BAHAN KULIAH MINGGU 1 HINGGA MINGGU 16 BMMB1104

KATA SLANGA UNTUK KATA SLANGA DARIPADA
MEMUDAHKAN EKSPRESI BAHASA ASING

Gabungan/ringkasan dua perkataan Diambil daripada bahasa asing tetapi dieja dalam
menjadi satu perkataan. Contoh, BM. Melibatkan bahasa Inggeris, bahasa Cina dan

diorang (dia orang), takpe (tidak apa). bahasa Arab.
Contoh, kiut(cute), otai(ketua).

Cara Mengadakan lebih banyak
Mengatasi bengkel tentang penggunaan

Bahasa bahasa.
Slanga
Media massa seperti tv, radio,
facebook dan lain-lain memberikan
pendedahan mengenai penggunaan
bahasa dalam kehidupan seharian.

Kesimpulan

Bahasa Slanga harus dibendung supaya tidak
terus menjadi kebiasaan dalam percakapan
seharian supaya kesantunan dan kesopanan

dalam bahasa dapat dijamin.

TERIMA
KASIH.

Tugasan
Pembentangan

BMMB1074

KELAS : PPRBMM1-2
AHLI KUMPULAN :
1. MICHAEL ANAK PROSSER
2. MICHELLE BULAN BATO

Soalan Tugasan : Peranan dan Pemikiran Tokoh
dalam memartabatkan Bahasa Melayu.
• R.O Winstedt
• W.G Shellabear
• O.T Dussek
• Munsyi Abdullah

R.O Winstedt

q Latar Belakang
q Sir Richard Olaf Winstedt dilahirkan pada 2 Ogos 1878 di Oxford, England.
q Mendapat Pendidikan di Magdelen College School dan New College ,Oxford sehingga

mendapat ijazah pertama.
q Beliau merupakan seorang orientalis Inggeris yang berkhidmat di Tanah Melayu

sebagai pentadbir British bermula dari 1902 hingga 1935.
q Sepanjang tempoh 33 tahun perkhidmatan Winstedt di Tanah Melayu,
q Beliau memiliki pengalaman dan kemahiran dalam memahami budaya penduduk di

Tanah Melayu ketika itu khususnya masyarakat yang beragama Islam (Bastin, 1964).

3

Peranan R.O Winstedt dalam
memartabakan Bahasa Melayu

q Pemangku Pengarah Pendidikan di Pulau Pinang (1896-1898)
q Pemangku Ketua Sekolah-sekolah di negeri-negeri Selat Singapura (1898-1900)
q Beliau dilantik sebagai tenaga pengajar dalam bidang pengajian Melayu di School of

Oriental and African Studies (SOAS) dan berkdhimat sebagai ahli Badan Penyelia selama
(1939-1959).
q Beliau bersara dari bidang Pendidikan pada tahun 1946.
q R.O Winstedt menubuhkan Sultan Idris Training College pada tahun 1922
q Penasihat di Pejabat Karang Mengarang di Sultan Idris Training College (SITC)
(1924) Bersama dengan O.T Dussek

4

Pemikiran R.O Winstedt dalam memartabatkan
Bahasa Melayu .

q Untuk menentukan halatuju sistem pendidikan dan melahirkan lebih ramai guru-
guru Melayu yang berpendidikan tinggi beliau menubuhkan Sultan Idris Training
College.

q Menerbitkan 85 buah buku bacaan sekolah di bawah Malay school Sumbangan
Series.

q Menghasilkan buku tentang Bahasa Melayu:
i.Colloquial Malay : A simple Grammar with Consorvations(1920)
ii.A dictionary of Colloquial Malay-English and English Malay (1920)

i. ii.

