วิชา งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีนรวม18

ใบประเมินผล หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมินผล (การนาเสนอผลงาน)

ช่ือ-สกลุ .............................................................................................................หอ้ ง............................ เลขท่ี..............................

ลาดบั ที่ รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลุ่ม

2 การเตรียม และการใชส้ ่ือประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมงุ่ มนั่ สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พึงประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวิเคราะห์

ผา่ น ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพม่ิ เติมและทาการทดสอบใหม่

บทนา หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์ (Cycle of Engine)

วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. อธิบายความสาคญั ของวฏั จกั รการทางานของเครื่องไดถ้ กู ตอ้ ง
2. อธิบายหลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน 4 จงั หวะ 2 จงั หวะไดถ้ กู ตอ้ ง
3. เปรียบเทียบการทางานของเครื่องยนต์ 4 , 2 จงั หวะไดถ้ ูกตอ้ ง
4. อธิบายหลกั การทางานของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
หลกั การทางานของเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน 4 จงั หวะ 2 จงั หวะ

วธิ ีสอน
1. ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point)
2. ใชก้ ารสาธิตโดยการหมนุ เคร่ืองยนตใ์ หด้ ูการทางานจนครบวฏั จกั ร

สื่อประกอบการสอน
1. เครื่องยนตผ์ า่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายในชนิด 4 จงั หวะ
2. เครื่องยนตผ์ า่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายในชนิด 2 จงั หวะ
3. แบบจาลองของเครื่องยนต์ (Simulator )

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน

เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน

คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1 เครื่องยนตห์ มายถึงอะไร
ก. เคร่ืองมือกลที่ใหพ้ ลงั งานสามารถทางานได้
ข. เครื่องจกั รท่ีสามารถทางานไดด้ ว้ ยพลงั งานกล
ค. เครื่องเปลี่ยนพลงั งานกลเป็นพลงั งานความร้อน
ง. เครื่องเปลี่ยนพลงั งานความร้อนเป็นพลงั งานกล
2 จงั หวะดูด ตรงกบั ความหมายขอ้ ใด
ก. ลูกสูบเลื่อนลง ลิ้นไอดี ลิน้ ไอเสียปิ ด
ข. ลูกสูบเล่ือนข้นึ ลิน้ ไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
ค. ลูกลูบเลื่อนลงลิน้ ไอเสียเปิ ด ลิ้นไอดีปิ ด
ง. ลูกลูบเลื่อนลง ลิ้นไอดีเปิ ด ลิน้ ไอเสียปิ ด
3 ลูกสูบเลื่อนข้ึนในตาแหน่งก่อนศนู ยต์ ายบนเลก็ นอ้ ย ประมาณ 5 องศา หวั เทียนจุดประกายไฟ เป็นจงั หวะใด

ของเคร่ืองยนต์
ก. จงั หวะอดั
ข. จงั หวะคาย
ค. จงั หวะระเบิด
ง. จงั หวะดูด

4 “1 กลวฎั ” เพลาขอ้ เหวี่ยงของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะหมนุ กี่รอบ
ก. 2 รอบ
ข. 3 รอบ
ค. 4 รอบ
ง. 5 รอบ

5 เพราะสาเหตใุ ด ? จึงเรียกเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ
ก. เพราะ จงั หวะดูด และจงั หวะอดั จะทางานคูก่ บั จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย
ข. เพราะจงั หวะคาย และจงั หวะดูด จะทางานคูก่ บั จงั หวะระเบิด และจงั หวะอดั
ค. เพราะการทางานของเครื่องยนตม์ ีเพยี งจงั หวะดูด และระเบิด
ง. เพราะการทางานของเคร่ืองยนตม์ ีเพยี งจงั หวะดูด และคาย

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

6 เครื่องยนต์ 2 จงั หวะทาลายส่ิงแวดลอ้ มอยา่ งรุนแรงเพราะเหตใุ ด
ก. เพราะเสียงดงั มาก ทาใหป้ ระสาทหูเส่ือม
ข. เพราะการเผาไหมไ้ มส่ มบรู ณ์ มีละอองน้ามนั ฟ้งุ อยใู่ นบรรยากาศ
ค. เพราะการทางานตอ้ งใชอ้ ากาศปริมาณมาก ทาใหค้ วามหนาแน่นของอากาศลดลง
ง. เพราะความเร็วรอบสูงมาก ทาใหเ้ กิดการส่ันสะเทือนไปทว่ั บริเวณส่งผลใหเ้ กิดเคลื่อนแม่เหลก็ รบกวน
สญั ญาณภาพและสญั ญาณเสียง

7 จุดเด่นของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะคืออะไร
ก. ประหยดั น้ามนั เช้ือเพลิง
ข. การเผาไหมส้ มบูรณ์
ค. การสึกหรอนอ้ ย
ง. ใหค้ วามเร็วรอบสูง

8 เคร่ืองยนตล์ กู สูบหมนุ (Rotary engine) จดั อยใู่ นประเภทเครื่องยนตใ์ ด
ก. เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน
ข. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก
ค. เครื่องยนตก์ งั หนั แก๊ส
ง. เคร่ืองยนตค์ วามร้อนร่วม

9 “โรเตอร์” ของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมนุ ถา้ จะเปรียบเทียบกบั เครื่องยนตท์ วั่ ไปคือชิ้นส่วนใด.
ก. เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ข. เส้ือสูบ
ค. ลูกสูบ
ง. ลิน้ ไอดี ไอเสีย

10 เพราะสาเหตใุ ด...เครื่องยนตล์ กู สูบหมนุ ไมไ่ ดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั น้ี
ก. ความเร็วรอบต่า แรงบิดต่า
ข. การบารุงรักษายงุ่ ยากมาก
ค. เสียงดงั มาก การเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์
ง. ความเร็วรอบสูง สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงมาก

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ความสาคัญของวฏั จกั รเคร่ืองยนต์
วัฏจักร (Cycle) หมายถึง กระบวนการที่มีการหมุนเวียน โดยมีจุดเริ่มตน้ หมุนเวียนไปยงั จุดสุดทา้ ย และจะ

หมนุ เวียนกลบั มาใหม่ตามลาดบั เป็นลกั ษณะรอบวง (Cycle)
เครื่องยนต์ (Engine) หมายถึง เคร่ืองเปล่ียนพลงั งานความร้อนเป็นพลงั งานกล โดยมีกลวตั รการทางานหมุนเวียนจาก
จุดเร่ิมตน้ ไปยงั จุดสุดทา้ ยอย่างมีระเบียบ การเปล่ียนพลงั งานความร้อนเกิดจากเหตุและปัจจยั ของการมารวมตวั ที่
สอดคลอ้ ง เหมาะสมต่อกนั ขององคป์ ระกอบ 3 ประการคือ เช้ือเพลิง (Fuel) อากาศออกซิเจน(Oxygen) และความร้อน
(Heat) องคป์ ระกอบของ “สามเหล่ียมแห่งไฟ” (Fire Triangle) ดงั รูป

รูปท่ี 1 – 3 แสดงสามเหลย่ี มแหง่ ไฟ

ท่มี า: Thaifire.com

เมื่อองค์ประกอบท้งั 3 มารวมตวั กนั จะเกิดการเผาไหม้ (Combustion) ไดพ้ ลงั งานความร้อน(Heat energy) ภายใน
หอ้ งเผาไหมข้ องเครื่องยนต์ การเผาไหมด้ งั กลา่ วเกิดข้ึนอยา่ งฉบั พลนั ที่เรียกวา่ จุดระเบิด(Explosion) เกิดแรง ผลกั ดนั
ลูกสูบใหเ้ คลื่อนท่ีข้นึ ลง เพ่ือหมุนเพลาขอ้ เหวย่ี งของ เคร่ืองยนต์ ใหเ้ ครื่องยนตท์ างานได้

รูปที่ 2 – 3 แสดงการทางานของเคร่ืองยนต์

ท่ีมา: Automotive encyclopedia : 45

วฎั จกั รการทางานของเครื่องยนต์แก๊สโซลีน (Cycle for Gasoline Engine)
กลวฎั (Cycle) การทางานของเครื่องยนตส์ ันดาปภายใน ประกอบดว้ ย 4 จงั หวะดงั น้ี

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน สัปดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ตาแหน่งTDC TDC
ตาแหนง่ BDC BDC

รูปท่ี 3 – 3 แสดงวฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์

ท่ีมา: Automotive encyclopedia : 47

TDC. (Top Dead Center) ตาแหน่งศนู ยต์ ายบน เป็นตาแหน่งท่ีลูกสูบข้ึนสูงสุด
BDC. (Bottom Dead Center) ตาแหน่งศนู ยต์ ายลา่ ง เป็นตาแหน่งลูกสูบลงต่าสุด

1 จงั หวะดูด (Intake Stroke)
จงั หวะดูด ลูกสูบเลื่อนลงจากตาแหน่งศนู ยต์ ายบน (TDC.) มายงั ศูนยต์ ายล่าง (BDC.) ลิ้นไอดีเปิ ด(Intake Valve open)
และลิน้ ไอเสียปิ ด (Exhaust Valve closed) ทาใหส้ ่วนผสมระหวา่ งน้ามนั กบั อากาศเขา้ มาภายในกระบอกสูบผา่ น
ลิน้ ไอดี ดงั รูป

ลนิ้ ไอดเี ปิด

ลกู สบู

รูปท่ี 4 – 3 แสดงจงั หวะดูดของเครื่องยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

2 จงั หวะอดั (Compression Stroke)
จงั หวะอดั ลกู สูบเล่ือนข้นึ จากตาแหน่งศนู ยต์ ายลา่ ง (BDC.) ไปยงั ศูนยต์ ายบน (TDC.) ลิน้ ไอดี และ ลิน้ ไอเสีย

ปิ ดสนิท (Both valves closed) ทาใหไ้ อดีภายในกระบอกสูบเกิดการอดั ตวั ความดนั และความร้อนสูง

