วิชา งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีนรวม18

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลกู สูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ลกู สูบและแหวน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 จากรูป จะเห็นไดว้ า่ มีรอยถลอกดา้ นขา้ งของลกู สูบเพยี งดา้ นเดียว ลกั ษณะท่ีเห็นน้ี ช่างเรียก
อาการท่ีเกิดข้นึ วา่ อะไร

ก. ไฟแก่
ข ไฟอ่อน
ค. ตบขา้ ง
ง. รันอิน

6 แหวนลูกสูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพิเศษ ทนตอ่ อุณหภูมิสูง ทนต่อการเสียดสี แต่มีขอ้ ดอ้ ยที่
ควรระมดั ระวงั คือ
ก. ออ่ นตวั เมื่อไดร้ ับความร้อนสูง
ข. เปราะและหกั ไดง้ า่ ย
ค. ข้ึนสนิมเม่ือทิ้งไวเ้ ป็นเวลานาน
ง. เกบ็ ความร้อนไดด้ ีถา่ ยเทความร้อนยาก

7 แหวนลูกสูบแบ่งออกเป็นก่ีชนิด
ก. 2 ชนิด
ข. 3 ชนิด
ค. 4 ชนิด
ง. ยงั สรุปแน่นอนไม่ได้

8 แหวนลูกสูบที่อยดู่ า้ นล่างสุดของลกู สูบเรียกวา่ แหวนอะไร
ก. แหวนอดั
ข. แหวนน้ามนั
ค. แหวนลอ็ ก
ง. แหวนโอริง

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลูกสูบและแหวน
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

จากรูปตอบคาถามขอ้ 9

9 จากรูปเป็นบริการแหวนลูกสูบ เรียกวิธีดงั กลา่ ววา่ อะไร
ก. วดั ปากแหวน
ข. วดั ความหนาแหวน
ค. วดั ร่องแหวน
ง. วดั การบิดเบ้ียวของแหวน

10 ปากแหวนลกู สูบที่ถูกตอ้ งควรเป็นอยา่ งไร
ก. ปากแหวนจะตอ้ งชนกนั พอดีประมาณ 0.00 มม.
ข. ปากแหวนจะตอ้ งล้ากนั อยเู่ ล็กนอ้ ยประมาณ 0.50 มม.
ค. ปากแหวนจะตอ้ งมีระยะห่างกนั เลก็ นอ้ ยประมาณ 0.20 มม.
ง. ปากแหวนจะชนกนั หรือห่างกนั ก็ไดข้ ้นึ อยกู่ บั บริษทั ผผู้ ลิตแตล่ ะรุ่น

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลูกสูบ เครื่องยนต์ ( Piston)
เป็นชิ้นส่วนหลกั ท่ีเคล่ือนท่ี กลบั ไปกลบั มา ภายในกระบอกสูบเคร่ืองยนต์ ลูกสูบเป็นตวั เปลี่ยนพลงั งาน

ความร้อน เป็นพลงั งานกลส่งถา่ ยพลงั งานต่อไปยงั เพลาขอ้ เหว่ียง การออกแบบลกู ลบู จึงตอ้ งใชค้ วามรู้หลายสาขามา
บรู ณาการเขา้ ดว้ ยกนั เป็นตน้ วา่ ความรู้ท่ีเก่ียวกบั โลหะวทิ ยา พลงั งาน ฟิ สิกส์ เคมี ฯลฯ

รูปที่ 1 – 7 ลูกสูบเครื่องยนต์
ที่มา : Automotive Encyclopedia : 62

ความสาคญั ของลกู สูบ
ลูกสูบมีความสาคญั ที่สุด เนื่องจากในทุกกลวตั ร การทางานของเคร่ืองยนตจ์ ะตอ้ งอาศยั ลูกสูบท้งั สิ้น เร่ิม

ต้งั แต่จงั หวะดูด จนถึงจงั หวะคาย การออกแบบลูกสูบจะตอ้ งใชว้ สั ดุท่ีขยายตวั ไดน้ อ้ ยท่ีสุด ทนความร้อนไดม้ ากถึง
2,000. C นอกจากน้ันจะตอ้ งทนต่อแรงกระแทกและการเสียดสีที่เกิดข้ึนติดต่อกนั เป็ นเวลานาน การออกแบบลูกสูบ
จะตอ้ งมีช่องวา่ งกบั กระบอกสูบตามท่ีกาหนดโดยทว่ั ไปประมาณ 0.03 – 0.06 มม. เพราะถา้ ออกแบบใหส้ ามารถสวม
ไดพ้ อดีก็จะเกิดปัญหาตามมา เช่น ความฝื ดจะเพ่ิมมากข้ึน ลูกสูบติดอนั เนื่องจากความร้อน แต่ถ้าออกแบบให้ห่าง
จนเกินไป กจ็ ะเกิดปัญหาเกี่ยวกบั การร่ัวของแกส๊ ร้อน การร่ัวของน้ามนั หล่อลื่น ทาใหก้ าลงั อดั ตกต่า ดงั น้นั จึงสรุปได้
วา่ ไมว่ า่ ชิด หรือห่าง จะส่งผลตอ่ ประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตท์ ้งั สิ้น

คุณลกั ษณะเฉพาะของลูกสูบ
การออกแบบและสร้างลูกสูบ จะต้องกาหนดคุณลักษณะเฉพาะไวห้ ลายประการ แต่ท้ังน้ีก็ข้ึนอยู่กับ

องค์ประกอบอ่ืนด้วย เช่น ประเภทการใช้เช้ือเพลิง การกวาดลา้ งไอเสีย ขนาดและความเร็วรอบของเคร่ืองยนต์
คุณลกั ษณะเฉพาะทวั่ ไปที่จะตอ้ งกาหนดไว้ เช่น

1. รูปแบบและลกั ษณะทว่ั ไป เช่น ความกวา้ ง ความยาว น้าหนกั
2. ประเภทโลหะที่นามาใช้ เนื่องจากโลหะท่ีนามาใชใ้ นแต่ละส่วน อาจจะต่างชนิดกนั
3. อุณหภูมิคงท่ี อุณหภมู ิการขยายตวั และอุณหภูมิการหลอมละลาย
4. ความแขง็ แรงที่ทนต่อการกระแทก การเสียดสี และการกดั กร่อน

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลกั ษณะการออกแบบหวั ลูกสูบแบบต่างๆ

การออกแบบหวั ลกู สบู มจี ดุ ประสงคห์ ลกั เพ่อื ให้
การเผาไหมส้ มบรู ณ์ เพิ่มประสทิ ธิภาพการ
ทางาน และลดมลพษิ จากไอเสียใหน้ อ้ ยท่สี ดุ

รูปท่ี 2 – 7 ลกู สูบแบบตา่ งๆ
ที่มา :Automotive Service Technology : 35
การออกแบบหวั ลูกสูบ ท่ีมีลกั ษณะตา่ งๆ เช่น แบบแบนเรียบ แบบเวา้ แบบนูน ท้งั น้ี เกิดจาก การออกแบบหอ้ งเผา
ไหมท้ ี่แตกตา่ งกนั โดยคานึงถึงการเผาไหมท้ ่ีสมบรู ณ์ และการกวาดลา้ งไอเสียท่ีหมดจด
จุดประสงคห์ ลกั ที่จะตอ้ งออกแบบหวั ลกู สูบมีลกั ษณะตา่ งๆ เพื่อใหอ้ ากาศเกิดการหมุนวนคลกุ เคลา้ ระหวา่ งอากาศ
และน้ามนั เพื่อใหก้ ารเผาไหมส้ มบูรณ์มากยง่ิ ข้ึนเนื่องจากลูกสูบจะตอ้ งมีคณุ สมบตั ิพเิ ศษ เม่ือไดร้ ับความร้อน ทาให้
ลูกสูบเกิดการขยายตวั ซ่ึงจะทาใหล้ กู สูบติดขณะท่ีเครื่องยนตท์ างาน ดงั น้นั เพ่ือแกป้ ัญหาดงั กลา่ วจึงไดอ้ อกแบบ
ลกั ษณะพิเศษไว้ คือ
1 การกาหนดใชโ้ ลหะที่ต่างกนั จุดใดท่ีไดร้ ับความร้อนสูง (Over heat) ใหเ้ ลือกใชว้ สั ดุท่ีเป็นโลหะทนความร้อนสูง

จุดหลอมละลายสูง จุดใดที่ไดร้ ับความร้อนต่า กจ็ ะใช้
โลหะท่ีมีการหลอมละลายต่า แต่ขยายตวั ไดด้ ี

รูปที่ 3 – 7 แสดงการนาโลหะต่างชนิดมาทาลกู สูบ
ที่มา : : Automotive Encyclopedia : 62

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 4 – 7 ซา้ ยมือ เม่ือลกู สูบเยน็ ช่องวา่ งภายในกระบอกสูบจะมาก ขวามือลูกสูบร้อนช่องวา่ งจะนอ้ ย
ท่ีมา : : Automotive Encyclopedia : 62

2 การเซาะร่อง โดยการผา่ เป็นแนวยาว ไม่ใหเ้ น้ือโลหะเช่ือมตอ่ กนั เมื่อเกิดความร้อนโลหะขยายตวั ร่องท่ีผา่ ไว้
จะช่วยใหโ้ ลหะขยายตวั ได้ โดยไมเ่ กิดการติดตายของลกู สูบ

รูปที่ 5 – 7 แสดงเซาะร่องเพ่ือใหเ้ น้ือโลหะขยายตวั ป้องกนั การชารุดเสียหาย
ท่ีมา : : Automotive Encyclopedia : 62

คา่ มาตรฐาน
ระยะห่างระหวา่ ง ผนงั กระบอกสบู กบั ลกู สบู
มคี า่ ประมาณ 0.03 – 0.06 มม.

