INVZZV \r'XVISNd ffi rPrPgns rnqlPy :qpluaFauad IVUIHYV 3X NVNV-IVTUIId -IVY3g aVVIAI-JDAVZqPdtznpF-lv tuldfpo nuql
Judul asli: Mukhtashar Zadul-Ma' ad Pengarang: Ibnu QaYYim Al-JauziYah Peringkas: Muhammad bin Abdul Wahhab AGTamimi Penerbit: Darul-Fikr, cet. I' 1990/1410' F.disi Indonesia: ZAADUL.MA'AD BEKAL PERIALANAN KE AKHIRAT Penerjemah: Kathur Suhardi Sefting: Robiul Huda D€sain SamPul: DEA Advenising Cetakan: Pertama. Pebruari 1999 Kedua, Agustus 2000 Penerbit: PUSIAKAAZZAM PO BOX. 7819 CC JKTM Telp. (021) 9198439
I!^ .tDluDAtDd DlDx )lnseluial 'erxeuad prpfepud uesuqequ:ed rde13ua1:ru 3ue,{'fu.re1s1 qepe ruF -eq.raq uep r feq 'esend 'qebupeqs '1u>1ez q:yeseur szdnBuaru enpol prlrf 'lEI€rEAseru ^ qenual rp u?p EbJpnleI q8bu31 lp'usq-u€qes uednprqal efusnsnql'updnprqal )odse le8eqloq 1n13ue,{u -aru SueX ueunlunl ue>lrJaqurau sru€q nerleq qplut qElesrr ueeu:ndu:esal eu -a:u; u,{uunlaqas qulesrJ-q?lusu uep eu:ndu:es uep de13ua1 3ur1ed 8uu,{ qe1 -3srJ B/t\equiau snBqe4as uep ufirqou-unuoloq:1 rcaeqos ef 51-uelrpefip 3ue,4 wollDS Dttr tqrDlv nqDlp DqS qullnlns?d ruue8uerueseln ue8uap lnsnsrp 3uu,{ 'e,{51-,euse uepleJrs lezp'rlellV qelesuru sedn8ueu Bulsuod ptlrl 'qBllV rsrs rp eXueruuelrp 3ue,{ eleqed elnd leXueq urleues ,:eqe,{u -atu er 1e,,(ueq urlBulos'llzll uueuad eXuueq:eqa{uaru 8ue,{ 8uu:o qelo:edrp esrq Eue,{?Jeqsd ?qnd nlr uer>1as uleu '3ue.to lefuuq uel)es etuuatlp tut nulr rBe1a5 'e,{unup ueltedepuaru uep uXursr de:ai(uatu 1n1un ueleduasal re.{u -ndu:au: 3ue,{ SueJo le,{ueq nlual'sllelS ElBces eXuuelrBzq-rFequ.roru ue8u -op Euere)'Iela) qeurerl r:uq eped qe11y rsrs rp ueSunlunal uelde:eqSuetu rlrqel BIaJatu Euerel 'eqe1 uep ue3unlunal 1n33ueuatu Intun unlpns)sr.ulp Ieprl'suBrF ?recas ue43eq-rBuqrp nlel 'Bues rp ue>Ilrq:alrp 3ue,{ qe1rl-qe11 1e,(ueq Sueruaureua:e;q e,{uue>gqnlnqtuetu nl€prl)?prlecequrad aeluaiuas 'nlr :rq1ere1 3ue,{ prpfqnlun euep rs?)ole uelqelesetu:aduteu rdel'(p111f u daaqaq rJ?p urprol SueK qe1r1 ueunsn(ued) Tolouuoqsnw rleur:oqBuaur 1n1un quEuel rnurJ rp n1e1:aq 8uu,{ uBeserqal qeyntr8aq ur13un4 'e^ursr JPI -Jep Breual q?pns e8n fpr lrlduqos :rq1e uetBeq rp e,{ulntoqos n€lE/$ 'rsr reg?p lenuau e,{ueq.trq1e:e1 8ue,{ pllllId?I prpfu:eua upe e,{u:euaqeg 'uas:ad snleJos ruJnur Ieprl undrysau 'e,{u:e1uauro1 uele,4rBuau eSnf e,(es 'u,(uurzl rut,{,{e} nuqy qelr>1 ede:eqaq uep rur qe1r1 qerual:auad re8eqos rdel epe 3ue,{ ptltIerur1 uep prlrIn1es nelz rdol rsrs nles depeq:el Suepued lnpns r:ep e,{use1 -gr11e,{qns ue p npr,rrpur re8eqas lnqasrol ue,rqIr selUrqa,4qns r.rel3ur3uaur 1ept1 u,{eg lteq 3ur1ed 3uu,{ qefrznel-1y ur,{,{e } nuql ef:e1 lnseu:og rur pllfl'eurll r:ep r:rpra13ue,{ q?trl'ue/rrpll uer3uqos lnrnuaur ?uetr'rur po,n7y 1pn7 qe1r4?uegua1 se>13urr uep 1e13urs ue:equ:e8 r:aqulaut urBur e,ieg HVWgfUf,Nf,d UYINY9Nfld VI\ilX
pula dzikir dan doa yang beliau ucapkan dalam kesempatan vang memang bersangkutan dengannya. Jilid ketiga mengupas masalah jihad dan peperangan, terrnasuk pula .rrral beliau semenjak berada di Makkah hingga hijrah ke Madinah, hingga terjadi berbagai peperangan dengan bermacam-macam musuh. _ Jilid keernpat mengupas masalah pengobatan ala Nabawy, baik yang berkaitan cara penyembuhan dan obat-obatan yang dapat menyembuhkan, sesuai dengan tuntunan beliau. Jilid kelima mengupas berbagai masalahukum secara umum, hukum pernikahan dan segala perniknya serta berbagai masalahjual beli. Ada ikhwan yang mungkin kurang respek dengan peringkasan lima kitab ini sehingga hanya menjadi satu buku yang relatifsingkat. Tapi harap diketahui. sebenarnya Iima kitab ini pun sudah diringkas dalam bahasa Arab dengan peringkasan yangjauh lebih ringkas, yaitu han ya 226halaman, yang jika diterjemahkan dan dijadikan buku edisi Indonesia dengan format seperti buku ini, akan menjadi buku yangjauh lebih sedikitjumlahalamannya arau lebih tipis. Tapi saya tetap berharap dan inilah harapan saya yang paling tinggi, semoga Allah mendatangkan manfaat lewat buku ini, bagi Islam dan Muslimin, dan Dialah sebaik-sebaik pemberi pahala bagi siapa pun yang dikehendaki-Nva. Kathur Suhardi vlll ZaduLMa ad
xr ?sI JDaDo 0C """ "" " " """'?,{uule'I qulusepl ederaqeg uep lel?qs resnos llrzq ruelup r.]EIlnlnse1 wunlunJ 62 """"""""""" "" """' """ l,trqeg pnlng uuunlunl nZ """""" " ' pnfn5 enq erplus tp Inpnc u8p pnfns gZ """" " ,nInX r:ep 1r13ueg u?p .nlnu ue?uesleled ueunlunJ tT, """" " "" """ "'lBIBr{S ede.raqag uelep rqBN ueeJeg 1n[un1a6 lz " "' ure'I teleqsJBlEqs uep qnqns lelBqs nD[?.,r\3s ueEr?g 6l """""" " leleqs q?lese4 rx?lep qellnlnsed 1nfun1e6 tt """ ' . " "" " ".nqpn/t qEIESEI4I trt€lep qellnlnse1 1n[un1a4 LI """""""""""""" Hv(Ivsl nvlvo Hv.lln'Ins\/u NvNorNnJ y1 sr8ueuall uup un.{uasral 'ru?rq 'BlBIrsB IEES q?llnlnse1 uuunlunJ €l """ e,{uueure8e:o; BluBeS uep qerllC urelep qellnlnsp1 ueuntunl T,l """ """ """ " """""'leleg Sueng tuulep qellnlnseU ueunlunJ t I "" " """ "" .......... rBqeqsqs sr?d eures:ag uelel:ag l"es nelu uuurpueg uele[:ag teeg qellnlns?U ueuntunJ 0l """"" " qeletue nuueg uulep qellnlnse1 lnfunlag 6 """" " " " 'un8ueg uep.rnprl 4ufue;ag elltel q?llnlnszX 1nfunls4 8 """ """"" ' """" " " "'eSJBnla) qe8ua1 rp uelne8led uup u?qapurad rueIsp qellnlnseX 1nfun1a6 L """"""" """ " "" " "'runurhl uep uel?l leBg qellnlnseX 1nfunla4 r """" Hv'I'In'lns\r'u xffNnJ,sd InHyJ,scNahi NvsndvHs) ...".HY'ITY NVCNVI IO VOV N\TXIVASX :nJ,vsxx nxog ISI UYI'{Y(I t g
Tuntunan Rasulullah tentang Shalat Malam.. .,............ 34 Tuntunan Rasulullah tentang Shalat Dhuha, Sujud Syukur dan Sujud Tilawah ............. ...............................................40 Tuntunan Rasulullah tentane Shalat Jum'at dan Keistimewaan Hari ................42 Tuntunan Rasulullah tentang Shalat 'ld Tuntunan Rasulullah tentang Shalat Kusuf(Gerhana) .........................Tuntunan Rasulullah tentang lstisqa' (Doa atau Shalat Meminta Hujan .. Tuntunan Rasulullah dalam Bepergian dan Ibadahnya Tuntunan Rasulullah Saat Membaca Al-Qur'an atau ZAKAT, SHADAQAH. PUASA, HAJI DAN ADAB-ADAB Tuntunan Rasulullah tentan g Zakat ............... .............7lTuntunan Rasulullah tentang Puasa.................. ..........77Tuntunan Rasulullah tentang Puasa Sunat........ .......... 82 Tuntunan Rasulullah tentang I'tikaf.... ......................85 Tuntunan Rasulullah tentang Hajidan Umrah .................................87 Tuntunan Rasulullah tentang Hewan Sembelihan, Korban dan Aqiqah ........ 103 Tuntunan Rasulullah tentang Aqiqah ............... ........ 106 Tuntunan Rasulullah tentang Nama Anak dan Khitannya serta Julukan............. ..........................107 Tuntunan Rasulullah tentang Menjaga Lidah dan Memilih Kata-kata . I l5 Tuntunan Rasulullah tentang Dzikir dan Doa.................... ................... 123 Doa-doa Rasulullah di Beberapa Kesempatan dan Tempat.................. 132 BUKU KETIGA: JIHAD DAN PEPERANGAN Permulaan dan Pembuka Hiirah .... Membangun Masjid ................ Tuntunan Rasulullah dalam Memperlakukan Para Tawanan Tuntunan Rasulullah tentang Tanah Yang Menjadi Rampasan ............ Tuntunan Rasulullah pada Waktu Aman dan Damai..........................Tuntunan Rasulullah dalam Mensikapi Orang-orang Kafir dan Munafik . x Zadul-,\Ia'ad 48 50 5l 53 7l l7l l9l 201 220 zz) 238
IX ?SI JDUDO &n'-""""""" """ lleg l?nf ue8uap uslrBlJag SuBI unlnq-unlnH L6t " "" "" "" """" ""'IelBI rElndas qEIInlnspu unInH uesnlnda) 98€ """ '-" e,{uueqeles?ulled ?le8es uep u?qelruJed urnlnq-unlnH tLt "" """' ' ...... tunur{l Er?ces un{nH qBlBseuJed €rc """""" I'Igs'Ivnf N\/o NvHvrrriuad'r rnxnH HvTVSVili :vl^tl.Igx nxng n9t """""""""" "" """"" 3ultuad uelElEJ ede:aqag ZZt qellnlnsed uallnqasrq qeu:e4 8uetr uuue>lehl uep uplpqo-lpqo stuaf Zat """" """""' ete;41 ueluqosay eSelueyq lzt " """ " uer8ue,tral6 ue8uap ueleqasay e8efua4 gzf """ " ' etequ3l4l 3ue1 ulur3 r1eqo3ua141 glt ......... ....... .eu:r;3ue1u:1 ueunlunl 1t " """ " . .unSueg uep:npr1 :n1e8ua4 flt 1e33ur1 tedua1 .rn1e8ue11 1t '- "" .. . uerele; :n1e8uay1 662 "" lurelv 3ue1 teqo-1eqg nule uenueu 'uuqe5 leqg edmeg ',(qe11 uep rueqo; i€qoJeqg ue8uap ueqnqruefua4 ZLZ """"" ttuelv leqoJeqo ueSuap ueqnqtua.{ua6 lLZ """""""" unurhl uep uelpt\l uelep uelrleq.radrq sn:eg 3ue1 ue.inlv ede:aqaB uup e,{udnlncag ue1e11 Sueluai qellnlnseU ueuntunl 0La 692 lPqor0g Inlun qslulred I{VN V'IY NVIVSOONSd :rvdwsf,x nxns hZ ............-.. ................." .. Bue:a6 uelnse6 ueururEus6 uap ue8ue:eda6 edaaqag 3ue1ua1 ueselSurX
I /2a11/.yF ;27 urxD/Dll)al /2:Ug VWVJLHEdnxnfl
| ,//,2/14/L2./ Dllapt0d lz,pt/ 'ntr ueqrlrd uelledepuau 1e.{e1 Suei( eders 3ue1ua1 e,(51-uen qela8uad uep qellV rlunrlrq epedellequal rur ueql lld .e1a:au rFeq ueq rlrd uulnluauatu 3ue,{ elnd urC p)eur'e1e:au u.e1eld1cuaur Suei( qeJJy eueurreieqag 'elaratu Iur,{s rJep e{N-urC ue)sEqaquaru qellV ntl €uare) tlellV ureles brleq>1 ueldeleuoul >1n1un urrueluaur esrq 1eprl eleraru 1r:r,{g e1a:aur ueqrld uep uelnsn edn:aq ,ue1n1n1as:ed elaraur 3ue,{ 1eq-1eq r:ep e,{51-r:rq uulseqsqluau q?llV e,rtqsq ,,, unltlJnld},^.tadnslatau Sur odo r.top tSSu4oqoyy uDp qq ly nnsDqortt,, .qellV ueu rC 'ure1 3ue,{ uetBeqas sele tp uelSeqas lefe:op uelrSSuruaul SurX uep e>lelaur €retrre rp uednprqal uelrFeq -rAEqueur 3ue,( 1ez6 epedal rleqruel nlr ue.ln0-lV uelunlnuaul )nlun ueqrlrd e,trqeq ue1:eqeFuaurep eleJeru ueqrJrd t.te13ur3u3ru r{ellV '(79- 1 g :gn:q1n7 -zy) ,, tofotap odotaqaq um1 Sunt uotBnqasnlo oya.rau untSoqas uoqtSSutuaut qo1a1 truDX uDp 'Drunp undnpryaq LuDlDp ulanu uodnpnlSuad nyataw DrDluD unlnqauaru LlDlat uunx lruqqoy lowqu 8nq-8oqruaw 3uo{ t:n1a.taur qolody , 2rur (loqluop qnyt1o1tl uaBau onp ryos qolns uop nsaq Suonas DpDd ! uDlunrntrp lDpu tur uo,nfi1y odo8uar't{, 'olDltaq Dlataw ,un1,, '(771 :rue,uy-1y) ,,'unlnsntatl soBnl uoqlodwauaut otg ouorutp mrp4aBuaLu qtqal qo v,, 'u,(p+plrdrp 3ue,{ ede Sueluel rnqela8uaur qqal erg eualel ,qt Itrueru leqloq 3ue,{e1nd erg eleur'eldrcuau Ieqlaq 3uB,{ eleturs rlc1ly euerure3eqag '(89 :qser1sE0-ly) ,, uoqaqastad Dlaram ZuD( Ddo unp ESutpqoy,t; uDp 1DUV trnsnqDry olatau tSoq uoqtltd opo lDpft lpl-f plas o{uqrlrwatu uop n1opua4a4 otq SunIndo uoyoldnuaw nnqqDA ,uoe,, 'eXN-ueuuU eueurz8eq:i'ueqr1 rd uelnlueuetuep €ldrruau 1eq re{undtuaur 3ue,{ eleuas qellV e,{upH qEllv uBqrJ!d HYTTV NYCNYI I(I VOV N\ilXIYggX
br.rkan karena terpengaruh oleh usulan dan pilihan mereka. Pilihan yang belsifat umum ini merupakan bukti paling besar tentang Rububiyah Allah dan merupakan saksi paling besar tentang Wahdaniyah-Nya, sifat kesempumaanNya dan kebenaran Rasul-Nya. Di antara contohnya adalah pilihan Allah yangjatuh kepada para malaikat pilihan, sebagaimana yng disabdakan Nabi Shallallahu AIaihi wa Sallant. "\'a AIIoh, Rabb.libril, Mika'il dan Isrufil, yang ntenciptakan langit dan buni, yang nte ngelahuiyang gaib dan nyata, Engkau ntenetopkon keputuson di antara hamba-hamba-itlu tentang apa )ang ntereko perse lisihkon. Berilah ctku petttnjttk tentang kebenarun yang diperselisihkun di dulumnya dengan scizin-it4Lt, scsunggtitnva Engkou membcri petunjuk kepado.siapn yong Engkau keheruluki ke.lulan lang lurus." (Dirir.vayatkan Muslim). Begitu pula pilihan Allah yangjatuh kepada para nabi dali anak keturunan Adam. pilihan-Nya yangjatuh kepada para rasul di antara mereka, pilihan-Nya yang j atuli kepada U lul-Azrni di antara r.ncreka. yaitu lima rasu l seperti yang d isebutkan dalam surat A l-Ahzab dan Asy-Syura. Begitu pilihan AIIah yang jatuh kepada Al-Khalilani (dua kekasih), Ibrahir.n dan Muhanrrnad. Kcmudian Allah memilih anak keturunan Isma'il dari Bani Adam, rnenrilih Bani Kinanah dari Bani Adanr, lalu memilih Quraisy dari Bani Kinanah, nrenrilih Bani Hasyim dari Qurais1,, !alu memilih Muhammad dari Bani Hasyim sebagai penrirnpin bagi seluruh umat nranusia. Dalam Al-tr(u,snurl disebutkan dari Mu'awiyah bin Flaidah secara marfu'. "Kamu sekalian sanra dengan tujuh puluh umat. -['api kalian yang paling baik dan paling niulia bagi Allah di antara mercka.'' I)i dalarn :lht.snttd Al-Bazzar disebutkan dari hadits Abud-Darda' sccara nrarf u'. "Scsungguhnya Allah befirn.ian kepada Isa bin Maryam. 'Aku te lah rlcnqutusuatu urnat scsudahniu.jika rrcrcka nrendapalpa yang rrcreka srikai- maka nrereka mernuj i dan bersyukur. dan j ika mereka ditimpa apa y ang tidak mcreka sukai. maka mereka memurnikan hati (karena AIlah) dan bersabar. I'adahal sebelumnya nrereka tidak rremiliki kesabaran dan ilmu'. lsa berkata. 'Wahai Rabbi, bagaimana ini terjadi. padahal dahulunya mereka tidak merniliki kesabaran dan ilmu?' Allah rrenlawab,'Aku memberikan kepada mereka dari kesabaran dan ilmu-Ku'." Allah l\{engkhususkan Diri-Nya dengan Kebaikan Maksudnl"a. A Ilah rnemilih yang terbaik untuk segala jenis, lalu mcngkhususkarrnya brgi D iri-Nya. A llah adalah ba ik dan lidak nrenyuka i kecuali yang baik-ba ik. t idrk menerima perkataan. anraldan shadaqah kccLrali;'angbaik-baik. Dengan bcgitu dapat diketahui tanda kebahagiaan dan pendcritaanhanrba. Karena yang baik hanya cocok Lrntuk yang ba ik pu la. orang I'arrg baik 4 Zudl.tl-,lIa'ad