ลนิ้ ไอดปี ิด ลนิ้ ไอเสยี ปิด

รูปท่ี 5 – 3 แสดงจงั หวะอดั ของเครื่องยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

3 จงั หวะระเบิด (Power Stroke)
จงั หวะระเบิด ก่อนท่ีลูกสูบจะถึงตาแหน่งศูนยต์ ายบนเล็กน้อย (B.TDC. 5 – 7 องศาท่ี 600-650RPM. )

หัวเทียนจะเกิดประกายไฟ ทาให้เกิดการเผาไหมน้ ้ามนั กบั อากาศภายในห้องเผาไหม้ (Combustion chamber) จนเกิด
แรงระเบิด (Explosion) ผลกั ดนั ลกู สูบใหเ้ ล่ือนลง และเกิดการหมนุ ดว้ ยความเร็วรอบต่างๆ

องศาการจดุ ระเบดิ ขึน้ อย่กู บั การออกแบบ
เครอื่ งยนต์ ดงั นน้ั แต่ละเครอ่ื งจงึ ไม่เทา่ กนั
ทง้ั นเี้ น่อื งจากมอี งคป์ ระกอบอืน่ ๆ มาเกย่ี ว
ขอ้ ง เชน่ ความเรว็ รอบ , เชอื้ เพลงิ และการ
ออกแบบหอ้ งเผาไหมฯ้ ลฯ

รูปท่ี 6 -3 แสดงจงั หวะระเบิดของเคร่ืองยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

4 จงั หวะคาย (Exhaust Stroke)
จงั หวะคาย ลูกสูบเลื่อนข้ึนจากตาแหน่งศูนย์ตายล่าง (BDC.) ไปยงั ศูนยต์ ายบน (TDC.) ลิ้นไอเสียเปิ ด

(Exhaust valve open) ลิ้นไอดีปิ ด (Inlet valve closed) ทาให้ไอเสียซ่ึงมีความร้อน และความดนั สูงภายในห้องเผาไหม้
ถกู ระบายออกทางท่อไอเสีย ดงั รูป

ลนิ้ ไอเสียเปิด

โดยปกติการออกแบบลนิ้ ไอ
เสยี จะมขี นาดเล็กกว่าลนิ้
ไอดี ทง้ั นเี้ น่อื งจากไอเสยี มี
ความรอ้ นและความดนั สงู
มาก จงึ สามารถระบายออก
ดว้ ยความรวดเรว็

รูปท่ี 7 -3 แสดงจงั หวะคายของเครื่องยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

1 กลวตั รของเคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ ประกอบดว้ ย จงั หวะดูด (Intake Stroke) จงั หวะอดั (Compression Stroke)
จงั หวะระเบิด (Power Stroke) และ จงั หวะคาย (Exhaust Stroke) เกิดข้ึนไดเ้ มื่อเครื่องยนตห์ มนุ ครบ 2 รอบ

ลาดบั การจดุ ระเบดิ
เครอ่ื งยนต์ 6 สบู

153624

รูปท่ี 8 – 3 แสดงการทางานของเคร่ืองยนต์ 6 สูบ

ที่มา: Automotive encyclopedia : 46

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน สัปดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

การทางานของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ (2 Stroke Cycle Engine)
เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะทางาน 1 กลวตั รประกอบดว้ ย จงั หวะดูด (Intake Stroke) จงั หวะอดั (Compression

Stroke) จงั หวะระเบิด (Power Stroke) และ จงั หวะคาย (Exhaust Stroke) เช่นเดียวกบั เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ แต่
เกิดข้ึนภายใน 1 รอบการหมนุ ของเพลาขอ้ เหวย่ี งสาเหตทุ ี่เรียกวา่ “เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ” เพราะจงั หวะดูด และจงั หวะ
อดั เกิดข้ึนต่อเน่ืองกันเม่ือเคร่ืองยนต์หมุนได้ ½ รอบนับรวมเป็ นจงั หวะที่ 1 จงั หวะระเบิด และ จงั หวะคายเกิดข้ึน
ต่อเนื่องกนั เม่ือเคร่ืองยนต์หมุนได้ ½ รอบนับรวมเป็ นจงั หวะที่ 2 เพราะฉะน้ัน 1 กลวฎั ของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ
เพลาขอ้ เหวีย่ งหมนุ 1 รอบ

ดดู ไอดี จดุ ระเบดิ
คายไอเสีย
จงั หวะท่1ี = ดดู กบั อดั
จงั หวะท่2ี = ระเบดิ กบั คาย
เกดิ ขนึ้ เม่ือเคร่ืองหมนุ 1 รอบ
ประจไุ อดี

รูปท่ี 9 – 3 แสดงกลวตั รของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ

ท่ีมา : rmutphyssics.com

จากรูป A แสดงใหเ้ ห็นว่า ขณะที่ลูกสูบเล่ือนข้ึนจากตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง (BDC.) ไปยงั ตาแหน่งศูนยต์ าย
บน(TDC.) ช่องไอดีเปิ ด ช่องไอเสียปิ ด ไอดีจะถูกดูดเขา้ มาแทนที่ เป็นจังหวะดูด และขณะเดียวกนั เม่ือลูกสูบเล่ือน
ข้ึนจะเป็ นจังหวะอดั

จากรูป B เม่ือลกู สูบเลื่อนข้ึนก่อนถึงศนู ยต์ ายบนเพยี งเลก็ นอ้ ย(B. TDC.)หัวเทียนจะจุดประกายไฟทาใหเ้ กิด
จงั หวะระเบดิ

จากรูป C เม่ือลกู สูบเล่ือนลงทาใหช้ ่องไอเสียเปิ ด ไอดีปิ ด ไอเสียความดนั สูงจะถกู ปลอ่ ยออกผา่ นท่อไอเสีย
เป็ นจังหวะคาย

จากรูป D เม่ือลูกสูบเลื่อนลงมายงั ตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง(B.D.C.)ทาให้ความดนั ภายในห้องเพลาขอ้ เหวี่ยง
สูงข้นึ ไอดีที่เก็บไวจ้ ะไหลเขา้ ไปบรรจุในห้องเผาไหม้ และเป็นการไล่ไอเสียท่ีตกคา้ งอยใู่ ห้ออกอีกดว้ ย ทาใหไ้ อดีบาง
ส่วนผสมออกมากบั ไอเสียดว้ ย และเม่ือครบ 1 กลวตั รแลว้ จะเร่ิมกลวฎั ใหม่ตามลาดบั ต่อไปจะเห็นไดว้ ่า 1 กลวฎั
เกิดข้นึ จะมีท้งั ดูด อดั ระเบิด และคาย เมื่อเคร่ืองยนตห์ มนุ 1 รอบเท่าน้นั

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

จากรูป แสดงใหเ้ ห็นวา่ ในขณะท่ีไอดีเกิดการอดั ตวั ภายในหอ้ งเผาไหม้ ทาใหภ้ ายใน
ห้องเพลาขอ้ เหวี่ยงเป็ นสุญญากาศ ช่องไอดีเปิ ด ช่องไอเสียปิ ด ไอดีจะไหลเขา้ มา
แทนที่ทนั ที เป็ นจงั หวะ ดูด และจงั หวะอัด เมื่อการหมุนของเพลาขอ้ เหวี่ยง 1/2
รอบ

รูปท่ี 10 – 3 แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะดดู และ
อดั ท่เี กดิ ขึน้ ในเวลาต่อเน่อื งกนั

ท่มี า : งานเครอื่ งยนตแ์ ก๊สโซลีน: 6

จากรูป แสดงใหเ้ ห็นว่า เมื่อลูกสูบเลื่อนถึงตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบนเพียงเล็กน้อย
(B.TDC.) หัวเทียนจุดประกายไฟ เป็ นจงั หวะระเบิด ลูกสูบเลื่อนลง ทาให้เกิด
จงั หวะกาลงั หมุนเพลาขอ้ เหวย่ี ง

รูปท่ี 11 – 3 แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะระเบดิ
และจงั หวะคายไอเสีย ตอ่ เน่ืองกนั

ท่มี า : งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลนี : 7

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซ เร่ืองวฏั จกั รการทางาน สปั ดาห์

ลีน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

การกวาดลา้ งไอเสียของเครอื่ งยนต์ 2 จงั หวะจะมลี ะออง
นา้ มนั ท่ไี ม่ไดเ้ ผาไหมอ้ อกมาดว้ ย ทาใหเ้ กดิ มลพษิ ทาง
อากาศ สรา้ งปัญหากบั ส่ิงมชี ีวติ

รูปท่ี 12 – 3แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะคายไอเสีย

ท่มี า : งานเคร่อื งยนตแ์ ก๊สโซลนี : 7

จากรูป เม่ือลูกสูบเล่ือนลงจาก ตาแหน่งศูนยต์ ายบน(T.D.C.) ช่องไอเสียจะเปิ ดใหไ้ อเสียความดนั สูงและความร้อน
สูงไหลออกผ่านช่องไอเสีย(Exhaust port) เป็นจงั หวะคาย ขณะเดียวกนั ไอดีที่เก็บอยดู่ า้ นล่างจะไหลเขา้ ห้องเผาไหม้
เป็นการกวาดลา้ งไอเสีย และเริ่มกลวตั รใหม่ต่อไป จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย เกิดข้ึนเม่ือเพลาขอ้ เหวี่ยงหมุน ½
รอบ ดงั น้นั ดว้ ยเหตุตามท่ีไดก้ ล่าวมาแลว้ ขา้ งตน้ จึงเรียกเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะเนื่องมาจาก

จงั หวะดูด และอดั เกิดต่อเนื่องกนั เมื่อเครื่องยนตห์ มุน ½ รอบ เรียกรวมเป็นจงั หวะที่ 1
จงั หวะ ระเบิด และ คาย เกิดตอ่ เนื่องกนั เมื่อเครื่องยนตห์ มนุ ½ รอบ เรียกรวมเป็นจงั หวะที่ 2
เพราะฉะน้นั 1 กลวตั รของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะเพลาขอ้ เหว่ียงหมุน 1 รอบ

