หนังสือองค์ความรู้บริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแบบมืออาชีพ_1กค2564

จากปัจจยั ต่าง ๆ ทก่ี ล่าวมาขา้ งตน้ นกั ลงทนุ อาจคาดวา่ FLCT จะสามารถคงอตั ราเช่าทร่ี ะดบั สงู
และมกี ารปรบั ขน้ึ ค่าเช่าได้เฉลย่ี ปีละ 1.5% - 2.0% ตามสญั ญาเช่า ซง่ึ ส่งผลใหร้ ายไดแ้ ละการจ่ายปันผล
ปรบั ตวั ขน้ึ ในอตั ราท่ี 1.5% - 2.0% เชน่ กนั ซง่ึ นกั ลงทุนจะประเมนิ หาจานวนเงนิ ปันผลทน่ี กั ลงทุนคาดวา่
จะไดร้ บั จากการลงทุนใน FLCT แลว้ ทาการคดิ ลดกระแสเงนิ สดของเงนิ ปันผลเพอ่ื หามลู ค่าปัจจุบนั ดงั ตวั
แบบ Dividend model ทไ่ี ดก้ ล่าวถงึ ในบทท่ี 3 เพอ่ื หามลู คา่ ทเ่ี หมาะสมของ FLCT

นอกจากน้ีนักลงทุนอาจใชก้ ารคานวณมูลค่าหลกั ทรพั ยด์ ว้ ยวธิ ี Spread analysis โดย Spread
ในทน่ี ้ีคอื ส่วนต่างระหว่างอตั ราผลตอบแทนเงนิ ปันผลจากการลงทุน FLCT ในราคาตลาด เปรยี บเทยี บ
กบั อตั ราดอกเบย้ี พนั ธบตั รรฐั บาลสงิ คโปรอ์ ายุ 10 ปี ซง่ึ ในชว่ ง 3 ปีทผ่ี ่านมา FLCT ซอ้ื ขายอย่ทู ค่ี า่ เฉลย่ี
Spread ท่ี 4.40% (เสน้ สแี ดงในรูปท่ี 4.14) หมายความว่าอตั ราผลตอบแทนเงนิ ปันผลทน่ี ักลงทุนไดร้ บั
จากกลงทนุ ใน FLCT มคี า่ สงู กวา่ อตั ราผลตอบแทนพนั ธบตั รรฐั บาลอยู่ 4.40% โดยเฉลย่ี

รปู ท่ี 4.14 การเคลื่อนไหวของ Spread ของ FLCT

8.50% FLCT Spread
7.50%
6.50% 4.40%
5.50% 3.97%
4.50%
3.50%
2.50%
1.50%

Feb-18
Mar-18
Apr-18
May-18
Jun-18

Jul-18
Aug-18
Sep-18
Oct-18
Nov-18
Dec-18
Jan-19
Feb-19
Mar-19
Apr-19
May-19
Jun-19

Jul-19
Aug-19
Sep-19
Oct-19
Nov-19
Dec-19
Jan-20
Feb-20
Mar-20
Apr-20
May-20
Jun-20
Jul-20
Aug-20
Sep-20
Oct-20
Nov-20
Dec-20
Jan-21

ทม่ี า Bloomberg

นกั ลงทุนสามารถใชค้ า่ Spread เฉลย่ี 3 ปียอ้ นหลงั ในการเป็นคา่ กลางในการประมาณการมลู คา่
หน่วยในอนาคตได้ ภายใตส้ มมตฐิ านทร่ี าคาหน่วย FLCT ในอนาคตควรซ้อื ขายทร่ี ะดบั ค่าเฉลย่ี ในช่วง
อดตี 3 ปีทผ่ี ่านมาโดยกาหนดใหด้ อกเบย้ี พนั ธบตั รรฐั บาล 10 ปีอย่ใู นระดบั คงท่ี จากสมมตฐิ านขา้ งต้น
นักลงทุนสามารถท่ีจะประเมินมูลค่าหน่วย FLCT ในอนาคตได้ โดยหาราคาท่ีเหมาะสมท่ีจะทาให้
Spread อยใู่ นระดบั คา่ เฉลย่ี ยอ้ นหลงั 3 ปี ไดต้ ามตารางท่ี 4.10

หน้า 150 จาก 411

150 บทท่ี 4 ความเขา้ ใจหลกั การประเมินมูลค่าห้นุ
ตราสารหนี้ และหลักทรัพย์ทางเลอื ก

ตารางท่ี 4.10 ตวั อยา่ งการประเมินหาราคาเหมาะสมของ FLCT

2021F

ปันผลต่อหน่วย (DPU) 7.26 cent

ดอกเบย้ี พนั ธบตั รรฐั บาล 10 ปี 1.00%

Spread ทเ่ี หมาะสม 4.40%

มลู คา่ หน่วย 1.34 SGD/หน่วย (มาจาก 0.0726/0.0540)

4.5 บทสรปุ

ปัจจยั สาคญั ของการประเมนิ ความน่าสนใจของตราสารหน้คี อื การเปลย่ี นแปลงของอตั ราดอกเบย้ี
ในอนาคต ซง่ึ นกั ลงทนุ จะตอ้ งวเิ คราะหอ์ ตั ราดอกเบย้ี พนั ธบตั รรฐั บาล และสว่ นตา่ งระหวา่ งอตั ราดอกเบย้ี
ของหุน้ กกู้ บั อตั ราดอกเบย้ี พนั ธบตั รรฐั บาล (Credit spread) เพอ่ื ใชใ้ นการประเมนิ ราคาเป้าหมายของหนุ้
กวู้ า่ จะเคลอ่ื นไหวในทศิ ทางทเ่ี ป็นประโยชน์ต่อนกั ลงทนุ หรอื ไม่

ส่วนกลยุทธ์การลงทุนในตราสารทุนนัน้ นักลงทุนจะต้องพยายามคาดการณ์สภาวะเศรษฐกจิ
และสภาวะอุตสาหกรรมของบรษิ ทั ทน่ี กั ลงทุนสนใจวา่ จะสง่ ผลใหบ้ รษิ ทั มกี ารเตบิ โตของยอดขายทส่ี งู ขน้ึ
หรอื ไม่ และบรษิ ทั สามารถรกั ษาความสามารถในการทากาไรไดใ้ กลเ้ คยี งเดมิ หรอื ดขี น้ึ เพ่อื ใชใ้ นการ
ประเมนิ กระแสเงนิ สดทก่ี จิ การจะสรา้ งไดใ้ นอนาคต ซง่ึ เป็นปัจจยั กาหนดระดบั เงนิ ปันผลทน่ี ักลงทุนจะ
ไดร้ บั นอกจากการประเมนิ ศกั ยภาพของหุน้ รายตวั อกี วธิ กี ารหน่ึงทส่ี ามารถนามาใชค้ วบค่ใู นการลงทุน
คอื การประเมนิ ความถูกแพงของระดบั ดชั นีตลาดหลกั ทรพั ย์รวมเทยี บกบั อตั ราผลตอบแทนพนั ธบตั ร
รฐั บาล หรอื ทเ่ี รยี กว่า Earning yield gap ซ่งึ จะช่วยใหน้ ักลงทุนประเมินไดว้ ่าในแต่ละช่วงเวลาควรทจ่ี ะ
จบั จงั หวะการลงทุนอย่างไร

