วิชา งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีนรวม18

ใบความรู้ หน่วยที่ 13 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบระบาย 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

ใช้ นา้ และลม ความดนั สงู ฉีด
ยอ้ ยทิศทางเพ่อื ไลส่ ่งิ สกปรก

กระบอกฉีดความดนั

รูปท่ี 19 – 13 แสดง การลา้ งทาความสะอาดหมอ้ นา้ โดยใชน้ า้ และลมเป่าสวนทิศทาง ทาให้
ตะกอน สนิม ไหลออกมา

ท่มี า : Auto Service and Repair : 329

การบรกิ ารหมอ้ นา้

หมอ้ นา้ เป็นอปุ กรณท์ ่สี าคญั ของเคร่ืองยนต์ ทกุ ๆ 30,000 กม. ควรลา้ งทาความสะอาดหมอ้ นา้ ดว้ ยวธิ ีการ
ตา่ งๆ เช่น การใชน้ า้ ยาลา้ งหมอ้ นา้ ผสมกบั นา้ เพ่อื ขจดั ตะกรนั สนมิ และคราบหนิ ปนู หรอื จะใชว้ ธิ ีเปิดฝา
ครอบดา้ นบนแลว้ ใชเ้ ครอ่ื งมอื พิเศษทาความสะอาดหลอดนา้ การจะใชว้ ิธีใดขึน้ อยกู่ บั ปัญหาและความ
จาเป็นท่เี กดิ ขนึ้

รายการประกอบใบงาน หน่วยท่ี 13 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบระบาย 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

ใบการปฏิบัติงาน

วัตถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
15 ผเู้ รียนใหบ้ ริการระบบระบายความร้อนไดถ้ ูกตอ้ ง
16 ผเู้ รียนถอดประกอบชิ้นส่วนของระบบระบายความร้อนไดถ้ ูกตอ้ ง
17 ผเู้ รียนตรวจหาขอ้ ขดั ขอ้ งของระบบระบายความร้อนไดถ้ ูกตอ้ ง
18 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเกี่ยวกบั
4.1 การใชพ้ ้ืนที่
4.2 การใชเ้ ครื่องมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของงาน
16 การบริการเก่ียวกบั ชิ้นส่วนของระบบระบายความร้อน
17 การเปล่ียนถา่ ยน้าระบายความร้อน
18 ตรวจหาสาเหตุขอ้ ขดั ขอ้ งของระบบระบายความร้อน

วธิ ีการสอน
1 สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
2 การทดลอง โดยการนาเทอร์โมสตทั มาตม้ เพื่อดูการทางาน

เครื่องมือและอปุ กรณ์
27 เครื่องยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ ระบายความร้อนดว้ ยน้า
28 เครื่องอดั อากาศทดสอบการร่ัวของหมอ้ น้า
29 มลั ติมิเตอร์
30 เครื่องมือประจาตวั
31 หวั เป่ าลม ผา้ เชด็ มือ
32 เคร่ืองฉีดน้าความดนั สูง

หน่วยที่ 13 ใบงานที่ 12 – 13 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการระบบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 – 2001 ระบายความร้อน

ข้นั ตอนการปฏิบัติงาน
การตรวจความพร้อมของคลตั ชข์ องเหลว (Fluid Coupling)

1 ใชม้ ือหมุนพดั ลม เพ่ือตรวจดูความหนืดของคลตั ช์พดั ลม หากปรากฏวา่ พดั ลมมีความหนืด แสดงว่า สาร
ซิลิโคนท่ีเป็ นสารตวั กลางในการส่งกาลงั ยงั คงมีอยู่ แต่ถา้ เมื่อใชม้ ือหมุน พดั ลม หมุนไดง้ ่าย ไม่มีความ
หนืด แสดงวา่ สารซิลิโคนแหง้ จะตอ้ งเติมเขา้ ไปใหม่

ผลการตรวจสอบ
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ................................................
2 ตรวจการรั่วซึมของป้ัมน้า
ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

3 ตรวจความตึงและสภาพของสายพาน
3.1 สภาพของสายพาน (การสึกหรอของสายพาน และของพูลเล่ย)์
ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

3.2 ความตึงของสายพาน
ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

หน่วยที่ 13 ใบงานที่ 12 – 1 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง การบริการระบบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 – 2001 ระบายความร้อน

4 ตรวจการรั่วซึมของหมอ้ น้า
ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

4.1 การวดั แรงดนั ของหมอ้ น้า เน่ืองจากในบางคร้ังการตรวจการรั่วหมอ้ น้าทาไดย้ าก ดงั น้นั จึงตอ้ งใชเ้ ครื่องอดั
ความดนั หมอ้ น้า

ค่ามาตรฐาน ความดนั ทดสอบ 3 - 4 บาร์
ผลการตรวจดว้ ยเคร่ืองอดั ความดนั

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

5 ตรวจการทางานของเทอร์โมสตทั (Thermostat) โดยการสตาร์ตเคร่ืองทิง้ ไวป้ ระมาณ 5 นาที
5.1 ขณะเคร่ืองอุณหภูมิต่า การทางานของเทอร์โมสตทั จะปิ ดน้าไม่
ไหลหมนุ เวยี นภายในเคร่ืองยนต์

ผลการตรวจ
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ................................................

5.2 ขณะเครื่องร้อน เทอร์โมสัต จะเปิ ด ท่ี 82 – 87 องศาเซลเซียส น้าจะไหล
หมนุ เวียนสังเกตไดเ้ ม่ือเปิ ดฝาหมอ้ น้า

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................

หน่วยที่ 13 ใบงานท่ี 12 - 13 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการระบบ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 – 2001 ระบายความร้อน

6 ตรวจการทางานของพดั ลมไฟฟ้า
ค่ามาตรฐาน อุณหภูมิต่ากว่า 83 C. พดั ลมไม่หมนุ
ค่ามาตรฐาน อุณหภมู ิสูงกวา่ 93 C. พดั ลมหมนุ
ผลการตรวจ

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ..........................................

7 การเปล่ียนถ่ายน้าระบายความร้อนในหมอ้ น้า

ข้นั ตอนการปฏิบตั ิ

1 เปิ ดฝาหมอ้ น้า

2 เปิ ดกอ๊ กถ่ายน้าดา้ นล่างของหมอ้ น้า

หากปรากฏวา่ น้าระบายความร้อนสกปรกมาก

หรือมีคราบสนิม ใหใ้ ชน้ ้ายาลา้ งหมอ้ น้า ผสมกบั น้าแลว้ สตาร์ท เครื่องใหน้ ้าไหล

หมนุ เวียนประมาณ 5 – 8 นาที แลว้ ถา่ ยออก

3 เม่ือถ่ายน้าออกหมดแลว้ ใหป้ ิ ดก๊อกถา่ ยน้า

4 เติมน้าสะอาดลงในหมอ้ น้าประมาณ ¾

5 เติมน้ายาหมอ้ น้าปริมาณตามสมควร เพอื่ ช่วยรักษาหมอ้ น้า (ควรดูรายละเอียดการใช้ เช่น ส่วนผสม , คา

เตือน)

6 สตาร์ทเครื่องทิ้งไวร้ ะยะหน่ึง เพ่อื เฝ้าดูการทางานของระบบ เช่น การไหลของน้า การทางานของพดั ลม

7 ปิ ดฝาหมอ้ น้า

8 การตรวจถงั น้าสารอง (หมอ้ พกั น้า) ของระบบระบายความร้อน

ปกติ

ไมป่ กติ เพราะ..........................................

หน่วยท่ี 13 ใบงานที่ 12 - 13 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
ระบบระบายความ
รหสั 20101 – 2001
ร้อน

สรุปผลการปฏิบตั ิ

รายการทปี่ ฏบิ ัติ ปกติ ไม่ปกติ สาเหตุ / การแก้ปัญหา

ความตงึ สายพาน
พดั ลมระบายความร้อน
ท่อน้า บน-ล่าง
การรั่วซึมหม้อนา้
การทางานของเทอร์โมสตทั
สวิตช์ความร้อน
พดั ลมไฟฟ้า
เกจวัดอณุ หภูมิ

อื่น ๆ ที่ควรบนั ทกึ
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
..........................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 13 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบระบาย 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ระบบระบายความร้อน
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1. เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีนอณุ หภูมิที่เหมาะสมประมาณกี่องศา
ก. 60 องศาเซลเซียส
ข. 70 องศาเซลเซียส
ค. 80 องศาเซลเซียส
ง. 90 องศาเซลเซียส

2. การระบายความร้อนโดยใชอ้ ากาศ (Air cooling system) มีลกั ษณะพิเศษอยา่ งไร
ก. ฝาสูบออกแบบโดยใชก้ ารเจาะรูโดยรอบเพื่อใหอ้ ากาศไหลผา่ น
ข. ฝาสูบและเส้ือสูบทาดว้ ยเหลก็ หลอ่ สีเทาหนาผิวเรียบเป็นมนั
ค. เส้ือสูบและฝาสูบออกแบบใหเ้ ป็นครีบโดยรอบ
ง. เส้ือสูบและฝาสูบจะสร้างดว้ ยอะลมู ิเนียมมีครีบโดยรอบ