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ความแตกต่างของเครื่องยนต์ 4 จังหวะ และ 2 จังหวะ

ความแตกตา่ งของเคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ มีความแตกต่างกนั ในหลายดา้ นซ่ึงอาจสรุปให้เห็นไดด้ งั น้ี

เคร่ืองยนต์ 2 จังหวะ เครื่องยนต์ 4 จังหวะ

1) เครื่องยนต์หมุน 1 รอบเท่ากบั 1 กลวตั ร 1) เคร่ืองยนต์หมุน 2 รอบเท่ากบั 1 กลวตั ร

2) เพลาข้อเหวี่ยงหมนุ 1 รอบจดุ ระเบดิ 1 คร้ัง 2) เพลาข้อเหวยี่ งหมนุ 2 รอบจุดระเบดิ 1 คร้ัง

3) 1 รอบดดู น้ามันเชื้อเพลงิ 1 คร้ัง 3) 2 รอบดดู น้ามันเชื้อเพลงิ 1 คร้ัง

4) สามารถให้ความเร็วรอบได้สูงถึง 15,000 4) สามารถให้ความเร็วรอบได้สูง 8,000 rpm

rpm

5) ชิ้นส่วนเคล่ือนไหวมีน้อย 5) ชิน้ ส่วนเคลื่อนไหวมีมาก

6) ให้พลงั งานความร้อนได้มาก 6) ให้พลงั งานความร้อนได้น้อย

7) ใช้ลกู สูบปิ ด เปิ ด ไอดี และ ไอเสีย 7) ใช้ลนิ้ ไอดี ไอเสีย ปิ ด เปิ ด ไอดี และไอเสีย

8) การเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ส่งผลกระทบ 8) การเผาไหม้(ค่อนข้าง)สมบูรณ์ ลดมลพษิ

ต่อส่ิงมีชีวิต ในอากาศช่วยให้สิ่งแวดล้อมดีขนึ้

เคร่ืองยนต์ลูกสูบหมุน (Rotary engine)

เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน หรือเคร่ืองยนต์โรตารี่ เครื่องยนต์ดงั กล่าวบางคร้ังเรียกตามชื่อของนักประดิษฐ์ ว่า

เคร่ืองยนต์ “แวงเกิล” (Felix Wankel ) เป็ นเครื่องยนต์สันดาปภายใน (Internal combustion Engine) เช่นเดียวกบั
เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะทว่ั ไป ใน 1 กลวฎั ประกอบดว้ ยจงั หวะ ดูด อดั ระเบิด และคาย

รูปท่ี 1 เป็นจงั หวะดดู ไอดจี ะถกู ดดู เขา้ ทางช่องไอดี (A)

รูปท่ี 2 เป็นจงั หวะอดั ชอ่ งไอดี และช่องไอเสยี จะปิด
ปรมิ าตรของไอดีจะมีขนาดเล็กลง

รูปท่ี 3 เป็นจงั หวะระเบิด หวั เทียนจะจดุ ประกายไฟ ทา
ใหเ้ กิดการจดุ ระเบิดผลกั ดนั ใหล้ กู สบู หมนุ

รูปท่ี 4 เป็นจงั หวะคายไอเสีย ชอ่ งไอเสยี จะเปิด(E) ให้
ไอเสียทงั้ หมดออกจากหอ้ งเผาไหม้
รูปที่ 13 – 3 แสดงวฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนตโ์ รตารี

ที่มา : 9engineer.com

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลกั ษณะโครงสร้างของเคร่ืองยนต์โรตาร่ี 1 กระบอกลูกสู บ หรื อเรื อนของโรเตอร์
ลกั ษณะของกระบอกสูบเป็ นรูปวงรี คลา้ ยรูป
โรเตอร์ ไข่ ผนงั ดา้ นในของเส้ือสูบจะมีน้าระบายความ
m ร้อนไหลผา่ นอยตู่ ลอดเวลา

2 ตวั โรเตอร์ มีส่วนโคง้ อยู่ 3 หนา้ แตล่ ะหนา้
ทาหน้าที่ได้เหมือนกับลูกสูบ ดังน้ันจึงต้อง
เซาะเป็ นร่องไว้ เพื่อเพิ่มความจุของแก๊ส ให้
เกิดการเผาไหมไ้ ดม้ ากพอ

3.เพลาขอ้ เหวี่ยง มีลกั ษณะของ ลูกเบ้ียวทาให้
โ ร เ ต อ ร์ ห มุ น อ อ ก จ า ก จุ ด ศู น ย์ก ล า ง อ ย่ า ง ไ ม่
สม่าเสมอ (ไม่ไดห้ มนุ เป็นวงกลม)

เหวย่ี ง

m

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

องคป์ ระกอบของเครือ่ งยนตล์ กู สบู หมนุ ขณะ
ทางานโรเตอร์จะหมุนเยื้องศูนย์ โดยมีมุมของ
โ ร เ ต อ ร์สัม ผัส กับ ผ นัง ก ร ะ บ อก สูบ เป็ น รู ป วง รีไป
เรือ่ ยๆ จากรูปเป็นจงั หวะคายไอเสีย

รูปที่ 17 - 3 เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ที่มา: 9 engineer.com
ลกั ษณะเด่นของเครื่องยนต์ลูกสูบหมุน
1 ความเร็วรอบสูงมาก สามารถใหค้ วามเร็วไดส้ ูงถึง 8,000 – 12,000 รอบต่อนาที เหมาะกบั เครื่องตน้ กาลงั ที่
ตอ้ งการความเร็วรอบสูง เช่น เรือเลก็ ความเร็วสูง รถยนต์ เครื่องอากาศยานขนาดเลก็ ฯลฯ
2 มีน้าหนกั เบา เมื่อเทียบกบั เครื่องยนตแ์ บบลกู สูบชกั ที่มีกาลงั มา้ เท่ากนั ถึง 3 เทา่
3 ชิ้นส่วนท่ีเคลื่อนไหวมีเพยี ง 3 ชิ้นขณะท่ีเครื่องยนตแ์ บบลูกสูบชกั มีชิ้นส่วนที่เคล่ือนไหวจานวนมาก ทาให้
เครื่องยนตล์ ูกสูบหมนุ มีความฝืดลดลง ประสิทธิภาพการทางานของเครื่องยนตส์ ูง
ข้อจากดั ของเคร่ืองยนต์ ลูกสูบหมนุ
1 มีแรงบิดต่า ไม่เหมาะกบั เครื่องตน้ กาลงั ประเภทงานหนกั เช่นในเรือเดินทะเล เคร่ืองป่ันกระแสไฟฟ้า ฯลฯ
2 สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิง เน่ืองจากเผาไหมท้ กุ รอบความเร็ว
3 เกิดการสึกหรอมาก บริเวณปลายสุดของโรเตอร์ เมื่อใชง้ านไประยะหน่ึงทาใหเ้ กิดการรั่วของไอดี และไอเสีย
ในปัจจุบนั เครื่องยนตล์ ูกสูบหมนุ ไดร้ ับความนิยมนอ้ ยมาก ท้งั น้ีเนื่องจากมีขอ้ จากดั หลายประการดงั ท่ีไดก้ ล่าวแลว้
ทาใหไ้ มเ่ ป็นที่รู้จกั ของคนทวั่ ๆไป แต่อยา่ งไรก็ตามเคร่ืองยนตล์ กู สูบหมนุ ถือเป็นนวตั กรรมทางดา้ นเครื่องยนต์ ที่
ยงั ใหป้ ระโยชนใ์ นเครื่องตน้ กาลงั บางอยา่ งอยู่ และสามารถพฒั นาใหใ้ ชง้ านไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพจนถึงทกุ วนั น้ี

รูปท่ี 18 -3 แสดงเครือ่ งยนตล์ กู สบู หมนุ ท่ี

บรษิ ัทมาสดา้ นามาติดตงั้ และใชก้ บั รถยนต์

มาสดา้ โรตารี(Mazda Rotary)

ท่มี า : Magazine-word news :10/9/53

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

ใบการปฏิบัตงิ าน
วตั ถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม

1 เขียนคาอธิบายการทางานของวฏั จกั รเครื่องยนตไ์ ดถ้ กู ตอ้ ง
2 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเกี่ยวกบั

2.1 การใชพ้ ้นื ที่
2.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อปุ กรณ์
2.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของการปฏบิ ัติงาน
3 ศึกษาวฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะและ 2 จงั หวะ
4 ศึกษาการทางานของเครื่องยนตแ์ บบลูกสูบหมนุ (Rotary Engine)

วธิ ีการสอน
1 บรรยายวฏั จกั รการทางานโดยใชส้ ื่อเพาเวอร์พอยนต์ (PowerPoint) นาเสนอ
2 สาธิตโดยการหมุนเครื่องยนต์ 4 จงั หวะและ 2 จงั หวะใหเ้ ห็นการทางาน
3 ทดลอง ใหเ้ ห็นผลที่เกิดจากความสมั พนั ธ์ของระบบต่างๆ โดยใชเ้ ครื่องยนตผ์ า่

เครื่องมือและอปุ กรณ์
1 เครื่องยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ ผา่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายใน
2 แบบจาลองเครื่องยนต์ (Simulator)

ใบงาน ใบงานที่ 2 - 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองอธิบายการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ให้นกั เรียนเขียนคาบรรยายการทางานของเครื่องยนต์ จากรูปข้างล่างนี้

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานท่ี 2 - 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง อธิบายการทางาน สัปดาห์

18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ให้นักเรียนเขียนคาบรรยายการทางานของเคร่ืองยนต์ จากรูปข้างล่างนี้

