องคค์ วามรบู้ ริหารกองทุนสารองเลีย้ งชีพแบบมืออาชีพ
Foundation knowledge for the professional management of a provident fund
ภายใต้โครงการอบรมสมาชิกกองทุนสารองเลี้ยงชีพ เพ่ือให้มีความร้ดู ้านการลงทนุ ที่
เหมาะสมสาหรบั การวางแผนการออมเพ่ือการเกษียณอายุ
ของสมาคมกองทนุ สารองเลี้ยงชีพ
โดยได้รบั เงินทุนสนับสนุนการดาเนินโครงการอบรมสมาชิกองทนุ สารองเลีย้ งชีพ
เพ่อื ให้มีความร้ดู ้านการลงทุนที่เหมาะสมสาหรบั การวางแผนการออมเพอ่ื การ
เกษียณอายุ
จากกองทุนส่งเสริมการพฒั นาตลาดทุน
องคค์ วามรบู้ ริหารกองทุนสารองเลีย้ งชีพแบบมืออาชีพ
(Foundation knowledge for the professional management of a provident fund)
สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
ข้อมลู ทางบรรณานุกรมของสานักหอสมดุ แห่งชาติ
องคค์ วามรบู้ รหิ ารกองทนุ สารองเลย้ี งชพี แบบมอื อาชพี (Foundation knowledge for the professional
management of a provident fund) - กรงุ เทพฯ : สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี , 2564.
412 หน้า
1.กองทนุ สารองเลย้ี งชพี | องคค์ วามรบู้ รหิ ารกองทนุ สารองเลย้ี งชพี แบบมอื อาชพี
332.6327
ISBN : 978-616-93828-0-5
เจา้ ของลิขสิทธ์ิ : สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
บรรณาธิการ : ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.รงุ่ เกยี รติ รตั นบานชน่ื
จดั ทาโดย : สมาคมกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
จดั พิมพโ์ ดย : เลขท่ี 5/15 อาคารแอทแอเรยี ชนั้ 5 หอ้ ง 5B2 ซอยบุบผาบุรี
แขวงชอ่ งนนทรี เขตยานนาวา กรุงเทพ 10120
www.aop.or.th
โทร: 66(0) 2294 7431-2 โทรสาร 66(0) 2294 7430
บรษิ ทั จนิ ดาสาสน์ การพมิ พ์ จากดั
33 ซอยจรญั สนทิ วงศ์ 68, ถ.จรญั สนิทวงศ์
บางพลดั กรุงเทพฯ 10700
โทร: 66(0) 2880 0260 Fax: 66(0) 2433 1095
ราคา : 480 บาท
พิมพค์ รงั้ ท่ี 1 (กรกฎาคม 2564) จานวน 500 เล่ม
Cover Art Designed by pch.vector / Freepik
สารจากนายกสมาคมกองทุนสารองเลีย้ งชีพ
หนงั สอื เร่อื ง “กฎเกณฑ์ มาตรฐานการจดั การ และความรทู้ างการเงนิ ทจ่ี าเป็นสาหรบั
การบรหิ ารกองทนุ สารองเลย้ี งชพี อยา่ งมอื อาชพี ” เป็นหน่ึงในแนวทางทส่ี มาคมกองทนุ สารอง
เลย้ี งชพี (สมาคมฯ) ตอ้ งการยกระดบั ความรคู้ วามสามารถของคณะกรรมการกองทุนสารอง
เลย้ี งชพี แห่งต่างๆ ใหม้ มี าตรฐานและแนวปฏบิ ตั ใิ นระดบั สากล เพอ่ื ให้กองทุนสารองเลย้ี งชพี
มคี วามมนั่ คงและเป็นระบบการออมหลกั ทจ่ี ะสรา้ งเงนิ ออมใหม้ คี วามเพยี งพอต่อการดารงชพี
ของผเู้ กษยี ณอายุ
สมาคมฯ จึงได้ขอเงินทุนสนับสนุนการจัดทาตาราฉบับน้ีข้ึนโดย “ได้รับเงินทุน
สนับสนุนการดาเนินโครงการอบรมสมาชกิ กองทุนสารองเล้ยี งชพี เพ่อื ใหม้ คี วามรูด้ า้ นการ
ลงทนุ ทเ่ี หมาะสมสาหรบั การวางแผนการออมเพอ่ื เกษยี ณอายุ จากกองทุนสง่ เสรมิ การพฒั นา
ตลาดทุน” (Capital Market Development Fund (CMDF)
สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี หวงั เป็นอยา่ งยงิ่ วา่ เน้อื หาในบทต่าง ๆ ของหนงั สอื เล่ม
น้ีจะช่วยให้คณะกรรมการกองทุนสารองเล้ียงชีพสามารถนาไปต่อยอดและยกระดบั การ
บรหิ ารจดั การ
สมาคมฯ ขอขอบคณุ กองทุนสง่ เสรมิ การพฒั นาตลาดทุนทเ่ี ลง็ เหน็ ถงึ ความสาคญั ของ
ระบบกองทุนสารองเลย้ี งชพี และขอขอบคณุ ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.รุ่งเกยี รติ รตั นบานชน่ื ท่ี
ชว่ ยเป็นบรรณาธกิ าร ประสานงาน และดาเนินงานโครงการฯ จนสาเรจ็ ลุลว่ งเป็นอยา่ งดี
นอกจากน้ีสมาคมฯ ขอขอบคุณผู้เขียนในแต่ละบท และผู้ท่ีมีส่วนเก่ียวข้องทุก
หน่วยงานทช่ี ่วยสนับสนุนใหโ้ ครงการจดั ทาตาราน้ีมมี าตรฐาน และมคี ุณค่าทงั้ เชงิ วชิ าการ
และเชงิ การนาไปปฏบิ ตั ใิ ชจ้ รงิ
จงึ ขอขอบพระคณุ ไว้ ณ โอกาสน้ี
ดร.ธชั พล กาญจนกลู
นายกสมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
พฤษภาคม 2564
สารบญั หน้า
9
คานา 13
19
แนวทางการใชห้ นงั สอื เล่มน้ีเพอ่ื ใหเ้ กดิ ประโยชน์สงู สุด
19
บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย และความสาคญั 19
ของกองทุนสารองเลย้ี งชพี 20
ผเู้ ขียน ดร.มโนชยั สดุ จิตร 30
37
1.1 บทนา 45
1.2 ระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย 47
1.3 ความครอบคลมุ ของระบบการออมในปัจจบุ นั สาหรบั ประชาชนในแต่ละกลุ่ม 47
1.4 ความทา้ ทายและปัญหาทเ่ี กดิ กบั ระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายใุ นปัจจบุ นั 53
1.5 การเปรยี บเทยี บระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณของไทยกบั ระบบสากล
1.6 ขอ้ เสนอแนวคดิ โครงสรา้ งการกากบั ดแู ลระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณ 53
1.7 บทบาทของกองทุนสารองเลย้ี งชพี ในการลดปัญหาการออมเพอ่ื เกษยี ณ 54
1.8 บทสรปุ 71
บทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทนุ และ 74
กฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง 82
ผเู้ ขียน ฝ่ ายกากบั ธรุ กิจออกแบบการลงทนุ และกองทุนสารองเลี้ยงชีพ สานักงาน
คณะกรรมการกากบั หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์ (ก.ล.ต.) 82
89
2.1 บทนา
2.2 ขนั้ ตอนในการจดั ตงั้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี
2.3 บทบาทและหน้าทข่ี องหน่วยงานต่างๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การบรหิ ารงานกองทุน
สารองเลย้ี งชพี
2.4 กฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การจดั ตงั้ และการบรหิ ารกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
2.5 โครงสรา้ งการจดั การ (Governance) ทเ่ี หมาะสมสาหรบั การบรหิ ารกองทนุ
สารองเลย้ี งชพี
2.6 คาถาม หรอื ปัญหาทพ่ี บบ่อย (FAQ) เกย่ี วกบั กองทุนสารองเลย้ี งชพี
2.7 บทสรปุ
บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการประเมนิ 91
หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุนของกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
ผเู้ ขียน ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. ร่งุ เกียรติ รตั นบานช่ืน 91
92
3.1 บทนา 102
3.2 ผลตอบแทนทางการเงนิ 110
3.3 ความเสย่ี งทางการเงนิ 110
3.4 ตน้ ทุนเงนิ ทนุ และการประเมนิ มลู คา่ หลกั ทรพั ย์ 125
3.5 บทสรปุ
125
บทท่ี 4 ความเขา้ ใจหลกั การประเมนิ มลู คา่ หนุ้ ตราสารหน้ี และหลกั ทรพั ยท์ างเลอื ก 125
ผเู้ ขียน วิน พรหมแพทย,์ CFA; วสชุ นม์ ทรายแก้ว, CFA; ธนัท เจตจนั ทรป์ ระภา, 133
CFA; ธนา เชนะกลุ , CFA 141
151
4.1 บทนา 153
4.2 กลยทุ ธก์ ารลงทนุ ในตราสารหน้ี
4.3 กลยทุ ธก์ ารลงทุนในตราสารทนุ 153
4.4 กลยทุ ธก์ ารลงทุนในหลกั ทรพั ยท์ างเลอื กประเภทอสงั หารมิ ทรพั ย์ 153
4.5 บทสรุป 156
185
บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั สว่ นการออม อตั ราผลตอบแทนจากการ 189
ลงทุน และมลู ค่าเงนิ กอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี 192
ผเู้ ขียน ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.รฐั ชยั ศีลาเจริญ 193
5.1 บทนา 193
5.2 การวางแผนการออมและการกาหนดอตั ราการออม
5.3 การวางแผนการลงทนุ เพอ่ื การเกษยี ณอายุ
5.4 แผนการลงทุนทเ่ี หมาะสมสาหรบั แต่ละช่วงวยั
5.5 การกาหนดอตั ราการออมและการเลอื กแผนการลงทุนทเ่ี หมาะสม
5.6 บทสรุป
บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ ่ายทจ่ี าเป็นหลงั เกษยี ณอายุ ผลการสารวจในต่างประเทศ และหลกั การ
คานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ
ผเู้ ขียน รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู
6.1 บทนา
6.2 การกาหนดระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่า/ระดบั รายไดห้ ลงั เกษยี ณ ทอ่ี ยใู่ นรปู ตวั เงนิ ใน 193
ตา่ งประเทศ
201
6.3 หลกั การคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ 205
6.4 ปัจจยั ทส่ี ง่ ผลกระทบต่อระดบั คา่ ใชจ้ า่ ยทส่ี ะทอ้ นการบรโิ ภคของผเู้ กษยี ณอายุ 210
6.5 การจดั ทาดชั นีราคาผบู้ รโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุ 215
6.6 ตวั อยา่ งวธิ กี ารคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ สาหรบั สมาชกิ
228
กองทนุ สารองเลย้ี งชพี 233
6.7 บทสรปุ
233
บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทนุ สาหรบั กองทุนสารองเลย้ี งชพี 234
และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
ผเู้ ขียน ม.ล.กวิน ศรีธวชั 236
245
7.1 บทนา 252
7.2 แนวทางในการจดั ตงั้ คณะทางานหรอื อนุกรรมการฯ เพอ่ื การคดั เลอื กบรษิ ทั 266
จดั การฯ 266
7.3 การจดั ทา Investment Policy Statement หรอื Investment Policy Guideline 289
7.4 แนวทางในการจดั ทารา่ ง TOR Terms of reference
7.5 แนวทางในการกาหนดการใหค้ ะแนน 289
7.6 การวางแผนในการถ่ายโอนทรพั ยส์ นิ ระหวา่ ง บรษิ ทั จดั การในปัจจบุ นั และ 289
297
บรษิ ทั จดั การทไ่ี ดร้ บั การคดั เลอื ก 299
7.7 บทสรปุ 315
318
บทท่ี 8 วธิ กี ารวดั ผลการดาเนนิ งานของผจู้ ดั การกองทนุ และขอ้ จากดั ของการวดั ผลของ 319
แต่ละวธิ ี
ผเู้ ขียน รองศาสตราจารย์ ดร. คณิสร์ แสงโชติ
8.1 บทนา
8.2 แนวคดิ เรอ่ื งการลงทนุ และความคมุ้ คา่
8.3 การลงทนุ ในหลายสนิ ทรพั ยแ์ ละผลตอ่ ความเสย่ี ง
8.4 การวดั ผลตอบแทนแบบอา้ งองิ กบั ดชั นี
8.5 การวดั ความเสย่ี งขาลง (Downside Risk)
8.6 ขอ้ ควรระวงั เรอ่ื งการถอื ครองสนิ ทรพั ยข์ องกองทุนรวม
8.7 บทสรปุ
บทท่ี 9 หลกั การลงทนุ ดว้ ย ESG ผลกระทบเชงิ บวกต่อผลการดาเนนิ งานของกองทนุ 323
สารองเลย้ี งชพี
ผเู้ ขียน ดร.แมน ชตุ ิชูเดช และนางสาวอญั ญนันท์ เงาเฉลิมพงศ์ 323
324
9.1 บทนา 329
9.2 การตระหนกั ถงึ เกณฑ์ ESG ก่อนการลงทุนของ กบข. 335
9.3 วธิ กี ารลงทุนประเภทตา่ ง ๆ ของ ESG
9.4 ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งการลงทนุ ดว้ ยเกณฑ์ ESG กบั ผลตอบแทนและความ 353
เสย่ี งของการลงทนุ 360
9.5 แนวทางในการนา ESG มาใชเ้ พอ่ื เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน 363
สาหรบั กองทนุ สารองเลย้ี งชพี 363
9.6 บทสรปุ 364
บทท่ี 10 กรณตี วั อยา่ งของการจดั การกองทุนสารองเลย้ี งชพี เพอ่ื มงุ่ เป้าความเป็นเลศิ 378
และสง่ เสรมิ การออมอยา่ งบรู ณาการใหก้ บั สมาชกิ
ผเู้ ขียน นายสรุ จิต เจริญยศ; นางสาวอริศรา โกศลพิศิษฐ;์ นายมนัส เลาหบตุ ร; 386
นางพชั รินทร์ วรแสงศรีจาเริญ; นายชานาญ วรญั ญรู ตั นะ; 394
นางสาวภทั รวดี สาระนาค
402
10.1 บทนา 403
10.2 บทเรยี นจากประสบการณ์จรงิ ถงึ หลกั การในการคดั เลอื กคณะกรรมการ 408
409
กองทุนสารองเลย้ี งชพี
10.3 โครงสรา้ งการบรหิ ารงานกองทุนสารองเลย้ี งชพี เพอ่ื ป้องกนั ความผดิ พลาด
ในดา้ นต่าง ๆ
10.4 วธิ กี ารในการสอ่ื สารกบั สมาชกิ เพอ่ื ใหต้ ระหนกั ถงึ ความสาคญั ของการออม
10.5 กลไกและเครอ่ื งมอื ตา่ ง ๆ ทก่ี องทุนนาเสนอใหแ้ กส่ มาชกิ เพอ่ื ความสะดวกใน
การดาเนินงาน
10.6 บทสรุป
ความเป็นมาและวสิ ยั ทศั น์ของสมาคมกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
นายกกติ ตมิ ศกั ดิ ์และคณะกรรมการสมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
คณะทป่ี รกึ ษาสมาคมกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
คณะทางานขบั เคล่อื น “โครงการอบรมสมาชกิ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี เพอ่ื ใหม้ คี วามรดู้ า้ น 410
การลงทุนทเ่ี หมาะสมสาหรบั การวางแผนการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายุ จากกองทนุ
สง่ เสรมิ การพฒั นาตลาดทุน” สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
คานา
หนงั สอื เร่อื ง “กฎเกณฑ์ มาตรฐานการจดั การ และความรทู้ างการเงนิ ทจ่ี าเป็นสาหรบั การบรหิ าร
กองทุนสารองเลย้ี งชพี อย่างมอื อาชพี ” เล่มน้ี มคี วามครอบคลุมเน้ือหาทจ่ี าเป็นสาหรบั การบรหิ ารจดั การ
กองทุนสารองเลย้ี งชพี เพ่อื ใหก้ องทุนสารองเล้ยี งชพี มกี ารบรหิ ารงานทเ่ี ป็นมอื อาชพี และสามารถตอบ
โจทย์จุดประสงค์หลกั ของการจดั ตงั้ กองทุนสารองเล้ยี งชพี คอื การสร้างความมนั่ คงด้านการเงนิ ให้แก่
สมาชกิ ภายหลงั การเกษยี ณอายุ
โดยมเี น้อื หาสาระสาคญั สรปุ ดงั ตอ่ ไปน้ี
บทที่ 1 โครงสร้างระบบการออมเพื่อการเกษียณอายุของประเทศไทย และความสาคญั
ของกองทุนสารองเลี้ยงชีพ เพอ่ื ใหผ้ อู้ ่านไดเ้ ขา้ ใจและเหน็ ภาพรวมของระบบการออมเพอ่ื เกษยี ณอายุ
ในประเทศไทยโดย ดร.มโนชยั สุดจติ ร จะมุ่งเน้น ตาแหน่งกรรมการกองทุนสารองเล้ยี งชพี พนักงาน
ธนาคารเพอ่ื การเกษตรและสหกรณ์การเกษตร และอปุ นายก สมาคมกองทุนสารองเลย้ี งชพี
บทที่ 2 การจดั ตัง้ กองทุนสารองเลี้ยงชีพ โครงสร้างการบริหารงานของกองทุน และ
กฎหมายที่เก่ียวข้อง เพ่อื ให้ผู้อ่านได้เขา้ ใจตวั บทกฎหมายท่เี ก่ียวขอ้ งกบั การจดั ตงั้ และบรหิ ารงาน
กองทุนสารองเล้ยี งชพี โดยฝ่ ายกากบั ธุรกจิ ออกแบบการลงทุนและกองทุนสารองเล้ยี งชพี สานักงาน
คณะกรรมการกากบั หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์ (ก.ล.ต.)