3. ขอ้ ใดกลา่ วถึงการทางานของพดั ลมระบายความร้อนไดถ้ ูกตอ้ ง
ก. ทางานตลอดเวลาเม่ือเครื่องยนตท์ างาน
ข. ทางานและหยดุ สลบั กนั ทกุ 15 นาที
ค. ทางานตามระยะเวลาที่ไดก้ าหนดไว้
ง. ทางานโดยอตั โนมตั ิเม่ือถึงอณุ หภมู ิการทางาน

4. เคร่ืองของรถยนตโ์ ฟลคสวาเกน้ (Volkswagen) ออกแบบใหม้ ีการระบายความร้อนดว้ ยสารชนิดใด
ก. น้า
ข. อากาศ
ค. ไนโตรเจนเหลว
ง. น้ามนั ระบายความร้อน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 13 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบระบาย 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ระบบระบายความร้อน
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

5. เทอร์โมสตทั (Thermostat) มีหนา้ ที่อยา่ งไร

ก. ควบคุมปริมาณการไหลของน้า
ข. ปิ ด เปิ ด น้าระบายความร้อน
ค. ลดอณุ หภูมิของน้าระบายความร้อน
ง. รักษาคา่ ความเป็นกรด เป็นด่างของน้าใหค้ งท่ี
6. เทอร์โมสตทั ติดต้งั อยบู่ ริเวณใดของเครื่องยนต์
ก. เส้ือสูบของเคร่ืองยนต์
ข. ฝาสูบของเคร่ืองยนต์
ค. ทางน้าไหลออกจากเครื่องยนต์
ง. ทางน้าไหลเขา้ ก่อนจะถึงป้ัมน้า
จากรูป ตอบคาถามขอ้ 7-8
7. จากรูป สวิตชค์ วามร้อน (Coolant temp switch) โดยปกติต้งั อยกู่ บั อุปกรณ์ใดตอ่ ไปน้ี
ก. พดั ลมระบายความร้อน
ข. สวติ ชจ์ ุดระเบิด
ค. ดา้ นขา้ งฝาสูบ
ง. หมอ้ น้า
8 อุปกรณ์ตวั ใดควบคมุ พดั ลงระบายความร้อน

ก. สวิตซ์จุดระเบิด
ข. รีเลย์
ค. สวติ ซอ์ ุณหภมู ิน้า
ง. แบตเตอรี่

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 13 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองระบบระบาย 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบระบายความร้อน

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 13 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบระบาย 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 2101 - 210 ความร้อน

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ระบบระบายความร้อน
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)

ใบประเมินผล หน่วยที่ 13 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบระบาย 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ความร้อน

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ - สกลุ ...........................................................................หอ้ ง......................... เลขที่..........................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเครื่องมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ ครื่องมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวินยั

6 การแต่งกาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ื่น

8 การเก็บรักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารวเิ คราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิม่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ไอเสีย

เร่ืองระบบไอดีและไอเสีย (Mixture & Exhaust gas)

วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. อธิบายความสาคญั ของระบบไอดี ไอเสียไดถ้ กู ตอ้ ง
2. บอกส่วนประกอบ ของระบบไอดี ไอเสียไดถ้ ูกตอ้ ง
3. อธิบายการทางานของระบบไอดีไดถ้ ูกตอ้ ง
4. อธิบายการนาระบบไอเสียไปใชป้ ระโยชนไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
5. บอกส่วนประกอบและอธิบายการทางานของเทอร์โบชาร์จไดถ้ ูกตอ้ ง
6. อธิบายใหเ้ ห็นโทษจากไอเสียของเครื่องยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
19. ทาการศึกษาองคป์ ระกอบของระบบไอดี และไอเสีย
20. การออกแบบระบบไอดีและระบบไอเสีย
21. การนาไอเสียมาใชป้ ระโยชน์ (เทอร์โบชาร์จ)
22. การบริการระบบไอดี และไอเสีย
23. โทษของไอเสีย

วิธสี อน
ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point )

สื่อประกอบการสอน

20. เพาเวอร์พอยนต์ (Power point ) ระบบไอดีและไอเสีย
21. แบบจาลองการทางานของชุดกรองไอเสีย
22. เทอร์โบชาร์จผา่ ให้เห็นชิ้นส่วนภายใน
23. ท่อร่วมไอดี/ไอเสีย

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ระบบไอดี และไอเสีย
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

1 ระบบไอดี คือ
ก. ระบบที่ทาใหอ้ ากาศไหลเขา้ สู่เครื่องยนตม์ ีความสะอาด
ข ระบบการไหลเวียนของอากาศที่จะช่วยใหก้ ารเผาไหมส้ มบูรณ์
ค. ระบบการผสมระหวา่ งน้ามนั และอากาศเพ่ือส่งเขา้ ไปเผาไหมใ้ นห้องเผาไหม้
ง. ระบบการนาไอดีผา่ นทอ่ ร่วมไอดีเพอ่ื เพ่ิมแรงดนั ไอดีใหส้ ูงข้ึนโดยการใชเ้ ทอร์โบชาร์จ

2 ส่วนผสมหนา (Rich mixture) ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. อากาศและน้ามนั มีปริมาณมากเท่ากนั โดยปริมาตร
ข. อากาศและน้ามนั มีความหนาแน่นแตกต่างกนั
ค. อากาศมีมากกวา่ น้ามนั อยปู่ ระมาณ 40 ต่อ 1
ง. อากาศมีมากกวา่ น้ามนั อยปู่ ระมาณ 10 ต่อ 1

3 คาร์บูเรเตอร์ (Carburetor) มีหนา้ ที่อยา่ งไร
ก. ฉีดน้ามนั เขา้ หอ้ งเผาไหม้
ข. ผสมน้ามนั และอากาศใหเ้ หมาะสมก่อนส่งเขา้ หอ้ งเผาไหม้
ค. ควบคุมปริมาณการไหลของอากาศและน้ามนั ใหเ้ หมาะสม
ง. ควบคมุ ความเร็วรอบใหส้ ูงและต่าใหเ้ หมาะสมกบั กาลงั ของเคร่ืองยนต์

4 ชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter) ออกแบบเพื่อจุดประสงคอ์ ะไร
ก. ลดเสียงดงั
ข. กรองไอเสีย
ค. เพิม่ กาลงั ของเครื่องยนต์
ง. ลดมลพษิ ไอเสียใหต้ ่าลง

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบไอดี และไอเสีย
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5 แกส๊ ไอเสียเป็นแก๊สพษิ ที่มีอนั ตรายต่อสิ่งมีชีวิตเป็นอยา่ งยง่ิ แก๊สชนิดใดตอ่ ไปน้ีจดั เป็นแกส๊ พษิ
ก. ไนโตรเจน (N)
ข. ออกซิเจน (O2)
ค. คาร์บอนมอนน๊อกโชด์ (CO)
ง คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)

6 การนาไอเสียมาใชป้ ระโยชนอ์ ยา่ งไรบา้ ง
ก. นามาอุ่นไอดีใหร้ ้อน
ข. ขบั กงั หนั ในเทอร์โบชาร์จ
ค. นาไอเสียกลบั มาใชใ้ หม่เพ่อื ลดมลพษิ
ง. ถกู ทุกขอ้

7 ขอ้ ใดกล่าวผดิ เก่ียวกบั การออกแบบท่อร่วมไอดีของเคร่ืองยนต์
ก. ทอ่ ขนาดเลก็ ขดเป็นสปริง
ข. ผิวภายในเรียบ ลดการโคง้ งอ
ค. ขนาดใหญ่ ไมม่ ีส่ิงกีดขวาง
ง. ไม่มีลกั ษณะคอขวด

8 เครื่องยนต์ 16 วาลว์ โดยปกติหมายถึง ? ขอ้ ใด
ก. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ
ข. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ ๆละ 4 ลิ้น
ค. เครื่องยนต์ 2 สูบๆละ 8 ลิ้น
ง. เคร่ืองยนต์ 8 สูบๆละ 2 ลิน้

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบไอดี และไอเสีย
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

9 โดยปกติไส้กรองอากาศโดยทว่ั ไปทาความสะอาดอยา่ งไร
ก. ใชน้ ้าฉีด
ข. ใชน้ ้ามนั ลา้ ง
ค. ใชล้ มเป่ า
ง. ใชผ้ า้ เช็ด