g /,t1t41t'2.1 xt)1t/4Dt/tar /)'/,)../ u€p )req 3ue.i rFuq uelsnsnqllp 3r-ru,i ledtuet ueledn:atu e3:n5 u1e:eu rp epe e.,(uueeurndulasel e1e3:s ue8uap 1n:nq 3ue,( uelrpt:fLratu ucp e8'tns rp epu e{uueeu:ndurasal e1e3as ueiuap lruq fiuc,i uelrpefuaur qe11y 'urel 8ue,i 1eq-1eq lntun dnleJUor-u uep r3ul urnun qlqol s,{uDtt)€turdel'elruu,r uep r)el-llel )inlun IrsJetrp tut 1e.(t Suuutotu undrlelag '(97 ::n51-uy) ,. orlnLu 8ut: t:1zat uop ununduro otla.taw tBng (qnpntraur 3unll ntlaralu qap unlqnpnltpBun,\ ntht t.u:tp qtstaq tut (t7tt1t -n1tp 3uo,() o:latayy olnd lrnq SunI ott uDtA-DltuL)tt ltuutl qDIDqD )!tLrq Suni n1o1-11n1uop lrnqBun,i n1o1-tTDJItltun 4nppt) ltnq 3uo.{ oltun rr -DltLtD,rr uDp 'optc[ t Ia4 Sunl oltuDlt-D]tuDtt ytllun 4n1npn t [a:13unI n1n1 -plDl uDp 'rfay Suni n1oyn1n1ywun qnlopo r Ia4 Strni nlntn'ro1tttrtr11,. 'e,{51-ueur:rg u {uue1r1eqa1 elnd nlrBag rlnd lreq 8ue'( e,(uueiuesed ueiuap lraq 3uei nlensas nete 3ue.Io uelSuuseuraut qelal einf qe11y 'u3:rrs qellnseu e)eLu'uellBI uclIeqa1 ueleuJleltp 'ureltie1 uuBuaq tltrrfig -oqns-so , nJ'uu1ed n:au tut te(u ruelep ry nqnytqypoJ eped , dn:ng '(tL:reuJnz-zY) ,, ,oiurun1op ry 1n:1aq unry:q Suopas 'tut o8tns qolytrsDut t1l! DU DX 'uot pq qoln Eotloqtag ualn4 npndaT (un1qodm1 tp) uootal4o [as ay,, 'e3rns eBefuad lulreleu u.rud uelnqrues ledepueu 3ueX elalaul nely '(zt :lqeN-uv) ,, ,uDlDlral uDllDl qolat Suo{odn uoyqDqa'-ry n oBttls luDlDp I uDtpyas trtan! 1DplnsDlu 'runln)ID ut1LuDlns, '(Dlatalu npndal uoynuEuatu uo8uap Ins1to1nut o,nd tlaloqnq uonpD I lltDlDp uD4Jnlo,ttrp 8uo,{ Euo.to-3uD-to (illID;{)., ;qellV uE)ueurUrp 6ue( Suuro-3uplo ue€peaI srElue lp qe1rul efes lreq-qreq 3uz,{ rlenral Surdurepued qrlruau 1ept1uep e iuelelue rp lreq 3ur1ed 3uc,{ rlencal ueqelru:ad qllruraur leptt einf qu1ly 'u,iureieqas urel uep Eleuas qel1y epedal u,{uDq llenlal Inpunl 1ep rt:rie elnur rie fu:ru '. n qpe,lrel 'epep 3uede1 ':nlh l 't lut I I qnuarLlsul 'LJI s -e3uad ':eqes 'r:rp ueleru.roqal eSe[uaLu'tt€rl qernrr ru:das '1teq 3ue,i 1e1q1e uuiucp reyasrp'relns elJr3tu 3ue'( ede rpadas e1::au ettresisq lenqlaq 'e,{uur:dn83 ues a1 ueSucp tensas )nlLlleur eLttes:s epud:1 llsq lenqlaq 'e,{uuuleqcsniu:u uep tu1n.(uau 'u,{uns3eu e,neq epedr,rep e,(51-ueeqpt:a:uBlnlnq€puau'ei(p-ueln1n1a{uatu eduel uleulls qellY qequa,{ueu rgadas 'leqas 3ue,( 1e1e ueiuep uelefas iue,t uep tqeu u:ed let:e,is uep sn:n1 3ue,{ qe:1g eJelue eurss Suei( tst,r. tllltttlstu ttsed tut lleq 3ue,{ luue-1euy 'lreq 3ue,{ leLuE-l€trre llencol errltlauau lepn einfqe11V Ilsq Ieprl Sue,{ ueel -e1red ele8as uep nsled uee1e,{u:ad '€qtrlop npP 'q€qIqi 'elsnp 'r fa13ue,{ ueel -e;gad r.rup:epurqBuaru qul1y elnd lruq Suei( ueetel:ad rlencel e,(51-epudel lreu tedep 3ue,i ups lepu uep ;IIBq 3uu,{ uue1e1:ad teiunduaLu qel1y 'nlr )req bue,\ u?tsu3p rl€ncal Sueuar uele leprt efurteq 8ue,{'elnd lrcq Suai( Suero 1n1un 1o:or e.iueq
neraka merupakan tempat yang dikhususkan bagi yang buruk. Lalu di sana ada tempat lain yang di dalamnya bercampur antara yang baik dan buruk, yangtak lain adalah dunia yang kitatempati ini. Padaharikiamat kelak, Allah akan memisahkan yang burukdari yang baik,lalu masing-masing masukke tempatnya. Artinya, Allah menjadikan kebahagiaan dan penderitaan sebagaitemyang harus diketahui. Pada diri seseorang ada dua elemen. Maka yang lebih berkuasa atas d irinya dari dua elemen in i. maka dia akan menjadi pengikur nya. Jika A llah rnenghendaki kebaikan pada dilinya, maka Dia mensucikannya sebelum rnati. hingga pensuc ian dirinya tidak memerlukan api (neraka)Hiknrahnya. Allah tak rnau didekati seseorang dengan kekotorannl-'a. Maka Dia memasukkannya keneraka agar menjadi suci. Proses pensucian ini tergantung dari cepat atau lambatnya kotoran itu sirna. Karena orang rnusyrikitu serba kotol dirinya, maka dia sarna sekalitidak bisa dibersihkan dan disucikan, seperti seekor anjing yang kenajisannya tetap tidak akan hilang, meskipun sudah dicemplungkan ke Iautan. Karena orang Muknrin itu belsihdan terbebas dari kotoran, maka api haram menyentuhnya. Sebab tidak ada yang harus dibersihkan dalam dirinya. Mahasuci Allah, yang hikmah-Nyadapat dibaca orang-orang yang berakal. Za(htl-lkr'od
L /2/.r4/r.2y x/)/////t/,t / lD,u '8.,(uuuleueu esetq lepll nEr laq suarel '8.(uueIIeS;urtr p 3rre,{ }Er€rq 3u rSBp rgadas 'e,{uue>perqt.t.reu nErlaq 'u€u:Iieq Ieprl el rluep 'eiuueleuaru netlaq 'ueuallaq e)rI und ueueleu nlens elacuaur qeu:ad leprl nerlaB c(uuc>1ure.t-eqiuau eduel e,{uue-lluSSuruaur nBrleq e)eur 'u,(ur1eq rp ueuol:aq 3ue:n1 nll u€ueletu elrf rlencal 'e,{uueleruau nelleq pletu '1req 3Lre,i ufuElBur r:ep ue1:oposrp 8ue,{ und edy ers-ers 3uu1rq 8ue,{ epe leprt uup t.ttl3Lrndrp 8ue,,( epe l"prl Lunuru u?p u€le[r ]eus nerlaq n1u1r:ad uep 1nlun1al |xnurtr{ uup uu)lEtr JluBs qullnlnsBu uuunfunl 'e,{51-rlepuaqalrp 3ue( und eders epedcl uellraqrp Suei('qe11y ue8uel rp epe e.{ueq erunre;1 u,(uue1 ledepuau 1epr1 r;e1as erues 3ue,{ elnd epe uep lefueq de8Sue3uaut '1t1t pas deS3ue8uau 3ue,{ epe ersnueur rur leq uEleC qopoq 3ue,{ Suero-3uuio te:cf uBp seqaqJal erp re3e 'ner leq ueepeal uep qe:rs '1n lunlad rnqulriucru uep 1eu -aBuaur smeq e,{trr:rp rFeq ueleurelesal uequrFuriueu 3ue.'( und eders uyeu 'wDllDS DM rylDlv nLlDlD DqS lqe1\ nseX 1n[un1ad epedal 3unyueS:alueeri -eqeqel ellf lr)ss uelese:aur r3e1 1eprl lleru 3ue{ Suero qeqas dnptq Suei( rteq rlencal rur leq ueleseJotu esrq 8uu,{ epe 1epr1 l1nfun1ad efut:aqularu 1n1un use snlnd qepns und nel8ua 3uu,{ 3ue:o Fuetuat nurledepuad edy 'r8e1 Surluad qrqal qneI rur lnse: depeq.ral e,{uu€qntnqal uep ?queq rsuaS.rn eleu'lncunur 3ue,{ rsuaS:n und ede uep iuelep Suu,i uerlntnqal undedy n1r lnfunlad rsrs uep rlenJaI rJuualE.rsf,Js rlBualrp?srq Iepll Inrnq 3ue,{ uep lreq 3ue,{ 'n1 lnfunlad le,r\al rl€nJa)t ue3untun:aqa1 uc1ledepuatrl qnlun uelefzpc IEplt qpqas wDllDS Dltr lqnlb tlqDllDllDLlS qellnlnsEU e,neqrp Suei lnlunlad rnqula8uau 1n1un rBul r E,\\e1-i€^\r'lt r p esiq lpprl 3ue,i eqrueq uerlntnqll rsua3:n rnqelrlrp tcdup rurs r:16 HY'ITN,-IOSYU XNf NINI g d INHVISSNEIAI NYSOUVHS)
Beliau biasa memakan manisalt dan madu, dan bcliau nrcnl ukain;,a, pernah makan daging sapi, dornba, ayam, burung, kelinci. ikan laur. nraran daging yang dipanggang, korma basah dan kering. minum susu nrurni. adonan gandum, minum perahan korma, makan adonan air susu dan tepung, roti campur daging dan lain-lainnya. Beliau tidak menolak makanan yang baik dan tidak memaksakan diri untuk memakannya. Kebiasaan beliau ialah makan sekedarnya. Jika tidak mempunyai makanan, beliau bersabar, dan bahkan beliau pernah mengganjal perutnya dengan batu, karena rasa lapar yang menyerangnya. Beliau tidak makan sambiltelentang, entah telcntang pada larrbung, duduk seperti dalam tahiyat akhir, atau menumpukan satu tangan di Iantai dan satunya lagi digunakan untuk makan. Ketiga cara ini tercela. Beliau biasa makan di lantai dengan beralaskan tikar, dan sekaligus sebagai tempat makannya. Sebelum makan bcliau rrengucapkan tasmiyah dan seusai makan nrengucapkan hamdalah. Ketika benar-benar sudah rampung. beliau mengucaokan doatlf fi;4I;Jr ,'a. t'- . '.+; a:-9 j*:-..r "Segala pul i bogi AIlah dengan puj ian yang banyak, baik dan peruh barakah di dalamnya, tidak ditelantarkan dan dibiarkan serto dibutuhkan Rabb kami. " (Ditakhrij Al-Bukhary). Tuntunan Rasulullah dalam Pernikahan dan Pergaulan di Tengah Keluarga Dirir.vayatkan secara shahih dari Nabi Slailailahu Alaihi u,a,SoLlam.dari hadits Anas, bahwa beliau bersabda. '' Yangdtladikan paling kucintai dari keduniaan kalictn adakrh u,anita dan minyak v,ongi. Dan kesenangan hatiku dijadikan ada clulam sha- /ct. " (Dirirvayatkan An-Nasa'y, Ahmad dan Al-Hakim). Beliau diberi kekualan tiga puluh kali dalam jima'. Sehingua beliau pelnah menggilir beberapa istri dalam satu malam. Allah mernper bolehkan yang demikian ini bagi be liau, yang tidak diperbolehkan bagi l ang lain dan unratnya. Tapi beliau tetap mengadakan pembagian diantara nrereka dalanr t€rnpat tinggal dan nafkah. Kehidupan be liau bersarna para istri merupakan perraulan \ ang amat ba ik, penuh dengan saj ian akh lak I ang mulia- Be iiau oernah nrengirim bebe8 Zadti-:t.ttt'etl
6 //u/.t4yl,';z/ x2ltD/Df,/2ar /2. u6/ '(,{zpruurl-1V uep urlsnW',{:eq1n g -1 y luq>1e1rq),,' r 7 o u npn uop dnpr 4 tn1 n' q n 1 1 y oI nqy -nrunu un4 u ag., "--t? tfi.". r*l ir"{.:-. 'eop ueldecnBuaur nerlaq eleu 'e,'(u:npr1 ledural a1 >lefue.raq e1r1e; '(tur1sn4 uup.{:eq1ng-1y l:qletlC),, ure1 8ue,{ rl€) sEle rp r)el nl€s qelBs uap{elalaLu ueFuaprlseu rpBurnqtaqrunllog n,tt tqtDly ILIDIID DqS qEllnlnseU leqtlaru qeu:ad n1y.. 'etelloq €rp 'Eiuueulpd r:ep ue1te,{e,nr;aur unu?J urq peqqn uretr q ur€I sete rp Suepplral uup uBdrp sele rp 3uepu1:a1 'qeuel spte rp 3uepe1:a1 'lelrl spl€ rp Suepel.rat'Iuurusrp qepns Suei tr 1n1 sule r p 3uepe1:a1 '.rns?l s€le lp lnptl ner 1aq 3uepe1:a1 unBuull ucp rnpl; 11u[uBrag u{rlal qtsllnlnsEU uBunfunl .. r.uPlPlxraq uerr;ri rpef -uau 3ue,( lqle;al r.rlsr qerunrp eqrl e33urq e,{uueSuap .eiur l:eq eduel rEunf -unylp 3ue,{ r:1sr derlas rlelapuau'entuos rLue} e.lelue rp 3ur1r1e>1:aq nerlaq uelurelalu und r:eqas 1ulrrdue11 'uteleur-raq uerlrF tBeqtuatu qelBsBtu r€l?p urel 3ueX uer8eqas sele ruie>l eJelue rp uur3eqas u€Iqrqalau )eptl nerlag.. 'cte1:aq qefsry ue:r1rB ledepueu 8ue.{ r:1sr Sue.roas qeles qEunl rp Bptiaq nertaq'ireq urelslu eqrl e)rf entuas E)aleul u€epee) rnqela3uatu ln1un 'efu -ulsr-ulsl er€lue rp 3ur 1r;a1:eq nel laq leqsE lel€qs uele [:oEuatu resna5 '(ueqqrg nuql uep,{zpnurrJJV uolle,{e,ttrrq)., nqo8.nn1a1 dopoq.rat unrlD\ nrDun ry Inq SurlodBun{8uDn qD[)pD mlD uDp 'of,uo8nryaq dopn4tal ytoq Sut1od 3uo,4 qolor uorptlo.uttun ry 3uu.to4tDq4lnqaS,, ; ; 4 f 'noin trr ='S: nf- ",4, .,'i " ", ';. .'.', 'epqesraq nellaq nlr euare) n€rl3q ueue;ul:ad rege,{uaur leqlaq 3ue,( r;eler peleu ':en1a1 e.,(uuerpun 3ue,( ederg 'e,{ut.tlsr-lrlsr EreluE lp lpun -3u:rur nerlaq eleu'ueuele[:ad uelepe8uau lepuaq e1r1 r:1sr r1ne3:edr"uarurrel?p nerltq uesnlcqel uep ustnqurala)t uellnlunuaur enuJS rul netlaq nqeq rp rEpu€siaq qe{sry e;elusuras 'prfseur 1e1op rp ureul:aq Suepas 3ue.i qe{seqeg 3ue.ro-8ue;o pnpreq uoluouor.u 'uel npe qefsry 1e[eBuau qeu:ad nerlag 'esend-raq 3uep3s n?rlaq EIrlal qe,{sry lnlaueu qeu:ad e8nInerlag 'e,(unqulncuou nerloq nJel 'preq Suzpas erp euarel urpl ueleuaiuotu 1nlun qe,{sry 11n:n{uaru nerlag 'preq Suepss qe(sry rpefqa;oq leqepe6 ue rn}-1y ecpqruaru lrques LIe,{srV uenlSu€d rp e1eda1 rsrsod ue8uep 3uetua1al nerlag 'qe,{sry runururp 8ue,{ se1e3 uer8eq eped e,{uunuruaur 1n1r uep ntr sela8 lrqu;eBuau-t nerlaqeleru'se1aE nlens r:ep unuruqeXsrVpIrI eueslaq ur€ur -:aq eqa:aur:e8e qe,(sry epedal.leqsuy ueBueleq r:ep uendua.l:d leue ede.r
Beliau menjajarkan kedua telapak tangan Ialu meniupn;-a serava mengucapkan suratAl-lkhlas, Al-Falaq dan An-Nas. Setelah itu beliau rnengusapkan telapak tangan ke seluruh tubuh vang mcmang bisa diusapnl,a. dirnulai dari bagian kepala, lalu ke rvajah lalu ke bagian tubuh. Beliau rnelakukan hal ini tiga kali. Ileliau tidur pada lambung kanan (dalam posisi miring kc kanan), meletakkan tangan kanan di bawah pipi kanan. Jika bangun tidur beliau mensucankan- .i ', " i . t#\ e)!S UL,r L" &r U$-l tJ-rJt 4lJ _r^-'Jr "Segala puji bagi Allah yang telah menghidupkan kami seteluh Dia memutikrm koni dan kepada-Nya tempat kcnthali. " (Diri\\avatkan AlBukhary. Muslirn dan At-Tirmidzy). Setelah itu beliau bersirvak. Tcrkadang beliau rrembaca scpuluh avat dari akhir surat Ali Imran. Beliau biasa tidur pada awal rralam dan bangun pada akh ir malarr. lapi terkadang.juga tidak tidur pada awal malam karena melayani kernaslahatan orang-orang Muslirn. N4ata be liau ridur tapi hati beliau tidak tidur. Jika beliau tidur, tak seorang pun membangunkan beliau. sehingga beliau sendiri yang bangun. Tuntunan Rasulullah dalam Bermu'amalah Rasufullah Shallallahu Alaihi u,a Sallom adalah orang yang paling bagus dalam bermu'amalah. .lika meminjam sesuatu dar i orang Iain, rnaka beliau mengembalikan yang lebih bagus dari apa yang dipinjamnl'a, dan beliau pasti men qerrbalikannya sambil mendoakan orang yang ntcrnbelikan pinjaman kepada be liau, . r \-:Ul ,. .r*-..J1 --r-lJl elF "Semoga Allah mentherkahi baginu dolam keluargamu dan hurtontu. Sesungguhntta pahulo pinjantan ialah pu jian tlttn pentenuhan. " (Diriwavatkan An-Nasa'y. Ibnu Majah dan Ahmad). Beliau pernah rrerninjanr (berhutang) ernpat puluh sha' hahan rnakanan dari seseorang. Pada saat vang sama ada seorang Anshar vang menrbutuhkannya. maka be Iiau nremberikan bahan makanan itu kepada orane Anshar. Be liau bersabda. ''Sete lah ini dia tidak akan datang kepada kam iuntuk meminta sesualu pun.'' Orang yang dipinjarni itu siap-siap akarr nrengatakan sesuatu. Tapi beliaLr cepat-cepat berkata, ''Janganlah kanu berkata kecLrali 1'ang baik. Aku ada lah sebaik-baik orang I ang nrenrinjarn." N4aka tre liau nrengcnrbalikan bahan makanan itu dua kali lipat atau delapan puluh sha'. 10 zad t-,ve 0d t;t. J'': eSi o: :-U iJr lrr:
I I ,/U1.11/.:/r',21 //D//D1U12a. /Dpt -ep Suolodas u€lel:aq 3ue,4 'uelr1es-1r4us 3ueX 3uu.ro rgadas 1eprl'luiuetuas t1t1tu:ru 3uu.,( elaleu uep lueloqtuad e:ed e{uue1e[:aq e:ec qe1n1r3og ,, rupuu1 3ue,{ qeuel rp ueleLraq Suepas uele-ueleas IeJaBJaq e,iu -uep€q erlBru 'uEIeltaq utnllog on ryrolb,nqDlpltDqS qellnlnsed eItf,! 'erelraq ue8uep nBrlaq uelDftaq ere3llBJrsuaru qeu:ad eSnfqrleqJ nqv urq rlV 'rlnpad 1epr1 rgadas ner;aq rdul'nerlaq 13uequlra,,{uau 1n1un Eqesnraq rulel efu:euaqeg'nerlaq rBeq un:nueu uelrpefrp tunq uB{B-u€)e -eS nnllDs D,x rqtDtv nqD D oqsqellnInsBX epedr:ep ei(uue1el1edac qrqal 3uu,{ 3ue:oases reqllarx leprl eSnfnlv n€rleq e)nu rp ue;uftaq uellet€tlt uuIB-ue)uas Lllrri IDS Dttr n1tDlV nqD1rrrryS qellnlnspy cpedr:ep sn8eq q rqal 3ue,{ und rrlenscs leqrlaur )eprt nIV.J '.€te1rJq qc.re.rnll nqy Sueual eEnfuep e{uuelefsnBeq 3ur;ud 'eiuueleflcdar 3urled 3ue,{ Suelo qelepe net IaB lBquqBqs urBd BruEsI'fl ueluFag IBES nute uErJ!puas uulB!e{ luBS qBllnlnsug ueunlunl 'tUelsl Insetu ntr rpnqEA 3uu:o uerpnua;1 .'€,{ur nq€la8uaul ur8ur n1e nlr euale) lnquel qetual q€queuaq nprlaq lenqLuoru n:1snInerlaq r:lp 3ue1ua1 nqel1epr13ue,{ 3ue:o ueseralal nlrp,('rnqeln)a) Lunleq 3ue,( efus nles 1r33ur] uep 'rnqele)n1 qepns ner leq r:rp eped epe 3ue,{ uelqeual epuefepuel lcp nlunsas e1eBag,. 'e1e1:aq nll rpnqel 3ue:o eqetr1 tnqual qeual qeque aq nerlaq lenqutau n:1snf n1tpnqel3ue:o ueserale) elereu 3ue:e1aur ner laq rdel nlrrpnqel8uu:o epeda) ntensas tenqreq IEpueq e(u:e3uapuaru Suei( leqeqeqs e:e6 .'n11e,n :n1n3u-;nlnSuaLu €Ins Sustueu qlleqtqlnhi-lnpqV rueg 3ue:o-3uero uellB)..'sere) ue8uap eleyaq n1r rpnqel 3ue:6 'odual qnlef urnloq SueleIaS.. 'nqsluaqurru netlag 'ue:e,{equrad qrSeuau {nlun nprleq rSuelepueu ntr rpnqEI Suero'odua1 qnlel unlaqas rdel euus:aq rleledasrp qepns 3uu,i nluapal n11z,t el8uel ue8uap ncrleq epedal Suereq lenfueu 8ue.{ rpnqel 3ue:oas epy , dn1nr Suei Suen re,iundruau n1e elrl'r1enca1 rur qelalas und nlensas rleqtrrau uele 1uprt nIV..'ppqeslaq nerlaq nlpl 'qrleqrytnl,,\-lnpqv ru€B rrep epuef e.rud Epeda) uelqebeppqs nerleq ntr ue3unluna) nlp'I leiueq Suei iunlun u€l;uetppuaut eSSurqas rBel lenfnerleq n11 3ue.req n1c1 uelunrnlrp e,(ue3.reqlehtr tdnlnJuaur IEprl nur laq Suen €le,{urel rdel 'nlpnsas rleqtuaut )spueq npr Iaq rlel nlens it stelrsq )ntun Ieqraq )eq reiundueu 3ue,i 3ue:o €ueJel 'erp ue)JerB.! 'Bpqesraq nprlaq unu?N 'n1r 3ue:o depeq.rat lepurueq Intun ders-ders e,(u;eiu3puatu 3uB,( leqBqEqs au3 'se:a1 8ue.{ uee1e1:ad ue1:enlaEuau pques 'qrBeuaur 1n1un ner 1aq rEuel -epuaru er(u1r;rr"uad nle'I 'eluo Jolaas ue[urruatU qeu:ad eBnlnerlag