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

3. การเสริมความแขง็ แรง เนื่องจากลูกสูบไดร้ ับแรงกระแทกเมื่อเกิดการจุดระเบิด ทาให้ลูกสูบเกิดการ
ชารุดเสียหาย จึงไดเ้ สริมความแขง็ โดยใชโ้ ลหะต่างชนิดที่มีความแขง็ จุดหลอมละลายสูงเสริมรับแรง
กระแทก

โลหะท่ใี ชเ้ สรมิ ความแข็งแรง
เป็นโละตา่ งชนิดกบั เรือนลกู สบู
มีคณุ สมบตั ิ ทนความรอ้ น
ขยาย ตวั ไดน้ อ้ ย

รูปท่ี 6 – 7 แสดงการเสริมความแขง็ แรงดว้ ยโลหะท่ีทนตอ่ แรงกระแทก
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 62

การชารุดเสียหายของลูกสูบ
ลกู สูบเม่ือใชง้ านไปนานๆ จะเกิดการชารุด หรือเส่ือมสภาพไปตามกาลเวลา ซ่ึงสาเหตุที่เกิดข้นึ จนสร้างความ

เสียหายใหแ้ ก่ลกู สูบ เช่น
1 ลกู สูบเกิดแรงกระแทกไม่เทา่ กนั อนั เน่ืองมาจากผลของการออกแบบ หรือเกิดจากความผดิ ปกติของชิ้นส่วน ทาให้
ลูกสูบและกระบอกสูบชารุดเรียกวา่ “ตบขา้ ง” (Side thrust) ดา้ นขา้ งของลกู สูบมีรอยถลอกเป็นแนวยาว

เม่ือถอดลกู สบู ออกมา จะเหน็ รอย
ถลอกเป็นทางยาวขนานไปกบั ผนงั
กระบอกสบู รอยถลอกดงั กลา่ วจะ

เกดิ เพียงดา้ นเดียวเรยี กวา่ ตบขา้ ง

“Side Thrust”

รูปท่ี 6 , 7 – 7 แสดงความเสียหายที่เกิดข้ึนกบั ลกู สูบ “ตบขา้ ง”
ที่มา : Auto Service and Repair : 278

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลกู สูบและแหวน

รหสั 20101 - 2001

2 เกิดจากการจุดระเบิดไม่ถูกตอ้ ง เป็นการชิงจุดระเบิดก่อนกาหนด (Pre Ignition burned) หรือเกิดจากการใช้
เช้ือเพลิงผิดประเภท เมื่อเกิดจุดระเบิดอยา่ งรุนแรงทาใหห้ ัวลกู สูบทะลุ

การชิงจดุ ระเบิดก่อนกาหนด (Pre Ignition
burned) หรือการใชเ้ ชือ้ เพลงิ ท่มี ี Octain สงู เป็น
สาเหตทุ าใหเ้ กิดการจุดระเบิดอย่างรุนแรง ทาให้
หวั ลกู สบู ทะลุ

รูปที่ 8 -7 แสดงหัวลูกสูบทะลเุ น่ืองจากการชิงจุดระเบิด
ท่ีมา : Auto Service and Repair : 278

3 เกิดจากน้าระบายความร้อนร่ัว (Coolant leakage) ผา่ นปะเก็นฝาสูบ เขา้ ไปภายในหอ้ งเผาไหม้ ทา
ใหน้ ้าเขา้ ทาปฏิกิริยากบั เน้ือโลหะท่ีเคลือบลูกสูบ จนเกิดการกดั กร่อนผวิ ของลูกสูบบริเวณส่วนล่าง
เน่ืองจากบริเวณน้ีมีขนาดโตที่สุด (Skirt of piston) ของลูกสูบ

นา้ ร่วั เขา้ ไปภายในกระบอกสบู มอี ณุ หภมู ิสงู
ถงึ จดุ เดือด เม่อื สมั ผสั กบั ผนงั ของลกู สบู ท่ี
เคลอื บความแข็งไวจ้ ะทาใหเ้ กิดการกดั กรอ่ นท่ี
ผวิ เป็นจดุ ๆ สดี า

รูปท่ี 9 – 7 แสดงร่องรอยของการกดั กร่อนที่เกิดจากน้ารั่ว
เขา้ ทาปฏิกิริยา กบั ผวิ ของลูกสูบ

ที่มา : Auto Service and Repair : 278

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลกู สูบและแหวน

รหสั 20101 - 2001

สลกั ลูกสูบ (Piston pin)
สลกั ลกู สูบเป็นตวั จบั ยดึ ระหวา่ งลกู สูบ กบั กา้ นสูบ สลกั ลูกสูบไดร้ ับการออกแบบให้สามารถปรับมมุ ได้
ตลอดเวลา เมื่อลูกสูบเคล่ือนที่

AB

รูป A เม่ือลกู สบู รอ้ นสลกั ลกู สบู จะหลดุ
ออกจากบชู
รูป B เม่อื ลกู สบู เย็นสลกั ลกู สบู จะ
ยดึ แน่นและสวมอย่ใู นบชู

เม่อื สลกั หลดุ หรือติดตาย
เคลอ่ื นท่ไี มไ่ ด้ ทาใหล้ กู สบู แตก
ชารุด

รูปท่ี 10 – 7 แสดงส่วนประกอบของชุดลกู สูบและการติดตายของสลกั ลกู สูบ
ที่มา: Auto Service and Repair : 284

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แหวนลูกสูบ (Piston Ring)
แหวนลกู สูบ เป็นชิ้นส่วนท่ีจะตอ้ งประกอบเกี่ยวเนื่องกบั ลกู สูบ จะขาดอยา่ งใดอยา่ งหน่ึงไมไ่ ด้ จะตอ้ ง

นามาใชร้ ่วมกนั ลกั ษณะของแหวนเป็นวงกลมปลายเปิ ด (ไมต่ ่อเชื่อมกนั ) ประกอบติดต้งั ในร่องแหวนลูกสูบ
ประมาณ 3 – 4 ตวั แหวนลูกสูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพิเศษ ทนต่ออณุ หภมู ิสูง ทนต่อการเสียดสี แต่
เปราะหกั ไดง้ า่ ย

รูปที่ 11 – 7 แหวนลกู สูบ
ที่มา : Automotive Encyclopedia 70
ความสาคัญของแหวนลูกสูบ
แหวนลกู สูบ ทาหนา้ ที่เป็นซีล (Seal) ป้องกนั การร่ัวของแกส๊ ร้อนภายในกระบอกสูบ นอกจากน้นั แหวน
ลกู สูบยงั ทาหนา้ ที่เป็นช่องทางใหน้ ้ามนั หล่อลื่นไหลเขา้ มาหลอ่ ล่ืนผนงั กระบอกสูบเพอื่ ลดความฝืดระหวา่ งแหวน
ลูกสูบ กบั ผนงั กระบอกสูบ และพร้อมกนั น้นั ยงั เป็นซีลป้องกนั ไม่ใหน้ ้ามนั หลอ่ ลื่น รั่วเขา้ ไปภายในหอ้ งเผาไหมอ้ ีก
ดว้ ย
แหวนลกู สูบแบง่ ออกเป็น 2 ชนิด
1 แหวนอดั (Compression Ring)
2 แหวนน้ามนั (Oil Ring)

แหวนอดั (Compression Ring) ปอ้ งกนั การร่วั ของแก๊สรอ้ น

แหวนนา้ มนั (Oil Ring) ใหน้ า้ มนั ไหล เขา้ หลอ่ ล่ืนผนงั กระบอกสบู

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลกู สูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แหวนอดั (Compression Ring) ทาหนา้ ที่ป้องกนั การร่ัวของไอดีที่อดั ตวั อยภู่ ายในหอ้ งเผาไหม้ โดยปกติแหวนอดั จะ
ติดต้งั อยู่ ในร่องแหวนลกู สูบดา้ นบน ประมาณ 1 – 2 อนั แลว้ แตข่ นาดของลูกสูบ

1
2

การเคลื่อนท่ี ขนึ้ – ลง ของลกู สบู แหวนเป็นซลี กนั ร่วั

1 แหวนอดั
2 แหวนนา้ มนั

รูปท่ี 12 – 7 แสดงแหวนอดั และแหวนน้ามนั รูปท่ี 13 – 7 แสดงหน้าท่ขี องแหวนลูกสูบ

ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 67

แหวนลูกสูบทด่ี ี จะตอ้ งป้องกนั การรั่วได้ 100 % การออกแบบจะตอ้ งใหพ้ ้ืนที่ดา้ นขา้ งของแหวนสมั ผสั กบั ผนงั

กระบอกสูบไดพ้ อดี โดยมีพ้ืนท่ีสัมผสั นอ้ ยท่ีสุด เพอื่ ลดความฝืดเม่ือลูกสูบเคลื่อนท่ีข้ึน-ลงภายในกระบอกสูบ

รูปที่ 13 – 7 แสดงหนา้ สัมผสั ของแหวนกบั ผนงั กระบอกสูบ
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 69

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 14 – 7 แสดงลกั ษณะภาพตดั ของแหวนลกู สูบชนิดต่างๆ
ที่มา: Auto Service and Repair : 286

ปากแหวนลูกสูบ มีอยู่ 3 แบบ แบบปากเสมอ
1 แบบปากเสมอ (Butt joint) แบบประกบ
2 แบบประกบ (Lab joint)
3 แบบปากฉลาม (Angle joint)

แบบปากฉลาม
ที่มา : Auto Service Technology : 28

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

การชารุดเสียหายของแหวนลกู สูบ เกิดจากสาเหตุหลายประการ แตส่ ามารถสรุปสาเหตุท่ีสาคญั ไดด้ งั น้ี
1 การหลอ่ ล่ืนไมส่ มบูรณ์ อนั เนื่องมาจากปัญหาในระบบหล่อล่ืน
2 การเกิดความร้อนสูง (Over heat) เนื่องมาจากปัญหาในระบบระบายความร้อน
3 วสั ดุท่ีนามาสร้างแหวนลกู สูบ ไม่มีคณุ สมบตั ิท่ีเหมาะสม

การหลอ่ ลนื่ ระหวา่ งแหวนและผนงั กระบอก
สบู ท่ไี ม่สมบรู ณ์ จะทาใหล้ กู สบู ตดิ ความรอ้ น
ทาใหแ้ หวนเปล่ยี นรูปรา่ ง และตดิ ตายอยใู่ นรอ่ ง
แหวน