5

Antara karya yang dihasilkan oleh R.O Winstedt

Karya yang dihasilkan oleh Winstedt disimpan dan direkodkan di School of
Oriental and African Studies (SOAS) di London, bagi memelihara khazanah
berharga yang dihasilkan oleh beliau sepanjang tempoh perkhidmatan di
Tanah Melayu mengenai masyarakat meliputi :
-Sejarah
-Agama
-Budaya
-Bahasa

Contoh karya:
1. The Malays: A Cultural History, Singapura: Kelly & Walsh, 1947
2. An English – Malay Dictionary, Singapura: Kelly & Walsh, 1914 – 1917
3. Dictionary of Colloquial Malay: Malay – English & English – Malay,

Singapura: Kelly & Walsh, 1920

6

William Girdlestone Shellabear

Latar Belakang
q Nama penuh ialah William Girdlestone Shellabear dan

dikenali sebagai W.G Shellabear.
q Dilahirkan di England pada 27 Ogos 1862 dan meningeal

dunia pada 16 Januari 1947 di Amerika Syarikat .
q Beliau merupakan seorang askar dan juga perintis Bahasa
q Bermula menjadi seorang penulis apabila beliau datang ke

Singapura pada tahun 1887 Ketika beliau berusia 25 tahun
q Beliau telah membuat kajian khas tentang Bahasa dan dapat
q Menguasai Bahasa Melayu dengan baik.
q W.G juga boleh membaca dan menulis dalam tulisan jawi

dan rumi.

7

Peranan W.G Shellabear dalam
memartabatkan Bahasa Melayu

q Pada tahun 1917, kepentingan terhadap kesusasteraan
Melayu telah membuatkan beliau mula mempelajari bahasa
Arab. Pada tahun 1901,

q beliau menghasilkan 6500 perkataan Melayu-Inggeris dan
telah diterbitkan pada tahun 1902

q . Dari tahun 1902 sehingga 1915, Shellabear telah
menghasilkan naskhah Sejarah Melayu.

q Sebagai pengiktirafan bagi penerbitan kitab Bible yang
lengkap dalam bahasa Melayu yang dihasilkan pada bulan
Ogos 1912, beliau telah dianugerahkan Doktor Kehormat
Ijazah Ketuhanan oleh Ohio Wesleyen University.

q Selepas bersara pada tahun 1938 beliau terus membantu
ulama-ulama

yang llain dengan persediaan penerbitan buku.

8

Pemikiran W.G Shellabear dalam memartabatkan Bahasa Melayu .

q W.G Shellabear telah menghasilkan karyanya iaitu Sejarah Melayu (Suilatus
Salatin ) versi William Shellabear.

q Beliau telah menghasilkan sekurang-kurangnya 55 buah karya sastera dalam bahasa
Melayu terutamanya Sejarah Melayu.

q Beliau meninggalkan banyak buku mengenani
perbendaharaan kata Melayu, kamus, buku teks dan kerja-kerja keagamaan bagi Misi
Kristian.

q Kesan karya Sejarah Melayu versi William Shellabear memperlihatkan ketinggian
darjah dan mutu bahsa Melayu Klasik.

9

O.T Dussek

Latar belakang :
q Nama sebenar beliau ialah Oman Theodore Dussek
q Dilahirkan pada 16 November 1886 di Surrey, England

10

Peranan o.t dussek

qBeliau telah dilantik sebagai pengetua pertama di Maktab Perguruan Sultan Idris

(1922-1936)

qBeliau banyak membentuk dan memungkinkan perkembangan golongan intelek asli atau anak

negeri

qUntuk memajukan pelajar SITC , beliau berusaha untuk menerbitkan buku-buku sekolah dan

bahan bacaan tambahan untuk sekolah-sekolah Melayu dan dengan bantuan Za’ba ,buku teks
berjaya diterbitkan(Malay School Series, Malay Home Library Series)

qHasil galakkan Dussek muncul beberapa pengarang Melayu seperti Abdul Hj. Hassan,Ibrahim

Dato’ Muda, Said Hj. Husain dan Zainal Abidin Ali

qDussek juga telah menghasilkan buku ilmu hisab dan geometri seperti Kitab Hisab I,II,III,IV

dan V (1922-1931), Kitab Pedoman Guru (1928) dan Melawat ke Eropah (1935)

qBeliau juga telah menubuhkan Pejabat Karang Mengarang di SITC(1922) bersama dengan Za’ba

(Zainal Abidin Ahmad) dengan pembiayaan oleh Negeri-negeri Selat dan Negeri-negeri Melayu
Bersekutu

q Pejabat hanya beroperasi sehingga 1957 sahaja apabila peranannya diambil alih oleh Dewan

Bahasa dan Pustaka

11

Pejabat Karang Mengarang

ü Badan ini lebih menumpukan perhatian kepada penerbitan buku-
buku sekolah Melayu dan kegiatan menterjemah buku, di samping
penerbitan buku-buku umum