rni sepotong. Dua cara berjalan yang tercela. yaitu pelan-pelan seperti orang l ang sakilsakitan dan berjalan secara buru-buru seperti onta Vang ketakutan, scakan']enggambarkan keadaan pikirannya yang galau. apalagi.jika dengan banyak menengok ke arah kiri dan kanan. Yang benar ialah berjalan dengan kerendahan hati, yang menjadi sifat jalannya lbadurrahrnan, seperti yang difirmankan Allah, " Dan, hamba-hambu Rabb |'ang Maha Panyq,ang itu (ialah) orangorangyang bejalan di ntuka bumi dengan rendah hatl. "(Al-Furqan: 63) Orang-orang salaf berkata tentang makna a1,at ini. ''Artinva rnereka trerjalan dcngan penuh ketenangan dan kervibaw aan, tidak congkak dan tidak sepeft i sakit-sakitan." Tuntunan Rasulullah dalam Buang Hajat Jika hendak rnasuk kamar kecil. maka beliau rnengucapkan. "Ya Allah, aku berlindung kepoda-Mu dari kotoran dun segala hal yang kotcn'. " (Diriwayatkan Al-Bukhary dan Muslim). Jika keluar dari kamar kecil, beliau mengucapkan. "Ampunan-Mu (yang kuharapkan). " Terkadang beliau membersihkan kotoran dengan ail dan terkadang dengan batu, dan terkadang dengan keduanya. Jika hendak buang hajat ketika dalarn perjalanan, maka beliau pergi menyingkir dari para shahabat. Beliau buang hajat dan bertabir di tempat yang berlindung. telkadang bertabir dengan pelepah kornra dan terkadang dengan dedaunan. Biasanya beliau mencari tanah 1"ang gembur saat kencing. dan beliau Iebih banyakencing dengan duduk (ongkok). Sampai-sarnpai Aisvah berkata. "Siapa yang menyampaikan hadits kepada kalian bahwa beliau kencing denean berdiri, maka janganlah kalian mempercayainya. Beliau tidak pernah kencing kecuali dengan berjongkok." (Ditakhrii At-l'irmidzy, An-Nasa'y dan lbnu Majah dengan isnad shahih). Tapi Muslim meriwayatkan didalam Shahih-nya.dari hadits Hudzaifah, balrwa beliau pernah kencing dengan berdiri. Ada yang berpendapat. kenc ing dengan cara berdirini dimaksudkan sebagai perrbolehan. Ada yang berpendapat. beliau melakLrkannya karena khawatir tali kekang hewannya lepas. Ada yang berpendapat, hal itu d ilakukan karena untuk proses penyembuhan sakit. Orang Arab biasa menyembuhkan kesulitan kencing dengan cara berdiri. Begitulah kata Asy-Syafi'y. Yang benar. beliau nrelakukannya krena untuk menglr indari cipratan air kencing yang kemungkinan akan mengenai diri beliau, sekiranl"a beliau melakukannya dengan cara berjongkok. Maka satu-satunya cara untuk mcrrghindarinya ialah kencing dengan berdiri. 12 Zod tr,l.-lh ort
eI / // 4 ll 'J/ //ar D// )f/,.,a/ 1/'t/,/&/ {rc r r;.{'1'.\',a,,tr€',t' t rt'r.' 'epqBsrequD DS D lttlDlv nqn D oLlS qellnlnsey e.,rrqeq 'qelrprnll nqv uup ue1te,(e,nr:r6 srunl seq8ueruau eserq eBnI rlnr7a5-srynlv tuqeJql e,'rnqeq elnd uullui(e,nr:rq 'sturnl selSueruau eserq nBllaq e,\\qeq 'seqqV nuql uep ue1teie,,'rr:rq 'e,{ulnqrue: r1e,{ururaur lur(ueq ner;aq 'r1sed 3ue1 tnque: uequlaq leduat rp lnquur requ:l ede:aqoq rlencal ueqn rlrlrueu l€prl nerliq E^\qeq uellnq -eiuau qrqeqs Suei lefe,nr.r eduraqaqeqas Ireq 3ur1ed iuuf ue;rsjeuod ueledn:aur rur qesturU nqV ue1e1e1rp 3ue.( ede '.(zpruurl-1y lrrinLlolyuE -tlerJur-qsieL aI nEllaq uuqn lBqr lau qer-r:rd n1y,. 'e1e1:aq qrsturrX nqy uiu -1e:aSuaur leprl nurlaq leqepr,:d 'e.{ulnqruc-r lccaiuaru ner 1aq u,lqeq uedeSSue uullnqulruau uS3urrl'u€qaiaur-qeraural ner laq lnqurer tenqurau eSSurqas 'rFue.t 1e,{unu releuaur Surras nerloq'tudepuad:aq 3ue.lo LruBuolo3as epy 'lnqurer 1eo:3uaur qeu.red nerlaq'qerrprnl{ nqV tnrnua4 lnqruu: leca8uau.r qeu:ad 1eprl nerlaq 's?uV tnrnusl,r1 aIEprr qelnele tnque.r leraBuau qeu:ad nerlaq qelede'tedepuad epaq:aq l?qerlerls €red rlelerrp ptpu enpol uep 'Jnprl )epuaq eInal ueqeun8 nerlaq 3ue.,{ 1e1ac 1u1e re,{undursru nt 1ag 'e{urulnfuaur uep r8uu,n 1e,{uru,r releuaur 3ul:as nerleg 1e:u uoqod r:ep ueqep ue8uap'q?Lunl InseLU )Epuaq eIrlal ttzI€qs lupueq e1ltal'rnqpn,\\ IEpuaq ElllaI rrnprl r:ep unSueq r1e1derlas le,rrsraq nerlag esend:eqqeprt undncru esend:eq e;lrtol ll€q '€i(uuelnleleu uep )e,{\rs;aq elns nprleg 'rfeq uslruunuau leps rlen3a) rur:n1nr:oq 3ue1u:1 ue1te,{e,."rrrr p qeu:ad 1epr1 urel Suef uerBeqes eduel uut8eqas rnlnouau qeu:ad leprt n€rleg rlelos eures rnlnJrp )eprl enuras nete elerau Ere3os lnlnorp lnqurer uurBrq enuas eleru ;JnInrraq uelpp nDr laq uBunlunl 'e,{ueuredurn IrJaI reru?) lp Elrtel uerolol uelqrsraqueu Inlun uEl -eunFrp r:r1 ireSuel uel3uepas 'rcns..raq uBp [unuru'ueleru lntun ucluunFrp nerlaq ueuel ue8upl lJaqtraur uep Irqrueiuau 'rrns:aq 'uulel relnruaut e1tta1 'lepues ueleuaBuau elua) ueuul 3ue,{ uE)nlnqepuartl u)ns nerloB 'uelrqq8uaur 3ue,i qt Ieqtqlnt\-lnpqV 'ei(u1a1e1 qeynete 'qelaqrp nErlaq epep lees €ped lulrEleLu u€l1l)lp qelnel€'rrqel lufuauas uelrq)rp ueepeal ruelep qepns a/ri1rs n$ rqnlh,nqD Dlir{S qellnlnse1 qelede'ledupuad ueepaqrad epy B,{uuBruuBuJaX EluEaS uEp qBJl!d urBlEp qullnlnssU uBunlunl 'sE,\\ -seM Eseretu qeurad qeprr uep r1e1eBrl e,iuuelqrs:aqruaru dnlnrnerlag e.{u -r:r1 ueBuel ue8uap nleq undneu::te ue3uap 'ue:olo1 uelqlslaqtuatu ner IaB 'u€,JnO-lV ef,equeur efe:as '1ca1 Jeure) uep renlal quurad nelleg
'' Pungkaslah kumis tlan palihorulah jenggot. Bat.b,luiult ,l:,:it,ttde n gan o ran g-ora n g tr,f aj u s i. (Dirirvayatkan lvtusl inr). Dari Anas. dia bcrkata, "Nabi ,Sftdll lahu ALaihivu Su11nr;r mcnrbatasu aktu mcmangkas kumis dan nrcntotong kuku. agar kant itidak nrcnrcliharanya lebih dari empat puluh hali.'' (Dirirvayatkan Muslirn) Tuntunan Rasulullah Saat Berkata, Diam, Tersen; um dan NlenangisRasulullah Sftal/a llahu Alaihi wu SaLLan adalah makhlu k Allah yang palingfasih. paling merdu kata-katanya, paling lembut turur karan; a. santpaisanrpai perkataan beliau dapat merrpengaruhiati sekian banyak manusiadan rrenarvanjiu,a. Balrkan rnusuh-ntusuh beliaujuga mengakui hal in i. Jikabelkata, maka perkataan beliau tcrinci dan jelas, terkadang diulang-ulantidak terlalu cepat dan tidak pula terlalu lanr bat. tidak terputus-pulus atau tersela dengan diain. Terkadang bcliau rnengulang hingga tiga kali, agar perkataan beliau benar-bcnar bisa dipaharni. Beliau lebih banyak dian.r jika rrcrrlang tidak dibutuhkan untuk bicara. Mengawali dan rnengakhiri pcrkataandengan ujung bibirnya, berkata dengan rnenggunakan kata-kata;,ang banyakkandungan maknanya, tidak terlalu banyak (nyerocos) dan tidak pula terlalusedikit, tidak membicarakan sesuatu yang tidak dipcrlukan, tidak berkatakecuali yang diharapkan pahalanya. Jika beliau tidak rrenyukai sesuaru, maka hal itu dapat diketahui levnat rona muka beliau. Tarva beliau berupa senyuman, bahkan semuanya berupa senyuman. Puncak senyuman beliau ialah gigi geraham beliau kelihatan. Beliau tersenyum karena rnemang ada sesuatyang membuat beliau tersenyum, yaitu hal-hal yang membuat beliau taajub atau hal-hal yangjarang terjadi atau aneh. Beliaujuga tersenyunt karenagembira, karena melihat sesuatu yang menggembirakan atau ikut dalam kegernbiraan itu. Tapi adakalanya beiiau tersenyum justru pada saat yang seharusnya beliau marah. Beliau tersenyum karena dapat rrenguasai rasa amarah. Sedangkan tangis beliau juga tidak berbeda jauh dengan scnyumbeliau, tidak dengan sedu sedan, ratapan dan suara, sebagaimana tawa beliau yang tidak d isertai suara mengakak, tapi hanya berupa senyuman. Saat menangis air mata beliau mengalir hingga bercucuran dan dari dada terdengasuara menggelegak. Tangis beliau terkadang karena gambaran kasih sayangkepada olang yang n.reninggal dun ia. terkadang karena rasd takut atas umatnya dan rasa sayang, terkadang karena takut kepada Allah, terkadang saat me ndengar Al-Qur'an, yaitu nterupakan tangis cinta dan pengagungan, yang disertai rasa takut dan khau'atir. Ketika putra beliau, Ibrahirn mcninggadun ia, nraka kedua mata beliau ntcnangis dan mengucurkan air rnata, sebagaluapan rasa kasih sayang kepadanya. Beliau bersabda saat itu. 14 Zadzt l-lIa'ad
S I t/a//4y/ .2/ ///'///)/atJd /o./JB 'e,{epreq Ist uEp qeual es€reut 'ueqtpasa)i 'ueeslIS uellequreSSueu 3u3re) qrpas 'elrquraS uep Sueuas 'npull uep elul3 'llle,\\etp{ uep 1n)81'Sueies qrsel sriu?} nlle,{'ueepeol edereqaq u€)lEqLUPSSuau nll nellaq slSuel 'uEqninlJsal ereras 'nerlaq ulnd SuEloJS qelEs u ei nqnl lclep Ip Inpnp l33s slSueueu 'lBlBtls lees s rFueueru '€ueqJeA leleqs lecs slSueuaut 'tteqeleu eueq -re3 epelees stFueuau 'erunp ;e33ut ueu un qzef\ utq rterusll lees stFtteuau 'lt te{e €33urq nerlaq uedepeq Ip estN-uV lerns ueleJeqtuau pn,sur\ nuql lees 'e,iut:1nd Sueroas qules uelrs1e.{uatu lecs stBueuaut netlag '(petuqv uep ArBrlIng-lv lutfiel -tA) ,, ulqDJqJ tnqnft nwuDttDual sDlD qtpaslaq rDuaq-tDuaq truml o,&qnSSunsag DllplJ IruD! (lqDU Dnqtuaw 3uo{ rloncaT uotlopBuaw 4Dpli lwnl unLuDu 'qtpasraq nstq uoq otnw .uo Sunut ytq nt rq DiDn,, ,,.. - t 9.tfli I i:_\f1 f:4.'r q' -.)z i\^ rl:i'. .\-'1 . rr1'"^ -l=iC;n I.j i in n -; q'' (.- {\) ',:. l': . i'| ; " j ' i -
Ll /a,/.2?14r2.7?Da0l)42a./o.t/25. redured earl ,Ep Bu'rnr uep r'.r,!,LU uesureq rnlun rsr,;Ee;(:rlPo::t'ffi1T:[iXll:l;:]i 'Luer8 tol n8t€ uert S69.lplrlas leuIrs:{eu uep up.l; 9gf letl)jf,s leurur;,1 r:,(urlsed r.re:n1n ueldulcuour iue,{ ledepued ujpue rpV qnuad e,{uue8u€l ledpl.t enpel ei;!tq .ueue)uul upqBq lnprtuaut lees Suetoasos ura_ue1 uetnln e,{urlsp Aue.{.uatu1e1 uelcdntcw pprrr.y ,. 'e,{u:en1 undnerurelep uerFeq >Jruq .lnquru: desnBuar"u ue6uap ue8ua.req:aqe3ur1e1 enpel qnsequlau nerlag .rIeI soel n€le do;as ueleua8uau luprl rBelas r1e1enpa1 qnseqtuatu nellog .und r;e1es rur ueleu:enp uelleBBuruaur qeu.rad nerleq e,trqeq uellnqai(uaur 3uu,{ le.,(e,ntr upu >1epr1 .e,{uFunprLl ue8u -ap:re dn:rq8uaur uep lnurnllaq u8uap rlencel nqpn,\\ Ieprl nerlag .Bue1 -e1aq uurieq e33urq lnquei rp tnquiel e,{uqnqunl r:ep 1e[uauas desnBuatu nerlaq:euaq 6ua,( rdel'efulnqrue: uerFeqas desnBuaru e,(ueq nerlaq emqeq qrq?qslrpEq €pe lepr1 'eXuenpal ue3uap :elnruau uep ueiuel rnpal uu1n1 -e,{u:tu 3uepe1:at '(tnqrue:) eyedal qn.tnlas desnEuau nerlag Bunprque8uap :re dn:rqiuaruep lnulnl e:e1ue Sunqule,{uau nellaq lpef .llel e3r1 Buep -BIiet uep I l?{ enp 3uepu1:a1 rdel .:re uelnqrr tle>l nles uu8uap Fr.rnprq ue8uap rre dn:rqiuau uep rnunlraq eserq e8nf nerlag .r1e>1 e8rl rlnseqrp ul"l ua -rieqas uep r1e1 enp qnseqrp 8ue,( epu .nqpnm ulo88ue uerBeqcs 1n1ui1 'upqnseq r;e1 eFrl ue8uap u,{uele1epe uep ueqnspq r le) ?np ueSuap e,{ue1e1epe .ueqnseq lJe>las ue8uap . nqpnm qeu;ad nsrleq e,,rrqeq'qrqeqs 8ue,{ le,(e,,rrrr upv -uer.ltqal-qrqelraq leprl uup rr? ue -eun33uad uelep so:oq 1eprl:e8e e,{urunul uelle8ur:adulatu ner;ag ,..ppnra nles u€rel€tes lre ue8uap ,nqpnm Es€rq nellag .efes nqpn,,n r1e1as ue8u:p e.{uuq leleqs ede.raqeq uelurpuau nerlaq tpuf qeloq eABurqas .,nqpn,^\ usepeal urelep Ie,{ueg qrqel r.aa7p5 DA l4tDly nqD DllrryS'rlEIlnlnse1 ,nrlpnr!\ rlBlusEtr^tr ruElEp rlEllnlnseu uuunlunl HVOYflI hIYfV(I HYTfNfNSYU NYNNJNNI
Semua hadits berisi dzikir yang diucapkan berkaitan dengan wudhu' adalah dusta. sclain dari ucapan lasmiyah pada permulaannya dan ucapan seu5ai \\ udhu'. ''Aku bersaksi bahva tiada Iloh selainAllah semata, yangliacla.tekutu bagi-Nya, dan aku bersaksi bahwa Muhantmad adolah hamba dan rasul-Nya. Ya Allah, jadikanlah aku terntasuk orang-orang yang bertaubal dan iadikunloh aku termasttk orang-orang yong berstrci. " (Diriwayatkan ArTirmidzy).'l Hadits lain dalarr Sairar At-Tirrnidzy disebutkan, "Mahusuci Engkauya Alluh dan dengan puji-Mtt. aku bersaksi bahva liada Iluh selain Engkatt, aku mentohttn utnpunon datt akLt bertattbttl kepada Engkau. " Rasulullalr S/rallallahtr AIoihi x,u Suilam tidak biasa mengusap anggota wudhu'nya setelah wudhu'. Tentang hadits Aisyah. bahwaNabi Shallallahu Alaihi wa Sallam mernpunyaikain percayang biasa digunakan untuk mengusapi setelah wudhu', begitu pula hadits Mu'adz bin Jabal, dia belkata, ''Aku pernah melihat Rasulullah,Slral/a// ahuAIaihi wa Sallaz wudhu', lalu mengusap wajah dengan ujung kainnya", maka kedua hadits ini adalah dha'if, sehingga tidak bisa dijadikan hujjah. Pada permulaannya tidak perlu mengucapkan, "Nawaitu.... "(akuberniat), karena para shahabat tidak ada yang mengucapkannya. Basuhan dan usapan tidak boleh lebih dari tiga kali. Terkadang beliau menyela-nyela jenggotnya, tapi selamanya hal itu dilakukan, begitu pula menyela-nyelajari. Sedangkan menggerak-gerakkan cincin diriwayatkan dalam hadits dha' if Ada riwayat yang shahih bahwa beliau mengusap khu.lfain saat menetap dan saat bepergian. Untuk orang yang menetap dibatasi maksimal sehari semalam. Sedangkan untuk musafirnaksimal selama tiga hari tiga malam. Beliau pernah mengusap kaos kaki, mengusap kain penutup kepala dengan menyisakan rambut bagian jambul. Tapi boleh.iadi ini merupakan keadaan khusus, namun penafsirannva untuk keadaan secara umum le bih pas. Be liau tidak pernah memaksakan keadaan pada kedua kakinya. J ika sedang mengenakan khuffain, maka beliau hanya mengusap. dan j ika dalarn keadaan terbuka, maka beliau mengguyurnya. Beliau tayammum dengan sekali usapan pada lvajah dan kedua tangan, bertayammum dengan tanah yang ada di dekate mpat shalatnya, baik berupa debu maupun pasir. Ada hadits shahih, bahwa beliau bersabda. Dalam riwayat Muslim diui hadits Uqbah bin Amir tidak disebulkan, Ya Allah, jadikanlah aku termasuk orang-orang )'an! bertaubat dan jadikanlah aku termasuk orang-orang yang bersuci". Tambahan dalam ri\!a)'at At-Tirmidz) inidikuatkan riwayai l-ang lainnya. 18 Zadul-llaad
