หนังสือองค์ความรู้บริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแบบมืออาชีพ_1กค2564

เดอื นหลงั เกษยี ณอายุจากระบบบาเหน็จบานาญและเงนิ ไดต้ ่อเดอื นของสมาชกิ ทเ่ี คยไดร้ บั ก่อนเกษยี ณ
(ในกรณที ต่ี อนเกษยี ณไดร้ บั เป็นเงนิ กอ้ น ใหน้ าเงนิ ทไ่ี ดไ้ ปคานวณเป็นเงนิ งวด (Annuity) ในแต่ละเดอื น
เพอ่ื ใชจ้ ่ายต่อเดอื นหลงั เกษยี ณจนถงึ สน้ิ อายขุ ยั )

ตวั เลขอตั ราส่วนรายได้ทดแทน (RR) น้ีสะท้อนความสามารถของผูเ้ กษียณอายุในการรกั ษา
มาตรฐานการดารงชวี ติ ใหเ้ ทยี บเคยี งกบั ชว่ งก่อนเกษยี ณอายุ ซง่ึ มขี อ้ สมมตวิ ่าค่าใชจ้ ่ายบางหมวด เช่น
ค่าใชจ้ ่ายทางสงั คม เคร่อื งนุ่งห่ม และการเดนิ ทาง จะลดลงเม่อื เกษยี ณอายุ ดงั นัน้ เป้าหมายของระบบ
บาเหน็จบานาญในการบรรลุความเพยี งพอ จงึ มกั กาหนดระดบั อตั รารายไดท้ ดแทน (RR) เป้าหมายไว้
ต่ากว่า 100% ซง่ึ จากการศกึ ษาของธนาคารโลกระดบั (RR) ทเ่ี พยี งพอ สาหรบั การใชช้ วี ติ หลงั เกษยี ณ
ควรมคี า่ ระหวา่ ง 60–70%

ดว้ ยเหตุน้ีจงึ สรุปไดว้ ่า ความเพยี งพอของรายไดห้ ลงั เกษยี ณอายุในแต่ละประเทศ และหรอื แต่
ละกองทุนบาเหน็จบานาญอาจใหค้ วามหมายท่มี คี วามแตกต่างกนั ขน้ึ กบั วตั ถุประสงค์ของผูก้ าหนด
นโยบาย/กองทุน นายจา้ ง ลูกจา้ ง และอาจรวมถงึ ผใู้ หค้ าปรกึ ษาทางการเงนิ ดว้ ย อย่างไรกต็ าม การวดั
ความเพยี งพอสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายนุ ้มี คี วามสาคญั และควรสะทอ้ นความเพยี งพอทจ่ี ะทาใหผ้ นู้ นั้ สามารถ
รกั ษาระดบั คณุ ภาพการใชช้ วี ติ ในชว่ งเวลากอ่ นและหลงั เกษยี ณไมใ่ หม้ คี วามแตกตา่ งกนั ได้ และสามารถ
คลอบคลุมการใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณอายุเพอ่ื ตอบสนองความตอ้ งการในการใชช้ วี ติ ไดใ้ นระดบั คุณภาพชวี ติ
ทต่ี อ้ งการ

ข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ในต่างประเทศท่ีกล่าวมาข้างต้นน้ีได้ช้ีให้เห็นว่าระดบั รายได้ของ
ประชากรในวยั เกษยี ณอายุนัน้ เป็นเร่อื งสาคญั ผูท้ ่เี ก่ยี วขอ้ งกบั การสนับสนุนการออมเพ่อื เกษยี ณอายุ
ควรจะต้องมกี ารศกึ ษา และประเมนิ หาระดบั เงนิ ก้อนหรอื รายได้ขนั้ ต่าทผ่ี ูเ้ กษยี ณอายุในประเทศพงึ มี
โดยตวั เลขระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าเม่อื เกษยี ณหรอื ตวั เลขระดบั รายไดต้ ่อเดอื นขนั้ ต่าหลงั เกษยี ณอายุน้ี จะ
เป็นสง่ิ ทส่ี ามารถส่อื สารใหผ้ ทู้ ย่ี งั อย่ใู นชว่ งวยั ทางานซง่ึ กาลงั วางแผนการออมเพ่อื เกษยี ณอายุใชใ้ นการ
กาหนดเป้าหมายการออมและวางแผนการลงทนุ ทเ่ี หมาะสม เพราะหากผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งทส่ี นบั สนุนการออม
เพ่อื เกษยี ณทาการรณรงคแ์ ต่เพยี งใหอ้ อมในปรมิ าณทม่ี ากทส่ี ุดทเ่ี ป็นไปได้ ผู้ออมโดยทวั่ ไปจะยงั มขี อ้
สงสยั วา่ ควรออมเทา่ ไรถงึ จะพอเหมาะกบั มาตรฐานชวี ติ ทต่ี นคาดหวงั ไวภ้ ายหลงั เกษยี ณอายุนนั่ เอง

หน้า 200 จาก 411

200 บทที่ 6 ค่าใชจ้ า่ ยทจ่ี ำ� เปน็ หลังเกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงินก้อนขนั้ ตำ่� พึงมี ณ วันเกษียณอายุ

6.3 หลกั การคานวณเงินก้อนขนั้ ตา่ พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ

การพจิ ารณาถงึ ความเพยี งพอหลงั เกษยี ณอายุทม่ี าจากการประเมนิ เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มที ท่ี าให้
ผเู้ กษยี ณอายสุ ามารถดารงชวี ติ ไดอ้ ยา่ งมคี ุณภาพ เป็นการประเมนิ ระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าทเ่ี พยี งพอตอ่ การ
เกษยี ณอายุ (Minimum Lump Sum; MLS) เพอ่ื นาไปเป็นรายไดห้ ลงั เกษยี ณทม่ี นั่ คงของผู้สงู วยั โดยใน
การประเมนิ ระดบั เงนิ ก้อนขนั้ ต่าพงึ มี ต้องเรมิ่ จากการเลือกวธิ วี ดั ความเพยี งพอหลงั เกษียอายุก่อน
โดยทวั่ ไปมวี ธิ กี ารหลกั อยู่ 3 วธิ ี

1) ระดบั รายไดห้ ลงั เกษยี ณทม่ี าทดแทนรายไดจ้ ากการทางานก่อนเกษยี ณ (Replacement Rate;
RR)

2) ระดบั เงนิ ออมทเ่ี พยี งพอทจ่ี ะครอบคลุมคา่ ใชจ้ ่ายสาหรบั การใชช้ วี ติ หลงั เกษยี ณอายุ
(Sufficient Saving; SS)

3) ระดบั ความตอ้ งการใชจ้ า่ ยขนั้ ตน้ ทก่ี าหนดมาจากคา่ ใชจ้ า่ ยทส่ี นองเฉพาะความตอ้ งการพน้ื ฐาน
ทจ่ี าเป็นสาหรบั การดารงชวี ติ (Minimum Cost of Living; MC)

การวเิ คราะห์เปรยี บเทยี บขอ้ จากดั และสมมตฐิ านของทัง้ สามวธิ ใี นการวดั ความเพยี งพอของ
รายไดห้ ลงั เกษยี ณอายุแสดงในตารางท่ี 6.3 ซ่งึ สามารถสรุปโดยสงั เขปได้ว่า วธิ กี ารคานวณดว้ ย RR
เป็นวธิ เี ขา้ ใจง่ายเพราะมจี ุดอา้ งองิ ทช่ี ดั เจน แต่มขี อ้ จากดั ในการนาไปประยุกต์ใชเ้ พราะอาจไม่สะท้อน
รายไดท้ ่เี พยี งพอต่อค่าใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณอายุทแ่ี ทจ้ รงิ เน่ืองจากระดบั รายไดก้ ่อนเกษยี ณจะส่งผลต่อ
RR กล่าวคอื ผู้มรี ายได้ก่อนเกษียณระดบั สูงจะมี RR ระดบั ต่ากว่าผูม้ รี ายได้ก่อนเกษียณในระดบั ต่า
ในขณะทว่ี ธิ กี ารคานวณดว้ ย MC ซ่งึ ดูจากระดบั ความยากจน จะเหมาะกบั การคานวณบาเหน็จขนั้ ต่า
สาหรบั ระบบบานาญแบบ Defined Benefit (DB) เพ่อื ประโยชน์ในการบรหิ ารจดั การงบประมาณของ
นายจา้ ง/ภาครฐั ขณะทร่ี ะบบบานาญแบบ Defined Contribution (DC) การคานวณดว้ ย SS จะมคี วาม
เหมาะสมกว่า เพราะให้ความสาคญั กบั การดารงคุณภาพชวี ติ ในระดบั ท่ใี กล้เคยี งกบั กลุ่มท่มี สี ถานะ
เหมอื นกนั

หน้า 201 จาก 411 201

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกูล

ตาราง 6.3 เปรียบเทียบความแตกต่างของวิธีการวดั ความเพียงพอของรายได้หลงั เกษียณ

Replacement Rate (RR) Minimum Cost of Living (MC) Sufficient Saving (SS)

ขอ้ จากดั ขอ้ จากดั ขอ้ จากดั

บคุ คลทม่ี รี ายไดต้ ่าตอนทางานอาจ ตวั เลข MC มาจากการประเมนิ ตวั เลข SS มคี วามแตกตา่ งกนั

จาเป็นตอ้ งมรี ายไดท้ ดแทนหลงั ความจาเป็นขนั้ ต่าในการดารงชวี ติ ของแตล่ ะบคุ คล ซง่ึ มาจากความ

เกษยี ณอายมุ ากกวา่ หรอื เทา่ กบั ดา้ นตา่ งๆ ซง่ึ อาจแตกต่างจากระดบั แตกตา่ งของการใชช้ วี ติ อาทิ

100% คุณภาพชวี ติ ทต่ี อ้ งการ การสนั ทนาการ การเดนิ ทาง

สมมตุ ฐิ าน สมมตุ ฐิ าน สมมตุ ฐิ าน

– คา่ ใชจ้ า่ ยหลายประเภทจะหมด – คนทกุ คนมรี ะดบั ความตอ้ งการ – การประมาณการทเ่ี ชอ่ื ถอื ได้

ไปหรอื ลดลง เมอ่ื เลกิ ทางาน พน้ื ฐาน/คา่ ใชจ้ า่ ยจาเป็นเทา่ กนั ของคา่ ใชจ้ ่ายในอนาคต (หลงั

– ดารงคณุ ภาพการใชช้ วี ติ เท่าเดมิ – เป็นระดบั ขนั้ ต่าทท่ี กุ คนพงึ ตอ้ งมี เกษยี ณอายุ)

ขณะเดยี วกนั สถานการณ์ดา้ นอ่นื ๆ – ระดบั น้ีจงึ เน้นเป็นสวสั ดกิ ารขนั้ – การประมาณการทเ่ี ชอ่ื ถอื ได้

อาทิ สขุ ภาพ ตอ้ งคงเดมิ ดว้ ย พน้ื ฐานทร่ี ฐั จดั การให้ (Pay as You ของอายขุ ยั /ผลตอบแทนการ

Go; PAYG) ลงทุนหลงั เกษยี ณอายุ

การประมาณ ระดบั เป้าหมายเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ต้องมาจากการคานวณค่าปัจจุบนั ของระดบั
รายไดท้ ผ่ี อู้ อมตอ้ งการหลงั เกษยี ณอายุในแต่ละงวด (เดอื น/หรอื ปี) ซง่ึ เป็นการพยากรณ์กระแสเงนิ สดท่ี
ปรบั ปรงุ ดว้ ยอตั ราเงนิ เฟ้อ โดยเป็นการประมาณการกระแสเงนิ สดทต่ี อ้ งการเพอ่ื ใชจ้ า่ ยในอนาคตของแต่
ละบคุ คลในชว่ งเกษยี ณอายทุ ส่ี ามารถอา้ งองิ ไดท้ งั้ จาก 3 วธิ กี ารของการวดั ความเพยี งพอของรายไดห้ ลงั
เกษียณทอ่ี ธบิ ายมาเบ้อื งต้น แต่โดยส่วนมากมกั ใชว้ ธิ ที ่ี 3 (SS) ท่มี าจากผลของการสารวจการใชจ้ ่าย
ของผูท้ ่เี กษียณแล้วในแต่ละช่วงอายุแลว้ จงึ นามาปรบั ตามความแตกต่างของทางเลอื กของการใชช้ วี ติ
หลงั เกษยี ณอายทุ อ่ี าจแตกตา่ งกนั เชน่ ทพ่ี กั อาศยั การทางานหลงั เกษยี ณอายุ การทอ่ งเทย่ี ว เป็นตน้

วธิ กี าร SS น้ี มขี อ้ ดคี อื คานึงถงึ ค่าใชจ้ ่ายของผสู้ งู วยั ทเ่ี กดิ ขน้ึ จรงิ อย่างไรกต็ ามวธิ นี ้ีมขี อ้ จากดั
คือการประมาณค่าใช้จ่ายท่ีต้องการเพ่อื ใช้จ่ายในอนาคตจะข้นึ กบั หลายปัจจยั เช่น ประเภทความ
ตอ้ งการ พฤตกิ รรม ช่วงระยะเวลา อตั ราเงนิ เฟ้อ อายุ เพศ สถานะการสมรส และพน้ื ทอ่ี ย่อู าศยั จงึ ตอ้ ง
อาศยั การประมาณการท่คี านึงถงึ ความสอดคล้องกบั ปัจจัยเหล่าน้ีในเวลาท่คี ่าใช้จ่ายท่เี ก่ยี วขอ้ งน้ีจะ
เกดิ ขน้ึ ในอนาคต

หน้า 202 จาก 411

202 บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ า่ ยท่ีจำ� เป็นหลงั เกษียณอายุ
และหลกั การค�ำนวณเงนิ กอ้ นขั้นตำ�่ พึงมี ณ วนั เกษยี ณอายุ

เม่อื ประเมนิ กระแสเงนิ สดทต่ี อ้ งใชห้ ลงั เกษยี ณไดแ้ ลว้ จะนากระแสเงนิ สดทค่ี าดการณ์ไปเขา้ ตวั
แบบจาลองสถานการณ์ (Simulation Model) ซ่ึงเป็นการพฒั นาแบบจาลองสถานการณ์แบบมอนติ
คาโลว์ (Monte Carlo Simulation) ท่คี านึงถงึ ความเสย่ี งและความไม่แน่นอนทผ่ี ูเ้ กษยี ณอายุเผชญิ ซ่งึ
ตอ้ งอาศยั การกาหนดขอ้ สมมตฐิ านของแบบจาลองเกย่ี วกบั อายขุ ยั อตั ราเงนิ เฟ้อ การลงทุนและสุขภาพ
หลงั เกษียณอายุ โดยมกั มกี ารกาหนดกรณีฐาน (Base case) จากค่ากลาง (ค่าเฉล่ยี ) ของปัจจยั ต่างๆ
จากขอ้ เทจ็ จรงิ /ผลสารวจ อาทิ อตั ราการตาย รายได้ ผลประโยชน์จากการลงทุน ค่าใชจ้ ่ายทเ่ี กย่ี วกบั ท่ี
อยู่อาศยั เป็นต้น จากนัน้ จงึ ปรบั เปล่ยี นสมมตฐิ าน ให้สอดคล้องกบั กลุ่มผู้ใช้งาน เช่น ระดบั รายได้/
คา่ ใชจ้ า่ ยบางประเภท

ตวั อย่างการประเมนิ เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าทใ่ี ชแ้ บบจาลองทม่ี คี วามซบั ซอ้ นและคานึงถงึ ปัจจยั เสย่ี งท่ี
สง่ ผลต่อกระแสเงนิ ทเ่ี กดิ ขน้ึ ในช่วงเกษยี ณอายุ ไดแ้ ก่ การนาอตั ราการตายในแต่ละช่วงอายุ (Mortality
rate) มาร่วมประเมนิ เงนิ กอ้ นขนั้ ต่า หลกั การโดยทวั่ ไปทใ่ี ชใ้ นการประเมนิ ยอดเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าเพอ่ื รองรบั
กระแสเงนิ สดในอนาคต คอื การคานวณหามลู ค่าปัจจุบนั ของยอดกระแสเงนิ สดทงั้ หมดทค่ี าดวา่ จะเกดิ ขน้ึ
หรอื ทร่ี จู้ กั กนั ดใี นชอ่ื ของคา่ ปัจจุบนั สทุ ธิ (Net Present Value :NPV)

อย่างไรกต็ ามการคานวณ NPV ตอ้ งมกี ารพยากรณ์ระยะเวลาของกระแสเงนิ สดทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ว่า
เป็นก่งี วดในอนาคต ซ่ึงการหาค่าปัจจุบนั ของกระแสเงนิ สดหลงั เกษียณอายุ ถ้าทาด้วยวธิ อี ย่างง่าย
สามารถใชก้ ารประมาณการระยะเวลาจากอายุขยั เฉลย่ี ของกลุ่มประชากร เช่น อายุขยั เฉลย่ี ประชากร
คอื 75 ปี ดงั นนั้ บคุ คลทเ่ี กษยี ณเมอ่ื อายุ 55 ปี จะตอ้ งสมมตใิ หม้ รี ายไดค้ า่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณไปอกี 20 ปี
แต่วธิ เี ช่นน้ีอาจมคี วามไม่ถูกตอ้ งเพราะมกี ารสมมตใิ หก้ ระแสเงนิ สดในแต่ละงวดมโี อกาสเกดิ ทเ่ี ท่ากนั
หรอื กาหนดใหบ้ ุคคลนัน้ สน้ิ อายุขยั ท่ี 75 ปี ซ่งึ ในความเป็นจรงิ บุคคลนัน้ อาจมอี ายุยนื ยาวมากกว่านนั้
ทาใหก้ ารกาหนดแผนการออมการลงทุนจากเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าแบบงา่ ยน้ีจะทาใหบ้ ุคคลนนั้ เผชญิ ความเสย่ี ง
ทเ่ี รยี กวา่ “Longevity Risk” ทเ่ี ป็นสถานการณ์ทเ่ี งนิ ออมหมดก่อนการเสยี ชวี ติ จรงิ สง่ ผลต่อคณุ ภาพชวี ติ
หลงั เกษยี ณทด่ี อ้ ยลง

ตารางมรณะ (Mortality rate) เป็นเคร่อื งมอื ทว่ี ดั ว่าผสู้ งู อายุจะมคี วามน่าจะเป็นแบบมเี งอ่ื นไข
ในการมชี วี ติ รอดในอกี 1 ปีขา้ งหน้าทเ่ี ทา่ ไรในแต่ละช่วงอายุ โดยความน่าจะเป็นในการอยรู่ อดนนั้ ลดลง
เม่อื สงู วยั มากขน้ึ นอกจากน้ี ความน่าจะเป็นแบบมเี งอ่ื นไขในการมชี วี ติ อยรู่ อดของเพศหญงิ สงู กวา่ เพศ
ชายโดยเฉลย่ี ในแต่ละช่วงอายุ เพราะเพศหญงิ มคี วามเสย่ี งในการดาเนินชวี ติ ในดา้ นต่าง ๆ ทน่ี ้อยกว่า
ผชู้ าย เช่นประชากรส่วนใหญ่ของเพศชายมพี ฤตกิ รรมด่มื แอลกอฮอล์ หรอื สบู บุหรใ่ี นสดั สว่ นทม่ี ากกวา่

หน้า 203 จาก 411 203

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

ประชากรเพศหญงิ เป็นตน้ ดงั นนั้ การคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ใหม้ กี ารสอดคลอ้ งกบั ขอ้ เทจ็ จรงิ ตา่ งๆ
เหลา่ น้ีจงึ ตอ้ งอาศยั แบบจาลองทม่ี ขี อ้ สมมตทิ ซ่ี บั ซอ้ นมากขน้ึ

ดงั นัน้ การคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าใหม้ คี วามถูกต้องนัน้ จะต้องมกี ารคานึงถงึ อตั ราการตาย หรอื
ความน่าจะเป็นในการมีชีวิตอยู่รอดในแต่ละช่วงอายุอย่างละเอียด โดยไม่ได้นาอายุขยั เฉล่ีย (Life
expectancy) มาเป็นค่าคงทค่ี า่ หน่ึงทก่ี าหนดใหผ้ เู้ กษยี ณอายุจะมชี วี ติ อยถู่ งึ ตวั อย่างขอ้ มลู ตารางมรณะ
ไทยในปี พ.ศ.2540 และปี พ.ศ.2551 เพ่อื นามาคานวณหาอตั ราการลดลงของอตั ราการตาย (Rate of
mortality improvement) แสดงอยใู่ นรปู ท่ี 6.1

รปู ท่ี 6.1 อตั ราการเสียชีวิตของประชากรไทยที่ระดบั อายตุ ่างๆ

Male
Female

กล่าวโดยสรุปคอื อตั ราการลดลงของอตั ราการตาย ( ) จะถูกนามาคานวณปรบั คา่ อตั ราการตาย
1 ในอนาคตของผเู้ กษยี ณอายุในอนาคต ซง่ึ อตั ราการตายของผทู้ เ่ี กดิ ในปีพ.ศ.หน่ึงๆ น้ี จะถูกนาไป
คานวณหาความน่าจะเป็นในการอย่รู อดในแตล่ ะช่วงอายุ ( ) เมอ่ื ไดค้ วามน่าจะเป็นในการอย่รู อดจงึ
นาไปคานวณหายอดเงนิ กอ้ นขนั้ ต่า (Minimum Lump Sum; MLS) ดงั น้ี

620498 = (0 60) ∙ 60 + (1 60) ∙ 61 + (2 60) ∙ 62 + ⋯ + (40 60) ∙ 100
(1 + )0 (1 + )1 (1 + )2 (1 + )40

จากสมการเป็นตวั อยา่ งการคานวณหายอดเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าของผเู้ กษยี ณอายใุ นวยั 60 ปี ทเ่ี กดิ ใน
ปี พ.ศ.2498 หรอื เกษยี ณอายใุ นปี พ.ศ.2558 โดย Expt คอื คา่ ใชจ้ ่ายทค่ี าดการณ์วา่ ตอ้ งใชใ้ นแตล่ ะปี (t)

หน้า 204 จาก 411

204 บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ ่ายท่จี �ำเป็นหลังเกษียณอายุ
และหลักการค�ำนวณเงนิ ก้อนขน้ั ต่ำ� พึงมี ณ วนั เกษยี ณอายุ

ขอ้ สมมุตฐิ านทใ่ี ชใ้ นการประมาณมูลค่าเงนิ กอ้ นพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ จงึ ควรประกอบไปดว้ ยตวั แปร
ต่างๆ ดงั น้ี

1. อตั ราการตายในแต่ละช่วงอายุ (Mortality rate) ทม่ี กี ารจดั ทาจากหน่วยงานทเ่ี กย่ี วของแต่
ละประเทศ ถงึ แมว้ ่าค่าความน่าจะเป็นแบบมเี ง่อื นไขในการมชี วี ติ รอดทส่ี ะทอ้ นประชากร
ส่วนใหญ่ของประเทศจะไม่ได้สะท้อนการใช้ชีวติ ของบุคคลใดบุคคลหน่ึงก็ตาม แต่ค่า
เหล่าน้ถี อื เป็นคา่ อา้ งองิ เรมิ่ ตน้ ทด่ี ใี นการประเมนิ การมชี วี ติ รอดของผูส้ งู อายทุ แ่ี มน่ ยา

2. ระดบั ผลตอบแทนจากการลงทุนของเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าในชว่ งเกษยี ณอายุ ซง่ึ จะถูกนามาใชใ้ น
ประมาณการของอตั ราคดิ ลด (Discount rate) โดยควรอา้ งองิ จากอตั ราผลตอบแทนทไ่ี ดร้ บั
จากหลกั ทรพั ยท์ างการเงนิ ทม่ี คี วามปลอดภยั ความเสย่ี งต่า อาทิ อตั ราผลตอบแทนของ
พนั ธบตั รรฐั บาลทม่ี อี ายุ 10 ปีขน้ึ ไป

3. ระดบั ของค่าใช้จ่ายในอนาคตหลงั เกษียณอายุ (Expenditure) มาได้จากทงั้ 3 วธิ ใี นการ
ประเมนิ ความเพยี งพอทไ่ี ดก้ ล่าวไปในสว่ นก่อนหน้า แต่ในทน่ี ้ีเลอื ก ใชว้ ธิ ี SS ทม่ี าจากการ
สารวจคา่ ใชจ้ ่ายจากผเู้ กษยี ณอายแุ ลว้ และนาไปปรบั ดว้ ย อตั ราเงนิ เฟ้อของผเู้ กษยี ณอายุ
(Inflation Rate) เพอ่ื ใชป้ รบั คา่ ระดบั การใชจ้ ่ายทส่ี ารวจไดใ้ นปัจจุบนั ใหเ้ ป็นระดับคา่ ใชจ้ า่ ย
ของปีทค่ี าดว่าจะเกดิ ขน้ึ จรงิ ของผเู้ กษยี ณอายุแต่ละบุคคล โดยจะอธบิ ายถงึ ปัจจยั ทส่ี ่งผล
ต่อระดบั การใชจ้ ่ายและการจดั ทา ดชั นีราคาสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุเพ่อื ไปหาอตั ราเงนิ เฟ้อ
ของผเู้ กษยี ณอายใุ นสว่ นต่อไป