ü Sehingga 1941, Pejabat menerbitkan 85 judul buku teks sekolah
ü Sehingga 1957, Pejabat berjaya menerbitkan 64 judul buku

terjemahan untuk perpustakaan sekolah dan bacaan umum
Contoh : a) Cerita-cerita Sherlock Holmes

b) Sang Lomeri dengan Lampu Ajaib
c) Cerita-cerita dari Istana Alhamra
ü Penterjemahan dilakukan oleh Abdul Kudus Muhammad, Abdul
Rahman Yusof, Yazid Ahmad dan Ahmad Murad Nasaruddin
ü Diterbitkan oleh Za’ba

12

Munsyi Abdullah

Latar belakang :
q Nama sebenar ialah Abdullah Bin Abdul Kadir Munsyi
q Dilahirkan pada tahun 1976 Masihi, bersamaan tahun Hijrah 1211 di

Kampung Masjid atau dikenali sebagai Kampung Pali oleh masyarakat
Keling
q Beliau berasal dari keturunan Arab dan India
q Mendapat gelaran Munsyi pada usia 11 tahun apabila mengajar askar-
askar Melayu di Melaka
q Beliau juga mengajar askar-askar India dan British bahasa Melayu
q Beliau mula bekerja dengan bapanya dengan menolong bapanya
menyalin dokumen-dokumen penting

13

Peranan tokoh Munsyi Abdullah

Dilantik sebagai jurutulis P ada usia 27 tahun, beliau P ada tahun 1815, beliau
dan penterjemah ketika telah mengajar bahasa menggunakan peralatan
S tamford R affles membuat Melayu kepada P aderi percetakan di kediaman
Milne dan C.H. Tomsen
lawatan ke Melaka P aderi Milne untuk
Contoh : kitab, membuat huruf,
Pekerjaan yang dilakukan hikayat dan syair mengaturnya dan
ialah menyalin hikayat,
menulis surat kiriman, Beliau diberi tugas untuk mencetak buku serta surat
menulis syair mengumpul bahan sastera
Melayu lama untuk R affles Abdullah mengikuti R affles
ke S ingapura dan terus
membawa pulang ke menjadi jurutulis dan
E ngland serta mengkaji jurubahasa R affles
adat Cina dan masyarakat

J ak1u4n

Pemikiran Tokoh Munsyi
Abdullah dalam memartabatkan

bahasa melayu

üMunsyi Abdullah telah menghasilkan karya pertamanya pada tahun 1830 yang
bertajuk Syair Singapura Terbakar

üBeliau bukan sekadar memperlihatkan perkembangan bahasa Melayu tersebut melalui
karya kesusasteraan, malahan beliau menyedari betapa pentinganya buku nahu bahasa
tersebut

üBaginya, nahu sesebuah bahasa bukanlah dapat menyelesaikan seratus peratus masalah
bahasa

üHal ini lebih nyata apabila nahu sesuatu bahasa dikaji oleh orang asing yang bahasa
ibundanya bukan bahasa Melayu dan tujuan membuat kajian tersebut bukanlah
berdasarkan kajian ilmiah melainkan keran kepentingan tertentu

üBeliau melihat bahawa nahu bahasa Melayu yang ditulis oleh orang asing itu hanyalah
merupakan pengubahsuaian nahu bahasa mereka sendiri yang cuba dipaksakan ke
dalam bahasa Melayu

15

Hasil karya Munsyi Abdullah

Hikayat Abdullah Kisah Pelayaran Abdullah ke Kelantan

- Karya yang memberi gambaran - Karya yang memberi nasihat terbuka kepada para raja
Melayu
yang jelas mengenai pandangan
orang Melayu terhadap British ke - Beliau membuat perbandingan antara sistem raja Melayu
Tanah Melayu dengan sistem jajahan British

- Beliau turut menulis hujahan bahawa sistem kerajaan
terbawa mengekang pembangunan masyarakat dalam
kalangan orang Melayu kerana sifat Sultan yang
mementingkan diri

16

Contoh karya-karya Munsyi
Abdullah

1. Hikayat Abdullah (1840) diterbitkan 1849

§ Dicap pada batu tulisan Jawi di Singapura, 1849
§ Dicetak dalam tulisan Rumi di Singapura, 1914