6l //a/24/[,-2y1tD1/D/D1f,ta//ny26r 'lued 'e,{uqc \\uq rp rielede 'lesnd sel! rp uelnq uPp ppep selp rp qEIepE rur ue8uel enpal lslol lntun sed Llrqal iuo.i rpE[ .. cpep sel€ tp e{uutI uetu0] spte rp e,(uueue)j ue8uu} uslleleleul nerleq nl?l 'rlrrl1rs D 1r ltllDlh nqDllDllDr.ls\ellnlnseu r:Lu€sr.q leleqs qeutad n:iv..,Etp)t.q prp 'e.tuu€lqrr|rqsu.u erp upp !llhll urq It.ey'A slrpEq r.nrP :8.(u{rrlrrls, ruElep rp qeurBznq) nuql lrqrytlp 3ur] iqrqeqs;uB,{ urEl leie^iu epV Jr,eqp 3!p i ,,iJn)-lV brqsl urq oeuqe.r..rnpqy Epe D.(upeusr rL[]lep lp !dpl 'rur ueiuap Ednies iue{ rgy urrl:s r.rr:p e (uutel pnec nqV leXE^\tJ EpV 1.. ..-n1rir:q nns Lrrp prl\eur uelrpefrp qelal rurng qelepD rur uptu.p€dnles tue,{sttpell ,. 8un{'un1o usaLuas qqDV '7ollv lntun LlDlDpD mpput uop nldnpry 'lulqDpDq !' n4J DlDqs Dt(uqnSSunsaS uDInt mla{uaLu 3uD{ SuDro-3uDn uD8uopirat DlD LlDluqnq uDp ,LlDn{ualu uDp sn.ml uDguap rulnq uDp ltBuDl unlDtdtruau SuDI lozq opodal rulqDtDtr unldDpDqnx ,, 'lnluaq reSeqas qeullsr Eop erBqurau netlaq 3u€pBlrel ,, unqua uDp lto 'sa uDSuap rulosop-Dsop t.np nlD qDlrJnc lqo r Dl 'uoroJol l.rDp uDlqtstaqtp 8un{ 4t1nd uDtblDd DuDturDSDq 'npsop-DSop r.tDp ltDp qDIuDI4lsraq '4Dlly Df, lDrDq uDp lnrutt D.tDtuD uulqnDfuaLu nDlSuE DuDwtDBDqds 'mpsop-Dsop uDp blD DtDtuD um!qno{'tlDlty Df,,, 'tnIlrsq r?3Eqas (qeqrteg-1y uPEceq uEpirqlel €lEtue) qEUtlsr eop ueldeJnSuaul nBrlaq Suepellal (.. resnd qBMeq rp leleqs iuEl?p ueSuet led€lot s?te lp uEAuEl ledelet uellElalatu [leuunS-sV )nsBlulal 'tlV tJBp pn€C nqV uB)]e,{8,\\t.tC 'up;u€t tE)AuESuau Eduet uelte.(e,trueu 3ue,{ qrqeqs stlpeq uelnB .ueAuol uep ueiuelaS:ad sele lp 'urI u€8uel sete tp upuel up8uel uellEtalau uulp -n[ua) lElqrl qele J{ dEpeqSuJtU uuppeel LUelep'Iepund ue8uep:ulefes urel lexs,\{u urEIup uEp eBurlal ueBuep.lefelas e33urq ue8uel r.ref-r:ef elnqruau ueiuap nDrllr-lntD VlDJ ue?uep uee[lDslaq us8uel enpal 1EIBue8uau ner1eg1 ure; 3ue,{ uede)nEdvet rDply nqDttV qzeJel qElepe uelqr-lnterrq)El lees nErl:q ueesstqs) e{uuelnlslattl q€uled ledute 3ue{ uerur uep i|| . rqet 'leqErlErls ElpluE rp und 3ue:oes uep lrr u uplrlz€Jelattl l€pr1 ,e, uurn1 -..)qas und EdE upldernSuau eduel'.rDq!V nqD V ue.ldecn8uau nerl:q eleu 'luleqs )nlun lIp.rsq rrrllrrs Drh tqlDlv t?qDllDl1rrys'qellnlnsed e)tf lullsqs qulusutr{l ruulup qBllnlnsru uEunlunl '.nqpn,r uEiuap etu€s uelrstsodrp nlt urnululu.{el rdel .rur uerlturap 3ue.i rrElrlelrruauarLl leprt net Jaq uep leleqs r l3)l lttBs Inlun ulnrurue{e1 re1 nles e.u -quq qrquqs 3ue,{ lu.{e,nu epe 1epr1 efuuelnlelaur lntun teqBqeqs EjDd qnr -n,{ueut elnd )eprt uEp qeuel e,requa{-u nEt leq e^\qeq uelel€,(uout Bu€,{ und 1e,re,tr; nlrs epe 1epr1 'sldruau qepns;re ueFuepe: e:elucuas ,:rsed iueped llB.'\\rlirx upp rlnEfleure 3ue,{ ueueleftad qnduau:ur leqeqeqs e:ed eues:aq r1nc1e1 8ul;-r:d 11 ri.tad urnlptt n,x rtltDlf nLlDnn DqS qeJlnlnss; slrta) r.,, Dtls Dt unp D{upn[ns todLua] qDf s ry Dlnru 'tqlnLu11 t.tDp Suntoasas tBunptpuaut lnpqr^ nqn.A untl nunLu 41 ,.
tiada sekutu bagi-Nya, dan ttntuk itulah aku cliperintahkan dan aktr adalah tergolongan orong-orongyang berserah diri. " 'l'erkadang beliau merrbaca doa istiftah sebagai berikut, "Ya Allah, Engkau adalah Rajayang tidak Ilah selain Engkau. Engknu adalah Rabbi dan aku adalah hamba-Mu. Aku telah berbuat aniaya terhadap diriku sendiri, dan aku telah mengakui dosa-dosaku. Oleh karena ittr ompuniloh dosa-closaku .se nuanlo. .re.tungguhnya tidok ada yangmenganlpuni dosa-dosa selain Engkrnr. Tunjukkanlah aku kepadu akhluk yung paling baik. Tidak ada t'attg dopat menberi petunjuk kepadu ukhlak yang puling baik selain Engkau. Dan, palingkanluh kejelekun dkhlak itu. Tidak nda yang memalingkannya dariku seloin Engkttr. Kusamhut panggilan dan kebahugiaon-tr{u, dan ke baikan it u ado di Tongan-Mu, .sedangkan keburukan tidak kemhali kepodo-Mu Aku bergantung kepctda-Mu dctn kembali kepada- Mu pula. ltlahasuci Engkuu dan Mahatinggi Engkau. Aku memohctn ampunan dan berlaubat kepada-Mu. " Tapi biasanya doa istiftah ini dibaca saat beliau mengerjakan shalat maiam. Doa istiftah lainnya adalah, "Ya AIIah, Rabbnya Jibril. lvtika'il dan Israfl... " dan seterusnya. " Ya Allah. bagi-Mu segala puj i, Engkau cahaya langit dan btmi dan siapa pttn yang ada di dalamnya.... " dan seterusnya. "Mahosttci Engknu ya Alkth, segala puji bagi-Mu. Mahasuci osmaMu dan Muhatinggi kebesaran-Mu. tidak ada IIah selain Engkau." Yang terakhir ini diriwayatkan Ashhabus-Sunan. Namun riwayatriwayat sebelurnnya lebih kuat. Ada pula ri"vayat shahih dari Umar bin AlKhaththab. bahwa dia pernah membaca doa istiftah ditempat biasan),aNabShallullahu Aluihivrt Sallant mengimam i. dan dia rnenyaringkan bacaan doa istiftahnya karena hendak mengajarkannya kepada nranusia. Ahmad berkata. "Aku sependapat dengan apa yang diriwal,atkan dari Umar. dia berkata. "Sekiranya sescorang membaca doa istiftah dengarr sebagian 1'ang diliri ayatkan dari Nabi Shullallohtt Alaihi u,o Sallam. maka itu lebih baik baginya." Kerrudian setelah itu beliau membaca ta'awu,udz. Ialu membaca AlFatihah. Terkadarrg beliau menyaringkan bacaan basmalah, tapilebih sering menyembunf ikannya. Bacaan beliau panjang-panjang, berhenti pada setiap ayat. Setelah nrenrbaca Al-Fatihah, be liau mengucapkan "Amin". Jika pada bacaan yang nyaring, maka beliau rnengeraskan bacaan "Amin" ini, dan orang-orang dibelakang beliaujuga mengucapkannya secara nvaring. Beliau dianr dua kali, yaitu antara takbiratul-ihrom dan bacaan. Namun untuk diarn yang kedua ada perbedaan pendapat. Ada riwayat yang menye20 Zad?tl-.llahd
lT /22/t4/t )1 uD1/2//tm2d /D.y25. 'e.(uurltuu€fuiur rjrprl uup utlad elplas qeqrtel-lV lrlns rteqru:Lu LLrnuJIeLu rted JeBv (, 'nlr e^uu€Esetqal tieldutiueu lrqesJ_ urq prez nll euale) ttIeIEH-lv urq ueMiBt\ qelepp lapuad 8ue,{ tB.rns-terns Inlun rreeJuq ueelpserqurau 3ue,{ Sueio uulSuepes .l€leslnl\-lv leins ecequaur qeul3d eSnf'rnql-qlv lerns e3equattr EBnfqeuad ,1ee1e: enp )nlunJsr.V-lV tu.lrls usequaut LIeLr.rad ner1ag 3ue_re1os ueurez eped ersnueu uelef:e1lp 3ue,{ ede r.rep uelrJeqal qr:q8etu le1eqs n1>ie,ras nzrlaq lnfunlad uelSuepag uellapuadrp elrf eures e,{uueereq uep .3uefued 8ue,( e1rf,:nq -nqz lelEqs nl)e^\cs uc€ceq riep qeSuoles lelrlas rpqsE lEIpt.ls uEB.?g 'fn:ng-1y te:ns SuBpEIJal uEp 1re1-1y 1e:ns 3uepe1:a1'El V-lV lerns SuEpeltel 'qEp[ES-sV lerns ereqtueu nerlaq 3uepe1:01 .. ueeceq uzr;3ueI -ueuraur nerlaq Supuraru eualel'BLuegad 1ee1et eped e peJaq q,selu: ruDnD;^ D,tl ltllDIynqn D nqs tqe5l uelledepuaur uep '.nqpn",\\ Jrq ule3uaru ,e,{uqeun: :1 r8el r Juqrual erp u€rpntuo) eues rp e,{uuenl:ada1 uerlsa:equaur uep,rbeg a1 r8.rad 8ue,{ 8ue:oasas epe 8uB,{ lees eped elnuaLues uelulplp lnqnqz leleqS,. 'rur ISnI I uellp,{€,,rrut p 3ue,'( eueurre8eqas 'e1e1:aq pr,eg nqy e33urq -as'rnqnqz l€lErls nUe,lres uepJEq ue13ueluetuaur ner;aq 3uepe1:01 1e;eqg uduraqeg urBIBp !qEN uuurug uzunfunl 'qe,(r,{seqg-1y uep e1 y-1y ':uulu}-1y JBO lurns sceqrueu qeurad uBnfnerlaq 'lB,tunt uep pl lslBrls ruedes'le,(ueq3ue.ro uelleqrlau SueX qe.eurefle;eqs iees eped eler3u uep e8lns'uepy ueeldrcuad '1erq1e uup erunp uednprqol qeles€u rslroq rur lelns enp pualel 'uesul-lV uep qepfe5-sy lprns p3eqr.uarx nelleq lE.un[ leleqs Blrta) ',nlnr nlBI rlepesrat n?rlaq 'erueyad 1eo1e: eped ereqrp 3ue,{ unluH uBp esnhl uulnq -t,(uad 3ueluai Pqrt e,{uue€ceq e)rla) unuruqnl -lV le:ns eoeqtueu qeu:ed nerlaq u€uslpfuad rreleCl le€Iel ntes eped uesnsnqlSued Epl? l?pll uep leelel enp lnlun nlzliaq rur l?lnS seN-uV lerns Suepel.ral uep be1e1-;y,qe1ez1-zV '<rt,lt\lBJ-IV tt-UnX-ry Je| 1u:ns ereq(uatll nelloq SuepE)l3I qnqns lBlBqs ruel?p te,{E snleras e33urq qnlnd ueua eleiue €3equatu esurq netlaB urB-I IBIEqS-lulBrls uEp qnqns |BIBqs nl{B^rcs uBBrBg 'efes Suupes-Suepas 3uu,( ecequaur nerlaq SuEpe]lol uep ,8.{uurel uenlradol nele uerS,redaq lepuaq Suef 3ue:o epedal ueledurasal rJequau.:1n1un uunE'lapuad Suepeyal uep 1e:ns ureceq ue13ue[ueur:u nerlaq Suep -elrel qeqrtE,l-lv urelss lErns pseqr.uau nerleq qEqrl€j-Jv q€l3l3s ' nlnj urnlaqas ur1lnqa,{uau 3ue,( 1e,,(e,tr r.r elnd epe uep,.'qeqrreg-lV qelctes uBItnq
Ibnu Abdil-Barr berkata, "Dirirvayatkan bahwa dalam shalat maghrib beliau pernah membaca surat Al-A'raf. Asy-Syarns. Ash-Shaffat. AdDukhan, Al-A'la, ArTin, Al-Mursalat, Al-Falaq dan An-Nas. Beliau juga pernah membaca surat-surat yang pendek pada shalat maghrib. Semua ini merupakan riwayat yang shahih dan sudah terkenal. Dalam shalat isya' beliau pernah membaca At-Tin, dan memberikan perkiraan panjang pendeknya kepada Mu'adz seperti surat Asy-Syams. AlA'la, Al-Lail dan vang serupa. Beliau mengingkarinya vang merrbaca surat Al-Baqarah. scraya bersabda. "Apakah engkau masih muda rvahai lVlu'adz?" Sementara para penratuk') mengacu kepada sabda beliau ini. dan mereka tidak mau menoleh ke bacaan sebelumnya maupun sesudahnya. Dalam shalatJum at beliau rnembaca surat Al-Jumu'ah dan Al-Munafiqun. atau surat Al-A'la dan Al-Ghasyiyah. Dalam shalat Id terkadang beliau membaca surat Qaf dan Al-Qamar secara utuh. terkadang be liau membaca surat Al-A'la dan A l-Ghasyiyah. Inilah yang beliau lakukan hingga akhir hayat. Petunjuk Rasulullah Shallallahu Alaihi u,o Sallam senantiasa dilakukan Al-Khulafa'ur-Rasyidun. Tapi Abu Bakar pemah membaca surat Al-Baciarah pada waktu shalat subuh, dan ketika d ia mengucapkan salam. matahari hamoir terbit.") tJrnarjuga pernah membaca surat Yusuf, An-Nahl. Hud dan Al-lsra'. 'lentang sabda beliau, "Siapa pun di antara kalian yang menjadi imam, maka hendaklah memendekkan bacaannya", dapat dijawab sebagai berikut, bahwa panjangdan pendek itu masalah yang nisbi, yang harus dikembalikan kepada apa yang dilakukan Rasulullah Slallallahu Alaihi wa Sal/arr, bukan mengikuti apa yang dikehendaki para makmum. Kebjasaan yang senantiasa dilakukan Nabi Shallallahu Alaihi u,a .ta//znr ialalr men jadi hakim yang menyelesaikan perkara di antara dua pihak vang bersengketa. Beliau biasa membaca satu surat secara utuh. dan terkadang satu surat itu dibaca untuk dua rakaat. Tapi hal inijarang beliau lakukan. Membaca bagian arval atau akhir surat tidak pernah diriwayatkan dari beliau. Dua sulat yang dibaca dalam satu rakaat pernah be liau lakukan dalam shalat nali lah. yang beliau laksanakan send irian. Bacaan pada rakaat pertama lebih panjang daripada bacaan pada rakaat kedua dalam setiap shalat. Terkadang beliau memanjangkan bacaan, hingga tidak lagi terdengar suara telapak kaki yang berjalan, yaitu mereka yang terlambat mengikuti shalat. Scbutan bagi orang-oran-s \ anc cepat-cepal dalam nrku' dan sujudn),a, seperti burung gagak \ ang scdang mcnratuk. tidak berdzikir kepada Allah kecuali hanl a scdikit sckali. Ada ri\va) at ),ang mcnvebutkan. bah\va orang-orang berkata kepadanya setelah itu. -Wahai Khalilah Rasulullah. itl'l malaharihampir terbit. Dia berkata. 'Kalau pun marahari itu rerbil. toh ia lidak mendapali kita termasuk orang-orang l.ang lalai. ' 22 Zad ul-.11a'ad
ta ,//)11 4'/' .,/.'/ // Lx DlztD.t /t2p1/ ' LteIduJl'tiu JLu rlEu.radnerlaq E,t\qeq'nEtleq uEp qrqeqs tE,{E,ru Etnl epv tllnj e,iuBuel uilaurp Etues qEIcr .nlni Llelelas rJrplaq B,{uEuel Surtu:} nurlaq uuuntun.l .r,. I I Pf,Uqtxe|'r| n IlJd lu p rl en pcl 3r.rr':,i ueeJeq eped ,. tlpwDL!1 lnl Dt nuDqqD[ DurtLlDl lb-.cJeqtp qaloq )eptl lletu 'e iuunpal e:etue r p ueereq und r-urq3uarLl qaloq IBprl_ ,, t[itd tt1o8as n7y-Inq run:1 qqnyqD vn;{., uelde:n3uau ner 1oq rpef qaloq nely ,, tfttd n1oBa"- n14--tEDq uDp ,tunl qqDA tDtp/l/1,, 'uulderniuaru nerlaq e)Eru'.nInl uep ttlSueq qelales snrnl uep 1eia1 r.rrp.raq ueeppal tuelep q€pns.ruueq-Jeueq ncrlaq eIrI , pnlns ucp .n)nr lpes €,{u8un33und 3ue;n1 uelleiauar"u leprl 3uu:oasas r8ulas uuseluq aqtp ue)B Ipplt leluqs nlBnS!. 'tur ;eq Fueluel epqesleq nErlaB.pnlns enp e.relue lnpn p tees uEp .nlnl llup lllSueq lEss sn-rnl uEeppal [uDIpp €serlueuas nerl:q 3un33und 3ue1n1 ,, ot1,1-tIntuaw BunI Suruo nBuapuau qDIb,,, 'uB)d€tnSuaut p.,{eras'ueSuerenpal lelSueiuaui lrques 1r13uuq nerlaq ntr qelatas .ueleur teleqs uelef -:aBueu lees nerlaq r:ep uellefe,trr:rp r ur :rq1e.ta1Eue,{ ueeceq-uueceg ,, nN-DpDort )tnpuu DI -tpnu unp 3uo1tt1'4o1o'unlnqrPuad'unto8uapua4 ttp qotsndn1a ryt1 -opodatl untataq n:1o nq-npodasl ',filnt nlD nn-Dpodal 'qo11y otr,, 'ueldecnSuau eBn l-ner 1aq Euepeltal ,, luqtf uDp lDltDloru ntod otruqqnll qrsrdqnllD] t uDp rJtlsollDl/f ,. 'ueldecnFuau nerlaq e,{u.n1nl urelep 3uepe1:a1 .ucepe:1 uriu -ap eluuE) rensa,(uauep 1e;eqs uelSuequrra.{uru nerleq 1n[un1a.1 'upurpuss uep rueletuleleqs n11e,$ eped uulci:a1 nerlaq Fuei.r.; -rp:aq lees e,{ueurel ueSuap eues e'rr1-e:r1 .n1n:eiueLuel Buepeyalrdrl eiu -pnfns elnd n1r3:q 'qtqs€l uepJ€qnlndas elrlrs nur 1eq , n1n: e,(ueue 1 ., nID qDltulluwD |Dllb, n{ 'nw-t IntI uoEuap uDp twnl qqny 'qn11y oI 'nn:1}uq rtnso4n1,1 ., 'ueldecnFuar"u ner 1:q e{ue1e1epe unrueN ,, SunSooqoy; SuDl DlqqoII trnsnLlDr[,. 'ueIdBcnBuotu nerlaq 3ueperya1.e.,(uuelluBuopuau elnd qepr: uep e1eda1 uelqepueJau Ipprl 'snJnl 'uelSuefueu:ur uep 3un33und uel6ueq -ueFuau'3unqtue1 r:ep ue3uei enpsq uelqnufuaur,e,{uue:a13uocu:ru rsrs.,c ru€lep lnlnl enp3I rp ue11e1a1rp ucSucl Iudelrt EnpJ) .nlnr )nlun rrq)euaq ltques e.{uueiuel enpal 1e13ue3uau netlaq ,eJequlalu resn qcla}as (nInU usp f!I8uBg uBp .n{ng usEuusr1ulad uuunlunl
" Wahai Rabb kami, bagi-Mu segalu puj i, sepenuh langit dan scpenuh bumi, seperuh apa yang ada di antara kecluanyo .serta sepe nuh alta saja yang Engkau kehendaki dori sesuatu setelah itu. Engkau adalah Dzat yang layak ntenerima pujiun dan pengogungun. Tidak atla satu ptm yang ntenghalongi apayang telah Engkau berikan, dan tidak ada yangdapat ntemberikon apo punyangtclcth Engkau ktlongi serta tidak akon berguna kekayaan orang yong kaya di si.si-Mu. " Ada pula riwayat )'ang shahih dari Rasulullah Shallallcthu AIoihi vu Sa//anr, bahu'a beliau pernah mengucapkan. "Yu AIlah, bersihkanlah akudari kesulahan-kesalnhanku dengan ai', es dan e nftun. Cuc ilah aku dari dosa-dosu dun kesakltun-kesolahunku, .sebctgaintana kain putih l,ang dicuci tlori kotoran. .Jauhkanlah antara diriku dan kesalahan- ke.salahanktt sebagaintunu Engkuu iauhkan antara timur dan barat. " Muslim rneriwayatkan dariAnas, dia berkata. "Jika Rasulullah SftalIollohu Alaihi wa Sallam mengucapkan, 'Sani'allahu liman hamidahu', maka beliau dalam keadaan berdiri, hingga kami berkata, 'Beliau diam untuk beberapa saat'. Kemud ian be liau sujud, duduk di antara kedua suj ud. sehingga kami berkata,'Beliau diam untuk beberapa saat'." Begitulah tuntunanNabi Shallallahu AIaihi v,a Sallarr ketika rnelaksanakan ruku'dan saat bangkit dari ruku'. Memendekkan dua rukun ini rurerupakan kebiasaan para gubernur Bani Umayyah, hingga memunculkan anggapan bahwa yang demikian itu termasuk As-Sunnah. Sujud dan Duduk di antara Dua Sujud Kemudian beliau bertakbir dan merunduk untuk melakukan sujud. tanpa mengangkat kedua tangan. Beliau meletakkan kedua lutut terlebil, dahulu Ialu disusul dengan kedua telapak tangan, kemudian meletakkankening dan hidung di ternpat sujud. In ilah yang shahih. Bagian yang paling dekat dengan tanah diletakkan lebih dahulu, dan ketika bangkit, maka yang palingjauh dari tanah diangkat lebih dahulu, atau kepala lebih dahulu, lalu kedua tangan, Ialu kedua Iutut. In ilah keba likan dari apa yang dilakukan onta saat bangkit. Beliau melarang penyerupaan dengan binatang saat shalat. Beliau melarang turun ke bawah seperti menderurnnva onta. melarang mcnoleh sepefti menolehnya burung gagak, melarang mengangkat tangan saat salarr seperti ekor kuda. Beliau sujud dengan urenempelkan kening dan hidung, tidak menghalanginy a dengan kain sorban. Beliau lebih sering sujud di atas tanah.juga pernah suj ud di atas air. d i atas tanah liat, tikar kecil yang terbuat dari pe lepah korrna. di atas tikar yang dibuat untuk shalat dan di atas kulit yang sudah disamak. 24 Zadul-l.ta'ad