6.4 ปัจจยั ที่ส่งผลกระทบต่อระดบั ค่าใช้จา่ ยที่สะท้อนการบริโภคของผเู้ กษียณอายุ

ก่อนท่ีจะกล่าวถึงการใช้จ่ายของครัวเรือน เป็ นสิ่งสาคัญมากท่ีจะต้องเข้าใจเหตุผลทาง
เศรษฐศาสตรท์ ม่ี ผี ลกระทบกบั ลกั ษณะการใชจ้ ่าย และการออมเงนิ เพอ่ื การเกษยี ณอายุก่อน ทฤษฎที าง
เศรษฐศาสตรท์ ใ่ี ชใ้ นการอธบิ ายถงึ พฤตกิ รรมการบรโิ ภคและการออมเงนิ ตลอดชว่ งอายุของแต่ละบุคคล
ไดร้ เิ รมิ่ จาก Life-Cycle Hypothesis ทค่ี ดิ คน้ โดย Modigliani and Brumberg (1954) ซง่ึ ไดส้ รา้ งตวั แบบ
ทางคณิตศาสตรท์ เ่ี ชอ่ื มโยงปัจจยั ต่างๆทม่ี ผี ลกระทบโดยตรงกบั พฤตกิ รรมการออม และการบรโิ ภค โดย
ความสมั พนั ธเ์ ชงิ คณติ ศาสตรอ์ ย่างงา่ ยระหวา่ งการออมและการบรโิ ภคสามารถแสดงไดด้ งั สมการ

= +

หน้า 205 จาก 411 205

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

กล่าวคอื รายไดป้ ัจจุบนั ในแตล่ ะช่วงเวลา (yt) จะถูกจดั สรรแบ่งออกเป็นสองสว่ นคอื เงนิ ออม (st)
และเงนิ ท่ใี ช้ในการบรโิ ภค (ct) โดยทฤษฎี Life-Cycle Hypothesis มสี มมุติฐานหลกั ว่าแต่ละบุคคลมี
ความพยายามทจ่ี ะทาให้ ค่าอรรถประโยชน์ (Utility) ทไ่ี ดร้ บั จากการบรโิ ภคมคี ่าสูงทส่ี ุดในทุกช่วงอายุ
กล่าวคอื ระดบั การบรโิ ภคนนั้ จะไม่มากจนเกนิ ไปในบางช่วงเวลาจนทาใหไ้ ม่มเี งินออมทเ่ี พยี งพอสาหรบั
การบรโิ ภคในอนาคต เพราะถงึ แมก้ ารบรโิ ภคทฟ่ี ุ่มเฟือยในช่วงเวลาหน่ึงจะทาใหเ้ กดิ ค่าอรรถประโยชน์
สงู แต่อาจจะส่งผลใหเ้ กดิ ความยากลาบากในการบรโิ ภคในช่วงเวลาอ่นื ๆ ซง่ึ จะทาใหค้ ่าอรรถประโยชน์
ตกต่าลง การเคล่อื นไหวขน้ึ ลงของค่าอรรถประโยชน์น้ีไม่ใช่ส่ิงท่พี งึ ประสงค์สาหรบั บุคคลท่มี เี หตุผล
(Rational Individual) ทไ่ี ม่พงึ ประสงคต์ ่อความเสย่ี ง (Risk Aversion) หรอื ความผนั ผวนของระดบั การ
บรโิ ภคของตนเองในแตล่ ะชว่ งเวลา

ดงั นนั้ ทฤษฎี Life-Cycle Hypothesis จงึ อธบิ ายการบรโิ ภคของแต่ละบุคคลวา่ ระดบั การบรโิ ภค
ในแต่ละช่วงเวลานัน้ ไม่ไดข้ น้ึ อย่กู บั ระดบั รายได้ในช่วงเวลานัน้ เพยี งอย่างเดยี ว ถงึ แมบ้ ุคคลหน่ึงจะมี
รายได้ท่สี ูงมากในบางช่วงเวลา แต่หากในอนาคตรายได้มแี นวโน้มท่ตี กต่าลง บุคคลท่มี เี หตุผลจะไม่
บรโิ ภคอยา่ งฟุ้งเฟ้อในชว่ งทม่ี รี ายไดส้ งู แต่จะบรโิ ภคอยา่ งพอดเี พอ่ื วางแผนการออมใหเ้ หมาะสม เพอ่ื จะ
ได้มรี ายได้จากการลงทุนมาทดแทนรายได้จากการทางานในอนาคตท่ลี ดลง ซ่ึงสุดท้ายแล้วจะทาให้
ระดบั การบรโิ ภคมคี วามสม่าเสมอตลอดช่วงอายุขยั หรอื กล่าวอกี นยั หน่ึงคอื ค่าอรรถประโยชน์ (Utility)
จะมคี วามเสถยี รตลอดชว่ งอายุขยั

ดว้ ยหตุผลดงั ทไ่ี ดก้ ล่าวมา Modigliani and Brumberg (1954) จงึ ไดส้ รา้ งตวั แบบทาง

คณติ ศาสตรท์ ส่ี รุปปัจจยั ทม่ี ผี ลกระทบต่อการบรโิ ภคในแตล่ ะชว่ งเวลาเป็นดงั สมการ

= ( , , , ) = 1 + ( − ) + 1


กล่าวคอื ระดบั การบรโิ ภคในแต่ละช่วงเวลา (ct) นัน้ จะข้นึ อยู่กบั สามปัจจยั หลกั ด้วยกนั คอื
ระดบั รายไดใ้ นเวลานนั้ ๆ (yt), ระดบั รายไดค้ าดการณ์ในอนาคต (ye) และระดบั สนิ ทรพั ย์ ณ เวลานนั้ (at)
โดยทค่ี า่ Lt คอื อายขุ ยั เฉลย่ี ทเ่ี หลอื อยู่ ณ เวลา t ใดๆ และ N คอื จานวนปีทงั้ หมดทอ่ี ยใู่ นวยั ทางาน

จากสมการน้ีสามารถสะทอ้ นพฤตกิ รรมการบรโิ ภคของบคุ คลทป่ี ระกอบอาชพี ต่าง ๆ กนั ได้ เชน่
การบรโิ ภคของขา้ ราชการในแต่ละชว่ งเวลาอาจจะมคี ่าทส่ี งู กว่าการบรโิ ภคของพนกั งานบรษิ ทั ถงึ แมว้ ่า
ทงั้ สองบุคคลจะมรี ะดบั รายได้ในปัจจุบนั (yt) ท่เี ท่ากนั เน่ืองจากขา้ ราชการมคี วามมนั่ คงในอาชพี การ
งานทส่ี งู ส่งผลใหค้ ่าความผนั ผวนของระดบั รายไดค้ าดการณ์ในอนาคต (ye) อย่ใู นระดบั ต่า ขา้ ราชการ
สามารถประเมนิ ระดบั รายไดใ้ นอนาคตไดค้ ่อนขา้ งแน่นอน ดงั นนั้ เม่อื ตอ้ งประเมนิ ระดบั การบรโิ ภคของ

หน้า 206 จาก 411

206 บทที่ 6 คา่ ใชจ้ า่ ยที่จ�ำเปน็ หลังเกษียณอายุ
และหลักการค�ำนวณเงินกอ้ นข้นั ต�ำ่ พึงมี ณ วันเกษยี ณอายุ

ตนเองในแต่ละช่วงเวลาจงึ สามารถใชจ้ ่ายเงนิ เพ่อื การบรโิ ภคในสดั ส่วน (รอ้ ยละของรายได้) ทส่ี ูงกว่า
พนักงานบรษิ ทั ทม่ี คี วามมนั่ คงในอาชพี ทต่ี ่ากว่าซง่ึ สง่ ผลใหม้ คี วามไม่แน่นอนในระดบั รายไดค้ าดการณ์
ในอนาคต

อย่างไรกต็ ามหากแนวโน้มการเตบิ โตของระดบั รายไดค้ าดการณ์ในอนาคต (ye) ของพนักงาน
บรษิ ทั มกี ารเตบิ โตแบบกา้ วกระโดด เงนิ เดอื นขน้ึ ในอตั ราทส่ี งู กว่าขา้ ราชการ การคาดการณ์ส่วนน้ีอาจ
ส่งผลใหพ้ นักงานบรษิ ทั สามารถบรโิ ภคในสดั สว่ นทส่ี งู กว่ารายไดป้ ัจจุบนั ได้ (ct > yt) หรอื มกี ารกูเ้ งนิ มา
บรโิ ภค เพราะการใชจ้ า่ ยทเ่ี กนิ ตวั ในปัจจุบนั จะสามารถลดภาระหน้ลี งไดใ้ นอนาคตเม่อื รายไดค้ าดการณ์
ในอนาคต (ye) สงู ขน้ึ

นอกจากน้ีตวั แบบทางเศรษฐศาสตร์น้ียงั สามารถอธบิ ายความแตกต่างระหว่าง คนทางานใน
ระบบท่มี รี ายได้ประจา (เงนิ เดอื น) กบั เกษตรกรท่รี ายได้ไม่สม่าเสมอได้อย่างชดั เจน กล่าวคอื คนมี
รายไดป้ ระจามคี วามผนั ผวนของรายไดค้ าดการณ์ในอนาคตทต่ี ่า และแนวโน้มการเตบิ โตของรายไดใ้ น
อนาคตมคี วามแน่นอนกวา่ เกษตรกร ทาใหก้ ารวางแผนการออม และการบรโิ ภคของคนทางานในระบบ
ทม่ี รี ายไดป้ ระจาสามารถทาไดง้ า่ ย จงึ ไมค่ ่อยประสบกบั ปัญหาของหน้ีสนิ ลน้ พน้ ตวั หรอื สภาวะแรน้ แคน้
ในบางช่วงเวลา ซง่ึ แตกต่างจากเกษตรกรทม่ี คี วามไม่แน่นอนของรายไดท้ ส่ี งู และขน้ึ อย่กู บั ปัจจยั หลาย
ด้าน ทงั้ สภาวะภูมอิ ากาศท่ไี ม่สามารถควบคุมได้ หรอื การเคล่อื นไหวของราคาทงั้ ต้นทุนวตั ถุดบิ และ
ราคาสนิ คา้ เกษตร ดงั นัน้ การประสบภาวะยากจน หรอื หน้ีสนิ ในระดบั สูงของเกษตรกร จงึ ไม่สามารถ
กล่าวไดอ้ ยา่ งชดั เจนวา่ เกดิ จากการวางแผนทางการเงนิ ทไ่ี ม่ดี เพราะถงึ แมจ้ ะมกี ารวางแผนทางการเงนิ
ทด่ี มี ากแลว้ กต็ าม แต่ความผนั ผวนของรายไดใ้ นอนาคตทข่ี น้ึ อย่กู บั ปัจจยั ภายนอกทไ่ี ม่สามารถควบคุม
ไดห้ ลายปัจจยั ยอ่ มสง่ ผลทาใหเ้ กดิ สภาวะขดั ขอ้ งของการปฏบิ ตั ติ ามแผนการบรโิ ภคไดง้ า่ ย

อีกปัจจัยหน่ึงท่ีสาคัญในการวางแผนการบริโภคคือ จะต้องมีรายได้หรือสินทรัพย์รองรับ
ค่าใชจ้ ่ายจนกว่าบุคคลนัน้ ๆ จะเสยี ชวี ติ ซ่งึ เป็นปัญหาทน่ี ่ากงั วลโดยเฉพาะกบั ผเู้ กษยี ณอายุทม่ี รี ายได้
ในชว่ งเกษยี ณอายุ (yt) อย่ใู นระดบั ทต่ี ่ามากหรอื ไม่มเี ลย เพราะไมไ่ ดอ้ ยใู่ นระบบแรงงานอกี ต่อไป และมี
รายได้คาดการณ์ในอนาคตท่ตี ่า (ye) เช่นกนั ดงั นัน้ ตวั แบบทางเศรษฐศาสตร์น้ีจงึ มสี มมุตฐิ านใหก้ าร
บรโิ ภคในแต่ละชว่ งเวลา (ct) จะเกดิ จากการเฉลย่ี ยอดเงนิ ทงั้ หมด (ผลรวมของรายไดใ้ นปัจจุบนั , รายได้
คาดการณ์ในอนาคต, และสนิ ทรพั ยใ์ นปัจจุบนั ) ออกเป็นสว่ นยอ่ ยๆ ตามระยะเวลาของอายขุ ยั ทเ่ี หลอื อยู่
(Lt) ของบุคคลนนั้ ทอ่ี ายหุ น่ึง ยกตวั อย่างเชน่ หากยอดผลรวมของเงนิ ทงั้ หมดเท่ากบั 10,000,000 บาท
(รายได้ปัจจุบนั ต่อปี 500,000 บาท, มูลค่าปัจจุบนั ของรายได้คาดการณ์ในอนาคตเท่ากบั 6,000,000
บาท และ ยอดสนิ ทรพั ยป์ ัจจุบนั เท่ากบั 3,500,000 บาท) โดยบุคคลน้ีอายุ 30 ปี มอี ายุขยั ทเ่ี หลอื อย่อู กี

หน้า 207 จาก 411

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู 207

50 ปี บุคคลผนู้ ้ีสามารถประเมนิ ยอดการบรโิ ภคในปัจจุบนั ไดเ้ ท่ากบั 200,000 บาทต่อปี หรอื ประมาณ
16,000 บาทตอ่ เดอื น เป็นตน้

ตวั แบบทางเศรษฐศาสตรข์ อง Life-Cycle Hypothesis น้ี จงึ เป็นการแสดงใหเ้ หน็ ความเช่อื มโยง
ของหลายๆ ปัจจยั ทม่ี ผี ลตอ่ การออมและการบรโิ ภคในแต่ละชว่ งอายุของบุคคล ซง่ึ ระดบั การบรโิ ภคนนั้ มี
แนวโน้มสงู ขน้ึ ในแต่ละช่วงอายุของวยั ทางาน เรม่ิ จากระดบั ต่า ในช่วงแรกของการทางาน (อายุ 25–30
ปี) แลว้ ค่อยสงู ขน้ึ ในอตั ราเร่งในชว่ งอายุ (30–45 ปี) โดยอาจมกี ารบรโิ ภคใชจ้ ่ายทส่ี งู กวา่ ระดบั รายไดใ้ น
ขณะนนั้ เช่นการวางแผนซอ้ื อสงั หารมิ ทรพั ย์ หรอื ยานพาหนะเป็นตน้ หลงั จากนนั้ การเพมิ่ ขน้ึ ของการ
บรโิ ภคมอี ตั ราทล่ี ดลงในช่วง (45–55 ปี) ถงึ แมว้ ่ารายไดโ้ ดยเฉลย่ี ของแต่ละบุคคลยงั มแี นวโน้มทส่ี งู ขน้ึ
จนแตะระดบั สูงสุดท่ีประมาณอายุ 50–55 ปีก็ตาม เพราะประชากรในกลุ่มน้ีมีแนวโน้มท่ีจะเร่ิมวาง
แผนการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายมุ ากยงิ่ ขน้ึ ประกอบกบั ไดม้ กี ารสะสมสนิ ทรพั ยถ์ าวร (Durable Goods)
มาแลว้ ในระดบั หน่ึง ทาใหค้ วามจาเป็นในการใชจ้ ่ายบรโิ ภคเพ่อื สนิ ทรพั ยถ์ าวรลดน้อยลง เม่อื เขา้ ส่วู ยั
เกษยี ณอายุ ทไ่ี มม่ รี ายไดจ้ ากการทางานทช่ี ดั เจน ระดบั เงนิ สาหรบั การบรโิ ภคจะลดน้อยลงเม่อื เทยี บกบั
ชว่ งก่อนการเกษยี ณอายุ การบรโิ ภคในช่วงวยั เกษยี ณอายุจะเป็นการวางแผนจากระดบั ของเงนิ บานาญ
ทค่ี าดว่าจะไดร้ บั และระดบั ของสนิ ทรพั ย์ (Accumulated Assets) ทจ่ี ะตอ้ งถูกถอนมารองรบั การใชจ้ ่าย
ในตลอดชว่ งอายขุ ยั ทเ่ี หลอื อยู่

การลดลงของยอดเงนิ เพ่อื การบรโิ ภคในช่วงเกษยี ณอายุเม่อื เทยี บกบั ยอดเงนิ เพ่อื การบรโิ ภค
ก่อนเกษยี ณอายุน้ี ไดแ้ สดงใหเ้ หน็ ในเชงิ ประจกั ษ์จากหลากหลายงานวจิ ยั ในต่างประเทศ ทส่ี ารวจและ
พบการลดลงของการบรโิ ภคในวยั เกษียณอายุ อย่างไรก็ดกี ารลดลงของยอดบรโิ ภคน้ีจะแปรผนั ตาม
ประเภทของค่าใช้จ่าย อาทิเช่น สดั ส่วนการใช้จ่ายด้านสนั ทนาการ หรอื เพ่อื การบนั เทงิ ต่างๆ ของ
ครวั เรอื นในวยั เกษยี ณช่วง 65–75 ปี ทอ่ี าจมแี นวโน้มทส่ี งู ขน้ึ เพราะเป็นช่วงแรกของการเกษยี ณอายุ
ซ่งึ ผูเ้ กษยี ณอายุส่วนใหญ่เลอื กทจ่ี ะพกั ผ่อน สนั ทนาการภายหลงั การทางานหนักตลอดช่วงวยั ทางาน
และยงั เป็นช่วงอายุทส่ี ุขภาพรา่ งกายยงั อย่ใู นระดบั ทเ่ี หมาะสมในการไดร้ บั อรรถประโยชน์เตม็ ทจ่ี ากการ
พกั ผอ่ น

ประเภทของการบรโิ ภคท่มี คี วามแตกต่างชดั เจนระหว่างก่อนและเกษียณอายุคอื ค่าใช้จ่ายท่ี
เกย่ี วเน่ืองกบั การเดนิ ทาง เพราะเการเดนิ ทางของผเู้ กษยี ณอายุมแี นวโน้มลดลงอย่างมนี ยั สาคญั เพราะ
ความจาเป็นในการเดนิ ทางไปทางานในชวี ติ ประจาวนั หายไป ขณะท่คี ่าใช้จ่ายด้านพยาบาลและการ
รกั ษาโรค เม่อื คดิ เป็นสดั ส่วนต่อค่าใชจ้ ่ายรวมของผเู้ กษยี ณอายุจะสูงขน้ึ อย่างมนี ัยสาคญั ลกั ษณะการ
เปลย่ี นแปลงน้เี ป็นไปตามการเปลย่ี นแปลงของสุขภาพทเ่ี สอ่ื มถอยลงตามอายุ

หน้า 208 จาก 411

208 บทท่ี 6 คา่ ใชจ้ า่ ยทจ่ี �ำเปน็ หลงั เกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงนิ กอ้ นข้ันต่ำ� พงึ มี ณ วันเกษยี ณอายุ

ค่าใชจ้ ่ายดา้ นสุขภาพรกั ษาพยาบาลทส่ี งู ขน้ึ อยา่ งมนี ยั สาคญั นนั้ เกดิ ไดจ้ ากการป่วยดว้ ยโรคท่ี
อยู่ในกลุ่ม Non-Communicable Diseases (NCDs) หรอื ท่รี ู้จกั กนั ดใี นภาษาไทยว่ากลุ่มโรคไม่ติดต่อ
เรอ้ื รงั ซง่ึ เป็นกลมุ่ โรคทไ่ี ม่ไดเ้ กดิ จากการตดิ เชอ้ื ตารางท่ี 6.4 แสดงระดบั คา่ ใชจ้ ่ายในการรกั ษาพยาบาล
กลุ่มโรคสาคญั ใน NCDs ไดแ้ ก่ โรคเบาหวาน โรคเสน้ เลอื ดในสมอง โรคหวั ใจ และโรคมะเรง็ จากสานกั
ระบาดวทิ ยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ท่มี กี ารจาแนกค่าใช้จ่ายในการรกั ษาพยาบาล
แบ่งตามกลุ่มอายุของผู้เกษียณอายุ และแบ่งตามประเภทของสถานพยาบาลระหว่างเอกชนและ
หน่วยงานของรฐั

ตาราง 6.4 ระดบั ค่าใช้จา่ ยรกั ษาพยาบาลกล่มุ โรค NCDs (บาทต่อปี )

55 - 59 ปี เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
60 - 64 ปี ร.พ. ร.พ. ร.พ. ร.พ.
65 - 69 ปี
70 ปี ขน้ึ ไป ร.พ. รฐั เอกชน ร.พ. รฐั เอกชน ร.พ. รฐั เอกชน ร.พ. รฐั เอกชน
18,676 55,769 33,418 100,932 30,268 60,972 28,661 36,002
19,187 57,424 31,970 102,536 29,478 70,275 28,476 38,429
21,087 61,585 31,425 96,498 32,446 70,814 31,055 46,685
38,250 65,787 37,797 82,791 51,530 71,546 38,729 42,952

หากพจิ ารณาระดบั คา่ ใชจ้ า่ ยของผเู้ กษยี ณอายใุ นแต่ละวยั นนั้ งานวจิ ยั โดย Blanchet (2013) ท่ี
ใชข้ อ้ มลู Health and Retirement Study ในประเทศสหรฐั อเมรกิ า ยงั พบวา่ อตั ราการเตบิ โตทแ่ี ทจ้ รงิ
(Real Growth Rate) ของค่าใชจ้ า่ ยรวมหลงั เกษยี ณ ในแตล่ ะชว่ งอายนุ นั้ ไม่ไดเ้ พม่ิ ขน้ึ เรอ่ื ยๆ ตามอายุ
ของผเู้ กษยี ณมากขน้ึ แต่จะมลี กั ษณะเป็นโคง้ ทเ่ี รยี กวา่ Retirement Spending Smile กล่าวคอื ยอดเงนิ ท่ี
แทจ้ รงิ (Real Money) ของการบรโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณทม่ี อี ายุระหวา่ ง 70–80 ปีนนั้ มรี ะดบั ทน่ี ้อยกวา่
ยอดเงนิ ทแ่ี ทจ้ รงิ ของการบรโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณในวยั 60–65 ปี และในวยั 85–90 ปี ดงั แสดงในรปู ท่ี 6.2

หน้า 209 จาก 411 209

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

รปู ท่ี 6.2 การเปล่ียนแปลงจริง (Real changes) ของค่าใช้จา่ ยรวมของผเู้ กษียณอายใุ นประเทศ
อเมริกา

ทม่ี า: ผลการวจิ ยั ของ Blanchett (2013)

6.5 การจดั ทาดชั นีราคาผบู้ ริโภคสาหรบั ผเู้ กษียณอายุ
การคานวณดชั นีราคาผบู้ รโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุนัน้ มคี วามสาคญั สาหรบั การประเมนิ ระดบั

เงนิ ก้อน ณ วนั เกษียณอายุ เพราะการคานวณระดบั เงนิ ก้อนจะต้องมกี ารประมาณการณ์ ระดบั ของ
ยอดเงนิ ค่าใชจ้ ่ายในแต่ละช่วงเวลาในอนาคต ซ่งึ ค่าใชจ้ ่ายต่างๆจะเพมิ่ ขน้ึ ตามอตั ราเงนิ เฟ้อ ทม่ี าจาก
การเปลย่ี นแปลงของดชั นีราคาสนิ คา้ และบรกิ าร แต่เน่ืองจากสดั สว่ นของค่าใชจ้ ่าย และปรมิ าณเงนิ ของ
ค่าใชจ้ ่ายในแต่ละประเภทของผเู้ กษยี ณอายุมกี ารเปลย่ี นแปลงทแ่ี ตกต่างอย่างมนี ยั สาคญั เม่อื เทยี บกบั
การบรโิ ภคของครวั เรอื นในวยั ก่อนเกษยี ณอายุ ดงั นนั้ เพ่อื เป็นการประเมนิ ระดบั ความเพยี งพอของเงนิ
ก้อนเพ่อื เกษียณอายุท่ถี ูกต้อง จงึ ควรจะต้องคานวณอตั ราเงนิ เฟ้อจาเพาะสาหรบั ผูเ้ กษียณอายุ ซ่งึ มี
ความแตกตา่ งจากอตั ราเงนิ เฟ้อเฉลย่ี ของประชากรโดยทวั่ ไป