หลักทรพั ย์ทางเลือกท่ีน่าสนใจสาหรบั กองทุนสารองเล้ียงชีพคือหลักทรพั ย์ท่ีสามารถสร้าง
ผลตอบแทนไดอ้ ย่างสม่าเสมอ และมคี วามผนั ผวนต่า ดงั นนั้ กองทรสั ตเ์ พ่อื การลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ย์
(Real Estate Investment Trust : REIT) จึงมีความน่าสนใจในการกระจายความเส่ยี งของพอร์ตการ
ลงทุน ซง่ึ นกั ลงทุนจะตอ้ งวเิ คราะหศ์ กั ยภาพของสนิ ทรพั ยภ์ ายใตก้ องทรสั ตว์ า่ สามารถสรา้ งรายไดค้ า่ เชา่
ไดอ้ ย่างมนั่ คง และสามารถเพมิ่ คา่ เช่าในอนาคตไดม้ ากน้อยเพยี งใด การลงทุนในกองทรสั ตบ์ างประเภท
ยงั เปิดโอกาสใหน้ กั ลงทุนสามารถกระจายความเสย่ี งการลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ยไ์ ดห้ ลากหลายเช่นการ
ลงทุนใน warehouse, data center, apartment และ hospitals เป็นตน้

หน้า 151 จาก 411 151

วิน พรหมแพทย,์ CFA; วสุชนม์ ทรายแกว้ , CFA;
ธนัท เจตจนั ทรป์ ระภา, CFA; ธนา เชนะกุล, CFA

หน้า 152 จาก 411

152 บทที่ 4 ความเขา้ ใจหลักการประเมินมลู ค่าห้นุ
ตราสารหน้ี และหลักทรพั ย์ทางเลือก

บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสดั ส่วนการออม อตั ราผลตอบแทนจาก
การลงทุน และมลู ค่าเงินก้อนที่คาดว่าจะได้รบั จากกองทุนสารองเลีย้ งชีพ

ผเู้ ขยี น ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.รฐั ชยั ศลี าเจรญิ

5.1 บทนา
การออมเพอ่ื การเกษยี ณอายุของบคุ คลเป็นการวางแผนระยะยาวทม่ี วี ตั ถุประสงคเ์ พอ่ื ใหม้ รี ายได้

อย่างเพยี งพอต่อค่าใชจ้ ่ายในยามเกษยี ณ การออมดงั กล่าวควรเรม่ิ ตงั้ แต่เม่อื บุคคล (ซง่ึ ในทน่ี ้ีจะเรยี กว่า
“ผอู้ อม”) มรี ายไดจ้ ากการทางาน โดยทวั่ ไปผอู้ อมจะนาเงนิ ออมในปัจจุบนั ไปลงทนุ เพอ่ื สรา้ งผลตอบแทน
ให้เงินออมเติบโตข้นึ ในอนาคต วิธีการหน่ึงท่ีนิยมคอื การสะสมเงินอย่างสม่าเสมอโดยหกั ออกจาก
เงนิ เดอื นเพ่อื เขา้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี ซง่ึ เป็นกองทุนรวมทถ่ี ูกจดั ตงั้ ขน้ึ โดยมวี ตั ถุประสงคเ์ พ่อื นาเงนิ
สะสมจากสมาชกิ (ผอู้ อม) และเงนิ สมทบจากนายจา้ งไปลงทนุ โดยมนี กั ลงทนุ มอื อาชพี บรหิ ารการลงทุน

ปัจจุบนั กองทุนสารองเล้ยี งชพี หลายแห่งไดม้ กี ารนาเสนอแผนการลงทุน (investment plan) ท่ี
หลากหลายเพ่อื ให้สมาชกิ เลอื กลงทุนได้ตามระดบั ผลตอบแทนท่คี าดหวงั และความเสย่ี งท่ยี อมรบั ได้
ผลตอบแทนจากการลงทุนน้ีจะทาใหส้ มาชกิ ไดร้ บั เงนิ กอ้ นเพอ่ื นาไปใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณอายุ จานวนเงนิ ท่ี
สมาชกิ จะได้รบั จากกองทุนสารองเล้ยี งชพี ณ วนั เกษียณอายุ จะข้นึ กบั จานวนเงนิ ท่อี อมเขา้ กองทุน
ระยะเวลาการลงทุน ความสามารถของผบู้ รหิ ารกองทุน และแผนการลงทุนทส่ี มาชกิ เลอื ก

ดงั นนั้ ในบทน้ีจงึ มจี ดุ ประสงคใ์ นการนาเสนอตวั แบบการคานวณสาหรบั การวางแผนการออมเพอ่ื
การเกษยี ณผ่านการใชเ้ คร่อื ง Excel spreadsheet ซง่ึ คณะกรรมการกองทุนสามารถนาไปพฒั นาต่อยอด
ใช้ในองค์กรของตนเองได้เอง เพ่อื เป็นเคร่อื งมอื ใหก้ บั สมาชกิ ทุกคนในการประเมนิ 1) อตั ราการออม
(อตั ราสะสม+สมทบ) ทเ่ี หมาะสม และ 2) แผนการลงทุนทเ่ี หมาะสม

5.2 การวางแผนการออมและการกาหนดอตั ราการออม
รายไดข้ องบุคคลถูกจดั สรรออกไดเ้ ป็น 2 ส่วน คอื 1) ค่าใชจ้ ่ายในชวี ติ ประจาวนั และ 2) เงนิ ท่ี

ออมไวเ้ พ่อื บรรลุเป้าหมายบางประการ ดงั นนั้ เงินออม คอื ส่วนต่างระหว่างรายไดแ้ ละค่าใชจ้ า่ ยในชว่ ง
ระยะเวลาหน่งึ

หน้า 153 จาก 411

ผ้ชู ่วยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศลี าเจริญ 153

เงนิ ออม = รายได้ – คา่ ใชจ้ า่ ย

ในขณะท่ี เงินออมสะสม หมายถงึ เงนิ ออมพรอ้ มผลประโยชน์จากการนาเงนิ ออมไปลงทุนท่ี
สะสมมาจนถงึ จุดหน่ึงของเวลา เช่นนายสมหวงั มรี ายได้ 15,000 บาท/เดอื น ออมเงนิ 3,000 บาท/เดอื น
หลงั ออมเงนิ เป็นเวลา 6 เดอื น ไดร้ บั ผลตอบแทนจากการนาเงนิ ออมไปลงทุน 500 บาท ดงั นนั้ ทส่ี น้ิ เดอื น

ท่ี 6 นายสมหวงั จะมเี งนิ ออมสะสม (63,000)+500 = 18,500 บาท

กล่าวได้ว่า การออมเป็นการเล่อื นการบรโิ ภคไปในอนาคต การวางแผนการออมนอกจากจะ
เก่ยี วขอ้ งกบั รายไดแ้ ลว้ ยงั ขน้ึ อย่กู บั แผนการบรโิ ภคในอนาคตของบุคคลนัน้ ดว้ ย ดงั นัน้ การวางแผน
การออมจึงควรเริ่มต้นด้วยการกาหนดวตั ถปุ ระสงคข์ องการออมเงิน ซง่ึ โดยทวั่ ไปเราสามารถแบ่ง
วตั ถปุ ระสงคข์ องการออมออกไดเ้ ป็น 3 ประเภท ตามระยะเวลาทต่ี อ้ งการใชเ้ งนิ คอื