gz /tr/t4//- t 1 1/DxDl,2?2.1.11)/4./ ,, r)tz,)1 n\D LlDlt.taq uDp ryD qDl -bltlluttt 'tryt) qDldDln) 'nlD qnlttDutLlDr 'tDlEDq qDlutldnD qD V D){,, '€op uEIdeJnBuau uBp 'uef u€I)eraSSLreu Iuprl 'lnlnl sele rp Epp ueEurl 3un fn lnlnl enpa) selE rp ueFuEl enpal uellslalatu 'ueue) tlel uBIIBS3uarLl ,€,iuselB rp Inpnp uep utl tIe\ uelSuEluaq uaLu '{sottt! 4npnp uerpnual 'ueFuel enpal telSue8uagr edurt Jrqlel uelduJnFuau lrques eledal telSupSuau nErJeq uetpnule) ,, unt1o4 8nq uotllnE {p tlntun sDtuod qtqal or r uqn8&unsag,, 'epqesreq e,{wes .pn[ns uep eoptaq Lle;ep qnSSuns-qn33uns.laq lntun ue{r{eluuouaur nerleg ,, nn18ug uwlas qo11 npu18uotnt1qo11 nmlBug ,uoy -1odwo1n:1 3ttnf, uop uoyttrunqutasnl Suol uo4tt44onq Bun{ odo uop unynpqoptt:18unt odn n:18oq qnpundun'qn11y n1 nlurp npotlopn n1r nnuas uDp nluonfn8uasa4 uDp nluDtlDlDs !'ttlDpuDJ uop nquo7nti -Suttsaq nq8nq qoltundruo qD v D;t n4o npoduop oturnLlola\uatu qtqal nm18ug Sun{ und odn uop 'DluDSn-o1 uDpp nluDqtqal-L[rqapl 'ryuoqopoq !'Dpoqopsa4-uDtlnlosay n1tSoq qnltundtuo'qqlV otr,, 'uuldecnFuau qeurad e8nf nerlag ,, ttunqutasLa13unI uop tloduol Suo{'nq1n 8uo{uop pnn Suoi.tos -aq 3un{ unp ycaq SuoI'nyosop nnruas npSoq qnltundwo 'qo11V otr,, 'ueldecnFuaru qeu:ad eBnf nerleg .,'ofitcuad qoq-tlDqas qD y rrn -snqoTy'or{uuoloqr 13uad uop uotoguapuad qolaqtuaw,otutlnluaqw aw uop ut4oldtcuawBuot Tnzq opodatl pn fns nqqofon,utp tlotsnd nyo n2,,g -opodatl 'unwuaq nqo nyJ-opodal 'pn[ns n4n nVy-opodatl ,qo11y otr,, 'e,{upnfns urelep ueldecnBuatu qeu.rad eBnf nerlag ,, lLtqtf uDp lmlrDlou ntod o[uqqoy qtsraqDqDl{ uDp rl1sDqDW,, 'ue>ldecnSueru ner 1aq 3uepe1:01 ,, n1n qoltundwo 'qo11y n,{'nyi-tfntl uo8uap uDp tulm! qqoy 'qo11n otr'no13u7 tcnsoqoTy,, 'uelducnBuaru nelleq SuBpellaJ ,, t33urpr1o1y 8uDf, nyqqof, nnsDqDW,. 'ue4decnFuaur nerloq n1 pnlns ureleq 'rue33ue33uar.u e1nd1epr1uep e,{uuel8ue88uereu ryp -rl unuuu r:ef-r.tef uep rydelal elnqtueru 'lelqrl qBrB al eXur:ef 3un[n-3un[n ueldepeq8ueur 'e,(upnfns ruelep sn:n1 'Sunprq uup lepund ue8uop relelas ue1 -1e1a1rp ue8uel ledelal enpay qrlnd 3ue{ nerleq lerlal lrlnq leqrpel eFFurqa_-'e.,{uue1:eqaJau uep Sunqruel r:ep ue8uel enpal uelqne[uaur .qeue1 ueiu:p spral-selol e(uSunptq uep 8urua1 uelladrueuaru nerlaq pnfns e1r1
Hudzaifalr menyebutkan dari Rasulullah Shallallahu Alaihi wa Sallam' bahwa beliau mengucapkan doa, "Ya Atlah, ampunilah aku, ampunilah aku. " Kemudian beliau bangkit dengan ujung kaki dan lututnya, bertumpu pada kedua pahanya. Jika sudah bangkit, beliau langsung memulai bacaan dan tidakdiam seperti yang dilakukan setelah takbiratul-ihram. Beliau shalat pada rakaat kedua seperti yang dilakukan pada rakaat pertama, kecuali empat hal: Diam. bacaan istiftah, takbiratul-ihram dan memanjangkannya Saat duduk untuk tasyahhud, beliau meletakkan tangan kiri di atas paha kiri darr nreletakkan tangan kanan di atas paha kanan pula, menunjuk dengan j ari telurrjLrk. ang tidak meluruskannya secara lculpatrg dan tidak rnenegakkann)'a. tclapi nr cnr ben gkok ka nn) a scd ik it. tidak menggerak-gerakkannl a. pandangal mata tertuju ke jari telunjuk itu. mengembangkan jari-jari tangan kifi (tidak tncnggenggam). Sifat duduk tasl'ahhud sanra dengan saat duduk antara dua suiud. Scdangkan hadits lbnuz-Zubair yang dirirval'atkan Muslinr, bahuajika duduk dalam shalat. nraka kaki kiri terletak di antara paha dan betis kaki yang kanan, dilakukan padatasyahlrud akhir. Begitulah )'ang senantiasa beliau lakukan dalam tasyahhud akhir. dan beliau meneajati parr shahabat untuk mengucaPkan, ''Salant seiahlerabagi Allah, shalctt dan halJtal yang baik Kesejahteraon b,:tgimuwahai nabi dan rahmat Allah serta hat'akah-N1'a Solant sejahtera atas kami dan hambaJtontbu Allahyang shalih Aku bersaksi bahv,a liddo lloh sehin Allah, tlttn aku bersaksi bahu'a Mtrhantntad adolah hamba dan rasul-NYa. ' Beliau rremendekkan bacaan tasyahhud ini, seakan-akan beliau sedang duduk di atas batu yang panas. Tidak pernah dinukil dari satu liadits pun bahwa beliau mengucapkan shalawat dan salam atas diri dan kerabat beliau' tidak meurohon perlindungan dari adzab kubur, adzab Jahannam. cobaan liidup dan rnati. cobaan Al-Masih Ad-Dajjal.')Boleh jadi olang ; arrg ingin rnengucapkatrtrya, karena dia rnemahanli dari keumuman yang dianjurkan untuk diucapkan pada tasyahhud akhir' Kemudian beliau bangkit sambil nrengttcapkan takbir' di atas ujurrg kaki. Sedangkan tangan tetap berada di atas lutut, bertumpu kepada paha' Di dalarn ShahihMuslirn dan sebag ian jalan riwayat Al-Bukhar Y'disebutkan bahrva beliau mengangkat kedua tangan di tenrpat ini. kernudiarhanya rrelrbaca Al-Fatihah saja. Tidak ada sattt riu'ayat pun yang Inen)'ebutkan bahwa be liau membaca sesuatu setelah Al-F atihah pada dua lakaat yang terakhir (untuk sltalat yang empat rakaat) ' Arlin\ r l)ada l,rsrahhud a\val auu pedcneahrn- kafenr hal itu dibaca hani a pada ias) ahhud aKlllr. l o Zad u l-.lIa'ad
L' /aIz4'/r' 2/ ltD1/ D/t1:D.1 /L),.H1/ 'snsnuv qeqasEpe EUor€I lll uelnldl nyrlrq 8up,(edp rp]rl uedep.I nliru lnlun e,( eapluad r;uq uclurl;unureu 8ur ( u€l€fqelat qenqas r{ qoloulul netF8 qnqns lvluqs lrrs tppllrt nlr Icll !. Ieqep8d '(rI'uel) .eurBfuBlnq uep (nle) IuSSunl {ntuaq uelep rur lslEqs uulep uelduinrp 8ue,{ eop entuas Sueluat netlaq tJEp ue1te,{e,tr r.r p 3ue1 ,, tn4o1ay nn73u7 Suni osop-osop dopotpal unundruo uoqowaut rulD uDp 'rnqDt ! nn48ug SunI uoloqn[a1 uop ny4-opndatl Sunpwpaq nlo uop 'uttlDt l nnq8ug Suol uoqnqay nyJ-opodatl uoqowau mlv 'n1'y-opoda4 nuaq Sunl qoprl uop rcns Suot t1nt1 uoqowaw nlv nn -opoday qnquoBuap qDpDquaquDp pwsltu unqntrsuatu pdnp n&o nyl -DpDd l uollolualu nt1y 4n[un1ad utnlop uoqn8iun"^a7 uop nVy-npndasl uDsn)n wDlDp uDdDtal l uoLlouraw mlD D(uqnSSultsas 'qDllv Df,,. ,. rryDlz Lunpp n46oq Llolryotpaq 'n11a33ut1 1rldtual ruo1op n18oq qo1uos18uodo1 'nlosop ntltSoq qnpundwo 'qD V D^1 ,. ,,'Suoytq unp nsop tnp n7y-opoda4 Sutlputuaq nID 'qo V otr rlout uop dnpry uoDqor uDp nn-opndaq Sunpnltaq ntlV loftnq -pnqtsorylv uDDpoB uop nya6-opodnl Sunpuqnq mlv tnEn! qDzpD uop nVy -opodaT un8unpnlnd uoqoruau n:1o otruqnSSunsas 'qDllv Df,,, 'uIBles urnl -aqes rqle le,{f rqet qepnses er€q ner 1aq 3ue,4 eop-eop erelue lp qellul 'efes u.reles nles ue8u -ap e,{ueq dnln: lpprl rpel 'qetual s1r peq ein I und rur de1'uoung-sy wepp ue>linqasrp 3ue.'( ruedas qeXsrV uep uuqrefe,nrrrp 3ue,{ elnd e py 1en11epr1 tur le,(B,tru rdel rlelouaru eduel rueles r 1e1 nles uelderniuaur nerlaq u,mqeq ueltnqa,(uaru 3ue,( 1e,{e,nr: epy 'ueIn)eJ nerlaq eserlueues 3ue,{ qelntlSaB 'urIrlEJ€aInlel ueuel qerp aI tuplus ueldecnSuau ner laq u€rpnura) rlDlly depeqBu:u ueepeal ruelep rSel )eprt rt-re.raq'ruples qepns EIr[ qellv dep -eq8uaul3ue,( 1e1eqs 3u€ro ueepeal ueiuop renses rul 1e11 uelqelu r:ad ner 1aq Suei( qelnlrBaq uep teleqs tees ueldecnlp 'teleqs urBuop trElreq Suei unun €rsJes Eop-eoC ner Jaq uBUnlunl )nseujel Iepll 'urnuIeuI eJEdupeqiuJrrl nelu 1e1q11 depeq8uaru ueSuap urEIEs qepnses eoq qeleqpej uep q€.rrernH nqv slrpetl ruelep uellnqesrp 8ue( rpedes e,(uuelqelur:auratu nerleq uel -LJeB tueles unlaqas:rq1e pnqqe,{sel qelales pop ueldecnBu:ru nerlog (. e8eluad rluduelrp ?slq 3ue,{ qeleo qere aI qelouau nBrloq ruodos 'uE)n)eJtp snJeueru-snJa} Suuf ueeserqa>1ue1edruaru uelnq uep nlueuol qeqas eueJe) ue)n>lelrp nlr tdel 'e.{uue>Inleloru qeu:ad nerlaq Sueuol/r\tr .. Eqr.ueq lEleqs uEp ue}e,{s uelnlelrp 8ue.,{ ue:eqrues qel€pe qalouot{., 'qe,trefuotrr nerleq E)etylur leq uele,{u -?ueu 3uB,{ Sueroasas ep€ pmqeq 'uellnqasrp ,{teqlng-lV liiyrryS'ruEJ?p rC 'telpqs nlIE^\ eped qa;ouaruelqaloquaru 3ue,{ ueunlunl ppe }epll
dalarn riwayat Al-lmam Ahnad dan Ahlus-Sanan dise butkan dari hadits Tsauban. dari Nabi Shallollahu Alaihi va Sallatn, "Seseorang tidak boleh rrengimami suatu kaum. lalu dia mengkhususkan doa bagi dirinya sendiri tanpa mereka. Jika dia melakukannya. berarti dia telah mengkhianati Inereka." Sementara lbnu Khuzaimah menyebutkan di dalam S/raftlft-nya. dan dia menyebutkan doa yang dibaca Rasu lullah Shallallahu Alaihi u'a Salkun."Ya Allah. jauhkan lah antara diriku dan kesalahan-kesalahanku...." Di sini disebutkan lafazh tunggal. yang berarti untuk diribeliau sendiri N4aka hadits ini sudah cukup untuk rrenl angkal hadits maudhu' di atas. Sava.jltga rrendengar Syaikhul-lslarr lbnu Taimilah berkata. "Menurut hemat sa) a. hadits l ang nrcnl ebutkan dtra vang d ibaca imanl semacan] ini sudall tertuj u Lrntuk dirinl a dan jLrga untuk maknrurn. Mercka bersekutu di dalamnl a' scperti halnl a doa qunul atau la in-lainnl'a. Beliau rnenekutkan kepala dalam shalat.'r Hal ini disebutkan Ahrnad dalanr ri\vayatn)'a. Seurentara tatkala tasl-ahhud pandangan beliarr tidak lcbih dari ujung telunjuknya. Allah tclali Incnjadikan kcsenangan dan kenikrnatan beliau ada dalarl slralat. Llcliau pcrnah bcrsabda kepada Bilal. "Hai Bilal, buatlah karni beristirahat dengan shalat " Suatu kali beliau sudah tnemulai shalatdan bermaksud hendak meman- .jangkannya. Tapitiba-tiba terdengar suara tangis bayi. Maka beliarr mcntendekkannya. karena khawatir akatr tlerisaukan hati ibu bayi tersebut. Ketika sedang mengerjakan shalat fardhu beliau juga pernah menggendong Urnamah binti Abul-Ash. cucu beliau atau putri Zainab. Jika berdiri, beliau nrenggendongnya, dan ketika ruku atau sujud, beliau meletakkannya. AlHasan dan Al-Husairrjuga pernah rnendekati beliau ketika sedang shalat, lalu naik ke atas punggung beliau. Saat itu beliau memanjangkan suj udnya, karena khawatir akan menjatuhkan salah seorang diantara keduanya Ketikabeliau sedang shalat. Aisyah datang. Maka beliau berjalan. membukakan pintu' lalu beliau kembali lagi ke tempat shalatnya lagi. Beliau menjawab salam dengan is1'arat ketika sedang shalat, sepe11i yang diriwayatkan dari Jabir, Anas, Shuhaib. Abdtrllah bin Umar dan Abdullah bin Mas'ud Radhiyallahu Anhtm' Tentang hadits Abu Ghathafan dari Abu Hurairah Radhiyallahu Anhu, dari Nabi Shatlattcthu Alaihi vu SaLkm. beliau bersabda. "Siapa yang mernberi isyarat dalam shalatnya' sehingga isi'arat itu bisa dipahami' lnaka hendaklah dia rnengulang lagi shalatnya". adalah hadits batil seperti yang dikatakan AdDaruquthny. Yang benar, beliau pernah memberi isyarat. Terkadang beliau shalatanpa mengenakan alas kaki' terkadang nrengcnakannl'a. iln bahkan beliau memerintahkan utuk shalat dengan .' Artin\.r pandan!liln beliau tidak Iebih dari tcnrpii! sujud. 1ii:lak menreianlkan nrala dan liddk pula ln.ndongaLka kepala kc langrt 28 Zadttl ltu'ad
6Z //u1t4/F /,/ xD11/4lt/: d /L./26/ LLrulus uE)lduJrl;uJrLr r{Euled nerlag |'rlulcs unleqes pnins sll.lErl otp l?Ietu 'rlr)n.r )r'lsuLUral Ltelnq 8uc,( luleqs uulSuq-uut3uq u€p uel3Bqas urlu;;urtel 3Lru,( edcrs e,tqeq uullndrursrp ledep rurs lrsg ticlss urnlaq3s pnfns nr,:r1ac'3uer n1 3uci u,(u1ue1e: eqpcbSuau qul:l:S uuln)il:lrpuiurtsaLu8ue,(tue>ludrua r.rep lecler enp ueltedepuaiu LIBIaIJs tEIEqs uuII€33utuau >lefurutaq quu:ad nurlaq c,{ulBsDd nEr Ieq r lnlr Buaur e>lar aru :eBu 'euleie uueu:nd urasal uep tpun r8uq leulru ueeurndurasaq uelednleur nerlaq uerBlpla) ,, tt:1o 4nlunsllo8ut oyow'otht1 nyn n:1r7 ndnl nsrt.' n8nfSunl trntln:1 nttoturniinqas odnl Dt^rq SuDt( Dl''t)lq nInLtDLrr t1o1n.fuut1 nt1V,, 'epq€sJaq nerlaq e,\\ -\eq'Lur)llDS D,ttLlrD lb' tlr.lDllDllDqS I lellnlnsBd uep ueyle,ie,tr r.rrp qu1e1 r,rrqus pn!nS ueunlunl 'eiuurel-Lrrul e3nfuup pcurqV uE{lr rqplp rur.tu.}.uf nqy rdul e,iu -ue)te,(umuJru u;n l',izpl rulU_tV 'pDusirtr\-ly LLtrlep rp uullnqJsrp' srunp lu33uruau r8iurrl qnq ns lBl€qs nl{e,n epud lnunb uop pJBq[raut €ser]ueuasLuDllns Dnr tqtDlk, n\D DllD\s qellnlnseu,. elElleq Ilp 'seuv uEp 'seuv ulq .lqe;-rV lrep ',r.ze1-:y .re1.up n<1y slrpcq SuuluJl .rnqf,s nt)c,r uep ueleur lltllE nlle^\ rusdas'eoP e,{uuu11nqe1rp nlluM-nlIEr\\ epud qeler ueln1e1 I€{uuq qrqal Suei rdul'eles qnqns ]eJeqs n11e,u eped e{ueq e,{uuelsnsnql -3uau 1eprl eFnf nurleE tc,.*ol qepns n1r eucruaq c1r feiuuelleSSuruauep 'euerucq r pelial ler:s upud snsnql e,{ueq tnunb Sueluel ner 1aq ueungunl -e{u -rf,uuau uup Iul leq lr{nuaru ueIE leun nlua1 'e,{uue1n1e1aur leqeqeqs e:ed uepnef Iaq e,{uel) aS uDuns-snlqv UEI}e,(e,,rrurp rur ;eg . uelepe-eperp 3ue,i q€tprq q?lupe nll.. 'uelete8uaur elalaru u€Iqpg s,iuueln)elaLu 3ue,{ leqEq -eqs e:ed e:eluu rp und Suproes leJ'unuluur e:ed ruru.lErp uep elens uDISel -rBuettr lrqruES,, lnpnq unrug[turpqDwlunqlly,, '. nInl uep utpleq qelatas lnunb eop ecequau nlelas nerleq lrqelsnu 8ue,{ nlensas s€laf 'nerlaq ueunl -unl Ins€urral uelnq lnunb e)BqtuJrr: snreuau-snraJ B{uue)eftaFuau rBel Ieprt nEr Iaq e)uu '3ue1rq n1 qeqas r3elas uep 'snsnql qeqos-quqas epe euelel eJeqrp rur lnunb sog .n)nJ r.lelelas e.,(ulEdal'r3e1 e,{uue1n1e1atu )eprl nll qeJalas uEp 'qnuad uelnqas euelas lnunb eop erequaur qeu.red nerlag 'nlr I8q-lEr{ u€lnlelatU nerlaq lenqu0ur Suef snsnql qeqas epe euarel rtuaqepJaq i)uqepJoq rsrSuuuaur qeu.rad '1e1eqs elrlel dnrueur qeu:ad nerlag r13ur,{ueru und ela:aur uSSurqas ':rqFur,(uau.eIOJou JeBE ue8uel ue8uap lpreXsr uaquarunErleq nlpT leleqs Suepos nerleq elrio{ n€rloq uedop rp le,t\al lEpuaq 3uu( 1rcaleue ederaqaq ?pV 'uslnIEl nerlaq 3ut:as qrqal rur rrqleral SueX rdul uereled:equa1 enp u€I€ua8uaur 3uepe1ral uep uereled lequal nles ueleuoEuaru ueBuap leleqs nerlaq 3uepe1:a1 r pnqel Suero-3ue:o uu3uap epaqraq:e8e 'r1e1 sele ueleuaEuaLu