บทท่ี 3 ความเข้าใจด้านความเสี่ยง ผลตอบแทน และหลกั การเบื้องต้นในการประเมิน
หลกั ทรพั ยเ์ พ่ือการลงทุนของกองทุนสารองเลี้ยงชีพ เพ่อื ไดม้ คี วามรูท้ ฤษฎพี ้นื ฐานทางการเงนิ ใน
การลงทุนโดยเฉพาะความเขา้ ใจในเร่อื งท่เี ก่ยี วกบั ผลตอบแทนคาดหวงั ความเสย่ี ง และการประเมนิ
มลู ค่าหลกั ทรพั ย์โดยผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.รุ่งเกยี รติ รตั นบานช่นื อาจารยป์ ระจาภาควชิ าการธนาคาร
และการเงนิ คณะพาณชิ ยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
บทที่ 4 ความเข้าใจหลกั การประเมินมูลค่าห้นุ ตราสารหนี้ และหลกั ทรพั ยท์ างเลือก จะ
นาเสนอกรณีศึกษาท่เี ก่ียวกบั การลงทุนในหุ้น ตราสารหน้ี และหลกั ทรพั ย์ทางเลอื กเพ่อื ให้ผู้อ่านได้
สามารถนาทฤษฎที างการเงนิ ไปปฏบิ ตั ใิ ชไ้ ดจ้ รงิ โดยคุณวนิ พรหมแพทย,์ CFA ผชู้ ว่ ยกรรมการผจู้ ดั การ
ใหญ่ ผู้บรหิ ารสายงานลูกค้าไฮเน็ตเวริ ์ธ ธนาคารกรุงศรอี ยุธยา จากดั (มหาชน) คุณธนัท เจตจนั ทร์
ประภา, CFA, AFPTTM Senior Private Banker ธนาคารกสกิ รไทย จากดั (มหาชน) คุณวสุชนม์ ทราย
แก้ว, CFA ผจู้ ดั การกองทุนตราสารหน้ี บรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน พรนิ ซเิ พลิ จากดั และคุณธนา
เชนะกุล, CFA ผจู้ ดั การกองทุนสนิ ทรพั ยท์ างเลอื ก บรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน พรนิ ซเิ พลิ จากดั
9
บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสดั ส่วนการออม อตั ราผลตอบแทนจากการ
ลงทุน และมูลค่าเงินก้อนท่ีคาดว่าจะได้รบั จากกองทุนสารองเลี้ยงชีพ จะอธิบายตัวแบบทาง
การเงนิ ในการประเมนิ ความเพยี งพอของการออม โดยในบทน้ีจะมกี ารแสดงตวั อย่างผ่าน Spreadsheet
ทผ่ี อู้ า่ นสามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชไ้ ดท้ นั ทโี ดยผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.รฐั ชยั ศลี าเจรญิ อาจารยป์ ระจาภาค
วชิ าการธนาคารและการเงนิ คณะพาณชิ ยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
บทที่ 6 ค่าใช้จ่ายท่ีจาเป็ นหลงั เกษียณอายุ ผลการสารวจในต่างประเทศ และหลกั การ
คานวณเงินก้อนขนั้ ตา่ พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ จะเป็นบททน่ี าเสนอผลการวจิ ยั ทผ่ี ่านมาของผเู้ ขยี น
ซง่ึ ตวั เลขคา่ ใชจ้ ่ายทไ่ี ดจ้ ากการวจิ ยั สามารถนาไปเป็นตวั เลขอา้ งองิ สาหรบั การวางแผนเพอ่ื เกษยี ณใหก้ บั
สมาชกิ ต่อไปได้ โดยรองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล อาจารยป์ ระจาภาควชิ าการธนาคาร
และการเงนิ คณะพาณชิ ยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
บทท่ี 7 หลกั การคดั เลือกบริษทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน สาหรบั กองทุนสารองเลี้ยงชีพ
และแนวทางการกาหนดสญั ญาว่าจ้างท่ีเหมาะสม มุ่งเน้นให้ผู้อ่านได้เขา้ ใจขนั้ ตอนอย่างละเอียด
สาหรบั การเตรยี มความพรอ้ มเพอ่ื คดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน โดยในบทน้ีจะมกี ารนาเสนอ
ตวั อย่าง TOR ทผ่ี อู้ ่านสามารถนาไปปรบั ใชไ้ ด้ โดยม.ล.กวนิ ศรธี วชั อดตี คณะกรรมการกองทุนสารอง
เลย้ี งชพี พนกั งานบรษิ ทั การบนิ ไทย จากดั (มหาชน) ซง่ึ จดทะเบยี นแลว้
บทที่ 8 วิธีการวดั ผลการดาเนินงานของผจู้ ดั การกองทนุ และข้อจากดั ของการวดั ผลของ
แต่ละวิธี จะนาเสนอตวั แปรดชั นีช้วี ดั ทางการเงนิ ท่สี าคญั ในการประเมนิ ความสามารถของผู้จดั การ
กองทุน โดยรองศาสตราจารย์ ดร.คณสิ ร์ แสงโชติ อาจารยป์ ระจาภาควชิ าการธนาคารและการเงนิ คณะ
พาณิชยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
บทที่ 9 หลกั การลงทุนด้วย ESG ผลกระทบเชิงบวกต่อผลการดาเนิ นงานของกองทุน
สารองเลี้ยงชีพ จะนาเสนอบทเรยี นและประสบการณ์ของกองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการทไ่ี ดม้ กี าร
นาปัจจยั ดา้ นสง่ิ แวดลอ้ ม สงั คม และธรรมาภบิ าลในการเลอื กหลกั ทรพั ยเ์ พ่อื การลงทุนของกองทุนโดย
ดร.แมน ชุตชิ ูเดช รองเลขาธกิ ารกลุ่มงานกลยุทธ์ลงทุนและบรหิ ารผู้จดั การกองทุน กองทุนบาเหน็จ
บานาญขา้ ราชการ และคุณอญั ญนันทร์ เงาเฉลมิ พงศ์ ผชู้ ่วยผจู้ ดั การกลุ่มงานกลยุทธ์ลงทุนและบรหิ าร
ผจู้ ดั การกองทุน กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ
บทท่ี 10 กรณีตวั อย่างของการจดั การกองทุนสารองเลี้ยงชีพเพ่ือมุ่งเป้าความเป็ นเลิศ
และส่งเสริมการออมอย่างบูรณาการให้กบั สมาชิก จะประกอบด้วยเน้ือหาท่นี าเสนอแนวทางการ
จดั การกองทุนใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพทงั้ โครงสรา้ งคณะกรรมการ การคดั เลอื กผจู้ ดั การกองทุน และแนวทาง
การส่งเสรมิ การออมใหแ้ ก่สมาชกิ โดยผูท้ รงคุณวุฒจิ ากกองทุนสารองเล้ยี งชพี พนักงานการไฟฟ้าฝ่ าย
ผลิตแห่งประเทศไทย ซ่ึงจดทะเบียนแล้ว ประกอบด้วย คุณสุรจิต เจรญิ ยศ ผู้ช่วยผู้อานวยการฝ่ าย
10
กฎหมาย – 1 และกรรมการกองทุนสารองเล้ยี งชพี คุณอรศิ รา โกศลพศิ ิษฐ์ หวั หน้ากองบรหิ ารงาน
กองทุนสารองเลย้ี งชพี คุณมนสั เลาหบุตร นกั บญั ชรี ะดบั 10 กองบรหิ ารงานกองทุนสารองเลย้ี งชพี คุณ
พชั รนิ ทร์ วรแสงศรจี าเรญิ นกั บญั ชรี ะดบั 9 กองบรหิ ารงานกองทุนสารองเลย้ี งชพี คุณภทั รวดี สาระนาค
หวั หน้าแผนกตดิ ตามและวเิ คราะห์การลงทุน กองบรหิ ารงานกองทุนสารองเล้ยี งชพี และคุณชานาญ
วรญั ญรู ตั นะ เศรษฐกรระดบั 8 กองบรหิ ารงานกองทุนสารองเลย้ี งชพี
เน้ือหาทงั้ หมดในหนังสอื เล่มน้ีคอื หวั ขอ้ พน้ื ฐานทค่ี ณะกรรมการและสมาชกิ กองทุนสารองเล้ยี ง
ชพี ควรมคี วามเขา้ ใจเพอ่ื ชว่ ยใหก้ องทุนสารองเลย้ี งชพี เป็นทพ่ี ง่ึ ทม่ี นั่ คงใหก้ บั สมาชกิ ทกุ คน
11
12
แนวทางการใช้หนังสือเล่มนี้เพ่ือให้เกิดประโยชน์สงู สดุ
หนังสือเล่มน้ีมจี ุดประสงค์ท่ีจะรวบรวม ประมวลความรู้ทฤษฎีทางการเงิน และตัวอย่างใน
ภาคปฏบิ ตั จิ รงิ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การบรหิ ารจดั การกองทนุ สารองเลย้ี งชพี เน้อื หาในแตล่ ะบทของหนงั สอื เล่ม
น้ีจงึ มคี วามเขม้ ขน้ และลงรายละเอียดเชงิ ลกึ เพ่อื ให้มีเน้ือหาตงั้ แต่ในระดบั พ้นื ฐาน (Foundation) ไป
จนถงึ ระดบั สูง (Advanced) ดงั นัน้ หนังสอื เล่มน้ีจงึ ไม่ใช่หนังสอื ท่จี ะใช้อ่านในคราวเดยี วตงั้ แต่บทท่ี 1
จนถงึ บทท่ี 10 เหมอื นอยา่ งหนงั สอื ทวั่ ไป แต่จะเป็นหนงั สอื ทห่ี ากผอู้ ่านมขี อ้ ซกั ถามหรอื ประเดน็ สงสยั ใน
บางมติ ิ กจ็ ะสามารถเปิดอ่านรายละเอยี ดของเน้อื หาบางบททเ่ี กย่ี วกบั ประเดน็ ดงั กล่าวได้
เน้ือหาในหนังสอื เล่มน้ีจงึ เปรยี บเสมอื นเป็นแหล่งความรู้อ้างองิ (Reference) ท่คี ณะกรรมการ
กองทุนสารองเล้ยี ง หรอื แมแ้ ต่สมาชกิ กองทุนสารองเล้ยี งชพี จะสามารถนาไปต่อยอดเพ่อื ประโยชน์ใน
การบรหิ ารกองทนุ และการวางแผนการออมเพอ่ื เกษยี ณตอ่ ไป
เพอ่ื ใหผ้ อู้ ่านสามารถคน้ ควา้ เน้ือหาทางทฤษฎแี ละในทางปฏบิ ตั ไิ ดโ้ ดยง่ายจากหนงั สอื เล่มน้ี ใน
ส่วนน้ีจงึ ขอทาการสรุปหวั ขอ้ คาถามทพ่ี บบ่อย (Frequently Asked Question, FAQ) ของคณะกรรมการ
กองทุนสารองเลย้ี งชพี หรอื สมาชกิ กองทุนสารองเลย้ี งชพี เกย่ี วกบั การวางแผนการออมและการบรหิ าร
จดั การกองทุนสารองเล้ยี งชพี เพ่อื เป็นแนวทางในการคน้ คว้าเน้ือหาในบทต่าง ๆ ของหนังสอื ได้อย่าง
รวดเรว็ ดงั น้ี
เรอื่ งการจดั ตงั้ และการจดั การกองทุนสารองเลี้ยงชีพ
1. ทาไมจงึ ตอ้ งมรี ะบบกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย และ
ความสาคญั ของกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
2. ขอ้ มลู สรุปปัญหาทพ่ี บบ่อยเกย่ี วกบั การจดั ตงั้ กองทุน การจดั การลงทนุ คณะกรรมการ
กองทุน และอ่นื ๆ
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- หวั ขอ้ 2.6 คาถามทพ่ี บบอ่ ย (FAQ) ในบทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี
โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทนุ และกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
13
3. ขอ้ กฎหมาย กฎเกณฑ์ และขนั้ ตอนทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การจดั ตงั้ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี เป็น
อย่างไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทนุ
และกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
4. บทบาทหน้าทข่ี องคณะกรรมการกองทุนสารองเลย้ี งชพี มอี ะไรบา้ ง
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทนุ
และกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
- บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทนุ สาหรบั กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
- บทท่ี 10 กรณีตวั อยา่ งของการจดั การกองทุนสารองเลย้ี งชพี เพอ่ื มงุ่ เป้าความเป็น
เลศิ และสง่ เสรมิ การออมอยา่ งบรู ณาการใหก้ บั สมาชกิ
5. แนวทางในการออกแบบโครงสรา้ งของคณะกรรมการกองทุนสารองเลย้ี งชพี เป็นอยา่ งไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทุน
และกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
- บทท่ี 10 กรณตี วั อยา่ งของการจดั การกองทนุ สารองเลย้ี งชพี เพอ่ื มงุ่ เป้าความเป็น
เลศิ และสง่ เสรมิ การออมอยา่ งบรู ณาการใหก้ บั สมาชกิ
6. สทิ ธหิ น้าทข่ี องสมาชกิ ในกองทุนสารองเลย้ี งชพี มอี ะไรบา้ ง
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 2 การจดั ตงั้ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี โครงสรา้ งการบรหิ ารงานของกองทุน
และกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
เรอ่ื งการลงทนุ และการติดตามการทางานของผจู้ ดั การกองทุน
1. ความเสย่ี งและผลตอบแทนดา้ นการลงทุนคอื อะไร และมผี ลกระทบต่อการตดั สนิ ใจลงทนุ
อยา่ งไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทนุ ของกองทุนสารองเลย้ี งชพี
14
2. Time value of money หรอื มลู คา่ ของเงนิ ตามกาลเวลาเกย่ี วขอ้ งกบั ตดั สนิ ใจลงทุนอย่างไร
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุนของกองทุนสารองเลย้ี งชพี
3. การเปลย่ี นแปลงของราคาหลกั ทรพั ยเ์ กดิ ขน้ึ ไดอ้ ย่างไร ทาไมในบางสถานการณ์หนุ้ จงึ ขน้ึ
และทาไมอตั ราดอกเบย้ี จงึ เกย่ี วขอ้ งกบั การเปลย่ี นแปลงของราคาหลกั ทรพั ย์
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุนของกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
4. อตั ราดอกเบย้ี อตั ราเงนิ เฟ้อ และผลตอบแทนจากการลงทนุ เกย่ี วขอ้ งกนั อย่างไร
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทนุ ของกองทุนสารองเลย้ี งชพี
5. แนวทางการบรหิ ารการลงทุนของผบู้ รหิ ารกองทุน (Fund manager) มแี นวคดิ อยา่ งไร
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุนของกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
- บทท่ี 4 ความเขา้ ใจหลกั การประเมนิ มลู คา่ หนุ้ ตราสารหน้ี และหลกั ทรพั ย์
ทางเลอื ก
6. ตวั อยา่ งของขอ้ มลู และแนวทางการตดั สนิ ใจของผจู้ ดั การกองทุนในการคดั เลอื กหลกั ทรพั ย์
ในสถานการณ์ต่าง ๆ เป็นอยา่ งไร และมอี ะไรบา้ ง
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 4 ความเขา้ ใจหลกั การประเมนิ มลู คา่ หนุ้ ตราสารหน้ี และหลกั ทรพั ย์
ทางเลอื ก
7. ความรพู้ น้ื ฐานทค่ี วรมเี พอ่ื ชว่ ยใหส้ ามารถตรวจสอบความสามารถของผบู้ รหิ ารกองทุนได้
อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 3 ความเขา้ ใจดา้ นความเสย่ี ง ผลตอบแทน และหลกั การเบอ้ื งตน้ ในการ
ประเมนิ
- บทท่ี 8 วธิ กี ารวดั ผลการดาเนินงานของผจู้ ดั การกองทนุ และขอ้ จากดั ของการ
วดั ผลของแตล่ ะวธิ ี
15
8. เครอ่ื งมอื และวธิ กี ารในการประเมนิ ความสามารถของผบู้ รหิ ารกองทุนมอี ะไรบา้ ง และใช้
อย่างไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 8 วธิ กี ารวดั ผลการดาเนินงานของผจู้ ดั การกองทนุ และขอ้ จากดั ของการ
วดั ผลของแตล่ ะวธิ ี
9. แนวทางในการกาหนดมาตรวดั อา้ งองิ (Benchmark) เพอ่ื ประเมนิ ความสามารถของ
ผบู้ รหิ ารกองทนุ ทาอยา่ งไรไดบ้ า้ ง
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 8 วธิ กี ารวดั ผลการดาเนนิ งานของผจู้ ดั การกองทุน และขอ้ จากดั ของการ
วดั ผลของแตล่ ะวธิ ี
10. ทาไมนกั ลงทนุ จงึ ควรใหค้ วามสาคญั กบั ผลกระทบตอ่ สง่ิ แวดลอ้ ม (Environment) สงั คม
(Social) และธรรมาภบิ าล (Governance) เมอ่ื ตดั สนิ ใจเลอื กหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุน และ
ทาไมคณะกรรมการควรนาเกณฑด์ งั กลา่ วไปกาหนดเป็นนโยบายการจดั การของผจู้ ดั การ
กองทุน
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 9 หลกั การลงทุนดว้ ย ESG ผลกระทบเชงิ บวกต่อผลการดาเนนิ งานของ
กองทุนสารองเลย้ี งชพี
เร่ืองการคดั เลือกบริษทั จดั การ และการเลือกแผนการลงทุน
1. ขนั้ ตอนในการคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การมอี ะไรบา้ ง และตอ้ งมกี ารจดั ตงั้ กรรมการชดุ ย่อยหรอื ไม่
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทนุ สาหรบั กองทนุ สารอง
เลย้ี งชพี และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
- บทท่ี 10 กรณตี วั อยา่ งของการจดั การกองทนุ สารองเลย้ี งชพี เพอ่ื มงุ่ เป้าความเป็น
เลศิ และสง่ เสรมิ การออมอยา่ งบรู ณาการใหก้ บั สมาชกิ
2. การรา่ ง Term of Reference (TOR) สาหรบั การคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การจะตอ้ งมรี ายละเอยี ด