1) เงินท่ีออมไว้เพื่อใช้จ่ายยามเกษียณ เงินออมส่วนน้ีถือเป็นเงินออมระยะยาวท่ีมี
กาหนดการนาเงนิ มาใชจ้ ่ายหลงั เขา้ สวู่ ยั เกษยี ณอายุ ผเู้ ชย่ี วชาญมกั แนะนาวา่ บุคคลทม่ี ี
รายได้ควรออมเงนิ ประมาณ 10-15% ของเงนิ ไดต้ ่อเดอื นเพ่อื เตรยี มไวใ้ ชย้ ามเกษยี ณ
(ซ่ึงในกรณีของกองทุนสารองเล้ยี งชีพ หากลูกจ้างสะสมเขา้ กองทุนแล้ว 10% และมี
นายจา้ งสมทบเงนิ เขา้ กองทุนอกี 5% ลูกจา้ งรายนนั้ จะมอี ตั ราการออมเขา้ กองทุน 15%)
อย่างไรกต็ ามอตั ราการออมทแ่ี นะนาดงั กล่าวเป็นเพยี งคาแนะนากวา้ ง ๆ ทย่ี งั ไม่ไดน้ า
เง่อื นไขส่วนบุคคลและแผนการลงทุนมาร่วมพจิ ารณา ซ่งึ หวั ขอ้ ถดั ไปในบทท่ี 5 น้ี จะ
วเิ คราะหก์ ารวางแผนการออมเพอ่ื การเกษยี ณอายอุ ย่างละเอยี ด

2) เงินท่ีเตรียมไว้ใช้ยามฉุกเฉิน เงนิ ออมสว่ นน้ีเป็นเงนิ ทเ่ี ตรยี มไวเ้ พอ่ื รองรบั ภาวะวกิ ฤต
ทไ่ี ม่อาจคาดการณ์ได้ล่วงหน้า เงนิ ฉุกเฉินควรเตรยี มไวใ้ หค้ รอบคลุมค่าใชจ้ ่ายจาเป็น
อย่างน้อยเป็นเวลา 3-9 เดอื น ในกรณีทข่ี าดรายได้ ซ่ึงระยะเวลาของการครอบคลุมจะ
ขน้ึ กบั ความเสย่ี งดา้ นอาชพี ของแต่ละบุคคลว่าจะมรี ะยะเวลายาวนานแค่ไหนในการหา
งานใหมท่ ม่ี รี ายได้
การประเมินขนาดของเงินท่ีต้องเตรียมไว้ใช้ยามฉุกเฉิน ให้ผู้ออมคานวณ
รายจ่ายต่อเดอื นของตน แลว้ หกั ดว้ ยคา่ ใชจ้ า่ ยไมจ่ าเป็นออก เชน่ คา่ สนั ทนาการ และคา่
ทานอาหารนอกบา้ น เป็นตน้ เพราะเป็นค่าใชจ้ ่ายทส่ี ามารถลดไดท้ นั ที หากตกงานและ
ไม่มรี ายได้ หลงั จากนนั้ ใหค้ ณู ดว้ ยจานวนเดอื นทต่ี อ้ งการใหเ้ งนิ ฉุกเฉินครอบคลุม จะได้
จานวนเงนิ ท่ตี ้องสะสมไวส้ าหรบั ใชย้ ามฉุกเฉิน หลงั จากนัน้ ใหห้ ารด้วยจานวนเดอื นท่ี
คาดวา่ จะใชใ้ นการสะสมเงนิ ออมกอ้ นน้ี จะไดเ้ ป็นจานวนเงนิ ทต่ี อ้ งออมต่อเดอื น

หน้า 154 จาก 411

154 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมินสัดสว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลค่าเงนิ ก้อนท่ีคาดว่าจะได้รับจากกองทนุ ส�ำรองเลี้ยงชพี

ตัวอย่างเช่น ผู้ออมประเมินว่ามีค่าใช้จ่ายจาเป็นเดือนละ 10,000 บาท และ
ต้องการเงนิ ท่เี ตรยี มไวใ้ ชย้ ามฉุกเฉินให้ครอบคลุมระยะเวลา 6 เดอื น จะได้เงนิ ท่ตี ้อง
ออมสะสมในส่วนน้ี 60,000 บาท หากผู้ออมยงั ไม่มีเงนิ ท่ีเตรยี มไว้ในส่วนน้ีเลยและ
ต้องการใชเ้ วลาสะสมเงนิ ส่วนน้ี 12 เดอื น แสดงว่าจะต้องออมเดอื นละ 60,00012 =
5,000 บาท
3) เงิ นท่ีเตรียมไว้เพื่อวัตถุประสงค์อ่ืน เงินส่วนน้ีจะข้ึนกับแผนการใช้จ่ายท่ี
นอกเหนือจากค่าใช้จ่ายในชวี ติ ประจาวนั เช่น ค่าท่องเท่ยี ว ค่าซ่อมแซมบ้าน ค่าซ้ือ
สนิ คา้ คงทน และค่าซ้อื ทอ่ี ยู่อาศยั เป็นต้น ในการประเมนิ เงนิ ออมส่วนน้ี ผูอ้ อมจะต้อง
กาหนดว่าในอนาคต เช่น 10 ปีขา้ งหน้า ตนมแี ผนใชจ้ ่ายในรายการทม่ี มี ลู ค่าสูงใดบา้ ง
และเม่อื ไหร่ หลงั จากนนั้ ใหน้ าค่าใชจ้ ่ายแต่ละรายการมาหารดว้ ยจานวนเดอื นจากเวลา
ปัจจุบนั จนถงึ วนั ทม่ี แี ผนจะใชจ้ า่ ยรายการนนั้ ๆ เช่น ตอ้ งการซอ้ื รถยนตม์ ลู คา่ 600,000
บาท ภายใน 60 เดอื นขา้ งหน้า แสดงว่าต้องออมเงนิ ประมาณเดอื นละ 10,000 บาท
สาหรบั ค่าซ้อื รถยนต์ แล้วนาค่าท่ไี ด้ของทุกรายการมารวมกนั จะได้เป็นจานวนเงนิ ท่ี
ตอ้ งออมตอ่ เดอื น

เมอ่ื ไดต้ วั เลขการออมทงั้ 3 สว่ นแลว้ ผอู้ อมจะตอ้ งหนั กลบั มาพจิ ารณาความสามารถในการออม
ของตนเองวา่ มคี วามเป็นไปไดห้ รอื ไม่ โดยทวั่ ไปหากผอู้ อมพจิ ารณาแลว้ เหน็ วา่ จานวนเงนิ ทต่ี อ้ งออมเพอ่ื
บรรลุทุกเป้าหมายทว่ี างไวส้ ูงเกนิ ความสามารถในการออมของตน ผูอ้ อมมที างออก 4 ทาง ซ่งึ ในทาง
ปฏบิ ตั ทิ างเลอื กทงั้ 4 จะถกู นามาใชป้ ระกอบกนั เพอ่ื สรา้ งเป็นแผนการออมทเ่ี หมาะสม คอื