2. Kisah Pelayaran Abdullah (1838) bin Abdul Kadir Munsyi dari
Singapura ke Kelantan
3. Syair Singapura Terbakar (1830)
4. Kitab Adat Segala Raja-raja Melayu Dalam Semua Negeri (1837)
5. Syair Kampung Gelam Terbakar,1847
6. Dewan al-Kulub, 1838
7. Kisah Pelayaran Abdullah ke negeri Jedah (tidak tamat)1854

v Beliau turut menterjemah karya berbahasa v Memperbaiki Sejarah Melayu
Hindi iaitu Hikayat Panca Tanderan ke dan Adat Segala Raja-raja
dalam bahasa Melayu yang diberi judul
Hikayat Kalilah dan Daminah (1835) Melayu dalam Segala Negeri

Contoh gambar buku karya
munsyi abdullah

18

Contoh gambar buku karya O.T
Dussek

19

✣ TERIMA KASIH

20

RUJUKAN
1. http://karyaagung2016.blogspot.com/2016/04/ketokohan-pengarang-karya-

agung.html

2. http://mylogs15.blogspot.com/2013/12/karya-agung-melayu-dan-abdullah-
munsyi.html

3. http://mylogs15.blogspot.com/2013/12/karya-agung-melayu-dan-abdullah-
munsyi.html

4. https://www.slideshare.net/EddyTerinisip1/bahasa-melayu-pramerdeka
5. http://studentsrepo.um.edu.my/5056/3/BAB_3.pdf
6. https://zdocs.tips/doc/kkp-bm-perkamusandocx-m6yg7xngxw6v

21

BMMB1074
PPRBMM1-2

NAMA AHLI KUMPULAN 11 :
• Sophia Lunan anak Martin
• Syamil bin Wahap

PERANAN DAN
PEMIKIRAN TOKOH
DALAM
MEMARTABATKAN
BAHASA MELAYU

Tokoh- tokoh tempatan
era pascamerdeka

PROFESOR PROFESOR DR.
EMERITUS DATO' ABDULLAH
DR. ASMAH HAJI HASSAN
OMAR

PROFESOR PROFESOR DATUK
EMERITUS DATUK DR AWANG
DR. NIK SAFIAH SARIYAN
KARIM

PROFESOR EMERITUS
DATO' DR. ASMAH HAJI
OMAR• Profesor Emeritus Dato' Dr. Asmah Haji Omar dilahirkan

di Jitra, Kedah pada 5 Mac 1940.

• Beliau merupakan pakar nahu Bahasa Melayu dan tokoh
terkenal dalam bidang perancangan bahasa.

• Beliau pernah menyandang jawatan Dekan Fakulti Bahasa dan
Linguistik dan Timbalan Naib Canselor di Universiti Malaya.

• Pada tahun 2000, beliau dianugerahi gelaran Doktor
Persuratan (D.Litt) daripada Universiti Malaya kerana
sumbangan beliau yang begitu besar dalam bidang
kesarjanaan ilmu linguistik di Malaysia.

• Beliau banyak menjalankan penyelidikan tentang bahasa orang
asli di Sabah dan Sarawak.

HASIL KAJIAN DAN PENULISAN

Morfologi- Sintaksis Nahu Melayu Bahasa Melayu Abad Setia dan Santun
Bahasa Malaysia dan Mutakhir ke -16 : Satu analisis Bahasa
Bahasa Indonesia : Satu
1982 Berdasarkan Teks 2002
Perbandingan Pola Melayu Aqaid Al-
Bahasa Melayu Ensiklopedia
1968 Saintifik Nasafi Bahasa Melayu

Essays on 1987 1991 2008
Malaysian
Linguistic Aspek bahasa Perancangan Nahu Kemas Kini
dan Kajiannya Bahasa dengan
1975 Rujukan Khusus 2008
1991
The Iban Language kepada
of Sarawak : A Perancangan
grammatical Bahasa Melayu
description
1993
1981
Rekonstruksi Kata dalam
Bahasa Melayu Induk

1995

PROFESOR EMERITUS DATUK DR. NIK
SAFIAH KARIM

• Profesor Emeritus Datuk Dr. Nik Safiah Karim
dilahirkan di Kota Bahru, Kelantan pada 17 Disember
1939.