ครอบคลมุ หวั ขอ้ ใดบา้ ง และตวั ของ TOR เป็นอย่างไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทนุ สาหรบั กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
16
3. แนวทางการกาหนดแผนการลงทนุ สาหรบั สมาชกิ จะตอ้ งดาเนนิ การอยา่ งไร และทาไม
คณะกรรมการจงึ ตอ้ งมกี ารกาหนดวตั ถปุ ระสงคข์ องแผนการลงทนุ หรอื ทม่ี กั จะเรยี กวา่
Investment policy statement
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน สาหรบั กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
4. แนวทางในการกาหนดคะแนน และปัจจยั ทต่ี อ้ งพจิ ารณาในการใหค้ ะแนนเพอ่ื คดั เลอื กบรษิ ทั
จดั การเป็นอย่างไรบา้ ง
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 7 หลกั การคดั เลอื กบรษิ ทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทนุ สาหรบั กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี และแนวทางการกาหนดสญั ญาวา่ จา้ งทเ่ี หมาะสม
เรอื่ งการอบรมสมาชิกเรอ่ื งการวางแผนทางการเงินเพ่ือเกษียณอายุ
1. แนวทางในการอบรมสมาชกิ ควรประกอบดว้ ยกจิ กรรมใดบา้ ง
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 10 กรณีตวั อยา่ งของการจดั การกองทุนสารองเลย้ี งชพี เพอ่ื มงุ่ เป้าความเป็น
เลศิ และสง่ เสรมิ การออมอยา่ งบรู ณาการใหก้ บั สมาชกิ
2. ความรทู้ างการเงนิ สาหรบั การวางแผนเพอ่ื เกษยี ณมอี ะไรบา้ ง และสามารถออกแบบ
เครอ่ื งมอื spreadsheet อย่างงา่ ยเพอ่ื ชว่ ยใหส้ มาชกิ วางแผนทางการเงนิ ไดอ้ ยา่ งไร
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั สว่ นการออม อตั ราผลตอบแทนจาก
การลงทนุ และมลู คา่ เงนิ กอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
3. คา่ ใชจ้ ่ายอา้ งองิ หลงั เกษยี ณอายทุ ส่ี ามารถนามากาหนดเป็นเป้าหมายเพอ่ื การออมเพอ่ื
เกษยี ณอายุ
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ ่ายทจ่ี าเป็นหลงั เกษยี ณอายุ ผลการสารวจในต่างประเทศ และ
หลกั การคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ
17
4. วธิ กี ารทางการเงนิ เพอ่ื คานวณมลู คา่ เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี เพอ่ื เป็นเป้าหมายสาหรบั สมาชกิ ใน
การออมเพอ่ื เกษยี ณอายุ
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ า่ ยทจ่ี าเป็นหลงั เกษยี ณอายุ ผลการสารวจในต่างประเทศ และ
หลกั การคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ
5. วธิ กี ารในการสง่ เสรมิ การออม และเครอ่ื งมอื ในการกาหนดเป้าหมายของอตั ราเงนิ สะสม
ใหก้ บั สมาชกิ กองทนุ
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั สว่ นการออม อตั ราผลตอบแทนจาก
การลงทนุ และมลู คา่ เงนิ กอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
6. หากคณะกรรมการจะคดั เลอื กแผนการลงทุนใหก้ บั สมาชกิ คณะกรรมการจะตอ้ งทาความ
เขา้ ใจระดบั การยอมรบั ความเสย่ี งของสมาชกิ ไดอ้ ย่างไร หรอื แนะนาสมาชกิ ในการเลอื ก
แผนใดเพอ่ื ใหเ้ กดิ ความเพยี งพอในการออมเพอ่ื เกษยี ณ
ตอบ สามารถหาอา่ นไดใ้ น
- บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั สว่ นการออม อตั ราผลตอบแทนจาก
การลงทุน และมลู คา่ เงนิ กอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี
7. นอกจากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี แลว้ สมาชกิ ยงั ไดร้ บั สวสั ดกิ ารทเ่ี กย่ี วกบั การเกษยี ณอายุ
จากชอ่ งทางใดอกี บา้ ง และมมี ลู คา่ เทา่ ไร
ตอบ สามารถหาอ่านไดใ้ น
- บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย และ
ความสาคญั ของกองทุนสารองเลย้ี งชพี
18
บทที่ 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพ่ือการเกษียณอายขุ องประเทศไทย และ
ความสาคญั ของกองทุนสารองเลีย้ งชีพ
ผเู้ ขยี น ดร.มโนชยั สุดจติ ร
1.1 บทนา
สงั คมไทยไดก้ า้ วเขา้ ส่สู งั คมผสู้ ูงอายุจากการทม่ี ีสดั ส่วนประชากรทอ่ี ายุมากกว่า 60 ปีมากกว่า
รอ้ ยละ 10 ของประชากรรวมทงั้ ประเทศตงั้ แต่ปีพ.ศ. 2548 ซง่ึ ประชากรผสู้ งู อายุเหล่าน้ีถูกคาดการณ์ว่า
จะแตะรอ้ ยละ 20 ในปีพ.ศ. 2564 ส่งผลให้ประเทศไทยได้เขา้ สู่สงั คมผูส้ ูงอายุอย่างเตม็ ตวั (Absolute
aging society) ทาให้การพัฒนาประเทศในภาพรวมมีข้อจากัดเพ่ิมข้ึนจากกาลังแรงงาน ท่ีลดลง
ประสทิ ธภิ าพการผลติ ท่ลี ดลง และการมภี าระงบประมาณเพ่อื ดูแลผู้สูงอายุท่เี พม่ิ ขน้ึ จนไปกระทบต่อ
เงนิ ทนุ ทค่ี วรใชเ้ พอ่ื การพฒั นาประเทศ
สภาวะดงั กล่าวทาใหเ้ กดิ ภาวะ Japan’s trap1 จนไม่มหี นทางทจ่ี ะฟ้ืนตวั ไดง้ ่าย ๆ คนหนุ่มสาว
ตอ้ งแบกรบั ภาระคนแก่เพม่ิ ขน้ึ การสรา้ งครอบครวั ทเ่ี ปลย่ี นไปเป็นครอบครวั เดยี ว และคนหนุ่มสาวเรม่ิ
ไม่อยากมบี ุตร สง่ ผลใหภ้ ูมคิ ุ้มกนั ทางสงั คมลดลงตามลาดบั จงึ ไม่แปลกใจทจ่ี ะเหน็ ขา่ วลกั ษณะวงเวยี น
ชวี ติ ท่คี นแก่ต้องถูกทอดท้งิ ใหอ้ ยู่อย่างยากไรเ้ พมิ่ ขน้ึ ขณะเดยี วกนั ความทนั สมยั ทางการแพทยท์ าให้
ผู้สูงอายุมีอายุท่ียาวนานมากข้ึน จนคาดการณ์ว่าผู้สูงอายุจจะมีอายุไม่ต่ากว่า 20 ปีภายหลังการ
เกษยี ณอายุ ดงั นนั้ หากทุกฝ่ายไมต่ ระหนกั และเตรยี มการทด่ี แี ลว้ อาจเกดิ เหตุการณ์ทผ่ี สู้ งู อายสุ ว่ นใหญ่
เงนิ หมดก่อนเสยี ชวี ติ และตอ้ งใชช้ วี ติ อยา่ งทุกขย์ ากในชว่ งบนั้ ปลายชวี ติ
สาหรบั เน้ือหาในบทน้ีมจี ุดประสงคใ์ หค้ ณะกรรมการกองทุนสารองเล้ยี งชพี ได้เขา้ ใจโครงสรา้ ง
ระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณอายุของประเทศไทย และความสาคญั ของกองทุนสารองเล้ยี งชพี ทม่ี ตี ่อ
การออมเพ่อื การเกษียณ โดยมขี อบเขตของเน้ือหาครอบคลุมระบบการออมเพ่อื การเกษียณอายุของ
ประเทศไทย ระบบการออมในปัจจุบนั สาหรบั ประชาชนในแต่ละกลุ่ม ความทา้ ทายและปัญหาทเ่ี กดิ กบั
1 เป็นสานวนทใ่ี ชก้ นั อยา่ งแพร่หลายทเ่ี ปรยี บเทยี บประเทศทเ่ี ขา้ สสู่ งั คมผสู้ งู อายแุ ลว้ ประสบปัญหาการถดทอยทาง 19
เศรษฐกจิ หรอื มกี ารเตบิ โตอย่างเชอ่ื งชา้ คลา้ ยกบั ประเทศญป่ี ุ่น โดยสานวนดงั กลา่ วนกั เศรษฐศาสตรเ์ จา้ ของรางวลั
โนเบล Paul Krungman. ไดเ้ ขยี นบทความชอ่ื “Rethinking Japan” ไวใ้ น The New York Time Magazine 20 Oct
2015 สนใจศกึ ษาเพมิ่ เตมิ ไดท้ ่ี www.krungman.blogs.nytime.com
ดร.มโนชยั สุดจติ ร
ระบบการออมเพอ่ื การเกษียณอายุในปัจจุบนั การเปรยี บเทยี บระบบการออมของไทยกบั ในต่างประเทศ
และบทบาทของกองทนุ สารองเลย้ี งชพี ในการลดปัญหาการออมเพอ่ื เกษยี ณอายขุ องไทย
1.2 ระบบการออมเพื่อการเกษียณอายุของประเทศไทย
ประเทศไทยมรี ะบบการออมเพ่อื การเกษยี ณมานานแล้วและหากไม่นับระบบบาเหน็จบานาญ
ขา้ ราชการทจ่ี ดั ตงั้ มาตงั้ แต่ปี 2494 ระบบการออมในรูปแบบอ่นื กเ็ กดิ ขน้ึ มาไม่ต่ากวา่ 30 ปี โดยประเทศ
ไทยมรี ะบบการออมภาคสมคั รใจ (Voluntary defined contribution) จากการมรี ปู แบบกองทุนสารองเลย้ี ง
ชีพในปี 2530 และอีกสามปี ต่อมาในปี 2533 รัฐบาลได้จัดตัง้ กองทุนชราภาพภายใต้ระบบการ
ประกนั สงั คมแบบบงั คบั (Mandatory defined benefit) และจดั ตงั้ กองทุนบาเหน็จบานาญของขา้ ราชการ
(กบข.) ในปี 2539 ซง่ึ ลว้ นเป็นระบบส่งเสรมิ การออมสาหรบั แรงงานในระบบ สาหรบั แรงงานนอกระบบ
ประเทศไทยจดั ตงั้ “กองทนุ การออมแห่งชาต”ิ (กอช.) ในปี 2555
ทงั้ น้กี ารพฒั นาการออมเพอ่ื การชราภาพของไทย ภาครฐั ไดน้ าแนวคดิ ระบบการออมหลายเสา
หลกั (Multi-Pillar Savings System)2 ของธนาคารโลกมาปรบั ใช้ สง่ ผลใหร้ ะบบบาเหน็จบานาญของไทย
ในปัจจบุ นั มหี ลายรปู แบบ ทงั้ แบบสวสั ดกิ ารถว้ นหน้า แบบการออมภาคบงั คบั และแบบภาคสมคั รใจ ซง่ึ
สามารถสรปุ ไดด้ งั น้ี3
เสาหลกั ที่ 0 (Pillar 0) คอื สวสั ดกิ ารขนั้ พน้ื ฐาน เป็นระบบการคุม้ ครองดูแลจากภาครฐั ใชเ้ งนิ
งบประมาณจากภาษขี องประชาชน และผทู้ ไ่ี ดร้ บั ความคมุ้ ครองไม่ตอ้ งมสี ว่ นรว่ มในการออม เพอ่ื ใหไ้ ดร้ บั
สวสั ดกิ ารจากภาครฐั ซง่ึ สวสั ดกิ ารภายใตเ้ สาหลกั น้ปี ระกอบดว้ ย
2 Multi-Pillar Savings System เป็นกรอบแนวคดิ ของธนาคารโลกเสนอระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณใหเ้ หมาะสมกบั
บรบิ ทของแต่ละประเทศในปี 2005 โดยแนวคดิ จะมดี ว้ ยกนั ๕ เสาหลกั ไดแ้ ก่ Pillar 0 เป็นการจดั สวสั ดกิ ารขนั้ พน้ื ฐาน
ใหก้ บั คนเกษยี ณคนในชาตโิ ดยอาจใหเ้ งนิ เพอ่ื การยงั ชพี (ใหท้ งั้ หมดหรอื เฉพาะคนยากจนเท่านนั้ ) Pillar I เป็นระบบการ
ออมภาคบงั คบั แกค่ นในชาตเิ พ่อื ใหเ้ กดิ ความมนั่ ใจวา่ คนเกษยี ณจะมเี งนิ พอใชร้ ะดบั พน้ื ฐานในวยั เกษยี ณ มลี กั ษณะการ
ใหเ้ ป็นแบบกาหนดรปู แบบการจ่ายตายตวั (Pay as you go) Pillar II เป็นระบบลกั ษณะบงั คบั หรอื กง่ึ บงั คบั เพอ่ื ใหม้ ี
เงนิ ออมไวใ้ ชใ้ นวยั เกษยี ณเพม่ิ เตมิ ในกลุ่มอาชพี ตา่ งๆทงั้ ในภาคเอกชนหรอื ภาคองคก์ รของรฐั Pillar III เป็นการออม
ภาคสมคั รใจทร่ี ฐั และภาคเอกชนจดั ตงั้ ขน้ึ เพอ่ื ใหม้ เี งนิ ออมเพมิ่ ขน้ึ จากระดบั พน้ื ฐานใหเ้ กดิ ความเพยี งพอในวยั เกษยี ณ
และ Pillar IV เป็นการออมภาคสมคั รใจของแตล่ ะบคุ คลเพมิ่ เตมิ โดยการซอ้ื ตราสารหรอื กองทุนเพอ่ื การออมการเกษยี ณ
ในตลาดการเงนิ ทงั้ น้ผี สู้ นใจสามารถศกึ ษาเพม่ิ เตมิ ไดท้ ่ี www.investopedia.com/terms/p/pensionpillar.asp
3 สรุปจากการนาเสนอของผแู้ ทนสานกั งานเศรษฐกจิ การคลงั (สศค.) เสนอตอ่ คณะอนุกรรมาธกิ ารการเงนิ การคลงั สภา
ผแู้ ทนราษฎร หอ้ งประชมุ 316 ชนั้ 3 อาคารรฐั สภาแหง่ ใหม่ ในวนั ท่ี 12 ธนั วาคม 2562
20 บทท่ี 1 โครงสร้างระบบการออมเพ่ือการเกษยี ณอายุของประเทศไทย
และความสำ� คัญของกองทุนสำ� รองเลย้ี งชพี
(1) บาเหน็จบานาญขา้ ราชการ 21
จดั ตงั้ ขน้ึ ตามพระราชบญั ญตั บิ าเหน็จบานาญขา้ ราชการ พ.ศ. 2494 เพอ่ื เป็นสวสั ดกิ าร
สาหรบั ขา้ ราชการทก่ี าหนดใหข้ า้ ราชการทม่ี อี ายรุ าชการตงั้ แต่ 10 ปีขน้ึ ไป แต่ไมถ่ งึ 25 ปี ไดร้ บั บาเหน็จ
และข้าราชการท่ีมอี ายุตงั้ แต่ 25 ปีข้นึ ไปหรือมีอายุครบ 50 ปีบริบูรณ์ ได้รบั บานาญหรือจะเลอื กรบั
บาเหน็จก็ได้ โดยบานาญในระบบน้ีคานวณจากเงินเดือนสุดท้ายคูณเวลาราชการและหาร 50 และ
บาเหน็จคานวณจากเงนิ เดอื นสดุ ทา้ ยคณู เวลาราชการ
(2) เบ้ียยงั ชีพผู้สูงอายุ ครอบคลุมประชาชนสญั ชาติไทยท่ีมีอายุ 60 ปีข้นึ ไปท่ีไม่ได้รับ
สวสั ดกิ ารหรอื ประโยชน์อ่นื ใดจากหน่วยงานของรฐั โดยประชาชนจะตอ้ งมาลงทะเบยี นขอรบั เบ้ยี ยงั ชพี
ต่อองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ เพ่อื สามารถไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี เป็นรายเดอื นในอตั ราทเ่ี พม่ิ ขน้ึ ตามช่วงอายุ
ของประชาชนผมู้ สี ทิ ธิ ดงั น้ี
อายุ 60 - 69 ปี จะไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี ฯ อตั รา 600 บาท/คน/เดอื น
อายุ 70 - 79 ปี จะไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี ฯ อตั รา 700 บาท/คน/เดอื น
อายุ 80 - 89 ปี จะไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี ฯ อตั รา 800 บาท/คน/เดอื น
อายุ 90 ปีขน้ึ ไป จะไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี ฯ อตั รา 1,000 บาท/คน/เดอื น
ในปี 2562 มผี ูม้ าขน้ึ ทะเบยี นรบั สทิ ธทิ งั้ สน้ิ 9.09 ลา้ นคน และรฐั ใชง้ บประมาณสาหรบั
จา่ ยเบย้ี ยงั ชพี ผสู้ งู อายุสงู ถงึ 71,911 ลา้ นบาท
เสาหลกั ท่ี 1 (Pillar 1) เป็นการออมภาคบงั คบั สาหรบั ลูกจา้ งของสถานประกอบการและลูกจา้ ง
ชวั่ คราวของสว่ นราชการ เป็นระบบทม่ี กี ารกาหนดประโยชน์ตอบแทนใหแ้ ก่ผอู้ อมแบบตายตวั โดยขน้ึ อยู่
กบั เงนิ เดอื นและระยะเวลาการทางานของผอู้ อม เพอ่ื รบั ประกนั การมรี ายไดห้ ลงั เกษยี ณในระดบั พน้ื ฐาน
ภายใตเ้ สาหลกั น้มี กี องทุนประกนั สงั คมซง่ึ อยใู่ นการกากบั ดแู ลของกระทรวงแรงงาน มรี ายละเอยี ดดงั น้ี
(1) ระบบประกันสังคมของไทยเริ่มข้ึนปี พ.ศ.2533 โดยจัดตัง้ ตามพระราชบัญญัติ
ประกนั สงั คมพ.ศ. 2533 ซ่งึ ระบบประกนั สงั คมน้ีครอบคลุมแรงงานในระบบตามมาตรา 33 และมาตรา
39 ของกฎหมายดงั กล่าว ซ่งึ ประกอบด้วยลูกจา้ งทม่ี อี ายุ 15 - 60 ปี รวมถงึ ผูท้ ่มี อี ายุเกนิ 60 ปี แต่ยงั
ไดร้ บั การจา้ งใหท้ างานตอ่ และผอู้ อกจากงานกอ่ นอายุ 60 ปี แต่ยงั คงสง่ เงนิ เขา้ กองทนุ ประกนั สงั คม โดย
กาหนดใหม้ กี ารส่งเงนิ ออมร่วมกนั 3 ฝ่าย คอื ลูกจา้ งซง่ึ เป็นผปู้ ระกนั ตนส่งเงนิ เขา้ กองทุนรอ้ ยละ 3 ของ
คา่ จา้ ง นายจา้ งสมทบรอ้ ยละ 3 ของคา่ จา้ ง และรฐั บาลสมทบใหอ้ กี รอ้ ยละ 1 ของคา่ จา้ ง ซง่ึ เงนิ ทงั้ หมดจะ
ถูกนามาบรหิ ารรวมกนั และกาหนดประโยชน์ตอบแทนทแ่ี น่นอน (Defined Benefit) หรอื เรยี กวา่ เป็นการ
ออมเพ่อื การชราภาพแบบเฉล่ยี ทุกข์เฉล่ยี สุข ซ่ึงปัจจุบนั กองทุนประกนั สงั คมกาหนดความคุ้มครอง
ทงั้ หมด 7 กรณี ไดแ้ ก่ กรณีเจบ็ ป่วยหรอื ประสบอนั ตราย กรณคี ลอดบุตร กรณีทุพพลภาพ กรณีเสยี ชวี ติ
กรณสี งเคราะหบ์ ตุ ร กรณีชราภาพ และกรณีวา่ งงาน ตามตารางท่ี 1.1
ดร.มโนชัย สดุ จิตร
ตารางท่ี 1.1 อตั ราการจา่ ยเงินสมทบเข้ากองทนุ ประกนั สงั คม
สทิ ธปิ ระโยชน์ อตั ราเงนิ สมทบ (รอ้ ยละของคา่ จา้ ง)
ผปู้ ระกนั ตน นายจา้ ง รฐั บาล
4 กรณี (เจบ็ ป่วย คลอดบุตร ทพุ พลภาพ และตาย) 1.5 1.5 1.5
2 กรณี (สงเคราะหบ์ ตุ ร และชราภาพ) 3.0 3.0 1.0
กรณีวา่ งงาน 0.5 0.5 0.25
รวม 7 กรณี 5.0 5.0 2.75
หมายเหตุ * คา่ จา้ งขนั้ ต่าตงั้ แต่ 1,650 บาท แต่ไมเ่ กนิ 15,000 บาท
ผปู้ ระกนั ตนจะไดร้ บั ผลประโยชน์กรณีชราภาพเม่อื อายคุ รบ 55 ปีบรบิ ูรณ์ (รวมถงึ กรณีเสยี ชวี ติ
