และกระแสไฟฟ้าสลบั แตกต่างกนั อยา่ งไร
2. ตะกว่ั ซ่ึงเป็นแผน่ ธาตทุ ่ีสาคญั ของแบตเตอร่ี มีอนั ตรายต่อสุขภาพอยา่ งไร
3. โครงสร้างและส่วนประกอบของถา่ นไฟฉาย เหมือนกนั หรือแตกต่างจากแบตเตอรี่ทวั่ ๆไปอยา่ งไร
4. แบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพแลว้ มีวิธีการเก็บ และดาเนินการอยา่ งไรที่จะไม่ใหส้ ่งผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดลอ้ ม
5. ใหท้ าการศึกษาคน้ ควา้ เพื่อตอ้ งการทราบวา่ มีปัจจยั อะไรบา้ งที่ส่งผลกระทบต่ออายกุ ารใชง้ านของแบตเตอรี่

ใบประเมินผล หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล

ช่ือ-สกุล................................................................................................. หอ้ ง............................ เลขท่ี..............................

ลาดบั ท่ี รายละเอยี ด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ น่ื

8 การเก็บรักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์
ผา่ น ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารวิเคราะห์
มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน
ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิ่มเติมและทาการทดสอบใหม่