• ถา้ เป็นรถจกั รยานยนตท์ ่ลี กู สบู ตดิ จะ

รูปท่ี 15 -7 แสดงการติดตายของแหวนเนื่องจาการหลอ่ ลื่นไมส่ มบูรณ์
ท่ีมา : musclecarthailand . com

จากภาพที่ 15 - 7 แสดงใหเ้ ห็น การติดตายและหลอมละลายของแหวนลูกสูบ อนั เนื่องมาจากปัญหาเกี่ยวกบั การหลอ่
ลื่นไม่สมบรู ณ์ ทาใหเ้ ครื่องยนตร์ ้อนจดั (Over heat) โลหะขยายตวั ติดตายในร่องแหวนลกู สูบ

โดยปกติการออกแบบลกู สบู แหวนลกู สบู สามารถทนต่อความรอ้ นไดส้ งู ถงึ 1600 c.
โดยไมห่ ลอมละลาย แตใ่ นปัจจบุ นั ปรากฏวา่ การสรา้ งลกู สบู แหวนลกู สบู ไม่ได้
มาตรฐาน บรษิ ัทผสู้ รา้ งนาเอาโลหะท่ดี อ้ ยคณุ ภาพมาสรา้ งชิน้ สว่ น ทาใหช้ ิน้ สว่ นท่ี
ผลิตออกมาไมเ่ ป็นไปตามมาตรฐานท่กี าหนด ก่อใหเ้ กดิ อนั ตรายต่อผใู้ ชเ้ ป็นอย่างยง่ิ

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

วตั ถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
9 ผเู้ รียนวดั ระยะห่างปากแหวนและร่องแหวนลูกสูบได้
10 ผเู้ รียนถอดประกอบแหวนลูกสูบได้
11 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้ืนที่
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของงาน
11 การวดั ปากแหวนและร่องแหวนลกู สูบ
12 การประกอบแหวนเขา้ กบั ลูกสูบ

วธิ กี ารสอนและสื่อประกอบการสอน
1 สาธิตการวดั ปากแหวนและร่องแหวน
2 ทดลอง/ แสดงใหเ้ ห็นการหล่อลื่นที่มีผลต่อลูกสูบ
3 บรรยายใหเ้ ห็นโทษ และภยั ในการปฏิบตั ิงาน

เครื่องมือและอุปกรณ์
14 กระบอกสูบพร้อมลกู สูบ 2 ชุด
15 ฟิ ลเลอร์เกจ 2 ชุด
16 เครื่องมือถ่างแหวนลูกสูบ 2 ชุด
17 ปลอกรัดแหวน 2 ชุด
18 คอ้ นพลาสติก 2 อนั
19 เหลก็ ตอกนาศูนย์ 2 อนั
20 ประแจกระบอก 2 ชุด และประแจปอนด์ 2 ชุด
21 ปลอกพลาสติกสวมเกลียว (Hoses)
22 เครื่องมือประจาตวั และกาหยอดน้ามนั หล่อลื่น

หน่วยที่ 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เร่ืองการวดั ปากแหวน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

ลาดบั ข้นั การปฏบิ ัติงาน

1 การวดั ปากแหวน ใหน้ าแหวนลูกสูบ (ที่ไดถ้ อดแหวนออกแลว้ ) ใส่ลงไปในกระบอกสูบของเคร่ืองยนตเ์ คร่ือง

น้นั โดยใชล้ กู สูบอดั ตามลงไปเพื่อใหแ้ หวนวางอยใู่ นตาแหน่งที่เทา่ กนั ไม่เอียง ไปดา้ นใดดา้ นหน่ึง

หมายเหตุ

• การนาแหวนใส่ลงในกระบอกสูบ ใหเ้ อาดา้ นบนข้นึ ซ่ึงสามารถดูไดจ้ าก หมายเลข หรือตวั อกั ษรท่ีปรากฏ

อยทู่ ี่แหวน

• แหวนท่ีใส่ลงไปควรอยลู่ ึกจากขอบบนไม่นอ้ ยกวา่ 50 มิลลิเมตร

ฟิ ลเลอรเ์ กจ ท่นี ามาวดั ระยะห่าง
ปากแหวน ตอ้ งเลอื กขนาดใหพ้ อดีกบั
ระยะห่าง เพราะจะไดค้ า่ ท่ถี กู ตอ้ ง

• เมื่อนาแหวนใส่ลงในระยะที่ถูกตอ้ งแลว้ ใหน้ าหวั ฟิลเลอรเ์ กจ
ลกู สูบใส่ตามลงไปเพื่อใหแ้ หวน
ในระดบั อยู่

ข้อสังเกต
1 ปากแหวนจะตอ้ งไม่ชนกนั โดยจะตอ้ งมี

ระยะห่างมาตรฐาน (piston ring end gap)
แหวนชุดท่ี 1 0.25 – 0.35 มิลลิเมตร (0.0098 – 0.0138 นิ้ว)
แหวนชุดท่ี 2 0.15 – 0.30 มิลลิเมตร (0.0059 – 0.0118 นิ้ว)
แหวนน้ามนั 0.10 – 0.60 มิลลิเมตร (0.0039 – 0.0236 นิ้ว)

2 ถา้ หากวา่ ปากแหวนชนกนั ใหเ้ ปลี่ยนใหม่ หรือใช้
ตะใบละเอียดแตง่ ปากแหวนใหม้ ีระยะห่างตามมาตรฐานท่ีกาหนด
3 ใชฟ้ ิ ลเลอร์เกจ สอดวดั ระยะห่าง แลว้ บนั ทึกคา่ เพื่อนามาเปรียบเทียบวา่ สมควรแกไ้ ขวธิ ีใด

หน่วยท่ี 7 ใบงานท่ี 6 – 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
ลกู สูบและแหวนลกู สูบ เรื่อง การวดั ปากแหวน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

ดงั รูป วดั ระยะหา่ งรอ่ งแหวน
โดยการนาแหวนหมนุ ลงในรอ่ ง
แหวนโดยรอบ แหวนตอ้ งลงอยู่
ในรอ่ งพอดี ไมค่ บั แน่น

1 การวดั ระยะห่างร่องแหวนลูกสูบ นาแหวนชุดที่ผา่ นการวดั ปากแหวนมาทาการวดั ร่องแหวนอีกคร้ังหน่ึง
โดย นาแหวนมาเสียบลงในร่องแหวนลกู สูบแลว้ หมนุ ไปรอบๆ ลูกสูบ
ข้อสังเกต

• ระยะห่างร่องแหวนจะตอ้ งเสียบแหวนลงไดพ้ อดี ไม่คบั แน่น หรือหลวมจนเกินไป
ระยะห่างมาตรฐาน (Piston ring groove clearance)

แหวนชุดท่ี 1 0.04 – 0.08 มิลลิเมตร (0.0016 – 0.0031 นิ้ว)
แหวนชุดที่ 2 0.03 – 0.07 มิลลิเมตร (0.0012 – 0.0028 นิ้ว)
• หากปรากฏร่องแหวนมีระยะห่างไมเ่ พยี งพอ ใหเ้ ปลี่ยนแหวนใหม่
• ใหใ้ ชฟ้ ิ ลเลอร์เกจวดั ระยะห่างระหวา่ งแหวนและร่องแหวน คา่ ท่ีไดใ้ หบ้ นั ทึกลงในแบบฟอร์ม
2 ทาการประกอบแหวนลูกสูบเขา้ กบั ชุดลกู ลบู โดยประกอบแหวนน้ามนั เขา้ ไปก่อน
3 ประกอบแหวนชุดที่ 2 และ 1 ตามลาดบั โดยใชเ้ ครื่องมือพิเศษ (เคร่ืองถา่ งแหวนลูกสูบ)

ขอ้ ควรระวงั

แหวนลกู สบู เปราะหกั งา่ ย
การประกอบแหวนตอ้ ง
ระมดั ระวงั เป็นพเิ ศษ

แหวนน้ามนั

ใชม้ อื ประกอบจะสะดวก

หน่วยที่ 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลกู สูบ เร่ือง การวดั ปากแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

การประกอบแหวน โดยใชเ้ ครอื่ งถ่าง
ปากแหวน ป้องกนั แหวนหกั ชารุดไดด้ ี

เม่ือประกอบแหวนเขา้ ท่ีเรียบร้อยแลว้ ใหใ้ ชม้ ือหมนุ แหวนไปรอบๆ เพ่ือตรวจสอบร่องแหวนอีกคร้ังหน่ึง

หมายเหตุ ใหใ้ ชก้ าน้ามนั หล่อล่ืนฉีดชโลม บริเวณร่องแหวน

การจัดปากแหวนลูกสูบ

Mark Mark

เช่น เม่ือมีแหวน 3 ชุด = 120 องศา วิธีการจดั ปากแหวนเสมงั=่ือเกจตดั จปมาาาน3กรว6คแ์ น0หแ(วMห°นวaเนสrkรจ็) แบลนว้ หกวั ลอ่ กนู สนบูาไวป่าใลสกู ่ใสนบู กคระวบรวอากงสในบู ให้
ตา3แห6น0่งใ°ด
วิธีการจดั ปากแหวน = ปกติ 3Mark จะ=แสดงต1า2แห0น่ง°หนา้ เคร่ืองยนต์

เพราะฉะน้นั ตาแหน่งของปากแหวนของชุดที่ 1, 2 และ 3 เทา่ กบั 120 องศา
ไมค่ วรจดั ปากแหวนตรงกบั แนวสลกั ลกู สูบ เพราะบริเวณแนวสลกั ลกู สูบ อาจทาใหเ้ กิดการรั่วของแก๊สไดง้ า่ ย เพราะ
บริเวณสลกั ลูกสูบไดร้ ับแรงกระแทก

หน่วยที่ 7 ใบงานที่ 6 – 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลกู สูบและแหวนลูกสูบวิชา เรื่อง การวดั ปากแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ
หมายเหตุ
รหสั 20101 - 2001

แบบบนั ทึกผลการปฏิบตั ิงาน ระยะห่างร่อง ปกติ/ไม่ปกติ
แหวนชุดที่ ระยะห่างปาก แหวน
แหวน
1
2
แหวนนา้ มัน

ปัญหาและอปุ สรรค
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................