และทุพพลภาพ) ผปู้ ระกนั ตนทส่ี ่งเงนิ เขา้ กองทุนเป็นระยะเวลาไม่ต่ากว่า 180 เดอื นหรอื 15 ปีจะไดร้ บั
บานาญตลอดชพี คานวณจากการนาเงนิ เดอื นเฉลย่ี 60 เดอื นสุดทา้ ย คูณดว้ ยรอ้ ยละ 20 (บวกจานวน
รอ้ ยละทเ่ี พม่ิ ใหอ้ กี รอ้ ยละ 1.5 ต่อปีหากส่งเงนิ สมทบเกนิ 180 เดอื น) หากผูป้ ระกนั ตนส่งเงนิ ไม่ถงึ 12
เดอื นจะได้รบั ในส่วนท่เี ป็นเงนิ ออมของตนเท่านัน้ แต่หากส่งเงนิ เกนิ 12 เดอื นและไม่เกนิ 180 เดอื น
ผปู้ ระกนั ตนจะไดร้ บั เงนิ ในสว่ นของผปู้ ระกนั ตนสว่ นของนายจา้ ง และผลประโยชน์ตอบแทนประจาปี
ณ กนั ยายน 2562 กองทุนประกนั สงั คมมผี ปู้ ระกนั ตนภายใตเ้ สาหลกั ท่ี 1 น้ีจานวน 13.32 ลา้ น
คนและมเี งนิ กองทนุ เฉพาะเงนิ ลงทุน 2 กรณี (สงเคราะหบ์ ุตรและชราภาพ) 1,799,599 ลา้ นบาท
เสาหลกั ท่ี 2 (Pillar 2) เป็นการออมภาคบงั คบั (Mandatory Savings) เพอ่ื ใหแ้ รงงานในระบบมี
รายได้หลงั เกษียณอยู่ในระดบั ทเ่ี พยี งพอต่อการมคี ุณภาพชวี ติ ทด่ี ี ท่รี อ้ ยละ 50-60 ของเงนิ เดอื นเดอื น
สุดทา้ ย จงึ มกี ารจดั ตงั้ ระบบภาคบงั คบั ใหป้ ระชาชนตอ้ งออมระหว่างทางานและเปิดโอกาสในการไดร้ บั
ผลประโยชน์ตามความสามารถในการส่งเงนิ ออม (Defined Contribution) ซ่งึ ในประเทศไทยมกี องทุน
บาเหน็จบานาญขา้ ราชการ (กบข.) และกองทุนสงเคราะห์ตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรยี นเอกชนโดยมี
รายละเอยี ดดงั น้ี
(1) กองทุนบาเหน็จบานาญข้าราชการ (กบข.) เป็นกองทุนการออมภาคบงั คบั สาหรบั
ขา้ ราชการ ทเ่ี ขา้ ทางานตงั้ แต่วนั ท่ี 27 มนี าคม 2540 และขา้ ราชการทเ่ี ขา้ ทางานก่อนช่วงเวลาดงั กล่าว
สามารถเลอื กได้ว่าจะเขา้ เป็นสมาชกิ กบข. หรอื ไม่ การส่งเงนิ เขา้ กองทุนกบข. จะมาจาก 2 ฝ่ าย คอื
สมาชกิ ส่งเงนิ รอ้ ยละ 3-15 ของเงนิ เดอื น และรฐั บาลสมทบให้ รอ้ ยละ 3 ของเงนิ เดอื นในฐานะนายจา้ ง
และเมอ่ื ขา้ ราชการเกษยี ณอายุ หรอื พน้ สภาพการเป็นขา้ ราชการจะไดร้ บั เงนิ กอ้ นจาก กบข. เป็นจานวน
เงนิ ทงั้ หมดในบญั ชขี องสมาชกิ ซ่งึ ประกอบด้วยเงนิ จากสมาชกิ และรฐั บาลทส่ี ่งเงนิ เขา้ กองทุน รวมถงึ
22 บทที่ 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพือ่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความส�ำคญั ของกองทุนสำ� รองเลย้ี งชีพ
ผลตอบแทนจากการท่ี กบข. นาเงินดังกล่าวไปลงทุน ปัจจุบัน กบข. ได้กาหนดแผนการลงทุนท่ี
หลากหลายใหส้ มาชกิ ได้เลอื กตามระดบั ความเสย่ี งท่สี มาชกิ พงึ พอใจ ในขณะเดยี วกนั สมาชกิ ดงั กล่าว
จะไดร้ บั เงนิ บานาญจากงบประมาณแผน่ ดนิ ดว้ ย เป็นจานวนเทา่ กบั เงนิ เดอื นเฉลย่ี 60 เดอื นสดุ ทา้ ย คณู
เวลาราชการ หาร 50 แต่ตอ้ งไมเ่ กนิ รอ้ ยละ 70 ของเงนิ เดอื นเฉลย่ี 60 เดอื นสุดทา้ ย
ณ กนั ยายน 2562 กบข. มสี มาชกิ 1.09 ลา้ นคน มเี งนิ กองทนุ 956,483 ลา้ นบาท
(2) กองทุนสงเคราะห์ตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรยี นเอกชน เป็นกองทุนการออมภาคบงั คบั
สาหรบั ครู ผอู้ านวยการ และบุคลากรทางการศกึ ษาในโรงเรยี นเอกชน เพอ่ื ใหส้ มาชกิ ไดส้ ะสมเงนิ ออม มี
ทุนเพ่อื การเล้ยี งชพี และไดร้ บั สวสั ดกิ ารอ่นื ๆ โดยกาหนดใหส้ มาชกิ ส่งเงนิ สะสมรอ้ ยละ 3 ของเงนิ เดอื น
นายจา้ งสมทบใหร้ อ้ ยละ 3 ของเงนิ เดอื น รฐั สมทบใหร้ อ้ ยละ 6 ของเงนิ เดอื น และสมาชกิ จะไดร้ บั บาเหน็จ
รวมทงั้ สวสั ดิการต่าง ๆ เช่น ค่ารกั ษาพยาบาล และค่าการศึกษาบุตร เป็นต้น นอกจากน้ี การนา
เงนิ กองทนุ สงเคราะหไ์ ปลงทุนหรอื หาประโยชน์ตอ้ งไดร้ บั ความเหน็ ชอบจากกระทรวงการคลงั ก่อน
ณ กันยายน 2562 กองทุนสงเคราะห์ฯ มีสมาชิกประมาณ 1.16 แสนคน โดยมีเงินกองทุน
ประมาณ 26,948 ลา้ นบาท
เสาหลกั ที่ 3 (Pillar 3) เป็ นการออมภาคสมัครใจ (Voluntary Savings) เพ่ือให้แรงงานท่ีมี
ความสามารถในการออมและต้องการเพม่ิ รายได้หลงั เกษียณสามารถได้รบั ผลประโยชน์เพมิ่ เติมจาก
Pillar 1 และ Pillar 2 ซง่ึ ในเสาหลกั ท่ี 3 น้ีมกั มนี โยบายการลงทนุ ทเ่ี ปิดโอกาสใหส้ มาชกิ มหี ลายทางเลอื ก
ในการลงทุน (Employee’s Choices) มีการกาหนดอัตราการจ่ายเงินสะสมเข้ากองทุน (Defined
Contribution) และบริหารจัดการลงทุนโดยภาคเอกชนประชาชนทัว่ ไปสามารถออมเงินเพ่ือการ
เกษยี ณอายไุ ดผ้ า่ นชอ่ งทางต่าง ๆ ดงั น้ี
(1) กองทุนสารองเล้ยี งชพี (Provident Fund : PVD) เป็นกองทุนการออมแบบผูกพนั
ระยะยาว (Contractual Savings) เพ่อื การเกษียณอายุสาหรบั บุคคลทวั่ ไป รวมถงึ พนักงานรฐั วสิ าหกจิ
และลกู จา้ งประจาสว่ นราชการ บรหิ ารจดั การกองทุนโดยเอกชน ตามพระราชบญั ญตั กิ องทุนสารองเลย้ี ง
ชพี พ.ศ. 2530 กาหนดใหม้ กี ารส่งเงนิ เขา้ กองทุนจาก 2 ฝ่าย คอื ลูกจา้ งส่งเงนิ สะสมรอ้ ยละ 2-15 ของ
เงนิ เดอื น และนายจา้ งสมทบใหร้ อ้ ยละ 3-15 ของเงนิ เดอื น ซง่ึ ลูกจา้ งจะไดร้ บั ประโยชน์ตอบแทนเป็นเงนิ
ก้อนในจานวนเท่ากบั เงนิ สะสม เงนิ สมทบและผลตอบแทนของเงนิ ดงั กล่าว นอกจากน้ีลูกจ้างยงั ได้
ประโยชน์จาการนาเงนิ สะสมมาหกั ลดหย่อนภาษเี งนิ ไดต้ ามเกณฑท์ ก่ี าหนด และนายจา้ งสามารถนาเงนิ
สมทบทส่ี ง่ เขา้ กองทุนมาคดิ เป็นรายจา่ ยในการคานวณภาษดี ว้ ย
ณ กนั ยายน 2562 มกี องทุนสารองเล้ยี งชพี 399 กองทุน มสี มาชกิ รวม 3.29 ล้านคน
และมเี งนิ กองทุนทงั้ สน้ิ 1.21 ลา้ นลา้ นบาท
ดร.มโนชยั สุดจติ ร 23
(2) กองทุนประกนั สงั คมสาหรบั แรงงานนอกระบบตามมารตรา 40 แห่งพระราชบญั ญตั ิ
ประกนั สงั คม พ.ศ. 2533 ไดม้ กี ารปรบั ปรุงแกไ้ ขหลกั เกณฑก์ ารสง่ เงนิ เขา้ กองทุนและประโยชน์ตอบแทน
และเรม่ิ ใชห้ ลกั เกณฑใ์ หม่เม่อื เดอื นพฤษภาคม 2554 การประกนั ตนในกรณนี ้ีประกอบดว้ ยทางเลอื กการ
ออม 3 รปู แบบ คอื
แบบท่ี 1 เป็นการออมท่มี กี ารส่งเงนิ เขา้ กองทุน 100 บาท และไม่มกี ารออมในส่วน
ของการชราภาพ โดยผปู้ ระกนั ตนสง่ เงนิ 70 บาท และรฐั สมทบให้ 30 บาท โดยจะไดร้ บั สทิ ธปิ ระโยชน์ 3
กรณี คอื เงนิ ทดแทนการขาดรายไดเ้ ม่อื เจบ็ ป่วย (เม่อื นอนโรงพยาบาลเป็นผปู้ ่วยตงั้ แต่ 2 วนั ขน้ึ ไปจะ
ได้รบั เงนิ ชดเชย 200 บาทต่อวนั ไม่เกนิ 20 วนั ต่อปี) เงนิ ทดแทนขาดรายได้เม่อื ทุพพลภาพ (รบั เงนิ
ทดแทนการขาดรายได้ 500-1,000 บาท เป็นเวลานาน 15 ปี) และเงนิ คา่ ทาศพ (20,000 บาท ตอ่ ราย)
แบบท่ี 2 เป็นการออมท่มี กี ารส่งเงนิ เขา้ กองทุน 150 บาทและมกี ารออมในส่วนของ
ชราภาพโดยผู้ประกันตนส่งเงิน 100 บาท และรัฐสมทบให้ 50 บาท ซ่ึงผู้ประกันตนจะได้รบั สิทธิ
ประโยชน์ 4 กรณี คอื สทิ ธปิ ระโยชน์ 3 กรณขี า้ งตน้ และบาเหน็จชราภาพ โดยเม่อื ผปู้ ระกนั ตนอายุครบ
60 ปี จะไดร้ บั เงนิ กอ้ นตามจานวนเงนิ ออมทส่ี ง่ เขา้ กองทุน รวมกบั เงนิ ทร่ี ฐั สมทบให้ และดอกผลของเงนิ
ดงั กล่าว
แบบท่ี 3 เป็นการออมทม่ี กี ารส่งเงนิ เขา้ กองทุน 450 บาทและมกี ารออมในส่วนของ
การชราภาพโดยผูป้ ระกนั ตนส่งเงนิ 300 บาท และรฐั สมทบให้ 150 บาท ซ่งึ ผูป้ ระกนั ตนจะได้รบั สทิ ธิ
ประโยชน์ 5 กรณี คอื สทิ ธปิ ระโยชน์ 4 กรณีขา้ งตน้ และเงนิ สงเคราะหบ์ ตุ ร
ณ กนั ยายน 2562 กองทุนประกนั สงั คมมผี ปู้ ระกนั ตนภายใตเ้ สาหลกั ท่ี 3 มจี านวน 3.13
ลา้ นคน
(3) กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) เป็นกองทุนการออมภาคสมคั รใจสาหรบั แรงงาน
นอกระบบ จดั ตงั้ ขน้ึ ตามพระราชบญั ญตั กิ องทุนการออมแห่งชาติ พ.ศ. 2554 มวี ตั ถุประสงคเ์ พอ่ื สง่ เสรมิ
การออมของสมาชกิ และเป็นหลกั ประกนั การให้ประโยชน์ตอบแทนในรูปแบบบานาญเม่อื สมาชิกส้นิ
สมาชกิ ภาพ โดยมกี ารกาหนดจานวนเงนิ ท่สี ่งเขา้ กองทุนทแ่ี น่นอน (Defined Contribution) มกี ารแยก
บญั ชเี งนิ ออมเป็นรายบุคคล และประโยชน์ตอบแทนอย่ใู นรปู บานาญ ซง่ึ จะมากหรอื น้อยขน้ึ อย่กู บั เงนิ ท่ี
ส่งเขา้ กองทุนและผลตอบแทนจากการลงทุน อย่างไรก็ดีหากสมาชกิ กอช. มเี งนิ ออมน้อย จะได้รบั
ประโยชน์ตอบแทนเป็นเงนิ ดารงชพี ซ่ึงจะทยอยจ่ายเป็นรายเดอื นจนกว่าเงนิ ในบญั ชจี ะหมด กอช. อยู่
ภายใตก้ ารกากบั ดแู ลของกระทรวงการคลงั
ณ กนั ยายน 2562 กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) มสี มาชกิ ทงั้ หมดเท่ากบั 1.32 ลา้ น
คนและมจี านวนเงนิ เทา่ กบั 4,674 ลา้ นบาท
24 บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอื่ การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความส�ำคญั ของกองทุนสำ� รองเลี้ยงชีพ
โดยสรุป ปัจจุบนั ประเทศไทยมรี ะบบการออมเพ่อื การเกษียณครอบคลุมเสาหลกั การออมหรอื
(Pillar) ทงั้ 4 เสา โดยมกี องทุนทร่ี ฐั จดั ตงั้ ดาเนินงานโดยสว่ นงานของรฐั เองหรอื สนบั สนุนใหภ้ าคเอกชน
จดั ตงั้ แลว้ ดงั รปู ท่ี 1.1
รปู ที่ 1.1 ภาพรวมของระบบกองทนุ ที่มีวตั ถปุ ระสงคก์ ารออมเพ่ือการเกษียณของประเทศไทย
แหล่งทม่ี า : สานกั งานเศรษฐกจิ การคลงั กระทรวงการคลงั ปี 2562
1.3 ความครอบคลมุ ของระบบการออมในปัจจบุ นั สาหรบั ประชาชนในแต่ละกล่มุ 25
การพฒั นาระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณของประเทศในช่วง 30 กว่าปีทผ่ี ่านมาไดส้ ่งผลกระทบ
ต่อการเขา้ ถงึ เพอ่ื การครอบคลุม (Access to Coverage) ความเพยี งพอของเงนิ ออม (Saving Adequacy)
และความยงั ่ ยนื (Sustainability) ของระบบว่าจะสามารถจ่ายเงินออมให้แก่สมาชิกผู้ออมตามคามนั่
สญั ญาไดย้ าวนานหรอื มากพอจะใชใ้ นวยั เกษยี ณไดเ้ ทา่ ใด
1) การเข้าถึงเพ่อื การครอบคลมุ (Access to Coverage)
หากพจิ ารณาว่าระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณมคี วามครอบคลุมแรงงานทอ่ี ย่ใู นระบบและนอก
ระบบท่มี อี ยู่ประมาณ 37.20 ล้านคนนัน้ หรอื ไม่ และระบบสามารถส่งเสรมิ ให้มเี งนิ ออมระดบั พ้นื ฐาน
(Basis Level) และเพม่ิ ระดบั ใหม้ คี วามเพยี งพอ (Adequacy) เพ่อื ใชใ้ นการดารงชพี ไดอ้ ย่างมอี ตั ภาพได้
ดร.มโนชยั สดุ จติ ร
มากน้อยเพยี งใด จะพบกบั ความจรงิ วา่ คนไทยทเ่ี ป็นแรงงานในระบบสามารถเขา้ ถงึ ระบบการออมทเ่ี ป็น
พน้ื ฐานจากการเขา้ เป็นสมาชกิ ประกนั สงั คมตามมาตรา 33 ครบเกอื บทุกราย รวมทงั้ เขา้ ระบบการออม
ภาคสมคั รใจด้วยกองทุนสารองเล้ียงชีพเพ่อื เพ่มิ จากระดบั พ้นื ฐานให้มคี วามเพยี งพอข้นึ ได้ ขณะท่ี
แรงงานท่เี ป็นขา้ ราชการจะถูกบงั คบั ให้เขา้ กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ (กบข.) ทุกรายอยู่แล้ว
รวมเบ็ดเสร็จแล้วมแี รงงานในระบบประมาณ 14.40 ล้านคน จาก 14.50 ล้านคน หรอื คดิ เป็นร้อยละ
99.31 แต่สาหรบั แรงงานนอกระบบท่มี อี ยู่จานวน 22.70 ลา้ นคน เป็นสมาชกิ กองทุนการออมแห่งชาติ
(กอช.) และเป็นสมาชกิ ประกนั สงั คมตามมาตรา 39 และมาตรา 40 รวมแลว้ เพยี ง 4.73 ลา้ นคน หรอื คดิ
เป็นรอ้ ยละ 20.84 เท่านนั้ รวมแลว้ คนไทยทเ่ี ป็นแรงงานทงั้ หมดจานวน 37.20 ลา้ นคน เขา้ ถงึ ระบบการ
ออมจานวน 18.93 ลา้ นคน หรอื คดิ เป็นรอ้ ยละ 50.89 เทา่ นนั้ ตามตารางท่ี 1.2
ตารางท่ี 1.2 ระบบการออมเพื่อการเกษียณมมุ มองการเข้าถงึ เพื่อการครอบคลมุ ของคนไทย
เสาหลกั การ แรงงานในระบบ แรงงานนอกระบบ รวม หมายเหตุ
ออม จานวน เขา้ ถงึ % จานวน เขา้ ถงึ % จานวน เขา้ ถงึ %
Pillar 0 2.1 2.1 100.00 9.33 9.01 96.57 11.43 11.11 97.20 ในระบบ: ระบบบานาญ
นอกระบบ: เบย้ี ยงั ชพี
Pillar 1 & Pillar 14.5 14.4 99.31 22.7 0 - 37.20 14.40 38.71 ในระบบ: กองทุนชราภาค
2 (พน้ื ฐาน) และกองทุนประกนั สงั คม
Pillar 3 14.80 3.01 20.34 22.7 4.53 19.96 37.50 7.54 20.11 ในระบบ: PVD
นอกระบบ: กอช.
รวม 14.50 14.40 99.31 22.70 4.53 19.96 37.20 18.93 50.89
แหลง่ ขอ้ มลู : จากการคานวณของ ดร.มโนชยั สุดจติ ร
26 บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอื่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความส�ำคัญของกองทุนสำ� รองเลยี้ งชพี
2) ความเพียงพอของเงินออม (Saving Adequacy)
ตามท่ีธนาคารโลกกาหนดเกณฑ์เงินออมเพ่อื ใช้ในวยั เกษียณท่ีเพียงพอตามอตั ภาพ คือ ผู้
เกษยี ณควรจะมรี ายไดท้ ดแทนเพ่อื ใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณ (Pension Replacement Ratio : PRR) ในอตั รา
ไม่ต่ากว่ารอ้ ยละ 60 ของรายได้ก่อนเกษียณ เม่อื วเิ คราะหข์ อ้ มูล พบว่าระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณ
ของไทยทค่ี นไทยมกี ารเขา้ ถงึ ระบบเพยี งรอ้ ยละ 50 เท่านนั้ จะมคี วามเพยี งพอของเงนิ ออม (PRR) เพยี ง
รอ้ ยละ 17.47 โดยแรงงานทเ่ี ป็นภาคเอกชนและขา้ ราชการไมว่ า่ จะอยใู่ นรปู บานาญแบบเดมิ หรอื จะไดร้ บั
จากกองทุน กบข. รวมทงั้ แรงงานท่ไี ด้รบั รายได้จากกองทุนสารองเล้ยี งชพี มคี ่า PRR เกนิ รอ้ ยละ 60
สว่ นแรงงานในระบบทเ่ี ป็นสมาชกิ ประกนั สงั คมเพยี งอย่างเดยี ว รวมทงั้ แรงงานนอกระบบทไ่ี ดร้ บั เงนิ ออม
จากกองทุนสารองเล้ียงชีพ (กอช.) จะมีค่า PRR ท่ีต่ามากเท่ากับร้อยละ 14.22 และร้อยละ 6.75
ตามลาดบั เทา่ นนั้ ตามตารางท่ี 1.3
ตารางท่ี 1.3 โครงสรา้ งระบบการออมเพ่ือการเกษียณ แสดงมมุ มองความเพียงพอของเงินออม
เสาหลกั การ ประเภทการออม เงนิ ออม ความจาเป็น ขาด/ รอ้ ยละ ความจาเป็น ขาด/เกนิ รอ้ ยละ PRR (4)
ออม (1) ไดร้ บั (2) ขนั้ ต่า เกนิ (3) ตาม 2.46
ต่อเดอื น พน้ื ฐาน อตั ภาพ 59.35
14.22
Pillar 0 เบย้ี ยงั ชพี 650 6,160 -5,510 -89% 15,823 -15,173 -96%
66.40
(สวสั ดกิ าร) 6.75
14.22
บานาญขา้ ราชการ 15,650 6,160 9,490 154% 15,823 -173 -1% 66.40
Pillar 1 กองทุนชราภาพ 3,750 6,160 -2410 -39% 15,823 -12,073 -76% 17.47
(พน้ื ฐาน) (ประกนั สงั คม)
กบข. (5) 17,511 6,160 11,351 184% 15,823 1,688 11%
Pillar 3 กอช. (6) 1,781 6,160 -4,379 -71% 15,823 -14,042 -89%