• Kepakaran beliau adalah dalam bidang tatabahasa
dan sosiolinguistik.

• Beliau pernah dilantik sebagai Timbalan Ketua
Pengarah Dewan Bahasa dan Pustaka.

• Beliau juga pernah menjadi pensyarah di Fakulti
Sastera dan Sains Sosial di Universiti Malaya.

• Beliau pernah dianugerahi Anugerah Akademik
Negara 2012 oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.

HASIL PENULISAN DAN KARYA-
KARYA

1978 1981 1993

Bahasa Malaysia Beberapa Persoalan Tatabahasa Dewan
Syntax Sosiolinguistik Bahasa ( karya bersama dengan
Melayu. Farid M. Onn, Hashim
Musa dan Abdul Hamid
Mahmood )

1995 1999 2007

Malay Grammar for Yang Indah Itu Liku - Liku Bahasa
Academics and Bahasa
Professionals

PROFESOR DR.
ABDULLAH HASSAN

• Dr. Abdullah Hassan, lahir di Teluk Anson (Intan), Perak, pada 20 Mac
1942.

• Beliau memperoleh ijazah Sarjana Muda (1967) dan Ijazah Sarjana (1969)
dalam jurusan Linguistik Bahasa Melayu daripada Universiti Malaya dan
Ph.D. (1972) dalam bidang Linguistik Am daripada University of
Edinburgh, Scotland

• Beliau adalah bekas tenaga pengajar Universiti Sains Malaysia (USM)
pada 1972 di Unit Pengajian Bahasa dan menjadi Profesor Bahasa Melayu
pada 1980, dan bersara pada 1997.

• Beliau adalah ahli seumur hidup Persatuan Penterjemah Malaysia (PPM)
dan Persatuan Linguistik Malaysia (PLM).

• Prof. Abdullah adalah antara sarjana yang kuat memperjuangkan peranan
bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar pendidikan demi memandaikan
rakyat dan bagi mengekalkan nilai dan jati diri melalui himpunan memori
bangsa yang dipindahkan hanya melalui bahasa peribumi.

KARYA - KARYA DAN HASIL
PENULISAN

• 1970: Pola-Pola Kebudayaan Dewan Bahasa dan Pustaka. (Terjemahan: Ruth Benedict,
Patterns of Culture, 1934).

• 1978: Rencana Linguistik. Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP).
• 1980: Tatabahasa Bahasa Melayu: Morfologi dan Sintaksis. PTS Publications and Distributors

Sdn. Bhd.

• 1987: 30 Tahun Perancangan Bahasa Malaysia. Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP).
• 1997: Tatabahasa Bahasa Melayu: Morfologi dan Sintaksis. PTS Publications and Distributors

Sdn. Bhd. 1997: Bahasa Melayu dan Sebagai Bahasa Ilmu dan Ese-Esei Lain. Penerbit Fajar Bakti

Sdn. Bhd .

• 1999: Perancangan Bahasa di Asia Tenggara. Dewan Bahasa dan Pustaka. (Terjemahan:
Abdullah Hassan, Language Planning in Southeast Asia, 1993. Dewan Bahasa dan Pustaka).

• 2002: Tatabahasa Bahasa Melayu: Morfologi dan Sintaksis. PTS Publications and Distributors
Sdn. Bhd.

PROFESOR DATUK DR AWANG
SARIYAN
• Prof Datuk Seri Dr. Haji Awang Sariyan lahir pada 20 Oktober 1953 di

Pontian, Johor. Beliau dilahirkan di Kampung Rambah dan dibesarkan di

Kampung Teluk Kerang, Pontian, Johor.

• Beliau memperoleh ijazah Sarjana Muda Persuratan (Kepujian) serta

Diploma Pendidikan dari Universiti Kebangsaan Malaysia pada tahun

1977 namun beralih menjadi Ketua Editor di Far Eastern Publishers

International pada tahun 1977.

• Pada tahun 1978, beliau bertugas di Dewan Bahasa dan Pustaka

sebagai editor Jurnal Dewan Bahasa.

• Pada tahun 1984, beliau memperoleh ijazah Sarjana Sastera dalam

bidang linguistik dari Universiti Malaya dan kemudian memperoleh

ijazah Doktor Falsafah dalam bidang falsafah pendidikan bahasa dari

universiti yang sama.