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

ใบมอบหมายงาน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /

วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง นกั ประดิษฐ์ สัปดาห์

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มๆละเทา่ ๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากแบ่งหวั ขอ้ เพ่อื ทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เร่ืองที่ไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ ุกกลุม่ ออกมานาเสนอผลงาน กลุม่ ละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ที่มีการเรียนสปั ดาหห์ นา้

1. เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะและ เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะมีจุดเด่น และขอ้ จากดั อยา่ งไร
2. จากรูปใหอ้ ธิบายการทางานของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมนุ
3. การนาเครื่องยนตไ์ ปใชง้ านเป็นเครื่องตน้ กาลงั จะตอ้ งคานึงสิ่งใดบา้ ง
4. การเผาไหมข้ องเคร่ืองยนตส์ ่งผลกระทบต่อสิ่งแวดลอ้ ม มีวธิ ีการป้องกนั และแกไ้ ขอยา่ งไร

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
1. เครื่องยนต์ 2 จงั หวะทาลายส่ิงแวดลอ้ มอยา่ งรุนแรงเพราะเหตใุ ด
ก. เพราะเสียงดงั มาก ทาใหป้ ระสาทหูเส่ือม
ข. เพราะการเผาไหมไ้ ม่สมบรู ณ์ มีละอองน้ามนั ฟ้งุ อยใู่ นบรรยากาศ
ค. เพราะการทางานตอ้ งใชอ้ ากาศปริมาณมาก ทาใหค้ วามหนาแน่นของอากาศลดลง
ง. เพราะความเร็วรอบสูงมาก ทาใหเ้ กิดการสั่นสะเทือนไปทวั่ บริเวณส่งผลใหเ้ กิดเคล่ือนแมเ่ หลก็
รบกวนสัญญาณภาพและสญั ญาณเสียง
2. จุดเด่นของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะคอื อะไร
ก. ประหยดั น้ามนั เช้ือเพลิง
ข. การเผาไหมส้ มบูรณ์
ค. การสึกหรอนอ้ ย
ง. ใหค้ วามเร็วรอบสูง
3. เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน (Rotary engine) จดั อยใู่ นประเภทเครื่องยนตใ์ ด
ก. เครื่องยนตส์ ันดาปภายใน
ข. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก
ค. เคร่ืองยนตก์ งั หนั แก๊ส
ง. เครื่องยนตค์ วามร้อนร่วม
4. “โรเตอร์” ของเครื่องยนตล์ กู สูบหมุนถา้ จะเปรียบเทียบกบั เครื่องยนตท์ วั่ ไปคือชิ้นส่วนใด.
ก. เพลาขอ้ เหว่ียง
ข. เส้ือสูบ
ค. ลกู สูบ
ง. ลิ้นไอดี ไอเสีย
5. เพราะสาเหตใุ ด ? เครื่องยนตล์ กู สูบหมุนไม่ไดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั น้ี
ก. ความเร็วรอบต่า แรงบิดต่า
ข. การบารุงรักษายงุ่ ยากมาก
ค. เสียงดงั มาก การเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์
ง. ความเร็วรอบสูง สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงมาก

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว
6. เคร่ืองยนตห์ มายถึงอะไร
ก. เคร่ืองมือกลที่ใหพ้ ลงั งานสามารถทางานได้
ข. เครื่องจกั รที่สามารถทางานไดด้ ว้ ยพลงั งานกล
ค. เครื่องเปล่ียนพลงั งานกลเป็นพลงั งานความร้อน
ง. เคร่ืองเปล่ียนพลงั งานความร้อนเป็นพลงั งานกล
7. จงั หวะดูด ตรงกบั ความหมายขอ้ ใด
ก. ลูกสูบเลื่อนลง ลนิ้ ไอดี ลิน้ ไอเสียปิ ด
ข. ลูกสูบเล่ือนข้นึ ลิ้นไอดีเปิ ด ลิน้ ไอเสียปิ ด
ค. ลูกลบู เลื่อนลงลิ้นไอเสียเปิ ด ลิน้ ไอดีปิ ด
ง. ลูกลูบเล่ือนลง ลิ้นไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
8. ลกู สูบเล่ือนข้นึ ในตาแหน่งก่อนศนู ยต์ ายบนเลก็ นอ้ ย ประมาณ 5 องศา หวั เทียนจุดประกายไฟ เป็นจงั หวะใด
ของเครื่องยนต์
ก. จงั หวะอดั
ข. จงั หวะคาย
ค. จงั หวะระเบิด
ง. จงั หวะดูด
9. “1 กลวตั ร” เพลาขอ้ เหวี่ยงของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะหมนุ กี่รอบ
ก. 2 รอบ
ข. 3 รอบ
ค. 4 รอบ
ง. 5 รอบ
10. เพราะสาเหตุใดจึงเรียกเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ
ก. เพราะ จงั หวะดูด และจงั หวะอดั จะทางานคกู่ บั จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย
ข. เพราะจงั หวะคาย และจงั หวะดูด จะทางานค่กู บั จงั หวะระเบิด และ จงั หวะอดั
ค. เพราะการทางานของเครื่องยนตม์ ีเพยี งจงั หวะ ดูด และระเบิด
ง. เพราะการทางานของเครื่องยนตม์ ีเพียงจงั หวะดูด และ คาย

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล

ช่ือ – สกุล ....................................................................หอ้ ง ................................ เลขที่.............

ลาดบั ที่ รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อปุ กรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ ครื่องมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั งิ าน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ นื่

8 การเกบ็ รักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

. ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารวเิ คราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิม่ เติมและทาการทดสอบใหม่

ใบประเมินผล หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล (การนาเสนอผลงาน)

ช่ือ-สกลุ .................................................................................................หอ้ ง............................ เลขที่..............................

ลาดบั ที่ รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลมุ่

2 การเตรียม และการใชส้ ่ือประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมุ่งมน่ั สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พึงประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพ่มิ เติมและทาการทดสอบใหม่

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เครื่องยนต์

เรื่อง ลนิ้ และกลไกของลนิ้ เครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)

วัตถปุ ระสงค์ เชิงพฤตกิ รรม
1. อธิบายความสาคญั ของลิ้นไอดี ไอเสียไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง
2. บอกคณุ ลกั ษณะของลิ้นเคร่ืองยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
3. บอกองคป์ ระกอบของกลไกควบคุมลิน้ ไดค้ รบถว้ น
4. อธิบายการทางานของลิ้นและกลไกควบคุมลิ้นไดถ้ กู ตอ้ ง
5. บอกค่ามาตรฐานการต้งั ระยะห่างของลิ้นไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
8. ทาการถอดประกอบลิ้นไอดีและลิน้ ไอเสีย
9. ทาการศึกษาส่วนประกอบและกลไกการทางานของลิน้ ไอดีและลิ้นไอเสีย
10. ทาการตรวจวดั และปรับต้งั องศาการเปิ ดปิ ดของไอดีและไอเสีย

วิธีสอน
1. ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ ( Power point)
2. บรรยายประกอบของจริง

อุปกรณ์ประกอบการสอน

1. เพาเวอร์พอยนต์ ( Power point) เรื่องลิ้น และกลไกของลนิ้
2. ชุดลิ้น ไอดี ไอเสีย
3. ชุดประลอง แสดงการทางานของลิน้ ไอดี - ไอเสีย (Simulator)

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1 ลิน้ ของเคร่ืองยนตม์ ีหนา้ ที่
ก. ควบคมุ การปิ ด เปิ ด ของไอดี และ ไอเสีย
ข. อดั อากาศใหม้ ีแรงดนั เพม่ิ มากข้ึน
ค. เป็นช่องทางทาใหอ้ ากาศหมุนวนภายในหอ้ งเผาไหม้
ง. ควบคมุ ปริมาณอากาศที่ไหลเขา้ หอ้ งเผาไหมใ้ หม้ ีปริมาณพอเหมาะ

2 การบรรจุโซเดียม (Metallic Sodium)ไวภ้ ายในกา้ นลิ้นเพ่ือประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพือ่ ช่วยในการหล่อลื่น
ข. เพื่อช่วยในการระบายความร้อน
ค. เพ่อื ช่วยใหผ้ ิวของกา้ นลิ้นแข็ง
ง. เพอ่ื ใหก้ า้ นลิน้ ขยายตวั ไดเ้ ม่ือเกิดความร้อนสูง

3 เคร่ืองยนตท์ ี่ใชก้ า้ นกระทงุ้ ลิ้น (Push Rod) ไดม้ ีการออกแบบใหว้ างเพลาลกู เบ้ียวไวท้ ่ีตาแหน่งใด
ก. ตาแหน่งบนฝาสูบ
ข. ตาแหน่งดา้ นขา้ งฝาสูบ
ค. ตาแหน่งดา้ นล่างขนานกบั เพลาขอ้ เหว่ยี ง
ง. ตาแหน่งหนา้ เคร่ืองชิดกบั ลอ้ ช่วยแรง

4 เคร่ืองยนต์ “DOHC” มีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร
ก. เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะระบายความร้อนดว้ ยอากาศ
ข. เครื่องยนตท์ ่ีออกแบบใหส้ ามารถใชเ้ ช้ือเพลิงได้ 2 ชนิด
ค. เคร่ืองยนตท์ ี่วางเพลาลกู เบ้ียวไวบ้ นฝาสูบ
ง. เครื่องยนตท์ ี่มีเพลาลูกเบ้ียวคู่ วางบนฝาสูบ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5 ลกู ถว้ ยกดลิ้น เป็นชิ้นส่วนที่ติดต้งั อยกู่ บั ส่วนใด
ก. เพลาลูกเบ้ียว
ข. ปลายสุดของกา้ นลิน้
ค. ฝาสูบดา้ นบน
ง. หนา้ สัมผสั ของลิ้น