ตัวอย่างความแตกต่างของสดั ส่วนการบริโภคของผู้เกษียณอายุและประชากรทวั่ ไปได้มี
ผลงานวิจัยเชิงประจักษ์ โดย Alliance Trust (2008) ท่ีแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของสัดส่วน
ค่าใช้จ่ายท่ใี ช้ในการคานวณดชั นีราคาผู้บรโิ ภค (Consumer Price Index: CPI) และสดั ส่วนค่าใชจ้ ่าย
ของผเู้ กษยี ณอายใุ นวยั เกนิ 75 ปี ดงั รปู ท่ี 6.3

หน้า 210 จาก 411

210 บทที่ 6 ค่าใชจ้ า่ ยทีจ่ �ำเปน็ หลงั เกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงนิ กอ้ นข้นั ต�่ำพึงมี ณ วนั เกษยี ณอายุ

รปู ที่ 6.3 สดั ส่วนการบริโภคเปรียบเทียบระหว่างสดั ส่วนที่ใช้ในการคานวณดชั นีราคาผบู้ ริโภค
(CPI) และสดั ส่วนการบริโภคของผเู้ กษียณอายุ ในประเทศองั กฤษ

ทม่ี า: Alliance Trust (2008)

จากรูปท่ี 6.3 จะสังเกตเห็นว่าสัดส่วนค่าใช้จ่ายด้านอาหาร ค่าใช้จ่ายภายในบ้าน ของผู้
เกษียณอายุท่มี วี ยั เกนิ 75 ปี ในประเทศสหราชอาณาจกั ร นัน้ มสี ดั ส่วนท่เี พม่ิ สูงขน้ึ มากเม่อื เทยี บกบั
สดั ส่วนค่าใชจ้ ่ายเฉลย่ี ของประชากรทวั่ ไปทใ่ี ชใ้ นการคานวณดชั นีราคาผบู้ รโิ ภค (CPI) สาหรบั สดั ส่วน
คา่ ใชจ้ ่ายทล่ี ดลงอยา่ งมนี ยั สาคญั ไดแ้ ก่การใชจ้ ่ายดา้ นการเดนิ ทาง และการรบั ประทานอาหารนอกบา้ น

จากความแตกต่างในสดั ส่วนค่าใช้จ่ายน้ี จึงมีความจาเป็นท่ีจะต้องมีการคานวณดชั นีราคา
ผบู้ รโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุ ใหเ้ ฉพาะเจาะจงเพอ่ื ใชใ้ นการประมาณการณ์ยอดเงนิ ทจ่ี าเป็นสาหรบั การ
บริโภคในอนาคตของผู้เกษียณอายุ โดยตัวอย่างการจดั ทาท่ีมาจากการศึกษาของ คณะผู้วิจยั คณะ
พาณิชยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั 13 ทม่ี าจากการสารวจผเู้ กษยี ณอายุในประเทศ
พบว่าสัดส่วนค่าใช้จ่ายของการบริโภคของผู้เกษียณกลุ่มอายุ 60–64 ปี, กลุ่มอายุ 65–69 ปี และ
กลุ่มอายุ 70 ปีข้ึนไป มีผลดังตารางท่ี 6.5 ซ่ึงสัดส่วนการบริโภคในแต่ละหมวดน้ี สามารถนาไป
คานวณหาดชั นรี าคาผบู้ รโิ ภคสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุ (อตั ราเงนิ เฟ้อสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุ) ได้

13 คณะผวู้ จิ ยั ประกอบดว้ ย รศ.ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกูล, ผศ.ณรงคฤ์ ทธิ ์อศั วเรอื งพภิ พ, , ผศ.ดร.รฐั ชยั ศลี าเจรญิ , ผศ.ดร.รงุ่ เกยี รติ รตั น 211
บานช่นื , และ ผศ.ดร.อนิรุต พเิ สฏฐศลาศยั

หน้า 211 จาก 411

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกูล

ตารางท่ี 6.5 สดั ส่วนค่าใช้จา่ ยจาแนกตามกล่มุ อายขุ องผตู้ อบแบบสอบถามจากการสารวจผทู้ ่ี
เกษียณแล้ว

หมวดค่าใช้จ่าย 55 – 59 ปี อายุ
60 – 64 ปี 65 – 69 ปี 70 ปี ขนึ้ ไป

อาหารปรงุ ทบ่ี า้ น 17.46% 22.10% 19.96% 22.65%

อาหารสาเรจ็ รปู 14.39% 14.04% 13.58% 11.42%

เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอลแ์ ละยาสบู 0.00% 0.00% 0.00% 0.00%

ไฟฟ้า ประปา และเชอ้ื เพลงิ 5.56% 6.59% 7.66% 6.42%

เครอ่ื งนุ่งหม่ และรองเทา้ 3.37% 2.21% 1.87% 1.79%

สว่ นบคุ คล 16.03% 11.24% 9.33% 10.45%

รกั ษาพยาบาล 1.03% 0.74% 2.10% 1.00%

ทอ่ี ยอู่ าศยั 0.62% 0.87% 1.13% 1.24%

อุปกรณ์เครอ่ื งใชภ้ ายในบา้ น 2.11% 1.84% 2.33% 2.45%

คา่ จา้ งประจา 0.00% 0.00% 0.00% 0.00%

การเดนิ ทาง 17.07% 15.25% 16.22% 11.26%

การสอ่ื สาร 5.75% 4.91% 4.65% 3.92%

สนั ทนาการ 11.86% 14.93% 17.54% 21.56%

การศกึ ษา 0.00% 0.00% 0.00% 0.00%

กจิ กรรมทางสงั คม 4.75% 5.28% 3.63% 5.84%

รวม 100.00% 100.00% 100.00% 100.00%

หมายเหตุ : ตวั อย่างการศกึ ษาการคานวณระดบั การบรโิ ภคของแต่ละช่วงอายุหลงั เกษียณอายุ ของคณะผู้วจิ ยั คณะ

พาณิชยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั ทม่ี วี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื ประเมนิ ระดบั ของเงนิ กอ้ นทป่ี ัจเจกบุคคลพงึ

มี ณ วนั เกษยี ณอายุ ซง่ึ มาจากการเกบ็ ขอ้ มลู จากแบบสอบถามของกลุ่มตวั อยา่ งทถ่ี ูกนามาใชเ้ ป็นตวั แทนของระดบั การ

ใช้จ่ายหลังเกษียณ โดยการเก็บข้อมูลจากตัวอย่าง ท่ีมีวตั ถุประสงค์เพ่ือให้ทราบระดบั การใช้จ่ายของปัจเจกท่ี

เกษียณอายุ โดยต้องการตวั แทนท่กี ระจายไปในแต่ละกลุ่มอายุเช่น 59–55, 60–69, และ 70 ปีขน้ึ ไป รวมทงั้ มกี าร

กระจายประเภทของอาชพี และพน้ื ทข่ี องการอยอู่ าศยั ตามกลุ่มพน้ื ทท่ี ม่ี รี ายจ่ายตอ่ ครวั เรอื นทต่ี ่างกนั

จากขอ้ มลู ในตารางท่ี 6.5 สามารถนามาสรา้ งเป็นดชั นรี าคาของการบรโิ ภคของผเู้ กษยี ณอายุได้
ตามรปู ท่ี 6.4

หน้า 212 จาก 411

212 บทท่ี 6 ค่าใชจ้ ่ายทจ่ี �ำเปน็ หลงั เกษียณอายุ
และหลักการคำ� นวณเงินก้อนขั้นตำ่� พงึ มี ณ วันเกษยี ณอายุ

รปู ท่ี 6.4 การเปล่ียนแปลงของดชั นีราคาของการบริโภคจาแนกตามกล่มุ อายุ

145.0

135.0 60-64 ปี
65-69 ปี

ดัช ีนราคา 125.0 70 ปีขน้ึ ไป
Average population

115.0

105.0

95.0
2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 2556 2557

ดชั นีราคาผบู้ รโิ ภคไดม้ กี ารปรบั จุดเปรยี บเทยี บดชั นี (Reference Point) ท่ี 100 ในปี พ.ศ.2547
เพ่อื ให้สะดวกในการเปรยี บเทียบการเปล่ยี นแปลงของดชั นีราคาผู้บรโิ ภคในแต่ละกลุ่มช่วงอายุได้
โดยจะสงั เกตเหน็ วา่ ดชั นรี าคาผบู้ รโิ ภคของประชากรเฉลย่ี ในประเทศไทยมกี ารเตบิ โตทส่ี งู กวา่ ดชั นีราคา
ผบู้ รโิ ภคของผเู้ กษยี ณอายุ ส่งผลใหใ้ นช่วงระยะ 10 ปี ดชั นีราคามคี วามแตกต่างกนั อย่ปู ระมาณรอ้ ยละ
5 ในส่วนดชั นีราคาผูบ้ รโิ ภคของผูเ้ กษยี ณอายุนัน้ มคี วามใกล้เคยี งกนั มากในแต่ละกลุ่มอายุ โดยดชั นี
ราคาของกลุ่มอายุ 60–64 ปี มแี นวโน้มปรบั เพมิ่ ขน้ึ ในอตั ราทส่ี งู กว่ากลุ่มอายุ 65–69 ปี และกลมุ่ อายุ 70
ปีขน้ึ ไปตามลาดบั

สาเหตุท่ีดัชนีราคาผู้บริโภคของผู้เกษียณอายุมีอัตราการเพิ่มข้ึนน้อยกว่าดัชนีราคาของ
ประชากรเฉลย่ี เกดิ จากการมสี ดั สว่ นคา่ ใชจ้ ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การเดนิ ทางทน่ี ้อยกวา่ ประชากรเฉลย่ี ในวยั
ทางานทวั่ ไป ในขณะท่สี ดั ส่วนค่าใช้จ่ายด้านสนั ทนาการของผู้เกษียณอายุมสี ดั ส่วนท่สี ูงกว่าร้อยละ
ค่าใชจ้ ่ายของกลุ่มวยั ทางาน แต่อตั ราเงนิ เฟ้อของหมวดค่าใชจ้ ่ายสนั ทนาการนัน้ อย่ใู นระดบั ทน่ี ้อยมาก
เม่อื เทยี บกบั อตั ราเงนิ เฟ้อของหมวดค่าใชจ้ ่ายอ่นื ๆ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.5 ซ่ึงแสดงอตั ราเงนิ เฟ้อของ
หมวดค่าใชจ้ ่ายทม่ี คี วามแตกตา่ งกนั ระหวา่ งผเู้ กษยี ณอายกุ บั ประชากรในวยั ทางาน

หน้า 213 จาก 411 213

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

รปู ท่ี 6.5 ดชั นีราคาผบู้ ริโภคในหมวดค่าใช้จ่ายท่ีสาคญั

215

195

175

155

135

115

95

47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57
อาหารปรงุ ทบ่ี า้ น พยาบาล การเดนิ ทาง สนั ทนาการ

จากการเปล่ียนแปลงของดชั นีราคาผู้บริโภคสาหรบั ผู้เกษียณอายุท่ีแสดงในรูปท่ี 6.4 นัน้
สามารถนามาหาค่าเฉลย่ี ของอตั ราเงนิ เฟ้อโดยเฉลย่ี ต่อปีไดด้ งั ตารางท่ี 6.5 โดยอตั ราเงนิ เฟ้อเฉลย่ี ต่อปี
ของทงั้ สามกลุ่มอายุในวยั เกษยี ณน้ีจะถูกนาไปคานวณอตั ราการเพมิ่ ขน้ึ ของค่าใชจ้ ่ายของผเู้ กษยี ณอายุ
ในอนาคต เพอ่ื ใชใ้ นการคานวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าเพอ่ื รองรบั การใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณอายตุ ่อไป

ตารางที่ 6.5 อตั ราเงินเฟ้อต่อปี ในช่วง 10 ปี ยอ้ นหลงั จาแนกตามกล่มุ อายุ

2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 2556 2557 เฉล่ีย
คา่ เฉลย่ี
ประชากร 4.51% 4.68% 2.18% 5.49% –0.85% 3.25% 3.81% 3.02% 2.18% 1.89% 3.02%
60–64 ปี 2.73% 3.70% 2.05% 4.63% –1.18% 3.88% 3.99% 3.26% 2.43% 2.06% 2.75%
65–69 ปี 2.90% 3.72% 1.95% 4.17% –1.59% 3.81% 3.79% 3.26% 2.39% 2.00% 2.64%
70 ปี ขน้ึ ไป 2.38% 3.23% 2.00% 4.05% –0.65% 3.57% 3.69% 3.02% 2.32% 1.96% 2.56%

นอกจากการคานวณอตั ราเงนิ เฟ้อ คณะผวู้ จิ ยั คณะพาณิชยศาสตรแ์ ละการบญั ชี จุฬาลงกรณ์
มหาวทิ ยาลยั ได้ทาการสารวจระดบั ค่าใช้จ่ายของกลุ่มตวั อย่างขา้ ราชการไทยภายหลงั เกษียณอายุ
พบว่าค่ามธั ยฐาน หรอื Percentile 50 (P50) ของค่าใช้จ่ายของกลุ่มตวั อย่างท่ที าการสารวจมรี ะดบั
เท่ากบั ประมาณ 18,000 บาทต่อเดอื น ค่าใช้จ่ายในระดบั มธั ยฐานน้ีสามารถกาหนดเป็นค่าใช้จ่ายใน
ระดบั เพยี งพอ (Sufficient) ได้ ดงั แสดงในตารางท่ี 6.6

หน้า 214 จาก 411

214 บทท่ี 6 ค่าใชจ้ ่ายท่ีจำ� เปน็ หลงั เกษยี ณอายุ
และหลกั การค�ำนวณเงนิ กอ้ นขนั้ ต�่ำพงึ มี ณ วันเกษียณอายุ

ตารางที่ 6.6 ค่าใช้จา่ ยรวมของผเู้ กษียณอายทุ ่ีระดบั อายุ กล่มุ ตวั อยา่ งข้าราชการ

กล่มุ อายุ ระดบั ค่าใช้จ่าย P50 ระดบั ค่าใช้จา่ ย P70 อตั ราเงินเฟ้อ
60–64 ปี 18,762 25,968 2.75%
65–69 ปี 17,511 24,981 2.64%
18,152 25,365 2.56%
70 ปี

ส่วนค่าใช้จ่ายระดบั Percentile 70 (P70) สามารถใช้สะท้อนค่าใช้จ่ายในระดบั สะดวกสบาย
(Comfortable) โดยเม่อื พจิ ารณาหมวดค่าใชจ้ ่ายทเ่ี พม่ิ สูงขน้ึ ในระดบั P70 ทแ่ี ตกต่างจาก P50 จะเป็น
ค่าใชจ้ ่ายในหมวดค่าใชจ้ ่ายส่วนบุคคล ค่าสนั ทนาการ ซง่ึ อาจนับไดว้ ่าเป็นหมวดค่าใชจ้ ่ายทไ่ี ม่ไดอ้ ย่ใู น
หมวดของคา่ ใชจ้ ่ายจาเป็น โดยมขี อ้ สงั เกตไดว้ า่ คา่ ใชจ้ ่ายรวมของขา้ ราชการเกษยี ณมคี วามแตกตา่ งกนั
ระหว่างช่วงอายุ และมลี กั ษณะ Smiling Curve กล่าวคอื เม่อื เขา้ ส่วู ยั เกษยี ณในช่วงตน้ จะมคี ่าใชจ้ ่ายท่ี
ลดลงเม่ืออายุมากข้ึน แต่เม่ืออายุสูงข้ึนเกินกว่า 69 ปีจะมีค่าใช้จ่ายท่ีเพิ่มข้ึนตามอายุท่ีมากข้ึน
ค่าใชจ้ ่ายหมวดท่มี คี วามสมั พนั ธ์กบั อายุในทางเดยี วกนั คอื ค่าใชจ้ ่ายดา้ นอาหาร ในขณะทค่ี ่าใชจ้ ่าย
ดา้ นบุคคล คา่ ใชจ้ ่ายการเดนิ ทาง และสนั ทนาการจะผกผนั กบั อายุ

6.6 ตวั อยา่ งวิธีการคานวณเงินก้อนขนั้ ตา่ พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ สาหรบั สมาชิกกองทนุ สารอง
เลีย้ งชีพ

ในสว่ นน้ีจะวเิ คราะหร์ ะดบั สนิ ทรพั ยข์ นั้ ต่าทผ่ี เู้ กษยี ณอายุพงึ มสี าหรบั การประกนั คุณภาพชวี ติ
ขนั้ พ้ืนฐาน (วัยสูงอายุ) ซ่ึงมาจากการสารวจของคณะผู้วิจัย คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี
จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั โดยมจี ุดประสงคเ์ พอ่ื รวบรวมขอ้ มลู เพอ่ื ทราบตวั เลขเป้าหมายเงนิ กอ้ นขนั้ ต่า
สาหรบั สมาชกิ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี

กระบวนการในการสารวจเรมิ่ ต้นด้วยการสารวจลกั ษณะการใช้จ่ายและระดบั ค่าใชจ้ ่ายโดย
เฉลย่ี ของผเู้ กษยี ณอายทุ เ่ี คยทางานรบั เงนิ เดอื นในบรษิ ทั เอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ (ไม่รวมขา้ ราชการและ
เจา้ ของกจิ การ) เพอ่ื นาไปใชใ้ นการประเมนิ ระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่า (Minimum Lump Sum : MLS) ทบ่ี ุคคล
เหล่าน้ีพงึ มเี มอ่ื อายุ 55 ปี เพอ่ื ใชจ้ า่ ยในวยั เกษยี ณอยา่ งเพยี งพอ จากนนั้ จงึ ประมาณคา่ ตวั เลขเป้าหมาย

หน้า 215 จาก 411 215

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าจากลกั ษณะการใชจ้ ่ายและระดบั คา่ ใชจ้ ่ายดว้ ยตวั แบบทางการเงนิ สาหรบั การคานวณเงนิ
กอ้ น ณ วนั เกษยี ณอายุ

วธิ กี ารเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล ใชว้ ธิ กี ารสมั ภาษณ์แบบเผชญิ หน้า (Face to Face Interview) กบั
ผเู้ กษยี ณอายทุ เ่ี คยทางานรบั เงนิ เดอื นในบรษิ ทั เอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ ทม่ี อี ายุ 55 ปี ขน้ึ ไปดว้ ยพนกั งาน
สมั ภาษณ์ ท่มี ปี ระสบการณ์ วธิ กี ารสุ่มตวั อย่าง แยกเป็นสองตวั อย่าง คอื ตวั อย่างผูเ้ กษยี ณอายุทเ่ี คย
ทางานรบั เงนิ เดอื นในบรษิ ทั เอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ ทม่ี อี ายุ 55 ปี ขน้ึ ไป (หน่วยศกึ ษา) ทม่ี ภี ูมลิ าเนาอยู่
ในเขตกรงุ เทพมหานคร ใชว้ ธิ กี ารสมุ่ ตวั อยา่ งแบบสะดวก (Convenience Sampling) ขนาดตวั อยา่ ง 400
คน สารวจในชว่ งวนั ท่ี 4 ก.ค. 2558 ถงึ 2 ส.ค. 2558 และตวั อยา่ งผเู้ กษยี ณอายทุ เ่ี คยทางานรบั เงนิ เดอื น
ในบรษิ ัทเอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ ท่มี อี ายุ 55 ปี ข้นึ ไป มภี ูมลิ าเนาอยู่ในเขตต่างจงั หวดั ใช้วธิ กี ารสุ่ม
ตัวอย่างแบบสองขนั้ ตอน (Two-Stage Sampling) ขนาดตัวอย่าง 400 คน กระจายตามภูมิภาค 5
ภูมภิ าคไดแ้ ก่ปรมิ ณฑล ภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือและภาคใต้ และสารวจในช่วง
วนั ท่ี 29 พ.ย.2558 ถงึ 6 ก.พ.2559

ขนาดตวั อย่าง ในกรุงเทพจานวน 400 คน กาหนดมาจากตารางยามาเน กรณขี นาดประชากร
มขี นาดใหญ่) เพ่อื ใหม้ นั่ ใจว่าค่าประมาณสดั ส่วนทไ่ี ดท้ ุกสดั ส่วน มคี ่าแตกต่างจากสดั ส่วนประชากรไม่
เกนิ 0.05 ดว้ ยความเช่อื มนั่ 95% การสุ่มตวั อย่างหน่วยศกึ ษา ในเขตต่างจงั หวดั ใชว้ ธิ กี ารสุ่มตวั อย่าง
แบบสองขนั้ ตอน (Two-Stage Sampling) ขนาดตวั อยา่ ง จานวน 400 คน กาหนดมาจากตารางยามาเน
กรณขี นาดประชากรมขี นาดใหญ่ ความเชอ่ื มนั่ 95% เชน่ กนั

เน่ืองจากหน่วยศกึ ษากระจายอยใู่ นพน้ื ทเ่ี ป็นวงกวา้ ง จงึ ใชว้ ธิ กี ารสมุ่ ตวั อยา่ งแบบสองขนั้ ตอน
(Two-Stage Sampling) เพ่อื กระจายตวั อย่างหน่วยศกึ ษาไปยงั พน้ื ทต่ี ่างๆ อย่างทวั่ ถงึ ขนั้ ตอนท่ี 1 สุ่ม
ตัวอย่างจงั หวัด โดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบชนั้ ภูมิ กาหนดชนั้ ภูมิจานวน 5 ชนั้ ภูมิ ได้แก่ ชนั้ ภูมิ
ปริมณฑล ชนั้ ภูมิภาคเหนือ ชนั้ ภูมิภาคกลาง ชนั้ ภูมิภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ และชนั้ ภูมิภาคใต้
(หลกั เกณฑแ์ บ่งชนั้ ภูมิ ใชเ้ กณฑต์ ามรายงานสถติ งิ านประกนั สงั คม ปี 2557 หน้า 20-22) ขนาดจงั หวดั
ตวั อย่าง กาหนดไว้ 10 จงั หวดั ทงั้ น้ี การเลอื กจงั หวดั ตวั อย่าง ในแต่ละชนั้ ภมู จิ ะใชเ้ กณฑเ์ ลอื กจงั หวดั ท่ี
มจี านวนผปู้ ระกนั ตน ตามมาตรา 33 สงู สดุ ขนั้ ตอนท่ี 2 สมุ่ ตวั อยา่ งหน่วยศกึ ษา ในแต่ละจงั หวดั ตวั อยา่ ง
ใชว้ ธิ กี ารสุ่มตวั อย่างแบบสะดวก (Convenience Sampling) กาหนดจุดสารวจตามเขตเมอื งของแต่ละ
จงั หวดั ตวั อยา่ ง ขนาดตวั อยา่ งแต่ละจงั หวดั จงั หวดั ละ 40 คน รวม 10 จงั หวดั

หน้า 216 จาก 411

216 บทที่ 6 ค่าใช้จา่ ยทจี่ ำ� เป็นหลังเกษียณอายุ
และหลักการคำ� นวณเงนิ ก้อนขั้นตำ่� พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ

ค่าใช้จ่ายหลงั เกษียณท่ไี ด้จากการสารวจขอ้ มูลจากกลุ่มตวั อย่าง จะนามาจาแนกตามกลุ่ม
อาชีพและพ้นื ท่ี และนามาคานวณ ค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ (Percentile) ท่ี 50 (PR50) ค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์
ท่ี 75 (PR75) และ ค่าเปอรเ์ ซน็ ตไ์ ทล์ ท่ี 95 (PR95) ของการกระจายตวั ของขอ้ มลู ทไ่ี ดจ้ ากครวั เรอื นกลมุ่
ตวั อยา่ ง โดยกาหนดใหค้ า่ PR50 ถอื เป็นคา่ เฉลย่ี ของการกระจายตวั ของยอดค่าใชจ้ า่ ย ซง่ึ เปรยี บเสมอื น
เป็นระดบั คา่ ใชจ้ ่ายระดบั พอเพยี ง สว่ นระดบั คา่ ใชจ้ า่ ยท่ี PR75 อาจพจิ ารณาไดว้ ่าเป็นค่าใชจ้ า่ ยทร่ี องรบั
ความสุขสบาย ในขณะท่ี ค่าใชจ้ ่ายท่ี PR95 ซ่งึ เป็นยอดท่สี ูงนัน้ สามารถทดแทนระดบั ค่าใชจ้ ่ายของผู้
เกษยี ณอายใุ นระดบั หรหู รา

จากการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู จากตวั อย่าง พบว่าตวั อย่างผเู้ กษยี ณอายุทเ่ี คยทางานรบั เงนิ เดอื น
ในบรษิ ทั เอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ ทม่ี อี ายุ 55 ปีขน้ึ ไป มคี ่าใชจ้ ่ายรวมอย่ทู ่ี 10,116 บาท สรุปจากผลรวม
ของค่ามธั ยฐานของค่าใช้จ่ายทุกหมวด สาหรบั สดั ส่วนค่ามธั ยฐานของค่าใช้จ่ายในหมวดต่างๆ และ
น้าหนกั การบรโิ ภค ใน 5 ลาดบั แรกไดแ้ ก่