1. ปรบั เป้าหมายการใชจ้ ่ายใหล้ ดลง (ลดขนาดความตอ้ งการบรโิ ภคในอนาคต)
2. ยดื ระยะเวลาของกาหนดการใหย้ าวนานขน้ึ (เลอ่ื นเวลาการใชจ้ ่ายออกไป)
3. ลดคา่ ใชจ้ า่ ยประจาอ่นื
4. หาทางเพม่ิ รายได้

นอกจากการกาหนดสดั สว่ นการออมดว้ ยการวเิ คราะหแ์ ผนการใชจ้ า่ ยในอนาคตตามทไ่ี ดอ้ ธบิ าย
ไวข้ า้ งตน้ แลว้ ยงั มกี ารเสนอ อตั ราส่วนการออมอยา่ งงา่ ย (rule of thumb) ซง่ึ อตั ราสว่ นทน่ี ิยมใชก้ นั คอื
50/30/20 หมายความว่ารายได้ 100 สว่ น ผอู้ อมควรแบ่ง 50 สว่ นเพอ่ื เป็นคา่ ใชจ้ ่ายในชวี ติ ประจาวนั อกี
30 สว่ นแบง่ ไวเ้ ป็นคา่ ใชจ้ ่ายตามไลฟ์ สไตลท์ ต่ี อ้ งการ และอกี 20 สว่ นแบง่ ไวเ้ ป็นการออมระยะยาวเพอ่ื ใช้
จ่ายยามเกษียณและเผ่อื ฉุกเฉิน อย่างไรกต็ ามตวั เลขน้ีเป็นสดั ส่วนการออมท่แี นะนาเพ่อื ใหเ้ กดิ ความ
สะดวกในการนาไปใช้ แต่ยงั ไม่ไดป้ รบั ดว้ ยเง่อื นไขทแ่ี ตกต่างกนั ของแต่ละบุคคล เช่น สาหรบั ผมู้ รี ายได้

หน้า 155 จาก 411

ผ้ชู ่วยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศีลาเจริญ 155

น้อย รายจา่ ยเพอ่ื การดารงชพี อาจมสี ดั สว่ นถงึ 70% ของรายได้ เป็นตน้
ในสว่ นทเ่ี หลอื ของบทน้ี จะเน้นไปทก่ี ารวางแผนการออมและการลงทุนเพอ่ื การเกษยี ณอายผุ ่าน

กองทุนสารองเล้ยี งชพี โดยจะเรม่ิ จากการพิจารณาแผนการลงทุนท่เี หมาะสมของผู้ออมแต่ละบุคคล
หลงั จากนนั้ จะวเิ คราะหห์ าอตั ราการออมทเ่ี หมาะสม

5.3 การวางแผนการลงทุนเพื่อการเกษียณอายุ
ในการออมเงนิ เขา้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี ผอู้ อมจะตอ้ งเลอื กแผนการลงทุนทเ่ี หมาะสมสาหรบั ตน

ซ่ึงแผนการลงทุน หมายถึง แนวทางการจดั สรรเงินลงทุน (หรือ น้าหนักการลงทุน) ลงใน
สินทรพั ยแ์ ต่ละประเภทของกล่มุ การลงทุน (investment portfolio) ทผ่ี จู้ ดั การกองทุนสรา้ งขน้ึ จากเงนิ
ของสมาชกิ กองทุน (ผอู้ อม) เช่น แผนการลงทุนในตราสารทุน อาจจะประกอบดว้ ยสดั ส่วนการลงทุนใน
ตราสารทุนไม่ต่ากว่า 70% และตราสารหน้ีไม่เกิน 30% หรอื แผนการลงทุนผสม อาจประกอบด้วย
สดั สว่ นการลงทุนในตราสารทุน 40-50% และตราสารหน้ี 50-60% เป็นตน้ แผนการลงทุนทเ่ี ลอื กจะมผี ล
ต่อผลตอบแทนคาดหวงั และความเสย่ี งทผ่ี ู้ออมต้องเผชญิ ดงั นัน้ แผนการลงทุนทเ่ี หมาะสมจงึ ควรเป็น
แผนการลงทุนทส่ี ามารถทาใหผ้ อู้ อมบรรลุวตั ถุประสงคก์ ารออมของตน ภายใตข้ อ้ จากดั ทงั้ จากตวั ผอู้ อม
เอง จากกฎเกณฑ/์ กฎหมาย และจากตลาดการเงนิ

โดยทวั่ ไป ขนั้ ตอนการเลอื กแผนการลงทนุ ทเ่ี หมาะสมประกอบดว้ ย
1. กาหนดวตั ถุประสงคข์ องการลงทนุ
2. ประเมนิ อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งของสนิ ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุน
3. ประเมนิ อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งของแผนการลงทนุ
4. เลอื กแผนการลงทุนทส่ี อดคลอ้ งกบั ผลตอบแทนเป้าหมายและระดบั ความเส่ียงทย่ี อมรบั
ได้

5.3.1 การกาหนดวตั ถปุ ระสงคข์ องการลงทุน
การกาหนดวตั ถุประสงค์การลงทุน ประกอบด้วย การกาหนดเป้าหมายการลงทุน และการ
ประเมนิ ขอ้ จากดั ของการลงทุนอยา่ งเหมาะสม ดงั แสดงในรปู ท่ี 5.1

หน้า 156 จาก 411

156 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมินสดั ส่วนการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลค่าเงนิ ก้อนท่คี าดวา่ จะไดร้ ับจากกองทุนส�ำรองเล้ียงชีพ

รปู ที่ 5.1 ปัจจยั ที่เกี่ยวข้องในการเลือกแผนการลงทุน

ปัจจยั ส่วนบคุ คล แผนการลงทนุ ที่ เง่ือนไขภายนอก
เหมาะสม − สภาวะเศรษฐกจิ
− อายุ − พฒั นาการในตลาด
เป้าหมายการลงทุน
− สถานภาพทาง − อตั ราผลตอบแทนท่ี การเงนิ
การเงนิ − ผลตอบแทนและ
คาดหวงั
− ทกั ษะทางการเงนิ − ระดบั ความเสย่ี งท่ี ความเสย่ี งของ
− ระยะเวลาการลงทุน สนิ ทรพั ยแ์ ต่ละ
ยอมรบั ได้ ประเภท
− ความตอ้ งการเฉพาะ
อน่ื ๆ

ทม่ี า : ปรบั จาก Thailand Securities Institute, 2553, หลกั สตู รการวางแผนการเงนิ ชดุ วชิ าท่ี 2 การวางแผนการลงทุน,
Certified Financial Planner, หน้า 343.