หน่วยที่ 7 ใบงานที่ 6 – 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลกู สูบและแหวนลูกสูบ เร่ืองการถอดประกอบ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
ลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

การถอดประกอบลูกสูบ

1. ถ่ายนา้ มนั หลอ่ ล่ืน และถ่ายนา้ ระบายความรอ้ น
ออกจากเครอ่ื งยนต์

2. ถอดฝาสบู ออกจากเคร่ืองยนต์

ขอ้ ควรระวัง
1 การใชไ้ ขควง หรือวสั ดอุ นื่ งดั ฝาสบู ควรทาดว้ ยความระมดั ระวงั เพราะอาจจะทาใหฝ้ าสบู
ชารุด แตกรา้ ว
2 ฝาสบู มนี า้ หนกั มาก อาจจะหล่นเป็นอนั ตรายตอ่ รา่ งกายได้

หน่วยท่ี 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เรื่อง การถอด 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
ประกอบลกู สูบ
รหสั 20101 - 2001

การถอดประกอบปะกบั ลอ็ กเพลาข้อเหวีย่ ง ข้อควรปฏิบตั ิ

1 ตอ้ งบนั ทกึ ช่วยจา เชน่ ตาแหนง่ L,R หรอื F , R

2 ศกึ ษาค่มู ือ ในการถอด ประกอบ

1. ถอดอ่างนา้ มนั หลอ่ ล่ืนเคร่ืองยนตอ์ อก
2. ทาเคร่ืองหมาย (Mark) ท่ฝี าครอบแบรง่ิ

โดยใชเ้ หล็กนาศนู ยต์ อก

3. ใชป้ ระแจกระบอกถอดนอตฝาครอบแบร่งิ
ออก แลว้ จดั วางอย่างมีระเบียบ

4. ใชป้ ลอกพลาสตกิ สวมท่ีเกลียวของโบลต์
กา้ นสบู เพ่ือปอ้ งกนั เกลยี วชารุด

Hoses : พลาสติกสาหรับสวมเกลียว ป้องกนั เกลียวชารุด
ขณะถอด ประกอบ

5 ใชค้ อ้ นพลาสตกิ เคาะโบลตก์ า้ นสบู เบาๆ
เพ่อื เตรยี มถอดชดุ ลกู สบู ของแตล่ ะสบู

6 หมนุ เคร่อื งยนตใ์ หส้ บู ท่ีตอ้ งการถอดอย่ใู น
ตาแหน่งศนู ยต์ ายบน หลงั จากนนั้ ใช้
ดา้ มคอ้ นหรือไมเ้ นอื้ แข็งดนั ฝาครอบแบรง่ิ
ตวั บน เพ่อื นาลกู สบู ออกมา จนครบทกุ สบู

หน่วยท่ี 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เร่ือง การถอดประกอบ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
ลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

ข้อสังเกต เมื่อถอดลกู สูบออกมาแลว้ ใหพ้ ิจารณาการสึกหรอของแบริ่ง และแหวนลูกสูบ แตล่ ะชุด
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ.................................................................

7 จดั วางลูกสูบใหม้ ีระเบียบและเรียงตามลาดบั การใชป้ ระแจปอนด์

1 ดแู รงขนั จากค่มู อื ของแตล่ ะรุน่

2 พิจารณาหนว่ ยวดั ดว้ ยความรอบคอบ เชน่ Nm. กโิ ลกรมั -
เซนตเิ มตร

8. ใชป้ ระแจปอนดข์ นั ยดึ กา้ นสบู ดว้ ยแรงบิด (ตามคมู่ อื )

ค่ามาตรฐานทว่ั ไปสาหรับเคร่ืองยนต์ 4 สูบ ไมเ่ กิน 2000 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร (CC)
ค่าแรงขนั 500 กิโลกรัม- เซนติเมตร (36 ฟุต – ปอนด)์
หมายเหตุ ในกรณีเคร่ืองยนตเ์ ก่าเม่ือใชเ้ ครื่องยนตไ์ ปนานๆ ขอบดา้ นบนของกระบอกสูบอาจจะมีสนั (Cylinder ridge)
เกิดข้ึนสามารถควา้ นออกโดยใชเ้ ครื่องมือพเิ ศษ

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ลูกสูบและแหวน

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. จากรูปเป็นบริการแหวนลกู สูบ เรียกวธิ ีดงั กล่าววา่ อะไร

ก. วดั ปากแหวน

ข. วดั ความหนาแหวน

ค. วดั ร่องแหวน

ง. วดั การบิดเบ้ียวของแหวน

2. ลูกสูบมีหนา้ ท่ีอยา่ งไร ตอบคาถามขอ้ 1

ก. เปล่ียนพลงั งานความร้อน เป็นพลงั งานกล

ข. เปล่ียนพลงั งานกล เป็นพลงั งานความร้อน

ค. เปล่ียนแรงในแนวต้งั ใหเ้ ป็นแรงในแนวเส้นรอบวง

ง. เปล่ียนแรงข้ึนลงใหเ้ ป็นแนวแรงหมุนรอบเพลาขอ้ เหวย่ี ง

3 จุดประสงคห์ ลกั ที่จะตอ้ งออกแบบหัวลูกสูบมีลกั ษณะต่างๆ เช่นหวั ลกู สูบเวา้ นูนฯลฯ เพ่ืออะไร

ก. เพอ่ื ใหร้ ับแรงกระแทกไดด้ ีเมื่อเกิดการจุดระเบิดในหอ้ งเผาไหม้

ข. เพื่อให้อากาศเกิดการหมนุ วนคลุกเคลา้ ระหวา่ งอากาศ และน้ามนั

ค. เพื่อใหส้ ามารถรองรับปริมาณของอากาศที่เขา้ หอ้ งเผาไหมไ้ ดอ้ ยา่ งเพยี งพอ

ง. เพ่ือลดการส่นั สะเทือนเม่ือเคร่ืองยนตท์ างานที่ความเร็วรอบสูงต้งั แต่ 2000 รอบข้ึนไป

4. จากรูป จะเห็นไดว้ า่ มีรอยถลอกดา้ นขา้ งของลกู สูบเพยี งดา้ นเดียว ลกั ษณะที่เห็นน้ี ช่าง เรียกอาการท่ีเกิดข้ึนวา่

อะไร

ก. ไฟแก่

ข ไฟออ่ น

ค. ตบขา้ ง รูปตอบคาถามขอ้ 4
ง. รันอิน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลกู สูบและแหวน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลกู สูบและแหวนลกู สูบ
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

5 ปากแหวนลกู สูบท่ีถกู ตอ้ งควรเป็นอยา่ งไร
ก. ปากแหวนจะตอ้ งชนกนั พอดีประมาณ 0.00 มม.
ข. ปากแหวนจะตอ้ งล้ากนั อยเู่ ล็กนอ้ ยประมาณ 0.50 มม.
ค. ปากแหวนจะตอ้ งมีระยะห่างกนั เลก็ นอ้ ยประมาณ 0.20 มม.
ง. ปากแหวนจะชนกนั หรือห่างกนั กไ็ ดข้ ้ึนอยกู่ บั บริษทั ผผู้ ลิตแต่ละรุ่น

6. การออกแบบลูกสูบจะตอ้ งคานึงถึงเร่ืองใด
ก. ทนต่อแรงกระแทกและการเสียดสี
ข. มีการขยายตวั นอ้ ยท่ีสุด
ค. ทนความร้อนไดส้ ูง
ง. ถกู ทุกขอ้

7. การเซาะร่องของลูกสูบ โดยการผา่ เป็นแนวยาวไวด้ า้ นขา้ ง ไมใ่ หเ้ น้ือโลหะเช่ือมตอ่ กนั จะเกิดผลดีต่อลกู สูบ
อยา่ งไร

ก. ลูกสูบจะมีการหล่อลื่นไดด้ ี เน่ืองจากมีการเซาะร่องไว้
ข. ลกู สูบจะไม่ร้อนจนเกินไป ทาใหส้ ามารถทางานติดต่อเป็นเวลานานได้
ค. เน้ือโลหะท่ีนามาทาลูกสูบสามารถขยายตวั ได้ โดยไม่ทาใหล้ ูกสูบติดตาย
ง. โลหะท่ีนามาทาลูกสูบจะมีนาหนกั เบา ทาใหป้ รับเปลี่ยนความเร็วรอบเป็นไปอยา่ งฉบั พลนั
8 แหวนลูกสูบแบง่ ออกเป็นก่ีชนิด
ก. 2 ชนิด
ข. 3 ชนิด
ค. 4 ชนิด
ง. ยงั สรุปแน่นอนไมไ่ ด้

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลกู สูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลกู สูบและแหวนลกู สูบ
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

9 แหวนลกู สูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพิเศษ ทนตอ่ อณุ หภูมิสูง ทนตอ่ การเสียดสี แตม่ ีขอ้ ดอ้ ยที่
สมควรระมดั ระวงั คือ

ก. อ่อนตวั เม่ือไดร้ ับความร้อนสูง
ข. เปราะและหกั ไดง้ า่ ย
ค. ข้นึ สนิมเม่ือทิ้งไวเ้ ป็นเวลานาน
ง. เก็บความร้อนไดด้ ีถ่ายเทความร้อนยาก
10 แหวนลูกสูบที่อยดู่ า้ นลา่ งสุดของลูกสูบเรียกวา่ แหวนอะไร
ก. แหวนอดั
ข. แหวนน้ามนั
ค. แหวนลอ็ ก
ง. แหวนโอริง

แบบเฉลยชุดทดสอบ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง ลูกสูบและ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
แหวนลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เรื่อง ลกู สูบและแหวนลูกสูบ

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลยชุดทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง ลกู สูบและแหวน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลกู สูบ

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ืองลกู สูบและแหวนลกู สูบ

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบประเมินผล หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลกู สูบ

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ - สกลุ .....................................................................................หอ้ ง........................เลขท่ี...........