ลาดบั ท่ี 1 คา่ ใชจ้ ่ายในหมวดอาหารสาเรจ็ รปู น้าหนกั 24%
ลาดบั ท่ี 2 คา่ ใชจ้ า่ ยในหมวดอาหารปรงุ ทบ่ี า้ น น้าหนกั 19%
ลาดบั ท่ี 3 คา่ ใชจ้ ่ายในหมวดทเ่ี กย่ี วกบั การเดนิ ทาง น้าหนกั 18%
ลาดบั ท่ี 4 คา่ ใชจ้ ่ายในหมวดคา่ สนั ทนาการต่างๆ น้าหนกั 12%
ลาดบั ท่ี 5 คา่ ใชจ้ า่ ยในหมวด คา่ ไฟฟ้า น้าประปาและเชอ้ื เพลงิ น้าหนกั 11%

โดยค่าใชจ้ ่ายในหมวดต่างๆ ณ ระดบั เปอรเ์ ซน็ ตไ์ ทล์ ตา่ งๆ แสดงอยใู่ นตารางท่ี 6.7

หน้า 217 จาก 411 217

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

ตารางที่ 6.7 ค่าสถิติต่าง เก่ียวกบั ค่าใช้จ่ายรวม และค่าใช้จ่ายสาหรบั อปุ โภคและบริโภคในหมวด
ต่างๆ จากผลการสารวจ

ตวั แปร ขนาดตวั อยา่ ง Min P25 P50 P75 Max

หมวดท่ี 1 อาหารปรงุ ทบ่ี า้ น 762 0 1,000 1,566 2,500 13,200

หมวดท่ี 2 คา่ อาหารสาเรจ็ รปู 762 0 1,000 2,000 3,000 15,333

หมวดท่ี 3 เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอลแ์ ละยาสบู 762 0 0 0 0 5,000

หมวดท่ี 4 คา่ ไฟฟ้า น้าประปา และเชอ้ื เพลงิ 762 0 620 900 1,282 4,333

หมวดท่ี 5 เครอ่ื งนุ่งหม่ และเครอ่ื งแต่งตวั 762 0 42 125 300 6,000

หมวดท่ี 6 คา่ ใชจ้ ่ายสว่ นบุคคล 762 0 250 633 1,400 19,340

หมวดท่ี 7คา่ ใชจ้ ่ายพยาบาล 762 0 49 213 671 8,333

หมวดท่ี 8 คา่ ใชจ้ ่ายทเ่ี กย่ี วกบั ทอ่ี ยอู่ าศยั 762 0 0 0 83 13,333

หมวดท่ี 9 อุปกรณ์เครอ่ื งใชภ้ ายในบา้ น 762 0 32 67 169 2,978

หมวดท่ี 10 คา่ จา้ งประจา 762 0 0 0 0 16,667

หมวดท่ี 11 คา่ ใชจ้ า่ ยทเ่ี กย่ี วกบั การเดนิ ทาง 762 0 600 1,500 2,958 23,750

หมวดท่ี 12 คา่ ใชจ้ า่ ยทเ่ี กย่ี วกบั การสอ่ื สาร 762 0 200 300 599 3,488

หมวดท่ี 13 คา่ สนั ทนาการตา่ งๆ 762 0 512 983 1,942 18,267

หมวดท่ี 14 คา่ ใชจ้ ่ายการศกึ ษา 762 0 0 0 0 3,000

หมวดท่ี 15 กจิ กรรมทางสงั คมและอน่ื ๆ 762 0 42 167 391 6,000

รวมคา่ ใชจ้ ่าย ทกุ หมวด 762 4,192 7,215 10,116 15,947 41,430

หมายเหตุ : ค่ามธั ยฐานหรอื ค่าสถติ ติ ่างๆ ในตาราง เม่อื ตวั เลขทุกหมวดมารวมกนั ไม่จาเป็นตอ้ งเท่ากบั ค่ารวม มธั ย

ฐานของคา่ ใชจ้ า่ ยรวม ไมจ่ าเป็นตอ้ งเท่ากบั ผลรวมของมธั ยฐานคา่ ใชจ้ า่ ยในแต่ละหมวด

หน้า 218 จาก 411

218 บทท่ี 6 ค่าใชจ้ า่ ยทจี่ �ำเป็นหลังเกษียณอายุ
และหลักการคำ� นวณเงนิ กอ้ นขน้ั ต่ำ� พึงมี ณ วันเกษยี ณอายุ

ผลการสารวจท่สี าคญั พบว่าสดั ส่วนค่าใช้จ่ายท่เี พมิ่ ข้นึ อย่างชดั เจนคอื อาหารปรุงท่บี ้านท่ีมี
สดั ส่วนท่สี ูงขน้ึ มากตามอายุท่เี พม่ิ ข้นึ ในวยั เกษียณอายุ ซ่งึ ถอื เป็นหมวดค่าใช้จ่ายท่มี สี ดั ส่วนสูงท่สี ุด
สาหรบั ค่ารกั ษาพยาบาลนัน้ กม็ สี ดั ส่วนทเ่ี พมิ่ ขน้ึ อย่างมนี ัยสาคญั จากร้อยละ 2.5 ในช่วงอายุ 55-59 ปี
เป็น ร้อยละ 4 ในช่วงอายุ 70 ปีข้นึ ไป ในขณะท่สี ดั ส่วนค่าใช้จ่ายในหมวดการเดนิ ทางลดลงอย่างมี
นยั สาคญั จากรอ้ ยละ 17 เป็น รอ้ ยละ 10 ดงั แสดงในตารางท่ี 6.8

ตารางที่ 6.8 สดั ส่วนค่าใช้จา่ ยของผเู้ กษียณอายุ (ผทู้ ี่เคยทางานในภาคเอกชน และรฐั วิสาหกิจ)
จาแนกตาม 4 กล่มุ อายคุ ือ กล่มุ 55-59 ปี กล่มุ 60-64 ปี กล่มุ 65-69 ปี และ กล่มุ 70 ปี ขึน้ ไป

หมวดค่าใช้จา่ ย อายุ

อาหารปรงุ ทบ่ี า้ น 55 - 59 ปี 60 - 64 ปี 65 - 69 ปี 70 ปี ขึ้นไป
อาหารสาเรจ็ รปู
เครอ่ื งด่มื แอลกอฮอลแ์ ละยาสบู 16.46% 19.23% 20.51% 25.68%
ไฟฟ้า ประปา และเชอ้ื เพลงิ 21.52% 22.97%
เครอ่ื งนุ่งหม่ และรองเทา้ 0.00% 21.79% 24.36% 0.00%
สว่ นบุคคล 8.86% 13.51%
พยาบาล 2.53% 0.00% 0.00% 1.35%
ทอ่ี ยอู่ าศยั 12.66% 4.05%
อปุ กรณ์เครอ่ื งใชภ้ ายในบา้ น 2.53% 11.54% 11.54% 4.05%
คา่ จา้ งประจา 0.00% 0.00%
การเดนิ ทาง 1.27% 1.28% 1.28% 1.35%
การสอ่ื สาร 0.00% 0.00%
สนั ทนาการ 17.72% 6.41% 5.13% 10.81%
การศกึ ษา 3.80% 2.70%
กจิ กรรมทางสงั คม 11.39% 2.56% 2.56% 10.81%
รวม 0.00% 0.00%
1.27% 0.00% 0.00% 2.70%
100.00% 100.00%
1.28% 1.28%

0.00% 0.00%

17.95% 15.38%

3.85% 3.85%

12.82% 12.82%

0.00% 0.00%

1.28% 1.28%

100.00% 100.00%

สาหรบั ยอดค่าใช้จ่ายในช่วงเกษียณอายุ ท่ไี ด้จากการสารวจขอ้ มูลจากกลุ่มตวั อย่างโดยได้
จาแนกตามกลุ่มอาชพี และพน้ื ทน่ี นั้ แสดงอยใู่ นตารางท่ี 6.9

หน้า 219 จาก 411 219

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู

ตารางที่ 6.9 การกระจายตวั ของระดบั ค่าใช้จา่ ย แต่ละกล่มุ อาชีพและท้องที่

A. ค่าใช้จา่ ยไมร่ วมค่าเช่า เฉลี่ยทุกจงั หวดั PR50 PR75 PR95
1. ผบู้ รหิ ารบรษิ ทั เอกชน หรอื รฐั วสิ าหกจิ
2. อาชพี ทต่ี อ้ งใชใ้ บประกอบวชิ าชพี เชน่ แพทย์ พยาบาล วศิ วกร ทนาย ผสู้ อบ 18,031 29,447 53,542
บญั ชี
3. พนกั งานในสานกั งาน เชน่ พนกั งานบญั ชี พนกั งานทรพั ยากรบคุ คล พนกั งาน 15,545 21,164 40,754
การเงนิ
4. พนกั งานใหบ้ รกิ าร เชน่ พนกั งานขาย พนกั งานในโรงแรม พนกั งานทาความ 11,460 18,289 35,779
สะอาด พนกั งานขบั ยานพาหนะ
5. พนกั งานในโรงงาน 8,153 12,367 21,888
6. อน่ื ๆ 7,248 9,495 14,006
B. ค่าใช้จา่ ยไม่รวมค่าเช่า กรงุ เทพ 9,748 14,767 32,669
1. ผบู้ รหิ ารบรษิ ทั เอกชน หรอื รฐั วสิ าหกจิ
2. อาชพี ทต่ี อ้ งใชใ้ บประกอบวชิ าชพี เชน่ แพทย์ พยาบาล วศิ วกร ทนาย ผสู้ อบ 21,130 33,074 59,836
บญั ชี
3. พนกั งานในสานกั งาน เชน่ พนกั งานบญั ชี พนกั งานทรพั ยากรบุคคล พนกั งาน 18,248 22,431 42,745
การเงนิ
4. พนกั งานใหบ้ รกิ าร เชน่ พนกั งานขาย พนกั งานในโรงแรม พนกั งานทาความ 13,143 20,982 36,724
สะอาด พนกั งานขบั ยานพาหนะ
5. พนกั งานในโรงงาน 9,920 14,217 32,711
6. อน่ื ๆ 7,899 10,204 19,254
C. ค่าใช้จา่ ยไมร่ วมค่าเช่า ต่างจงั หวดั 10,745 14,105 14,960
1. ผบู้ รหิ ารบรษิ ทั เอกชน หรอื รฐั วสิ าหกจิ
2. อาชพี ทต่ี อ้ งใชใ้ บประกอบวชิ าชพี เชน่ แพทย์ พยาบาล วศิ วกร ทนาย ผสู้ อบ 15,172 19,241 33,700
บญั ชี
3. พนกั งานในสานกั งาน เชน่ พนกั งานบญั ชี พนกั งานทรพั ยากรบคุ คล พนกั งาน 10,545 16,181 31,792
การเงนิ
4. พนกั งานใหบ้ รกิ าร เชน่ พนกั งานขาย พนกั งานในโรงแรม พนกั งานทาความ 9,054 12,826 30,106
สะอาด พนกั งานขบั ยานพาหนะ
5. พนกั งานในโรงงาน 7,630 10,428 18,637
6. อน่ื ๆ 7,172 9,037 13,652
9,586 13,947 24,215

หน้า 220 จาก 411

220 บทท่ี 6 ค่าใช้จา่ ยทีจ่ �ำเป็นหลังเกษียณอายุ
และหลักการคำ� นวณเงนิ ก้อนขนั้ ตำ่� พึงมี ณ วนั เกษยี ณอายุ

เม่อื นาคา่ ใชจ้ า่ ยทไ่ี ดจ้ ากการสารวจมาประมาณค่าเงนิ กอ้ นพงึ มขี นั้ ต่าตามตวั แบบทางการเงนิ ท่ี
กล่าวมาข้างต้น จะได้ตัวอย่างการคานวณมูลค่าเงินก้อนพึงมขี นั้ ต่า ณ วนั เกษียณอายุ ของบุคคล
ตวั อย่าง 3 คน ท่มี อี ายุแตกต่างกนั ในปัจจุบนั โดยมขี อ้ สมมตฐิ านให้ประกอบอาชพี แรงงานในโรงงาน
เหมอื นกนั และไม่มภี าระคา่ ใชจ้ ่ายคา่ เชา่ สาหรบั ทพ่ี กั อาศยั และใหม้ กี ารรกั ษาพยาบาลผา่ นโรงพยาบาล
ของรฐั ดงั แสดงในตารางท่ี 6.10

ตารางที่ 6.10 เงินก้อนขนั้ ตา่ พึงมี ณ วนั เกษียณอายรุ ะดบั พอเพียง

อายุ (ปี) ไมเ่ ป็นโรค โรคหวั ใจ โรคเบาหวาน โรคเสน้ เลอื ดในสมอง โรคมะเรง็
35 2,986,349 3,793,575 3,965,122 4,137,667 3,948,099
45 2,222,124 2,822,776 2,950,423 3,078,813 2,937,756
55 1,653,469 2,100,410 2,195,392 2,290,926 2,185,967

จะสงั เกตเหน็ วา่ ผทู้ ม่ี อี ายุ 35 ปีในปัจจุบนั จะตอ้ งมเี งนิ กอ้ นพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายสุ งู กวา่ ผทู้ ม่ี ี
อายุมากกว่า เพราะมูลค่าน้ีคอื มูลค่าของเงนิ กอ้ น ณ วนั เกษยี ณในอกี 25 ปีขา้ งหน้า ซ่งึ เป็นมลู ค่าของ
เงนิ ทไ่ี ดร้ วมอตั ราเงนิ เฟ้อในอนาคตไปแลว้ โดยโรคทท่ี าใหม้ คี า่ ใชจ้ ่ายเพมิ่ ขน้ึ สงู ทส่ี ุดไดแ้ ก่โรคเส้นเลอื ด
ในสมอง สง่ ผลใหม้ ลู คา่ เงนิ กอ้ นเพม่ิ ขน้ึ ประมาณ 500,000 – 1,000,000 บาท

แต่เม่อื วเิ คราะห์ผทู้ เ่ี กษยี ณอายุสาหรบั กลุ่มประชากรทท่ี างานในบรษิ ทั เอกชน หรอื รฐั วสิ าหกจิ
ในปี พ.ศ.2589 หรอื อายุในปีพ.ศ.2559 อยทู่ ่ี 25 ปีนนั้ จะตอ้ งมมี ลู ค่าเงนิ กอ้ นชนั้ ต่าพงึ มี สงู ถงึ 13.3 ลา้ น
บาทสาหรบั เพศหญงิ และ 11.6 ลา้ นบาทสาหรบั เพศชาย ซง่ึ เป็นมลู คา่ เงนิ กอ้ นทส่ี ามารถรองรบั ความสขุ
สบายไดเ้ ท่ากบั การใชจ้ ่ายเพยี งประมาณ 18,000 บาทต่อเดอื น (เม่อื คดิ เปรยี บเทยี บกบั มลู ค่าใชจ้ ่ายใน
ปัจจุบนั ) เท่านัน้ โดยหากตอ้ งการรองรบั ระดบั ค่าใชจ้ ่ายทส่ี ะดวกสบาย จะตอ้ งมเี งนิ กอ้ นเพม่ิ สงู ขน้ึ เป็น
ประมาณ 20-22 ลา้ นบาทเลยทเี ดยี ว หากตอนเกษยี ณอายุ มคี วามเสย่ี งทจ่ี ะเกดิ โรครา้ ยแรง จะต้องมี
มลู คา่ เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าเพมิ่ ขน้ึ เพอ่ื รองรบั คา่ ใชจ้ า่ ยในการรกั ษาแต่ละดา้ นสงู ขน้ึ ตามไปดว้ ย

รายละเอยี ดของมูลค่าเงนิ ก้อนขนั้ ต่าพงึ มขี องแต่ละกลุ่มอาชพี แสดงอยู่ในตารางท่ี 6.11 ซ่งึ มี
การแบง่ แยกเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าตามการเป็นโรคภายหลงั เกษยี ณอายรุ ว่ มดว้ ย

หน้า 221 จาก 411 221

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

ตารางที่ 6.11 ตวั เลขเงินก้อนพึงมีขนั้ ตา่ สาหรบั ผทู้ ่ีมีอายุปัจจบุ นั 25 ปี 35 ปี และ 45 ปี ในปี พ.ศ.
2559 เกษียณอายุ 55 ปี และมีท่ีพกั อาศยั ของตนเองในกรงุ เทพมหานคร จาแนกตามอาชีพ เพศ
โรงพยาบาลที่รกั ษา สถานะทางสขุ ภาพ ณ ระดบั พอเพียงและระดบั สะดวกสบาย

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 1.ผบู้ รหิ ารบรษิ ทั เอกชนหรอื รฐั วสิ าหกจิ
2589
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2579 14,513,993 14,853,115 15,042,389 14,788,003
พอเพยี ง หญงิ 13,371,170 12,579,507 12,906,626 13,042,819 12,840,045
2569 23,498,020 23,837,141 24,026,416 23,772,030
ชาย 11,612,318 20,286,918 20,614,037 20,750,230 20,547,456

สะดวกสบาย หญงิ 22,388,339 เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
16,037,020 17,475,647 16,386,894 15,155,492
ชาย 19,353,895 13,947,863 15,273,196 14,263,244 13,175,595
25,021,047 26,459,674 25,370,921 24,139,519
ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย 21,655,275 22,980,607 21,970,655 20,883,007

พอเพยี ง หญงิ 13,371,170 เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
10,799,774 11,052,112 11,192,950 11,003,663
ชาย 11,612,318 9,360,334 9,603,742 9,705,082 9,554,199
17,484,734 17,737,072 17,877,910 17,688,623
สะดวกสบาย หญงิ 22,388,339 15,095,372 15,338,780 15,440,120 15,289,237

ชาย 19,353,895 เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
11,933,049 13,003,523 12,193,388 11,277,109
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย 10,378,520 11,364,692 10,613,193 9,803,880
18,618,009 19,688,483 18,878,348 17,962,069
พอเพยี ง หญงิ 9,949,406 16,113,558 17,099,730 16,348,231 15,538,918

ชาย 8,640,655 เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
8,036,046 8,223,809 8,328,606 8,187,759
สะดวกสบาย หญงิ 16,659,027 6,964,968 7,146,086 7,221,492 7,109,221
13,010,284 13,198,047 13,302,844 13,161,996
ชาย 14,401,116 11,232,375 11,413,493 11,488,899 11,376,628

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
8,879,309 9,675,842 9,073,026 8,391,228
พอเพยี ง หญงิ 9,949,406 7,722,594 8,456,398 7,897,212 7,295,008
13,853,547 14,650,080 14,047,264 13,365,466
ชาย 8,640,655 11,990,000 12,723,805 12,164,619 11,562,415

สะดวกสบาย หญงิ 16,659,027

ชาย 14,401,116

ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย

พอเพยี ง หญงิ 7,403,293

ชาย 6,429,459

สะดวกสบาย หญงิ 12,395,881

ชาย 10,715,783

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย

พอเพยี ง หญงิ 7,403,293

ชาย 6,429,459

สะดวกสบาย หญงิ 12,395,881

ชาย 10,715,783

หน้า 222 จาก 411

222 บทท่ี 6 ค่าใช้จ่ายทจี่ ำ� เปน็ หลังเกษียณอายุ
และหลักการค�ำนวณเงนิ กอ้ นขน้ั ต่�ำพึงมี ณ วันเกษยี ณอายุ

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 2.อาชพี ทต่ี อ้ งใชใ้ บประกอบวชิ าชพี เชน่ แพทยพ์ ยาบาลวศิ วกรทนายผสู้ อบบญั ชี
2589
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2579 13,224,559 12,970,172
พอเพยี ง หญงิ 11,547,205 12,696,163 13,035,284 11,465,172 11,262,399
2569 16,847,044 16,592,658
ชาย 10,028,278 11,001,860 11,328,979 14,548,274 14,345,500

สะดวกสบาย หญงิ 15,183,829 16,318,648 16,657,770 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
14,569,064 13,337,661
ชาย 13,125,861 14,084,962 14,412,081 12,685,597 11,597,949
18,191,549 16,960,147
ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ 15,768,699 14,681,050

พอเพยี ง หญงิ 11,547,205 14,219,189 15,657,817 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
9,840,314 9,651,026
ชาย 10,028,278 12,370,217 13,695,550 8,531,165 8,380,282
12,535,783 12,346,496
สะดวกสบาย หญงิ 15,183,829 17,841,675 19,280,303 10,825,282 10,674,399

ชาย 13,125,861 15,453,318 16,778,651 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
10,840,752 9,924,473
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ 9,439,276 8,629,963
13,536,221 12,619,942
พอเพยี ง หญงิ 8,592,205 9,447,137 9,699,476 11,733,393 10,924,080

ชาย 7,461,981 8,186,417 8,429,825 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
7,322,118 7,181,270
สะดวกสบาย หญงิ 11,298,195 12,142,607 12,394,945 6,347,988 6,235,717
9,327,800 9,186,952
ชาย 9,766,873 10,480,534 10,723,942 8,055,026 7,942,755

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
8,066,538 7,384,740
พอเพยี ง หญงิ 8,592,205 10,580,412 11,650,886 7,023,708 6,421,503
10,072,220 9,390,422
ชาย 7,461,981 9,204,603 10,190,775 8,730,746 8,128,542

สะดวกสบาย หญงิ 11,298,195 13,275,882 14,346,356

ชาย 9,766,873 11,498,720 12,484,892

ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ

พอเพยี ง หญงิ 6,393,407 7,029,557 7,217,321

ชาย 5,552,415 6,091,463 6,272,581

สะดวกสบาย หญงิ 8,406,918 9,035,240 9,223,003

ชาย 7,267,471 7,798,502 7,979,620

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ

พอเพยี ง หญงิ 6,393,407 7,872,820 8,669,354

ชาย 5,552,415 6,849,089 7,582,894

สะดวกสบาย หญงิ 8,406,918 9,878,503 10,675,036

ชาย 7,267,471 8,556,128 9,289,932

หน้า 223 จาก 411 223

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 3.พนกั งานในสานักงานเชน่ พนักงานบญั ชพี นกั งานทรพั ยากรบุคคลพนกั งานการเงนิ
2589
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2579 10,005,334 9,750,948
พอเพยี ง หญงิ 8,317,115 9,476,938 9,816,060 8,671,293 8,468,519
2569 15,869,653 15,615,267
ชาย 7,223,076 8,207,981 8,535,100 13,703,947 13,501,173

สะดวกสบาย หญงิ 14,203,016 15,341,257 15,680,379 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
11,349,839 10,118,437
ชาย 12,277,984 13,240,635 13,567,754 9,891,718 8,804,070
17,214,158 15,982,756
รพ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ 14,924,372 13,836,724

พอเพยี ง หญงิ 8,317,115 10,999,965 12,438,592 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
7,444,908 7,255,621
ชาย 7,223,076 9,576,338 10,901,670 6,452,257 6,301,374
11,808,512 11,619,225
สะดวกสบาย หญงิ 14,203,016 16,864,284 18,302,912 10,197,024 10,046,141

ชาย 12,277,984 14,608,991 15,934,324 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
8,445,346 7,529,067
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ 7,360,367 6,551,055
12,808,951 11,892,671
พอเพยี ง หญงิ 6,188,714 7,051,732 7,304,070 11,105,134 10,295,822

ชาย 5,374,647 6,107,509 6,350,916 เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
5,539,711 5,398,863
สะดวกสบาย หญงิ 10,568,377 11,415,336 11,667,674 4,801,085 4,688,814
8,786,642 8,645,795
ชาย 9,135,973 9,852,276 10,095,683 7,587,543 7,475,272

รพ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
6,284,131 5,602,333
พอเพยี ง หญงิ 6,188,714 8,185,007 9,255,481 5,476,805 4,874,600
9,531,062 8,849,264
ชาย 5,374,647 7,125,695 8,111,867 8,263,263 7,661,058

สะดวกสบาย หญงิ 10,568,377 12,548,611 13,619,085

ชาย 9,135,973 10,870,462 11,856,634

ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ

พอเพยี ง หญงิ 4,604,985 5,247,151 5,434,914

ชาย 3,999,242 4,544,560 4,725,678

สะดวกสบาย หญงิ 7,863,865 8,494,082 8,681,846

ชาย 6,798,022 7,331,019 7,512,136

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ

พอเพยี ง หญงิ 4,604,985 6,090,414 6,886,947

ชาย 3,999,242 5,302,186 6,035,991

สะดวกสบาย หญงิ 7,863,865 9,337,345 10,133,878

ชาย 6,798,022 8,088,644 8,822,449

หน้า 224 จาก 411

224 บทท่ี 6 คา่ ใช้จ่ายท่ีจำ� เปน็ หลังเกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงนิ ก้อนข้นั ตำ่� พงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 4.พนกั งานใหบ้ รกิ ารเชน่ พนกั งานขายพนกั งานในโรงแรมพนกั งานทาความสะอาดพนกั งานขบั ยานพาหนะ
2589
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2579 7,718,277
พอเพยี ง หญงิ 6,277,584 7,444,268 7,783,389 7,972,664 6,704,419
2569 11,052,153
ชาย 5,451,827 6,443,881 6,771,000 6,907,193 9,559,292