6 การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องขบั (Timing gear)ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวี่ยง และเพลาลูกเบ้ียว มีจุดอ่อนเกี่ยวกบั เรื่อง
อะไร
ก. เสียงดงั
ข. มีความร้อนสูง
ค. การสึกหรอมาก
ง. ส่ันสะเทือน

7 ในปัจจุบนั การส่งกาลงั ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวีย่ งและเพลาลูกเบ้ียว นิยมใชแ้ บบใด
ก. เฟื อง
ข. โซ่
ค. สายพาน
ง. เพลา

8 ไดอะแกรมแสดงการปิ ดเปิ ดของลิน้ (Valve Timing Diagram) บอกสิ่งสาคญั เก่ียวกบั เร่ืองใด
ก. องศาการปิ ดเปิ ดของลิน้
ข. จานวนคร้ังที่ลิ้นปิ ด เปิ ด
ค. เวลาที่ลิน้ ปิ ด เปิ ด
ง. อณุ หภมู ิของลิ้น

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

9. ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้นที่เรียกวา่ ระบบ VVT-I นอกจากจะช่วยเพ่ิมประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตแ์ ลว้

ยงั ใหป้ ระโยชนเ์ ก่ียวกบั อะไร

a. ลดเสียงดงั ของลิ้นลงไดถ้ ึง 25 %

b. ลดควนั พษิ ของไอเสียลงไดม้ าก จากหนงั สอื ค่มู ือ กาหนดไวด้ งั นี้
c. เพิม่ ความเร็วรอบใหม้ ากข้นึ Cold Inlet Valve Clearance 0.27 mm.
d. เพิม่ อายกุ ารใชง้ านของน้ามนั หล่อล่ืน

จงตอบคาถาม ขอ้ 10 - 11 Exhaust Valve Clearance 0.38 mm.
10. ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น ไอดี เม่ือเครื่องเยน็ จะตอ้ งต้งั Hot Inlet Valve Clearance 0.20 mm.

ใหร้ ะยะห่างเท่าไร

ก. 0.27 mm Exhaust Valve Clearance 0.30 mm.
ข. 0.38 mm

ค. 0.20 mm

ง. 0.30 mm

11. ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น เมื่อเคร่ืองร้อน ใหต้ ้งั ระยะห่างเทา่ ไร

ก. ลิ้นไอดี 0.27 mm ลิ้นไอเสีย 0.38 mm

ข. ลิ้นไอดี 0.20 mm ลิน้ ไอเสีย 0.30 mm

ค. ลิน้ ไอดี 0.25 mm ลิน้ ไอเสีย 0.32 mm

ง. ลิน้ ไอดี 0.28 mm ลิ้นไอเสีย 0.39 mm

12. เครื่องยนตท์ ี่มีการปรับระยะห่างของลิ้นโดยการรองแผน่ “ชิม” ใชก้ บั กลไกของลิน้ แบบใด

ก. แบบกระเดื่องกดลิน้

ข. แบบไฮดรอลิก

ค. แบบลูกถว้ ย

ง. แบบกระแทก

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิน้ และกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

ความสาคัญของลนิ้ ไอดี ลนิ้ ไอเสีย เคร่ืองยนต์

ลิน้ (Valve) เป็นชิ้นส่วนที่มีความสาคญั ของเครื่องยนต์ มีหนา้ ท่ี ปิ ด เปิ ดการไหลเขา้ ไหลออกของไอดี
(Air – fuel mixture) และไอเสีย (Exhaust gas) ลิ้นขอเคร่ืองยนต์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1 ลิน้ ไอดี (Inlet Valve) มีหนา้ ท่ี ปิ ด เปิ ด การไหลเขา้ ของไอดี(Air – fuel mixture)
2 ลิน้ ไอเสีย (Exhaust Valve) มีหนา้ ท่ี ปิ ด เปิ ดการไหลของไอเสีย (Exhaust gas)
นอกจากน้นั ลิ้นยงั ทาหนา้ ท่ีเป็นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหมข้ องเคร่ืองยนตอ์ ีกดว้ ย

รอ่ งปะกบั มกี ารบรรจโุ ซเดียม
(Metallic Sodium) ไว-้

กา้ นลนิ้ ภายในกา้ นลิน้ ดว้ ย
โซเดียมเป็นสารเหลว ท่ี
ช่วยใหก้ ารนาความรอ้ น
ออกจากเรือนลนิ้ ไดเ้ รว็

บา่ ลนิ้

รูปที่ 1 – 4 กา้ นลิ้น
ที่มา : Automotive encyclopedia : 181

คณุ ลกั ษณะทสี่ าคัญของลนิ้ เครื่องยนต์

เน่ืองจากลิน้ ของเคร่ืองยนตต์ ิดต้งั บริเวณฝาสูบของเครื่องยนต์ และเป็นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหม้ การ
ออกแบบและสร้างลิน้ จึงตอ้ งคานึงถึงปัจจยั ตา่ งๆที่เก่ียวขอ้ ง เช่น อุณหภูมิหอ้ งเผาไหม้ ความดนั ในหอ้ งเผาไหม้
แรงกระแทกและการสัน่ สะเทือน ดงั น้นั คุณลกั ษณะท่ีสาคญั ของลิ้นมีดงั น้ี

1 ลิ้นไอดี จะตอ้ งทนต่อความร้อนไดไ้ ม่ต่ากวา่ 250. องศาเซลเซียส (C : Celsius)
2 ลิ้นไอเสีย จะตอ้ งทนต่อความร้อนไดไ้ ม่ต่ากวา่ 800. องศาเซลเซียส (C )
3 ลิน้ จะตอ้ งทนต่อแรงกระแทกเนื่องจากการระเบิดไดไ้ ม่ต่ากวา่ 600 ปอนด์/คร้ัง (270 ก.ก./คร้ัง)
4 เมื่ออุณหภมู ิสูงที่สุด โลหะจะตอ้ งมีการขยายตวั นอ้ ยท่ีสุด

5 โลหะที่นามาสร้างลิน้ จะตอ้ งมีการถา่ ยเทความร้อนไดด้ ี ผิวแขง็

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เคร่ืองยนต์

คณุ ลกั ษณะท่ีสาคญั อยา่ งหน่ึงของลิน้ คือ การระบายความร้อนที่ดี โดยการออกแบบและสร้างลิ้น ไดก้ าหนดช่องทาง
ในการระบายความร้อนของลิน้ ไวด้ งั น้ี

1 หนา้ สมั ผสั ระหวา่ ง ลิน้ กบั บ่าลิน้ จะตอ้ งมีหนา้ สมั ผสั ท่ีแนบชิดกนั มากท่ีสุด
2 หนา้ สมั ผสั ระหวา่ งกา้ นลิน้ กบั ปลอกนาลิ้น หนา้ สมั ผสั ดงั กล่าวจะมีน้ามนั หล่อลื่นช่วยในการหลอ่ ล่ืนและ

ระบายความร้อน นอกจากน้นั ภายในกา้ นลิน้ จะมีการบรรจุโซเดียม(Metallic Sodium) ไวด้ ว้ ย โซเดียมเป็น
สารเหลว ท่ีช่วยใหก้ ารนาความร้อนออกจากเรือนลิน้ ไดเ้ ร็วที่สุด

นอตปรบั ตงั้ ระยะหา่ งลนิ้ กระเด่ืองกดลนิ้

ลนิ้

กา้ นกระทงุ้ ลนิ้

เพลาลกู ลกู ถว้ ยกา้ นกระทงุ้
เบยี้ ว

รูปท่ี 2 – 4 ลิน้ และกลไกของลิน้
ที่มา : Automotive encyclopedia : 192

กลไกลนิ้ แบบใชก้ า้ นกระทงุ้ ลนิ้ และมกี ระเดอ่ื งกดลนิ้ โดยปกติเพลา
ลกู เบยี้ วจะวางไวใ้ นตาแหนง่ ดา้ นล่างคขู่ นานกบั เพลาขอ้ เหวีย่ ง

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เคร่ืองยนต์

การวางตาแหน่งในลกั ษณะดังกล่าว มีกลไกควบคมุ ลนิ้ ดังนี้
1 เพลาลกู เบ้ียว (Camshaft)
2 กา้ นกระทงุ้ ลิน้ (Push Rod)
3 กระเด่ืองกดลิน้ (Rock Arm)
4 สปริงลิน้ (Spring)
5 เฟื อง (Gear) หรือโซ่ (Chain)

กระเดอื่ งกดลนิ้

สปรงิ ลนิ้ กา้ นกระทงุ้ ลนิ้
เพลาลกู เบยี้ ว
เฟืองไทมม์ ง่ิ
เพลาขอ้ เหวี่ยง

รูปที่ 3 – 4 แสดงการวางตาแหน่งของเพลาลกู เบ้ียว
ท่ีมา : carmaintenence. blogspot . com

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เคร่ืองยนต์

2 การวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียวไวด้ ้านบนฝาสูบ (Over head Camshaft = OHC) ในกรณีท่ีมีการวางเพลาลูก
เบ้ียว 2 ชุด (Double Over head Camshaft = DOHC) คือเพลาลูกเบ้ียวควบคุมการปิ ดเปิ ดของลิ้นไอดี และเพลาลูก
เบ้ียวควบคุมการปิ ด เปิ ด ลิ้นไอเสีย การวางตาแหน่งในลกั ษณะน้ีเป็นที่นิยมมากในปัจจุบนั เนื่องจากกลไกการปิ ด
เปิ ดของลิ้นสามารถทางานไดร้ วดเร็ว ฉบั ไว เหมาะกบั เคร่ืองยนตท์ ี่มีความเร็วรอบสูง และนอกจากน้นั ในปัจจุบนั การ
ติดต้งั ลิ้นไอดี และลิ้นไอเสียเพม่ิ จานวนมากข้ึน ซ่ึงโดยปกติ 1 สูบจะมีลิน้ เพียง 2 ลิ้น แต่ในปัจจุบนั 1 ลูบจะมีถึง 4
ลิ้นทาใหป้ ระสิทธิภาพการดูดไอดี และคายไอเสียมีเพม่ิ มากข้ึนจะเห็นไดว้ า่ รถยนตน์ ง่ั ในปัจจุบนั มีถึง16ลิน้ (16 Valve)