10 หมอ้ เกบ็ เสียง (Muffler) ไดร้ ับการออกแบบใหส้ ามารถเก็บเสียงใหเ้ งียบ โครงสร้างภายในเป็นอยา่ งไร
ก. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นท่อทางวกวนและผา่ นท่อที่เจาะรูเลก็ ๆ เพ่ือลดแรงดนั ไอเสีย
ข. ใหไ้ อเสียผา่ นทอ่ ท่ีมีลกั ษณะกน้ หอย เพอ่ื ใหเ้ กิดการหมนุ วนของไอเสีย
ค. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นตะแกรงที่มีหลายช้นั เพื่อลดอุณหภมู ิใหต้ ่าลง
ง. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นช่องแคบเพื่อใหเ้ กิดสุญญากาศ

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

ระบบไอดี (Intake system)

ระบบไอดี คือระบบที่น้ามนั และอากาศไดร้ ับการผสมในอตั ราส่วนท่ีเหมาะสม เพื่อนาไปเผาไหม้
(Combustion) ภายในหอ้ งเผาไหม้ (Combustion chamber) ของเครื่องยนต์

รูปท่ี 1 – 14 แสดงท่อร่วมไอดีและทอ่ รวมไอเสีย
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 268

ความสาคัญของระบบไอดี
ส่วนประกอบ และช่องทางของระบบไอดี

1. หมอ้ กรองอากาศ (Air cleaners) มีหนา้ ท่ีกรองอากาศท่ีผา่ นเขา้ ไปในเคร่ืองยนตใ์ หม้ ีความสะอาด หมอ้ กรอง
อากาศในปัจจุบนั เป็นกรองแบบถาวร เม่ือนามาใชร้ ะยะหน่ึงแลว้ สามารถนาไปเป่ าทาความสะอาด แลว้ นา
กลบั มาใชใ้ หม่

หม้อกรองอากาศ ไดม้ ีการออกแบบในหลายลกั ษณะ วสั ดุ
ท่สี าคญั จะเป็นกระดาษท่เี คลือบสารเคมี หรือบางครงั้ ใชใ้ ย
สงั เคราะห์ การออกแบบจะตอ้ งใหอ้ ากาศผ่านได้ ในบางครง้ั
การออกแบบทาใหอ้ ากาศผ่านยาก จะมผี ลตอ่ การเผาไหม้
ของเคร่ืองยนต์ มคี วนั ดา เครื่องเดินสะดดุ

รูปที่ 2 – 14 กรองอากาศ

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

2 ทอ่ ร่วมไอดี ( Intake manifold) เป็นช่องทางใหไ้ อดีไหลเขา้ สู่
หอ้ งเผาไหม้

การออกแบบท่อร่วมไอดี

1 ลดการวกวน
2รูปผทวิ ่ีภ3า–ย1ใน4เรทยี อ่บรว่ มไอดี เครอ่ื งยนต์ 4 สบู
3 ไอดไี หลไดส้ ทะ่มีดวาก: carbyyou.com

4 ปรมิ าณการไหลของไอดตี อ้ งเทา่ กนั ทกุ ส3บู คาร์บูเรเตอร์ (Carburetor) และหวั ฉีดเช้ือเพลิง (Injector)
มีหนา้ ที่ ผสมน้ามนั และอากาศใหม้ ีปริมาณพอเหมาะ
ตอ่ การเผาไหมข้ องเคร่ืองยนต์

เคร่ืองยนตร์ ุน่ ใหม่ ไดพ้ ฒั นาใชร้ ะบบฉีดเชือ้ เพลงิ (EFI) แทน
คารบ์ เู รเตอร์ ทงั้ นเี้ น่อื งจากระบบฉีดเชือ้ เพลงิ มคี วามประหยัด
การใชเ้ ชือ้ เพลิง และการเผาไหมส้ มบรู ณย์ ่งิ ขนึ้

4 ลิ้นไอดี (Inlet Valve) ทาหนา้ ที่ เปิ ด ใหไ้ อดีไหลเขา้
ไป ภายในกระบอกสูบ และปิ ดไม่ใหไ้ อดี ออกจากกระบอกสูบ

ระบบไอดี จงึ เรม่ิ ตงั้ แตก่ ารนาอากาศมาผสมกบั นา้ มนั
เชือ้ เพลงิ ในปรมิ าณท่ีเหมาะสม ในสภาพของฝอยละออง
เพ่อื สง่ ผ่านท่อรว่ มไอดไี ปยงั หอ้ งเผาไหม้

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

ดงั น้นั จะเห็นไดว้ า่ ระบบไอดี เป็นระบบส่งไอดี เขา้ หอ้ งเผาไหม้ ในสภาพของฝอยละออง ใหม้ ีปริมาณ
เพียงพอตอ่ การเผาไหม้ และยงั สามารถปรับปริมาณใหม้ ากนอ้ ยไดต้ ามความเหมาะสมของภาระงานท่ีเกิดข้นึ
การออกแบบท่อร่วมไอดีเป็นปัจจยั สาคญั ท่ีจะทาใหไ้ อดีไหลเขา้ หอ้ งเผาไหมไ้ ดโ้ ดยสะดวก ปัจจยั ท่ีสาคญั ที่เป็นตวั
ตา้ นทานการไหล เช่น

1 ระยะทางของท่อทาง ในกรณีที่ระยะทางไกลจะทาใหเ้ กิดตา้ นทานการไหล
2 ลกั ษณะภายในของท่อจะตอ้ งเรียบ ลดการวกวน (Turbulence)
3 ขนาดของท่อทาง จะตอ้ งมีเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางมาก ท่อทางไมแ่ คบ ไมเ่ ป็นลกั ษณะคอขวด
ลดการกีดขวางทางอากาศใหน้ อ้ ยลง มีไดเ้ ฉพาะที่จาเป็นเท่าน้นั

รูปท่ี 3 – 14 แสดงการออกแบบทอ่ รว่ มไอดี ผวิ ภายใน รูปท่ี 4 – 14 แสดง การไหลของไอดี สาหรบั เครือ่ งยนต์ 8 สบู

เรยี บ มขี นาดกวา้ ง และลดการหกั โคง้ จะทาใหก้ าร ท่มี า : Automotive Encycloped ia :266
ตา้ นทานการไหลนอ้ ยลง ไอดีไหลไดส้ ะดวกขึน้

รูปท่ี 5 – 14 กราฟแสดงความสมั พนั ธ์ ระหวา่ งจานวนกระบอก

สบู กบั อตั ราส่วนนา้ มนั และอากาศ

ความสมั พนั ธด์ งั กล่าวชีใ้ หเ้ ห็นว่าแต่ละสบู จะมีอตั ราส่วนผสม

นา้ มนั และอากาศแตกต่างกนั เช่น สบู ท่ี 2 ส่วนผสมหนา(Rich
mixture) อากาศ 1 0 . 7 0 ส่วน: น้ามัน 1 . 0 0 ส่วน แต่
ขณะเดียวกัน สูบท่ี 4 และ 6 ส่วนผสมบาง (Lean mixture)

อากาศมาก น้ามันน้อยซ่ึงโดยปกติ ทุกกระบอกสูบควรมี
อคตั า่ รเาฉสลว่่ยี นพนอา้ เหมมนั าแะลเะคอราือ่ กงายศนตเฉ์ 6ล่ยี สบู 121.120.1:01: 1

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซ เร่ือง ระบบไอดี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
และไอเสีย
ลีน
รหสั 20101 - 2001

ความสาคัญของระบบไอเสีย
ความสาคญั ของระบบไอเสีย หลงั จากเกิดการเผาไหมภ้ ายในกระบอกสูบ จะเกิดแก๊สไอเสียที่มีความร้อนและ

ความดนั สูงมาก แก๊สเหลา่ น้ีจะตอ้ งถกู ระบายออกสู่บรรยากาศภายนอกอยา่ งรวดเร็วและต่อเนื่องตลอดเวลาที่
เครื่องยนตท์ าการเผาไหม้ แต่เน่ืองจากแกส๊ ไอเสียท่ีปล่อยออกมาเป็นแก๊สพษิ ทาลายสิ่งแวดลอ้ มอยา่ งรุนแรง ปัญหา
และอปุ สรรคท์ ี่เกิดข้นึ เก่ียวกบั แก๊สไอเสีย ไดร้ ับแกไ้ ขปรับปรุงเคร่ืองมือและอุปกรณ์ใหส้ ามารถรองรับปัญหา
ดงั กล่าวน้ี แต่ก็ไมอ่ าจสนองปัญหาดงั กล่าวไดท้ ้งั หมด เป็นแต่เพียงการลดปัญหาต่อส่ิงแวดลอ้ มไปไดจ้ านวนหน่ึง
เทา่ น้นั

ส่วนประกอบของระบบไอเสีย

ลนิ้ ไอเสีย (Exhaust Valve) หรือ ช่องปลอ่ ยไอเสีย ในปัจจุบนั ไดม้ ีการออกแบบลิ้นไอเสียใหม้ ีจานวนเพมิ่ มากข้ึน
จากเดิม 1 กระบอกสูบมีเพยี ง ลิ้น ไอเสียชุดเดียว ปัจจุบนั ไดเ้ พมิ่ จานวนเป็น 2 ลิน้ เพอ่ื ใหก้ ารระบายไอเสียไดร้ วดเร็ว
ยงิ่ ข้ึน
ท่อร่วมไอเสีย (Exhaust manifold) เป็นช่องทางท่ีไอเสียผา่ นออกมาจากลิน้ ไอเสีย