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวินยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ื่น

8 การเกบ็ รักษาเครื่องมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

*เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพมิ่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001 เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ียง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

และแบร่ิง

เร่ือง เพลาขอ้ เหวี่ยง และแบริ่ง (Crankshaft & Bearing)
วตั ถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม

1. อธิบายความสาคญั ของเพลาขอ้ เหว่ยี งเคร่ืองยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
2. บอกคุณลกั ษณะเฉพาะของเพลาขอ้ เหวยี่ งไดถ้ กู ตอ้ ง
3. อธิบายความสาคญั ของแบร่ิงเพลาขอ้ เหวย่ี งและแบริ่งกา้ นสูบไดถ้ ูกตอ้ ง
4. บอกคณุ ลกั ษณะของแบริ่งเพลาขอ้ เหว่ยี งและแบริ่งกา้ นสูบไดถ้ กู ตอ้ ง
5. อธิบายใหเ้ ห็นความสาคญั ของประโยชน์แผน่ กนั รุนไดถ้ กู ตอ้ ง
6. อธิบายความสาคญั ของพกิ ดั มาตรฐานและพิกดั ซ่อมไดถ้ ูกตอ้ ง
ขอบเขตของการสอน
11. เพลาขอ้ เหว่ียงและแบริ่ง
12. หนา้ ที่ และการทางานของเพลาขอ้ เหวี่ยงและแบริ่ง
13. ทาการตรวจวดั เพลาขอ้ เหวี่ยงและแบร่ิง
วิธกี ารสอน
1 บรรยายถึง โครงสร้าง การทางาน โดยใชส้ ื่อเพาเวอร์พอยนต์ ( Power Point) นาเสนอ
2 สาธิตและแสดงใหเ้ ห็นการทางานจาก แบบจาลอง (Simulator)
2 ระดมสมอง /สรุป/ ถามตอบ

ส่ือประกอบการสอน

12. เครื่องยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2-3 เครื่อง
13. ชุดบลอ็ ก 2 ชุด
14. ฟิ ลเลอร์เกจ 2 ชุด
15. ไมโครมิเตอร์ 1 ชุด
16. คอ้ นพลาสติก 2 อนั
17. ประแจปอนด์ 2 ชุด
18. เคร่ืองมือประจาตวั
19. ผา้ เชด็ มือ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ยี ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ียง และแบร่ิง
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1 เพลาขอ้ เหวีย่ ง มีหนา้ ที่อยา่ งไร
ก. ส่งกาลงั ไปขบั ลอ้ ชว่ ยแรงใหห้ มุนเพ่อื ใหเ้ ครื่องยนตท์ างานได้
ข. ส่งกาลงั ไปขบั ใหเ้ คร่ืองยนตท์ างานได้ โดยการรับแรงกระแทกจากลกู สูบของเคร่ืองยนต์
ค. รับแรงจากการเคล่ือนที่ข้นึ ลง เปล่ียนเป็นการหมุน เพอ่ื ส่งต่อไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของเครื่องยนต์
ง. รับแรงบิดที่เกิดจากการระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ โดยส่งต่อกาลงั ไปยงั เพลางานของเคร่ืองยนต์

2 คุณลกั ษณะที่สาคญั ของเพลาขอ้ เหวย่ี งคอื
ก. มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ที่ (Static Balance)
ข. มีความสมดุลขณะเคล่ือนที่ (Dynamic Balance)
ค. มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)
ง. ท่ีกลา่ วแลว้ ถกู ตอ้ ง

3 ความสมดุลของเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดผลดีอยา่ งไร
ก. ความเร็วจะสูงข้ึน
ข. ลดการสนั่ สะเทือน
ค. เพิม่ แรงบิดขณะท่ีหมุน
ง. ลดการสึกหรอของแบริ่ง

4 ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) มีประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพมิ่ กาลงั ของเคร่ืองยนตใ์ หม้ ากข้ึน
ข. รักษาระดบั ความเร็วใหค้ งที่ขณะท่ีเคร่ืองยนตท์ างาน
ค. เกบ็ และสะสมพลงั งานใหเ้ คร่ืองยนตส์ ามารถทางานต่อไปได้
ง. ลดการสัน่ สะเทือน ทาใหเ้ คร่ืองยนตเ์ ดินเรียบในทุกความเร็วรอบ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ยี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 ขอ้ ใดไมใ่ ช่...โครงสร้างของเพลาขอ้ เหว่ยี งเครื่องยนต์
ก. น้าหนกั ถ่วง (Courter weight)
ข. รูน้ามนั หล่อลื่น (Oil passage)
ค. สลกั ขอ้ เพลา (Crank journal)
ง. ลอ้ ช่วยแรง (Fly wheel)

6 เพลาขอ้ เหวยี่ งชารุด มีรอยสึก ขดู ขดี โดยปกติมีการซ่อมบารุงอยา่ งไร
ก. นาไปเจียรนยั
ข. นาไปขดั ดว้ ยกระดาษทราย
ค. นาไปบดดว้ ยกากเพชร
ง. นาไปลา้ งดว้ ยผงโซดาไฟ

7 คุณลกั ษณะของแบริ่งเป็นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผวิ สมั ผสั ดา้ นในทาดว้ ยวสั ดุชนิดใด
ก. โครเมียมและนิเกิล
ข. เหลก็ กลา้ และทองแดง
ค. ตะกวั่ และทองแดง
ง. เหลก็ หล่อแขง็ และทงั สเตน

8 “พลาสติกเกจ” หมายถึง อะไร
ก. แผน่ รองเพ่ือเพ่ิมความหนาของชิ้นงาน
ข. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการร่างแบบในการทาชิ้นส่วน
ค. แผน่ วดั คา่ ความเป็นกรด และเป็นด่างของสารเคมีชนิดเหลว
ง. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการวดั หาคา่ ระยะห่างระหวา่ งแบร่ิงกบั เพลา

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ยี ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบร่ิง
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

9 แผน่ กนั รุน (Thrust washers) โดยปกติติดต้งั อยทู่ ่ีส่วนใด รูปตอบคาถามขอ้ ที่ 11
ก. บูชกา้ นสูบ กบั สลกั ลูกสูบ
ข. ลอ้ ช่วยแรง กบั เพลาขอ้ เหว่ยี ง
ค. แบร่ิง กบั ลอ้ ช่วยแรง
ง. เพลาขอ้ เหวย่ี ง กบั ฝาครอบแบร่ิง

10 มีด 3 เหล่ียมใชป้ ระโยชน์อยา่ งไร
ก. ตดั ปะเกน็
ข. แตง่ ผวิ แบริ่ง
ค. ควา้ นรูให้โตข้นึ
ง. เจาะแผน่ โลหะและตดั ข้ึนรูป

11 จากรูป จะเห็น รู และร่อง ของแบริ่ง มีไวเ้ พอ่ื ประโยชน์ดา้ นใด
ก. หลอ่ ลื่น
ข. ระบายความร้อน
ค. ลดความฝืดของผิวที่สัมผสั
ง. ป้องกนั การกระแทกของกา้ นสูบ

12 เครื่องมือที่สาคญั และจะตอ้ งนามาใชใ้ นการประกอบเพลาขอ้ เหวย่ี งคือ
ก. ประแจกระบอก
ข. ประแจแหวน
ค. ประแจปอนด์
ง. ประแจปากตาย

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวีย่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

เรื่อง เพลาข้อเหว่ียง และแบริ่ง (Crankshaft & Bearing)

ความสาคัญของเพลาข้อเหว่ียง
เพลาขอ้ เหวีย่ ง มีหนา้ ท่ีรับแรงระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ ผา่ นชุดลกู สูบ กา้ นสูบ จนถึงเพลาขอ้ เหว่ียง จากแรง

ในแนวการเคลื่อนท่ีข้ึนลง (Reciprocating motion) เปลี่ยนเป็นการหมนุ (Rotation) เพอ่ื ส่งตอ่ ไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของ
เครื่องยนต์

ลอ้ ช่วยแรง

รูปท่ี 1 – 8 แสดงเพลาขอ้ เหวย่ี ง
ที่มา : Automotive Encyclopedia : 73

แหวนลกู สบู

กา้ นสบู ลกู สบู

แบรง่ิ กา้ นสบู

รูปท่ี 2 – 8 แสดงชุดของลกู สูบและกา้ นสูบ
ท่ีมา : Automotive Technology : 46

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวี่ยง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

คุณลกั ษณะของเพลาข้อเหวี่ยง
คุณลกั ษณะของเพลาขอ้ เหวยี่ งไดร้ ับการออกแบบและสร้าง เพื่อใหร้ ับแรงไดส้ ูงสุดจากกา้ นสูบของเครื่องยนต์

สร้างจากเหลก็ หล่อชนิดพิเศษ มีความแข็งแรงทนทานต่ออุณหภูมิและความเคน้ อดั นอกจากน้นั ท่ีผิวสัมผสั กบั แบร่ิงมี
การเคลือบผวิ ใหแ้ ขง็ ดว้ ยโลหะพเิ ศษระหวา่ งเหลก็ กลา้ กบั นิเกิล คุณลกั ษณะที่สาคญั ของเพลาขอ้ เหวยี่ งคือ

1 มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ท่ี (Static Balance)
2 มีความสมดุลขณะเคล่ือนท่ี (Dynamic Balance)
3 มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)

ขอ้ หลกั

นา้ หนกั ถว่ ง

ลิ่มปลายเพลา

ขอ้ กา้ นสบู

รูปท่ี 3 – 8 แสดงส่วนประกอบหลกั เพลาขอ้ เหวี่ยง
ที่มา : Automotive Service Technology : 53