รูปท่ี 5 - 4 แสดงการขบั ลิ้นโดยใช้

รูปท่ี 4 – 4 แสดงการขบั ลิ้นโดยใชโ้ ซ่ไทมม์ ิ่ง สายพานไทมม์ ิ่ง
ที่มา : justinketterer.com ที่มา : fag.hio.no

เพราะฉะน้นั การวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียวในลกั ษณะน้ีจะมีกลไกควบคมุ ลิน้ ดงั น้ี

1 เพลาลูกเบ้ียว(Camshaft)

2 ลูกถว้ ยกดลิน้ (Cup) หรือกระเดื่องกดลิ้น (Rocker arm)

3 สปริงลิ้น (Spring)

4 สายพานไทมม์ ิ่ง (Timing belt)

รูปท่ี 6 – 4 แสดงส่วนประกอบของลิ้นแบบใชถ้ ว้ ยกดลิ้น
ที่มา: Sites.google.com / mazdaclub.net

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เครื่องยนต์

การวางตาแหน่งของลิน้ ตาแหน่งการวางจะเกี่ยวขอ้ งกบั การออกแบบห้องเผาไหม้ (Combustion Chamber)
ท้งั น้ีเน่ืองมาจากลิ้นเป็นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหม้ การวางตาแหน่งลิ้นแบ่งออกได้ 2 แบบคือ

1 การวางตาแหน่งลิ้นบริเวณฝาสูบ บางคร้ังเรียกวา่ ชนิดลิน้ อยบู่ นฝาสูบ (Over head Valve = OHV ) การ
วางตาแหน่งในลกั ษณะน้ี ไดร้ ับความนิยมมากที่สุด

2 การวางตาแหน่งไวท้ ่ีบริเวณเส้ือสูบ บางคร้ังเรียกวา่ ชนิดลิ้นดา้ นขา้ ง (Side Valve) นิยมใชก้ บั เครื่องยนต์
เลก็ เพราะสะดวกในการออกแบบฝาสูบ และสะดวกในการวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียว

ลนิ้ ดา้ นขา้ ง

รูปที่ 7 – 4 แสดงตาแหน่งของลิน้ ดา้ นขา้ ง
ที่มา : orconhosting.net.nz

การทางานของลนิ้ และกลไกลนิ้
การทางานของลิน้ จะตอ้ งอาศยั กลไก(Mechanism) ที่ทางานร่วมกนั ต้งั แตต่ น้ กาลงั คือการหมนุ ของเพลาขอ้

เหวีย่ ง ส่งกาลงั มาขบั เพลาลูกเบ้ียว และเมื่อเพลาลกู เบ้ียวหมนุ จะมีกลไกต่อเนื่องไปกดใหล้ ิ้นเปิ ด ปิ ดตามจงั หวะ

แบบ OHC ใชล้ กู ถว้ ย แบบใชก้ ระเดอ่ื งกดลนิ้

ปท่ี 8 – 4 แสดงเปรียบเทยี บขอ้ แตกต่างในการออกแบบกลไกควบคมุ ลนิ้

ท่มี า : phithan-toyota . com

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิน้ และกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

การส่งกาลงั จากเพลาข้อเหวยี่ ง ไปขบั เพลาลูกเบีย้ ว โดยอาศัยการส่งกาลงั ใน 3 ลกั ษณะดงั นี้
1 ส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื อง (Timing gear) สองตวั ขบกนั ทาให้ทิศทางการหมุนของเพลาขอ้ เหว่ียงและเพลาลูก

เบ้ียวหมุนไปในทิศทางตรงกนั ขา้ ม นน่ั คือเมื่อเพลาขอ้ เหว่ยี งหมุนตามเข็มนาฬิกา เพลาลูกเบ้ียวจะหมุนทวน
เขม็ นาฬิกา การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องจะมีเสียงดงั นิยมกบั เครื่องที่มีความเร็วรอบต่า แตอ่ ายกุ ารใชง้ านนาน

เฟืองขบั เพลาลกู
เบยี้ ว

เฟืองเพลาขอ้ เหว่ยี ง

รูปที่ 9 – 4 แสดงลกั ษณะมาร์คเฟื องไทมม์ ิ่ง
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 86

2. ส่งกาลงั โดยใชโ้ ซ่ (Timing chain)คลอ้ งระหว่างเฟื องเพลาขอ้ เหวี่ยง และเฟื องของเพลาลูกเบ้ียว ทาให้
ทิศทางการหมุนของเพลาท้งั สอง หมุนทิศทางเดียวกนั คือหมุนตามเข็มนาฬิกา การส่งกาลงั โดยใช่โซ่มี
เสียงดงั อายกุ ารใชง้ านจากดั เมื่อหมดอายกุ ารใชง้ านจะตอ้ งนาไปซ่อมบารุงรักษาทนั ที

รูปท่ี 10 – 4 แสดงการใชโ้ ซ่ไทมม์ ่ิง
ที่มา : Auto Service and Repair

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เครื่องยนต์

2. ส่งกาลงั โดยใชส้ ายพาน (Timing belt) คลอ้ งระหวา่ งพูลเล่ย์ (Pulley) ของเพลาท้งั สอง ทาให้ทิศทางการหมุน
ของเพลาท้งั สอง หมุนทิศทางเดียวกนั คือหมุนตามเขม็ นาฬิกา การส่งกาลงั โดยใชส้ ายพานไดร้ ับความนิยมมาก
เนื่องจากลดเสียงดงั แตม่ ีอายกุ ารใชง้ านจากดั เม่ือหมดอายกุ ารใชง้ าน จะตอ้ งนาไปซ่อมบารุงรักษาทนั ที

รูปที่ 11 - 4 แสดงเครื่องยนตท์ ี่ส่งกาลงั ขบั เพลาลกู เบ้ียวโดยสายพานไทมม์ ิ่ง
อตั ราทด (Ratio)
อตั ราทดระหวา่ งเพลาขอ้ เหวี่ยง และเพลาลกู เบ้ียว เทา่ กบั 2 : 1 กล่าวคือเพลาขอ้ เหว่ยี งหมุน 2 รอบเพลาลกู เบ้ียวหมุน
1 รอบ เช่นขณะท่ีเครื่องยนตห์ มนุ 3,000 รอบ/นาที (Revolutions per minute = RPM.) เพลาลกู เบ้ียวหมนุ 1,500 รอบ/
นาที(RPM)
ไดอะแกรมการ ปิ ด เปิ ดของลนิ้ (Valve Timing Diagram)

ไดอะแกรมแสดงความสัมพนั ธ์ของลิ้นไอดี ไอเสีย โดยบอกองศา
การปิ ด – เปิ ด ของลิ้นอย่างละเอียดในแต่ละช่วงจงั หวะการทางานของ
เครื่องยนต์ ค่าที่ไดส้ ามารถนาไปคานวณหาเวลาการปิ ด เปิ ดของลิ้นได้
อยา่ งละเอียด

ลนิ้ และกลไกของลนิ้ แบบท่มี ีเพลาลกู เบยี้ วค่อู ยู่
บนฝาสบู “ DOHC”

รูปท่ี 12 – 4 เคร่ืองยนต์ เพลาลูกเบ้ียวคอู่ ยบู่ นฝาสูบ (DOHC)

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เครื่องยนต์

TDC ไอเสียปิด

ไอดเี ปิด ไอดีเปิด 218
องศา
ไอเสียเปิด 231 องศา

ไอเสียเปิด

ไอดปี ิด

รูปท่ี 13 – 4 แสดงองศาของการเปิ ดปิ ดลิน้ ไอดีและลิน้ ไอเสีย
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 90

จากไดอะแกรมการปิ ดเปิ ดของลิ้น (Valve Timing Diagram) จะแสดงให้เห็นรายละเอียดดงั น้ี
1 บอกองศาการ ปิ ด เปิ ด ของลิ้นไอดี และ ลิ้นไอเสีย
2 คานวณหาคา่ เวลา ปิ ด เปิ ดของลิน้ ไอดี และไอเสีย
3 บอกความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งการทางานของลิ้น และการทางานของลูกสูบ

จากรูป 13-4 ในจงั หวะดูด ลิ้นไอดีเปิ ด (Intake open) เม่ือลูกสูบอยู่ในตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบน 3 องศา และ ปิ ด
(Intake closes) หลงั ท่ีลูกสูบอยศู่ ูนยต์ ายล่าง 35 องศา รวมท้งั หมด 218 องศา (3+180+35 = 218 องศา ) ในจงั หวะ
คาย ลิ้นไอเสียเปิ ด (Exhaust open) ก่อนลกู สูบถึงศูนยต์ ายลา่ ง 46 องศา และลิ้นไอเสียปิ ด(Exhaust closes) เมื่อลกู สูบ
อยหู่ ลงั ศนู ยต์ ายบน 5 องศา รวมท้งั หมด ที่ลิน้ ไอเสียเปิ ด 231 องศา (46+180+5 = 231 องศา )
การเพมิ่ ประสิทธภิ าพเคร่ืองยนต์และการปรับองศาการปิ ด เปิ ดลนิ้ โดยอตั โนมตั ิ

ตามที่ไดศ้ ึกษาจากเน้ือหาเก่ียวกบั การปิ ด เปิ ดของลิ้นท่ีผ่านมา จะเห็นว่า องศาการปิ ด เปิ ดของลิ้นจะคงที่ เช่น
(สมมุติ) ถา้ ลิ้นไอดี เปิ ดก่อนศูนยต์ ายบน 3 องศา และปิ ดหลงั ศูนยต์ ายล่าง 35 องศา การปิ ด เปิ ดจะคงท่ีท่ี 3 องศา
และ 35 องศาไม่เปล่ียนแปลง นนั่ คือจะคงท่ีตลอดเวลา จากผลการศึกษาทราบว่าถา้ สามารถทาให้ การปิ ด เปิ ดของ
ลิ้นไอดี และ ลิ้นไอเสีย เปลี่ยนแปลงองศาไดต้ ามภาระงาน และความเร็วรอบของเครื่องยนต์ จะทาใหป้ ระสิทธิภาพ
ของเคร่ืองยนตม์ ีเพมิ่ มากข้ึน และยงั ช่วยลดมลพษิ จากไอเสียใหต้ ่าลงอีกดว้ ย