setelah mengerjakan dua rakaat pada shalat isya' atau maghrib. Kemudian beliau berbicara. Ketika ada shahabat yang mengingatkan, maka beliau menyempurnakannya, mengucapkan salam, sujud lalu salarn lagi. Beliau juga pernah mengakhiri shalatnya, kemudian pergi, padahal masih ada satu rakaat yang tersisa. Maka Thalhah berkata kepada beliau, "Engkau lupa satu rakaat." Beliau kembali Iagi ke masjid, menyuruh Bilal menyerukan iqamah, lalu shalat satu rakaat bersama orang-orang. Hal ini diriwayatkan Ahmad. Beliaujuga pcrnah shalat lima rakaat pada waktu shalat zuhur. Lalu orangorang memberitahu beliau, "Engkau telah shalat lima rakaat." Maka beliau sujud. Beliaujuga penrah mengerjakan shalat ashar hanya dengan tiga rakaat. kemudian pulang masuk rur.nah. Olang-orang mcngingatkan bcliau. Maka beliau keluar rumalr, shalat bersama mereka satu rakaat, kemudian salam, sujud, Ialu salam lagi. Inilah yang dirirvayatkan dari beliau, yaitu ada lirna tempat. D i dalam lsft-Sft ahihain, dari hadits Abdullah bin Buhainah, bahrva Rasuluf lah Sfial/a Ilahu Alaihi v,a Sa1larr pernah shalat dua rakaat pada rvaktu zhuhur, tidak duduk mc lakukan tasyahhud awal. Setelah rlenqadha' shalatnya, maka beliau sujud dua kali, kemudian salam. Dalam riwal'at Muttafaq Alaihi, disebutkan beliau mengucapkan takbir untuk setiap sujud, dalam posisi duduk sebelum salam. Rasulullah S&a//a llahtt Alaihi wa Sal/arz mengucapkan salanr setelah dua rakaat, entah dalam shalat zuhur atau ashar. Setelah itu beliau berbincangbincang. Kemudian beliau menyempurnakannya, melakukan dua kali sujud setelah salam dan berbincang-bincang itu,mengucapkan takbirtatkala sujud dan tatkala bangkit dari sujud. Suatu kali beliau nrengucapkan salam lalu beranjak pergi. Padahalnrasih ada satu rakaat yang kelinggalan. Thalhah bin Ubaid illah yang mengetahuinya berkata kepada beliau, "Engkau Iupa satu rakaat." Maka beliau kembali lagi. rrasr-rk masjid dan menyuruh Bilal untuk iqarnah, lalu orangorangjuga ikut rnengerjakan satu rakaat yang ketinggalan itu. Beliau pernah shalat zuhur lirna rakaat. Lalu ada yang berkata di hadapan beliau, "Apakalr ada tambahan dalam shalat?" Beliau bertanya, "Ada apa memangnya?" Orang-orang menjawab, "Engkau shalat lirna rakaat." Maka beliau sujud dua kali. Hadits Muttafaq Alaihi. Inilah yang diliu,ayatkan tentang kelalaian Rasulullah Shallallahu ALaihi wa Sallam dalam shalat. yaitu ada di lima tempat. Tuntunan Rasulullah dalam Dzikir Seusai Shalat dan Beberapa Nlasalah Lainnya N'lemejanrkan rnata dalam shalat bukan tcrmasuk petunjuli beliau. Bahkarr Ahmad dan lain-lainnva mcmakruhkannya. N'lenurutt nrcrcka, nrentejatn30 Z0dul-,11a'ad
I t l,/)/t?/.7rv..1 zDl/Dl,Dt/rd /t2/25r 'uedeJn ue8uap rleli snteres rdpuaSrp nlp[ 'rlel eBrl qnlnd ?3rl rqlpt uep I Ie) eSll qnlnd €3rt prulqel 'r Iel eBrl qrllnd eStl qrqs€t 'nqprEJ l?leqs dcrlas resn:s uuldecnSueu efulpun uuUnfueSucu nprJaB ,, no73u7 unlas qDI DqDIJ umlnq)p)Bualu Suot( olnd nnt13u7 uDp ublnfqDpuawBuoi 4olnoq8ug DID DpDdr.tDp tntlola8uaru qrqal nn48ug Buot und odo uDp unlqtqafqtqaptl iuntr Ddo 'unplDdruDfi4 SuDI DdD uDp uotlotsoqo.nttl Suol DdD 'unlrrylDtDI 8uo,{ odo uDp uoynfiqDpry 8uo( odn nt18oq qnpundtuD 't4D1h, Df,,, 'uEles qElatas ?op ueldeinSuatrl esetq LuDllDS ottr tLItDly nqD Dnoqs qellnlnsed e,rqeq 'nquy n4ollnhqprlr qrleqJ nqV urq r1y r:ep ue11e,{e,truetu pnuC nqV '(rur1sn11 ue)te^B,lrurC) ,, Dlns lDprt ,u{oq Suoto-8uoto undtlotlas 'o[N-Dpod ! !DlDqtaq sDllp!! DlptBuo['qnllv unps qDI DpDtJ ZDq SuDt uDt[nd uDp Dtun.rDl 'puqtu nt1,7-Bng otp-opodaq tloncal qDqurat{uaw lzptt ltuDx 'qDllV uop o{uBuolop tloncatlor{np uop uDtDmla4 DpDtJ nly-tsts ry n,{nt18un( 8uolo uoo[ot1ay tDD{unw]aq lDptt uDp 'uDLlD! nm18ug Suol odo uotl -uaqruaw pdnp 3un,4 undBuntoas opott uDp 'uDluaq nm!8u7 yopuaq 8uo{ odo t8uoln4-Buoloq8uaw pdopBuor{ untlSuntoas IDt'LlDtty Df,,, (u:r1sn4 uep .{:eq1ng-1y ueltefe,rur() ., z/rr?sas Dp8as sDiD osDmlrag DtO uop 'unt[ttd o,(1t7-8Dq uDp UDD[DJa1 o,(N -t8og ollg-8nq ryns1as opn4 8uotr 'DtDwas qo v utDlas qnq DpDrJ,, '?ceqluor.u BsBrq nerl0q nqprEJ lpleqs lesn derlas 3ue:e1 e:eces e,{u:eurs uelJEruerugrfl uep llqlal ueqeleut e33urq 'p,{uleleqs ledual rp epe:aq dela1 nerlaq Je[eJ tplErls rBsnaS 'ull aI nlel ueuel qere 3I qalouau nerleq uelss lees'ulel 8uE,{ rsrs eduel rsrs nles €ped uelsnsnqlSuau qBurad leprl nerlaq rlsed Suea r:r1 uerSuq ol dEpeqAuatu StrDpEryJ] uEp ueuBl uerSeq rp runuleu qere a) d€peqAuanlnurleq SuepBlral ulltul?trl qelE aI depuq8uaru ledacJEdaJ n€r lrq n lcl 'rul lrllzp ueEJeq eurelss rl€n3a) l€lqrl qere al depeq8uJru lpplt nell:g ,, qDlnluad DqDn uDp SunEnDqDl{ 8uDf, fDzO nqolf nDI8u7 tJnsDqDN 'nl! uDtDLuDIas !qDpry-trDp uDp tDutDlas trdqmacl nol8u7 qo11yo1,, 'rrlrzp u€IdB3nSuau nlel 'rlBI eBllreJq6rlsr €oeqtueut eserq nerleq'uelEs ue)deJn8uau qelataS lel?qs ur€[ep u?In,{snq1e1 e8eluaur qelepe lsluqs tuelep Iolod 3ue,{ qeqeS uelqnq€urp I€pll nlr Ieq e)€tx 'r7,{un33u8-3uau 8ue{ ntenses epe e,{u}plqrI q€ra rp Euerel !uoln,{snq1a1 n33ue33ueru esrq nlr Bleu elnqtllatu uESuap e)rfldeJ leqpJe 8ue,{ qulnll €Itrru'ueln.is -nqqa1 rSuu:nFuaru Ieprt eletu elnqtuau rBelas 'Jeueq Supi ueIn,{snqIa\ uellnqtuluaor Esrq n1r eleur ueluefauau ueSuap eua:eq 'r:iuuelqaloquaur 8ue,{ uinfepe rdel rpnqea Suuo-3ue:o uueserqel lnsuuiel elulu uel
"Tiada Ilcth selain AIlah semata, yang tiada sekutu bagi-Nya. BagiNya kerajaan dan bagr-Nyapula pujian, dan Dia Maha Berkuasa atassegolo sesualu. " Ibnu Hibban menyebutkan di dalam Shahih-nya, dari Al-Harits binMuslim, dia berkata, "Rasulullah,S, allallahu ALaihi wa Sallambersabd",Iika engkau sudah mengerjokan shalat subuh, maka ucapkanlahsebelum engkau berkata-kata, 'Ya Allah, lindungilah aku dari neraka'tujuh koli.,lika engkau meninggal pada hari itu, makaAllah menetapkan pembe basan dari neraka bagimu. Dan jika engkau sudah mengerjakan shalat maghrib, makaucapkonlah sebelum enghtu berkata-kata'Ya Allah, lindungilah aku dari neraka', tuiuh kali. .Iika engkaumeninggal patla malam itu, maka Allah menetapkan kebebasan dari neraka bagimu. " (Diriwayatkan Ibnu Hibban dan Abu Daud).'r An-Nasa'y menyebutkan di dalam As-Sunanul-Kabir. dari hadits AbuUmamah, dia berkata, "Rasulullah Shallallahu AIaihi wa Sallambersabd"Siapa yang membaca ayat Kursy seusai setiap shalat wajib, maka dia tidak dihalangi untuk masuk surga hingga dia meninggal dunia. " Jika shalat menghadap ke dinding, maka beliau membuat jarak antaradiri beliau dan dinding itu. yang bisa dilalui seekor kambing dan beliau tidakjauh-jauh dari dinding itu. Beliaujuga memerintahkan untuk mendekatkapembatas yang dibuat di hadapan tempat sujud. Jika beliau shalat menghadake arah tiang, tongkat atau pohon, maka beliau menyisih ke samping kananatau kirinya, dan tidak menjadikannya sebagai penghalang ke arah kiblat. Beliau pernah menancapkan tombakpendek pada saat mengadakan perjalanadan juga saat menetap, lalu shalat ke arahn,'"a, karena tombak itu dijadikansebagai pembatas. Beliaujuga pemah meletakkan pelana di hadapan beliaulalu beliau shalat ke arahnya, yang juga dimaksudkan sebagai pembatasBeliau memerintahkan agar orang yang sedang shalat membuat pembatameskipun hanya dengan anak panah atau tongkat. Jika tidak mendapatkanya, maka dia bisa membuat garis di hadapannya di atas tanah. Tapi kalauputidak memaham i pembatas ini pun, shalattetap dianggap sah. Diriwayatkasecara shahih, bahwa pernah ada wanita yang lewat di hadapan beliau sewaktu shalat, begitu pula keledai dan anjing bewarna hitam. Beliaujuga pernahshalat, sementara Aisyah tidur di hadapan beliau. Tapi seseorang diharamkaberlalu di hadapan orang yang sedang shalat. Rasulullah Shallallahu Alaihi wa Sallam senantiasa memeliharasepuluh rakaat (nafilah) saat menetap. lnilah yang dikatakan Umar bin AlKhaththab. "Aku menghapal dari Rasulullah Sfrallallahu Alaihi wa Sallam'' Di dalam isnadn! a ada yang majhu l. yang berarri hadits ini dha it'. 'ta Zadul-llla'0d
€t /2tul/L'7/?tD1//t/Df,/2o//2p&/ srN)l-lv lElns u)0Lrr.'u{uunlunued uep ttre u rpr]luaut .JeurE u tleqasur?)itsrsodrp ntr tlt-rrlr uLlc.lil\ .lurlrc Iur,{s rjr?p 3{uEJBqursd UU)rlrslJqrlrairrr,{ Lrn.lley-1y te:ns euerLrrcilq:s.nrLr1r 1r,rr,(s r:cp e,(ue:t:qul:rd uuyqrs-,rJClLrraLU 3ue,{'e,{51-.etuseuep tp,Jts.qe1;y iuelual ue:eqe8uad ueltcln:aurrurnur sEplll-lV teJnS )nlqleut 3ue1ue1 ue:eqc8uJd u€p'E, N_lEIts-llllrsrur';p . eurse Sueluat 'btlErJ) SuDluJl ue.reqeBuag :rLrElrru enp epp ur::uqcf;uadLrulSuepa5 ut:qaloqurad uep uuiue;e1 'qe1ul:a.1 :rLru:eur eBrlcpl: ur?dsleLrJ'ue"ruqeSucd uep uedclau:d eped _resr1:aq B.(urtul .up.rnO_1y nBrl.radoreLuB,{uour rut selq)J-lV lzlns nlr cueJD) lr.rrfs urp leses Fuci( ueiuoloi ureceur reSeqreq uclseleluaur 3uu,{ nur;r prqnel uuundurq uelcdrr::ru rur cnuras uu8Lre.rnl:1 uc)tJeuaut .,aue,{.ueeu:ndurasal e;e?as ur:dclouedSunpue3uaur 'ueiurpuel uep ur,:edn:a,{uad .ueeuresal uulrleuau .3unluuitaq ledurol rcSeqcs qellV ueupureqal uep uee,{e1a1 .ueeseal uueu:ndurasatuul:equre8Sucu ynlun ludcq uep lEUe ue)rJeuaur .und edu )ntuoq utelEp uenlnlas.tad ur:1rluueur 3ue,{ 'qe11y deprq.ral ucldelallp sn:uq Buci uces::1 SunpueSuau ',,.n"-aoqnTy iiunl qD V rlDtDr(f , 'LlDlut)lt)JDX,,.qs llV uBrrurC 'uenlirl ucp qEprIe ptqnet')?puJqal uep leJu.Bnr ptqnel ,Jeuru uEp nLrrll prqnel undurq8uour rur lerns enpa>1 Fue,{.sElr11I-lV uep unrUB)_lV t?.ns uuSuap rur le1eqs enp trrqluSuaur netleq nlr eualu) .qe,(rurrel nuql ue:nlnuad tnrnuaut qelntrSag '1eure dnlnued Euequel:ad rpelueur Bue,{.rr1r,tr lElEqs ue8uep'Jeute uee;nul:ad Suzqrue;:ed rpefuau 3ue.{ qnqns unlaqas leleqs eretue lun{ qrqcJ SueX eueul .tudppued epaq:eq Eurles ,uqebnj u.ru6 uuue;er:ed urelep leuns releqs ue1er.r"t":1,ff[:lli":, ."i:HHi,ii11"; quu:ad 1epr1 ueuelel.led uulep e1r1a1 undneur delaueur Buepes e1e1]et lreq '.rr1r,n 1e1eqs elnd nlrBsq 'ue11e33u11 ner laq qeu:ad leprl:rdureq iue,( ,qnqns uinlcqas teleqs EreLlrleuattr trrelEp serel le8ues ner;ag .prfseur rp u,{uLrele-leSuaru nel Ieq e,trq€q netleq uup Jllnur p qeurod l€ptt I IuIos euES .qr.rq8eu_teuns leleqs r8el qrqal:e1 ,qeunr utelep rp rur n^\,r€qlel uep luuns tBIBqs upqnrnfesal uelef:a8uaur uo DS DtA rqnlv nqD DlDtlS qellnlnse1 'qrte,treJ leuns ueludn:atu uulnq uep ue.rnfuc re8eqas:epalas n1r qr:q8eul txnlaqes lee)Er enp telpqs .r"ueq 3ue,( ledepuad rpel ueesurqal re8eqas e,(uuBlrpefuatrt uEIeersnueur uE)ru -r?,\\EqIrp Eu3lB)',.e,{ur1e puaq8uour 3ue,{ eders rfreg,,.ue11nqesrp ulc; uer;t-eqr';ped rdel ,, q r.rqSeur LUnleqes tpelel enp uetlel qelteluqs,, .€pqusreq nEtlaq e.rqeq'qtqeqs le,{e,\\u epe'qr.rq8eur utnleqes leelel enp Buelual ..rnqnqz qelalas 1eu1e: ledua uele[eSuour ner;aq 3uepe1:al rdeJ .lBIeq\^ uslEIeEuau 3ue:e;rp e,{u.reuaqas 3ue,{ nt>le,ll .:uqse lelEqs qelelas e,{u,eqpebBueur nerleq cIErx'lnqnqz qElatas lEeIel enp uelel:eBuau uele3Burla) nEl Iaq eltla) .qnq -ns urnleqas t€Elel Enp uep ,e,{sr qelalas 1ee1er enp.qr:q8eru qel"tos tp€)El enp'lnqntlz rlslelcs leelEr enp'lnqnqz unleqos lBEle: eng :1ee1e: qnlndas
lnen) amai sepertiga Al-Qur'an, sedangkan surat Al-Kafirun men)'amseperempat Al-Qur'an. Karena syirik arnal itu lebih mendonrinasi jir.rnanusia untuk mengikuti nafsu, dan banl ak dilakukan tnanusia, padahmercka mengetahui darnpaknya, maka disebutkan penegasan tcntang hal irdengan firman Allah, " Katakanlah, 'Hai orang-orang kafr'- 'Karena it surat Al-Kafirun dan Al-lkhlas inijuga dibaca dalam dua rakaat thawakarena haji merupakan syiar tauhid, sebagaimana keduanya dibaca samemulai amal siang hari dan mengakhiri amal malam hari. Rasululfah S'lal/a llahu Alaihi wa Sal/am biasa berbaring pada Iarnbukanan setelah shalat sunat fajar. Ada dua golongan yang berbuat secaberlebih-lebihan dalanr hal in i. Ada yang mewaj ibkannya dari golongan ahzhahir, dan ada pula yang memakruhkannya dan bahkan rnenganggapbid'dh. Malik dan lainnya mcngarnbiljalan tengah. Mereka membolehknyaj ika dimaksudkan untuk mengistirahatkan badan, dan nremakruhkanj ika menganggap pelaksanaannya sebagai sunat. Tuntunan Rasulullah tentang Shalat Malam Orang-orang salaf dan .juga khalaf saling berbeda pendapat, apakshalat malam itu waj ib bagi beJiau ataukan tidak? Dua golongan sama-saberhujjah dengan firman Allah, "Dan, pada sebagian malam hari shalttahajjttdlah kamu sebagai suatu ibadah tambahan bagimu. " (Allsra' :79 Satu golongan mengatakan bahwa perintah dalam ayat inijelas bukamerupakan fardhu. Sedangkan lainnya mengatakan bahwa perintah shatahajjud dalam ayat ini kepada beliau sama dengan perintah dalam firmaNy-a, "Hai orang yang berseLintut, bangunlah (untuk shalat) di malam hakecuoli sedikit (daripadanya). " (Al-Muzzamnril: | -2). Sementara tidak adayat lain yang menghapusnya. Tentang finnan Allah. " nofilatan laka ", sekalipun maksudnya adaltathawwu'. bukan berarti merupakan pengkhususan shalat nafilah bagi beliau. Yang dimaksudkan nafilah dalarn ayat ini adalah tambahan. Artinytahajjud Nabi Sla lLulluhu Alaihi wa SaLlam merupakan tanrbahan derajat dapahala beliau. Karena itu ada pengkhususan shalat tahaijud bagi beliau. Sdangkan shalat malam bagr selain beliau hukumnya mubah dan berfunrrenghapus kesafahan. Setnentara dosa Nabi Shallallafut Alaihi wa Sallayang lampau dan yang mendatangtelah diampuni. Beliau shalat tnalarn atatahajjud untuk menarrbah ketinggian derajat, sedangkan selain beliau melkukannya untuk rrenghapus dosa dan kesalahan. Yang pasti, Nabi S hallalluhu Aluihi u,a Sallam tidak pernah meningalkan shalat malam. baik selagi n.renetap mauputt saat lnengadakan perjalaan. Jika beliau ketiduran atau sedang sakit, maka beliau shalat dLra belas rakapada siang hari. Ibnu Tainr iyah berkata, "Di sini terkandung dalil bahwa rvit34 Zadul-:lla'ad