สะดวกสบาย หญงิ 9,623,924 10,778,143 11,117,265 11,306,539 มะเรง็
8,085,766
ชาย 8,319,528 9,298,753 9,625,872 9,762,065 7,039,970
11,419,642
รพ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง 9,894,842

พอเพยี ง หญงิ 6,277,584 8,967,295 10,405,922 9,317,169 มะเรง็
5,743,123
ชาย 5,451,827 7,812,238 9,137,570 8,127,618 4,988,718
8,223,840
สะดวกสบาย หญงิ 9,623,924 12,301,170 13,739,798 12,651,045 7,113,011

ชาย 8,319,528 10,667,110 11,992,443 10,982,490 มะเรง็
6,016,570
ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง 5,238,399
8,497,286
พอเพยี ง หญงิ 4,671,112 5,539,234 5,791,573 5,932,411 7,362,692

ชาย 4,056,671 4,794,853 5,038,260 5,139,601 มะเรง็
4,273,423
สะดวกสบาย หญงิ 7,161,103 8,019,951 8,272,289 8,413,127 3,712,074
6,119,309
ชาย 6,190,510 6,919,146 7,162,553 7,263,893 5,292,748

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
4,476,893
พอเพยี ง หญงิ 4,671,112 6,672,509 7,742,983 6,932,849 3,897,861
6,322,779
ชาย 4,056,671 5,813,039 6,799,211 6,047,711 5,478,534

สะดวกสบาย หญงิ 7,161,103 9,153,226 10,223,700 9,413,565

ชาย 6,190,510 7,937,331 8,923,503 8,172,004

ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง

พอเพยี ง หญงิ 3,475,746 4,121,711 4,309,474 4,414,271

ชาย 3,018,544 3,567,821 3,748,939 3,824,345

สะดวกสบาย หญงิ 5,328,533 5,967,597 6,155,360 6,260,157

ชาย 4,606,321 5,148,494 5,329,612 5,405,019

ร.พ.เอกชน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง

พอเพยี ง หญงิ 3,475,746 4,964,974 5,761,507 5,158,691

ชาย 3,018,544 4,325,447 5,059,251 4,500,065

สะดวกสบาย หญงิ 5,328,533 6,810,860 7,607,393 7,004,577

ชาย 4,606,321 5,906,120 6,639,925 6,080,739

หน้า 225 จาก 411 225

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกูล

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 5.พนกั งานในโรงงาน ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2589 4,998,780 6,169,765 6,508,887 6,698,161 6,443,775
ร.พ.รฐั 4,341,237 5,337,775 5,664,894 5,801,087 5,598,313
2579 พอเพยี ง หญงิ 6,907,543 8,071,241 8,410,363 8,599,637 8,345,251
5,971,317 6,960,375 7,287,494 7,423,687 7,220,913
2569 ชาย
สะดวกสบาย หญงิ ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
4,998,780 7,692,792 9,131,420 8,042,667 6,811,264
ชาย 4,341,237 6,706,131 8,031,464 7,021,512 5,933,863
6,907,543 9,594,268 11,032,895 9,944,142 8,712,740
รพ.เอกชน 5,971,317 8,328,731 9,654,064 8,644,112 7,556,463
พอเพยี ง หญงิ
ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
ชาย 3,719,562 4,590,885 4,843,223 4,984,061 4,794,774
สะดวกสบาย หญงิ 3,230,288 3,971,806 4,215,213 4,316,553 4,165,670
5,139,861 6,005,761 6,258,100 6,398,938 6,209,650
ชาย 4,443,221 5,179,172 5,422,580 5,523,920 5,373,037

ร.พ.รฐั ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
พอเพยี ง หญงิ 3,719,562 5,724,160 6,794,634 5,984,499 5,068,220
3,230,288 4,989,991 5,976,163 5,224,664 4,415,352
ชาย 5,139,861 7,139,036 8,209,510 7,399,376 6,483,097
สะดวกสบาย หญงิ 4,443,221 6,197,358 7,183,530 6,432,031 5,622,718

ชาย ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2,767,703 3,416,049 3,603,813 3,708,610 3,567,762
ร.พ.เอกชน 2,403,638 2,955,396 3,136,514 3,211,921 3,099,650
พอเพยี ง หญงิ 3,824,539 4,468,850 4,656,614 4,761,411 4,620,563
3,306,173 3,853,791 4,034,909 4,110,315 3,998,044
ชาย
สะดวกสบาย หญงิ ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2,767,703 4,259,312 5,055,846 4,453,029 3,771,232
ชาย 2,403,638 3,713,022 4,446,827 3,887,641 3,285,436
3,824,539 5,312,113 6,108,647 5,505,830 4,824,033
ร.พ.รฐั 3,306,173 4,611,416 5,345,221 4,786,035 4,183,831
พอเพยี ง หญงิ

ชาย
สะดวกสบาย หญงิ

ชาย

ร.พ.เอกชน
พอเพยี ง หญงิ

ชาย
สะดวกสบาย หญงิ

ชาย

หน้า 226 จาก 411

226 บทท่ี 6 คา่ ใช้จ่ายท่ีจ�ำเป็นหลังเกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงินก้อนข้ันต่ำ� พึงมี ณ วันเกษียณอายุ

ปีพ.ศ.ทเ่ี กษยี ณ 6.อ่นื ๆ หญงิ ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
2589 ร.พ.รฐั ชาย 6,799,711 7,964,639 8,303,760 8,493,035 8,238,649
พอเพยี ง หญงิ 5,905,273 6,895,497 7,222,617 7,358,809 7,156,036
2579 ชาย 9,548,312 10,702,795 11,041,916 11,231,191 10,976,804
สะดวกสบาย 8,254,164 9,233,663 9,560,782 9,696,975 9,494,201
2569 หญงิ
ร.พ.เอกชน ชาย ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
พอเพยี ง หญงิ 9,548,312 10,702,795 11,041,916 11,231,191 10,976,804
ชาย 8,254,164 9,233,663 9,560,782 9,696,975 9,494,201
สะดวกสบาย 9,548,312 12,225,821 13,664,449 12,575,696 11,344,293
หญงิ 8,254,164 10,602,019 11,927,352 10,917,400 9,829,752
ร.พ.รฐั ชาย
พอเพยี ง หญงิ ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
ชาย 5,059,624 5,926,439 6,178,778 6,319,616 6,130,328
สะดวกสบาย 4,394,078 5,130,898 5,374,305 5,475,645 5,324,763
หญงิ 7,104,841 7,963,884 8,216,223 8,357,061 8,167,773
ร.พ.เอกชน ชาย 6,141,873 6,870,712 7,114,120 7,215,460 7,064,577
พอเพยี ง หญงิ
ชาย ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
สะดวกสบาย 5,059,624 7,059,714 8,130,188 7,320,054 6,403,775
หญงิ 4,394,078 6,149,083 7,135,255 6,383,756 5,574,444
ร.พ.รฐั ชาย 7,104,841 9,097,159 10,167,633 9,357,499 8,441,220
พอเพยี ง หญงิ 6,141,873 7,888,898 8,875,070 8,123,571 7,314,258
ชาย
สะดวกสบาย ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
หญงิ 3,764,835 4,409,827 4,597,591 4,702,388 4,561,540
ร.พ.เอกชน ชาย 3,269,607 3,817,870 3,998,988 4,074,394 3,962,123
พอเพยี ง หญงิ 5,286,669 5,925,878 6,113,641 6,218,438 6,077,590
ชาย 4,570,130 5,112,455 5,293,573 5,368,980 5,256,709
สะดวกสบาย
ไมป่ ่วย เบาหวาน หวั ใจ เสน้ เลอื ดในสมอง มะเรง็
3,764,835 5,253,090 6,049,624 5,446,807 4,765,010
3,269,607 4,575,496 5,309,300 4,750,114 4,147,910
5,286,669 6,769,141 7,565,674 6,962,858 6,281,060
4,570,130 5,870,081 6,603,886 6,044,700 5,442,495

หน้า 227 จาก 411 227

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

6.7 บทสรปุ

ในบทน้ีไดท้ าการวเิ คราะหแ์ นวทางและบทเรยี นจากต่างประเทศ ในการกาหนดและประเมนิ หา
มูลค่าเงนิ ก้อนขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษียณอายุ ซ่ึงจะพบว่าในหลายประเทศได้พยายามนาเสนอระบบ
บาเหน็จบานาญทจ่ี ะสรา้ งความมนั่ ใจใหผ้ เู้ กษยี ณมชี วี ติ ขนั้ ต่าในระดบั พอเพยี งผา่ นการใหเ้ งนิ บานาญขนั้
ต่ากบั ประชากรทุกคน หรอื การกาหนดเกณฑร์ ายไดข้ นั้ ต่าทผ่ี เู้ กษยี ณอายุจะตอ้ งไดร้ บั จากเงนิ กอ้ นของ
กองทุนบาเหน็จบานาญ

นอกจากน้ีในบทน้ีไดเ้ สนอวธิ กี ารในการคานวณมลู ค่าเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ทม่ี กี ารประเมนิ ระดบั
อตั ราเงนิ เฟ้อของผเู้ กษยี ณอายุ ระดบั อตั ราการตายของผเู้ กษยี ณอายุ และระดบั ค่าใชจ้ ่ายทเ่ี กดิ ขน้ึ จรงิ
ของผู้เกษียณอายุ ซ่ึงจากการศึกษาพบว่ามูลค่าเงินก้อนขนั้ ต่าสาหรบั ผู้ท่ีจะเกษียณในอีก 5-10 ปี
ขา้ งหน้า ในประเทศไทย ตามแต่ละกลุ่มอาชพี อยู่ท่ปี ระมาณ 3 ล้านถงึ 10 ล้านบาท ความแตกต่างท่ี
กวา้ งน้เี กดิ ขน้ึ จากลกั ษณะการใชจ้ ่ายในชวี ติ ประจาวนั ทแ่ี ตกต่างกนั ระหวา่ งกล่มุ อาชพี

มูลค่าเงนิ ก้อนน้ีอาจดูมมี ูลค่าทม่ี าก แต่เป็นมูลค่าเงนิ ก้อนก่อนทจ่ี ะมกี ารคานึงถงึ ผลประโยชน์
ต่างๆท่ผี ู้เกษียณจะได้รบั ในอนาคต เช่นเบ้ยี ยงั ชีพชราภาพ, เงนิ บานาญจากประกนั สงั คม หรอื เงนิ
บาเหน็จอ่นื จากนายจา้ ง ดงั นนั้ หากประเมนิ มลู ค่าของผลประโยชน์ต่างๆ เหล่าน้ีรว่ มดว้ ยแลว้ มลู ค่าเงนิ
ก้อนขนั้ ต่าพงึ มนี อกเหนือจากผลประโยชน์เหล่าน้ีควรจะน้อยลง เช่นหากผู้ท่จี ะเกษียณในอีก 10 ปี
ขา้ งหน้า คาดว่าจะไดร้ บั เงนิ บานาญจากประกนั สงั คมประมาณ 5,000 บาทต่อเดอื น และไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี
อกี 600 – 1,000 บาทต่อเดอื น จะสามารถลดมลู ค่าเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มที ต่ี อ้ งเกบ็ ออมไปไดอ้ กี ประมาณ
1 ลา้ นบาท ทาใหก้ ลุ่มประชากรในอาชพี แรงงานในโรงงานจะตอ้ งมกี ารออมเพม่ิ เตมิ จนมมี ลู ค่าเงนิ กอ้ น
ณ วนั เกษยี ณลดลงจากประมาณ 3 ลา้ นบาทเป็น 2 ลา้ นบาท เป็นตน้

นอกจากน้ีมูลค่าเงนิ ก้อนขนั้ ต่าน้ี สามารถประเมนิ ร่วมกบั มูลค่าทรพั ย์สนิ อ่นื ๆของผู้ออมด้วย
กล่าวคอื ผูเ้ กษียณอายุอาจไม่มคี วามจาเป็นจะตอ้ งมสี นิ ทรพั ยท์ แ่ี ปลงมาเป็นเงนิ สดไดท้ นั ที (เช่นบญั ชี
เงนิ ฝาก หลกั ทรพั ย์หุน้ หรอื ตราสารหน้ี) เท่ากบั จานวนมูลค่าเงนิ ก้อนขนั้ ต่าน้ีก็ได้ เพราะสนิ ทรพั ยท์ ่ี
สาคญั ประการหน่งึ ของครวั เรอื นคอื บา้ นพกั อาศยั ซง่ึ ในอนาคตประเทศไทยจะมกี ารออกกฎหมายรองรบั
การทาธุรกรรมประเภท Reverse Mortgage ในเชงิ พาณิชย์ นนั่ หมายความว่าผเู้ กษยี ณอายสุ ามารถนา
มูลค่าบ้านพกั อาศยั ท่ตี นมไี ปทาธุรกรรมกบั สถาบนั การเงนิ ผ่าน Reverse Mortgage โดยผูเ้ กษียณจะ
ไดร้ บั เงนิ งวดจากธนาคาร ในขณะทผ่ี เู้ กษยี ณยงั สามารถพกั อาศยั ในบา้ นเดมิ นนั้ ไดอ้ ยจู่ นกวา่ จะเสยี ชวี ติ
เป็นตน้

หน้า 228 จาก 411

228 บทที่ 6 ค่าใชจ้ า่ ยที่จ�ำเปน็ หลงั เกษียณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงนิ ก้อนข้นั ต่�ำพึงมี ณ วันเกษียณอายุ

6.8 บรรณานุกรม

กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ. (2559). วางแผนการเงนิ (Online).
https://www.gpf.or.th/thai2013/member/savingplan.asp. 1 สงิ หาคม 2559.

กองทุนสารองเล้ียงชีพไทย. (2559). พระราชบัญญัติกองทุนสารองเล้ียงชีพ. สืบค้นเม่ือวันท่ี 20
กรกฎาคม 2559. จาก http://www.thaipvd.com/content_th.php?content_id=00069

ฉัตรชยั สริ เิ ทวญั กุล. (2555). การจดั สรรสดั ส่วนการลงทุนทเ่ี หมะสมสาหรบั ผเู้ กษยี ณอายุ. สถาบนั วจิ ยั
เพ่ือตลาดทุน ตลาดหลกั ทรพั ย์แห่งประเทศไทย. จาก https://www.set.or.th/setresearch/files
/cmresearch/ 2013.05_CMRI_Working_Paper.pdf

บุญเลศิ จติ รมณีโรจน์ และ วรี ะชาติ กเิ ลนทอง. (2557). การเตรยี มความพรอ้ มสาหรบั การวางแผนทาง
การเงนิ เพ่อื วยั เกษยี ณของกลุ่มแรงงานในระบบ. สถาบนั วจิ ยั เพ่อื ตลาดทุน ตลาดหลกั ทรพั ยแ์ ห่ง
ประเทศไทย. จาก https://www.set.or.th/setresearch/files/microstructure/forum 20140929
_1.pdf

ไทยแฟรนไชส.์ (2559). คานวณเงนิ ไดห้ ลงั เกษยี ณอายุ (Online).
http://www.thaifranchisecenter.com/calculator/retirement.php. 1 สงิ หาคม 2559.

บริษัท ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จากัด (มหาชน). (2559). ออมเพ่ือการเกษียณอายุ (Online).
https://www.krungsri.com/bank/th/Other/Calculator/Calculators/
Retirementsavingcalculator.html. 1 สงิ หาคม 2559.

บรษิ ทั ธนาคารกสกิ รไทย จากดั (มหาชน). (2559). เครอ่ื งมอื ชว่ ยวางแผนเตรยี มการเกษยี ณ (Online).
https://k-expertmember.askkbank.com/DIYTools/Pages/K-ExpertRetirement.aspx. 1 สงิ หาคม
2559.

บรษิ ัท ธนาคารกสกิ รไทย จากดั (มหาชน). (2559). อยากสบาย... วยั เกษียณ (Online). https://k-
expert.askkbank.com/Pages/CalToolRE3.aspx. 1 สงิ หาคม 2559.

บรษิ ทั ธนาคารไทยพาณิชย์ จากดั (มหาชน). (2559). เคร่อื งคานวณการวางแผนเพ่อื เกษียณอายุ
(Online). http://scbamfinancialplanninguat.scb.co.th/th/Calculation/Retirement/. 1 สิงหาคม
2559.

บรษิ ทั อลอิ นั ซ์ อยธุ ยา ประกนั ชวี ติ จากดั (มหาชน). (2559). เครอ่ื งคานวณวางแผนเกษยี ณ (Online).
http://www.azay.co.th/th/retire-plan.aspx. 1 สงิ หาคม 2559.

ศูนย์คุ้มครองผูใ้ ช้บรกิ ารทางการเงนิ ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2559). โปรแกรมคานวณเงนิ ออม
(Online). https://www.1213.or.th/th/tools/programs/Pages/savings.aspx. 1 สงิ หาคม 2559.

สมาคมบรษิ ทั จดั การลงทุน. (2559). มลู คา่ สนิ ทรพั ยส์ ุทธขิ องกองทุนสารองเลย้ี งชพี กองทุนรวมเพอ่ื การ
เลย้ี งชพี กบข. และกองทุนประกนั สงั คมเทยี บกบั GDP. สบื คน้ เม่อื วนั ท่ี 20 สงิ หาคม 2559. จาก
http://oldweb.aimc.or.th/24_infostats_overview_index.php

หน้า 229 จาก 411 229

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกูล

สมาคมบรษิ ัทจดั การลงทุน. (2559). -รายงานการจดั การกองทุนสารองเล้ยี งชพี ณ มถิ ุนายน 2559.
สืบค้นเม่อื วันท่ี 20 สิงหาคม 2559. จาก http://www.sso.go.th/wpr/uploads/uploadImages/file
/SSOInvestQ022559.pdf

สานักงานคณะกรรมการกากบั หลกั ทรพั ย์และตลาดหลกั ทรพั ย์. (2559). โปรแกรมคานวณเงนิ ออม
(Online). http://capital.sec.or.th/webapp/feedback/section2.php. 1 สงิ หาคม 2559.

สานักงานคณะกรรมการกากบั หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์. (2559). วางแผนเกษียณ สู่อสิ รภาพ
ทางการเงนิ (Online). http://www.จดั การเงนิ เป็น.com/retirement/. 1 สงิ หาคม 2559.

สานกั บรหิ ารการลงทุน สานกั งานประกนั สงั คม. (2559). รายงานสถานภาพของกองทุนประกนั สงั คม ซง่ึ
มเี งนิ ออมของลูกจา้ งและนายจา้ งรวมถงึ ผลตอบแทนจากการลงทุนทงั้ หมด ณ ไตรมาส 2 ตงั้ แต่ปี
2533-2559. สืบค้นเม่ือวนั ท่ี 20 สิงหาคม 2559. จาก http://www.sso.go.th/wpr/category .jsp?
lang=th&cat=886

สานักงานประกนั สงั คม. (2559). สทิ ธปิ ระโยชน์จากกองทุนประกนั สงั คม. สบื คน้ เม่อื วนั ท่ี 3 มถิ ุนายน
2559. จาก http://www.sso.go.th/wpr/category.jsp?lang=th&cat=772

สานักงานสถติ พิ ยากรณ์ สานักงานสถติ แิ ห่งชาต.ิ (2559). การสารวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2558.
สืบค้นเม่ือวันท่ี 23 กรกฎาคม 2559. จาก http://web.nso.go.th/en/survey/lfs/data_lfs/2015_
iep_Full%20Report.pdf

สานกั งานสถติ แิ ห่งชาต.ิ (2559). รายงานผลเบอ้ื งตน้ การสารวจประชากรผสู้ งู อายุในประเทศไทย พ.ศ.
2557. สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 23 กรกฎาคม 2559. จาก http://www.nso.go.th/

อญั ญา ขนั ธวทิ ย.์ (2559). การกาหนดอตั ราการออมตามวนิ ยั สว่ นตนสาหรบั ผมู้ รี ายไดช้ าวไทยภายใต้
กรอบการบรหิ ารความเสย่ี ง. SEC Working Papers Forum ครงั้ ท่ี 1/2559 หวั ขอ้ “การออมเพ่อื
การเกษยี ณ”. จาก http://www.sec.or.th/TH/Pages/sec_wpf.aspx

Asher, G., 1998, The Future of Retirement Protection in Southeast Asia, International Social
Security Review 51, 3-30.

Chen, R. and Nocolas, B., 2006, The Adequacy of the Central Provident Fund in Meeting Post-
Retirement Consumption Expenditure across Age and Income Groups, American Risk and
Insurance Association Conference 2006.

Chen, R. and Wong, A., 1998, The adequacy of the CPF account for retirement benefits in
Singapore, Singapore International Insurance and Actuarial Journal 2, 121–138.

Dorfman, M. and Palacios, R., 2012, World Bank Support for Pensions and Social Security, Social
Protection & Labor Discussion Paper No.1208.

Holzman, R., MacArthur, I. and Sin, Y., 2000, Pension Systems in East Asia and the Pacific:
Challenges and Opportunities, Social Protection Discussion Paper Series No.0014.

หน้า 230 จาก 411

230 บทที่ 6 ค่าใช้จ่ายท่ีจำ� เปน็ หลงั เกษยี ณอายุ
และหลกั การคำ� นวณเงนิ ก้อนข้นั ต�่ำพึงมี ณ วนั เกษียณอายุ

Holzman, R., 2012, Global Pension Systems and Their Reform, Social Protection & Labor
Discussion Paper No.1213.

International Labour Organization, 2014, Social Protection: Almost Half the World’s Older Persons
Lack Pensions, http:///www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS-310210/lang-
en/index.htm. 29 สงิ หาคม 2559.

International Social Security Association, 2015, Social Security Programs throughout the World:
Asia and the Pacific 2014.

Jackson, R. and Nakashima, K., 2015, Global Aging and Retirement Security in Emerging
Markets: Reassessing the Role of Funded Pensions.

Lian, R., Valdez, E., and Kee, L., 2000, Actuarial analysis of retirement income replacement

ratios. Paper presented at the 4th Asia-Pacific Risk and Insurance Conference in Perth,
Australia, July, Nanying Technological University, Singapore
McCarthy, D., Mitchell, O., and Piggott, J., 2002, Asset Rich and Cash Poor: Retirement Provision
and Housing Policy in Singapore, Journal Of Pensions Economics & Finance 1, 197-222
OECD, 2015, Pensions at a Glance 2015: OECD and G20 Indicators, OECD Publishing, Paris,
(Online). http://dx.doi.org/10.10787/pension_glance-2015-en.
PNB MetLife, 2015, India Employee Benefit Trends Study.
Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations
Secretariat, World Population Prospects: The 2 0 0 6 Revision and World Urbanization
Prospects: The 2005 Revision.
Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations
Secretariat. World Population Prospects : The 2010 Revision.
Siu, A., 2003, Hong Kong’s Mandatory Provident Fund, CATO Journal 22, 317-332.
Social Security, 2015, International Update: Recent Development in Foreign Public and Private
Pensions, (Online). http://www.socialsecurity.gov/policy 29 มกราคม 2559.

Swailes, K., 2000, Singapore: How the CPF is Evolving. Benefits and Compensation International
March, 25–32.

United Nations Department of Economic and social Affairs/Population Division , World Population
Prospects : The 2015 Revision.

Wealth Design Consulting. 2559. การวางแผนเพอ่ื การเกษยี ณอายุ (Online).
http://wdcgroup.co.th/?page_id=171. 1 สงิ หาคม 2559.