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไก 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
ของลิ้นเครื่องยนต์
รหสั 20101 - 2001

ดว้ ยเหตุผลดงั กล่าว บริษทั โตโยตา้ มอเตอร์ จึงไดน้ าเทคโนโลยีใหม่เขา้ มาใชก้ บั เคร่ืองยนต์หลายรุ่น
และเรียกระบบดังกล่าวว่าระบบวาล์วอจั ฉริยะ( VVT-I : VARIABLE VALVE TIMING-INTELLIGENCE) หรือ
ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้น

ระบบวาลว์ อจั ฉริยะ จะรู้จกั กนั ในช่ือ VVTI ระบบดงั กลา่ วน้ีใชแ้ รงดนั ของน้ามนั หล่อล่ืนเครื่องยนตท์ ี่มีอยู่เป็ น
ปกติภายในเคร่ืองยนต์ มาผลกั ดนั ให้เพลาลกู เบ้ียวบิดตวั ทาใหอ้ งศาการปิ ดเปิ ดของลิน้ เปลี่ยนไปเพียงเลก็ นอ้ ย การ
เปลี่ยนแปลงองศาดงั กล่าวจะเกิดข้ึนตลอดเวลาที่เคร่ืองยนตป์ รับเปลี่ยนความเร็วต้งั แต่รอบเดินเบา (800 รอบ/นาที)
ไปจนถึงความเร็วรอบสูง (5000-6000 รอบ/นาที) การท่ีลิ้นสามารถปรับการปิ ด เปิ ดได้โดยอตั โนมตั ิ จะทาให้
เครื่องยนตต์ อบสนองการทางานไดร้ วดเร็ว
การทางานของระบบวาล์วอัจฉริ ยะ เป็ นเทคโนโลยีใหม่ ทางานร่วมกัน ระหว่างกลไก (Mechanism) กับ
อิเล็คทรอนิคส์ (Electronic) โดยการใชก้ ล่องควบคุม (Electronic Control System = ECU) เป็นตวั กาหนดสั่งการ ให้
เกิดการบิดตวั ของลูกเบ้ียวตามภาระของงาน
โดยหลกั การปิ ด เปิ ดลิ้นเครื่องยนตใ์ นระบบ วาลว์ อจั ฉริยะ(VVTI) เม่ือเคร่ืองยนตม์ ีความเร็วรอบต่า เวลาการเปิ ดของ
ลิน้ ควรนอ้ ย ท้งั น้ีเนื่องจากในช่วงความเร็วดงั กล่าวเครื่องยนต์ ดูดไอดี และปล่อยไอเสียในปริมาณนอ้ ย แตใ่ นกรณีท่ี
เครื่องยนตม์ ีภาระงานมาก ความเร็วรอบสูง เคร่ืองยนตต์ อ้ งการปริมาณไอดี และปลอ่ ยไอเสียมาก ลิน้ กค็ วรเปิ ดนาน
กวา่ ปกติ ซ่ึงรายละเอียดในเรื่องดงั กลา่ วนกั เรียนจะไดศ้ ึกษาในรายวชิ าแทคโนยานยนตส์ มยั ใหม่ต่อไป

ค่ามาตรฐานในการต้งั ระยะห่างของลนิ้ (Standard Clearance )
การบริการลิน้ เคร่ืองยนต์ เป็นหนา้ ท่ีของช่างท่ีจะตอ้ งให้บริการ แต่เน่ืองจากเคร่ืองยนตม์ ีอยมู่ ากมายหลาย

ชนิด ท้งั ผลิตในยโุ รป อเมริกา และเอเชีย การท่ีจะให้บริการลิน้ ไดถ้ ูกตอ้ งจะตอ้ งอาศยั คู่มือของเครื่องยนต์ (Manual )
ท้งั น้ีเนื่องจากเครื่องยนตท์ ่ีมีอยมู่ ีขนาด รูปแบบ และวตั ถุประสงค์ ที่แตกต่างกนั ดงั น้นั การบริการลิน้ โดยเฉพาะการ
ต้งั ระยะห่างของลิน้ จึงแตกต่างกนั

กรณีที่ไม่มีค่มู ือบริการลิ้น ก็สามารถนาคา่ มาตรฐานมาปรับใชบ้ ริการลิน้ ได้

การปรับต้งั ระยะห่างลนิ้ (Adjusting Valve Clearance)

เมื่อเคร่ืองเยน็ (Cold)
กาหนดลิน้ ไอดีมีระยะห่าง (Inlet Clearance) 0.27 มิลลิเมตร (0.010 นิ้ว)
กาหนดลิ้นไอเสียมีระยะห่าง (Exhaust Clearance) 0.38 มิลลิเมตร (0.015 นิ้ว)

เม่ือเครื่องร้อน (Hot)
กาหนดลิ้นไอดีมีระยะห่าง (Inlet Clearance) 0.20 มิลลิเมตร (0.008 นิ้ว)
กาหนดลิ้นไอเสียมีระยะห่าง (Exhaust Clearance) 0.30 มิลลิเมตร (0.012 นิ้ว)

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลนิ้ และกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
ลนิ้ เคร่ืองยนต์
รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 14 – 4 แสดงการปรับต้งั ระยะห่างของลิน้
ท่ีมา : Auto Service and Repair : 222

สาหรับเครื่องยนต์ที่มีเพลาลูกเบ้ียวอยู่บนฝาสูบ ท่ีไม่ใช้กระเดื่องกดลิ้น แต่จะใช้ลูกถว้ ยกดลิ้นโดยตรง ซ่ึงเป็ น
เคร่ืองยนต์รุ่นใหม่ การปรับต้งั ระยะห่างของลิ้นไม่สามารถทาได้ แต่จะใชก้ ารเปล่ียนลูกถว้ ยเม่ือถึงอายกุ ารบริการ
หรือเป็ นการรองแผ่น “ชิม” (Valve Adjusting Disc) ค่ามาตรฐานระยะห่างระหว่างเพลาลูกเบ้ียว (Camshaft) กับ
ลกู ถว้ ยกดลิ้น(Cam Follower) เป็นดงั น้ี
คา่ มาตรฐาน(Training Manual Gasoline Engine Vol.1 Step 2 , Toyota Motor)

ลิน้ ไอดี 0.030 - 0.085 มิลลิเมตร (0.0012 - 0.0033 นิ้ว)
ลิน้ ไอเสีย 0.035 - 0.090 มิลลิเมตร (0.0014 - 0.0035 นิ้ว)

รูปท่ี 15 – 4 แสดงการใชล้ ูกถว้ ยกดลิน้
ที่มา : Auto service and Repair : 224

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง การบริการลิน้ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

วตั ถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม
5 ผเู้ รียนถอดประกอบลิ้นไอดี ไอเสียไดถ้ กู ตอ้ ง
6 ผเู้ รียนตรวจวดั หาการสึกหรอ และคดงอของลิน้ ไดถ้ กู ตอ้ ง
7 ผเู้ รียนปรับต้งั ระยะห่างของลิ้นไดถ้ กู ตอ้ ง
8 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อปุ กรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของงาน
5 การถอด ประกอบ และตรวจวดั
6 การปรับต้งั ระยะห่างของลิน้
7 ตรวจหาสาเหตุขอ้ ขดั ขอ้ ง

วธิ กี ารสอน
1. สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
2. บรรยายถึงขอ้ ผิดพลาดในการปฏิบตั ิ

เคร่ืองมือและอุปกรณ์
8 เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2 เคร่ือง
9 ฟิ ลเลอร์เกจ
10 เคร่ืองมือประจาตวั
11 เครื่องมือพิเศษในการกอดลิ้น
12 ไมโครมิเตอร์
13 ผา้ เชด็ มือ

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิน้ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

ของเคร่ืองยนต์

ใบการปฏิบตั ิงาน
1. ทาการถอดลิน้ ไอดีและลิน้ ไอเสีย

1.1 ใชเ้ คร่ืองมือพเิ ศษในการกอดสปริงที่ดนั ลิน้ เพื่อปลดลิ่มออก
1.2 ทาการถอดแหวนรองสปริง สปริง ซีล ไอดี และไอเสีย และซีลน้ามนั ออก
1.3 ทาการศึกษาส่วนประกอบต่างๆ

บนั ทึกผล

จงวาดชิ้นส่วนของระบบไอดีและไอเสีย

2. ลา้ งชิ้นส่วนตา่ งๆของระบบลิน้ ไอดีและไอเสียและเช็ดทาความสะอาด
3. ทาความสะอาดลิน้ ไอดีและไอเสียโดยใชม้ ีดขูดปะเก็น ทาการขดู เขม่าออก

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิน้ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ของเคร่ืองยนต์

ใบการปฏิบัติงาน
1. นาไมโครมิเตอร์มาวดั เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางของกา้ นวาลว์ แลว้ บนั ทึกค่า
ตารางบนั ทึกผล

ลนิ้ ไอดี ค่าทวี่ ัดได้ (มิลลเิ มตร) ลนิ้ ไอเสีย ค่าที่วัดได้(มิลลเิ มตร)
ลนิ้ ท่ี 1 ลิ้นท่ี 1
ลนิ้ ท่ี 2 ลิน้ ท่ี 2
ลนิ้ ท่ี 3 ลิ้นท่ี 3
ลนิ้ ที่ 4 ลิ้นที่ 4
ลนิ้ ท่ี 5 ลิน้ ที่ 5
ลนิ้ ท่ี 6 ลิ้นที่ 6
ลนิ้ ที่ 7 ลิ้นที่ 7
ลนิ้ ที่ 8 ลิ้นท่ี 8
ผลของการวดั

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ..................................................................................................