• ·Beliau pernah juga berkhidmat di Universiti Brunei Darussalam

selama setahun.

KARYA - KARYA DAN HASIL
PENULISAN

• Bahasa Malaysia Progresif Tingkatan 2 (Dewan Bahasa dan Pustaka, 1988).

• Bahasa Malaysia Progresif Tingkatan 2 (Dewan Bahasa dan Pustaka, 1988).

• Konsep Kesalahan Bahasa (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2003).

• Hakikat Bahasa dan Realisasinya dalam Pembinaan Tamadun Bangsa (Persatuan

Linguistik Malaysia, 2005).

• Warna dan Suasana Perancangan Bahasa Melayu di Malaysia (Dewan Bahasa dan

Pustaka, 2006).
• Perkembangan Falsafah Bahasa dan Pemikiran dalam Linguistik (Sasbadi, 2007)

• Santun Berbahasa (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2007).
• Tertib Mengarang (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2007).

• Kesantunan Bahasa (Beijing Foreign Studies University, 2009).
• Mencari Makna Diri Melayu: Renungan untuk Bangsaku (PLM, 2009).

.

SEKIAN
TERIMA
KASIH

BMMB1104
Kesusasteraan dan
Kebudayaan Melayu

Flora Michale anak Andrian
Fazlinda Kesumie anak Jelly
Nur'Aisyah Syafiqah Binti Bidaree
Nurrabbiatullah Adawiyah binti Khasim

Pengenalan Sastera terhasil dari kesedaran dan keinginan
pengarang atau masyarakatnya untuk berkongsi
maklumat dan hal-hal yang berkaitan dengan
kehidupannya
Mereka menggunakan sumber daripada persekitaran,
pengalaman, pemerhatian atau pembacaannya untuk
mengetengahkan sesuatuyang menarik untuk dikongsi.
Lantaran itu sesebuah karya sastera tidak dihasilkan
dengan kekosongan atau tanpa sebab sebagaimana
dijelaskan oleh Mohamad Mokhtar Hassan (2005).
Beliau berpendapat bahawa teks atau karya sastera
adalah rakaman imaginasi pengarang yang di dalamnya
sarat dengan maklumat dan isian sama ada bersifat
keintlektualan mahupun kerohanian

Pengenalan

Sesuatu yang dipaparkan dalam karya tersebut
mempunyai tujuan dan fungsinya yang tersendiri
berdasarkan pertimbangan dan pengamatan
pengarangnya.
Dalam konteks ini, Muhammad Haji Salleh (2000),
berpendapat bahawa peranan dan fungsi sastera
zaman tradisional lebih luas dan pelbagai cabarannya.
Beliau berpandangan bahawa fungsi kesusasteraan
pramoden ternyata lebih besar berbanding dengan
fungsinya pada zaman moden agak menipis

Secara keseluruhan bahawa peranan dan fungsi sastera
merangkumi aspek luaran dan dalaman yang dapat dikesan
melaui genre sastera tradisional mahupun genre moden.

Hiburan Kritikan
Sosial

Fungsi Kesusasteraan
Melayu

Pendidikan Dakwah

Hiburan

Keperluan untuk menghiburkan melahirkan karya
sastera yang membawa keseronokan yang indah
Hiburan terhasil dari keindahan kata-kata yang
diungkapkan, irama atau rentak yang yang tersusun,
kemampuan karya sastera untuk membelai emosi
pembaca atau pendengar, unsur kelucuan dan
sebagainya.
Kepentingan fungsi hiburan menjadikan karya
sastera seperti cerita penglipur lara diterima oleh
masyarakat sebagai karya yang diminati dan digilai
masyakarakat pada suatu ketika

Hiburan

Pantun misalnya merupakan karya sastera yang cukup popular
kerana keupayaannya membawa keindahan yang menghiburkan
Fungsi pantun sebagai alat hiburan, pantun selain digunakan dalam
acara berbalas pantun sesama anggota masyarakat, pantun turut
juga dinyanyikan sama ada oleh kanak-kanak, pasangan teruna
dan dara yang sadang asyik masyhuk dalam alam percintaan
mahu pun oleh golongan rang tua. Di dalam nyanyian rakyat
contohnya seperti lagu “Rasa Sayang” dan “Suriram”
Penggunaan pantun sebagai lirik lagu ternyata dapat memberikan
hiburan yang tidak sedikit kepada seluruh masyarakat Melayu.