ประกนั สงั คม ม.40 3,750 6,160 -2,410 -39% 15,823 -12,073 -76%
กองทุนสารองเลย้ี ง 17,511 6,160 11,351 184% 15,823 1,688 11%
ชพี (7)
คา่ เฉลย่ี
หมายเหตุ 1. ใชข้ อ้ มลู จากสว่ นงานทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
2. ใชข้ อ้ มลู คา่ ใชจ้ า่ ยครวั เรอื นจากสานกั งานสถติ ิ ก.ย. 62
3. ใชข้ อ้ มลู รายไดต้ ่อครวั เรอื นจากสานกั งานสถติ ิ ก.ย. 62 ในอตั รารอ้ ยละ 60 ของรายได้
4. PRR: Pension Replacement Rate = อตั รารายไดห้ ลงั เกษยี ณขนั้ ต่าเพอ่ื การดารงชพี
5. ใชข้ อ้ มลู จากงานวจิ ยั รศ.ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู และคณะ ปี 2560
6. จากการคานวณของ กอช. ปี 2560
7. ประมาณการโดย ดร.มโนชยั สดุ จติ ร
แหลง่ ขอ้ มลู : จากการคานวณของ ดร.มโนชยั สุดจติ ร
ดร.มโนชยั สดุ จิตร 27
3) ความยงั่ ยืนของเงินออม (Saving Sustainability)
จาแนกเป็น 2 มุมมอง คอื มมุ มองเชงิ ระบบทโ่ี ครงสรา้ งและกระบวนการจดั การทอ่ี อกแบบรวมทงั้
ผลการดาเนินงานท่ผี ่านมาได้แสดงถงึ ความโปร่งใส และประสทิ ธภิ าพการบรหิ ารเงนิ ทุนท่จี ะทาให้เงนิ
ออมมเี พยี งพอทจ่ี ะจ่ายในอนาคตใหแ้ ก่สมาชกิ ทุกรายไดค้ รบถว้ นตามคามนั่ สญั ญาไดห้ รอื ไม่ โดยเฉพาะ
อย่างยง่ิ ระบบท่อี อกแบบมาในลกั ษณะเป็นการประกนั เงนิ ออมและผลประโยชน์ท่จี ะได้รบั (Defined
Benefit: DB) กบั อกี มุมมองหน่งึ ทค่ี อื ระบบการออมทไ่ี มป่ ระกนั ผลประโยชน์ (Defined contribution: DC)
จะสรา้ งความมนั่ ใจวา่ ผอู้ อมจะไดร้ บั เงนิ ออมทส่ี ามารถเลย้ี งดตู นเองจนครบอายุขยั ไดห้ รอื ไม่
ในส่วนของความยงั ่ ยืนของระบบการออมท่ีใช้หลกั ประกนั เงนิ ออมและผลประโยชน์ท่ไี ด้รบั
(Defined Benefit: DB) ในประเทศไทย ระบบท่ีมีลักษณะดังกล่าว คือ กองทุนชราภาพของระบบ
ประกันสงั คม ซ่ึงจากการศึกษาของนักวิชาการการออมและจากสานักประกันสงั คม (สปส.) มีผล
การศกึ ษาทส่ี อดคล้องกนั ว่า หาก สปส. ไม่ปรบั อตั ราเงนิ สะสมและสมทบรวมทงั้ ขยายเพดานผูร้ บั เงนิ
บานาญจากอายุ 55 ปี เป็น 60 ปี หรอื มากกว่าแลว้ เงนิ ทอ่ี ย่ใู นกองทุนชราภาพจะค่อย ๆ ลดลงและหมด
ไปภายในไมเ่ กนิ 30 ปี4 หรอื ประมาณปี 2593 และผลการศกึ ษาของนกั คณิตศาสตรป์ ระกนั ภยั พบวา่ หาก
สานกั งานประกนั สงั คม (สปส.) หากไม่ปรบั โครงสรา้ งการบรหิ ารจดั การและรปู แบบของการสะสมสมทบ
ในการใหส้ ทิ ธปิ ระโยชน์กองทนุ ชราภาพใดๆ จะทาใหเ้ งนิ จากกองทนุ ไม่เพยี งพอต่อการจา่ ยใหก้ บั สมาชกิ
ทเ่ี กษยี ณในปี 2597 ตามรปู ท่ี 1.2
4 นสพ.มตชิ น ฉบบั ลงวนั ท่ี 14 ก.ย. 2559 สานักประกนั สงั คม อา้ งองิ ผลการศกึ ษาขององคก์ รแรงงานโลก (ILO) ในปี2015 ให้
สมั ภาษณ์ของนายโกวทิ ย์ สจั จวเิ ศษ เลขาธกิ าร
28 บทที่ 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอื่ การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความส�ำคญั ของกองทนุ ส�ำรองเลีย้ งชีพ
รปู ท่ี 1.2 ผลการคานวณเงินกองทนุ ชราภาพในสานักงานประกนั สงั คมและแนวทางการปรบั ปรงุ
แหลง่ ทม่ี า : รายงานกจิ การประจาปี 2559 สานกั งานประกนั สงั คม หน้า 44
สาหรบั ในสว่ นของกองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) เน่ืองจากเป็นระบบ Defined Contribution มี
สูตรคานวณเงินบาเหน็จเงินบานาญท่ีชดั เจนจึงไม่มีผลกระทบต่อความยัง่ ยืนของกองทุนแต่จะมี
ผลกระทบต่อความเพยี งพอของสมาชกิ ทไ่ี ดร้ บั เงนิ ออมค่อนขา้ งต่ากว่ากองทุนชราภาพของสานักงาน
ประกนั สงั คม (สปส.) อยา่ งมาก (พจิ ารณาจากตารางท่ี 1.3)
สาหรบั ความยงั ่ ยนื ของเงนิ ออมกอ้ นสุดทา้ ยในระบบกองทุนสารองเลย้ี งชพี ในช่วงปี 2558-2559
ตามรปู ท่ี 1.3 พบว่า สมาชกิ จะไดร้ บั เงนิ เฉลย่ี คนละ 2.01 ลา้ นบาท ซง่ึ เงนิ ดงั กล่าวหากคานวณยอ้ นกลบั
โดยใชค้ ่า PRR ท่ี 60% พบว่าหากสมาชกิ ไม่มเี งนิ ออมประเภทอ่นื เงนิ ออมก้อนดงั กล่าวจะหมดไปใน
ระยะเวลา 10 ปี หรอื เมอ่ื มอี ายปุ ระมาณ 70 ปีเทา่ นนั้
ดร.มโนชยั สุดจติ ร 29
รปู ท่ี 1.3 สดั ส่วนของเงินท่ีสมาชิกที่เกษียณจะได้รบั จากกองทนุ สารองเลี้ยงชีพในช่วงปี 2558 –
2560
น้อยกวา่ 0.5 ลา้ นบาท 0.5 ถงึ 1 ลา้ นบาท 1 - 3 ลา้ นบาท
3 - 5 ลา้ นบาท ตงั้ แต่ 5 ลา้ นบาทขน้ึ ไป
194%% 191%% 1101%%
166%% 20% 19%
8% 8%
55% 52% 52%
ปี 2558 ปี 2559 ปี 2560
แหลง่ ทม่ี า: www.thaipvd.com
สาหรบั ในส่วนของสมาชกิ ท่เี ป็นขา้ ราชการเม่อื ได้รบั เงนิ ก้อนจาก กบข.จะไดร้ บั เงนิ ก้อนเฉล่ยี
2.15 ล้านบาท และหากไม่มกี ารออมประเภทอ่นื ๆ เงนิ ออมดงั กล่าวจะหมดไปในระยะเวลา 10.15 ปี5
ซง่ึ ใกลเ้ คยี งกบั เงนิ กอ้ นทไ่ี ดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี เชน่ กนั
1.4 ความท้าทายและปัญหาที่เกิดกบั ระบบการออมเพื่อการเกษียณอายใุ นปัจจบุ นั
ในสว่ นน้ีจะวเิ คราะหป์ ัจจยั ทม่ี อี ทิ ธพิ ลไดแ้ ก่โครงสรา้ งประชากร สภาวะเศรษฐกจิ สงั คม ความรู้
ความเขา้ ใจและพฤตกิ รรมการออมของคนไทย และประสทิ ธภิ าพการจดั การกองทุนการออมเพ่อื การ
เกษยี ณในประเทศไทย รวมทงั้ เอกภาพการสง่ เสรมิ และการกากบั จากภาครฐั โดยมรี ายละเอยี ดดงั น้ี
1. โครงสรา้ งประชากรของประเทศ
จากข้อมูลของสานักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ณ ปี 2562 ประเทศไทยมีประชากรประมาณ
70 ลา้ นคน อย่ใู นวยั ทางาน (15 ปีขน้ึ ไป) 56.54 ลา้ นคน แต่เป็นกาลงั แรงงานจรงิ ประมาณ 38.42 ลา้ น
คน นอกจากนนั้ เป็นเดก็ คนแก่ทง้ิ งาน และคนทอ่ี ยใู่ นสภาพทางานไมไ่ ด้ ขณะทอ่ี ตั ราการเกดิ ลดลงอย่าง
5 พรอนงค์ บษุ ราตระกลู และคณะ ปี 2557 การเพม่ิ อตั ราการออมของสมาชกิ กองทนุ บาเหน็จบานาญขา้ ราชการ (กบข.)
หน้า 46
หน้า 30 จาก 411
30 บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความสำ� คญั ของกองทนุ สำ� รองเล้ียงชพี
มากจากครอบครัวละ 2.2 คน เม่ือสองทศวรรษท่ีผ่านมาเหลือเพียง 1.6 คน ในปีปัจจุบัน ขณะท่ี
เทคโนโลยที างการแพทยแ์ ละสาธารณสขุ ทาใหอ้ ตั ราการตายลดลงและอายขุ ยั ของคนไทยสงู ขน้ึ จากเฉลย่ี
ท่ี 75 ปี เม่อื 10 ปีทผ่ี ่านมาเป็น 77 ปี ในปัจจุบนั ทาใหป้ ระเทศไทยเขา้ สสู่ งั คมผสู้ ูงอายุ (Aging society)
อย่างรวดเรว็ โดยเรม่ิ เขา้ สู่สงั คมผู้สูงอายุเม่อื ปี 2548 (สดั ส่วนประชากรอายุมากกว่า 60 ปี มากกว่า
10%) และเขา้ ส่สู งั คมผสู้ งู อายุอย่างสมบูรณ์ในปี 2564 (สดั ส่วนประชากรอายุมากกว่า 60 ปี มากกกว่า
20%) และอกี 15 ปี ขา้ งหน้า (ปี 2579) จะมคี นชรามากกว่า 30% ตามรปู ท่ี 1.4
รปู ท่ี 1.4 แสดงโครงสร้างประชากรของประเทศไทย
60,000,000.00
50,000,000.00
40,000,000.00
30,000,000.00
20,000,000.00
10,000,000.00
-
2503
2507
2511
2515
2519
2523
2527
2531
2535
2539
2543
2547
2551
2555
2559
2563
2567
2571
2575
2579
2583
2587
2591
Population ages 0-14 Population ages 15-64 Population ages 65 and above
แหลง่ ทม่ี า : สานกั งานสถติ แิ หง่ ชาติ
สถานการณ์ท่ีคนชรามสี ดั ส่วนเพม่ิ ข้นึ มากขณะท่เี ด็กเกิดใหม่มอี ตั ราลดลง จงึ ส่งผลต่อกาลงั
แรงงานทม่ี อี ตั ราไม่เพม่ิ ขน้ึ คงเหลอื ปัจจุบนั ท่ี 38 ลา้ นคนหรอื คดิ เป็นรอ้ ยละ 54 ของประชากรประเทศ
และมแี นวโน้มลดลงในอนาคต รวมทงั้ คา่ เฉลย่ี ของอายุคนไทยทเ่ี พม่ิ ขน้ึ จากคา่ เฉลย่ี ท่ี 44 ปี เม่อื 10 ปีท่ี
ผ่านมา เป็น 46 ปี จะทาใหก้ าลงั แรงงานเพ่อื ใชใ้ นการผลติ ลดลงและหากไม่มเี ทคโนโลย/ี นวตั กรรมมา
ชว่ ยจะทาใหผ้ ลผลติ มวลรวมของประเทศลดลง
2. การพึ่งพาต่อแรงงาน (Dependency Ratio)6
การท่ปี ระเทศต้องเขา้ สู่สงั คมผู้สูงอายุ ทาให้คนชราต้องพ่งึ พาประชากรในวยั ทางานเพมิ่ ข้นึ
คาดการณ์ว่าอตั ราการพ่งึ พาของผู้สูงอายุจะเพมิ่ ข้นึ จากประมาณร้อยละ 19.7 ในปี 2553 เป็นร้อยละ
6 อตั ราการพง่ึ พา หมายถงึ เดก็ และผสู้ งู อายุต่อประชากรวยั ทางาน 100 คน และอตั ราการพง่ึ พาผสู้ งู อายุ หมายถงึ ผสู้ งู อายุต่อ 31
ประชากรวยั ทางาน 100 คน คานวณจาก จานวนผสู้ งู อายุ/จานวนวยั ทางาน X 100
หน้า 31 จาก 411
ดร.มโนชัย สดุ จติ ร
28.1 ในปีบญั ชี 2563 และอกี 20 ปีขา้ งหน้า (2583) จะเป็นรอ้ ยละ 58.3 หรอื ปัจจุบนั กาลงั แรงงาน 10
คน เล้ยี งดูคนชรา 3 คน จะเพม่ิ ขน้ึ เป็น 6 คน ใน 20 ปีขา้ งหน้า ซ่งึ จะเป็นภาระแก่ประชากรทอ่ี ย่ใู นวยั
ทางานและรฐั บาลตอ้ งมภี าระในการเลย้ี งดคู นชราเพม่ิ ขน้ึ
3. ทกั ษะทางการเงิน (Financial Literacy)
เน่ืองจากทกั ษะทางการเงนิ เป็นพน้ื ฐานสาคญั ในการดารงชวี ติ และมอี ทิ ธพิ ลต่อการออมเงนิ เพ่อื
การเกษยี ณ จากการสารวจของ ธปท. ในปี 2559 โดยใชอ้ งคป์ ระกอบในการสอบถามตามแนวทางของ
กลุ่มประเทศองค์การเพ่อื ความร่วมมอื และการพฒั นาทางเศรษฐกิจ หรอื OECD คอื 1) ความรู้ทาง
การเงนิ 2) พฤตกิ รรมทางการเงนิ และ 3) ทศั นคตทิ างการเงนิ พบว่า ระดบั การมที กั ษะทางการเงนิ ของ
คนไทยมคี ะแนนรอ้ ยละ 61 ซง่ึ น้อยกว่าค่าเฉลย่ี ของกลุ่มประเทศ OECD ทไ่ี ดค้ ะแนนเฉลย่ี รอ้ ยละ 62.9
ซง่ึ จากการสารวจแมว้ ่าจะมคี ะแนนดขี น้ึ จากเม่อื ครงั้ ทม่ี กี ารสารวจเม่อื ปี 2556 แต่ในองคป์ ระกอบความรู้
ทางการเงนิ และพฤตกิ รรมทางการเงนิ กลบั ไดค้ ะแนนลดลง โดยคะแนนความรูท้ างการเงนิ คนไทยอ่อน
สดุ ทร่ี อ้ ยละ 48.6 เทา่ นนั้ ตามรปู ท่ี 1.5
รปู ท่ี 1.5 ภาพรวมของผลสารวจทกั ษะทางการเงินปี 2559
78123564000000000.........000000000%%%%%%%%% ความรทู้ างการเงนิ พฤตกิ รรมทาง ทศั นคตทิ างการเงนิ
ทกั ษะทางการเงนิ การเงนิ
46.8% 64.5%
2556 58.5% 55.7% 65.6% 62.0%
2558 61.0% 48.6% 76.0%
2559 61.0% 65.70% 64.4% 66%
คา่ เฉลย่ี OECD ปี 2558 62.90%
62.2%
60%
2556 2558 2559 คา่ เฉลย่ี OECD ปี 2558
แหลง่ ขอ้ มลู : ธนาคารแหง่ ประเทศไทย ปี 2559
ในส่วนของความรูท้ างการเงนิ ท่เี ป็นจุดอ่อนของคนไทย พบว่าคนไทยส่วนใหญ่ไม่เขา้ ใจมลู ค่า
ของเงนิ ตามกาลเวลา กลไกการทางานของดอกเบย้ี ทบต้น การกระจายความเสย่ี งในการลงทุน รวมทงั้
กลไกการทางานของเงนิ เฟ้อ ซง่ึ เป็นความรทู้ จ่ี าเป็นสาหรบั การออมเพอ่ื การเกษยี ณ
หน้า 32 จาก 411
32 บทท่ี 1 โครงสร้างระบบการออมเพอื่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความส�ำคญั ของกองทุนส�ำรองเล้ยี งชพี
ทงั้ น้ีในส่วนของทศั นคติทางการเงนิ พบว่า คนไทยนิยมจะใช้เงินเพ่อื ซ้ือความสุขในปัจจุบนั
มากกวา่ อดออมไวใ้ ชใ้ นอนาคต และไมม่ หี รอื มคี วามคดิ แตไ่ มไ่ ดล้ งมอื เพอ่ื การออมเงนิ ไวใ้ ชใ้ นวยั เกษยี ณ
ในสดั สว่ นมากกวา่ รอ้ ยละ 85 ตามรปู ท่ี 1.6
รปู ที่ 1.6 แสดงพฤติกรรมการออมเงินเพ่ือการเกษียณของคนไทย
จานวนเงนิ ออมเผ่อื ฉุกเฉิน การคดิ วางแผนเกบ็ ออมไวส้ าหรบั เกษียณ
6 เดอื น - 1 ปี มากกวา่ 1 คดิ /วางแผนแลว้ และทา ยงั ไมไ่ ดค้ ดิ /วางแผน
10% ปี ไดต้ ามแผนทว่ี างไว้ 25%
13% 14%
ไมแ่ น่ใจ
32%
น้อยกวา่ 3 คดิ /วางแผนแลว้ แตย่ งั ทาไมไ่ ด้ คดิ /วางแผนแลว้ แต่ยงั
เดอื น ตามแผนทว่ี างไว/้ ตงั้ ใจไว้ ไมเ่ รม่ิ ทา
37% 30% 31%
3-6 เดอื น
8%
แหลง่ ขอ้ มลู : ธนาคารแหง่ ประเทศไทย ปี 2559
4. อิทธิพลการออมของคนรอบข้าง
จากผลการศกึ ษาพบว่า สมาชกิ ทอ่ี ยู่ในกลุ่มสภาพแวดลอ้ มเดยี วกนั จะมอี ทิ ธพิ ลต่อพฤตกิ รรม
ของบุคคลในกลมุ่ ดว้ ย (Duflo and Saez, 2001) ทงั้ น้จี ากการศกึ ษาพฤตกิ รรมการออมสว่ นบุคคลของคน
ในวยั ทางานในประเทศไทย พบว่าคนไทยทม่ี าจากครอบครวั ทม่ี ฐี านะยากจนและไม่มกี ารออมเงนิ เพ่อื
การเกษียณจะมพี ฤติกรรมท่ไี ม่มคี วามคดิ หรอื มแี ต่ไม่ได้ลงมอื ท่จี ะวางแผนการออมเพ่อื การเกษียณ
(มรกต ลายคา, 2557; นเรศ หนองใหญ่, 2560; มงคลชยั จารูญ, 2560 ฯลฯ) ซ่งึ สอดคล้องกบั ผลการ
สารวจของ ธปท. ทพ่ี บวา่ ครอบครวั ทม่ี รี ะดบั รายไดต้ ่าจะมพี ฤตกิ รรมทไ่ี ม่มกี ารออมเงนิ เพอ่ื ใชว้ ยั เกษยี ณ
5. รายได้สทุ ธิและภาระหนี้สินของครวั เรอื น
ความสามารถในการออมเงนิ ใหพ้ อเพยี งเพอ่ื ใชใ้ นวัยเกษยี ณ ขน้ึ อย่กู บั รายได้ ค่าใชจ้ ่ายรวมทงั้
ภาระการชาระหน้ใี นปัจจบุ นั และอนาคต ทงั้ น้จี ากการสารวจของสานกั งานสถติ แิ หง่ ชาตใิ นปี 2562 พบวา่
ครอบครวั ไทยมรี ายไดเ้ ฉลย่ี 26,371 บาทต่อคน และมคี า่ ใชจ้ า่ ยเฉลย่ี ท่ี 21,236 บาทต่อคน และมหี น้ีสนิ
ต่อรายไดส้ งู สุดถงึ 6.4 เท่า ขณะทก่ี ารกระจายตวั ของรายไดใ้ นชว่ ง 2 ปีทผ่ี า่ นมา คอื ปี 2560 เทยี บกบั ปี
หน้า 33 จาก 411
ดร.มโนชัย สดุ จิตร 33
2562 พบว่าไม่แตกต่างกนั มากนัก และมากกว่ารอ้ ยละ 50 ยงั มรี ายไดน้ ้อยกว่า 10,000 บาทต่อคนต่อ
เดอื น ซง่ึ กลุ่มน้จี ะมรี ายไดส้ ทุ ธไิ ม่เพยี งพอต่อการออมเงนิ เพอ่ื การเกษยี ณ ตามรปู ท่ี 1.7
รปู ท่ี 1.7 แสดงรายได้ ค่าใช้จา่ ยและหนี้สินของครวั เรือน (ปี 2560-2562)
บาทต่อเดือน 30,000.00 6.8
25,000.00 6.6
20,000.00 6.4
15,000.00 6.2
10,000.00 6
5,000.00 5.8
5.6
- 5.4
2552 2554 2556 2558 2560 2562
รายได้ คา่ ใชจ้ า่ ย หน้ีสนิ ต่อรายได้
แหล่งขอ้ มลู : สานกั งานสถติ แิ หง่ ชาติ ปี 2562
6. ประสิทธิภาพและประสิทธิผลการจดั การระบบกองทุนเพื่อการเกษียณ
ในประเดน็ ประสทิ ธภิ าพการดาเนินงานจะวเิ คราะห์ผ่านอตั ราผลตอบแทนท่ีผูไ้ ด้รบั ว่ามคี วาม
สมเหตสุ มผลหรอื ไม่ โดยเป็นการศกึ ษาเชงิ เปรยี บเทยี บระหวา่ งกองทนุ ของรฐั ทเ่ี ป็นผดู้ แู ลและรบั ผดิ ชอบ
คอื กองทุนชราภาพ ภายใตส้ านักงานประกนั สงั คม กองทุนทร่ี ฐั ดูแลทม่ี กี ารจดั ตงั้ ส่วนงานทม่ี คี วามเป็น
อสิ ระและมผี ู้บรหิ ารท่เี ป็นมอื อาชพี มาดูแลจดั การลงทุนคอื กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ (กบข.)