หน้า 231 จาก 411 231

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

หน้า 232 จาก 411

232 บทที่ 6 ค่าใชจ้ า่ ยทีจ่ �ำเป็นหลังเกษยี ณอายุ
และหลกั การค�ำนวณเงนิ กอ้ นขั้นต�่ำพงึ มี ณ วันเกษียณอายุ

บทท่ี 7 หลกั การคดั เลือกบริษทั หลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน สาหรบั กองทุนสารองเลี้ยง
ชีพ และแนวทางการกาหนดสญั ญาว่าจ้างท่ีเหมาะสม

ผเู้ ขยี น ม.ล.กวนิ ศรธี วชั

7.1 บทนา 233

ความจาเป็นในการจดั หาบรษิ ทั จดั การกองทนุ ฯ เพอ่ื บรหิ ารกองทุนสารองเลย้ี งชพี นบั เป็นกุญแจ
สาคญั ทจ่ี ะทาใหก้ องทนุ สารองเลย้ี งชพี ประสบผลสาเรจ็ และเป็นไปตามจดุ ประสงคข์ องกองทนุ เน่อื งจาก
ผู้เขยี นมโี อกาสเป็นกรรมการกองทุนสารองเล้ยี งชพี ขนาด 40,000 ล้านบาทเป็นระยะเวลาพอสมควร
และตอ้ งจดั ทาการคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การกองทุนรวมเขา้ มาบรหิ ารกองทุนฯ หลายนโยบาย อกี ทงั้ ต้องมี
การกระจายความเสย่ี งระหวา่ งบรษิ ทั จดั การการลงทุนทเ่ี หมาะสม การคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การกองทนุ ฯ จงึ
ตอ้ งผ่านกระบวนการทส่ี ามารถชแ้ี จงและชว้ี ดั เชงิ ปรมิ าณและเชงิ คณุ ภาพไดอ้ ยา่ งเป็นระบบ

ผเู้ ขยี นตอ้ งประสบกบั การแกป้ ัญหาหลายประการ และพบว่าการคดั เลอื กในแตล่ ะคราว มเี รอ่ื งท่ี
ตอ้ งปรบั ปรงุ อยเู่ สมอ ผเู้ ขยี นไดร้ บั เกยี รตจิ ากสมาคมกองทนุ สารองเลย้ี งชพี และ ผศ. ดร. รงุ่ เกรยี ติ รตั น
บานช่ืน ให้มีโอกาสนาประสบการณ์และขนั้ ตอนการปฏิบัติจริงมาแบ่งปัน และเป็ นส่วนท่ีทาให้
คณะกรรมการหรอื บุคคลทวั่ ๆไปไดล้ องนาเอากระบวนการทผ่ี เู้ ขยี นเคยใชไ้ ปประยกุ ตเ์ ปลย่ี นแปลง เพอ่ื
ชว่ ยกนั ยกระดบั การออมเงนิ และการลงทุนในระบบกองทนุ รวมหรอื กองทนุ สารองเลย้ี งชพี ตอ่ ไป

อน่ีง เน้ือหาอาจมกี ารกล่าวถงึ ศพั ทท์ างการเงนิ อย่บู ่อยครงั้ ผเู้ ขยี นจะพยายามยกตวั อย่างเท่าท่ี
จาเป็นเพอ่ื การนาไปใช้ สว่ นการอธบิ ายทม่ี าทไ่ี ปของแต่ละสตู รคานวณนนั้ มกี ารชแ้ี จงอยแู่ ลว้ ในบทท่ี 3,
4, 5, 6 และ 8 นอกจากน้ีผูเ้ ขยี นได้อ้างองิ หนังสอื ไวท้ า้ ยบทเพ่อื ให้ผูอ้ ่านท่สี นใจได้ลองศกึ ษาเพม่ิ เตมิ
ความเขา้ ใจท่ถี ูกต้องในเคร่อื งมอื สาหรบั การคดั เลอื กผู้จดั การกองทุนฯ จะช่วยลดความเส่ยี งในการ
บรหิ ารกองทุนฯทไ่ี ม่เหมาะสมได้ ความเขา้ ใจทว่ี ่าการคดั เลอื กกองทุนจะไดผ้ ูจ้ ดั การกองทุนทเ่ี ก่งทส่ี ุด
หรอื ทาผลตอบแทนไดด้ ที ส่ี ุดนนั้ ไมม่ อี ยจู่ รงิ เพราะถ้ามอี ยจู่ รงิ จะมเี พยี งบรษิ ทั จดั การกองทนุ เพยี งบรษิ ทั
เดยี วในโลกน้ที ส่ี ามารถไดร้ บั การวา่ จา้ งจากทกุ กองทนุ ทวั่ โลก

สาหรบั เน้อื หาของบทน้ีจะแตกตา่ งจากเน้อื หาในบทท่ี 2 ถงึ แมจ้ ะมกี ารเกรนิ่ นาใหผ้ อู้ ่านไดเ้ ขา้ ใจ
บทบาทหน้าท่แี ละโครงสร้างของคณะกรรมการ โดยบทน้ีจะลงรายละเอยี ดเร่อื งแนวทางในการจดั ตงั้
คณะทางานหรอื อนุกรรมการเพ่อื การคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การฯ การจดั ทา Investment Policy Statement

หน้า 233 จาก 411

ม.ล.กวิน ศรีธวัช

(IPS) และการจดั ทา Road Map รวมทงั้ แนวทางในการจดั ทาร่าง TOR ขนั้ ตอนในการใหค้ าชแ้ี จงและทา
ความเขา้ ใจในการประมลู กบั บรษิ ทั จดั การฯ ทส่ี นใจเขา้ ร่วมประมลู การจดั ทาปัจจยั ทใ่ี ชใ้ นการคดั เลอื ก
และการกาหนดน้าหนกั การประกาศการคดั เลอื กและการตอ่ รองราคา รวมถงึ การทาสญั ญาและแนวทาง
ในการถ่ายโอนสนิ ทรพั ยร์ ะหวา่ งบรษิ ทั จดั การกองทุนทบ่ี รหิ ารอยใู่ นปัจจุบนั กบั บรษิ ทั จดั การกองทนุ รวม
ใหม่ทไ่ี ดร้ บั การคดั เลอื ก

7.2 แนวทางในการจดั ตงั้ คณะทางานหรอื อนุกรรมการฯเพื่อการคดั เลือกบริษทั จดั การฯ

เพ่อื ให้เกิดความคล่องตัวและการทางานท่ีละเอียดรอบคอบ การจดั ตงั้ คณะทางานหรืออนุ
กรรมการฯเพอ่ื ทาหน้าทใ่ี นการจดั หาบรษิ ทั จดั การฯ เพอ่ื ทาการสรา้ งระบบและกลนั่ กรองเงอ่ื นไขรวมทงั้
ร่างแบบ TOR และนาเขา้ ไปพจิ ารณาในคณะกรรมการชุดใหญ่มคี วามสาคญั อย่างมาก ซ่ึงการจดั ตงั้
คณะทางานเฉพาะจะดกี วา่ การใหค้ ณะกรรมการกองทุนชุดใหญเ่ ป็นผทู้ างานเพราะคณะทางานเฉพาะจะ
มคี วามรเู้ ฉพาะทางทเ่ี หมาะสม และจะมงุ่ ทางานเพอ่ื คดั เลอื กบรษิ ทั จดั การฯ เทา่ นนั้ โดยไมม่ ภี าระหน้าท่ี
อน่ื มาลดทอนความเขม้ ขน้ ในกระบวนการคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การฯ

คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ น้ี จะจดั ทาแนวทางการคดั เลอื ก ไม่ว่าจะเป็นเร่อื งของแนวทางและ
เกณฑต์ ่างๆ ทจ่ี าเป็นตอ้ งใช้ การกาหนดระยะเวลาในกระบวนการจดั หา กรอบเวลาในการทางาน การ
จดั ทาตารางการทางาน และการจดั ประชมุ ฯเพอ่ื ใหท้ นั ตามกาหนดการ ซง่ึ สามารถสรุปไดต้ ามรปู ท่ี 7.1

รปู ที่ 7.1 กระบวนการคดั เลือกบริษทั จดั การฯ

จดั ตงั้ คณะทางาน ทบทวนนโยบายการ จดั ทาเกณฑใ์ นการ จดั ทา Terms of
หรอื ลงทุน และกาหนด ใหค้ ะแนน และระบบ reference (TOR)

คณะอนุกรรมการ Benchmark ในการใหค้ ะแนน
จดั ทาการสอบ
สมั ภาษณ์เชงิ รวบรวมคะแนน จดั ทาแผนการถ่าย
คณุ ภาพและเชงิ ตอ่ รองราคา โอนหลกั ทรพั ยใ์ หก้ บั
ประกาศผล บรษิ ทั จดั การทไ่ี ดร้ บั
ปรมิ าณ
เลอื ก

หน้า 234 จาก 411

234 บทที่ 7 หลกั การคดั เลือกบริษัทหลกั ทรพั ยจ์ ดั การกองทุน
ส�ำหรับกองทนุ ส�ำรองเล้ยี งชพี และแนวทางการกำ� หนดสญั ญาว่าจา้ งท่ีเหมาะสม

การจดั หาผูจ้ ดั การกองทุนฯ หรอื บรษิ ทั จดั การนัน้ มกั ถูกตงั้ ขอ้ ครหาจากบุคคลทวั่ ไปถงึ ความ 235
โปร่งใสในการจดั หาอย่เู สมอ นอกจากคณะทางานเฉพาะกจิ จะตอ้ งจดั หาผจู้ ดั การกองทุนฯ ทเ่ี หมาะกบั
การบรหิ ารกองทุนแลว้ การกาหนดเกณฑต์ า่ งๆ และเหตผุ ลทใ่ี ชใ้ นการกาหนดเกณฑจ์ ะตอ้ งถูกบนั ทกึ ไว้
อย่างเป็นระบบ มกี ารจดั ทาบนั ทกึ รายงานการประชุมทช่ี ดั เจนเพอ่ื การอา้ งองิ ในภายหลงั และสามารถใช้
เป็นสว่ นหน่งึ ในการตรวจสอบการทางานและแนวคดิ ตา่ งๆ ทเ่ี กดิ ขน้ึ

สาหรบั การกาหนดระยะเวลาในการจดั ทา การจดั หาและกรอบเวลาในการดาเนินการนัน้ จะ
เรมิ่ ตน้ จากการประเมนิ ระยะเวลาของสญั ญาทม่ี กี บั ผจู้ ดั การกองทุนในปัจจบุ นั วา่ จะมกี ารสน้ิ สุดระยะเวลา
สญั ญาจา้ งเมอ่ื ใด ระยะเวลาอย่างน้อยทส่ี ุดทใ่ี ชใ้ นการคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การฯ รายใหมม่ กั จะใชร้ ะยะเวลา
อยา่ งน้อย 6 เดอื น เพอ่ื ใหก้ ระบวนการทางานไม่เรง่ รดั เกนิ ไป และทาใหก้ ารดาเนินการเป็นไปดว้ ยความ
รอบคอบ อีกทงั้ กรรมการฯ ส่วนมากมกั มีภาระงานของบริษัทท่ีต้องทางาน ดงั นัน้ จึงต้องมีการตงั้
คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ เพ่อื ทางานในการคดั เลอื กก่อนเวลาในการหมดสญั ญาเดมิ เพ่อื ทาหน้าทใ่ี น
การเป็นคณะทางานการคดั เลอื กนนั่ เอง โดยตวั อยา่ งกรอบเวลาในการดาเนนิ การมดี งั น้ี

เดือนท่ี 1 การกาหนดกรอบการทางานและนโยบายท่จี ะต้องทา ทาการทบทวนนโยบายและ
แผนในการพฒั นากองทุนในระยะสนั้ ระยะกลาง และ ระยะยาว เพ่อื กลนั่ กรองออกมาเป็น Investment
Policy Statement (IPS) และ Road Map ของการดาเนินการของกองทนุ

ยกตวั อยา่ งเช่น ในช่วง 3 ปีต่อจากน้ีจะมกี ารเปิดแผนลงทุนนโยบาย Do it Yourself (DIY) หรอื
นโยบายอสงั หาฯ หรอื มกี ารเปลย่ี นแปลงวธิ กี ารบรหิ ารจดั การ จาก Balanced fund เป็น Pure asset
class หรือ มีการลดหรือเพิ่มจานวนสมาชิก หรือทรัพย์สินภายใต้การจัดการ ( Asset under
management, AUM) คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจจะต้องทาการเก็บขอ้ มูลผลตอบแทนย้อนหลงั ของ
สนิ ทรพั ยท์ เ่ี ป็นเป้าหมายของแผนในอกี 3 ปีขา้ งหน้าเพ่อื กาหนดชั นีช้วี ดั ความเสย่ี ง (Risk parameter)
และมกี ารกาหนด Benchmark index ทส่ี อดคลอ้ งกบั แผนดาเนินงานดงั กลา่ ว

ขอ้ มลู การวเิ คราะหเ์ หล่าน้ีจะถูกนามาสรา้ งเป็นInvestment Policy Statement (IPS) และ Road
Map ของกองทุน เพ่อื ให้การออกแบบกลไกจดั หาผู้จดั การกองทุนเป็นไปอย่างมีระบบและมกี ารใช้
น้าหนกั ในแตล่ ะปัจจยั อย่างเหมาะสมนนั่ เอง

เดือนที่ 2 การเตรียมการเพ่อื กาหนดปัจจยั ต่างๆ ท่ีจะใช้ในการพิจารณาเพ่อื ประกอบการ
ตดั สนิ ใจ เช่น การใช้ผลตอบแทนย้อนหลงั จะกาหนดช่วงเวลาเท่าไหร่ (1 ปี 3 ปี หรอื 5 ปี) เป็นต้น
คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจจะต้องมกี ารกาหนดค่าคณิตศาสตร์ต่างๆ เช่น Annual Return, Sharpe

หน้า 235 จาก 411

ม.ล.กวนิ ศรีธวัช

ratio, Information ratio, Sortino ratio, Maximum drawdown แ ล ะ Recovery Period เ ป็ น ต้น เ พ่ือ
กาหนดกรอบหรอื ช่วงของค่าต่างๆ ทย่ี อมรบั ได้ นอกจากน้ีคณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะต้องกาหนด
น้าหนักของแต่ละปัจจยั ท่จี ะนามาใช้ในการให้คะแนนรวม และการกาหนดคะแนนสาหรบั ปัจจยั เชงิ
คุณภาพอ่นื ๆ ดว้ ย เช่นระบบการบรหิ ารความเสย่ี งของบรษิ ทั จดั การ ประสบการณ์การทางานในอดตี
ของบรษิ ทั จดั การ หรอื การมจี รรยาบรรณในการบรหิ ารการลงทุนเป็นตน้ ผลลพั ธข์ องการทางานในเดอื น
ท่ี 2 น้ี จงึ เป็นไฟล์ Excel หรอื กระดาษตารางทใี ชใ้ นการลงคะแนนเชงิ ปรมิ าณและเชงิ คุณภาพ รวมทงั้
บนั ทกึ การประชุมในรายละเอยี ดของการใชป้ ัจจยั ตา่ ง ๆ ในการคดั เลอื ก

เดือนที่ 3 การจดั ทาร่าง TOR โดยเอารายละเอียดของการทา IPS และ Roadmap รวมทงั้
ขนั้ ตอนการประมลู และเงอ่ื นไขตา่ งๆ มาจดั ทา TOR เพอ่ื ชแ้ี จงใหก้ บั คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ ง
กาหนดลว่ งหน้าวา่ ขอ้ มลู สว่ นใดจะชแ้ี จงดว้ ยวาจา ขอ้ มลู สว่ นใดจะชแ้ี จงใน TOR

เดือนท่ี 4 การกาหนดคะแนนเชงิ ปรมิ าณและเชงิ คุณภาพจากขอ้ มลู นาเสนอทไ่ี ดร้ บั จากบรษิ ทั
จดั การฯ และอาจมกี ารเรยี กบรษิ ทั จดั การฯ มาสมั ภาษณ์ เพ่อื เกบ็ ขอ้ มูลเพมิ่ เตมิ ในส่วนทย่ี งั ไม่มคี วาม
ชดั เจน ในเดอื นน้ีคณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ งคดั เลอื กบรษิ ทั จดั การฯ และมกี ารเตรยี มการต่อลอง
ราคาเรยี บรอ้ ยแลว้ ขอ้ สรปุ และเหตุผลของการคดั เลอื กนาไปชแ้ี จงตอ้ งคณะกรรมการชุดใหญ่ตอ่ ไป

เดือนที่ 5 คณะกรรมการชุดใหญ่พจิ ารณารายงานจากคณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ และแต่งตงั้
บรษิ ทั จดั การกองทุนฯ ทจ่ี ะดาเนินบรหิ ารงานในชว่ งต่อไป

7.3 การจดั ทา Investment Policy Statement หรือ Investment Policy Guideline

“ร้เู ขาร้เู รา” การรคู้ วามตอ้ งการของเราเองก่อนการทาการคดั เลอื กจะทาใหก้ ารคดั เลอื กเป็นไป
อย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ กอ่ นการตดั สนิ ใจเสนอจดั หาผจู้ ดั การกองทุนเขา้ มาบรหิ ารกองทนุ จาเป็นอยา่ งยง่ิ ท่ี
คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ งทาการวางแผนและกาหนดแนวทาง หรอื การจดั ทา Investment policy
statement (IPS) ซง่ึ อยา่ งน้อยควรจะประกอบไปดว้ ย รายละเอยี ดและแนวทางของกองทุน และขอ้ จากดั
ต่างๆ ซง่ึ Travers (2004) ได้ แบ่งเป็นหวั ขอ้ ไดด้ งั น้ี

1) Philosophy or Purpose

Philosophy หรอื Policy เป็นส่วนทต่ี อ้ งทาการทบทวน และออกแบบกองทุนใหต้ รงกบั แนวคดิ
หรอื กลยุทธ์หลกั ของกองทุน ซ่ึงในแต่ละกองทุนมปี รชั ญาหลกั ท่ไี ม่เหมอื นกนั ทงั้ น้ีเน่ืองจากความ

หน้า 236 จาก 411

236 บทท่ี 7 หลักการคัดเลอื กบริษทั หลักทรัพย์จัดการกองทนุ
สำ� หรับกองทุนสำ� รองเลย้ี งชพี และแนวทางการก�ำหนดสัญญาวา่ จา้ งทเี่ หมาะสม

หลากหลายของพนักงานนัน่ เอง ยกตวั อย่างเช่น บริษัทท่ีทาทางด้านการจดั การลงทุนซ่ึงโดยมาก
พนกั งานหรอื สมาชกิ มคี วามรคู้ วามสามารถในการลงทุนอยแู่ ลว้ จะมกี ารออกแบบกองทุนโดยไม่ตอ้ งการ
Active Fund เพ่อื ใหค้ ่าใชจ้ ่ายถูกทส่ี ุด และสมาชกิ สามารถเลอื กผสมไดต้ ามความตอ้ งการและสามารถ
ทาการเปลย่ี นแปลงนโยบายไดด้ ว้ ยตนเองอยา่ งไมจ่ ากดั เป็นตน้

ในขณะทบ่ี างหน่วยงานทม่ี พี นกั งานทม่ี สี มาชกิ จานวนมากไม่มคี วามรทู้ างการลงทุนมากนกั อาจ
มกี ารกาหนดแผนการลงทุนมาตรฐานประเภท Active fund เพ่อื ให้สมาชกิ ได้เลอื ก คณะอนุกรรมการ
เฉพาะกจิ อาจตอ้ งออกแบบกองทุนทท่ี าใหส้ มาชกิ รบั ความเสย่ี งไดต้ ามระดบั ทเ่ี หมาะสม และอาจมกี าร
กาหนดไม่ใหส้ มาชกิ สามารถเปลย่ี นแผนการลงทุนไดบ้ ่อยหากสมาชกิ ไม่มคี วามรดู้ า้ นการเงินเท่าทค่ี วร
อกี ทงั้ อาจตอ้ งออกแบบกองทนุ มกี ารปรบั สดั สว่ นการลงทุนตามชว่ งอายุ (Life path plan)

นอกจากการดูสมาชิกแล้ว ขนาดของกองทุน (AUM) อาจทาให้กองทุนแต่ละแห่งกาหนด
นโยบายไม่เหมอื นกนั ได้ เน่ืองจากปรชั ญาการลงทุนสมั พนั ธ์กบั ความรูท้ างการเงนิ ของสมาชกิ ดงั นัน้
ในทางปฎบิ ตั กิ องทุนทต่ี อ้ งการพฒั นามกั จะมกี ารวางแผนพฒั นาความรขู้ องพนักงานใหม้ คี วามเขา้ ใจใน
นโยบายใหม่ก่อนทจ่ี ะเปิดนโยบายใหม่ขน้ึ มา

2) Return/risk objective, including Thresholds

สาหรับผลตอบแทนและการบริหารความเส่ียง รวมทัง้ เกณฑ์ความเส่ียงต่างๆ ท่ี
คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจต้องทาความเข้าใจคือเกณฑ์ผลตอบแทนและความเส่ียงท่ีเหมาะสม
ของแต่ละประเภทสนิ ทรพั ย์ และแต่ละประเภทนโยบานการลงทุน เช่น การกาหนด Tracking Error
(TE), การกาหนดความหลากหลายของสินทรพั ย์ และเกณฑ์ขนั้ สูงหรือขนั้ ต่าของปัจจยั เส่ยี งแต่ละ
ประเภท เพอ่ื ใหเ้ หมาะสมกบั ความเสย่ี งของสมาชกิ เป็นตน้

คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ งกาหนดหลกั การใหช้ ดั เจนว่าจะมกี ารกระจายความเสย่ี งการ
ลงทุนไปตา่ งประเทศหรอื ไม่ ถา้ ไปควรเลอื กสนิ ทรพั ยช์ นดิ ใดและมขี นาดเทา่ ไหร่ ควรมกี ารป้องกนั ความ
เส่ียงของอัตราแลกเปล่ียนหรือไม่ การกาหนด Risk Objective ของแต่ละนโยบายลงทุน จะต้องดู
ความสามารถโดยรวมของสมาชกิ หรอื พนักงานเป็นแนวทาง รวมทงั้ ต้องเขา้ ใจกระบวนการของบรษิ ทั
จดั การในแตล่ ะบรษิ ทั จดั การวา่ มนี โยบาย Risk budget อย่างไร

หน้า 237 จาก 411

ม.ล.กวิน ศรีธวัช 237

3) Time Horizon

การกาหนด Time Horizon หรืออายุของสัญญาว่าจ้างให้เหมาะสมกับ Benchmark เช่น
Benchmark กองทุนตราสารทุนท่ลี งใน SET และใช้วดั แบบ Total return index (TRI) จะต้องให้เวลา
ของสญั ญามากกว่า 3 ปี เน่ืองจากถ้าเป็นกองทุนประเภท Active fund ผจู้ ดั การกองทุนอาจมแี นวทาง
คดั เลอื กหุน้ เฉพาะทต่ี อ้ งใช้เวลาในการพสิ จู น์วา่ สามารถเอาชนะดชั นีมาตรฐานไดห้ รอื ไม่ ไม่เชน่ นนั้ หาก
กาหนดระยะเวลาสญั ญาว่าจา้ งทส่ี นั้ เกนิ ไปจะเป็นการสรา้ งแรงจงู ใจใหผ้ จู้ ดั การกองทุนปรบั สดั สว่ นการ
ลงทุนบ่อยเกนิ ไปเพอ่ื เกง็ กาไรจบั จงั หวะ ซง่ึ ไม่เป็นผลดตี ่อสมาชกิ ดงั นนั้ ระยะเวลาของการบรหิ ารหรอื
สญั ญานนั้ ควรตอ้ งเหมาะกบั Type of plan หรอื portfolio ดว้ ย

4) Type of plan or portfolio

แผนการลงทุนและนโยบายการลงทุน รวมทงั้ Portfolio สามารถมกี ารกาหนดไดห้ ลายรูปแบบ
ทงั้ แบบเฉพาะสนิ ทรพั ยใ์ ดสนิ ทรพั ยห์ น่ึง (Asset class management) หรอื แบบบรหิ ารหลายสนิ ทรพั ย์
พรอ้ มกนั (Balanced fund management) คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ งมกี ารกาหนดทช่ี ดั เจน หาก
กองทุนมแี ผนในการเพมิ่ ชนิดสนิ ทรพั ยใ์ นอนาคต หรอื มกี ารเปลย่ี นแปลงใดๆในสนิ ทรพั ยเ์ ดมิ จะตอ้ งมี
การกาหนดแผนไวล้ ่วงหน้าเพอ่ื ใหบ้ รษิ ทั จดั การรบั ทราบและเขา้ ใจการเปลย่ี นแปลงทอ่ี าจจะเกดิ ข้ึน การ
เปลย่ี นแปลงประเภทของ Portfolio มผี ลอย่างมากต่อความพรอ้ มของบรษิ ทั จดั การ และมผี ลกบั ตน้ ทุน
ในการบรหิ ารจดั การดว้ ย

5) Status of plan funding

สถานะความมนั่ คงของกองทุนนนั้ ไมไ่ ดเ้ ป็นประเดน็ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั กองทนุ สารองเลย้ี งชพี มากนกั
เพราะกองทุนสารองเล้ียงชีพเป็ นกองทุนประเภท Defined Contribution ท่ีไม่ได้มีการสัญญา
ผลตอบแทนล่วงหน้าให้กบั สมาชิก อย่างไรก็ตามสถานะของกองทุนจะเก่ียวกบั ระดบั ของสนิ ทรพั ย์
ภายใต้การจดั การในปัจจุบนั สดั ส่วนของแผนการลงทุนท่สี มาชกิ เลอื กในปัจจุบนั และแนวโน้มการ
เกษียณและการมสี มาชกิ ใหม่เพราะจะกระทบกบั กระแสเงนิ สดเขา้ และออกจากสนิ ทรพั ย์ภายใต้การ
จดั การ ขอ้ มลู เหลา่ น้ีเป็นขอ้ มลู ทค่ี ณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะตอ้ งนามากลนั่ กรองสรปุ เป็นแผนนโยบาย
การลงทุนท่เี หมาะสม และขอ้ มูลบางส่วนอาจต้องแจ้งใหช้ ดั เจนใน IPS เพ่อื ใหบ้ รษิ ทั จดั การกองทุนฯ
ทค่ี ดั เลอื กรบั ทราบลว่ งหน้า