หมายเหตุ ค่ามาตรฐานให้ดูจากคู่มือของเครื่องยนต์แต่ละรุ่น

วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานท่ี 3 – 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เรื่อง การบริการลิน้ ของ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

เครื่องยนต์

ใบการปฏบิ ตั งิ าน

1. ตรวจสอบสปริงลิ้น

1.1 ใชเ้ หลก็ ฉากตรวจความเอียงของสปริงลิ้นถา้ เอียงมากกวา่ ท่ีกาหนดใหเ้ ปลี่ยนสปริงใหม่

* คา่ ความเอียงสูงสุด 2.0 มม. ( 0.079 นิ้ว)

1.2 วดั ความสูงอิสระของสปริงโดยใชเ้ วอร์เนียร์คาลิปเปอร์

* ค่าความสูงอิสระต่างกนั ไม่เกิน 47 มม. (1.85 นิ้ว)

ตารางบันทกึ ผล

ค่าความเอยี งของสปริง (มลิ ลิเมตร) ค่าความสูงอสิ ระของสปริง(มิลลเิ มตร)

ลาดบั ไอดี ไอเสีย ลาดบั ไอดี ไอเสีย

11

22

33

44

55

66

77

88

ผลของการปฏบิ ัติ

ปกติ

ผิดปกติ เพราะ ............................................................................................

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เรื่อง การบริการลิน้ ของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

เครื่องยนต์

ใบการปฏิบตั ิงาน

1. การปรับต้งั ลิน้ ไอดีและลิ้นไอเสีย
1.1 ทาการประกอบชุดลิน้ ไอดีและลิ้นไอเสีย
1.2 ทาการปรับต้งั เคร่ืองยนตใ์ หต้ รงตาแหน่งมาร์คหนา้ เครื่อง ( TDC )
1.3 ทาการปรับต้งั ลิน้ โดยใชป้ ระแจแหวน คลายนอตลอ็ ก และใชไ้ ขควงปรับต้งั ระยะห่าง
1.4 ใชฟ้ ิ ลเลอร์เกจสอดใหไ้ ดต้ ามค่ามาตรฐาน ตามท่ีกาหนด

* คา่ มาตรฐานทว่ั ไป (Training Manual Gasoline Engine Vol.1 Step 2 , Totota Motor)
ลิ้นไอดี 0.030 - 0.085 มิลลิเมตร (0.0012 - 0.0033 นิ้ว)

ลิน้ ไอเสีย 0.035 - 0.090 มิลลิเมตร (0.0014 - 0.0035 นิ้ว)
รูปแบบในการปรับต้งั ใหด้ ูใบเน้ือหา

9.5 เมื่อทาการปรับต้งั ระยะห่างถูกตอ้ งแลว้ ใหใ้ ชป้ ะแจแหวนขนั นอตลอ็ กให้แน่น
*ใหท้ าการปฏิบตั ิใหค้ รบทุกลิน้

ประแจแหวน

ไขควงแบน

ใชป้ ระแจแหวน คลายนอตลอ็ กใหห้ ลวม และใช้
ไขควงแบน ปรบั ตงั้ ระยะหา่ งลนิ้ ตามคา่ มาตรฐาน

วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานท่ี 3 – 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิ้น 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ของเคร่ืองยนต์

ใบการปฏิบัตงิ าน .

สรุปผลการปฏิบัติ
1. การปฏิบตั ิงานปรับต้งั ลิ้น
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2. ปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบตั ิงาน
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
3. ผลที่ไดร้ ับจากการปฏิบตั ิงาน
.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองลิ้นและกลไกของลิน้ เคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1. ลูกถว้ ยกดลิ้น เป็นชิ้นส่วนที่ติดต้งั อยกู่ บั ส่วนใด
ก. เพลาลกู เบ้ียว
ข. ปลายสุดของกา้ นลิ้น
ค. ฝาสูบดา้ นบน
ง. หนา้ สมั ผสั ของลิน้

2. การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องขบั (Timing gear)ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวย่ี ง และเพลาลกู เบ้ียว มีจุดอ่อนเกี่ยวกบั
เร่ืองอะไร
ก. เสียงดงั
ข. มีความร้อนสูง
ค. การสึกหรอมาก
ง. สนั่ สะเทือน

3. ในปัจจุบนั การส่งกาลงั ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวีย่ งและเพลาลกู เบ้ียว นิยมใชแ้ บบใด
ก. เฟื อง
ข. โซ่
ค. สายพาน
ง. เพลา

4. ไดอะแกรมแสดงการปิ ดเปิ ดของลิน้ (Valve Timing Diagram) บอกสิ่งสาคญั เกี่ยวกบั เรื่องใด
ก. องศาการปิ ดเปิ ดของลิ้น
ข. จานวนคร้ังที่ลิ้นปิ ด เปิ ด
ค. เวลาที่ลิน้ ปิ ด เปิ ด
ง. อุณหภูมิของลิน้

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิน้ และกลไกของ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
ลิน้ เคร่ืองยนต์
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองลิ้นและกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

5. ลิ้นของเคร่ืองยนตม์ ีหนา้ ท่ี
ก. ควบคมุ การปิ ด เปิ ด ของไอดี และ ไอเสีย
ข. อดั อากาศใหม้ ีแรงดนั เพ่มิ มากข้ึน
ค. เป็นช่องทางทาให้อากาศหมุนวนภายในห้องเผาไหม้
ง. ควบคุมปริมาณอากาศที่ไหลเขา้ หอ้ งเผาไหมใ้ หม้ ีปริมาณพอเหมาะ

6. การบรรจุโซเดียม (Metallic Sodium)ไวภ้ ายในกา้ นลิ้นเพ่ือประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพอ่ื ช่วยในการหล่อลื่น
ข. เพ่ือช่วยในการระบายความร้อน
ค. เพอื่ ช่วยใหผ้ ิวของกา้ นลิ้นแข็ง
ง. เพอ่ื ใหก้ า้ นลิน้ ขยายตวั ไดเ้ ม่ือเกิดความร้อนสูง

7. เครื่องยนตท์ ่ีใชก้ า้ นกระทงุ้ ลิ้น (Push Rod) ไดม้ ีการออกแบบใหว้ างเพลาลูกเบ้ียวไวท้ ี่ตาแหน่งใด
ก. ตาแหน่งบนฝาสูบ
ข. ตาแหน่งดา้ นขา้ งฝาสูบ
ค. ตาแหน่งดา้ นล่างขนานกบั เพลาขอ้ เหว่ียง
ง. ตาแหน่งหนา้ เคร่ืองชิดกบั ลอ้ ช่วยแรง

8. เคร่ืองยนต์ “DOHC” มีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร
ก. เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะระบายความร้อนดว้ ยอากาศ
ข. เคร่ืองยนตท์ ี่ออกแบบใหส้ ามารถใชเ้ ช้ือเพลิงได้ 2 ชนิด
ค. เครื่องยนตท์ ี่วางเพลาลูกเบ้ียวไวบ้ นฝาสูบ
ง. เครื่องยนตท์ ่ีมีเพลาลกู เบ้ียวคู่ วางบนฝาสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่องลิน้ และกลไกของลิน้ เคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว

9.ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้นท่ีเรียกวา่ ระบบ VVT-I นอกจากจะช่วยเพ่ิมประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตแ์ ลว้

ยงั ใหป้ ระโยชนเ์ ก่ียวกบั อะไร

ก. ลดเสียงดงั ของลิน้ ลงไดถ้ ึง 25 %

ข. ลดควนั พษิ ของไอเสียลงไดม้ าก จากหนงั สือคมู่ อื กาหนดไวด้ งั นี้
ค. เพิ่มความเร็วรอบใหม้ ากข้นึ

ง. เพ่มิ อายกุ ารใชง้ านของน้ามนั หล่อล่ืน Cold Inlet Valve Clearance 0.27

จงตอบคาถาม ขอ้ 10 - 11 mm.
Exhaust Valve Clearance 0.38 mm.

10 ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น ไอดี เมื่อเคร่ืองเยน็ จะตอ้ งต้งั ใหร้ ะยะห่างเท่าไร Hot Inlet Valve Clearance 0.20 mm.

ก. 0.27 mm Exhaust Valve Clearance 0.30 mm
ข. 0.38 mm

ค. 0.20 mm

ง. 0.30 mm

11 ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น เม่ือเคร่ืองร้อน ใหต้ ้งั ระยะห่างเท่าไร

ก. ลิ้นไอดี 0.27 mm ลิ้นไอเสีย 0.38 mm

ข. ลิน้ ไอดี 0.20 mm ลิน้ ไอเสีย 0.30 mm

ค. ลิ้นไอดี 0.25 mm ลิ้นไอเสีย 0.32 mm

ง. ลิน้ ไอดี 0.28 mm ลิน้ ไอเสีย 0.39 mm

12 เคร่ืองยนตท์ ี่มีการปรับระยะห่างของลิ้นโดยการรองแผน่ “ชิม” ใชก้ บั กลไกของลิ้นแบบใด

ก. แบบกระเด่ืองกดลิน้

ข. แบบไฮดรอลิก

ค. แบบลูกถว้ ย

ง. แบบกระแทก

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิน้ และกลไกของ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิน้ เคร่ืองยนต์

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน
เร่ืองลิน้ และกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เคร่ืองยนต์

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิน้ เคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิน้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

ใบประเมินผล

ชื่อ – สกุล..........................................................................................หอ้ ง ............................เลขท่ี

ลาดบั ที่ รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแต่งกาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ื่น

8 การเกบ็ รักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

***เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารวิเคราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิ่มเติมและทาการทดสอบใหม่