และกองทุนทภ่ี าคเอกชนดแู ลกนั เองทเ่ี ป็นกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
จากข้อมูลเชงิ ประจกั ษ์พบว่าในช่วง 10 ปีท่ผี ่านมา (2550–2560) การบรหิ ารจดั การกองทุน
บาเหน็จบานาญขา้ ราชการ (กบข.) มผี ลตอบแทนดที ่สี ุด รองลงมาคอื กองทุนสารองเล้ยี งชพี และของ
กองทนุ ชราภาพภายใตส้ านกั ประกนั สงั คม ตามลาดบั ตามตารางท่ี 1.4
หน้า 34 จาก 411
34 บทที่ 1 โครงสร้างระบบการออมเพือ่ การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความส�ำคัญของกองทนุ ส�ำรองเลย้ี งชีพ
ตารางท่ี 1.4 แสดงผลตอบแทนจากการลงทนุ ของกองทุนที่มีวตั ถปุ ระสงคเ์ พื่อการเกษียณ
กองทนุ ปี 2560 สะสม 5 ปี ยอ้ นหลงั สะสม 10 ปี ย้อนหลงั
(2560-2550) (2550 – 2560)
กบข. 3.23 3.65 5.56
กองทนุ ชราภาพ NA NA NA
กองทนุ สารองเลย้ี งชพี 2.90 3.40 5.10
RMF 1.02 4.56 6.41
LTF -1.40 3.41 7.42
แหล่งขอ้ มลู : 1. กองทุนสารองเล้ียงชีพจากสมาคมกองทุนสารองเล้ียงชีพ (www.Aop.or.th) โดยคานวณจาก
สดั สว่ นการลงทุนนโยบายสนิ ทรพั ยไ์ มเ่ สย่ี งต่อสนิ ทรพั ย์ (70 : 30)
2. กบข. จาก www.gpf.or.th (คานวณจากทนุ นโยบาย)
3. กองทนุ ชราภาพ จากรายงานกจิ การประจาปี 2562 ของสานกั งานประกนั สงั คม
4. RMF/LTF เฉลย่ี จากกองทนุ Top 1-10 จดั โดย Wealth Magik จาก www.wealthmagik.com
ในสว่ นของประเดน็ ประสทิ ธผิ ลจะพจิ ารณาในมมุ มองของภาพรวมงบประมาณของรฐั บาล เพอ่ื ใช้
ในการดแู ลคนไทยทส่ี งู อายุ ซง่ึ ประกอบดว้ ยการใหส้ วสั ดกิ ารต่าง ๆ แก่ผสู้ งู อายุ เช่น เบย้ี ยงั ชพี (ขนั้ ต่า
คนละ 600 บาท) ค่ารกั ษาพยาบาลแก่ผสู้ งู อายุ และบาเหน็จบานาญทใ่ี หแ้ ก่ขา้ ราชการและสวสั ดกิ ารอ่นื
ๆ ซง่ึ จากตวั เลขพบว่ามยี อดเพมิ่ ขน้ึ ทุกปี และหากคดิ เป็นสดั สว่ นของงบประมาณรวมและ GDP พบว่า
ในชว่ ง 10 ปี (พ.ศ. 2550) เพมิ่ จาก 5.50% ของงบประมาณรวม และ 1.4% ของ GDP เป็น 10.12% ของ
งบประมาณ และ 2.4% ของ GDP (พ.ศ. 2561) และในอนาคตจะเพมิ่ ขน้ึ อกี ตามสดั ส่วนของผูส้ งู อายุท่ี
เพม่ิ ขน้ึ อยา่ งมากตามรปู ท่ี 1.8
รปู ที่ 1.8 งบประมาณที่ใช้ในการดแู ลคนชราในประเทศไทย
400,000.00
350,000.00
ล้านบาท 300,000.00
250,000.00
200,000.00
2560 2561 2562 2563 2564 2565 2566 2567 2568
ทม่ี า สานกั งบประมาณ
หน้า 35 จาก 411
ดร.มโนชยั สดุ จติ ร 35
7. เอกภาพการกากบั จากภาครฐั
การดูแลกากบั การดาเนินงานกองทุนการออมเพ่อื การเกษียณของประเทศ ปัจจุบนั พบว่ามี
หน่วยงานในการกากบั ดูแลท่หี ลากหลาย ได้แก่ กระทรวงการคลงั กระทรวงแรงงาน กระทรวงพฒั นา
สงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ตามตารางท่ี 1.5 และจาก
บทเรียนท่ีผ่านมาแต่ละส่วนงานมีการกาหนดนโยบายและทิศทางการกากับ ดูแลท่ีแตกต่างกัน
ยกตวั อย่างเช่น กระทรวงการคลงั จดั ตงั้ กองทุนการออมชราภาพ (กอช.) เพ่อื รองรบั ใหก้ ลุ่มแรงานนอก
ระบบได้เขา้ ระบบการออม ขณะท่กี ระทรวงแรงงาน ได้ออกกฎกระทรวงใหแ้ รงานนอกระบบได้เขา้ สู่
กองทุนชราภาพในระบบประกนั สงั คมตามมาตรา 40 เป็นตน้ การขาดเอกภาพการกากบั ดแู ลของภาครฐั
ดงั กลา่ ว จงึ เป็นปัญหาสาคญั ทส่ี ง่ ผลใหร้ ะบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณในประเทศไทยมพี ฒั นาการทล่ี ่าชา้
ตารางท่ี 1.5 การดแู ลกากบั ของส่วนงานภาครฐั ต่อกองทุนการออมเพ่ือการเกษียณ
หน่วยงานกากบั ดแู ล ประเภทระบบบาเหน็จบานาญ
กระทรวงการคลงั - บาเหน็จบานาญขา้ ราชการ
- กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ
- กองทุนสารองเลย้ี งชพี
- กองทุนการออมแหง่ ชาติ
- การทุนรวมเพอ่ื การเกษยี ณอายุ
- ประกนั ชวี ติ
- กองทุนบาเหน็จบานาญแหง่ ชาติ
กระทรวงแรงงาน - กองทนุ ประกนั สงั คม
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร - กองทนุ สงเคราะหค์ รโู รงเรยี นเอกชน
กระทรวงมหาดไทย - ขา้ ราชการสว่ นทอ้ งถนิ่
กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ - เบย้ี ยงั ชพี ผสู้ งู อายุ
แหล่งขอ้ มลู : สานักงานเศรษฐกจิ การคลงั (สศค.) เอกสารประกอบการนาเสนอคณะอนุกรรมการการเงนิ การคลงั สภา
ผแู้ ทนราษฎร วนั ท่ี 26 ธนั วาคม 2562
กล่าวโดยสรุป นอกจากภยั คุกคามจากโครงสรา้ งประชากรทก่ี าลงั เขา้ ส่สู งั คมผสู้ งู อายุอย่างเตม็
ในปี พ.ศ. 2564 และพฤตกิ รรมการออมของคนไทยยงั อยใู่ นระดบั ต่าแลว้ ประเทศไทยยงั มรี ะบบการออม
ท่คี รอบคลุมประชากรกลุ่มเป้าหมายเพยี งรอ้ ยละ 50 และการเขา้ ถงึ ระบบการออมส่วนใหญ่เป้นระบบ
พน้ื ฐานซง่ึ ไม่ไดส้ รา้ งรายไดห้ ลงั เกษยี ณทเ่ี พยี งพอ มรี ะดบั การทดแทน (PRR) เพยี งรอ้ ยละ 18 เมอ่ื เทยี บ
กบั สากลทค่ี วรมที ่ี PRR ทข่ี นั้ ต่ารอ้ ยละ 60
หน้า 36 จาก 411
36 บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพ่อื การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความสำ� คัญของกองทุนสำ� รองเลยี้ งชีพ
ถงึ แมว้ า่ ผเู้ กษยี ณทไ่ี ดเ้ งนิ ออมเป็นกอ้ น (Lump-sum) จากกองทุนประเภท DC แต่ไดเ้ งนิ กอ้ นไม่
มากพอทาใหเ้ งนิ ออมจะหมดภายในประมาณ 10 ปีเทา่ นนั้ รวมทงั้ ปัญหาความยงั ่ ยนื ของกองทนุ ประเภท
Defined Benefit คอื กองทุนชราภาพในหลกั ประกนั สงั คมทเ่ี งนิ กองทุนอาจไม่พอจ่ายใหแ้ ก่ผเู้ กษียณใน
อกี ประมาณ 30 ปีขา้ งหน้า และหากปัญหาระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณยงั ไม่ไดร้ บั การแก้ไขจะส่งผล
ต่อภาระงบประมาณทต่ี ้องจดั สรรเงนิ เพ่อื เลย้ี งดูคนชราทไ่ี ม่มเี งนิ ออมเพม่ิ ขน้ึ จากปัจจุบนั อย่ทู ป่ี ระมาณ
รอ้ ยละ 5.5 ของงบประมาณรวม เป็นไม่ต่ากวา่ รอ้ ยละ 10.2 ในอกี 10 ปีขา้ งหน้า
ทงั้ น้ีประเดน็ ทา้ ทายในการแกป้ ัญหา ทห่ี น่วยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งจะตอ้ งรแู้ ละตระหนกั คอื ระบบการ
ออมของไทยมหี ลายสว่ นงานทด่ี แู ล จงึ ขาดเอกภาพในการกากบั ในภาพรวมของประเทศ สง่ ผลใหท้ ผ่ี ่าน
มาการแกป้ ัญหาทาแบบแยกสว่ น (Silo) ดงั นนั้ จงึ ตอ้ งเร่งแกไ้ ขปัญหาเชงิ โครงสรา้ งน้ีโดยดว่ นดว้ ย
1.5 การเปรียบเทียบระบบการออมเพื่อการเกษียณของไทยกบั ระบบสากล
ในตอนน้ี จะนามุมองดา้ นการเขา้ ถงึ เพอ่ื ใหเ้ กดิ ความครอบคลุมของประชากร การทดแทนรายได้
หลงั เกษยี ณ มุมมองเชงิ ประสทิ ธภิ าพและความยงั ่ ยนื ของระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณของประเทศไทย
เปรยี บเทยี บกบั ต่างประเทศ โดยใชข้ อ้ มูลท่สี าคญั ของสถาบนั ท่มี ชี ่อื เสยี ง ได้แก่ธนาคารโลก ส่วนงาน
ท่ีทาหน้าท่ีเลขาธิการของกลุ่มประเทศ OECD และสถาบัน Melbourne Victoria Australia (Mercer
global pension index) มปี ระเดน็ ทน่ี ่าสนใจดงั น้ี
1. ขนาดสินทรพั ย์
จากการประเมนิ ของ OECD พบว่า7 สนิ ทรพั ยข์ องกองทุนทม่ี วี ตั ถุประสงคเ์ พ่อื การออมไวใ้ ชใ้ น
วยั เกษียณทงั้ ท่ีดูแลกากบั โดยภาครฐั และภาคเอกชนทวั่ โลก มีสินทรพั ย์รวมกันประมาณ USD 40
พนั ลา้ น (Trillion) โดยสว่ นใหญ่ประเทศทม่ี สี นิ ทรพั ยเ์ กนิ กว่า USD 5 trillion ไดแ้ ก่ประเทศสหรฐั อเมรกิ า
และแคนาดา ยโุ รปตะวนั ตก(เนเธอรแ์ ลนด์ องั กฤษ) ออสเตรเลยี และญป่ี ่นุ และทม่ี สี นิ ทรพั ยต์ ่ากวา่ USD
5.0 - 1.0 trillion กระจดั กระจายอย่ใู นประเทศในยุโรป ลาตนิ อเมรกิ า จนี และเอเชยี ตะวนั ออกกลาง และ
มอี ีกมากกว่า 70 ประเทศท่ีมีจานวนน้อยกว่า USD 0.2 trillion ในจานวนน้ีรวมประเทศไทยด้วยท่มี ี
สนิ ทรพั ยร์ าว USD 0.15 Trillion เท่านัน้ และหากเทยี บกบั ขนาดของ GDP แต่ละประเทศจะพบว่า มี 8
ประเทศใน 36 ประเทศในกลุ่มประเทศ OECD ทม่ี ขี นาดสนิ ทรพั ยข์ องเงนิ กองทุนมากกว่า 100% ของ
7 OECD. 2019. Pension market in focus 2019 pp.9 -12
หน้า 37 จาก 411
ดร.มโนชัย สุดจติ ร 37
GDP ในจานวนน้ีท่มี สี ดั ส่วนสูงสุดได้แก่ Iceland มขี นาด 161% รองลงมาได้แก่ Switzerland มขี นาด
141% ขณะท่ปี ระเทศอ่นื ๆ ในกลุ่ม OECD และนอกกลุ่ม OECD มจี านวนถงึ 54 ใน 87 ประเทศ ท่มี ี
สนิ ทรพั ยก์ องทุนต่ากว่า 20% รวมทงั้ ประเทศจนี อนิ เดยี ทม่ี ปี ระชากรจานวนหน่ึงในสามของโลก และ
รวมถงึ ประเทศไทยทม่ี สี ดั สว่ นเพยี ง 8% ของ GDP เทา่ นนั้ ตามรปู ท่ี 1.9
รปู ที่ 1.9 สินทรพั ยแ์ ละเทียบกบั สดั ส่วนของ GDP ของกองทนุ การออมเพ่ือการเกษียณทวั่ โลก
แหล่งทม่ี า : OECD Global pension fund statistics 2019
2. ความครอบคลมุ ประชากร
ประเทศทป่ี ระสบความสาเรจ็ ในการจดั การแบบบงั คบั พรอ้ มจงู ใจ จะมกี ารครอบคลุมประชากร
เกอื บครบ 100% ไดแ้ ก่ Denmark, Sweden, Norway และ Switzerland แต่กม็ บี างประเทศทไ่ี ม่ประสบ
ความสาเรจ็ เน่ืองจากไม่มรี ะบบท่เี ป็นภาคบงั คบั จากการภาครฐั และภาคเอกชน รวมทงั้ ยงั ไม่ได้สร้าง
ความตระหนกั ถงึ ความสาคญั ของภาครฐั และประชาชนในประเทศเท่าทค่ี วร จงึ ส่งผลใหอ้ ตั ราการเขา้ ถงึ
ครอบคลุมในอตั ราทต่ี ่า เชน่ Bulgaria, Namibia, Romania , Pakistan ฯลฯ สาหรบั ประเทศไทยแมว้ า่ จะ
มกี ารบงั คบั แต่เป็นการบงั คบั เฉพาะแรงงานในระบบและเป็นการบงั คบั ให้มกี ารออมระดบั พ้ืนฐานใน
กองทุนเพ่อื การชราภาพในระบบประกนั สงั คมเท่านัน้ ส่วนแรงงานนอกระบบกลบั ใชแ้ นวทางการออม
แบบภาคสมคั รใจ จงึ ทาใหม้ สี ดั สว่ นการเขา้ ถงึ เพอ่ื การครอบคลมุ ประมาณ 49.8%
การพฒั นาการของระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณในช่วง 10 ปีทผ่ี ่านมา ส่วนใหญ่มกี ารเขา้ ถงึ
เพ่อื การครอบคลุมเพม่ิ ขน้ึ อย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยมขี อ้ สงั เกตคอื ประเทศทม่ี กี ารจดั ตงั้ และมลี กั ษณะ
การบงั คบั จะมีความครอบคลุมเพม่ิ ข้นึ อย่างรวดเร็ว เช่น New Zealand (48%) Israel (40%) Estonia
(35%) ขณะท่บี างประเทศแนวโน้มการเพมิ่ ข้นึ ชะลอตวั เน่ืองจากการครอบคลุมเต็มเพดานแล้ว เช่น
หน้า 38 จาก 411
38 บทท่ี 1 โครงสร้างระบบการออมเพอื่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความส�ำคัญของกองทนุ สำ� รองเลี้ยงชพี
Denmark และ Norway เป็นตน้ และมบี างประเทศเปลย่ี นนโยบายจากภาคสมคั รใจไปใชบ้ งั คบั แทนโดย
ถ่ายโอนจานวนการออมภาคสมคั รใจไปสภู่ าคบงั คบั เชน่ Hungary, Denmark, และ Ireland เป็นตน้ บาง
ประเทศกม็ อี ตั ราเพม่ิ ทเ่ี ช่อื งชา้ มาก เช่น Italy, Nigeria, Korea, และ Poland เป็นตน้ ทงั้ ทย่ี งั มปี ระชากร
จานวนมากทย่ี งั ไม่เขา้ ถงึ ระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณ
สาหรบั ประเทศไทยในช่วง 10 ปีทผ่ี ่านมามกี ารเพมิ่ ขน้ึ ของการออมแบบสมคั รใจดว้ ยกองทุน
สารองเลย้ี งชพี มกี ารจดั ตงั้ กองทุนการออมแหง่ ชาติ (กอช.) เพอ่ื ใหแ้ รงงานนอกระบบไดเ้ ขา้ ถงึ ระบบการ
ออม และเปิดโอกาสใหแ้ รงงานนอกระบบสามารถสมคั รเขา้ กองทุนชราภาพในระบบประกนั สงั คมตาม
มาตรา 39 ได้ ทาใหม้ จี านวนแรงงานทม่ี รี ายไดเ้ ขา้ ถงึ ระบบเพมิ่ ขน้ึ อกี ประมาณ 5.0 ล้านคน รวมทเ่ี ขา้
ระบบเมอ่ื ก่อนสบิ ปีทม่ี อี ยปู่ ระมาณ 14 ลา้ นคน เพม่ิ ขน้ึ เป็น 19 ลา้ นคน คดิ เป็นสดั สว่ นรวมประมาณ 50%
ของแรงงานทม่ี รี ายไดป้ ระมาณ 38 ลา้ นคน
3. การสะสมเงินออม
ความเพยี งพอของเงนิ ออมในกองทุนจะมากน้อยขน้ึ อย่กู บั การสะสมของลูกจา้ งและสมทบจาก
ภาครฐั และนายจ้าง (ถ้าม)ี โดยระบบการออมแบบบงั คบั หรอื ก่งึ บงั คบั จะกาหนดอตั ราสะสมขนั้ ต่าไว้
ระดบั หน่ึง บางประเทศมกี ารบงั คบั เฉพาะลกู จา้ ง เช่น Chili, Croatia และ Ghana เป็นตน้ บางประเทศมี
การบงั คบั ใหน้ ายจา้ งสะสมฝ่ายเดยี ว เช่น Austria, Norway, และ Slovak Republic เป็นตน้ บางประเทศ
บงั คบั ทงั้ นายจา้ งและลูกจา้ ง เช่น Estonia, Iceland, และ Switzerland เป็นตน้ และบางประเทศนายจา้ ง
จะสมทบต่อเม่อื เงอ่ื นไขเงนิ เดอื นของลูกจา้ งต่ากวา่ เกณฑท์ ก่ี าหนด เช่น Australia ทก่ี าหนดไวท้ ต่ี ่ากว่า
เดือนละ 450 USD เป็นต้น บางประเทศรัฐร่วมสมทบด้วยเช่น New Zealand และ Mexico เป็นต้น
สาหรบั อตั ราสะสมขนั้ ต่ามีความหลากหลายในแต่ละประเทศ เช่นในกลุ่มระเทศ OECD สูงสุดอยู่ท่ี
15.5% (ลกู จา้ ง 11.5% นายจา้ ง4%) แต่สว่ นใหญ่จะเกนิ 7% และบางประเทศบงั คบั ตามชว่ งอายโุ ดยอายุ
มากจะต้องสะสมมาก เช่น Switzerland อยู่ระหว่าง 7% - 25% เป็นต้น บางประเทศข้ึนอยู่กับฐาน
เงนิ เดอื น เชน่ Denmark และ Mexico เป็นตน้ ดงั แสดงในรปู ท่ี 1.10
หน้า 39 จาก 411
ดร.มโนชยั สดุ จิตร 39
รปู ที่ 1.10 แสดงอตั ราการสะสม สมทบกองทนุ การออมเพื่อการเกษียณของประเทศต่าง ๆ
แหลง่ ทม่ี า : OECD Global pension fund statistics 2019
สาหรบั ประเทศไทยทม่ี รี ะบบกองทุนทห่ี ลากหลายโดยส่วนของ Pillar I และ II ท่เี ป็น Defined
benefit (DB) ไดแ้ ก่กองทุนในสงั กดั ระบบประกนั สงั คม ปรากฏว่ามขี อ้ มลู ไม่ชดั เจนว่าการจ่ายสะสมและ