หน้า 238 จาก 411

238 บทที่ 7 หลกั การคดั เลือกบริษัทหลักทรัพยจ์ ัดการกองทนุ
ส�ำหรับกองทนุ ส�ำรองเล้ียงชพี และแนวทางการกำ� หนดสญั ญาวา่ จา้ งทีเ่ หมาะสม

6) Actuarial assumptions, including clearly stated reasoning behind the return/risk
objective

การกาหนดปัจจยั ดา้ นความเสย่ี ง และความคาดหวงั ผลตอบแทนของสนิ ทรพั ยแ์ ตล่ ะประเภทนนั้
จะตอ้ งมแี หล่งทม่ี าทช่ี ดั เจน และมคี วามน่าเช่อื ถอื ซง่ึ ควรมกี ารเขยี นแหล่งอา้ งองิ หรอื ขอ้ มลู ประกอบให้
ชดั เจน เพอ่ื ใหส้ ามารถสอ่ื สารกบั บรษิ ทั จดั การฯ ไดอ้ ย่างเหมาะสม และขอ้ มลู อา้ งองิ เหล่าน้ีจะช่วยแกไ้ ข
ขอ้ โตเ้ ถยี งต่างๆ ทอ่ี าจเกดิ ขน้ึ

7) Permissible investment (Financial instruments and asset classes) and restricted
investment (instruments and asset classes)

ขอ้ กาหนดอน่ื ๆ เชน่ การไมล่ งใน Fund of Fund หรอื ขอ้ กาหนดเรอ่ื งการบรหิ ารสภาพคล่องผ่าน
การกาหนดสดั ส่วนสนิ ทรพั ย์สภาพคล่องสูงว่าจะมสี ดั ส่วนขนั้ ต่าอย่างไร หรอื การมสี ดั ส่วนลงทุนใน
สนิ ทรพั ยท์ างเลอื กในสดั สว่ นเท่าใด เป็นตน้ จะตอ้ งมกี ารกาหนดทช่ี ดั เจน สง่ิ ทต่ี อ้ งระมดั ระวงั อย่างสงู คอื
การออกแบบสนิ ทรพั ยใ์ ดๆ นนั้ ตอ้ งมนั่ ใจวา่ จะอยไู่ ดใ้ นระยะยาว และยงั ่ ยนื เน่ืองจากกองทุนสารองเลย้ี ง
ชพี เป็นกองทุนทต่ี อ้ งใชเ้ ลย้ี งชพี สมาชกิ ในระยะยาวมากกวา่ 40-50 ปี สนิ ทรพั ยใ์ ดทเ่ี ป็นเพยี งกระแสหรอื
นิยมช่วงสนั้ ๆ และคณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ มองไมอ่ อกวา่ ในอกี 20-30 ปี ขา้ งหน้าจะเป็นอยา่ งไร อาจ
ต้องมกี ารศกึ ษาและเฝ้าตดิ ตามไวก้ ่อน คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ อาจทาแบบจาลองพอรต์ การลงทุน
(Portfolio Simulation) ไปเป็นคขู่ นานเพอ่ื ทดสอบความเหมาะสมของสนิ ทรพั ยด์ งั กลา่ ว

สาหรบั ขอ้ จากดั หรอื ขอ้ หา้ มท่ไี ม่ใหใ้ ชเ้ คร่อื งมอื ทางการลงทุนบางชนิด เช่นการไม่อนุญาตใิ ห้
ผู้จัดการกองทุนลงทุนในตราสารอนุพนั ธุ์ (warrants options หรือ Futures) หรือการห้ามลงทุนใน
สนิ ทรพั ยท์ างเลอื กบางประเภท เป็นต้น อาจเกดิ ขน้ึ เพราะสมาชกิ ยงั ขาดความรูค้ วามเขา้ ใจ หรอื เป็น
เพราะคณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ กงั วลเรอ่ื งความผนั ผวนและความเสย่ี งดา้ นสภาพคล่องในสภาวะวกิ ฤติ
อย่างไรก็ตามหากสมาชิกและคณะกรรมการมีความรู้ความเข้าใจท่ีดีพอแล้ว การลงทุนในตราสาร
อนุพนั ธอ์ าจไดร้ บั การอนุญาตเพราะชว่ ยใหบ้ รษิ ทั จดั การฯ บรหิ ารความเสย่ี งในบางชว่ งเวลาไดด้ ขี น้ึ เชน่
ความเสย่ี งจากการไถ่ถอนเงนิ ของสมาชกิ ในปรมิ าณมากในบางชว่ งเวลาจนสง่ ผลใหผ้ จู้ ดั การกองทุนตอ้ ง
ขายหลกั ทรพั ย์บางประเภท ซ่ึงจะส่งผลทาให้ราคาของหลกั ทรพั ย์ดงั กล่าวลดต่าลงรุนแรง ผู้จดั ก าร
กองทุนอาจมกี ารใชต้ ราสารอนุพนั ธ์ล่วงหน้าก่อนการทาการขายนัน้ เพ่อื รกั ษามลู ค่า NAV ของกองทุน
เป็นตน้

หน้า 239 จาก 411

ม.ล.กวนิ ศรีธวชั 239

นอกจากการจากดั การใชเ้ คร่อื งมอื ทางการเงนิ บางประเภท คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ อาจมี
การกาหนดปัจจยั เชงิ คุณภาพท่มี ตี ่อสงั คมเช่น การไม่ลงทุนในหุน้ ท่เี ก่ยี วกบั เคร่อื งด่ืมท่มี แี อลกอฮอล์
หรอื ธุรกิจการพนัน เป็นต้น หรอื การใช้เกณฑ์ ESG (Environmental, Social, Governance) มาเป็น
มาตรฐานในการกาหนดประเภทหลกั ทรพั ยท์ ก่ี องทนุ สามารถลงทุนได้ โดยความรทู้ เ่ี กย่ี วกบั เกณฑ์ ESG
จะกล่าวถงึ อย่างละเอยี ดในบทท่ี 9

นอกจากน้ี คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ควรศกึ ษา ระเบยี บและขอ้ กาหนดตา่ งๆ จาก ก.ล.ต. และ
ขอ้ กาหนดสากลวา่ มอี ะไรบา้ ง เพอ่ื นามากาหนดใชใ้ น IPS และป้องกนั ไมใ่ หก้ ารลงทุนของกองทุนไม่ผดิ
กฎระเบยี บดงั กล่าว

8) Benchmark for total portfolio และBenchmark of each individual component of the total
portfolio

Benchmark เป็นเคร่อื งมอื สาคญั ทใ่ี ชใ้ นการควบคุมและกาหนดหลกั ทรพั ยใ์ นการลงทนุ ทางออ้ ม
ทาใหผ้ จู้ ดั การกองทุนตอ้ งพยายามเอาชนะ Benchmark ทเ่ี รากาหนด ซง่ึ การลงทุนทุกชนิดจาเป็นตอ้ งมี
Benchmark เพอ่ื ใหก้ ารชว้ี ดั เป็นไปอย่างเหมาะสม และทราบวา่ จะไปในทศิ ทางใด โดยเฉพาะกบั Active
Fund

เน่อื งจากธรรมชาตขิ องดชั นแี ต่ละชนิดสะทอ้ นความเสย่ี งของการถอื ครองสนิ ทรพั ยไ์ ม่เหมอื นกนั
ตวั อยา่ งเชน่ ตราสารทุนมดี ชั นหี ลายตวั ใหเ้ ลอื กเพอ่ื ใชว้ ดั ผจู้ ดั การกองทนุ (SET, SET50, SET 100 หรอื
SET High Dividend) การเลอื กดชั นีในการทา Portfolio ต้องกาหนดให้ชดั เจนว่าคณะกรรมการกองทุน
ต้องการให้ Portfolio ลงทุนใหเ้ อาชนะ Benchmark ใด ซ่งึ จะเป็นการกาหนดประเภทของหลกั ทรพั ยท์ ่ี
ผจู้ ดั การกองทุนจะลงทนุ ทางออ้ มทนั ที

การกาหนด Benchmark ทก่ี วา้ งอย่าง SET TRI อาจทาใหผ้ จู้ ดั การกองทุนมอี สิ ระมากเกนิ ไปท่ี
จะลงทุน และผูจ้ ดั การกองทุนอาจลงทุนบางประเภทท่ใี นทางทฤษฎีมโี อกาสชนะ Benchmark ไดเ้ ช่น
การลงทุนในหุน้ ขนาดเลก็ ทผ่ี ลตอบแทนมกั สงู กวา่ หุน้ ขนาดใหญ่ เป็นตน้ การกระทาดงั กล่าวทาใหค้ วาม
เสย่ี งของพอรต์ การลงทุนเปลย่ี นไปจนอาจอยใู่ นระดบั ทไ่ี ม่เหมาะได้ ความเสย่ี งหน่ึงทเ่ี กดิ ขน้ึ จากการถอื
ครองหุ้นขนาดเล็กเพ่อื เอาชนะ SET TRI คอื ความเสย่ี งด้านสภาพคล่องท่หี ุ้นขนาดเลก็ มสี ภาพคล่อง
น้อยกว่าหุ้นขนาดใหญ่ การกาหนด Benchmark เป็ น SET50 TRI จึงอาจเหมาะสมกว่าหาก
คณะกรรมการกองทนุ ตอ้ งการใหผ้ จู้ ดั การกองทนุ ลงทนุ เฉพาะในหนุ้ ขนาดใหญ่เทา่ นนั้

หน้า 240 จาก 411

240 บทที่ 7 หลักการคัดเลือกบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน
สำ� หรับกองทุนส�ำรองเลยี้ งชีพ และแนวทางการกำ� หนดสญั ญาวา่ จา้ งทเี่ หมาะสม

นอกจาก Benchmark ประเภทตราสารทุนแลว้ การกาหนด Benchmark ของสนิ ทรพั ยอ์ ่นื ๆเชน่
ตราสารหน้ี กเ็ ป็นเร่อื งท่จี ะต้องออกแบบให้ดแี ละเหมาะสมกบั สมาชกิ ภายใต้ความเสย่ี งท่ยี อมรบั ได้
การกาหนด ระยะเวลาของตราสารหรอื ท่เี รยี กกนั ว่า Duration นัน้ เป็น Benchmark ท่มี ผี ลต่อการรบั
ความผนั ผวนของสมาชกิ เพราะ Benchmark ประเภทตราสารหน้ีทม่ี อี ายุสนั้ จะมคี วามผนั ผวนน้อยกวา่
Benchmark ตราสารหน้ีระยะยาว และตราสารหน้ีระยะสัน้ จะมีผลตอบแทนท่ีค่อนข้างต่า ถ้า
ค ณะ กร ร มการ กองทุ น ต้องการ ใ ห้น โย บ าย ต ร าส าร หน้ี มีผ ล ต อบ แทน ท่ีคุ้มค่ามากข้ึน อาจกาหนด
Benchmark เป็นตราสารหน้ีระยะยาวขน้ึ ซ่งึ จะผลกั ดนั ใหผ้ ูจ้ ดั การกองทุนต้องลงทุนในตราสารหน้ีทม่ี ี
Duration ทย่ี าวขน้ึ ทนั ทเี พอ่ื เอาชนะ Benchmark อยา่ งไรกต็ ามขอ้ ควรระวงั ของการกาหนด Benchmark
ตราสารหน้ีทย่ี าวขน้ึ คอื ผลตอบแทนของกองทุนจะมคี วามผนั ผวนมากขน้ึ คณะกรรมการจะตอ้ งทาความ
เขา้ ใจกบั สมาชกิ ใหด้ ี

นอกจากจะต้องสนใจเร่อื งช่วงอายุของตราสารแล้ว คุณภาพของตราสารเป็นเร่อื งทต่ี ้องมกี าร
กาหนดให้ชดั เจนและตรวจสอบทงั้ เร่อื งของสดั สวนของตราสารหน้ีภาคเอกชน (หุน้ กู้) รวมไปถงึ การ
กระจายความเสย่ี งของบรษิ ทั ทไ่ี ปลงทุน หาก Benchmark ทใ่ี ชค้ อื พนั ธบตั รรฐั บาล แต่ผจู้ ดั การกองทุนมี
การลงทุนในหุน้ กู้เอกชน จะถอื ว่าผูจ้ ดั การกองทุนมกี ารลงทุนทไ่ี ม่เหมาะสมและเพมิ่ ความเสย่ี งใหก้ บั
กองทุนในลกั ษณะทค่ี ณะกรรมการไม่ไดต้ อ้ งการ

สาหรบั Benchmark ประเภทตราสารทุนต่างประเทศนนั้ การกาหนดเร่อื งสกุลเงนิ เป็นสงิ่ สาคญั
เน่ืองจากการวดั ผลตอบแทนดว้ ยสกุลเงนิ ปลายทางเช่น USD จะเป็นการกาหนดใหผ้ จู้ ดั การกองทุนตอ้ ง
ทาการปกป้องความเสย่ี งเร่อื งค่าเงนิ ไปโดยปรยิ าย แต่หากมกี ารกาหนดวดั ผลตอบแทนดว้ ยสกุลเงนิ
บาท (สกุลเงนิ ต้นทาง) จะทาใหผ้ ูจ้ ดั การกองทุนไม่จาเป็ นตอ้ งบรหิ ารความเสย่ี งด้านอตั ราแลกเปลย่ี น
มากนกั เพราะผลตอบแทนรวมมกี ารรวมความผนั ผวนของอตั ราแลกเปลย่ี นแลว้

ความซบั ซ้อนของการลงทุนต่างประเทศคอื การตดิ ตามการลงทุนต้องพยายามแยกให้ได้ ว่า
ผลตอบแทนของกองทุนทเ่ี กดิ ขน้ึ เกดิ จากสนิ ทรพั ยท์ เ่ี ราไปลงทุนหรอื เกดิ จากการบรหิ ารค่าเงนิ ซง่ึ เป็น
เรอ่ื งทต่ี อ้ งใหค้ วามสาคญั และตดิ ตามอยเู่ สมอ นอกจากน้กี ารบรหิ ารความเสย่ี งของค่าเงนิ เป็นตน้ ทุนแอบ
แฝงอกี ชนิดหน่ึงทต่ี อ้ งพจิ ารณา ถา้ กรณีทเ่ี ราออกแบบกองทนุ โดยมจี ดุ ประสงคใ์ หก้ ารลงทนุ ต่างประเทศ
เป็นการลดความเสย่ี งในการกระจายของสนิ ทรพั ย์ การไม่ทาการป้ องกนั ความเสย่ี งของค่าเงนิ เป็นสง่ิ ท่ี
ไม่ควรทา ดงั นนั้ คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ทค่ี ดิ จะลงทุนต่างประเทศตอ้ งสรา้ งเคร่อื งมอื ในการตดิ ตาม
การลงทนุ และการบรหิ ารค่าเงนิ ใหเ้ ป็นไปตามทอ่ี อกแบบไวด้ ว้ ย

หน้า 241 จาก 411

ม.ล.กวิน ศรีธวชั 241

นอกจากนนั้ ยงั ตอ้ งมกี ารกาหนด ปัจจยั อ่นื ในการลงทุนต่างประเทศดว้ ยเช่นจะเป็ นการลงทุนใน
ลกั ษณะ Fund of fund หรอื ลงทุนผา่ นกองทุน ETF (Exchange Trade Fund) เป็นตน้ คณะอนุกรรมการ
เฉพาะกิจจะต้องหาสมดุล และต้องอาศัย Risk fund manager ในการทดสอบ Portfolio ต่างๆ และ
จะต้องมกี ารสมั ภาษณ์เชงิ คุณภาพกบั CIO (Chief investment officer) เพ่อื ให้อธิบายอย่างชดั เจนใน
ประเดน็ ตา่ งๆ อยา่ งครบถว้ น (Lawton and Jankowski, 2009)

นอกจากการกาหนด Benchmark รวมแลว้ การกาหนด Benchmark เฉพาะในแตล่ ะสว่ นกจ็ ะทา
ใหผ้ ลตอบแทนเม่อื เทย่ี บกบั ความเสย่ี งมปี ระสทิ ธภิ าพและทาใหผ้ ูจ้ ดั การกองทุนมคี วามชดั เจนในการ
กาหนด การวดั และการบรหิ ารแตล่ ะสว่ นอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

การกาหนด Benchmark รวมแบบผสม (Mixed Product) เช่นกาหนดเป็นสดั ส่วนตายตวั ตรา
สารทนุ 50% ตราสารหน้ี 20% อสงั หารมิ ทรพั ย์ 20% ทองคา 10% เป็นตน้ เป็นการกาหนด Benchmark
เพ่อื วดั เฉพาะบางแผนนโยบายเท่านนั้ แต่ไม่สามารถไปใชก้ บั นโยบายอ่นื ได้ การกาหนดในลกั ษณะจะ
เหมาะสมในกรณวี ดั ความสามารถผจู้ ดั การกองทุนแบบองคร์ วมในแผนนโยบาย ซง่ึ ผจู้ ดั การกองทุนจะมี
ก า ร ป รับ ส ัด ส่ ว น ก า ร ล ง ทุ น ใ น บ า ง ช่ ว ง เ ว ล า ภ า ย ใ ต้ส ัด ส่ ว น ท่ีค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร อ นุ ญ า ต เ พ่ือ เ อ า ช น ะ
Benchmark ดงั กลา่ ว

ถา้ มกี ารกาหนด Benchmark ประเภทน้ี การสมั ภาษณ์ผจู้ ดั การกองทุนในเรอ่ื งของการทา Asset
Allocation และการทาการถอื ครองเงนิ สด จะเป็นเป็นหวั ใจของการประสบผลสาเร็จ อกี ทงั้ อาจมกี าร
จาลองเหตกุ ารณ์ 3-4 เหตุกาณ์เพอ่ื ให้ ผจู้ ดั การกองทุนลองตดั สนิ ใจเพอ่ื ตรวจสอบความสามารถของการ
ปรบั สดั สว่ นการลงทนุ

ถึงแม้ว่าการกาหนดสดั ส่วนในการทา Asset Allocation แบบหลายขนิดของสินทรพั ย์ไว้ใน
นโยบายเดยี วกนั จะดูเหมอื นสะดวกหรอื คล่องตวั ต่อการเพมิ่ หรอื ลดสดั ส่วนใหเ้ ป็ นไปตามภาวะตลาด
แต่พบว่าในภาคปฏบิ ตั อิ าจมกี ารกาหนดสดั สว่ นการลงทุนใหผ้ จู้ ดั การกองทุนทไ่ี ม่รดั กุม จนนามาสคู่ วาม
เสย่ี งทผ่ี จู้ ดั การกองทุนเลอื กกลยุทธอ์ น่ื แทน ซง่ึ ไม่ใชก่ ลยทุ ธท์ ค่ี ณะกรรมการกองทนุ ตอ้ งการ

สาหรบั การกาหนดสดั สว่ น Benchmark ประเภทไม่ผสม ทม่ี แี ยก Benchmark ในแต่ละตราสาร
ทางการเงนิ (Pure Product) นนั้ นบั วา่ เป็นอกี แนวทางหน่ึงทม่ี ่งุ เป้าใหผ้ จู้ ดั การกองทุนใหค้ วามสนใจกบั
การบรหิ ารตราสารทางการเงนิ เป็นรายประเภท อย่างไรกต็ ามการใช้ Benchmark ในลกั ษณะน้ีจะสรา้ ง
แรงจูงใจให้ผู้จัดการกองทุนพยายามเลือกหลกั ทรพั ย์ (Selection skills) หรือ การจบั จังหวะตลาด
(Timing skills) มากกกว่าการใส่ใจกับการทา Asset Allocation ในภาพรวม ดงั นัน้ การจดั ทา Asset

หน้า 242 จาก 411

242 บทที่ 7 หลกั การคดั เลือกบรษิ ทั หลักทรพั ย์จดั การกองทุน
ส�ำหรับกองทนุ สำ� รองเลีย้ งชีพ และแนวทางการกำ� หนดสญั ญาว่าจา้ งที่เหมาะสม

allocation จงึ เป็นหน้าทข่ี องคณะกรรมการ หรอื สมาชกิ เองทจ่ี ะตอ้ งกาหนดว่าอยากมสี ดั ส่วนการลงทุน
ในหลกั ทรพั ยแ์ ตล่ ะประเภทอยา่ งไร เพอ่ื ใหส้ อดคลอ้ งกบั ความเสย่ี งทต่ี นเองรบั ได้

การกาหนด Benchmark และการคัดเลือกผู้จัดการกองทุนท่ีเหมาะกับสินทรัพย์ท่ีบริหาร
เปรียบเสมอื นเป็นปัจจยั ท่ีส่งเสรมิ ซ่ึงกนั และกนั และทาให้การบรหิ ารกองทุนประสบผลสาเร็จ การ
ออกแบบกลยุทธแ์ ละ Benchmark ทด่ี จี ะทาใหก้ ารคดั เลอื กผจู้ ดั การกองทุนทาไดอ้ ยา่ งสมเหตุสมผลและ
ได้ผู้จัดการกองทุนท่ีเหมาะกับการบริหารอย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามการเปล่ียนแปลง
Benchmark ระหว่างทางจาเป็นอย่างยงิ่ ทต่ี อ้ งมกี ารวางแผนไวเ้ ป็นอย่างดี และตอ้ งแจง้ ใหบ้ รษิ ทั จดั การ
ทราบล่วงหน้าเพอ่ื ใหผ้ ลตอบแทนการลงทนุ เป็นไปอยา่ งต่อเน่อื ง (Lawton and Jankowski, 2009)

9) Portfolio and performance evaluations (Standards and procedures)

การช้ีวัดผลการดาเนินงานให้สอดคล้องกับการออกแบบกองทุนควรท่ีจะต้องออกแบบให้
สอดคล้องกับการกาหนดดัชนีช้ีวัด (Benchmark) เพ่ือให้โอกาสกับผู้จัดการกองทุนได้แสดง
ความสามารถ โดยในชว่ งของการถ่ายโอนพอรต์ การลงทุนระหวา่ งบรษิ ทั จดั การกองทนุ ฯ เดมิ กบั บรษิ ทั
จดั การกองทุนฯ ใหม่ จะตอ้ งมชี ่วงเปลย่ี นผ่านทไ่ี ม่ควรประเมนิ ผลการดาเนินงาน เพ่อื รอระยะเวลาให้
ผู้จดั การกองทุนคนใหม่ปรับพอร์ตการลงทุนเป็นไปตามท่ีตนเองวางแผนไว้ก่อน แล้วจึงค่อยเร่ิม
ประเมนิ ผลดาเนินงานของผจู้ ดั การกองทุนทว่ี า่ จา้ งใหม่

การกาหนดกรอบเวลาท่ไี ม่วดั ผลดาเนินงานน้ีเป็นเร่อื งสาคญั ท่ตี ้องทาการทาการตกลงเป็น
ขนั้ ตอนระหวา่ งคณะกรรมการและบรษิ ทั จดั การกองทุน โดยระยะเวลาดงั กล่าวอาจอย่ใู นชว่ ง 3-6 เดอื น
แลว้ จงึ เรมิ่ วดั ผลดาเนินงานเทยี บกบั Benchmark ทก่ี าหนด การเรมิ่ ดาเนินการชว้ี ดั ผลดาเนินงานทนั ที
หลงั จากการเปล่ยี นผู้จดั การกองทุน อาจทาให้ผู้จดั การกองทุนรายใหม่ไม่กล้าท่จี ะขายสนิ ทรพั ย์ลง
ทุนเดิมออก และทาให้การปรบั สดั ส่วนการลงทุนไปยงั รูปแบบใหม่ท่ีผู้จดั การกองทุนต้องการล่าช้า
ออกไป สง่ ผลใหเ้ กดิ ความเสย่ี งของ Portfolio มากขน้ึ โดยไม่จาเป็น ความล่าชา้ น้ีอาจส่งผลใหเ้ กดิ ความ
เสยี หายอยา่ งรนุ แรงไดห้ ากตลาดมคี วามผนั ผวนสงู ในชว่ งเวลาดงั กล่าว

การชว้ี ดั ของทุกชนิดของสนิ ทรพั ยต์ อ้ งทาการตกลงในภาพรวมและตระหนกั ถงึ ขอ้ ดขี อ้ เสยี อยา่ ง
รอบคอบ ผจู้ ดั การกองทุนทจ่ี ะเขา้ มาประมลู จะตอ้ งทราบแนวทางการวดั ผลทช่ี ดั เจน เพอ่ื ไม่ใหก้ ารวดั ผล
ดาเนินงานเป็นขอ้ จากดั ในการบรหิ ารการลงทุน