รูปท่ี 6 – 14 แสดงท่อรว่ มไอเสยี

ท่มี า : civicfdthailand.com

หม้อเกบ็ เสียง (Muffler) ไดร้ ับการออกแบบใหส้ ามารถเกบ็ เสียงใหเ้ งียบ โดยการออกแบบใหไ้ อเสียผา่ นช่องทาง
รูเลก็ ๆ เพอื่ ใหแ้ รงดนั ไอเสียต่า ทาใหไ้ อเสียวกวนลดเคล่ือนเสียง ทาใหล้ ดเสียงดงั ลงไดม้ ากกวา่ 50 %

รูปท่ี 7 – 14 แสดงการออกแบบหมอ้ เก็บ
เสยี งแบบตา่ งๆ ท่นี ิยมนามาใชใ้ นรถยนต์
รุน่ ใหมๆ่ ในปัจจุบนั ทาใหเ้ สียงเงยี บลงได้
ถึง 50 %

ท่มี า : Automotive Encyclopedia :323

ใบความรู้ หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

1 ชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter)

รูปท่ี 8 – 14 แสดงชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter) แสดงโครงสร้างของชุดกรองไอเสีย
ท่ีมา : civicfdthailand.com

ชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter) มีหนา้ ท่ี ลดมลพิษในอากาศ เมื่อไอเสียไหลผา่ นจะทาใหโ้ มเลกุลของ
เช้ือเพลิงท่ีไม่ไดเ้ ผาไหมถ้ ูกกกั เก็บไวท้ ่ีชุดกรอง เมื่อโมเลกุลน้ามนั ถูกกกั ตวั เพมิ่ จานวนมากข้นึ จะทาใหเ้ กิดการเผา
ไหมด้ ว้ ยความร้อนภายในท่อไอเสียอีกคร้ังหน่ึง (Reburn) ทาใหไ้ อเสียที่ปล่อยออกไปไมม่ ีละอองน้ามนั (HC) ลด
มลพิษในอากาศ ทาใหส้ ิ่งแวดลอ้ มดีข้นึ

รูปท่ี 9- 14 แสดงการติดต้งั ชุดกรองไอเสีย
ที่มา : vcharkarn .com

ชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter) ทาใหส้ ารไฮโดรคาร์บอน (Hydrocarbon) ท่ีติดมากบั ไอเสีย ท่ีมีสภาพเป็น
คาร์บอนมอนอกไซน์ (carbon monoxide : CO) เกิดการเติมออกซิเจน

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

ทาให้เปล่ียนสภาพมาเป็ นคาร์บอนไดออกไซด์ (carbon dioxide : CO2) นอกจากน้ัน ยงั ทาให้ NO2 เปล่ียนเป็ น แก๊ส
ไนโตรเจน และ ออกซิเจน

ในปัจจุบัน กรมการขนส่งทางบก ไดก้ าหนดให้รถยนต์ทุกคนั ตอ้ งติดต้งั เคร่ืองกรองไอเสีย ถา้ รถยนต์คนั ใดไม่
ปฏิบตั ิตาม กาหนดใหพ้ กั ใชร้ ถยนตค์ นั ดงั กลา่ วเป็นการชว่ั คราว หากฝ่าฝืนมีความผิดตามกฎหมาย

การนาไอเสียมาใช้ให้เป็ นประโยชน์
ไอเสียเป็นสารพษิ แต่ไอเสียสามารถนามาใชเ้ ป็นประโยชนไ์ ดห้ ลายประการ เช่น

1 นาไอเสียร้อนมาอนุ่ ไอดี ทาใหไ้ อดีมีอุณหภูมิสูงข้นึ เพอ่ื ใหก้ ารเผาไหมส้ มบรู ณ์
2 นาไอเสียกลบั เขา้ มาใชใ้ หม่ โดยผา่ นลิ้นควบคุม ช่วยใหไ้ อดีอุ่นข้นึ และเป็นการลดมลพิษทางอากาศ
3 การนาไอเสียที่มีความร้อน และความดนั สูง มาหมุนกงั หัน (Turbo charger) เพ่ือเพิ่มปริมาณอากาศเขา้ ห้อง

เผาไหมใ้ หเ้ ร็วและมากข้ึน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทางานของเครื่องยนต์

ในปัจจบุ นั เครื่องยนตจ์ านวนมากนยิ ม
นาไอเสียกลบั มาใชใ้ หม่ เพ่ือลดมลพิษ
ทางอากาศใหต้ ่าลง

รูปท่ี 10 – 14 แสดง การนาไอเสยี กลบั ไปใชใ้ หม่ เพ่อื ลดมลพษิ ทางอากาศ
ใหน้ อ้ ยลง และทาใหก้ ารเผาไหมส้ มบรู ณย์ ิง่ ขนึ้

ท่มี า : Automotive Encyclopedia : 331

ใบความรู้ หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

การนาไอเสียมาใช้ประโยชน์ : เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการทางานของเคร่ืองยนต์

ทอ่ ไอเสยี เขา้ ขบั กงั หนั เทอรโ์ บชารจ์ ช่วยใหเ้ ครื่องยนตม์ ีประสิทธิภาพ

การทางานสงู ขนึ้ ในปัจจบุ นั เครอ่ื งยนตท์ ่ที างานหนกั
จะตดิ ตงั้ เทอรโ์ บชารจ์ อย่างแพรห่ ลาย

กงั หนั อดั ท่ออากาศเขา้ กระบอก
อากาศ สบู

รูปท่1ี 1 – 14 เทอรโ์ บชารจ์ เป็นการนาไอเสียมาขบั กงั หนั อดั อากาศเขา้ กระบอกสบู

ท่ีมา : 88 db.com

การบารุงรักษาระบบไอเสีย
การบารุงรักษาระบบไอเสีย เป็นการดูแลระบบไอเสียใหส้ ามารถใชง้ านไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ เช่น

1 ตรวจดู การร่ัวของไอเสียบริเวณทอ่ และหมอ้ เก็บเสียง หากปรากฏวา่ มีการร่ัวไหลจะตอ้ งนาไปซ่อมบารุง
ทนั ที เพราะหากปล่อยทิ้งไวจ้ ะสร้างปัญหาอ่ืนอีกมาก เช่น เสียงดงั การรั่วของแก๊สพษิ ฯลฯ

2 การอดุ ตนั ของทอ่ ทางโดยเฉพาะบริเวณ หมอ้ กรองไอเสีย (Catalytic converter) โดยสังเกตการทางานของ
เคร่ืองยนต์ จะเร่งเคร่ืองยนตไ์ ม่ไดต้ ามตอ้ งการ กรณีดงั กลา่ วน้ีจะตอ้ งทาการเปล่ียนกรองไอเสียใหม่ ไม่
สามารถลา้ งหรือซ่อมบารุงได้

3 ควรหลีกเลี่ยงน้า ความช้ืน เพราะท่อไอเสียมีโอกาสเป็นสนิมไดง้ ่าย

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

วตั ถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม
16. ผเู้ รียนลา้ งทาความสะอาดกรองอากาศไดถ้ กู ตอ้ ง
17. ผเู้ รียนตรวจการชารุดของทอ่ ไอดี และไอเสียไดถ้ กู ตอ้ ง
18. ผเู้ รียนตรวจหาการชารุดและผดิ ปกติของระบบเทอร์โบชาร์จไดถ้ ูกตอ้ ง
19. ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเกี่ยวกบั

4.1 การใชพ้ ้ืนท่ี
4.2 การใชเ้ ครื่องมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ขอบเขตการปฏบิ ตั งิ าน
17. การลา้ งทาความสะอาดกรอง
18. ทาการตรวจสอบการแตกชารุดของทอ่ ไอดี ไอเสีย
19. ทาการบริการเทอร์โบชาร์จ
20. การนาไอเสียมาใชป้ ระโยชน์
21. การลดมลพิษจากไอเสีย

วิธีการสอน
15. สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
16. บรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power Point)
17. อภิปรายกล่มุ ปัญหาและอุปสรรคของไอเสีย

อุปกรณ์ในการปฏบิ ตั งิ าน
31. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ ติดต้งั เทอร์โบชาร์จ
32. เคร่ืองมือประจาตวั
33. น้าทาความสะอาดพร้อมแปลง
34. หวั เป่ าลม
35. เครื่องมือพเิ ศษสาหรับถอดกรองน้ามนั เครื่อง

หน่วยท่ี 14 ใบงานท่ี 13 - 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองการบริการ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
ระบบไอดีและ
รหสั 20101 – 2001
ไอเสีย

ข้นั ตอนการปฏิบัตงิ าน
ระบบไอดี

1 การตรวจสภาพของกรองอากาศ
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ....................................................
2 การทาความสะอาดโดยการใชล้ มฉีดเพอ่ื ไล่ฝ่นุ ละออง
3 ถา้ เป็นกรองอากาศชนิดถาวร สามารถลา้ งดว้ ยน้า เสร็จแลว้ เป่ าลม

ใหแ้ หง้ หรือนาไปตากแดด
4 การตรวจท่อร่วมไอดี
ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ....................................................
ระบบไอเสีย/ระบบไอดี
5 การตรวจการร่ัวของปะเก็นทอ่ ไอเสีย /ท่อร่วมไอดี
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ....................................................