จากความสมดุลท้งั 2 แบบจะช่วยให้เครื่องยนตเ์ ดินเรียบ ลดการสั่นสะเทือน (Flywheel) แต่อยา่ งไร
ก็ตามการออกแบบเพลาขอ้ เหว่ียงมีความจาเป็นอย่างย่ิงที่จะตอ้ งติดต้งั ลอ้ ช่วยแรง ควบคู่กนั ไปอีกดว้ ย เพราะการหมุน
ของเพลาขอ้ เหว่ียงเพียงอย่างเดียวไม่อาจทาให้เคร่ืองยนต์ทางานได้ เน่ืองจากไม่มีพลงั งานสะสมท่ีจะทาให้เพลาขอ้
เหวี่ยงหมุนอย่างสมดุลและต่อเน่ืองไปสู่รอบต่างๆ การติดต้งั ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) จะช่วยให้เคร่ืองยนตม์ ีพลงั งาน
สะสมและสามารถนาไปใชง้ านไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ สว่ นประกอบโดยมาตรฐานในการสร้างเพลาขอ้

เหว่ยี ง

1 Carbon 0.40 – 0.50 %

2 Manganese 0.60 – 0.90 %

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

คุณลกั ษณะของเพลาข้อเหว่ียง

กา้ นสบู

เพลาขอ้ เหวี่ยง

รูปที่ 4 – 8 แสดงความสมดุลและลกั ษณะของเพลาขอ้ เหวี่ยงและกา้ นสูบ
ที่มา : Automotive Service Technology :49

การออกแบบและสร้างเพลาขอ้ เหวย่ี ง
1 นา้ หนกั ตอ้ งสมดลุ ป้องกนั การส่นั สะเทือน
2 มแี นวระดบั เสมอกนั (Alignment)

รูท่เี จาะ เพ่อื ลดนา้ หนกั ของโลหะ
สว่ นเกิน ทาใหม้ ีความสมดลุ ขณะ
หมนุ (Dynamic Balance)

รูปที่ 5 – 8 แสดงส่วนประกอบของเพลาขอ้ เหว่ยี ง
ท่ีมา : tpa.or.th

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวีย่ ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

เพลาข้อเหวี่ยงและส่วนประกอบท่ีเกยี่ วข้อง โบลทย์ ดึ เพลาขอ้ เหวีย่ ง

ชดุ ฝาครอบเพลาขอ้ ลอ้ ชว่ ย
เหว่ียง แรง

ซีลนา้ มนั

แบร่งิ ปลาย เพลาขอ้
เพลา เหว่ียง

แบรง่ิ แหวนกนั รุน

เสอื้ สบู

รูปท่ี 6 - 8 แสดงโครงสร้างและส่วนประกอบของชุดเพลาขอ้ เหวยี่ ง
ท่ีมา : Auto Service and Repair :243

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ียง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

โครงสร้างของเพลาข้อเหว่ยี ง
โครงสร้างของเพลาขอ้ เหวยี่ งประกอบดว้ ยส่วนตา่ งๆ เช่น

1 นาหนกั ถ่วง (Courter weight) เพือ่ สร้างความสมดุลใหก้ บั เพลา ลดการสน่ั สะเทือนขณะเพลาหมุน
2 รูน้ามนั หล่อล่ืน (Oil passage) รูดงั กล่าวจะเจาะใหน้ ้ามนั หลอ่ ล่ืนไหล มาหลอ่ ล่ืนบริเวณแบริ่งของเพลา

รูท่เี จาะไวส้ าหรบั นา้ มนั หลอ่ ลื่น

รูปท่ี 7 – 8 แสดงเสน้ ทางการไหลของน้ามนั หล่อลื่น
ที่มา : Automotive Service Technology : 52

การบริการเพลาข้อเหว่ียง
เพลาขอ้ เหว่ยี งเป็นชิ้นส่วนหลกั และสาคญั ของเครื่องยนต์ ที่จะตอ้ งใหบ้ ริการตามสภาพและอายกุ ารใชง้ าน ซ่ึง

โดยปกติอายกุ ารใชง้ านของเพลาขอ้ เหวีย่ งนานมากกวา่ 30,000 ชวั่ โมง ถา้ มีการดูแลบารุงรักษาใหถ้ กู วิธีอาจจะใชง้ านได้
นานกวา่ น้ี
ข้อกาหนดในการถอด ประกอบ เพลาข้อเหวี่ยงมดี ังนี้

1 ใหส้ ังเกต และจดบนั ทึกตาแหน่งหรือเครื่องหมาย (Mark) ท่ีปรากฏอยบู่ นชิ้นส่วน
2 ชิ้นส่วนใดท่ีไมป่ รากฏเครื่องหมาย ใหท้ าเคร่ืองหมายกากบั ไว้ เช่นฝาครอบแบร่ิงตวั ท่ี 1 ,2 , 3...
3 จดั วางชิ้นส่วนใหเ้ ป็นระเบียบ ก่อน – หลงั , บน- ลา่ ง โดยปกติควรวางไวใ้ นช่องท่ีจดั เตรียมไว้

Mark บอกตาแหน่ง

รูปที่ 8 – 8 แสดงตาแหน่งมาร์คท่ีปรากฏบนชิ้น
ส่วนตวั จบั ยดึ เพลาขอ้ เหวย่ี ง

ท่ีมา: Auto Service and Repair :229

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวีย่ ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

รูปที่ 9 – 8 จากรูป แสดงใหเ้ ห็นการบอกตาแหน่ง เพื่อประโยชนใ์ นการถอด ประกอบเพลาขอ้ เหวี่ยง
ที่มา : Auto Service and Repair : 230

การถอด ประกอบชิน้ ส่วน

ชิน้ ส่วนท่สี าคญั เช่นฝาครอบจบั ยึดเพลาขอ้ เหวย่ี ง (Cap) โบลต์ (Bolts) แบรง่ิ สลกั แหวนรอง (Washers)
จะตอ้ งจดบนั ทึก และจดั วางตามลาดบั กอ่ นหลงั ทงั้ นเี้ น่อื งจากชิน้ สว่ นตา่ งๆเหล่านถี้ า้ ประกอบสบั เปลีย่ น
ตาแหนง่ เชน่ ชดุ ดา้ นขวา นาไปไวด้ า้ นซา้ ย ชดุ ดา้ นหนา้ นาไปไวด้ า้ นหลงั จะสง่ ผลตอ่ ความแขง็ แรง
การร่วั ซมึ และความฝืดหรอื หลวม

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

ความเสียหายที่เกดิ ขนึ้ กบั เพลาข้อเหวี่ยง
ความเสียหายที่เกิดข้ึนกบั เพลาขอ้ เหวี่ยงมีสาเหตทุ ่ีสาคญั ดงั น้ี

1 ขาดการหล่อลื่น เช่น น้ามนั หล่อลื่นไมเ่ พยี งพอ หรือน้ามนั หลอ่ ล่ืนแหง้ ทาใหร้ ะบบหลอ่ ล่ืนไม่สามารถทางานได้
2 แบริ่งรองรับเพลาเสื่อมสภาพ หรือหมดอายกุ ารใชง้ าน ทาใหแ้ บริ่ง เสียดสีกบั เพลาขอ้ เหวี่ยงโดยตรง เกิดรอย

ไหม้ หรือรอยขดู ขดี
3 น้ามนั หล่อล่ืนเสื่อมสภาพ เช่นมีน้าร่ัวเขา้ ไปผสมกบั น้ามนั หล่อล่ืน หรือใชน้ ้ามนั หล่อลื่นผิดประเภท

รูปท่ี 10 – 8 แสดงเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดรอยขดู ขีด อนั เน่ืองมาจากแบริ่งชารุด
ที่มา: Auto Service and Repair: 231

ในการซ่อมบารุงเพลาข้อเหวี่ยงมีอยู่ 2 วธิ ี

1 กรณีท่ีเพลาขอ้ เหว่ียงไม่เกิดการสึกหรอมากจนเกินไป (ไม่เกิด
รอยขูดขีด ) จะใชว้ ิธีการลา้ งทาความสะอาด แลว้ ใชล้ มเป่ าให้แห้ง
หลงั จากน้นั ใหท้ าการตรวจวดั หาค่าการสึกหรอของเพลาโดยการใช้
ไมโครมิเตอร์ เพอ่ื นาไปพิจารณาซ่อมบารุงต่อไป ถา้ การสึกหรอยงั
อยใู่ นค่ามาตรฐาน กใ็ หน้ าไปใชง้ านตามปกติ

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหว่ยี ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

2. กรณีที่มีรอยขดู ขีดเป็นริ้วรอยมาก จะใชว้ ิธีเจียระไน (Regrinding crankshaft) โดยการเปล่ียนแบร่ิงใหม้ ีขนาดเลก็ ลง
กวา่ เดิม (Under side) การบริการลกั ษณะน้ีทาใหเ้ พลาขอ้ เหวยี่ งมีขนาดเส้นผา่ ศูนยก์ ลางเลก็ ลงกวา่ เดิมเพยี งเลก็ นอ้ ย

รูปท่ี 11 – 8 แสดงการเจียระไนเพลาขอ้ เหวย่ี ง
3. กรณีที่เพลาขอ้ เหวี่ยงมีรอยขูดขีด เช่นเดียวกบั กรณีที่ 2 มีการซ่อมและบริการโดยการเชื่อมไฟฟ้า ( Are welding) ให้

หนาข้ึนหรือมีขนาดเส้นผ่าศูนยก์ ลางเพ่มิ มากข้ึน การเช่ือมจะตอ้ งหาช่างที่ชานาญการ เพื่อใหร้ อยเชื่อมติดแน่นเป็น
เน้ือโลหะเดียวกนั หลงั จากน้นั จึงนาเพลาขอ้ เหว่ียงไปเจียระไนใหม้ ีขนาดความโตเท่าเดิม (Standard) การซ่อมโดย
วธิ ีดงั กล่าวน้ี นิยมใชก้ บั เพลาขอ้ เหวี่ยงของเครื่องยนตท์ ี่มีขนาดใหญ่

รอยเช่อื มเพาะ เพ่อื
นาไปเจยี ระไน

รูปที่ 12 - 8 แสดงรอยการเชื่อมเพาะเพื่อการซ่อมบารุง
ที่มา 11-8 , 12 - 8: Auto Service and Repair: 233, 234