การกาหนดเป้าหมายของการลงทุน (investment objectives) จะต้องกาหนดให้ครอบคลุมทงั้
ผลตอบแทนคาดหวังและความเส่ียง (expected return and risk) จากการลงทุน โดยการกาหนด
เป้าหมายอตั ราผลตอบแทน หมายถงึ การกาหนดอตั ราผลตอบแทนท่ผี ูอ้ อมคาดหวงั จากการลงทุนใน
กองทุนสารองเลย้ี งชพี ทงั้ น้ีเป้าหมายทก่ี าหนดจะตอ้ งเป็นอตั ราผลตอบแทนท่ีมคี วามเป็นไปไดใ้ นตลาด
การเงนิ และสอดคลอ้ งกบั นโยบายการลงทนุ ของกองทนุ เน่อื งจากการออมมวี ตั ถุประสงคเ์ พอ่ื เกษยี ณอายุ
ดงั นัน้ การกาหนดเป้าหมายอตั ราผลตอบแทนจงึ เก่ยี วขอ้ งกบั การประเมนิ เป้าหมายจานวนเงนิ ก้อนท่ผี ู้
ออมจะไดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี ณ วนั เกษยี ณอายุ ซง่ึ ในทน่ี ้ีจะเรยี กเงนิ กอ้ นน้ีว่า เงนิ กอ้ น PVD
หรอื “PVD”

การหาเป้าหมายเงนิ กอ้ น PVD ควรเรมิ่ ตน้ ดว้ ยการประเมนิ คา่ ใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณของบคุ คล แลว้
คดิ กลบั มาเป็นเงนิ ก้อน ณ วนั เกษียณอายุ ในทน่ี ้ีจะเรยี กเงนิ ก้อนน้ีว่า เงนิ ก้อนพงึ มี (Minimum Lump
Sum, MLS) ซง่ึ จะกล่าวถงึ อย่างละเอยี ดในบทท่ี 6 หลงั จากนนั้ ใหป้ ระเมนิ เงนิ ทจ่ี ะออมเขา้ กองทุนสารอง
เลย้ี งชพี จากเวลาปัจจุบนั จนถงึ วนั เกษยี ณ แลว้ คานวณหาอตั ราผลตอบแทนจากการลงทุนทจ่ี ะทาใหเ้ งนิ
กอ้ น PVD มคี า่ เทา่ กบั MLS

หน้า 157 จาก 411 157

ผูช้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชยั ศีลาเจรญิ

เพอ่ื เป็นแนวทางในการคานวณหาอตั ราผลตอบแทนเป้าหมาย ในสว่ นน้ีจะแสดงวธิ กี ารประมาณ
คา่ เงนิ กอ้ นพงึ มี และเงนิ กอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี ณ วนั เกษยี ณ หลงั จากนนั้ จะใช้
ฟังก์ชนั Goal Seek ของโปรแกรม Excel เพ่อื คานวณหาอตั ราผลตอบแทนเป้าหมายท่ที าให้ MLS=
PVD โดยกาหนดตวั แปรและหน่วยการวดั ดงั น้ี

A = อายปุ ัจจบุ นั (current age, ปี)
RA = อายเุ กษยี ณ (retirement age, ปี)
T = ระยะเวลาการลงทุน (T = RA-A ปี)
LE = อายขุ ยั (life expectancy, LE)
N = ระยะเวลาใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณอายุ (N = LE-RA ปี)
E = คา่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณในปีแรก (บาท/ปี)
f = อตั ราเงนิ เฟ้อในระยะยาว (% ตอ่ ปี)
i = อตั ราดอกเบย้ี เงนิ ฝากในระยะยาว (% ต่อปี)
Y0 = เงนิ ประเดมิ หรอื เงนิ ออมสะสมทม่ี อี ยแู่ ลว้ ในปัจจุบนั (บาท)
S0 = เงนิ เดอื นปัจจบุ นั (บาท/ปี)
c = อตั ราการออมเขา้ กองทนุ สารองเลย้ี งชพี (% ของเงนิ เดอื น, สะสม+สมทบ)
g = อตั ราการเพมิ่ ของเงนิ เดอื น (% ตอ่ ปี)
r = อตั ราผลตอบแทนจากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี (% ตอ่ ปี)

การคานวณเงินก้อนพึงมี ณ วนั เกษียณ (MLS)
การคานวณเงนิ กอ้ นพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ (MLS) เป็นการประเมนิ คา่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณจนสน้ิ
อายุขยั ของบุคคล กาหนดใหเ้ วลาปัจจุบนั เป็นเวลา 0 ผอู้ อมมอี ายุ A ปี และจะเกษยี ณเม่อื มอี ายคุ รบ RA
ปีบรบิ ูรณ์ ในอกี T ปีขา้ งหน้า (RA - A = T) โดยคาดว่าผอู้ อมจะมอี ายุขยั LE ปี ดงั นนั้ จงึ มรี ะยะเวลาใช้
จ่ายหลงั เกษยี ณ LE - RA = N ปี ผอู้ อมประเมนิ วา่ จะคา่ ใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณในปีแรก (ปีท่ี T+1) เทา่ กบั E
บาท/ปี เพอ่ื ความสะดวกในการประเมนิ คา่ E เราอาจเรมิ่ โดยการประเมนิ คา่ ใชจ้ า่ ยทค่ี ดิ ตามค่าของเงนิ ใน
เวลาปัจจุบนั ก่อน แลว้ จงึ ปรบั ดว้ ยเงนิ เฟ้อจนถงึ วนั เกษยี ณ เช่น ผอู้ อมมอี ายปุ ัจจุบนั 45 ปี ประเมนิ ว่าจะ
มคี า่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณในปีแรก 240,000 บาท/ปี (หรอื 20,000 บาท/เดอื น) ซง่ึ คา่ ใชจ้ ่ายน้คี ดิ จากค่าของ
เงนิ ในปัจจุบนั ดงั นนั้ หากอตั ราเงนิ เฟ้อในระยะยาวมคี า่ 1.5% ต่อปี ค่าใชจ้ ่ายทเ่ี ป็นตวั เงนิ หลงั เกษยี ณปี

แรก คอื 240,000(1+0.015)(60-45) = 300,056 บาท/ปี โดยค่าใชจ้ ่ายในปีถดั ๆ ไป (ปีท่ี T+2 ถงึ T+N)
ควรจะปรบั ขน้ึ ดว้ ยอตั ราเงนิ เฟ้อระยะยาวหลงั เกษยี ณเชน่ กนั เราจะสมมตใิ หอ้ ตั ราเงนิ เฟ้อระยะยาวมคี า่
f% ตอ่ ปี

หน้า 158 จาก 411

158 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั สว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน และมลู คา่ เงินกอ้ นท่ีคาดวา่ จะไดร้ ับจากกองทนุ ส�ำรองเล้ยี งชีพ

เม่อื ไดค้ ่าใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณในแต่ละปีแลว้ ใหแ้ ปลงคา่ ใชจ้ า่ ยแต่ละปีมาเป็นมลู คา่ ปัจจุบนั ณ วนั
เกษยี ณ โดยใชอ้ ตั ราดอกเบ้ยี ทค่ี าดว่าจะไดร้ บั จากการนาเงนิ ออมไปลงทุนหลงั จากเกษยี ณอายุแลว้ มา
เป็นอตั ราคดิ ลด สมมตใิ หอ้ ตั ราดอกเบย้ี มคี ่า r% ต่อปี นามลู คา่ ปัจจุบนั ของคา่ ใช้จ่ายแต่ละปีมารวมกนั จะ
ได้ เงนิ ก้อนพงึ มี ณ วนั เกษียณอายุ (MLS) ซ่ึงแสดงการคานวณได้ดงั น้ี (สมมติเงนิ ถูกนามาใช้จ่ายท่ี
กลางปี เพอ่ื สะทอ้ นวา่ ในความเป็นจรงิ เงนิ จะถูกกระจายใชต้ ลอดทงั้ ปี)

ปี ที่ใช้จ่าย ค่าใช้จ่าย/ปี มลู ค่าปัจจบุ นั ณ วนั เกษียณ
ปีท่ี T+1 E(1+f)0.5 E(1+f)0.5/(1+i)0.5
ปีท่ี T+2 E(1+f)1.5 E(1+f)1.5/(1+i)1.5
… … …
ปีท่ี T+N E(1+f)N-0.5 E(1+f)N-0.5/(1+i)N-0.5