ปะเก็นกนั ร่วั

ปะเก็นท่อร่วมไอเสีย เป็นปะเก็นท่ที นความรอ้ น บริษทั ผผู้ ลติ ได้
ใชว้ สั ดทุ ่ที นไฟ การร่วั ของปะเกน็ ไอเสียจะเกิดเสียงดงั และมแี ก๊ส
พิษร่วั เขา้ ไปในหอ้ งผโู้ ดยสารเป็นอนั ตรายต่อสขุ ภาพ

ปะเก็นท่อร่วมไอดี ทาดว้ ยวสั ดพุ เิ ศษ เม่อื ร่วั จะทาใหเ้ คร่อื งยนต์
ติดยาก ไมม่ ีกาลงั

หน่วยที่ 14 ใบงานที่ 13-14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนต์ เรื่องการบริการระบบไอดี 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

แก๊สโซลีน และไอเสีย
รหสั 20101 - 2001

6 ตรวจการร่ัวของหมอ้ เก็บเสียง (Muffler)

ค่ามาตรฐาน ของเสียงตามประกาศสานกั งาน

สิ่งแวดลอ้ มแห่งชาติ

เสียงจากยานยนต์ ไม่เกิน 90 เดซิเบล

ปกติ

ไม่ปกติ เพราะ..............................................

7. ตรวจการชารุดเสียหายของชุดกรองไอเสีย

(Catalytic converter) โดยปฏิบตั ิดงั น้ี

สตาร์ตเคร่ืองยนตแ์ ลว้ เหยยี บคนั เร่งทนั ทีทนั ใดโดยการเหยยี บปล่อย

สลบั กนั หากปรากฏวา่ เคร่ืองยนตไ์ ม่ตอบสนองทนั ทีทนั ใด ใหส้ นั นิษฐาน

วา่ กรองไอเสีย (Catalytic converter) อดุ ตนั

ผลการตรวจสอบ ชดุ กรองไอเสีย(Catalytic converter)
ปกติ

ไม่ปกติ เพราะ..............................................

การบารุงรักษาหม้อ กรองไอเสีย

1 พยายามรักษาเคร่ืองยนตใ์ หเ้ ป็นปกติอยเู่ สมอ ไมค่ วรเติมน้ามนั

เช้ือเพลิงผิดประเภทจากที่บริษทั กาหนด ท้งั น้ีเน่ืองจากการเผาไหมไ้ ม่สมบรู ณ์

2 ไมค่ วรเดินเคร่ืองยนตค์ วามเร็วต่า ทิ้งไวน้ านเกินกวา่ 10 นาที

3 ในกรณีที่เคร่ืองยนตส์ ตาร์ตติดยาก ไม่ควรสตาร์ตติดต่อกนั เกินกวา่ 3 คร้ังเพราะอาจจะมีน้ามนั ส่วนเกินท่ี

ไม่ไดเ้ ผาไหมเ้ ขา้ ไปติดคา้ งอยใู่ นทอ่ ไอเสีย

4 ไม่ควรขบั รถลงในน้า เม่ือน้าเขา้ ไปจะก่อใหเ้ กิดความช้ืน และเป็นสนิม

หน่วยท่ี 14 ใบงานที่ 13-14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองการบริการระบบไอ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ดีและไอเสีย

1 ตรวจการรั่วของไอดี และไอเสียของระบบเทอร์โบ
ชาร์จ

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ..............................................
2 ตรวจการหล่อล่ืนของชุดเทอร์โบชาร์จ
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ..............................................
3 ตรวจลิ้นไอเสีย โดยการนาไอเสียเขา้ มาเผาไหมอ้ ีก
คร้ังหน่ึง เป็นการอ่นุ ไอดี และช่วยลดมลพษิ ในอากาศ
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ..............................................

เทอรโ์ บชารจ์ มที อ่ อยู่ 2 ดา้ นคอื

1 ดา้ นทอ่ ไอเสียตอ่ ตรงมาจากทอ่ ไอเสยี ทา
ดว้ ยเหล็กหล่อสีดา

2 ท่ออากาศ ตอ่ มาจากกรองอากาศ เป็นทอ่
ยางหรือพลาสตกิ แขง็

หมายเหตุ

ท่อนา้ มนั หล่อลื่นเทอรโ์ บฯ เป็นทอ่ ทนความดนั และ
ทนความรอ้ น เป็นท่อออ่ นท่หี มุ้ ดว้ ยโลหะ

หน่วยท่ี 14 ใบงานท่ี13-14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องการบริการระบบไอ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ดีและไอเสีย

สรุปผลการปฏิบตั ิ

......................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................

การแกไ้ ขปัญหา
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่องระบบไอดี และระบบไอเสีย
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1. ระบบไอดี คือ
ก. ระบบที่ทาใหอ้ ากาศไหลเขา้ สู่เคร่ืองยนตม์ ีความสะอาด
ข. ระบบการไหลเวียนของอากาศท่ีจะช่วยใหก้ ารเผาไหมส้ มบรู ณ์
ค. ระบบการผสมระหวา่ งน้ามนั และอากาศเพื่อส่งเขา้ ไปเผาไหมใ้ นห้องเผาไหม้
ง. ระบบการนาไอดีผา่ นทอ่ ร่วมไอดีเพ่อื เพ่มิ แรงดนั ไอดีใหส้ ูงข้ึนโดยการใชเ้ ทอร์โบชาร์จ

2. คาร์บเู รเตอร์ (Carburetor) มีหนา้ ท่ีอยา่ งไร
ก. ฉีดน้ามนั เขา้ หอ้ งเผาไหม้
ข. ผสมน้ามนั และอากาศใหเ้ หมาะสมก่อนส่งเขา้ หอ้ งเผาไหม้
ค. ควบคมุ ปริมาณการไหลของอากาศและน้ามนั ใหเ้ หมาะสม
ง. ควบคุมความเร็วรอบใหส้ ูงและต่าใหเ้ หมาะสมกบั กาลงั ของเคร่ืองยนต์

3. แก๊สไอเสียเป็นแกส๊ พิษท่ีมีอนั ตรายต่อสิ่งมีชีวิตเป็นอย่างยง่ิ แกส๊ ชนิดใดตอ่ ไปน้ีจดั เป็นแกส๊ พิษ
ก. ไนโตรเจน (N)
ข. ออกซิเจน (O2)
ค. คาร์บอนไดออกโซด์ (CO2)
ง คาร์บอนมอนออกไซด์ (CO)

4. ขอ้ ใดกล่าวผดิ เก่ียวกบั การออกแบบท่อร่วมไอดีของเครื่องยนต์

ก. ท่อขนาดเลก็ ขอเป้นสปริง
ข. ผิวภายในเรียบ ลดการโคง้ งอ
ค. ขนาดใหญ่ ไม่มีส่ิงกีดขวาง
ง. ไมม่ ีลกั ษณะคอขวด
5. โดยปกติไสก้ รองอากาศโดยทว่ั ไปทาความสะอาดอยา่ งไร
ก. ใชน้ ้าฉีด
ข. ใชน้ ้ามนั ลา้ ง
ค. ใชล้ มเป่ า
ง. ใชผ้ า้ เช็ด

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองระบบไอดีและไอเสีย
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

6. ส่วนผสมหนา (Rich mixture) ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. อากาศและน้ามนั มีปริมาณมากเทา่ กนั โดยปริมาตร
ข. อากาศและน้ามนั มีความหนาแน่นแตกตา่ งกนั
ค. อากาศมีมากกวา่ น้ามนั อยปู่ ระมาณ 40 ต่อ 1
ง. อากาศมีมากกวา่ น้ามนั อยปู่ ระมาณ 10 ต่อ 1

7 ชุดกรองไอเสีย (Catalytic converter) ออกแบบเพ่ือจุดประสงคอ์ ะไร
ก. ลดเสียงดงั
ข. กรองไอเสีย
ค. เพิ่มกาลงั ของเคร่ืองยนต์
ง. ลดมลพิษไอเสียใหต้ ่าลง