9E /2,/141r't///.ux,/4/)0).//D./217 'u,{ulrpreq LrplSuclircrLr:ut '(plfseru 1p) tep)el snp tuleqs nErleq uElpnruo) 'uertt.tl r lV lulns I rt11u e33u rq e.{u1n fuelas 1e,{e-1e,(e ue11n fuelaru nerlag '(061 :uEnrl w),, lDlD.raq SunI3uo.to-8uolo tinq opun1-opuo1 pdopta1'Buors unp nolotu n,{ut1 -uo8.raq 41ts unp'tunq unp 3uq uonldtcuad utolnp o,fut1ttB\unsag,, '1e,{e erequaul nutJaq uptpnura) nqpn,tl uep )B \\tslaq ,ue;eur un8ueq nerleq u,rqBq'netlaq q€urnl rp uieleuieq elp lu€s ,s8qqv nuql ue)Dle)tp 3ue( eueurre3eqas 'Lre1n1e1rp 3u r:as qrqal r u r unpal iue,{ uep ,ue1n fuelal.raq e:ecas e,(uuelel:aiurul Suepey:a1 uep .e.,(u1e1eqs e1 a,(uaru ner 1:q Suepel --ral rtrEleru nlIE^\ r.rep enpal qn.rcd eped 1oqo1.r:q ue ie e.(uese rq Bue,( 'ueluef ure,{e 1o1o1 eluns.reEuapuau uqlla>1 un3ueq nerlrcl nely .u,(uqepnsasn"te tunlcqas lpes edB.raqaq 'ureleru qeBual eped 1ede1 unFueq nerlag '(n1r uerlrurp 8ue,( uelqelur:auau einI nerleq .qEJleJnH nqv rrup slrpeq ut€le11 .rllsntr{ uu1te.{e,nr:r6) , .ue8ur: 3ue{ 1ee1u enp ue3uap IEInuaur n?rlaq eI€trt 'r!EJeru telcqs ueleftaiuau raDlpS D,x n!tDIl/ ntlDllDl -1rrySi qellnlnse6 e)tf,. 'etellaq etp'n4uV nqolloitqpny qe,(sry rreg .'e,{u:npr1 1edua1 urdu.reqSuau nErlaq uErpnLua) .leeler r.rteue npl€ 1ee1e: ludura le1eqs uelelra8uau nerlaq ntl qEIalJs uElurplJrx 'nltedural a>1 )ns?tr.t nerleq nlel '.e,(sr 1e1eqs uele l:aSua u 1uptl ulDllDS Dt^ rLllDly nqt) Dl 1rryS qBIInlnse1 rlel-rle1aS., 'eu1taq nquy rtt1n11nfi1poy t1e Ksry 'trlel€ui Ie,r€ eped ue1n1c1rp SuuI 111eqs epas 'LuDlloS D,A tqnly n4nllDIlDL1S \ENUu:1eu -es1e1rp SueK:t1r,uep uel€ut leleqs 3ue1ua1 ge,{e,nr: ede:aqaq qelr u1 'lEleJ leuns teleqs nele rrtr,lr qEpnses tpeleJ enp nete 'pnlfequl telEqs LUnloqas lEeIuJ enp qelrUl leleqs up8uop rrUasrp elrl'1ee1a seJeq uFrl nele .1ee1el s€laqes LIclupE a/r/lr5' Dtfi rqtDlv nqDnDUp{S lqcN uele[.re1rp 3ue,{ rueleu 1e1er1s ue8uelrg ., \nqns tDlDqs ntTDlr Sunpp runlaqas ntLlr. tDIDqs qDpDlohay,, ,qefe6lnuqq uep r-ur1sn11 uclte,i -e,lrr:rp 3ue,{ netlaq epqes qelepe rEuaq 3ue1 .ueqeualal 1e{ueq iunpueBu -au euare) 'qeffnq ueqrpufrp €srq leprl rur s]lpELL, rttt Ltt:Sut\u tut D4t1:;:1nnlo uoq 8odnpod n{uuosloftaBudu Dtp LlDplt)pu l o:1ow nfuut:yohaBuaw odnl or1t nD ).tl1ttr uoyoltaBuatu pduas 1opt1 unp .utptt-rat Bun,i ntlntg.. '.{:pnq;-1y pr.ES nqv strpur1 u€p qufeyrl nuql uup pnuq nqy ue11e,ie,,nl:rpSueK aolpg nr ry!Dly' nqDlpltotls tqell epqes ueSuap euerure3eq n1e' 1 .. lnt \\ lelEtls . eqpeb EpE nlrod Ieprl eI?r.u 'u€IeueslElrp qepns qnqns 1?leqs uDp te,rol qepns ueleut nqil,lr elr[ 8uers le1eqs dnlnuad rpefuaur 8ue,{ qr:q8eru 1e1eqs euerurui -Eqas'LUelBu leleqs dnlnuad rpe[uau er :eie qeler lur Jr]r^\ uaes)elru pnsIBu.l euere) e.{uu rel-ure1 uep .ebsrlsr 1u1uqs 'eueq:aB 1e1eqs .pr [seur 1e,{rqe11eleqrgadas e{uuelnpnp:;4 e,{uueeuesleled ueleFFur;a1 elrt.eqprbr p n1.rad luprt
ruku' dan sujudn.va. Kemudian kenrbali, lalu tidur hingga terdengar suara dengkurannya. Kernudian beliau bangun lagi dan berbuat sepertitu pula hingga tiga kali. kemudian shalat rvitir tiga rakaat. Ketika terdengar suara adzan. beliau keluar untuk shalat subuh sambil mengucapkan doa' .',.",.., | .,, " : :" " ".",:" \:- * €'-F(: ly .;.d. G.s tt-y ,jf J J'*' r+ur "Ya AIIah. iudikanlah di hotiku cahaya, di Iisanku cahaya, jadikanlah rli pentlenguranktt cahayo, jadikanluh di penglihatanku cahaya' iaiikanltttt dari belukangku cahaya' jadikanlah dari depanku cahaya' jadikanluh dari atasku cahaya danjadikanlah dari bawahku cahaya' |'a Atloh. berikonlah kepadaku cahaya' " (Diriwayatkan Muslim)' Witir yang beliau lakukan ada beberapa macam, satu di antaranyaseperti yang;itufurkan Ibnu Abbas di atas. Beliau pernah shalat malam delapun ,uk"ot, t.ngucapkan salam dalam setiap dua rakaat, kemudian witir lima rakaat secara berkelanjutan. tidak duduk kecuali di rakaat yang terakhir' Beliaujuga pcrnah witir sembilan rakaat secara berkelanjutan, tidak duduk tecuatipadu rakaat kedelapan untuk berdzikir kepada Allah, memuji dan berdoa, kcmudian bangkit tanpa mengucapkan salam' kemudian shalat untuk rakaat kesernbilatr- kemudian duduk untuk tasyahhud' lalu mengucapkasalam. Setelah salarn beliau rnasih mengerjakan dua rakaat lagi Beliaujuga pernah rnengerjakan witir tujuh rakaat. cara pelaksanaannya seperti sembilaniakaat itu. duduk pada rakaat keenarn tanpa salam. lalu berdiri untuk mengerjakan rakaat ketu.iuh, lalu duduk tasyahhud dan salam' Setelah itu beliau mengerjakan shalat dua rakaat sambil duduk Adakalanya beliau shalat dua ,okult iuo ,ok^ut, kemudian witir tiga rakaat secara berkelanjutan' sebagaimana yang diriwayatkan Ahmad dari Aisyah' Cara beliau melaksanakan shalat malam ada tiga macam: Sambilberdiri. dan ini 1'arrg paling scring d ilakukan' sarrbil duduk, dan adakalanybeliau mernbaca s"rrlOil audut ,.lit u bacaannya tingga I sedikit beliau berd iri dan menyelesaikan bacaannya' laltr rtrktr" D irirvayatkan bahwa beliau pernalshalat dua rakaat selclah witir, terkadang sarnbil duduk dan terkadangmembaca sebagian sambil duduk. lalu berdiri ketika hendak ruku' Di dalamAl-Mu.snud discbutkan dari hadits Abu Umamah' bahwa beliau membacasurat Az-Zalzalah dan surat Al-Kafirun' Sebagian orang ada yang menganggap nrusykil masalah drta rakaasetelah u,itir in i. dengan menganggapnya bertcntangan dengan sabda beliau'36 Zodul-ilIa'ad F\ "Gl;
Ll. lD//l/.f, 2:1 /toxttlzuza/ /2/2../ tlnlD.tDq uDltraqluaru SuotrnDlBuT tButlputl tlDI;iug 3untr3un.n uoy -nut4liuatu ostq 8untr npo t1np4 n{uqniBntas 'n1y-utq snln uoydulalrp iiuo,( npo t1npry uop unldopuan;iLtD{ nn:13ug otruqrESunsas 'unqtlqal noq8ug Suol odo uopqD[a4 uDp ]DlD 4DltEutlputl 'un74otlrut1not13u7 8untr ntlo-odo Luolop npSoq qnpLlt:ryraq uDDsDnl l t.raq noyBug Suoi Sunto-8uolo ouotunBr:qas uoosntr! ! DID qDlInq'JDljlb uaq nt l3u7 liunr( 3un-to-Buo.to DuDLutDBDqar^ pgfn nslo qo1t..nq :1tt[un1ad uatl noy -3ug Eun( 3uo.to-But:.to ouoLuu:3t;qas yn liotlad nsp qokraq'40 V nl,, (,;--- A( 6^ r; f l|.1;-.-. .'1. ..- ..,,4-, .. | .-,t\, -- I -<-,4 C dc ,': lirF* 'q*1 pf=--: C-;l :nlre \ '.ulr,r urelep ueldenn1 sn:eq Suei( leur;e1 ede.raqaq nlrJeleBueLLt LuDllDS Dr\ tlltDly nqD DllDqS r{EIInlnsed,,'?le1raq erp'ounquy nqn11n{tqpoA tly utq upseI l-lV slrpeq uep ue)l€,4e,ru.rLl uoung-vqqy e8nluep peuqV td€l 'qeuuns -sV aI rlpqr.u3I uep qeuuns-sV lrEp 1e13ue:eq Suer('1nunb uelnIBlaur FuE i qellpurn e,{uBF[ tnqn: qzpnsas undnerunlaqas '.lrtr,n lnunb 3uu1ua1wr77rDM rqvly nqD DllrryS lq?N uep qrqeqs 3ue,{ le{e,nt: epu lepq rdel .. eXurunlrqos uelnq uep.nlnr r.lelates qr1rdn1 und:r1rb lnunb e1e61 n1ru r{slatrs qnqns tElEqs eped ue1n1e1rp e,{uEq '1nunb 3u€tuet uDllDS D.ir ltlnlfIL1DIIDllDr.!S tqeNr:ep te{e,ttrr enuas uep'.n{nr qulatas lnunb qrlruraru n1y.. 'irlelraq peuqV Id€I ,nInr unlaqes lnunb n1e1 rrlr,n lepqs utDllDS D,^ tqnlf' nqD DllDqs qellnlnssu e^\qeq 'q,u) urq ,{eqn r.rep 'qefe11 nuql te,4e^\u s]rper{ ruelcp llBnJJI 'lI,{l lelsqs luplep tnunb q€u.r3d nerleq e,nrqeq'&1r1pntt rqtDly trqD D11l7{S qeJlnlnseU r:ep ue>1le,ic,trr.rrp rlpurJd }eprJ 'du13ua1cuplednreu €,(uqelatos tuelEr enC tu€leur leleqs dnlnuod ru3rqas rrtr^\ uef '3uers tuleqs dntnu:d reieqcs qr:q8unr ie1eq5 rrtr,\\ leleqs rdelSuolau einI rur leeler enp eSSurqes quqS€Lu le1eqs rdeliualau Sue,( qr:q3eu qelotas leuns p,(uleq ruedes nlr qelales ue)n1e1 nerlaq 3ue,( lec1er En6 urpuasr,rpraq3ue{ qepeqt qelepe ltr,tr'reueq SuEl uelqaloq,radrp E,(uqepnsas le€)er enp uDp'uerniuc r€8Bqas'rrtr,r uE;rrJp ueleu lBleqs un{)u3uaut)nlun nerlaq qelur:ad r:rsleuarr Elaroliyrltr,lr qelstes tel€qs e{uuelqcloqr:drp u€)sel -ofuaru )nlun n1r lee1er cnp uelel:a8uaru ner 1aq e,trqeq uelele3uau 3ue{ elnd epv nll tB€IBl enp r:e13urSu:ru 1r1e1,1 ue13uepa5 .'eiuuele[:a-u:u urel 3ue:o 3ue:eleur qeprl e3nI rdel eiuuele ftaFuaur 1epr1 nIV., 'B]BIraq pEu.lrlVrur IErl urrlBC, rrerle) ur€letr-t l€lprls rqlE reBeqas rlrA\ lBluqs qpluBIlpEf,,
wahai Rabb kami dan Engkuu Mahatinggi. " (.Diriwayatkan Ahmad. AfTirmidzy, Abu Daud, An-Nasa'y dan lbnu Majah).'r Al-Baihaqy dan An-Nasa'y menarnbahi. " Dan, tidak menjadi muliu orang Yang Engkau mu.suhi. ""' Abu Daud dan An-Nasa'-v meriwayatkan dari hadits Ubay bin Ka'b Radhiyallohu ,1nfir;. dia berkata, "Rasulullah S,&allallahu Alaihi wa Sallam nrembaca dalam shalat rvitir sabblft isma rabbikol-a 'la, dan qulya ayyuhalkafirun, dan qul huvallahu ahad. Jika sudah mengucapkan shalat. beliau rnengucapkan .; t rh hunul - nrctl i ki I -quddus liga kali. dengan mcrnanjangkansuara pada kali ketiga dan lebih nyaring. Ad-Dafuquthny nrenambahi dengan isnad yang shahih, Ruhbil-ntalu' ikat iv'ar-ruh. Rasu lullah .511/1a llahuAlaihiwa Sal/arr biasa memotong bacaan dan berhenti pada setiap a)at, sepefti.rlramdu lillahi rabbil-alamin,berhenti. Ar' Rahmanir-rahint, berhenti, nrzilkl_yaumrd-din,berhenti. dan seterusnya. Berhenti pada sctiap ay at adalah yang af'dhal. Sementara sebagian qari' berhenti pada bagian yang dikehendaki untuk berhenti berdasarkan tujuan. 'l api mengikuti tuntunan Nabi ShulLalLahu ALaihi wa Sallam dan As-Sunnah adalah lebih utal1la. Beliau biasa rrernbaca secaratartil. sehingga bacaan yang sudah panjang semakin bertambah panjang. 'lerkadang beliau membaca satu ayat hingga waktu subuh. Manusia saling berbeda pendapat, rnaka yang lebih afdhal, nrembaca secara tartil selringga hanya sedikit bacaannya, ataukah secaracepat schingga banvak bacaanny'a? Ada dua pendapat tentang masalah in i. lbnu Mas'ud. lbnLr .{bbas dan j uga lain-lainnya berpendapat. bahwa bacaansecara tartil dan melnahami bacaan adalah lebih afdhal, meskipun bacaannya hanya sedikit. llal ini lebih baik daripada n.rembaca secara cepat dan tanpa nrerenungi maknanva. sekalipun bacaannya banl'ak. Alasannya, karena maksudari nrernblca iru adalah tnemahami dan nremikirkan scrta menganralkannva. Serrentara membaca dan menghapalnya merupakan saranar:ntuk mencapai rnaknanya. Maka sebagian salafberkata. ''Al-Qur'an turun untuk diamalkan. N4akajadikanlah bacaan Al-Qur'an itu untuk mengamalkannya." Karena itu I'ang disebut ahli Al-Qur'an adalah 1'ang mengamalkannya dan mengarnalkan apa yang dikandungnya. sekalipun mereka tidak benar-benar nerrghapalny'a. Sedangkan orang yang menghapalnya dn tidak rlengamalkan kandLtngannya, maka sama sekali tidak disebut ahli Al-Qur'an. Masih menurut golongan in i, iman adalah amalyang paling mulia. Senrentara memaharni dan mernikirkan kandungan Al-Qur'arrlah yang bisa " Isnadnya shahih dan lbnu Hibbanjuga nlenshahihkann)'a. "'Tambahaninishahih. 38 Zadul-.lla od
o-:/ r.e'rh n , . l. rr-' I I 6t /a/r4//.t2/1/221tD/)rt/2d/n/25/ 'e,{ue8rsq qernur-qernur 3uE,{ Iupnq ed€leqeq u€Ie){epJetuattt ruodas enpsl u8p 'leqeu 183ues 3ue{ lepnq Sueloas uEle)ap -leuau rUodes eue ad 8uE,{ uEreqI'ueD B,{uue;uelrq lE,(u€q qrqel eJEqtuoul )eXuEq eleqed ur€lueuos ei{ul€ltu lesaq qtqel upp l33url qrqal 'uEtueqetUadr€uesrp u?p Iluel ErEras uee3eq sleqEd 'tur qelBse|'U Suulusl leuaq SueI 'uBecpq u?)Hu,{uequau eserq 3ue.{Jeles Suplo -3uao uep ure; t€.{e,ru-lefe,rru )s,{u€q qrseut u?p'leelel nl€s uelep qnln Preces u€,Jno-lV eieqtuatU qeulad u?JJV urq upl'usln'nlt Sutdues tC '(,{zprurll-lV ueIlBXe^l -r;:q) ,, thn4 wos tuttu uoplntnq ryDS ulDl {nrnq uDsltlo dq tntru1 ntDS wtu wolltlo uoyolnBuau lopll nqV'odtztas Suor( unlnq ! LlnI -ndas uoBuap unyopunS1odtlrp np unlroq ! nps o-totuauas unlnq ! nlns o,(ut8oq nlow 'L1o11y qotry uopln.tnq ntos DJDqruaru SuoI odntg,, \/.t-, rf r. r r -.c '{15. tn f.c '_n: :.c'.-: :.c a '11 . :.t1 -.. jirl- lff 1l r --::! t tr:-:t 'epqesr.q rrlr//rs' D.\ | qtDlY nqDllDllrrls' qellnlnseu.r'El€ltteqrp'nquY n4o11o{r4poy pn.set\ nuql sllpeq qelep€ e.{uqeflng 1lpq qlqal Eceqtuau lefueq e,trquq 'ue>1e1e3uaru ,{ ge,{g-fsy uBIel-uulal slctuaures 'lrsq rBed e33urq tuXe nles 3ue1n-3ue;nFuatu nerloq uellr.{€g Suefued qeqruepeq urleuas 8ueluud qepns 8ue,{ 1e.rns redrues-redueg t,trn os o$ qnlv nqD Dl -/pryS lqEN lnfunlad q€llul ueueq?uad eduel leda: uup 1e,{ueq 8ue,{ ue -eceq rJoqrp 3uB,{ 3ue:o epedr:ep lreq qrqal pJBqueut l€es urureqeruad r:aqrp 3ue,{ 3ue;o elnd n1r8eg'uer.ur uaqrp)?prl untueu u€,rn}-1y r:aqrp 3ue,{ f;uao epudrrep lreq qrqel 'ue rn|-1y r:aqrp )eprl uep uEur uaqrp Suei( 3ua6 'ue :nf-1y rJoqrp lepri unuieu uerur r:aqrp 8ue{ iue.ro 'leduraay 'ueur uaqrp leprl unueu ue,;n|-1y r:aqrp SueX 8ue.ro'e8rle; usrur rltlnuou leprl e8nfuep ue.rn}-lV rlqe uoJnq'enpa) er lnur 3ur 1ud Suef 3uc:on1re.i'uu-.rn|-1y rlqe'eurupa6 :uu8uoloS ludrua epe ersnueu rur l€q ueleC '(mrISnt\ uep .{reqlng-1y ue11e,{e,n, r:rq) ,, qnd otruostu uop Lunn7 niunotl 'qnuoq -toy rptadas un, tnfi1y ncoqruaru Zunt 7gfnunru Suoto unourndtunta4 ,. 'epqesraq zrilrs'Dtt tqlDly nqDllDrrrrls' lqDN BIel\ 'lueunrrr u€p ulurlnnl '{nrnq uep Ireq 3ue:o uelnlelr p esrq rul ruades 3ue,i uleut 'rLueqeu.rJLU eduel ureqrucut:epol:s e,(ueq elrf ucutr r.rp)qEnquiau
Te rkadang Rasulullah Shallullohu Alaihi wa Sallam men)'embunyikabacaan pada shalat rnalam. dan terkadang rnenyarinekannya. Terkadang berdiri lanra dan terkadang sebentar. Beliau.juga pernah shalat sunat pada siangmaupun malam hari ketika beliau berada di atas punggung hervan ketika dalam pcrjalanan. Bcliau menrberi isyarat ketika ruku' dan sujud. dengan lebih menekurkan kepala ketika suj ud. Tuntunan Rasulullah tentrng Shalat Dhuha, Sujud Sy'ukur dan Suiud Tilarvah Al-Bukharl' meriwayatkan didalam Shuhih-nya, dari Aisyah, dia berkata, "Aku tidak pernah melihat Rasulullah Stal/ailahtt Alaihi v,a Sallantshalat dhuha. Sekiranya beliau mengerjakann)a, tentu aku juga akan mengerjakannya.'' Al-Bukharl' nerirvayatkan dari lbnu Abi Laila, dia berkata. " Iak seorang pun yang menyampaikan lradits kepada kami, bahwa dia melihatNabi Shctllallahtt Alaihi wa Sallant mengerjakan shalat dhuha selain Ummu Hani'. Dia berkat a.''Nabi Shallallahu AIaihi v a Sollanr masuk ke rumahnyapada waktu penaklukan Makkah. Ileliau rnandi lalu shalat delapan rakaatAku tidak pernah rnclihat shalat yarrg lebih cepat dari shalat beliau itu. Tapi beliau tetap menlempurnakan ruku' dan sLrjudnya." Di dalan Siafilft Muslirn disebutkan dari Abdullah bin Syaqiq. dia berkata. "Aku bertanya kepada Aisyah. "Apakah Rasulullah Shallallahu,lluihi wa.Sa//zrm menger.lakan shalat dhuha?" Dia menjawab. "Tidak. kecualijika beliau pulang sehabis keluar dari rurnah." Masih banl,ak riwayat-riwa.vat lain dari para shahabat tentang shalatdhuha yang dikerjakan Rasu lullah.9 allallahu Ahihi vz Sa1larz. Tapi banyakjuga yang dha'if. terputus dan bahkan maudhu'. Manusia berbeda pendapatentang hadits-haditsni. Di antara mereka ada yang menguatkan ri\\a\at pelaksanaan shalat dhuha, yang didukung beberapa riwayat, yangjumlahrakaatnya terkadang dua, empat, enam atau delapan rakaat. Lalu mana yang benar? Siapa yang ingin mengerjakannya, maka dia bisa mengerjakan denganberapa pun rakaat yang dikehendakinya. dua rakaat hingga delapan rakaat.Ini adalah pendapat golongan pertama. Golongan kedua lebih menguatkan tidak adanya pelaksaaan shalat dhuha. yang didukung beberapariwayat dan amal para shahabat. Al-Bukhary meriwayatkan dari Ibnu Umar'.bahwa dia tidak pernah mengerjakan shalat dhuha, begitu pula Abu Bakar dan Umar. Golongan ketiga menganjurkan pelaksanaannya sesekali \\'aktu. Ini salah satu rir.r,ayat dari Ahmad dan dikisahkan Ath-Thabrany dari segolongaorang. 40 zo(lal-.llo'ad.