Hiburan

Suriram (ram ram)
Suriram yang manis
Aduhai suriram sayang
Makin dipandang semakin manis.

Tinggilah tingggi si matahari (suriram)
Anak kerbau mati tertambat (suriram)
Sudahlah lama hamba mencari – sayang
Baru sekarang hamba mendapat.

Kritikan Sosial

Sastera adalah rakaman kehidupan yang mengali dan
menyelongkar kehidupan manusia daripada pelbagai dimensi
dan sudut pandang yang berbeza-beza
Sesuatu yang dipaparkan dalam sastera adalah sesuatu
yang berlaku dan terjadi dalam realiti kehidupan manusia
Berasaskan pertimbangan bahawa karya sastera
berfokuskan masyarakat, kehidupan dan manusia, tentunya
hubungan dan pertalian antara ketiga-tiga entiti ini saling
berkaitan.

Dalam konteks masyarakat yang pelbagai susun lapis dan
kehidupan yang melatari menjadikan wujudnya jurang dalam
kalangan mereka.

Kritikan Sosial

Hal ini akan mempengaruhi tindakan dan susila adab sama ada untuk tujuan
menegur, mengkritik mahupun menyampaikan mesej
Dalam masyarakat terdapat pelbagai watak yang mempunyai peranan tertentu
dalam masyarakatnya. Namun dalam keadaan tertentu mereka tidak dapat
melaksanakan tugas sebagaimana diamanahkan.
Novel Titis Darah Terakhir karya Adhyat Helmy memperlihatkan perbezaan
konsep perjuangan. Hal ini dapat dikesan melalui petikan berikut;
“…Jangan ada seinci tanah kita tergadai, biar darah kita kering di badan, namun
sesekali menyerah tidak sama sekali. Ini hak kita dan hak kita perlu
dipertahankan”
Berdasarkan petikan tersebut jelas memperlihatkan bahawa perjuangan untuk
menegakkan hak memerlukan pengorbanan dan memerlukan pertumpahan
darah. Hal ini dapat dikesan melalui frasa“biar darah kita kering di badan,
namun sesekali menyerah tidak sama sekali"

Pendidikan

Fungsi lain karya sastera adalah untuk memberi pengajaran, nasihat
atau pesanan kepada masyarakat.
Fungsi ini juga menjadikan karya sastera sebagai suatu bahan yang
dapat membawa kesedaran kepada masyarakat, mengubah
pemikiran, serta memberi ruang untuk masyarakat menyerap nilai-nilai
moral yang dibawa dalam karya sastera.
Cerita Sang Kancil dengan Buaya misalnya cukup terkenal bukan
semata-mata kerana ceritanya menghiburkan tetapi keupayaannya
untuk memasyarakatkan nilai, unsur moral dan pengajaran yang
berguna kepada masyarakat. Tanpa kita sedari kita dibesarkan dalam
asuhan moral yang dibawa dari cerita tersebut. Tanpa sedar kita
diserapkan dengan kepentingan nilai tolong-menolong dan kita pula
diperingatkan betapa buruknya sikap tidak mengenang budi

Dakwah

Fungsi bahasa kesusasteraan dalam dakwah dapat menyembunyikan pesan-
pesan yang hendak dikomunkasikan kepada khalayak pembacanya melalui
aneka bentuk dan ragam estetika ,metafora, simbol-simbol, subjek dan objek
yang ada dalam kehidupan.
Ia juga dapat menjelmakan eksistensi dirinya sebagai medium yang lebih neutral
untuk menjelajahi medan makna dibalik ruang dan waktu yang tidak terbatas.
Oleh sebab itu bahasa dakwah dalam kesusasteraan dapat menghibur dan
menyatu metamorfosa roh manusia dalam jangkauan trensendensi, spiritualitsa
dan religiusitas.
Dakwah sebagai proses penyampaian pesan suci Tuhan kepada manusia maka
sudah tentu sahaja disampaikan melalui medium atau saranan yang difahami
sebagai objek dakwah (Mad'u). Medium atau saranan dakwah tentulah melalui
bahasa. Bahasa sebagai saranan komunikasi dakwah ternyata efektif atau
keberkesanan.

Sekian, terima kasih.