8 การนาไอเสียมาใชป้ ระโยชน์อยา่ งไรบา้ ง
ก. นามาอนุ่ ไอดีใหร้ ้อน
ข. ขบั กงั หนั ในเทอร์โบชาร์จ
ค. นาไอเสียกลบั มาใชใ้ หม่เพื่อลดมลพษิ
ง. ถูกทุกขอ้

9 เครื่องยนต์ 16 วาลว์ โดยปกติหมายถึง...ขอ้ ใด
ก. เครื่องยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ
ข. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ ๆละ 4 ลิ้น
ค. เครื่องยนต์ 2 สูบๆละ 8 ลิน้
ง. เคร่ืองยนต์ 8 สูบๆละ 2 ลิน้

10 หมอ้ เก็บเสียง (Muffler) ไดร้ ับการออกแบบใหส้ ามารถเกบ็ เสียงใหเ้ งียบ โครงสร้างภายในเป็นอยา่ งไร
ก. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นท่อทางวกวนและผา่ นท่อท่ีเจาะรูเลก็ ๆ เพ่อื ลดแรงดนั ไอเสีย
ข. ใหไ้ อเสียผา่ นทอ่ ท่ีมีลกั ษณะกน้ หอย เพ่อื ใหเ้ กิดการหมนุ วนของไอเสีย
ค. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นตะแกรงที่มีหลายช้นั เพื่อลดอุณหภูมิใหต้ ่าลง
ง. ใหไ้ อเสียไหลผา่ นช่องแคบเพื่อใหเ้ กิดสุญญากาศ

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบไอดีและไอเสีย

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดีและ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ไอเสีย

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลังเรียน
เร่ือง ระบบไอดีและไอเสีย

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 14 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบไอดี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และไอเสีย

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ สกุล .....................................................................หอ้ ง.......................เลขท่ี..........................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเครื่องมือ วสั ดุ อปุ กรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ื่น

8 การเก็บรักษาเครื่องมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวิเคราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวิเคราะห์

ผา่ น

ไมผ่ า่ น

*เกณฑก์ ารวิเคราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพมิ่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

เรื่อง ระบบสตาร์ต (Starting System)

วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม
1. อธิบายความสาคญั ของระบบสตาร์ตไดถ้ กู ตอ้ ง
2. เขียนวงจรไฟฟ้า ของระบบสตาร์ตไดถ้ ูกตอ้ ง
3. บอกความสาคญั ของมอเตอร์สตาร์ตไดถ้ ูกตอ้ ง
4 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเกี่ยวกบั
4.1 การใชพ้ ้ืนท่ี
4.2 การใชเ้ ครื่องมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ขอบเขตของการปฏิบัติงาน
1. วงจรระบบสตาร์ต
2. ทาการตรวจสอบระบบสตาร์ตเครื่องยนต์
3. ทาความสะอาดระบบสตาร์ตเคร่ืองยนต์
4. แกไ้ ขปัญหาของระบบสตาร์ตเคร่ืองยนต์

วิธีสอน
1. สาธิตการเขียนและอ่านวงจรสตาร์ต
2. สาธิตการตรวจหาความต่อเน่ืองของมอเตอร์สตาร์ต

สื่อประกอบการสอน
1 มอเตอร์สตาร์ต 4 ชุด
1 มลั ติมิเตอร์ 4 ชุด
2 กระดาษทราย เบอร์ 320
3 เคร่ืองมือประจาตวั
4 น้ามนั เบนซิน 4 ลิตร

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบสตาร์ต

คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

1 ชุดโซลินอยด์ สตาร์ต (Solenoid start ) มีหนา้ ที่อยา่ งไร
ก. ควบคุมแรงดนั ไฟฟ้า ไมใ่ หส้ ูงเกิน 12 โวลต์
ข. ควบคมุ ความเร็วของมอเตอร์สตาร์ตไมใ่ หเ้ กิน 2000 รอบ/นาที
ค. เพิม่ แรงบิดให้สูงข้ึนเพอื่ ใหส้ ามารถขบั เคร่ืองยนตใ์ หท้ างานได้
ง. ตดั ต่อกระแสไฟฟ้าและผลกั ใหเ้ ฟื องขบั ไปขบกบั เฟื องลอ้ ช่วยแรง

2 ข้วั ใดของสวติ ชก์ ุญแจจุดระเบิด ท่ีตอ่ มาใชส้ ตาร์ตเคร่ืองยนต์
ก. ข้วั ACC
ข. ข้วั IG
ค. ข้วั ST
ง. ข้วั B

จากรูปจงตอบคาถามขอ้ 3-4

3 จากรูปสายไฟฟ้าท่ีตอ่ ระหวา่ งแบตเตอรี่ข้วั บวก (+)
กบั ข้วั ของโซลินอยด์ (BAT) ควรมีขนาดประมาณเท่าไร

ก. 5 ตารางมิลลิเมตร
ข. 10 ตารางมิลลิเมตร
ค. 20 ตารางมิลลิเมตร
ง. 30 ตารางมิลลิเมตร
4 จากรูปถา้ นกั ศึกษานาชุดมอเตอร์สตาร์ตไปติดต้งั กบั เคร่ืองยนต์ และใชส้ ายไฟฟ้าต่อข้วั BAT กบั ข้วั S จะเกิด
อะไรข้ึน
ก. โซลินอยดจ์ ะทางานแตม่ อเตอร์ไม่หมนุ
ข. มอเตอร์หมนุ แตโ่ ซลินอยดไ์ ม่ทางาน
ค. เครื่องยนตส์ ามารถสตาร์ตหมนุ ได้
ง. มอเตอร์สตาร์ตจะไมท่ างานแต่ไฟฟ้าลดั วง

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบสตาร์ต

คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 ถา้ คอมมิวเตเตอร์สกปรก ควรมีวธิ ีการทาความสะอาดอยา่ งไร
ก. ใชผ้ า้ เขด็ และใชล้ มเป่ า
ข. ลา้ งดว้ ยน้ามนั แลว้ ใชล้ มเป่ า
ค. ใชก้ ระดาษทรายละเอียดขดั และใชใ้ บเลื่อยเซาะร่อง
ง. ใชผ้ า้ เชด็ และใชน้ ้าลา้ ง แลว้ ใชล้ มเป่ าใหแ้ ห้ง

6 การเปล่ียนแปรถา่ นจะตอ้ งเตรียมเครื่องมือตวั ใด
ก. เลื่อยเหลก็
ข. ไขควง
ค. มลั ติมิเตอร์
ง. หวั แร้ง

7 จากรูป เป็นการตรวจวดั เพื่อหาคา่ อะไร
ก. แรงดนั ไฟฟ้าจากแบตเตอร่ี
ข. กระแสไฟฟ้าที่มอเตอร์ใชไ้ ป
ค. การลงกราวดข์ องอาเมเจอร์
ง. การต่อ/ขาดวงจรระหวา่ งคอมมิวเตเตอร์ กบั อาเมเจอร์

ใบความรู้ หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ระบบสตาร์ตเคร่ืองยนต์ (Starting system)
การสตาร์ตเครื่องยนตค์ ือการท่ีทาใหเ้ คร่ืองยนตห์ มุนดว้ ยวิธีการตา่ งๆ เพอ่ื ใหเ้ ครื่องยนตส์ ามารถทางานต่อไปได้
การสตาร์ตเคร่ืองยนตม์ ีอยหู่ ลายวธิ ี เช่น

1. การสตาร์ตดว้ ยการใชม้ ือหมุน
2. การสตาร์ตดว้ ยการใชเ้ ทา้ เหยยี บ
3. การสตาร์ตดว้ ยการใชเ้ ชือกดึง
4. การสตาร์ตดว้ ยการใชม้ อเตอร์ไฟฟ้า
5. การสตาร์ตดว้ ยการใชล้ ม และน้ามนั แรงดนั สูง
6. การสตาร์ตดว้ ยการใชเ้ คร่ืองยนตเ์ ลก็ ขบั เครื่องยนตใ์ หญ่

ความสาคญั ของการสตาร์ตเครื่องยนต์
การสตาร์ตเคร่ืองยนต์มีอยู่หลายวิธีดังกล่าวแล้ว แต่ไม่ว่าจะใช้วิธีการใด จุดประสงค์เพ่ือต้องการให้

เคร่ืองยนตห์ มนุ และสามารถทางานต่อไปได้ ความสาคญั ของการสตาร์ตเครื่องยนตจ์ ึงอยทู่ ่ีวิธีการและความเหมาะสม
กบั เครื่องยนต์แต่ละประเภท เช่นเครื่องยนต์เล็ก ประเภทเคร่ืองยนต์ยนั ม่าร์ คูโบตา้ สตาร์ตโดยการใช้มือหมุน
เคร่ืองยนตท์ ่ีใชก้ บั รถยนต์ สตาร์ตโดยใช้มอเตอร์ไฟฟ้า ฯลฯ สาหรับในหน่วยน้ีจะไดศ้ ึกษาเฉพาะการสตาร์ตด้วย
มอเตอร์ไฟฟ้า
การสตาร์ต โดยใช้มอเตอร์ไฟฟ้า (Starting Motor)