w /D,/./4/F-2rtm/D/ua2a//np1/ 'unqel qnrnl nelE ttleue Pr!€l3s rlBUtpEl\ rp deleuattl nerlsq qeletss [relsl Insput erp €leluauos .beb -r,{sul-lV uep bEIV-lV lerns eped,arl pS D tlnly l1qDll141rryS rq€N €rutsreq pnlns qeu.rad urp e,$qeq ,q€llelnH nqy r:ep qrquqs leie^\u epe qeqes Jr er{p slrpeq qElepe rur e)€ut 'qeurprt\ e1 qepurd qulalas lapuad FueA lerns-le.tns eped pnlns tluu:ad Ieprl rJellnlns?U e,\\qeq's€qqV nuq-l slrpeq Buelual 'qepPles le^e seloq ?urrJ uel -ecequrau quu:ad uDllDS DA ryroly nqD DltDLlS qel1lnsEU e,\\qeq .qsv-lV ulq ruV rrep ue lte,{u,nr:au pne6 nqv .belV-lV uep bebrr(su1-1y ,rute11-uy 'peqs 'lrzuel ulftu urEI.Jrlu r.uBl€p elllal pnfns:aq nerl3q E,r\qeq ,wDIpS n^ tqrDltr/ tlqDllnllDqs rqeN uep qtqeqs Ere.as uelte,{E,tlrrrC .peuqy uup ,{.g -e,{S-,(sV rrBp uel1e,,{u,nr.rrp 3ue,{ qe1n1r3ag ureles uep pnqqefsel elnd 1epr1 'rur pnlns rrep 1r18ueq EIrleI lrqleuaq ner Iaq e^\qEq uellnqasrp lBprl ,. ot1tJ-uo1 -onq as1 unp nlnp un8ualt' n,{uun1nqr13uad unp untn7u apu arl 4nlaqLu atu 'n{uyn1uaquau 'or{uun:1n1dtcuaut 3un{ pze npodal pntns nqqnto1q,, '--*r- ; -.+5' flT5- :<-rru i r€ *-'"-* : ,zJ o .'4 c; :6 a "" "')' ')'.' "c 'ot -:.' 'ueldecn8uaru nellaq nlr e,(upnfns uelep 8ue,('pnfns uep rrqleueq eleu ,qepetes leIE Ile,,rrelatr.wDllDS DtA {tDIy nLIDttD oqs qevelr Ie ,trqeq 'qemelrl pnfns SueluaJ 'qezpzps)-l v q"tuelr€snhl e,{uqnunqrel 3ue1ua1 :eqe1 lud?pueru e1rta1 pn[ns uplnlelatu brpprqS -qsv rEIpB nqV D \\q€q uelrnq:,{uau rnqsuphl ulq p!.pS . (.req1ng-1y re.i -e^\rJ ureIep uullnqasrp 3ue,{ eueure3eqas .qe11y eurrrelrp E,{uteqne} E,trqeq 'eJrqr.ueSreqeI tedepuaul ey1a1pnfns ue1n1e1eu uBnf 41e11urq q.e; 'qellv epedolnIn,(slaq e,{e.ras pn lns:aq 'qe11y epedal lnpLrnraur ner Iaq eletu .u€tl -e.rrqruefiSuau 3ue,( nlensas uelledEpuaLU anlpS Dtr lqlDM nqDlpltL)qS \eN e,4rfetllryq'nL1up,nqo1p:rtrypoy qeq eB nqV lrEp '1rrae.iy'l,1p' uel€p rp uD)le.i -e,nr:rp 3ue,( eueure8eq:s 'uellrlSurslal Suei e,{er.1eq epE D{tleI nEtB u€l -e:rqu:33uaru 3ue{ leurlru ue>lledepuatu rqr1a1 nye,( .;n1nis pn [ns Buetuat teq€qeqs ered uep wDllDr D,hrynlV nqD DIpqS lqeNueunlr:nl undepy '.eqnb PI fseu rBuelepueu e1r1aI nule unel nluns rSunlunBuaul e1r1a1 nele uur3:adaq l:ep eqrt elrtal nete qe)I€yl{ uelnlleuad uEIn)ElJur lrseqlrq leus tuele: uedel '-ap nltef 'urt41og o,l tLInlrl nLlDllD]lDryS rqeN u")nIEItp 3ue,( rUadas ntuaUar qsqesuere) usletla)r p eqnqp leleqs 'ledepuadraq lzdrua:1 ue8uolog
Tuntunan Rasulullah tentang Shalat Jum'at dan Keistimen aan Hari Jum'at Dalam ShahihMuslim disebutkan dari Abu Hurarrah dan Hudzaifah Radhiyallahu Anhzrma, keduanya berkata, "Rasulullah Shallullahu Alaihi va Sa//an bersabda. "Allah menyimpangkan orang-orang yang sebelum kita tlari hari Jum'ot. Orang-orang Yahudi mempunyai hari Sabtu. Orang-orung Nashora mempunyai hari Ahad. LaluAllahdatang kepada kita dengtn menunj uki kita dengan hari Jum'at, lalu ntenjadikan huriJum'ul, Subtu dan Ahatl. Begitu pula mereka akan mengikuti kila puda hui kiantttt. Kito adtlah kount terakhir dari penduduk dunfu dan terdepan (mostrk surga) pada hari kianat,l'ang ditetapkan bugi mereka sebeltnn se mt.ru makhluk. " Di dalan Al-I[usnaddan As-Sunan disebutkan dari hadits Aus bin Aus. dariNabi Shallallahu Alaihi v'a Sallam. beliau bersabda, Jl , .ir 'i L.-i -Li . a L----.J Ul )L"->: i D Lr Ji 'i.., ., r".,* "i Li\l-a -;. rn J-+;tJ)\ j-. '.'2 ir,'r ' .-r-+ 9r J'-J . " i t r " Di anttun hari-hari kolianyang paLing ntuLia adaluh hari 'Junt'ut l'uda hari itu Alluh nrcnt iplakan Adum, patlahuri itu diu dintatikan, putltr hu'i iru diu tlitiup, puda hari itu sangkokalu ditiup. |vloka perbanyukluh shuluttttt ttlus di'iku poda hari iltt, karena shuLavut kulian okan diluntpttkkun kept uku ' tvereko berlonyu, 'll/uhui RasulLrlluh, buguintu' na shttlutt at kumi ditantpukkan kepLtdu engkuu, puduhul budan engkutt teloh usung'l llaliau nteniawab, " Sesungguhnya Allah menghuruntkun lunah unluk ntemakaniasad pura nabi. " Di dalam.,/runl r\t-'f irmidzy disebutkan dari lradits Abu l-lurairah. dari Nabi Shallullahu Alaihi wa Sallam, beliau bersabda, -.,' i, '. . .i a-,' ,. "- ,i. ,." i .i;J\ ir- j ur a-cdJr ir- ut q+ 1;i t+,';'.;lt " Hari paling btrik yung di iolo*ryn ,tatahari tcrbit trlalah hari Jttm- 'at. Podo hari itu Atlant diciplakan, padu hari itu diu dinasukkan ke 42 Zadttl-'1ftr'arl
et t/41.r4,/r. / xax,/rt/.u l12yr{/ uEereq pppduep lenl rlrqel 'itlt,\\ ]Eleqs uelBueslslsr.u epedt.lep lenl qtqal 'r€)ezp qnlua,{uoru €ualel nqpnM ueqr le,\tol pp€duep lun) q rqal uBIqEq u€p ue)lenlrp e{uue€ueslelad 8ue,i '1e.un1 r:eq eped lpu€rlt rlc}unad 't 'le.unf leleqs eq 3ue1ep eiuuee.raBasel upp lE,unf leleqs lees Lrreur ueFuap r,{uue1e>1apa1 r:epSunlue3ral e8tns lnsetrr Eleratu uee:aEasaq uep e3:ns ueSuep e3:ns runq6ued uetelapa) 'ei(ur1eq dnlnuau; uel€ qeJ lV'e,{uuelqarua:au eua.rel uu1;u33uruau Surf eders e)er{ resJq 3uryed 3ue,{ ur;sn4 3ue:o-8ue:o uulndrunyad ueledn:aruep tenl 3ur1ed 8ue,{ uelsl nqpleJ qeleps tB urnf teluqs € 'le.unI u€q epDd rpel:al e3nfqa1o:ad e1a.rau.r iue,( elunle) Enuies nutlaq le^\el terrq)E rp uep erunp rp e.'{uluurn qalo.radrp Suui uelreqal durlas cua:e1 'ure1 3ue,{ uErl rlrlrunp 1epr1 3ue,{ ue€,\\eurlsraI te,(undLueul le.tunf r:uq epcd le,,llslBrls €Iul I ueq-r.lurl urdruruad u€IednreLU llitrlnI rieq uep plsnuet-rt enruas urdurrurad qelepe nurlag eirrr.req uielet-tl eped ,/r//rs D,^ tqtDlV tlLlDllDl7nry5 rqeSl epedal te,\\EIEqs EJ€quralu 1e,{uuq ue:nfuy 7 . n1 r:eq eped rpef:a1 uele 8ue,{ ede iet.un uEIlpBulSuau Inlun te.trtnf ueq qnqns l€leqs eped ereq rp rur lerns cnpel€t\'le tunf r:eqeped rpe [-ra1 e,{ucntues 3ue.{'ersnueur uelndurnBuad '1r13ueq.r:q r:eq uelnqa,{uad 'r.uepy ueeldrruad lpadas'1e,un; r:eq eped lp -€fiel uEIe 8uu,( sde uep rpe[.ra1qeu:ad 3ue,{ ede uele;ecrqruaur,{uenpel euaJel'le tunf IJ€r{ qnqns leleqs cped rur lerns enp €JequtJut ruDllDS Dttr tr.ltDlV tlLlDllDlpqs qBllnlnspUr. 'ete):aq qe.{rure.1nuq1 le.urnlr:zqzped qnqns lpleqs ep€d uesul-lV upp qepf€S-sV terns ereqtueur esetq nullag I :le.tunI ueq l)rlrrurp 3ue,{ uesnsnqlel ede:eqaq elelup tp qelru['qepeqr ed€JoqoqueSuap u,{uuelsnsnqlSuaru uep uel€tlntuetlr'rul lE ulnI r:eq uel8un3z -3uau: 1n1un url7nS otf rylDlv nqD r/i r?S tqBN u€unlunl uel€druahl . e{uepedal uell:Jqtxrrx uEIE qEIIV uelurEl -ou 'q€llV ep€daI nlenses uorloureu u€p t€lpqs €l p rturlsnhJ equeq rnualrp lepll;ue{ tees nles €pE nll ueq Dped ersnueu uep ul I rlence>1 'lees nles depeq -:a1 iue.{es eua:e1 '1q:a1 r:eqeleur e33urq qnqns n11e,,lr r:ep lefas 1e.run1 r:eq Eped ersnsroq uelutelaur elelau ue,raq und nles epe lepll eqrt teustl nll uEq eped 'erunp IeSSuruaur erp n1r:eq eped'erur:alrp B,{uteqnEl nlr ueq EpEd '(lunq a1) ue-1un:ntrp €rp nlr ueq eped 'ueleldrJrp tuepv nlr uer{Bped }e.tunf ueqq€lEpelrqletuuqet€urE.{urrruleptpSue,{IleqBurledr:e11,,''qerrernH nqv uep ',DqiqrDAnW-lV uelep rp ue1te,{e,'nuau lllpt\ .," 'lE.unf ueq qelPp€ u8q -ueq urdrurlued., 'qzu3e1 ueSuap uullnqeslp lr./prl snry-ly wqpp tA ,, tD,unl rnq Dpod unslutolatu Suowp ynpu tDutDrI ttDr.l uDp 'DUDS ttDp unl.rDnpltp Dtp ntt uDq Dpod 'oBttts wolop
shalawat kepada Rasulullah Shal1a11ahu Aloihiv'a Sallam pada tasyahhud akhir. 5. Memakai wervangian pada hari Jum'at lebih baik daripada memakainya pada hari lain. 6. Bersirvak pada hariJum'atjuga lebih mulia daripada bersirvak pada hari Iain. 7. Bersegera pergi ke masjid. 8. Banyak nrcndirikan shalat dan berdzikir kepada Allah serta membaca AlQur'an hingga imam datang. 9. Keharusan mendengat'kan khutbah. .lika tidak, maka disebut /agfta Padahal siapa 1-ang lrgla dianggap seperti tidak mengikuti Jum'at 10. Membaca suratAl-Kahfi pada hariJurr'atyang mempunyai keistirne l aan tersendiri. sebagaitrana yang diriu'ayatkan AI-Hakim dan Al-Baihaqy, dari Nabi Shallallahu Alaihi u'a Sallam dengan riwayat yang shahih. IL Tidak dimakruhkan shalat pada saat nrataharibergeser daritengah ufuk pada hari -lum'at. Ini menurut pendapat Asy-Syafi'y dan merupakanpilihan lbnu Taimiyah. 12. N4uslinr meriu'alatkan di dalam Shuhih-nya. bahwa Rasulullah Slal lulLahtt Aluihi v'a 5h11arn membaca surat Al-Jumu'ah dan Al-Munafiqun atau Al-Ghasyiyah pada shalat Jum'at. 13. Hari Jurn'at adalahari 'id yang berulang kaliterjadi sckalidalam satu nringgu. sebagainTana yang ditakhrij lbnu Majah dali hadits Abu Lubabah bin Abdul-Mundzir dengan isnad hasan, bahwa hari Jum'at itu lebih agun* bagi Allah daripeda Idul-.'\dhha. 14. [)ianjLrlkan menucnakan pakaian l ang paling bagus l]lenurut kcsanggupan ketika pcrgi shallt Junr'at. scbagaitnana rirvayat Ahrr.rad dari hadits Abu A1';-ub. dengalt isnad hasarr. 15. D ianj LLrkan untuk nretnbcrs ih kan mas.jid dan mem buatnva rvang i ketika nrcndckati tengahali, scperti yang dilakukan Umar bin Al-Khaththabdi Masiid Nabaury di I\4adirrah. 16. Tidak d iperbo lehkan bepergian pada hari .lum'at kec Lrali setelah melaksanakan shalat Julr'at, )'aitu setclah masuk rvaktu shalat. Jika bepergiandilakLrkan sebelum masuk rvaktu shalat, maka banyak yang nrcrrperhoIehkan-"-a,palagi.iika untuk berj ihad atau untuk keperluan yang nyata' 17. Setiap langkah kaki orang vang pergi ke shalat Jum'at mengandungpahala selama satu tahun, lengkap dengan puasa dan shalat malanrnya1 8. l lari Jrrm'at adalah hari dihapuskanrrla kesalahan-kesalahan hingga .lurn'at berikutnya. scblgaitnana vang diriwayatkan dalarn haditshahih dari ftasulullah 5'/'rollaLLahtr Alailti tvu Sallam44 Zedtrl-.lla'0d