ดงั นนั้ เงนิ กอ้ นพงึ มี (MLS) ณ วนั เกษยี ณอายุ จงึ คานวณไดโ้ ดย

MLS = N E(1 + f)t−0.5 = E(1 + f)0.5 1 − (11 + fi)N] (1 + i)0.5
(1 + i)t−0.5 [ +
∑ i−f

t=1

ตัวอย่างเช่น ผู้ออมคนหน่ึงมีอายุปัจจุบนั 45 ปี จะเกษียณเม่อื มอี ายุครบ 60 ปี คาดว่าจะมี
อายขุ ยั 76 ปี เม่อื ประเมนิ ดว้ ยค่าของเงนิ ในปัจจุบนั ผอู้ อมคาดว่าตอ้ งการค่าใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณ 20,000
บาท/เดอื น หรอื 240,000 บาท/ปี ดงั นนั้ ค่าใชจ้ ่ายในปีแรกหลงั เกษยี ณหลงั ปรบั ดว้ ยเงนิ เฟ้อ 1.5% ต่อปี

มคี ่าเท่ากบั 240,000(1+0.015)60-45 = 300,056 หรอื 300,000 บาท/ปี สมมติว่า หลงั เกษียณอายุ ผู้
ออมสามารถนาเงนิ ออมไปฝากธนาคารไดร้ บั อตั ราดอกเบย้ี 2.0% ตอ่ ปี ดงั นนั้

MLS = 300,000(1 + 0.015)0.5 1 −0.0(2110++−000..00.0211505)16] (1 + 0.02)0.5 = 4,616,147
[

รูปท่ี 5.2 แสดงตวั อย่างการคานวณ MLS ด้วยโปรแกรม Excel โดยใช้ขอ้ มูลตามสมมติฐาน
ข้างต้น ข้อดีของการเขยี นแบบจาลองในโปรแกรม Excel คอื ทาให้เราสามารถใช้ฟังก์ชนั ท่ีมีอยู่ใน
โปรแกรมคานวณค่าต่าง ๆ ท่ตี ้องการได้สะดวก และเม่อื มกี ารปรบั เปล่ยี นขอ้ สมมติฐาน โปรแกรมจะ
คานวณผลใหใ้ หม่โดยอตั โนมตั ิ

หน้า 159 จาก 411 159

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชยั ศีลาเจรญิ

รปู ที่ 5.2 การประเมินมลู ค่าเงินก้อนพึงมี ณ วนั เกษียณ (MLS)

A BC D E
3 อายปุ ัจจบุ ัน
4 อายเุ กษียณ A 45 ปี
5 อายขุ ยั
RA 60 ปี
6 รายจา่ ยหลงั เกษียณ
7 อตั ราเงนิ เฟ้อระยะยาว LE 76 ปี
8 อตั ราดอกเบยี้
E 300,000 บาท/ปี
9
f 1.5% ตอ่ ปี
10
i 2.0% ตอ่ ปี
11 อายุ
SUM(D13:D28)
12 60
13 61 ปี หลัง รายจา่ ยตอ่ ปี มลู คา่ ปัจจบุ ัน ณ เงนิ กอ้ นพงึ มี ณ
14 62 เกษียณ วนั เกษียณ วันเกษียณ
15 63 4,616,147
16 64 0
17 65 302,242 299,264
18 66 1 306,775 297,797
19 67 2 311,377 296,337
20 68 3 316,048 294,884
21 69 4 320,788 293,439
22 70 5 325,600 292,000
23 71 6 330,484 290,569
24 72 7 335,441 289,145
25 73 8 340,473 287,727
26 74 9 345,580 286,317
27 75 10 350,764 284,913
28 76 11 356,025 283,517
12 361,366 282,127
29 13 366,786 280,744
14
30 372,288 279,368
15
31 377,872 277,998
16

A28-$C$4 C28/(1+$C$8)^(B28-0.5)
$C$6*(1+$C$7)^(B28-0.5)

การคานวณเงินก้อนท่ีคาดว่าจะได้รบั จากกองทุนสารองเลีย้ งชีพ ณ วนั เกษียณ (PVD)
ในส่วนน้ีจะแสดงวธิ กี ารประมาณค่าเงนิ กอ้ นทค่ี าดว่าจะไดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี ณ วนั
เกษยี ณอายุในอนาคต โดยใหเ้ วลาปัจจุบนั เป็นเวลา 0 สมมตผิ อู้ อมมอี ายุ A ปี และมเี งนิ ลงทุนสะสมใน
กองทุนสารองเล้ยี งชพี จนถงึ เวลาปัจจุบนั อย่แู ลว้ Y0 บาท เรยี กเงนิ ก้อนน้ีว่า “เงนิ ประเดมิ ” กาหนดใหผ้ ู้
ออมมเี งนิ เดอื นปัจจุบนั S0 บาท/ปี และมกี ารออมเงนิ เขา้ กองทุนสารองเล้ยี งชพี (รวมเงนิ สมทบจาก

หน้า 160 จาก 411

160 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงนิ ในการประเมินสดั ส่วนการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู ค่าเงนิ กอ้ นท่คี าดว่าจะได้รบั จากกองทุนสำ� รองเล้ยี งชพี

นายจา้ ง) ในอตั รา c เท่าของเงนิ เดอื น ในทน่ี ้ีจะสมมตวิ ่าผอู้ อมสะสมเงนิ เขา้ กองทุนปีละ 1 ครงั้ ทก่ี ลางปี
หากอตั ราผลตอบแทนจากกองทุนสารองเลย้ี งชพี มคี ่า r% ต่อปี หลงั ผา่ นไป 1 ปี (อายุ A+1 ปี) ผอู้ อมจะ
มเี งนิ ลงทนุ สะสมในกองทุน เท่ากบั

Y0(1+r) + cS0(1+r)0.5

โดย Y0(1+r) เป็นเงนิ ออมสะสมตน้ ปีท่ี 1 พรอ้ มผลตอบแทน และ cS0(1+r)0.5 เป็นเงนิ ทอ่ี อมเขา้
ไปใหมร่ ะหวา่ งปีพรอ้ มผลตอบแทน

หากสมมตใิ หเ้ งนิ เดอื นของผอู้ อมเพมิ่ ขน้ึ ในอตั รา g% ต่อปี เงนิ เดอื นในปีท่ี 2 จะมคี า่ S0(1+g)
ดงั นนั้ หากสมมตใิ หอ้ ตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และอตั ราการออมยงั คงท่ี ทส่ี น้ิ ปีท่ี 2 (อายุ A+2 ปี) ผู้
ออมจะมเี งนิ ลงทนุ สะสมในกองทุน เทา่ กบั

[Y0(1+r)+cS0(1+r)0.5](1+r) + cS0(1+g)(1+r)0.5 = Y0(1+r)2 + cS0(1+r)1.5 + cS0(1+g)(1+r)0.5