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
เรื่อง เพลาขอ้ เหวี่ยง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบร่ิงเพลา
แบริ่ง (Bearing) มีหน้าที่รองรับเพลาให้สามารถหมุนได้โดยอิสระ และช่วยลดความฝื ดระหว่างโลหะที่

เคล่ือนไหว

รูปท่ี 13 – 8 แสดงแบริ่งเพลา
ท่ีมา : Lannapoly.ac.th

คณุ ลกั ษณะของแบร่ิง
คุณลกั ษณะของแบร่ิงเป็นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผิวสัมผสั ดา้ นในทาดว้ ยโลหะอ่อน เช่น

ตะกวั่ และทองแดง ท่ีมีส่วนผสมของกราไฟต์ คณุ ลกั ษณะพเิ ศษของแบร่ิงคอื
1 สร้างดว้ ยโลหะอ่อน เช่นตะกวั่ ผสม ทองแดง และกราไฟตซ์ ่ึงมีคุณสมบตั ิเป็นวสั ดุหล่อลื่น ดงั น้นั เม่ือเสียดสี
กบั เพลาขอ้ เหวี่ยง จะทาใหแ้ บร่ิงซ่ึงเป็นโลหะอ่อนสึกกร่อน โดยไม่ทาให้เพลาขอ้ เหวี่ยงชารุดเสียหาย เป็นการ
ยดื อายกุ ารใชง้ านของเพลาขอ้ เหวี่ยง
2 ช่องวางของเพลาขอ้ เหวี่ยง ท่ีสัมผสั กบั แบริ่งจะตอ้ งให้น้ามนั หล่อลื่นแทรกตวั ไหลซึมเขา้ ไปได้ เมื่อเพลาขอ้
เหวย่ี งหมุนน้ามนั หลอ่ ลื่นจะเขา้ ไปรองรับ ช่วยใหก้ ารเสียดสีระหวา่ งเพลาขอ้ เหวีย่ ง กบั แบริ่งนอ้ ยลง

รูปที่ 13 – 8 แสดงใหเ้ ห็นตาแหน่งที่ประกอบแบริ่ง
ที่มา : Auto Service Technology : 157

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ียง 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

ช่องวา่ งระหว่างแบร่งิ กบั ฝาครอบจบั ยดึ เพลา

รูปท่ี 14 - 8 แสดงชอ่ งว่างภายในแบร่งิ ทาใหม้ ีสง่ิ สกปรกเขา้ ไป ทา
ใหก้ ารถ่ายเทความรอ้ นระหว่างแบร่งิ กบั ฝาครอบแบร่งิ ไมส่ ะดวก

ท่มี า : Automotive Service Technology : 46

รูปท่ี 15 – 8 แบริ่งท่ีมีการหล่อลื่นไม่สมบูรณ์ ผิวโลหะที่ฉาบไวจ้ ะ สึก
กร่อน

ท่ีมา : Automotive Service Technology : 48

แบรงิ่ เป็นชิน้ ส่วนท่รี องรบั แรงกระแทก และสง่ แรงใหก้ บั เพลาขอ้ เหว่ียง สรา้ งดว้ ยโลหะท่ที นตอ่ แรง

กระแทกไดด้ ี ผิวหนา้ สมั ผสั ฉาบดว้ ยโลหะออ่ น สกึ หรอไดง้ า่ ย

ชอ่ งวา่ งระหว่างเพลาขอ้ เหวี่ยง และแบรง่ิ มี ค่ามาตรฐาน ไม่เกนิ 0.001 - 0.004 นวิ้ ชอ่ งว่าง

ดงั กลา่ วนมี้ ีนา้ มนั หลอ่ ล่นื ขน้ั อยู่ การเลอื กใชน้ า้ มนั หลอ่ ลื่นท่มี ีคณุ ภาพสงู จะช่วยยดื อายกุ ารใชง้ าน

รายการประกอบใบงาน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหว่ยี ง 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

วตั ถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ผเู้ รียนถอดประกอบเพลาขอ้ เหวีย่ ง และแบริ่ง ไดถ้ กู ตอ้ ง
2. ผเู้ รียนวิเคราะห์ความเสียหายที่เกิดจากเพลาขอ้ เหวี่ยง และแบร่ิง เครื่องยนตไ์ ด้
3. นกั เรียนมีความเป็นระเบียบในการปฏิบตั ิงาน
4. ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั

4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อปุ กรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ขอบเขตการปฏิบตั ิงาน
1. ทาการถอดประกอบเพลาขอ้ เหวีย่ ง และแบริ่ง
2. ทาการตรวจสอบเพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบร่ิง เคร่ืองยนตไ์ ด้
3. สามารถวิเคราะห์ความผิดปกติของเพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบร่ิง เครื่องยนตไ์ ด้

วธิ ีการสอนและสื่อประกอบการสอน
1. บรรยายการถึงข้นั ตอนการถอดและการประกอบโดยใชส้ ื่อ PowerPoint นาเสนอ
2. สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
3. บรรยายถึงขอ้ ผิดพลาดในการปฏิบตั ิ

อปุ กรณ์ในการปฏบิ ัตงิ าน
1. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2 - 4 เคร่ือง
2. ประแจกระบอก 2 ชุด
3. เคร่ืองมือประจาตวั
4. ประแจปอนด์ 2 ชุด
5. ฟิ ลเลอร์เกจ
6. ไดอลั เกจ
7. ถาดรองน้ามนั กาน้ามนั
8. มีดสามเหลี่ยม พลาสติกเกจ

หน่วยท่ี 8 ใบงานที่ 7 - 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหวีย่ ง และแบร่ิง เรื่องการบริการเพลาขอ้ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วิชางานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เหวี่ยงและแบริ่ง

ใบการปฏบิ ัตงิ าน
ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

1. ทาการถอดและทาการศึกษาส่วนประกอบต่างๆของเพลาขอ้ เหว่ียงและแบร่ิง
2. นาเพลาขอ้ เหวย่ี งมาตรวจสภาพโดยการดูสภาพภายนอกดว้ ยตาเปล่าแลว้ บนั ทึกผล
ปกติ
. ไม่ปกติ เพราะ..........................................................................................................

3. นาเส้ือสูบพร้อมเพลาขอ้ เหวี่ยงมาทาการถอด

ทาการตรวจสอบระยะรุนของเพลาขอ้ เหวีย่ ง
ค่ามาตรฐานที่กาหนด

0.15 - 0.25 มิลลิเมตร
ระยะรุนสูงสุดท่ียอมรับ

0.30 มิลลิเมตร
วดั และทาการบนั ทึกผลลงในตาราง

ข้อควรปฏบิ ัติ

1 ติดตงั้ Dial indicator ใหแ้ น่นระวงั ตก และตรวจสอบเครื่องมอื กอ่ นใช้
งาน (เครอ่ื งมอื เทย่ี ง ตรงอา่ นคา่ ได)้

2 ปรบั ตงั้ Dial indicator โดยใหเ้ ข็มชที้ ่เี ลข 0

3 ใชเ้ หลก็ งดั เพลาขอ้ เหวย่ี งในทศิ ทางขนานกบั เพลา

ทาการตอกมาร์คของปะกบั เพลาขอ้ เหวี่ยงแตล่ ะชุด
4 อ่านคา่ บนหนเพา้ ปอื่ ัดใแหลง้ ว้ ่าบยนัตท่อึกกไาวร้ เปพร่อื ะเปกรอียบบเทียบกบั ค่ามาตรฐาน

หน่วยท่ี 8 ใบงานที่ 7 - 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหว่ยี ง และแบริ่ง เร่ืองการบริการเพลาขอ้ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เหวีย่ งและแบริ่ง

4 ทาการถอดประกบั โดยเรียงตามลาดบั

พลาสตกิ สเ์ กจ 5 ใชค้ อ้ นพลาสติกทาการเคาะปะกบั ลอ็ กเพลาขอ้ เหวยี่ ง
ออก
ระวงั เกลยี วของก้านสูบชารุดควรใช้ปลอกหรือท่อ
พลาสติกหุ้มก่อนทจ่ี ะการตอกออกทกุ คร้ัง

6 ทาการตรวจสอบระยะห่างของแบริ่งโดย
ใช้ พลาสติกเกจในการวดั ใชพ้ ลาสติกเกจ วาง
ทาบในแนวขวางตามความกวา้ งของแบร่ิงให้
ตาแหน่งของพลาสติกเกจตรงกบั ก่ึงกลางของ
เพลาขอ้ เหวย่ี ง

พลาสติกเกจ เป็นเครื่องมือวดั ระยะหา่ ง(Clearance)

โดยการนาไปวางขวางตามแนวกวา้ ง หลงั จากนน้ั นาเอาประกบั แบร่งิ เขา้
ประกอบ แลว้ ขนั น๊อตยึดตามค่าแรงขนั ท่ีกาหนด หลงั จากนน้ั ใหถ้ อดออกจะ
เหน็ ไดว้ า่ พลาสตกิ เกจ แบนราบกบั เพลา นาพลาสตกิ กจิ ไปเทยี บกบั ค่า
มาตรฐานในค่มู ือ เพ่อื หาระยะหา่ ง

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหว่ยี ง และแบริ่ง เรื่องการบริการเพลาขอ้ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วิชางานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เหวี่ยงและแบริ่ง

ใบการปฏิบัตงิ าน
7 ทาการประกอบปะกบั ลอ็ กเพลาขอ้ เหวี่ยงทบั กบั พลาสติกเกจแลว้ ใชป้ ระแจปอนดข์ นั ตามคา่ แรงท่ี

กาหนดไวใ้ นคมู่ ือของเคร่ืองยนตห์ รือตามค่ามาตรฐานทว่ั ไป 500 kg – cm ( 36 ft –lb )

ทาการใชป้ ระแจปอนดใ์ นการขนั ปะกบั ลอ็ กเพลาขอ้
เหวี่ยง
ค่ามาตรฐานทว่ั ไป 500 kg – cm ( 36 ft –lb )