การสตาร์ตเคร่ืองยนต์โดยใชม้ อเตอร์ไฟฟ้าท่ีเรียกว่า “มอเตอร์สตาร์ต” เป็นท่ีนิยมมากท่ีสุด เพราะ
การสตาร์ตโดยใช้มอเตอร์สตาร์ต ให้ความสะดวก และมีความปลอดภยั สูง ใช้เวลาเพียง 3 - 5 วินาที ก็สามารถ
สตาร์ตใหเ้ คร่ืองยนตท์ างานได้

รูปท่ี 1 - 15 มอเตอรส์ ตารต์
ท่มี า : Suprddit . com

ใบความรู้ หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก็สโซลีน เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ชุดโซลนิ อยด์ สตาร์ต (Solenoid start )
โซลินอยด์มีหนา้ ท่ีตดั ต่อกระแสไฟฟ้าจากแบตเตอรี่ ไปยงั มอเตอร์ นอกจากน้นั โซลินอยด์ยงั มีหนา้ ที่ดึงกลไกของ
เฟื องขบั ลอ้ ช่วยแรง เพอ่ื ไปผลกั ใหเ้ ฟื อง (Pinion) ของมอเตอร์สตาร์ตไปขบั ลอ้ ช่วยแรง (Fly wheel) ใหห้ มนุ

รูปท่ี 2 – 15 แสดงการต่อวงจรไฟฟ้าจากแบตเตอร่ี ผา่ น
กญุ แจสวติ ซ์ มายงั โซลนิ อยด์

โซลนิ อยด์ (Solinoid) ทางานโดยใชห้ ลกั การ

ของแมเ่ หล็กไฟฟา้ เม่ือบดิ สวิตซก์ ญุ แจตอ้ งการ
สตารต์ เครือ่ งโซลนิ อยดจ์ ะเป็นตวั ต่อกระแสไฟฟา้
ไปขบั มอเตอร์

รูปท่ี 3 – 15 แสดงการต่อวงจรของมอเตอรส์ ตารต์ ผ่านโซลินอยด์ (Solinoid)

ท่มี า : Automotive Encyclopedia : 394

ขนาดสายไฟฟ้า

1 สายแบตเตอรีท่ ่ตี ่อไปยงั มอเตอรส์ ตารต์ ตอ้ งเป็นสายทองแดง
ขนาดไมน่ อ้ ยกวา่ 30 ตารางมลิ ลเิ มตร

2 สายท่ีตอ่ จากขวั้ S ของโซลนิ อยด์ ไปยงั สวติ ชก์ ญุ แจขนาด
สายไมน่ อ้ ยกวา่ 2 ตารางมิลลิเมตร

ใบความรู้ หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

การบริการระบบสตาร์ต
การบริการระบบสตาร์ต เป็นการป้องกนั ไม่ใหป้ ัญหาเกี่ยวกบั ระบบสตาร์ตเกิดข้ึนขณะท่ีสตาร์ตเคร่ืองยนต์

การป้องกนั ปัญหาจึงเป็นเร่ืองการบารุงรักษาแบบป้องกนั ดงั น้ี
1 ตรวจดูสารละลายของแบตเตอรี่ใหม้ ีระดบั ท่ีถกู ตอ้ งอยเู่ สมออยา่ งนอ้ ยสัปดาห์ละ 1 คร้ัง
2 ตรวจดูการชารุด หรือหลุดหลวมของข้วั สายไฟ โดยเฉพาะข้วั บวก และ ข้วั ลบ
3 ในกรณีท่ีเครื่องยนตส์ ตาร์ตยาก ตอ้ งสตาร์ต มากกวา่ 3 คร้ังควรนารถเขา้ ซ่อมบริการโดยเร่งด่วน เพราะหาก
ปลอ่ ยทิ้งไวจ้ ะเกิดปัญหาตอ่ ระบบสตาร์ต
4 หากปรากฏวา่ มอเตอร์สตาร์ตไมม่ ีกาลงั เพยี งพอ เช่น หมุนชา้ หรือไม่หมุน ใหน้ ามาถอดลา้ งทาความสะอาด
และตรวจการสึกหรอของแปรงถ่าน

แปรงถา่ นลบ ขดลวดสนามแมเ่ หล็ก 4 ขด

แปรงถา่ นบวก

รูปท่ี 4 – 15 แสดงวงจรของขดสวดสนามแม่เหล็ก และแปรงถา่ น

ท่มี า : Automotive Service Technology : 379

มอเตอรส์ ตารต์

โดยปกติจะมขี ดลวดสนามแม่เหล็ก 4 ชดุ (Pole) แปรงถ่าน บวก (+) 2
ชดุ แปรงถา่ น (-) 2 ชดุ มอเตอรส์ ตารต์ มแี รงบดิ มาก การนาไปซอ่ ม
บารุงควรระมดั ระวงั ความปลอดภยั

รายการประกอบใบงาน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบสตาร์ต 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบงาน

วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม
19 ผเู้ รียนใหบ้ ริการระบบสตาร์ตไดถ้ ูกตอ้ ง
20 ผเู้ รียนบารุงรักษาระบบสตาร์ตไดถ้ ูกตอ้ ง
21 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
3.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
3.2 การใชเ้ ครื่องมือ/อุปกรณ์
3.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของงาน
19 การบริการระบบสตาร์ต
20 การบารุงรักษาระบบสตาร์ต
21 ความปลอดภยั

วธิ กี ารสอนและส่ือประกอบการสอน
1 บรรยายการถึงข้นั ตอนการถอดและการประกอบโดยใชส้ ่ือ PowerPoint นาเสนอ
2 สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
3 บรรยายถึงอนั ตรายจากการใชแ้ ละทดสอบมอเตอร์สตาร์ต

เคร่ืองมือและอปุ กรณ์
33 เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ
34 มลั ติมิเตอร์
35 มอเตอร์สตาร์ต
36 เคร่ืองมือประจาตวั
37 หวั เป่ าลม ผา้ เชด็ มือ

ใบปฏิบตั ิงาน ใบงานที่ 14 -15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง บริการระบบ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 สตาร์ต

ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

การบริการระบบสตาร์ตด้วยไฟฟ้า
1 การตรวจความพร้อมของแบตเตอร่ี

1.1 การตรวจแรงดนั ไฟฟ้า และกระแสไฟฟ้าในแบตเตอร่ี
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ....................................................

แบตเตอร่ี นบั เป็นแหล่งพลงั งานท่สี าคญั การ

บารุงรกั ษาใหแ้ บตเตอร่พี รอ้ มใชง้ านอย่เู สมอเป็น

สิ่งจาเป็น เชน่ การตรวจสารละลาย ทาความ

สะอาด

1.2 การตรวจข้วั ตอ่ สายไฟฟ้า (การหลุดหลวม ) ขเี้ กลือท่ขี วั้ ตรวจดกู ารหลดุ หลวม การบารุงรกั ษา
ปกติ อยา่ งสม่าเสมอจะช่วยยดื อายขุ องแบตเตอร่ี

ไม่ปกติ เพราะ.............................................................................................................................

1.3 การตรวจความสกปรกของข้วั (+) (-)

ปกติ

ไม่ปกติ เพราะ........................................................................................................................

1.4 อายกุ ารใชง้ าน................................. ปี

ใบปฏิบตั ิงาน ใบงานท่ี 14 - 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง บริการระบบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 สตาร์ต

2 การบริการมอเตอร์สตาร์ต
2.1 ตรวจการทางานของโซลินอยด์ โดยการสตาร์ตเคร่ืองยนต์

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ................................................................

2.2 ตรวจสภาพของแปรถา่ น และหนา้ คอมมิวเตเตอร์
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ...................................................................

2.3 ตรวจการต่อเน่ืองระหวา่ งคอมมิลเตเตอร์ และชุดอาเมเจอร์
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ.......................................................................................................................

การบริการมอเตอรส์ ตารต์

1 ทาความสะอาดคอมมวิ เตเตอร์
2 ตรวจการสกึ หรอของแปรงถา่ น
3 ลา้ งและทาความสะอาด

ใบปฏิบตั ิงาน หน่วยที่ 14 - 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง บริการระบบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 สตาร์ต

2.4 ตรวจการต่อเน่ืองระหวา่ ง ซ่ี คอมมิวเตเตอร์
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ....................................................

หนา้ คอมมิวเตเตอร์

2.5 ตรวจการลงกราวดข์ องขดลวดสนามแม่เหลก็ (Field coil)

ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ..............................................