โดย [Y0(1+r)+cS0(1+r)0.5](1+r) เป็ นเงินออมสะสมต้นปี ท่ี 2 พร้อมผลตอบแทน และ
cS0(1+g)(1+r)0.5 เป็นเงนิ ทอ่ี อมเขา้ ไปใหม่ระหวา่ งปีพรอ้ มผลตอบแทน การคานวณจะมลี กั ษณะดงั กล่าว
น้ไี ปเรอ่ื ย ๆ ในแตล่ ะปี

หากกาหนดให้ผู้ออมเกษียณเม่อื มอี ายุครบ RA ปี ระยะเวลาการออมจากเวลาปัจจุบนั ถงึ วนั
เกษียณเท่ากบั RA - A = T ปี ดงั นัน้ ท่สี ้นิ ปีท่ี T ผู้ออมจะมเี งนิ ลงทุนสะสมในกองทุน ณ วนั เกษียณ
(PVD) เทา่ กบั

T

Y0(1 + r)T + cS0 ∑(1 + g)t−1(1 + r)T−t+0.5

t=1

= Y0(1 + r)T + cS0 [(1 + r)T − (1 + g)T] (1 + i)0.5
r − g

จากตวั อย่างผอู้ อมรายเดมิ ทม่ี อี ายุปัจจุบนั 45 ปี จะเกษยี ณอายุเมอ่ื ครบ 60 ปี สมมตเิ พมิ่ เตมิ ว่า
ผอู้ อมรายน้มี เี งนิ เดอื นในปัจจุบนั 60,000 บาท/เดอื น หรอื 720,000 บาท/ปี มเี งนิ ออมสะสมอยใู่ นกองทุน
สารองเล้ยี งชพี แลว้ 600,000 บาท มอี ตั ราการออมเขา้ กองทุน (รวมส่วนสมทบจากนายจา้ ง) 10% ของ
รายได้ มอี ตั ราการขน้ึ เงนิ เดอื นปีละ 4% และคาดว่าจะได้รบั ผลตอบแทนจากการลงทุนในกองทุนสารอง
เลย้ี งชพี ทอ่ี ตั รา 5% ต่อปี ดงั นนั้ คานวณเงนิ กอ้ นทผ่ี อู้ อมรายน้ีคาดวา่ จะไดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี
ณ เกษยี ณอายไุ ดเ้ ทา่ กบั

หน้า 161 จาก 411 161

ผูช้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศลี าเจรญิ

PVD = 600,000(1 + 0.05)15 0.05)15 0.04)15]
0.05
+ 0.10 × 720,000 [(1 + − (1 + (1 + 0.05)0.5
− 0.04

= 3,298,274

รปู ท่ี 5.3 แสดงตวั อยา่ งการคานวณคา่ PVD ดว้ ยโปรแกรม Excel
รปู ท่ี 5.3 การประเมินมลู ค่าเงินก้อนท่ีคาดวา่ จะได้รบั จากกองทนุ สารองเลีย้ งชีพ ณ วนั เกษียณ

A BC D E F
3 อายปุ ัจจบุ ัน
4 อายเุ กษียณ A 45 ปี
5 เงนิ เดอื นปัจจบุ ัน
RA 60 ปี
6 เงนิ ประเดมิ
7 อตั ราการออม S0 720,000 บาท/ปี
8 อตั ราการขนึ้ เงนิ เดอื น
9 อตั ราผลตอบแทน PVD Y 600,000 บาท C12*(1+$C$9)+E13*(1+$C$9)^0.5

10 c 10.0% ของเงนิ เดอื น F13*(1+$C$9)
g 4.0% ตอ่ ปี
11 อายุ
12 45 r 5.0% ตอ่ ปี +E14*(1+$C$9)^0.5
13 46
14 47 ระยะเวลา เงนิ ประเดมิ เงนิ เดอื น เงนิ ออม เงนิ ออม+ผล ป.ย.
15 48 ออม 600,000 สะสม
16 49 15 720,000
17 50 14 748,800 72,000 703,778
18 51 13 778,752 74,880 815,696
19 52 12 809,902 77,875 936,279
20 53 11 842,298 80,990 1,066,083
21 54 10 875,990 84,230 1,205,698
22 55 9 911,030 87,599 1,355,745
23 56 8 947,471 91,103 1,516,885
24 57 7 985,370 94,747 1,689,816
25 58 6 1,024,785 98,537 1,875,277
26 59 5 1,065,776 102,478 2,074,050
27 60 4 1,108,407 106,578 2,286,962
3 1,152,743 110,841 2,514,888
28 2 1,198,853 115,274 2,758,753
1 1,246,807 119,885 3,019,537
29
0 124,681 3,298,274
30
$C$4-A27 D27*$C$7 F26*(1+$C$9)

D26*(1+$C$8) +E27*(1+$C$9)^0.5

การคานวณเป้าหมายอตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ ในกองทนุ สารองเลีย้ งชีพ
เมอ่ื ประเมนิ คา่ เงนิ กอ้ นพงึ มี (MLS) และเงนิ กอ้ นจากกองทุนสารองเลย้ี งชพี (PVD) ไดแ้ ลว้ หาก
พบว่า MLS > PVD ดงั แสดงในตวั อย่างในรูปท่ี 5.2 และ 5.3 ซ่งึ MLS = 4,616,147 บาท และ PVD =
3,298,274 บาท แสดงว่าเงนิ ทจ่ี ะไดร้ บั จากกองทุนสารองเลย้ี งชพี ไมส่ ามารถทาใหบ้ รรลุเป้าหมายการใช้

หน้า 162 จาก 411

162 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมนิ สดั สว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู ค่าเงินกอ้ นทค่ี าดวา่ จะได้รบั จากกองทนุ ส�ำรองเล้ยี งชพี

จ่ายหลงั เกษยี ณทว่ี างแผนไวไ้ ด้ หมายความว่าอตั ราผลตอบแทนจากกองทุน (5%) ทใ่ี ชค้ านวณคา่ PVD
มคี ่าต่าเกนิ ไป ดงั นนั้ หากตอ้ งการบรรลุเป้าหมายการใชจ้ ่ายตามแผน (MLS) วธิ กี ารหน่ึงทท่ี าไดค้ อื ปรบั
เป้าหมายผลตอบแทนจากกองทุนสารองเล้ยี งชพี ใหส้ ูงขน้ึ ซ่งึ หมายถงึ การเปล่ยี นแผนการลงทุนให้มี
ผลตอบแทนคาดหวงั สงู ขน้ึ

เพ่อื หาอตั ราผลตอบแทนเป้าหมายของการลงทุนในกองทุนสารองเล้ียงชีพท่ีจะทาให้บรรลุ
เป้าหมายการใช้จ่าย หากเราได้สร้าง Excel Worksheet ตามรูปท่ี 5.3 ไว้แล้ว เราสามารถใช้ฟังก์ชนั
Goal Seek ในโปรแกรม Excel (อย่ใู นเมนู Data >> What-if Analysis) คานวณหาค่าอตั ราผลตอบแทน
จากกองทนุ สารองเลย้ี งชพี (r) ทจ่ี ะทาให้ MLS = PVD ได้ โดยระบุคา่ ต่อไปน้ลี งในฟังกช์ นั Goal Seek