8. ทาการขนั ประกบั ลอ็ กเพลาขอ้ เหวีย่ งออกตามข้นั ตอนที่ 3 แลว้ ทาการตรวจสอบพลาสติกเกจ บนั ทึกผลและทาการ
วเิ คราะหผ์ ลที่ได้
จานวนสูบ สูบ 1 สูบ 2 สูบ 3 สูบ 4
ระยะห่าง
ผลการวเิ คราะห์

ค่า มาตรฐาน
ระยะห่างไมค่ วรเกิน 0.08 มิลลิเมตร (0.0031 นิ้ว) ถา้ มากกวา่ ใหท้ าการเปลี่ยนแบร่ิง

เมื่อทาการถอดเสร็จเรียบร้อยใหน้ าแผน่ พลาสติกเกจมา
เปรียบเทียบกบั แผน่ มาตรฐานเพื่อทาการวเิ คราะหร์ ะยะ
ห่าง
ระยะห่างไม่ควรเกิน 0.08 มิลลิเมตร (0.0031 นิ้ว)

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหว่ยี ง และแบริ่ง เร่ืองการบริการเพลา 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ขอ้ เหว่ยี งและแบร่ิง

ใบการปฏบิ ัติงาน

9 ถา้ ในกรณีท่ีทาการเปล่ียนแบร่ิงแต่ระยะห่างนอ้ ยใหท้ าการใชม้ ีดสามเหล่ียมขดู ผิวหนา้ สมั ผสั ของแบริ่ง หลงั จากน้นั ใช้

กระดาษทรายละเอียดขดั เบาๆ เพ่ือใหผ้ ิวเรียบ

ข้อควรระวัง ในการใชม้ ีดสามเหลี่ยมขดู หนา้ สมั ผสั ใหก้ ระทาดว้ ยความระมดั ระวงั เพราะอาจจะทาใหผ้ ิวสัมผสั เสียหาย

แบร่ิงท่ีใชใ้ นปัจจุบนั มี 3 ขนาด ใหเ้ ลือกขนาดความหนามาตรฐานดงั น้ี

ขนาดที่ 1 1.486 – 1.490 มิลลิเมตร

ขนาดท่ี 2 1.490 – 1.494 มิลลิเมตร มาตรฐานของเครื่องยนตร์ ุ่น 4A-FE /TOYOTA

ขนาดที่ 3 1.494 – 1.498 มิลลิเมตร

แสดง ผวิ สัมผสั ของแบริ่งกบั ปะกบั ลอ็ กจะตอ้ งเรียบและ
เป็นมนั ตาแหน่งของมารคจ์ ะตอ้ งตรงกนั กบั ประกบั ลอ็ ก
เพลาขอ้ เหวี่ยง

1. ทาการประกอบเพลาขอ้ เหวีย่ งเขา้ กบั เส้ือสูบ
2. ทาการตรวจสอบระยะรุน ของหนา้ สมั ผสั แบร่ิงอีกคร้ังหน่ึง

นาไขควงปากแบนทาการตรวจสอบระยะรุนของ
เพลาของเหว่ยี งกบั แบริ่งโดยการเสียบเขา้ ช่องวา่ ง
ระหวา่ งขอบแบร่ิงกบั ผนงั ของเพลาขอ้ เหวยี่ งแลว้
ทาการงดั ไปมาเพ่อื สารวจระยะคลอน
ค่ามาตรฐาน 0.02 – 0.22 มิลลิเมตร
คา่ สูงสุดท่ียอมรับได้ 0.30 มิลลิเมตร

หน่วยที่ 8 ใบงานท่ี 7 – 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหว่ยี ง และแบร่ิง เร่ืองการบริการเพลาขอ้ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เหว่ยี งและแบริ่ง

10 ทาการประกอบชิ้นส่วนโดยใชป้ ระแจปอนดใ์ นการขนั โดยกาหนดคา่ ของการขนั ตามมาตรฐานที่กาหนดตามคู่มือ

แสดงการขนั นอตลอ็ ตเพลาขอ้ เหว่ียงโดยใชป้ ระแจปอนด์
มาตรฐานเครื่องยนต์ 4 สูบขนาด ไมเ่ กิน 2500 CC
ค่าแรงในการขนั โบลท์ 44 ft – lb (60 N ∙ m)

11 ทาการประกอบเคร่ืองยนตแ์ ละหมนุ เพลาขอ้ เหวี่ยงดว้ ยมือเปลา่ แลว้ บนั ทึกผลการ
ปฏิบตั ิ

ผลของการปฏบิ ัติ
1 ระยะกนั รุนของเพลาขอ้ เหวย่ี ง
..................................... .....................................................................................
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

2 ผลการตรวจสอบระยะห่างแบร่ิง
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

3. หมุนเพลาขอ้ เหวี่ยงดว้ ยมือเปลา่
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ .........................................................................................
........................................................................................

4 . สภาพโดยรวมของเพลาขอ้ เหวยี่ ง
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ .........................................................................................
........................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวี่ยง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง เพลาขอ้ เหว่ียง และแบริ่ง
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. คณุ ลกั ษณะท่ีสาคญั ของเพลาขอ้ เหวีย่ งคอื
ก. มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ที่ (Static Balance)
ข. มีความสมดุลขณะเคล่ือนที่ (Dynamic Balance)
ค. มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)
ง. ที่กลา่ วแลว้ ถกู ตอ้ ง

2. ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) มีประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพิ่มกาลงั ของเครื่องยนตใ์ หม้ ากข้นึ
ข. รักษาระดบั ความเร็วใหค้ งท่ีขณะท่ีเคร่ืองยนตท์ างาน
ค. เก็บและสะสมพลงั งานใหเ้ คร่ืองยนตส์ ามารถทางานต่อไปได้
ง. ลดการสน่ั สะเทือน ทาใหเ้ ครื่องยนตเ์ ดินเรียบในทุกความเร็วรอบ

3. เพลาขอ้ เหวย่ี งชารุด มีรอยสึก ขดู ขีด โดยปกติมีการซ่อมบารุงอยา่ งไร
ก. นาไปเจียรนยั
ข. นาไปขดั ดว้ ยกระดาษทราย
ค. นาไปบดดว้ ยกากเพชร
ง. นาไปลา้ งดว้ ยผงโซดาไฟ

4. “พลาสติกเกจ” หมายถึง อะไร
ก. แผน่ รองเพื่อเพมิ่ ความหนาของชิ้นงาน
ข. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการร่างแบบในการทาชิ้นส่วน
ค. แผน่ วดั ค่าความเป็นกรด และเป็นด่างของสารเคมีชนิดเหลว
ง. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการวดั หาค่าระยะห่างระหว่างแบริ่งกบั เพลา

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชางานเครื่องยนต์ เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

แก๊สโซลีน และแบริ่ง
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวี่ยง และแบริ่ง
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5. ขอ้ ใดไมใ่ ช่ ?โครงสร้างของเพลาขอ้ เหวยี่ งเคร่ืองยนต์
ก. น้าหนกั ถ่วง (Courter weight)
ข. รูน้ามนั หล่อล่ืน (Oil passage)
ค. สลกั ขอ้ เพลา (Crank journal)
ง. ลอ้ ช่วยแรง (Fly wheel)

6 แผน่ กนั รุน (Thrust washers) โดยปกติติดต้งั อยทู่ ่ีส่วนใด
ก. บชู กา้ นสูบ กบั สลกั ลกู สูบ
ข. ลอ้ ช่วยแรง กบั เพลาขอ้ เหวี่ยง
ค. แบริ่ง กบั ลอ้ ช่วยแรง
ง. เพลาขอ้ เหว่ยี ง กบั ฝาครอบแบร่ิง

7 จากรูป จะเห็น รู และร่อง ของแบร่ิง มีไวเ้ พือ่ ประโยชน์ดา้ นใด
ก. หลอ่ ล่ืน
ข. ระบายความร้อน
ค. ลดความฝืดของผิวที่สัมผสั
ง. ป้องกนั การกระแทกของกา้ นสูบ

รูป ตอบขอ้ 7

8. คุณลกั ษณะของแบร่ิงเป็นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผวิ สัมผสั ดา้ นในทาดว้ ยวสั ดุชนิดใด
ก. โครเมียมและนิเกิล
ข. เหลก็ กลา้ และทองแดง
ค. ตะกว่ั และทองแดง
ง. เหลก็ หล่อแขง็ และทงั สเตน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
และแบริ่ง
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวี่ยง และแบร่ิง
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

9. มีด 3 เหล่ียมใชป้ ระโยชน์อยา่ งไร
ก. ตดั ปะเกน็
ข. แต่งผวิ แบริ่ง
ค. ควา้ นรูให้โตข้ึน
ง. เจาะแผน่ โลหะและตดั ข้ึนรูป

10. เครื่องมือที่สาคญั และจะตอ้ งนามาใชใ้ นการประกอบเพลาขอ้ เหว่ยี งคอื
ก. ประแจกระบอก
ข. ประแจแหวน
ค. ประแจปอนด์
ง. ประแจปากตาย

11. เพลาขอ้ เหวยี่ ง มีหนา้ ท่ีอยา่ งไร
ก. ส่งกาลงั ไปขบั ลอ้ ช่วยแรงใหห้ มุนเพื่อให้เคร่ืองยนตท์ างานได้
ข. ส่งกาลงั ไปขบั ใหเ้ ครื่องยนตท์ างานได้ โดยการรับแรงกระแทกจากลกู สูบของเครื่องยนต์
ค. รับแรงจากการเคล่ือนที่ข้นึ ลง เปลี่ยนเป็นการหมนุ เพ่อื ส่งต่อไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของเครื่องยนต์
ง. รับแรงบิดที่เกิดจากการระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ โดยส่งตอ่ กาลงั ไปยงั เพลางานของเครื่องยนต์

12. ความสมดุลของเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดผลดีอยา่ งไร
ก. ความเร็วจะสูงข้ึน
ข. ลดการสน่ั สะเทือน
ค. เพิ่มแรงบิดขณะท่ีหมนุ
ง. ลดการสึกหรอของแบร่ิง

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เรื่อง เพลาขอ้ เหว่ยี งและแบริ่ง

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)