สมทบในอตั ราฝ่ายลูกจา้ งและลูกจา้ งทเ่ี ขา้ ระบบประกนั สงั คม 5% ของเงนิ เดอื นและกาหนดเพดานขนั้ สงู
ไม่เกิน 15,000 บาทต่อเดือน เป็นสะสมเพ่อื การออมในกองทุนชราภาพแต่ละคนเท่าใด รวมทงั้ ไม่มี
ตวั เลขชดั เจนว่าส่วนของภาครฐั สมทบเขา้ ส่กู องทุนชราภาพเท่าไร เน่ืองจากไม่มบี ญั ชกี ารออมรายคน
ส่วนกองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ(กบข.) ขา้ ราชการสะสมขนั้ ต่า 3% สูงสุดไม่เกนิ 15% ส่วนรฐั
สมทบท่ี 3% ส่วนกองทุนภาคสมคั รใจสะสมของลูกจา้ งและสมทบจากนายจา้ งในอตั ราขนั้ ต่า 2% สงู สุด
ไม่เกิน 15% สาหรบั กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) ลูกจ้างสมทบขนั้ ต่าท่ปี ีละ 600 บาท และสะสม
สงู สดุ ไมเ่ กนิ 12,000 บาทโดยรฐั สมทบในอตั รา ท่ี 600 บาท สงู สดุ ไมเ่ กนิ 1,200 บาทตอ่ ปี
4 การจ่ายผลประโยชน์
การจ่ายผลประโยชน์ออกจากกองทุน มคี วามแตกต่างกนั ไปแต่ละประเทศ อาจในรูปเงนิ ก้อน
(Lump sum) หรอื เป็นแบบบานาญ (Annuity) หรอื ทงั้ สองแบบควบคกู่ นั ไป เชน่ Switzerland สามารถนา
เงนิ ออกเป็นกอ้ นไดห้ น่ึงในส่ี ทเ่ี หลอื ใหจ้ ่ายเป็นบานาญ เป็นตน้ บางประเทศใหจ้ ่ายเป็นกอ้ นไปเลย หาก
จานวนเงนิ ออมต่ากว่าเง่อื นไขทก่ี าหนด เช่นท่ี Austria จ่ายเป็นก้อนหากเงนิ ออมต่ากว่า EUR 12,600
บางประเทศกาหนดใหม้ กี ารโอนยา้ ยไปมาระหวา่ งกองทุนภาคสมคั รใจกบั กองทุนบงั คบั ทงั้ น้กี ารจา่ ยเงนิ
หน้า 40 จาก 411
40 บทท่ี 1 โครงสร้างระบบการออมเพอื่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความส�ำคัญของกองทุนสำ� รองเลยี้ งชพี
ออมออกจากระบบกองทุนมอี ตั ราเพมิ่ ขน้ึ ตามสดั สว่ นของผสู้ งู อายุทไ่ี ดร้ บั สทิ ธใิ นแต่ละประเทศ โดยในปี
2018 ทจ่ี ่ายออกมากไดแ้ ก่ Australia (6.9% of GDP) Demark (6.1%) Iceland (5.8%) USA (7.8%)
สาหรบั ประเทศไทยการจา่ ยผลตอบแทนใหแ้ ก่สมาชกิ ทเ่ี กษยี ณจาแนกเป็นสองระบบหลกั คอื ถา้
เป็นกองทุนภาคบงั คบั ทเ่ี ป็น Defined Benefit ปัจจุบนั ไดแ้ ก่กองทุนชราภาพประกนั สงั คม จะจ่ายในรูป
บานาญในอตั รา 20% ของเงนิ เดอื นก่อนเกษยี ณ โดยสมาชกิ ตอ้ งจ่ายสะสมต่อเน่ืองไมต่ ่ากว่า 15 ปี และ
ไดเ้ พม่ิ ขน้ึ ปีละ 1.5% แต่กาหนดเพดานเงนิ เดอื นเพอ่ื การคานวณไวไ้ ม่เกนิ 15,000 บาท คาดวา่ สมาชกิ ผู้
เกษยี ณจะไดเ้ งนิ บานาญเดอื นละประมาณ 3,000 -7,500 บาท ขณะทก่ี องทุนอ่นื ทเ่ี ป็นภาคสมคั รใจและ
เป็นระบบ Defined Contribution ได้แก่กองทุนสารองเล้ยี งชพี กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการและ
กองทุนการออมแห่งชาติ จะไดร้ บั มากน้อยขน้ึ อยกู่ บั จานวนเงนิ สะสม ระยะเวลาทอ่ี อม และผลตอบแทน
จากการลงทุน การจ่ายสามารถเลอื กรบั ในรูปเงนิ กอ้ น (Lump-sum) หรอื รบั เป็นงวด (Annuity) สาหรบั
ยอดรวมต่อ GDP นัน้ OECD ประเมนิ ว่าอย่ทู ่ี 2.6% ของGDP เท่านัน้ ซง่ึ อย่ใู นระดบั ทต่ี ่าเม่อื เทยี บกบั
นานาชาติ
5 ผลตอบแทนจากการลงทุน
ในปี 2561 สนิ ทรพั ยก์ องทนุ ทวั่ โลกลดลง เน่อื งจากภาวะการณ์ลงทุนในตลาดมผี ลตอบแทนทต่ี ดิ
ลบ โดยในกลุ่มประเทศ OECD มผี ลตอบแทนตดิ ลบท่ี 3.2% ขณะท่ปี ระเทศนอกกลุ่มตดิ ลบในอตั รา
0.7% สาหรบั ประเทศไทยตดิ ลบประมาณ 1.7%
อย่างไรกต็ าม หากพจิ ารณาการลงทุนในกรอบระยะเวลายาว 5 10 และ 15 ปี ทผ่ี ่านมา พบว่า
กองทุนโดยสว่ นใหญใ่ หผ้ ลตอบแทนทส่ี งู กวา่ อตั ราเงนิ เฟ้อ เชน่ ในระยะเวลา 15 ปี ทไ่ี ดอ้ ตั ราผลตอบแทน
ทป่ี รบั ดว้ ยอตั ราเงนิ เฟ้อแลว้ (Effective adjusted inflation rate) เฉลย่ี ทไ่ี ดผ้ ลตอบแทนค่อนขา้ งสงู เช่น
Columbia (6.2%) Canada (4.8%) Australia (4.7%) เป็นตน้ ขณะทบ่ี างประเทศมผี ลการจดั การลงทุนท่ี
ย่าแย่ เชน่ Czech Republic (0%) Estonia (-0.7%) Latvia (-1.0%) เป็นตน้ สาหรบั ประเทศไทยถงึ แมว้ า่
ไม่มขี อ้ มลู ถงึ 15 ปีแต่ช่วง 10 ปีทผ่ี ่านมาอย่ทู ป่ี ระมาณ 1.8% ซ่งึ อย่ใู นระดบั ต่าเม่อื เทยี บกบั ประเทศใน
กลมุ่ และนอกกลมุ่ OECD ตามรปู ท่ี 1.11
หน้า 41 จาก 411
ดร.มโนชยั สดุ จติ ร 41
รปู ที่ 1.11 เปรียบเทียบผลตอบแทนการลงทนุ สทุ ธิหลงั หกั เงินเฟ้อของกองทนุ การออมเพื่อการ
เกษียณ
แหลง่ ทม่ี า : OECD Global pension fund statistics 2019
ผลตอบแทนจากการลงทุนทแ่ี ตกต่างกนั เหล่าน้ี ขน้ึ อย่กู บั กลยุทธแ์ ละนโยบายการลงทุนของแต่
ละกองทุน ซอ้ื การเปลย่ี นแปลงการของกองทุนในชว่ ง 10 ปีทผ่ี า่ นมา มแี นวโน้มทส่ี าคญั ดงั น้ี
5.1 การลงทุนในต่างประเทศ กองทุนต่าง ๆ มแี นวโน้มเพม่ิ สดั ส่วนการลงทุน โดยเหตุผล
สาคญั คอื การผ่อนคลายกฎเกณฑก์ ารลงทุนของแต่ละประเทศทเ่ี พม่ิ ขน้ึ โดยเฉพาะการโยกยา้ ยเงนิ ทุน
ระหวา่ งประเทศทม่ี คี วามเป็นเสรมี ากขน้ึ รวมทงั้ กฎเกณฑภ์ าษเี พอ่ื การลงทุนมคี วามชดั เจน ขณะทห่ี ลาย
กองทุนต้องการแสวงหาผลตอบแทนสูงเพิ่มข้ึน ประเทศในกลุ่ม OECD เพ่ิมสัดส่วนการลงทุนใน
ต่างประเทศ โดยเฉพาะกลุม่ ประเทศใน Eurozone จะมสี ดั สว่ นการลงทนุ ในต่างประเทศมากกวา่ 50%
สาหรบั ประเทศไทยการลงทุนในต่างประเทศ เพมิ่ ขน้ึ แต่มสี ดั สว่ นทต่ี ่ากว่า 5% เน่ืองจากยงั ขาด
ความรูค้ วามเขา้ ใจการลงทุนของผูอ้ อม โดยเฉพาะการไม่ยอมรบั ความเส่ียงจากอตั ราแลกเปลย่ี น และ
ค่าธรรมเนียมทม่ี อี ตั ราทส่ี งู กว่าในประเทศ การขาดองคค์ วามรแู้ ละการลงทนุ ในต่างประเทศทม่ี กั เป็นการ
ลงทุนผ่านกองทุนในต่างประเทศ (Fund of Fund) อีกต่อหน่ึงทาให้ผู้ออมประสบปัญหาค่าจัดการ
(Management fees) ทส่ี ูงจนผลตอบแทนสุทธทิ ่คี าดว่าจะได้รบั จากการลงทุนในต่างประเทศไม่น่าจูงใจ
เมอ่ื เทยี บกบั ผลตอบแทนในประเทศ
หน้า 42 จาก 411
42 บทท่ี 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความส�ำคัญของกองทุนส�ำรองเลี้ยงชพี
5.2 การเปล่ียนแปลงระหว่างระบบ Defined benefit (DB) & Defined contribution (DC)
แมว้ ่าแต่ละรูปแบบการออมเพ่อื การเกษยี ณในแต่ละประเทศจะมคี วามหลากหลาย แต่มกี ารพฒั นาการ
ชดั เจนคอื ระบบ DB จะลดบทบาทลง ในขณะทก่ี ารเปลย่ี นแปลงไปส่รู ะบบ Defined contribution ทาให้
ภาครฐั และเอกชนทม่ี นี ายจา้ ง หรอื กลุ่มอาชพี (Occupational) ไดจ้ ดั ตงั้ กองทุนขน้ึ มาเพ่อื สรา้ งการออม
ในระดบั พน้ื ฐานและ Top up ใหเ้ กดิ ความเพยี งพอไวใ้ ชใ้ นวยั เกษยี ณ
โดยจากสถติ พิ บวา่ ในกลุ่มประเทศและนอกกลุ่ม OECD สว่ นใหญ่มสี ดั สว่ นจานวนสนิ ทรพั ยข์ อง
ระบบ DB ลดลง และไปเพม่ิ ในระบบ DC แทน เช่น USA ลดลงจาก 39% เหลอื 33% Israel ลดลงจาก
84% เหลอื 56% บางประเทศเปลย่ี นระบบกองทุนการออมทร่ี ฐั จดั ตงั้ (สาหรบั สมาชกิ ใหม่) จาก DB เป็น
DC เชน่ Italy Iceland และ Israel เป็นตน้
สาหรบั ประเทศไทยการเตบิ โตของ DC เพมิ่ ขน้ึ อย่างมาก หลงั จากทร่ี ฐั ได้ส่งเสรมิ ใหน้ ายจา้ งมี
กองทุนสารองเลย้ี งชพี การเกดิ ขน้ึ ของ กอช. ทาใหส้ ดั สว่ นสนิ ทรพั ยข์ อง DB (ปัจจุบนั หากไม่รวมระบบ
บานาญของขา้ ราชการน่าจะเหลอื เพยี งกองทุนชราภาพในหลกั ประกนั สงั คมทเ่ี ดยี ว) ลดลงเหลอื ต่ากว่า
25%
5.3 สดั ส่วนสินทรัพย์ต่อภาระของกองทุนประเภท Defined benefit (DB) เม่ือพิจารณา
มมุ มองภาระผกู พนั (Liabilities) ของกองทุนประเภท DB ทม่ี ตี ่อสมาชกิ ทต่ี อ้ งจา่ ยในวยั เกษยี ณทเ่ี รยี กวา่
Funding ratio พบว่าในช่วงสบิ ปีทผ่ี ่านมา มหี ลายประเทศท่ี Funding ratio เพมิ่ ขน้ึ เช่น Germany จาก
105% เป็ น 123% Switzerland 95% เป็ น 105% Liechtenstein 97% เป็ น 106% Finland 118% เป็ น
125% เป็นต้น แต่ในทางกลบั กันประเทศส่วนใหญ่ทงั้ ในกลุ่มและนอกกลุ่ม OECD มี Funding ratio ท่ี
เสอ่ื มถอยลง เชน่ Iceland, Netherlands, Hong Kong, และ Indonesia เป็นตน้ บางประเทศมอี ตั ราลดลง
ไมม่ ากแตม่ ี Funding ratio ทต่ี ่าเชน่ Iceland (32%) Mexico (67%) UK (96%) และ USA (57%) เป็นตน้
จงึ ไม่น่าแปลกใจทห่ี ลายประเทศดงั กล่าวจงึ มคี วามพยายามในการเปลย่ี นจากระบบ DB เป็น DC และ
หรอื เพมิ่ เงนิ สะสม ขยายระยะเวลาเกษยี ณออกไป
สาหรบั ประเทศไทย ปัจจุบนั กองทุนชราภาพในหลกั ประกนั สงั คมจะมอี ตั รา Funding ratio ท่ี
ประมาณ 165% เกนิ 100% แต่คาดวา่ การไหลออกของกระแสเงนิ สดของกองทุนจะมเี พมิ่ ขน้ึ มาก และจะ
หน้า 43 จาก 411
ดร.มโนชัย สดุ จิตร 43
มอี ตั ราท่ี Funding ratio เท่ากบั 100% ในปี พ.ศ. 2573 และจะลดลงอย่างรวดเรว็ จนเงนิ หมดหากไม่มี
การเปลย่ี นแปลงใด ๆ ในปี 25978
5.4 ค่าธรรมเนียมบริหารจัดการกองทุน สมาชิกการออมในกองทุนเพ่ือการเกษียณจะ
รบั ภาระค่าจดั การกองทุนท่แี ตกต่างกนั ในแต่ละประเทศ ในบางประเทศท่เี ป็นระบบ DC จะเรยี กเกบ็
พรอ้ มกบั อตั ราสะสมทห่ี กั จากเงนิ เดอื น เช่น ในกลุ่มประเทศ Latin America บางประเทศเรยี กเกบ็ ตาม
ขนาดของสนิ ทรพั ย์ เช่นในประเทศ Span และ Estonia เป็นต้น บางประเทศคดิ จากอตั ราผลตอบแทน
หรอื รวมกบั ขนาดของสนิ ทรพั ย์ เช่น Czech Republic และ Bulgaria เป็นต้น และประเทศส่วนใหญ่ใน
กลุ่ม OECD และนอกกลุ่มจะมกี ารกาหนดเพดานขนั้ สูง (Cap) ของการคดิ ค่าธรรมเนียมบนขนาดของ
สนิ ทรพั ย์ เชน่ คดิ ค่าธรรมเนยี มไมเ่ กนิ 5% หรอื 3% ของขนาดสนิ ทรพั ยส์ ทุ ธิ บางประเทศกาหนดเพดาน
ไวต้ ่ามาก เชน่ Croatia กาหนดใหค้ ดิ ไดไ้ มเ่ กนิ 0.363% เป็นตน้ กรณขี องระบบ DB บางประเทศกาหนด
เพดานไวเ้ ช่นกนั เช่น Costa Rica กาหนดไวไ้ ม่เกนิ 0.35% Serbia ไม่เกนิ 1.2% แต่กม็ หี ลายประเทศ
ไมไ่ ดก้ าหนดปลอ่ ยใหเ้ ป็นกลไกเสรี เชน่ Chili, New Zealand, Peru เป็นตน้
สาหรบั ประเทศไทย กรณีเป็นระบบ DB และ DC จะคดิ รวมเป็นคา่ ใชจ้ า่ ยดาเนินงานของกองทนุ
และไมม่ กี ารกาหนดเพดานขนั้ สงู ไว้ และสว่ นใหญ่ใชว้ ธิ กี ารประมลู (Bidding) ในการหาผจู้ ดั การกองทุน
และราคาคา่ บรหิ ารกองทุน สาหรบั อตั ราคา่ ธรรมเนียมการบรหิ ารกองทุนประเภท DC จะขน้ึ อยกู่ บั ขนาด
ของกองทุน หากเป็นกองทุนเดยี วมสี นิ ทรพั ยข์ นาดใหญ่ (มากกว่าพนั ลา้ นบาท) จะมอี ตั ราต่ากว่า 1.0%
และยงั ข้นึ อยู่กบั นโยบายการลงทุนหากลงทุนในสนิ ทรพั ย์เส่ยี งจะมอี ตั ราค่าธรรมเนียมท่สี ูงกว่า และ
ค่าธรรมเนียมส่วนใหญ่จะข้นึ อยู่กบั ขนาดของสนิ ทรพั ย์และเป็นค่าคงท่โี ดยเฉพาะกองทุนขนาดเล็ก/
บุคคลประเภท Pool fund โดยมอี ตั ราระหวา่ ง 1.0-2.0% แต่ถา้ เป็นกองทุนขนาดใหญ่ มกั จะคดิ จากขนาด
สินทรัพย์และผลตอบแทนท่ีได้รับควบคู่กันไป อย่างไรก็ตามหากประเมิน เบ้ืองต้นพบว่าอัตรา
ค่าธรรมเนียมการจดั การกองทุนของประเทศไทยในระบบ DC จะใกลเ้ คยี งเม่อื เทยี บกบั กลุ่มประเทศใน
และนอกกลุ่ม OECD ทม่ี อี ตั ราเฉลย่ี ท่ี 0.75%–1.5% ของสนิ ทรพั ยก์ องทนุ
8 จากการคานวณของนักคณิตศาสตร์ประกนั ภยั อ้างองิ จากรายงานการประชุมคณะอนุกรรมมาธกิ ารการเงนิ การคลงั สภา
ผแู้ ทนราษฎร เมอ่ื วนั ท่ี 26 ธนั วาคม 2562
หน้า 44 จาก 411
44 บทที่ 1 โครงสร้างระบบการออมเพอื่ การเกษียณอายขุ องประเทศไทย
และความส�ำคญั ของกองทุนส�ำรองเลย้ี งชีพ
6 คณุ ภาพการจดั การกองทนุ โดยใช้เกณฑข์ อง Mercer Global Pension Index9
สถาบนั Melbourne Mercer Victoria Australia ได้ออกรายงานเพ่อื การจดั อนั ดบั ระบบกองทุน
ของประเทศต่างๆ ทวั่ โลก โดยนาปัจจยั ทใ่ี ชเ้ พอ่ื การจดั ลาดบั ระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณของประเทศ
ต่างๆ จานวน 3 ปัจจยั หลกั คอื ความเพยี งพอ (Adequacy) ของเงนิ ออมเพอ่ื ใชใ้ นวยั เกษยี ณ ความยงั ่ ยนื
(Sustainability) ของระบบ และความโปร่งใส (Integrity) ของการดาเนินงาน โดยมปี ัจจยั ย่อยของทงั้ สาม
ปัจจยั หลกั จานวน 17 ปัจจยั มาใช้ในการประเมนิ ทงั้ น้ีปัจจยั ดงั กล่าวและน้าหนักคะแนนมกี ารใช้เพ่อื
จดั ลาดบั มาตงั้ แต่ปี 2009 และจากการใชข้ อ้ มูลกองทุนเพ่อื การเกษียณของ 37 ประเทศ ท่เี ป็นตวั แทน
63% ของประชากรของโลก โดยมกี ารจดั ชนั้ ออกเป็นเกรด A B C และ D โดยในปี 2563 ประเทศทไ่ี ด้
คะแนนสูงสุดคอื 81.1 คะแนน (คะแนนเต็ม 100) คอื Netherland และได้คะแนนต่าสุด คอื 39.4% คอื
ประเทศไทย
1.6. ข้อเสนอแนวคิดโครงสร้างการกากบั ดแู ลระบบการออมเพ่ือการเกษียณ
ในส่วนน้ีจะวเิ คราะหแ์ ละนาเสนอปรชั ญาและแนวคดิ ขอบเขตการกากบั รูปแบบ แนวทางการ
การจดั ตงั้ โครงสรา้ งการกากบั โดยมรี ายละเอยี ดจาแนกในแตล่ ะดา้ นดงั น้ี
1. ปรชั ญาและแนวคิดการดแู ลกากบั ท่ีดี ระบบการออมเพ่อื การเกษยี ณของประเทศ10 คอื 1)
ต้องกากบั ดูแลให้เกดิ ตลาดการออม/การลงทุนเพ่อื การเกษยี ณ 2) ส่งเสรมิ ใหเ้ กดิ ความโปร่งใสในการ
เผยแพร่ข้อมูลผลดาเนินงานของตลาด ควบคุมป้องกันการมีการเลียนแบบจากความไม่รู้ (Moral
Hazard) 3) ใหผ้ อู้ อมสามารถคาดการณ์ผลลพั ธไ์ ดท้ งั้ มติ ผิ ลตอบแทนและความเสย่ี งทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ จากการ