2.6 ประกอบชิ้นส่วนเขา้ ที่ และทาการทดลองการทางาน
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ....................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วิชา งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง บริการระบบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 สตาร์ต

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ระบบสตาร์ต

คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1. ถา้ คอมมิวเตเตอร์สกปรก ควรมีวธิ ีการทาความสะอาดอยา่ งไร
ก. ใชผ้ า้ เขด็ และใชล้ มเป่ า
ข. ลา้ งดว้ ยน้ามนั แลว้ ใชล้ มเป่ า
ค. ใชก้ ระดาษทรายละเอียดขดั และใชใ้ บเล่ือยเซาะร่อง
ง. ใชผ้ า้ เช็ด และใชน้ ้าลา้ ง แลว้ ใชล้ มเป่ าใหแ้ หง้

2. การเปลี่ยนแปรงถ่านจะตอ้ งเตรียมเครื่องมือตวั ใด
ก. เล่ือยเหลก็
ข. ไขควง
ค. มลั ติมิเตอร์
ง. หวั แร้ง

3. จากรูป เป็นการตรวจวดั เพอื่ หาค่าอะไร
ก. แรงดนั ไฟฟ้าจากแบตเตอร่ี
ข. กระแสไฟฟ้าที่มอเตอร์ใชไ้ ป
ค. การลงกราวดข์ องอาเมเจอร์
ง. การต่อ/ขาดวงจรระหวา่ งคอมมิวเตเตอร์ กบั อาเมเจอร์

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ระบบสตาร์ต

คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว

4. ชุดโซลินอยด์ สตาร์ต (Solenoid start ) มีหนา้ ที่อยา่ งไร
ก. ควบคมุ แรงดนั ไฟฟ้า ไม่ใหส้ ูงเกิน 12 โวลต์
ข. ควบคุมความเร็วของมอเตอร์สตาร์ตไมใ่ หเ้ กิน 2000 รอบ/นาที
ค. เพิ่มแรงบิดใหส้ ูงข้ึนเพอ่ื ใหส้ ามารถขบั เคร่ืองยนตใ์ หท้ างานได้
ง. ตดั ต่อกระแสไฟฟ้าและผลกั ใหเ้ ฟื องขบั ไปขบกบั เฟื องลอ้ ช่วยแรง

5. ข้วั ใดของสวติ ชก์ ุญแจจุดระเบิด ที่ต่อมาใชส้ ตาร์ตเครื่องยนต์
ก. ข้วั ACC
ข. ข้วั IG
ค. ข้วั ST
ง. ข้วั B

จากรูปจงตอบคาถามขอ้ 6-7

6 จากรูปสายไฟฟ้าที่ตอ่ ระหวา่ งแบตเตอรี่ข้วั บวก (+)
กบั ข้วั ของโซลินอยด์ (BAT) ควรมีขนาดประมาณเทา่ ไร

ก. 5 ตารางมิลลิเมตร
ข. 10 ตารางมิลลิเมตร
ค. 20 ตารางมิลลิเมตร
ง. 30 ตารางมิลลิเมตร
7 จากรูปถา้ นกั ศึกษานาชุดมอเตอร์สตาร์ตไปติดต้งั กบั เคร่ืองยนต์ และใชส้ ายไฟฟ้าต่อข้วั BAT กบั ข้วั S จะเกิด
อะไรข้นึ
ก. เคร่ืองยนตส์ ามารถสตาร์ตหมุนได้
ข. มอเตอร์หมนุ แต่โซลินอยดไ์ มท่ างาน
ค. มอเตอร์สตาร์ตจะไม่ทางานแตไ่ ฟฟ้าลดั วงจร
ง. โซลินอยดจ์ ะทางานแต่มอเตอร์ไมห่ มุน

แบบเฉลยชุดทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 15 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ระบบสตาร์ต

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ระบบสตาร์ต

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข คง
1 (×)
2
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×) (×)

ใบประเมนิ ผล หน่วยที่ 15 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชา งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบสตาร์ต 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมินผล

ชื่อ – สกุล...................................................................................หอ้ ง..........................เลขที่..................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อปุ กรณ์

2 ความถกู ตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแต่งกาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน

8 การเก็บรักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็น%

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวิเคราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

*เกณฑก์ ารวเิ คราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพ่มิ เติมและทาการทดสอบใหม่

บทนา หน่วยที่ 16 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ระบบประจุไฟฟ้า 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

เรื่อง ระบบประจุไฟฟ้า

วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. เขยี นวงจรไฟฟ้า ของระบบประจุไฟฟ้าไดถ้ กู ตอ้ ง
2. อธิบายการทางานของระบบประจุไฟฟ้าไดถ้ กู ตอ้ ง
3. อธิบายความสาคญั ของอลั เตอร์เนเตอร์ไดถ้ ูกตอ้ ง
4. บอกส่วนประกอบของอลั เตอร์เนเตอร์ไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการปฏบิ ตั ิงาน
16. ทาการถอดประกอบอลั เตอร์เนเตอร์
17. ทาการตรวจสอบระบบประจุไฟฟ้า
18. ทาความสะอาดระบบประจุไฟฟ้า
19. แกไ้ ขจุดบกพร่องของระบบประจุไฟฟ้า

ขอบเขตของการสอน
24. ส่วนประกอบของระบบประจุไฟฟ้า
25. การทางานของระบบประจุไฟฟ้า
26. วงจรระบบประจุไฟฟ้า
27. ความสมั พนั ธ์ระหวา่ งระบบประจุกบั เคร่ืองยนต์

วธิ สี อน
1 ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point )
2 บรรยายประกอบการสาธิตใหเ้ ห็นชิ้นส่วนและการทางานของระบบประจุไฟฟ้า

ส่ือประกอบการสอน

24. เพาเวอร์พอยนต์ (Power point ) ระบบประจุไฟฟ้า
25. อลั เตอร์เนเตอร์
26. วงจรการประจุแบตเตอร่ี

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 16 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วิชางานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เร่ือง ระบบประจุไฟฟ้า 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ระบบประจุไฟฟ้า
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1 ระบบประจุไฟฟ้า (Charging System) มีหนา้ ท่ีอยา่ งไร
ก. จ่ายกระแสไฟฟ้าใหก้ บั อุปกรณ์ไฟฟ้าทุกชนิด
ข. เก็บและจ่ายกระแสไฟฟ้าใหก้ บั อุปกรณ์ไฟฟ้าทกุ ชนิด
ค. สร้างพลงั งานไฟฟ้าเพอ่ื จ่ายใหก้ บั ระบบสตาร์ตและระบบไฟแสงสวา่ ง
ง. จ่ายพลงั งานไฟฟ้าใหก้ บั แบตเตอร่ีเพอ่ื ทดแทนพลงั งานไฟฟ้าท่ีเสียไป

2 เคร่ืองประจุไฟฟ้า หรืออลั เตอร์เนเตอร์ (Alternator) กระแสไฟฟ้าที่ไดเ้ ป็นกระแสสลบั เม่ือตอ้ งการเปลี่ยนเป็น
กระแสตรง (DC.) ตอ้ งผา่ นอุปกรณ์ตวั ใด

ก. ไดโอด
ข. รีซีสเตอร์
ค. คอนเดน็ เซอร์
ง. ทรานซิสเตอร์
3 การทางานของอลั เตอร์เนเตอร์อาศยั หลกั การของอะไร
ก. การเหนี่ยวนาแมเ่ หลก็
ข. การยบุ ตวั ของสนามแม่เหลก็
ค. การเกิดแรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ง. ความถี่ที่เกิดจากการเคล่ือนท่ีของวตั ถุ
4 จากรูป อุปกรณ์ดงั กลา่ วมีช่ือวา่ อะไร
ก. คอนแทค็ (Contact)
ข. ปิ กอพั คอยล์ (Pick up coil)
ค. ดีแทค็ เตอร์ (Detactor)
ง. แรกกเู รเตอร์ (Regulator)

รูป ตอบคาถามขอ้ 4

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 16 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ระบบประจุไฟฟ้า 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ระบบประจุไฟฟ้า
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถกู ที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 ข้วั F เป็นข้วั ต่อเพื่อจ่ายกระแสไฟฟ้าใหแ้ ก่อุปกรณ์ตวั ใดตอ่ ไปน้ี
ก. สเตเตอร์
ข. โรเตอร์
ค. ไดโอด
ง. รีซีสเตอร์

6 โดยปกติการประจุไฟฟ้าใชแ้ รงดนั ประมาณก่ี ? โวลต์
ก. 10 - 12 โวลต์
ข. 13 – 15 โวลต์
ค. 16 - 20 โวลต์
ง. 21 - 25 โวลต์

7 หากกระแสไฟฟ้าที่ไหลไปขดลวดฟิ ลดข์ าด หรือไมส่ มบูรณ์จะทราบไดอ้ ยา่ งไร
ก. เคร่ืองยนตจ์ ะดบั
ข. หลอดไฟเตือนจะสวา่ งข้ึน
ค. เคร่ืองยนตจ์ ะสนั่ และความเร็วลดลงทนั ที
ง. แบตเตอร่ีจะร้อน น้ากลนั่ เดือด และจะแหง้