หน้า 243 จาก 411

ม.ล.กวนิ ศรธี วัช 243

10) Benchmarks and rebalancing policies

สาหรบั การจดั ทา Portfolio แบบ Pure Product และใหส้ มาชกิ เลอื กแผนการลงทุนตามสดั ส่วน
ของความเสย่ี งของตนนัน้ คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ จะต้องมกี ารกาหนดแนวทางในการทา Portfolio
Rebalancing ว่าจะเกดิ ข้นึ ด้วยความถ่อี ย่างไร เน่ืองจากเม่อื เวลาผ่านไป ราคาของสนิ ทรพั ย์ลงทุนจะ
เปลย่ี นแปลงจนทาใหส้ ดั ส่วนการลงทุนในแตล่ ะสนิ ทรพั ยเ์ ปลย่ี นแปลงไปจากสดั สว่ นทส่ี มาชกิ กาหนดแต่
แรก ความถ่ีในการปรบั สดั ส่วนน้ีอาจกาหนดเป็น ทุกๆ 6 เดือน หรอื 1 ปี เพ่อื ให้สดั ส่วนการลงทุน
กลบั มายงั สดั ส่วนเดมิ บางกองทุนไม่ได้มกี ารกาหนดเกณฑ์ Rebalancing ทาใหส้ มาชกิ จะต้องเป็นผู้
ตดั สนิ ใจปรบั สดั สว่ นเอง

นอกจากน้ีการมนี โยบาย Rebalancing มสี ่วนช่วยลดความผนั ผวนของกองทุน แต่กอ็ าจทาให้
การลงทุนเสยี โอกาสได้ เพราะสนิ ทรพั ยท์ ก่ี าลงั ขน้ึ จนมสี ดั ส่วนการลงทุนในพอรต์ สงู ขน้ึ จะถูกขายเพอ่ื
ลดสดั ส่วน ถอื เป็นการขายทากาไรท่อี าจเรว็ เกนิ ไป ซ่งึ กรรมการจะต้องออกนโยบายใหช้ ดั เจนและให้
ผจู้ ดั การกองทนุ ทราบถงึ นโยบายดงั กล่าว

สาหรบั กองทุนทใ่ี ชก้ ารวดั Benchmark แบบผสมโดยกาหนด % ต่อสนิ ทรพั ย์ ผจู้ ดั การกองทุน
ต้องทาการรกั ษาสดั ส่วนดงั กล่าวอยู่แล้วเพ่อื ใหเ้ ป็นไปตามเจตน์จานงคข์ องนโยบาย ซ่งึ ในทางปฎบิ ตั ิ
ผจู้ ดั การกองทุนมกั มสี ว่ นของการถือครองเงนิ สดบางสว่ น เพอ่ื เป็นเคร่อื งมอื ในการช่วยปรบั สดั สว่ นการ
ลงทุนให้เป็นไปตามนโยบายท่กี าหนด คณะกรรมการต้องมกี ารกาหนดวธิ กี ารประเมนิ ท่ชี ดั เจนและ
รดั กุม เพ่อื ป้องกนั ไม่ใหผ้ จู้ ดั การกองทุนมสี ดั ส่วนการลงทุนทแ่ี ตกต่างจากสดั ส่วนหลกั ทค่ี ณะกรรมการ
กาหนดแต่แรก

11) Diversification policies

การกระจายความเสย่ี งเป็นปัจจยั ทช่ี ่วยลดความเสย่ี งอย่างมนี ัยสาคญั ดงั นัน้ นโยบายกระจาย
ความเสย่ี งในการลงทุน จงึ เป็นเร่อื งท่กี รรมการต้องร่วมกนั ตดั สนิ ใจ เพ่อื เป็นเกณฑ์ในการลงทุนเช่น
กองทุนตราสารหน้ี ทแ่ี มจ้ ะกาหนดชว่ งอายขุ องตราสารแลว้ (Duration) คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ควร
กาหนดสดั ส่วนของตราสารหน้ีภาคเอกชนเพอ่ื ไม่ใหก้ ระจุกตวั อย่ใู นกลุ่มใดหรอื ตวั ใดตวั หน่ึงมากเกนิ ไป
ดว้ ย และควรตดิ ตามผลการดาเนินงานของบรษิ ทั ทอ่ี อกตราสารนนั้ ๆ อย่างเป็นประจา การลงทุนในหุน้
กทู้ เ่ี ป็น Investment grade ไมไ่ ดเ้ ป็นเครอ่ื งยนื ยนั วา่ จะไมเ่ กดิ เหตุการณ์ผดิ นดั ชาระหน้เี สมอไป

ในสว่ นของตราสารทุนและตราสารทุนต่างประเทศ คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ตอ้ งวางแผนการ
กระจายความเสย่ี งดว้ ยเพ่อื ไม่ใหม้ สี ดั ส่วนการลงทุนในบางกลุ่มอุตสาหกรรมมากจนเกนิ ไป และควรมี

หน้า 244 จาก 411

244 บทที่ 7 หลักการคัดเลอื กบริษัทหลกั ทรพั ย์จดั การกองทุน
ส�ำหรบั กองทุนส�ำรองเลี้ยงชีพ และแนวทางการก�ำหนดสัญญาวา่ จา้ งทีเ่ หมาะสม

การกาหนดไม่ใหล้ งทุนในบรษิ ทั บางแห่งจนมสี ดั สว่ นการถอื หุน้ เกนิ กว่าเกณฑท์ จ่ี ะทาใหเ้ กดิ ความเสย่ี ง
ดา้ นสภาพคล่อง

12) Portfolio execution and trading strategy.

คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ตอ้ งทาความเขา้ ใจการทางานของผจู้ ดั การกองทุนในเร่อื ง Portfolio
Execution ด้วยว่าการดาเนินกลยุทธ์หน่ึง ผู้จดั การกองทุนจะต้องดาเนินการอย่างไร มกี ารซ้ือขาย
หลกั ทรพั ย์ หรอื ถอื เงนิ สดอย่างไร เพราะกลยุทธก์ ารถอื ครองเงนิ สด (Money management) นัน้ มสี ่วน
สาคญั ในการสรา้ งผลตอบแทน และกาหนดคา่ ใชจ้ ่ายทเ่ี กดิ ขน้ึ จากค่าธรรมเนยี มการซอ้ื ขาย

คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ ควรมกี ารเปรยี บเทยี บและเกบ็ ข้อมลู ในอดตี เพ่อื ช่วยในการประเมนิ
ว่าการซ้อื ขายบ่อยอย่างไร จะส่งผลต่อผลดาเนินงานและค่าใชจ้ ่ายเท่าไร เพ่อื จะได้เป็นขอ้ มูลท่นี ามา
กาหนดเป็นเกณฑว์ า่ การซอ้ื ขายไมค่ วรเกนิ กวา่ สดั สว่ นเทา่ ใดของมลู คา่ NAV ของกองทนุ

จะเหน็ ได้ว่าการกาหนด Investment Policy Statements ท่ไี ด้กล่าวมาน้ี และหวั ขอ้ ย่อยต่างๆ
จะต้องมกี ารประชุมและจดบนั ทกึ การประชุมอย่างละเอยี ดเพ่อื ใหก้ ารดาเนินการสรา้ งเคร่อื งมอื ในการ
คดั เลอื กเป็นไปอย่างมรี ะบบและทาให้การสมั ภาษณ์ รวมทงั้ การกาหนดน้าหนักในแต่ละส่วนมคี วาม
เหมาะสม

7.4 แนวทางในการจดั ทารา่ ง TOR Terms of reference

การออกแบบขอ้ กาหนดขอบเขตงานจา้ ง หรอื TOR นนั้ เป็นสว่ นประกอบสาคญั เพราะเป็นการ
กาหนดรายละเอยี ดของแนวทางและขอ้ กาหนดตา่ ง ๆ ทบ่ี รษิ ทั จดั การการลงทุนมคี วามจาเป็นตอ้ งทราบ
ในการกาหนดค่าตอบแทนและอ่นื ๆ การจดั ทาร่าง TOR จะถูกนาไปใชใ้ นการประมูลและเป็นขนั้ ตอน
การส่อื สารความตอ้ งการของกองทุนใหก้ บั ผจู้ ดั การกองทุน หรอื บรษิ ทั จดั การกองทุนรวมฯทม่ี ศี กั ยภาพ
และมคี ุณสมบตั ติ ามทต่ี อ้ งการเขา้ รว่ มประมลู

การร่างแบบ TOR เป็นลักษณะเฉพาะของแต่ละกองทุนท่ีสามารถจัดทาได้ไม่จาเป็นต้อง
เหมอื นกนั แต่สงิ่ ทต่ี ้องมแี ละระบุอย่ใู น TOR เพ่อื ใหก้ ารส่อื สารเกดิ ความเขา้ ใจและทาใหผ้ ปู้ ระมูล หรอื
บรษิ ทั จดั การสามารถประมาณการราคาในการดาเนินการและเขา้ ใจการออกแบบกองทนุ ทม่ี อี ยู่ จะตอ้ งมี
รายละเอยี ดทจ่ี าเป็นดงั น้ี

หน้า 245 จาก 411

ม.ล.กวนิ ศรีธวัช 245

1) บทนา

ส่วนเกรนิ่ นาหรอื บทนา ประกอบดว้ ย ช่อื ของกองทุนทจ่ี ดทะเบยี นแลว้ จดั ตงั้ เม่อื ไหร่ มคี วาม
ประสงคเ์ บอ้ื งตน้ อย่างไร และเป็นไปตามกฎหมายใด (พ.ร.บ. กองทุนสารองเลย่ี งชพี ) รวมทงั้ สว่ นสาคญั
ทข่ี าดไมไ่ ด้ คอื สถานภาพของกองทุนซง่ึ ควรจะประกอบไปดว้ ย

- จานวนสมาชกิ ของกองทนุ ฯ
- จานวนสนิ ทรพั ยแ์ ละชนดิ ของสนิ ทรพั ยท์ ล่ี งทนุ ในปัจจบุ นั หรอื ณ วนั ใดวนั หน่งึ
- จานวนเงนิ สมทบและสะสมในแต่ละเดอื น
- นโยบายแตล่ ะชนิด พรอ้ มทงั้ จานวนเงนิ ทมี อี ยใู่ นแตล่ ะนโยบาย
- แผนการลงทุน และ จานวนพนกั งานทเ่ี ลอื กแผนการลงทุน

2) วตั ถปุ ระสงค์

เพ่อื สรรหาบรษิ ัทจดั การกองทุน ซ่ึงได้รบั อนุญาตให้ประกอบธุรกิจหลกั ทรพั ย์ประเภทการ
จดั การกองทุนส่วนบุคคล และหรอื จดั การกองทุนสารองเล้ยี งชพี ตามกฎหมายว่าด้วยหลกั ทรพั ย์และ
ตลาดหลกั ทรพั ย์ เพ่อื ทาหน้าทจ่ี ดั การและบรหิ ารกองทุนสารองเลย้ี งชพี หรอื กองทุนประเภทใด และมี
นโยบายใดบา้ ง เชน่ ตราสารหน้ี ตราสารทุน ทรพั ยส์ นิ ทางเลอื ก กองทุนอสงั หรมิ ทรพั ย์ ทองคา และอ่นื
ๆ เป็นตน้

3) ขอบเขตของงานจ้าง

คณะกรรมการกองทุนไดก้ าหนดใหม้ กี ารคดั เลอื กผทู้ จ่ี ะมาทาหน้าทบ่ี รหิ ารจดั การกองทุน โดย
กาหนดขอบเขตหน้าทค่ี วามรบั ผดิ ชอบไวด้ งั น้ี

- ระยะเวลาในการจา้ งและนโยบายต่าง ๆ รวมทงั้ แผนทม่ี รี วมไปถงึ ดชั นีชว้ี ดั ของแต่
ละสนิ ทรพั ย์

- โดยมรี ะยะเวลาเป็นจานวนกป่ี ี กาหนดวนั เรมิ่ ตน้ และวนั สน้ิ สดุ สญั ญา
- กาหนดดัช นีช้ีวัด เ ช่น SET 50 TRI, ThaiBMA 3 ปี bond index, นโย บ าย

อ สัง ห า ริม ท รัพ ย์ ทัว่ โ ล ก NAREIT (National Association of Real Estate
Investment Trusts), นโยบายตราสารทุนต่างประเทศ MSCI world (Morgan
Stanley Capital International) เป็นตน้
- ถา้ มกี ารเปลย่ี นแปลงหรอื แผนพฒั นาในอนาคตจาเป็นตอ้ งมกี ารแจง้ ใหท้ ราบกรอบ
ระยะเวลา ในปี เดอื น จะเปิดนโยบาย อน่ื ๆ

การประเมนิ ผลและการบอกเลกิ จา้ งกอ่ นสญั ญา

หน้า 246 จาก 411

246 บทท่ี 7 หลกั การคัดเลือกบริษทั หลกั ทรพั ย์จัดการกองทนุ
สำ� หรบั กองทุนสำ� รองเล้ยี งชพี และแนวทางการก�ำหนดสญั ญาวา่ จ้างทเ่ี หมาะสม

- แจง้ การประเมนิ ผลการดาเนินงานตามทไ่ี ดต้ กลงใน IPS เชน่ ไดต้ กลงกนั มาแลว้ วา่
จะมชี ่วงให้ปรบั Portfolio หลงั จาก 6 เดอื นเรมิ่ ต้น ตดิ ตามการปรบั ปรุงและหลงั
จากนนั้ จะเรมิ่ วดั แบบ Trailing window หรอื Rolling window 12 เดอื น เป็นตน้

- การบอกเลกิ สญั ญา จะกระทาล่วงหน้า 60 วนั และจะกระทาเมอ่ื ผลการประเมนิ ไม่
ผ่านและหรอื ลดจานวนการถอื ครอง AUM Asset under management หรอื บอก
เลกิ สญั ญา เม่อื ทาให้เสยี หาย หรอื ผดิ สญั ญาทไี ด้กระทาไว้ หรอื ทาผดิ ระเบยี บ
กลต หรอื อาจทาใหก้ องทุนเสยี หายได้

- บรษิ ัทจดั การกองทุนฯ ไม่สามารถเรยี กร้องค่าเสยี หายหรอื เสยี โอกาสใดๆ จาก
กองทนุ ได้ เป็นตน้

- การเขยี นเพอ่ื ป้องกนั การฟ้องรอ้ งในการดาเนนิ งานควรเขยี นไวใ้ หช้ ดั เจน
ขนั้ ตอนการคดั เลอื ก

- การแจ้งขนั้ ตอนการคดั เลอื กควรแจ้งไวโ้ ดยละเอยี ด เช่นขนั้ ตอนแรกเป็นเร่อื งการ
พจิ ารณาคณุ สมบตั ิ และการสง่ ขอ้ มลู ทจ่ี ะตอ้ งใชใ้ นการทาการคดั เลอื ก

- ชแ้ี จงรายละเอยี ดเอกสารแสดงใบอนุญาตตา่ ง ๆ ทต่ี อ้ งการ
- การเรยี กสมั ภาษณ์ โดยกาหนดว่าจะสมั ภาษณ์ใครบ้าง เช่น CIO และผู้จดั การ

กองทนุ
- มกี ารแยกซองราคาในการพจิ ารณาเพ่อื การให้คะแนนเป็นไปตามท่ตี กลงกนั ใน

กรรมการ
- ขนั้ ตอนตา่ งๆ มกี ารชแ้ี จงโดยละเอยี ด เพอ่ื ใหผ้ ปู้ ระมลู ทาถูกขนั้ ตอน

หลกั ฐานในการทาการยน่ื ขอ้ เสนอ

- เป็นนิติบุคคลท่ีได้รบั ใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลกั ทรพั ย์ ประเภทการจดั การ
กองทุนส่วนบุคคลจากรฐั มนตรวี ่าการกระทรวงการคลงั มใี บอนุญาตใหเ้ ป็นบรษิ ทั
จัดการกองทุนสารองเล้ียงชีพ และ/หรือมีใบอนุญาตจากคณะกรรมการกากับ
หลกั ทรพั ยแ์ ละตลาดหลกั ทรพั ย์ ใหเ้ ป็นบรษิ ทั จดั การกองทนุ สว่ นบุคคล

- เป็นบรษิ ทั จดั การกองทุนฯ ทม่ี กี ารบรหิ ารกองทุนโดยมสี นิ ทรพั ยร์ วมในการบรหิ าร
(AUM: Asset Under Management) ไม่ต่ากวา่ x ลา้ นบาท ณ วนั ยน่ื เอกสาร

- ประสบการณ์ในการบรหิ ารเงนิ กองทุนสารองเลย้ี งชพี ตงั้ แต่ x ลา้ นบาท ตอ่ กองทนุ
ขน้ึ ไปและไมต่ ่ากวา่ x ปี นบั ถงึ วนั ทย่ี น่ื ขอ้ เสนอ

บรษิ ทั จดั การกองทุนฯ ทม่ี คี ุณสมบตั ติ ามทก่ี าหนดไว้ ทส่ี นใจตอ้ งย่นื ขอ้ เสนอเป็นบรษิ ทั จดั การ

กองทุนใหย้ น่ื เอกสารเพอ่ื พจิ ารณาคณุ สมบตั เิ บอ้ื งตน้ จานวน x ชดุ และ มี PDF File ดงั ต่อไปน้ี

หน้า 247 จาก 411

ม.ล.กวิน ศรีธวัช 247

ดา้ นคณุ สมบตั ิ
- หนังสอื รบั รองของสานักงานทะเบยี นหุน้ ส่วนบรษิ ทั รบั รองการจดทะเบยี นเป็นนิติ
บุคคล
- สาเนาใบอนุญาตประกอบธุรกจิ หลกั ทรพั ยป์ ระเภทการจดั การกองทุนสว่ นบุคคลท่ี
จดั การกองทนุ สารองเลย้ี งชพี หรอื กองทุนสว่ นบคุ คลตามและชอ่ื กรรมการซง่ึ เป็นผมู้ ี
อานาจกระทาการแทนนิติบุคคลได้ ทุนจดทะเบียน ท่ีตัง้ สานักงานใหญ่
วตั ถปุ ระสงคท์ างการคา้ ซง่ึ นายทะเบยี นออกใหไ้ มเ่ กนิ x เดอื น กอ่ นวนั เสนอขอเป็น
บรษิ ทั จดั การกองทุนฯ
- สญั ญาจ้างบริหารจดั การกองทุนต่างๆ ไม่ต่ากว่า x ล้านบาท และมีสินทรัพย์
ภายใตก้ ารบรหิ ารจดั การกองทนุ สว่ นบุคคลไมต่ ่ากวา่ x ลา้ นบาท ณ วนั ท่ี x
- หนังสอื รบั รองการบรหิ ารหรอื สญั ญาจ้างต่อเน่ืองในการบรหิ ารเงนิ กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี ตงั้ แต่ x ลา้ นบาทขน้ึ ไปต่อกองทุนไมต่ ่ากวา่ x ปี นบั ถงึ วนั ทย่ี น่ื ขอ้ เสนอ
- โครงสรา้ งผลงานและทมี งาน (Profile) ประกอบดว้ ย
- รายละเอยี ดเกย่ี วกบั บรษิ ทั ไดแ้ ก่ ประวตั คิ วามเป็นมา ปรชั ญาองคก์ ร นโยบายและ
เป้าหมายของบรษิ ทั
- ผงั โครงสรา้ งองคก์ รและจานวนบุคลากร
- ประวตั กิ ารศกึ ษาและประสบการณ์ของคณะกรรมการบรษิ ทั
- ประวตั ิการศกึ ษาและประสบการณ์ของเจ้าหน้าท่รี ะดบั บรหิ ารท่ดี ูแลในส่วนการ
ลงทุน ไดแ้ ก่ ฝ่ายจดั การกองทุน ฝ่ายวจิ ยั และกลยุทธก์ ารลงทุน ฝ่ายบรหิ ารความ
เสย่ี งและกากบั ดแู ลการลงทุน พรอ้ มทงั้ ระบุจานวนปีทอ่ี ยใู่ นธุรกจิ จดั การกองทนุ
- ประวตั กิ ารศกึ ษาและประสบการณ์การทางาน คุณวฒุ วิ ชิ าชพี ดา้ นการเงนิ การลงทุน
ของสายงานการลงทุนได้แก่ คณะกรรมการการลงทุน (Investment Committee)
และคณะกรรมการบริหารความเส่ียง (Risk Committee) ทีมบริหารกองทุน
นกั วเิ คราะห์ นักเศรษฐศาสตร์ บุคลากรทท่ี าหน้าทบ่ี รหิ ารความเสย่ี ง บุคลากรทท่ี า
หน้าทก่ี ากบั และตรวจสอบการลงทุน ผจู้ ดั การกองทุน และเจา้ หน้าทต่ี ลาดทไ่ี ดร้ บั
มอบหมาย
- ข้อมูลรายละเอียด ช่ือกองทุน ผลงานหรือผลการบริหารในฐานะบรษิ ัทจดั การ
กองทุนฯ ทบ่ี รหิ ารกองทุนตามนโยบายการลงทุน ในตราสารหน้ี ตราสารทุน หรอื
การลงทุนในหลกั ทรพั ย์ทางเลอื ก โดยนาเสนอผลการดาเนินงานย้อนหลงั (Past
Performance) x ปีของลกู คา้

หน้า 248 จาก 411

248 บทที่ 7 หลักการคัดเลือกบริษทั หลกั ทรัพย์จัดการกองทุน
สำ� หรบั กองทุนส�ำรองเลย้ี งชีพ และแนวทางการกำ� หนดสัญญาวา่ จ้างทีเ่ หมาะสม

- ขอ้ มลู ทางการเงนิ งบดุลและงบกาไรขาดทุนของบรษิ ทั ทผ่ี ่านการรบั รองจากผสู้ อบ
บญั ชเี รยี บร้อยแล้วย้อนหลงั x ปี และมูลค่าสนิ ทรพั ย์สุทธขิ องกองทุนภายใต้การ
บรหิ ารจดั การ ณ x

- ข้อมูลประวัติการกระทาความผิดตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาด
หลกั ทรพั ย์ ของบรษิ ทั จดั การกองทุนฯ ผบู้ รหิ าร และพนกั งานยอ้ นหลงั x ปี

- ขอ้ มลู การบรหิ ารเงนิ กองทุนและบรหิ ารความเสย่ี งแนวคดิ การลงทุนและการบรหิ าร
ความเสย่ี งในสภาวะตลาดท่ดี แี ละไม่ดี หรอื แนวคดิ การลงทุนอ่นื ๆ เคร่อื งมอื และ
ระบบงานการลงทุนและการบรหิ ารความเสย่ี งต่อการลงทุนทใ่ี หเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพ
ไดผ้ ลตอบแทนตามทค่ี าดหวงั

- ขนั้ ตอนการลงทุนและการบรหิ ารความเสย่ี ง การกาหนดบทบาทคณะกรรมการชุด
ตา่ งๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งอยา่ งชดั เจน ทาใหเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพและประสทิ ธผิ ลตอ่ การลงทุน

- ระบบงานและเคร่อื งมอื ท่ใี ช้ในการบรหิ ารความเส่ยี ง การจดั ทาประกนั คุ้มครอง
ความเสยี หาย (Indemnity Insurance) พร้อมสาเนา เอกสารแสดงการทาประกนั
คมุ้ ครองความเสยี หาย (ถา้ ม)ี

- ระบบงานตรวจสอบและกากบั ดแู ลการลงทุน (Compliance) กระบวนการกากบั การ
ลงทุนและการปฏบิ ตั งิ านใหเ้ ป็นไปตามนโยบายการลงทนุ ตามสญั ญาจดั การกองทนุ
และกฎเกณฑ์ท่เี ก่ยี วขอ้ ง รวมถึงขนั้ ตอนในการรายงานแนวทางดาเนินการเพ่อื
แกไ้ ขหากการปฏบิ ตั งิ านไมเ่ ป็นไปตามนโยบายการลงทุนตามสญั ญาจดั การกองทุน
และกฎเกณฑท์ ่เี ก่ยี วขอ้ ง กระบวนการรกั ษาความปลอดภยั ขอ้ มูลของลูกค้า การ
ป้องกนั ความขดั แยง้ ทางผลประโยชน์และการควบคุมภายในของบรษิ ทั จดั การ

- หลกั เกณฑใ์ นการคดั เลอื กบรษิ ทั นายหน้าหรอื ตัวแทนเพ่อื การซ้อื ขายหลกั ทรพั ย์
รวมทงั้ เกณฑ์ท่ใี ช้กบั บรษิ ทั นายหน้าท่มี คี วามขดั แย้งทางผลประโยชน์กบั บรษิ ทั
จดั การ

- ผลการตรวจสอบจากสานักงาน ก.ล.ต. ยอ้ นหลงั 3 ปี ไดแ้ ก่ จานวนครงั้ ความผดิ ท่ี
ถูกปรบั กรณีความผดิ โดยสรุป และผลการประเมนิ จาก ก.ล.ต.ในสว่ นของภาพรวม
บรษิ ทั และดา้ นการลงทุนปีลา่ สดุ รวมทงั้ การแกไ้ ขปรบั ปรุง

หน้า 249 จาก 411

ม.ล.กวิน ศรีธวัช 249