ออมเงนิ 4) กระตุน้ ใหท้ ุกภาคส่วนเกดิ การแขง่ ขนั เพอ่ื การสรา้ งมลู ค่าและประสทิ ธผิ ลใหเ้ กดิ ขน้ึ แก่ผอู้ อม
5) ควบคุมความเสย่ี งทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ทงั้ ในเชงิ ระบบ (Systemic risk) และความเสย่ี งพน้ื ฐาน (Principle risk)
จากการขาดความรปู้ ระสบการณ์ของสมาชกิ ผอู้ อม
2. ขอบเขตพื้นฐาน การกากบั ดูแล จะประกอบดว้ ยขอบเขตหลกั ดงั น้ี 1) การกากบั โครงสรา้ ง
และการจัดองค์กรของกองทุนเพ่ือการออมให้มีความเหมาะสม ตามแต่ละรูปแบบกองทุนและ
9Melbourne Mercer Victoria Australia, Melbourne Mercer Global pension Index: 2019 full report , online 01/03/2020, at www. 45
info.mercer.com/
10 Richart Hinz “ Regulation &Supervision of Pension Funds” Presentation slides to World bank congress March,10,2014 pp.4 -
10
หน้า 45 จาก 411
ดร.มโนชยั สดุ จิตร
กลุ่มเป้าหมาย 2) การกากบั โดยกาหนดแนวปฏิบตั ิขนั้ ต่าเพ่อื ให้การการจดั การกองทุนมคี วามเป็น
ธรรมาภบิ าล 3) การกาหนดบทบาทหน้าทส่ี ว่ นงานทก่ี ากบั
3. แนวทางการกากบั ระบบการออมเพื่อการเกษียณ
จาแนกเป็นสองแนวทางหลกั คอื การกากบั พน้ื ฐาน กบั การกากบั โดยใชก้ ารจดั การธรรมมาภบิ าล
มรี ายละเอยี ดดงั น้ี
3.1 การกากบั พื้นฐาน (Basis of supervision) จะกากบั ดว้ ยการควบคุมใบอนุญาตทเ่ี ก่ยี วขอ้ ง
กบั การจดั การการออมเพ่อื การเกษียณ มกี ารกาหนดให้รายงานผลการดาเนินงาน กาหนดมาตรวดั /
มาตรฐานการดาเนินงานในมติ ติ ่าง ๆ กาหนดใหม้ กี ารเปิดเผยขอ้ มูลแก่ผมู้ สี ่วนไดส้ ่วนเสยี การส่งเสรมิ
การวิจยั เพ่อื การพฒั นา การให้ความรู้ และการฝึกอบรม มกี ารแทรกแซงการจดั การกองทุน หากมี
เหตุการณ์รุนแรงท่ที าให้เกิดความเสยี หาย มีมาตรการแก้ไข ลงโทษ การเยียวยาและชดเชยความ
เสยี หายแก่สมาชกิ ผอู้ อม สาหรบั โครงสรา้ งและอานาจหน้าทก่ี ารกากบั มที งั้ แบบมสี ่วนงานกากบั อสิ ระ
เป็นการเฉพาะ (Independent pension supervisor) มอบหมายให้ธนาคารกลาง (Center Bank) ดูแล
กากับ บรูณาการกับส่วนงานท่ีดูแลกากับภาคการเงิน (Integrated financial sectors supervisory
authority) หรอื แบ่งการกากบั กบั สว่ นงานทด่ี แู ลระบบประกนั ภยั /ประกนั ชวี ติ แต่กม็ จี านวนไมน่ ้อยทไ่ี ม่มี
การจดั ตงั้ สว่ นงานทก่ี ากบั โดยตรง11
จากการศกึ ษาโดยการถอดบทเรยี นของธนาคารโลกพบว่า การจดั โครงสรา้ งทม่ี สี ่วนงานกากบั
เป็นการเฉพาะจะเหมาะสมกบั บรบิ ทของประเทศทก่ี าลงั พฒั นา มรี ูปแบบกองทุนทห่ี ลากหลายตามกลุ่ม
อาชีพ (Occupational pensions) และการจดั โครงสร้างในลกั ษณะบูรณาการกบั ภาคการเงนิ และการ
ประกนั จะเหมาะกบั ประเทศทพ่ี ฒั นาแลว้ และคนในประเทศสว่ นใหญ่มรี ะดบั ความรทู้ างการเงนิ คอ่ นขา้ ง
ดี อยา่ งไรกต็ ามการจดั โครงสรา้ งไมใ่ ช่ปัจจยั สาคญั ทส่ี ดุ ในการขบั เคล่อื นใหก้ ารออมเพอ่ื การเกษยี ณบรรลุ
เป้าหมายท่ีกาหนด แต่ความชัดเจนของบทบาทหน้าท่ี การบังคับใช้ การสร้างวินัยกติกาในการ
ดาเนินงานร่วมกัน การส่ือสารให้เกิดความเข้าใจ จะเป็นปัจจัยสนับสนุนให้เกิดการขบั เคล่ือนให้
ประสบความสาเรจ็ ไดม้ ากกวา่
3.2 การกากับธรรมมาภิบาลกองทุนการออมเพื่อการเกษียณ เน่ืองจากการพัฒนา
นวตั กรรมทางการเงนิ การจดั การทร่ี วดเรว็ ส่งผลใหผ้ ดู้ ูแลกากบั ตลาดเงนิ และสถาบนั การเงนิ ต้องเพมิ่
11World bank group “Pension Regulation and Supervision for Development Pension System white paper retrieved 2015, online
from www.Olc.worldbank.org/ pp. 3 -6
หน้า 46 จาก 411
46 บทท่ี 1 โครงสร้างระบบการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายขุ องประเทศไทย
และความสำ� คญั ของกองทุนสำ� รองเลยี้ งชพี
ความเขม้ ขน้ การกากบั มากข้นึ จงึ ให้ความสาคญั กบั การกากบั เชงิ ป้องกนั ความเส่ยี ง เหตุและความ
เสียหายท่ีจะเกิดข้นึ ท่ีเรยี กว่าการกากบั เชิงความเส่ยี ง (Risk based supervision approach) ขณะท่ี
ส่วนงานผู้ดูแลกากบั กองทุนการออมเพ่อื การเกษียณ จาเป็นต้องเพม่ิ ประสทิ ธภิ าพการมกี ารควบคุม
การตดิ ตาม การกาหนดมาตรวดั และการแทรกแซงเพอ่ื ระงบั เหตุเช่นกนั ทาใหบ้ างประเทศไดบ้ รณู าการ
อานาจหน้าท่ขี องส่วนงานท่ดี ูแลกากบั กองทุนการออมเพ่อื การเกษียณกบั บทบาทหน้าท่ขี องธนาคาร
กลางทก่ี ากบั สถาบนั การเงนิ ส่วนงานทด่ี ูแลกากบั หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์ และส่วนงานทด่ี ูแล
กากบั บรษิ ทั ประกนั ชวี ติ ประกนั ภยั เพ่อื ใหเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพในการกากบั ดูแลกองทุน ยกตวั อย่างเช่น
ประเทศ Netherland UK Australia Denmark Canada และ Mexico เป็นตน้ โดยมคี วามเช่อื ว่าแนวทาง
กากบั เชงิ ความเสย่ี ง จะเกดิ ประสทิ ธภิ าพ สรา้ งผลตอบแทนทด่ี ี มภี าระคา่ ใชจ้ ่ายในการกากบั กบั ดแู ลทต่ี ่า
มคี วามยดื หยุ่นและเกิดการบูรณาการการกากบั ซ่ึงกนั และกนั และมผี ลกระทบต่อการเมอื งน้อยกว่า
ทาใหเ้ กดิ การแขง่ ขนั ในการสรา้ งผลตอบแทนภายใตก้ ารมรี ะดบั ความเสย่ี งทร่ี บั ไดแ้ ละภายใตม้ าตรฐาน
ทก่ี าหนด
ขณะทก่ี ลุ่มประเทศ OECD ไดม้ กี ารออกแนวปฏบิ ตั ทิ ด่ี ใี นการกากบั การจดั การกองทุนใหม้ คี วาม
เป็นธรรมาภิบาล ไว้ 12 ขอ้ กล่าวคอื มรี ะบบการแบ่งแยกหน้าท่แี ละคานอานาจท่ชี ดั เจน มสี ่วนงาน
ท่ดี ูแลกากบั ธรรมาภบิ าล มมี อื อาชพี ในการใหค้ าแนะนาการบรหิ ารความเสย่ี งและการควบคุมภายใน
มผี ู้ตรวจสอบภายใน มผี ู้เช่ยี วชาญการประกนั ภยั /ชวี ติ (Actuary) มผี ู้ดูแลทรพั ย์สนิ (Custody) มกี าร
ตรวจสอบซ่งึ กนั และกนั มกี ารกาหนดโครงสรา้ งทเ่ี หมาะสม มรี ะบบการควบคุมภายใน มกี ารรายงาน
มกี ารเปิดเผยขอ้ มลู และมรี ะบบการชดเชยแกไ้ ข
1.7 บทบาทของกองทนุ สารองเลีย้ งชีพในการลดปัญหาการออมเพื่อเกษียณ
จากโครงสร้างประชากรทาให้ปัจจุบนั ประเทศไทยเขา้ สู่สงั คมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ แต่การ
พฒั นาการระบบการออมเพ่อื การเกษียณท่ผี ่านมาเป็นไปด้วยความเช่อื งชา้ และขาดประสทิ ธภิ าพ จงึ
ส่งผลใหค้ นไทยเขา้ ถงึ ระบบได้ประมาณ 50% เท่านัน้ และการส่งเสรมิ การออมให้เพยี งพอไวใ้ ชใ้ นวยั
เกษยี ณยงั ขาดความสนใจและการตระหนักจากผูอ้ อม ทาใหร้ ะดบั เงนิ ออมหลงั เกษียณทจ่ี ะมาทดแทน
รายได้ (PRR) อยู่ท่เี พยี ง 18% เท่านัน้ โดยกลุ่มท่นี ่าเป็นห่วงอย่างมากคอื แรงงานนอกระบบ ขณะท่ี
แรงงานในระบบกป็ ระสบปัญหาไม่แพก้ นั กล่าวคอื ถงึ แมว้ ่าจะมกี ารบงั คบั ใหแ้ รงงานในระบบเขา้ ส่รู ะบบ
ประกนั สงั คม แต่หากพจิ ารณามุมมองของความครอบคลุมและความเพยี งพอของเงนิ ออมแล้ว กลบั
หน้า 47 จาก 411
ดร.มโนชัย สุดจิตร 47
พบว่ากลุ่มแรงงานในระบบเขา้ ถงึ ระบบได้ประมาณรอ้ ยละ 90 ท่เี หลอื เป็นกลุ่มแรงงานใน SME ขนาด
เลก็ ทม่ี ลี ูกจา้ งต่ากว่า 10 คน ทน่ี ายจา้ งไม่ยอมนาลูกจา้ งเขา้ ระบบประกนั สงั คม และทส่ี าคัญคอื มรี ะดบั
เงนิ ออมทป่ี ระมาณรอ้ ยละ 20 เทา่ นนั้ ซง่ึ ต่ากวา่ มาตรฐานทค่ี วรจะเป็นคอื ระดบั รอ้ ยละ 60 อย่างมาก
จากการเปล่ยี นแปลงโครงสร้างทางสงั คมทาให้ ความเป็ นพหุสงั คม พฤติกรรมการทดแทน
บุญคุณบุพการี รวมทงั้ การพง่ึ พาของผูส้ ูงอายุต่อคนหนุ่มสาวค่อยๆลดลง ขณะทว่ี งการแพทย์และการ
ดแู ลสุขภาพทท่ี นั สมยั ขน้ึ จะส่งผลใหค้ นไทยมอี ย่ยู าวนานมากขน้ึ กว่า 20 ปีภายหลงั เกษยี ณอายุ รวมทงั้
งานวจิ ยั หลายสานักให้ขอ้ มูลท่ตี รงกนั ว่า คนไทยส่วนใหญ่ไม่ค่อยให้ความสาคญั กบั การออมเพ่อื การ
เกษยี ณ รวมทงั้ ขาดความรคู้ วามเขา้ ใจในการวางแผนการเงนิ ดงั นนั้ การออมเพ่อื การเกษยี ณดว้ ยความ
สมคั รใจจากการบงั คบั ตนเองจงึ ยากท่จี ะบรรลุเป้าหมาย ถ้าไม่ได้รบั การส่งเสรมิ จากคนรอบขา้ ง จาก
นายจา้ ง รวมทงั้ รฐั
ในบรรดากองทุนการออมเพอ่ื การเกษยี ณของแรงงานในระบบทป่ี ัจจุบนั มที งั้ ทเ่ี ป็นภาคบงั คบั คอื
กองทุนชราภาพในระบบประกันสงั คม ซ่ึงเฉล่ียทาให้มีระดบั ความเพียงพอของเงินออม (PRR) ท่ี
ประมาณรอ้ ยละ 6.75 เท่านนั้ กบั การออมทเ่ี ป็นภาคสมคั รใจคอื กองทนุ สารองเลย้ี งชพี ซง่ึ ทผ่ี า่ นมาแมว้ า่
ภาครฐั จะส่งเสรมิ ใหบ้ รรดานายจา้ งและลกู จา้ งร่วมกนั จดั ตงั้ มามากกวา่ สามสบิ ปีกต็ าม แต่พบว่ามสี ถาน
ประกอบการประมาณ 20,000 แห่งจากประมาณ 180,000 แห่ง หรอื ประมาณรอ้ ยละ 11 และมจี านวน
ลูกจ้าง 3.0 ลา้ นคนจากประมาณ 13 ลา้ นคน หรอื ประมาณรอ้ ยละ 23 เท่านัน้ ทส่ี มคั รใจเขา้ สู่ระบบการ
ออมแบบกองทนุ สารองเลย้ี งชพี
จากทก่ี ล่าวมาขา้ งตน้ การคาดหวงั วา่ จะมเี งนิ ออมทเ่ี พยี งพอทจ่ี ะใชใ้ นวยั เกษยี ณของแรงงานใน
ระบบ จงึ ตอ้ งมกี ารออมเงนิ เพมิ่ ขน้ึ จากภาคบงั คบั การออมดว้ ยกองทุนสารองเลย้ี งชพี จงึ เป็นแหล่งเงนิ
ออมท่สี าคญั ทจ่ี ะมบี ทบาทสาคญั ทจ่ี ะทาใหแ้ รงงานในระบบบรรลุเป้าหมายการออมเพ่อื การเกษยี ณได้
และยงั เกดิ ประโยชน์ต่อสถานประกอบการ และต่อประเทศ ดงั น้ี
1. เป็นการลดความเสย่ี งจากการขาดวนิ ยั การออม เน่อื งจากเมอ่ื เป็นสมาชกิ กองทุนสารองเลย้ี ง
ชพี แล้ว ผู้ออมจะมหี น้าท่นี าส่งโดยการอนุญาตใหน้ ายจ้างได้หกั เงนิ เดอื นหรอื รายได้เพ่อื
สะสมเป็นเงนิ ออมแต่ละเดอื นโดยอตั โนมตั ิ จงึ ทาใหเ้ กดิ การออมอย่างต่อเน่ืองตราบเท่าทย่ี งั
มเี งนิ เดอื นหรอื รายไดจ้ ากค่าจา้ ง
2. ได้เงนิ สมทบจากนายจ้างเพมิ่ เตมิ จากท่จี ่ายเงนิ สะสมในแต่ละเดอื น ตามท่ตี กลงกนั ตาม
สภาพการจา้ งของแต่ละแห่ง ทงั้ น้ีตามกฎหมายกาหนดปัจจุบนั นายจา้ งสามารถสมทบไดถ้ งึ
รอ้ ยละ 15 ของเงนิ เดอื นหรอื รายไดจ้ ากคา่ จา้ ง
หน้า 48 จาก 411
48 บทที่ 1 โครงสรา้ งระบบการออมเพือ่ การเกษียณอายุของประเทศไทย
และความสำ� คญั ของกองทุนส�ำรองเลี้ยงชีพ
3. ไดส้ ทิ ธทิ างดา้ นภาษี ตลอดห่วงโซ่การจดั การกองทุนทเ่ี รยี กว่า 3 E (Exception) โดยไดร้ บั
การยกเว้นภาษีในส่วนของเงนิ สะสมเขา้ กองทุนไม่เกนิ รอ้ ยละ 15 ของเงนิ รายได้ประจาปี
(รวมกบั กองทุนชราภาพ (RMF) และกองทุนรวมเพ่อื การออม (SSF) ไม่เกนิ 500,000 บาท
ต่อปี) ไดร้ บั การยกเวน้ ภาษจี ากผลตอบแทนทก่ี องทุนนาเงนิ ออมไปลงทุน และสุดทา้ ยเม่อื
เกษยี ณอายุ และตอ้ งการนาเงนิ ออกจากกองทุนไปใชใ้ นวยั เกษยี ณ
4. ได้ผูด้ ูแลจากบรษิ ทั จดั การกองทุนทม่ี นี ักการเงนิ มอื อาชพี นาเงนิ ออมไปลงทุนเกดิ ดอกผล
เพม่ิ ขน้ึ จากตน้ เงนิ ตามระดบั ความเสย่ี งท่ีผอู้ อมรบั ได้ ทาใหม้ คี วามมนั่ ใจเพม่ิ ขน้ึ ว่าเงนิ ออม
จะเตบิ โตเป็นเงนิ ออมกอ้ นโตในอนาคตเพยี งพอทจ่ี ะใชใ้ นวยั เกษยี ณได้
5. มบี ญั ชกี ารออมรายคน ทาใหล้ กู จา้ งสามารถรบั รสู้ ถานะและความเคล่อื นไหวของเงนิ ออมได้
และปัจจุบนั บรษิ ทั จดั การมกี ารพฒั นา Application ผ่านออนไลน์ จงึ ทาให้สมาชกิ กองทุน
ไดร้ บั ความสะดวกในการเขา้ ถงึ ขอ้ มลู การออมของตนไดท้ ุกทต่ี ลอดเวลา และไดข้ อ้ มลู ทเ่ี ป็น
ปัจจุบนั
6. ปัจจุบนั กองทุนมกี ารพฒั นารูปแบบการลงทุน (Investment scheme) เพ่อื ใหส้ มาชกิ ผูอ้ อม
สามารถเลอื กและเปล่ยี นแปลงรูปแบบการลงทุนใหเ้ หมาะสมกบั ความเสย่ี งของกองทุนได้
อย่างหลากหลาย และส่วนใหญ่เป็ นระบบออนไลน์ ทาให้เกิดความสะดวกในการ
เปลย่ี นแปลงนโยบายการลงทนุ ไดต้ ามทส่ี มาชกิ ตอ้ งการ
7. กองทุนมกี ารบรหิ ารจดั การภายใต้ พ.ร.บ.กองทุนสารองเล้ยี งชพี ท่มี กี ารจดั โครงสรา้ งท่มี ี
คณะกรรมการบรหิ ารกองทุนท่คี ดั เลอื กมาจากตวั แทนนายจา้ งและลูกจา้ ง มบี รษิ ทั จดั การ
กองทุนท่ีได้มาตรฐานตามคุณสมบัติท่ีนายทะเบียนกาหนดมาบริหารเงินลงทุน มี
กระบวนการจดั การเงนิ สะสม เงนิ สมทบ การลงทนุ การบญั ชี การมสี ว่ นรว่ มของสมาชกิ การ
เปิดเผยขอ้ มลู ทส่ี ามารถตรวจสอบได้ ทช่ี ดั เจน โปร่งใส โดยจดั ทาเป็นขอ้ บงั คบั กองทุนทต่ี อ้ ง
ผ่านความเห็นชอบจากนายทะเบียน รวมทัง้ มีนายทะเบียนซ่ึงปัจจุบันคือสานักงาน
คณะกรรมการกากบั หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์ (ก.ล.ต.) ทท่ี าหน้าทก่ี ากบั ตดิ ตาม ทา
ให้เกิดความมนั่ ใจเงนิ ออมของสมาชกิ จะได้รบั การดูแลต้นเงนิ ออมอย่างปลอดภยั สร้าง
ผลตอบแทนการลงทุนตามระดบั ความเสย่ี งทส่ี มาชกิ แตล่ ะคนรบั ได้
8. ในภาพรวม การบรหิ ารจดั การกองทุนสารองเล้ยี งชพี มภี าระค่าใชจ้ ่ายทเ่ี กดิ ขน้ึ ต่ากว่าการ
จดั การออมเพ่อื การเกษยี ณรูปแบบอ่นื ๆ ยกตวั อย่างเช่น กองทุนการออมเพ่อื การเล้ยี งชพี
(RMF) และกองทุนการออม (SSF) จะมคี ่าใชป้ ระมาณรอ้ ยละ 1.00 – 2.00 และ 1.50 -2.50
หน้า 49 จาก 411
ดร.มโนชัย สดุ จิตร 49
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
หนังสือองค์ความรู้บริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแบบมืออาชีพ_1กค2564
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search