- Set cell: F27
- To value: 4,616,147 (คา่ MLS ทค่ี านวณไดม้ าจากรปู ท่ี 5.2)
- By changing cell: C9
รูปท่ี 5.4 แสดงผลท่ีได้จากการใช้ฟังก์ชัน Goal Seek ของโปรแกรม Excel ตัวเลขอัตรา
ผลตอบแทนจากกองทุนสารองเลย้ี งชพี 8.32% ทค่ี านวณได้ หมายความว่า หากกองทุนสารองเลย้ี งชพี
สรา้ งผลตอบแทนจากการลงทุนได้ 8.32% ต่อปี ผอู้ อมจะมเี งนิ สะสมในกองทนุ ณ วนั เกษยี ณอายุ เทา่ กบั
เป้ าหมาย MLS ท่ีวางแผนไว้พอดี ดังนั้นตัวเลข 8.32% ต่อปี จึงควรถูกใช้เป็ นเป้ าหมายอัตรา
ผลตอบแทนของการลงทนุ ในกองทุน

อย่างไรก็ตาม การคานวณเป้าหมายอตั ราผลตอบแทนขา้ งต้นยงั ไม่ได้นาขอ้ เทจ็ จรงิ ในตลาด
การเงนิ มาร่วมพจิ ารณาว่า อตั ราผลตอบแทนเป้าหมายดงั กล่าว (8.32%) มคี วามเป็นไปไดม้ ากน้อยแค่
ไหน รวมทงั้ ยงั ไม่ไดน้ าระดบั การยอมรบั ความเสย่ี งของผอู้ อมมาร่วมพจิ ารณา เพราะอาจมคี วามเป็นได้
วา่ ทร่ี ะดบั อตั ราผลตอบแทนดงั กลา่ ว ผอู้ อมจะตอ้ งลงทุนในแผนการลงทนุ ทม่ี คี วามเสย่ี งมากขน้ึ ทาใหใ้ น
ท่สี ุดแผนการลงทุนทอ่ี าจมคี วามเสย่ี งสูงเกนิ กว่าระดบั ท่ผี ูอ้ อมยอมรบั ได้ นอกจากน้ี การออมใหบ้ รรลุ
เป้าหมายค่าใชจ้ ่ายยงั สามารถทาไดด้ ว้ ยวธิ อี ่นื เช่น เพม่ิ รายได้ เพม่ิ อตั ราการออม หรอื เกษยี ณอายุชา้
ลง เป็นตน้

หน้า 163 จาก 411 163

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศีลาเจริญ

รปู ที่ 5.4 การประเมินอตั ราผลตอบแทนเป้าหมายของกองทุนบาเหน็จบานาญ

A BC D E F
3 อายปุ ัจจบุ ัน A 45 ปี
4 อายเุ กษียณ RA 60 ปี
5 เงนิ เดอื นปัจจบุ ัน S0 720,000 บาท/ปี

6 เงนิ ประเดมิ Y 600,000 บาท
7 อตั ราการออม c 10.0% ของเงนิ เดอื น
8 อตั ราการขน้ึ เงนิ เดอื น g 4.0% ตอ่ ปี
9 อตั ราผลตอบแทน PVD
r 8.32% ตอ่ ปี
10
ระยะเวลา เงนิ ประเดมิ เงนิ เดอื น เงนิ ออม เงนิ ออม+ผล ป.ย.
11 อายุ ออม 600,000 สะสม
12 45 15 720,000
13 46 14 748,800 72,000 724,832
14 47 13 778,752 74,880 863,042
15 48 12 809,902 77,875 1,015,864
16 49 11 842,298 80,990 1,184,637
17 50 10 875,990 84,230 1,370,817
18 51 9 911,030 87,599 1,575,987
19 52 8 947,471 91,103 1,801,866
20 53 7 985,370 94,747 2,050,323
21 54 6 1,024,785 98,537 2,323,386
22 55 5 1,065,776 102,478 2,623,260
23 56 4 1,108,407 106,578 2,952,339
24 57 3 1,152,743 110,841 3,313,222
25 58 2 1,198,853 115,274 3,708,731
26 59 1 1,246,807 119,885 4,141,930
27 60
0 124,681 4,616,147

ผอู้ อมจงึ ตอ้ งมกี ารกาหนดเป้าหมายความเสย่ี งรว่ มดว้ ย ซง่ึ หมายถงึ การระบุระดบั ความเสย่ี งทผ่ี ู้
ออมสามารถยอมรบั ไดจ้ ากการลงทุนในกองทุนสารองเลย้ี งชพี การประเมนิ ระดบั การยอมรบั ความเสย่ี ง
ของบุคคลอาจทาไดโ้ ดยขนั้ ตอนต่อไปน้ี

1. กาหนดตวั ชว้ี ดั ความเสย่ี งจากการลงทุน ความเสย่ี งของอตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน
ประเมินได้จากความผันผวนของอัตราผลตอบแทน ตัวช้ีวัดความเส่ียงท่ีนิยมใช้
โดยทวั่ ไป คอื
− ความแปรปรวนของอตั ราผลตอบแทน (variance of return, r2) หรอื สว่ นเบย่ี งเบน
มาตราฐานของอตั ราผลตอบแทน (standard deviation of return, SD[r] หรอื r)
− ความเสย่ี งดา้ นขาลง (downside risk) ในขณะท่ี r เป็นวธิ ที ว่ี ดั ความเสย่ี งจากความ
ผนั ผวนของผลตอบแทนทงั้ ขาข้นึ และขาลง แต่ downside risk จะเน้นไปท่คี วาม

หน้า 164 จาก 411

164 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมนิ สัดสว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู คา่ เงินกอ้ นทีค่ าดวา่ จะได้รับจากกองทนุ สำ� รองเลี้ยงชีพ

เสย่ี งดา้ นขาลงเทา่ นนั้ เช่น วดั เป็นอตั ราผลตอบต่าสดุ ทเ่ี ป็นไปไดข้ องแผนการลงทุน
ทค่ี วามเชอ่ื มนั่ 95% เป็นตน้

2. ประเมนิ ระดบั ความเส่ยี งท่ผี ู้ลงทุนยอมรบั ได้ (risk tolerance) การประเมนิ ระดบั ความ
เสย่ี งท่ผี ูล้ งทุนยอมรบั ได้มกั ทาผ่านแบบสอบถามประเมนิ ความเสย่ี ง (suitability test)
ซ่ึงประกอบด้วยคาถามท่ีใช้วดั ความเต็มใจและความสามารถในการรบั ความเส่ียง
(willingness and ability to take risk) ของผลู้ งทุน แลว้ นามาคานวณคะแนนความเสย่ี ง
(ระดบั ความเสย่ี งทย่ี อมรบั ได้ คอื ระดบั สงู สดุ ของความเสย่ี งทผ่ี ลู้ งทนุ ทงั้ ยนิ ยอมและเตม็
ใจแบกรบั )

3. ประเมนิ แผนการลงทุนท่ียอมรบั ได้ ก่อนทาการคดั เลือกแผนการลงทุนท่เี หมาะสม ผู้
ลงทุนควรนาแผนการลงทุนทงั้ หมดมาพจิ ารณาก่อนว่ามแี ผนการลงทุนใดบา้ งทม่ี รี ะดบั
ความเสย่ี งต่ากว่าหรอื เท่ากบั ความเสย่ี งทต่ี นยอมรบั ได้ แผนการลงทุนเหล่าน้ีถอื เป็น
แผนการลงทุนท่ียอมรบั ได้ แต่การเลือกแผนการลงทุนท่ีดีท่ีสุด ผู้ลงทุนจะต้องนา
เป้าหมายผลตอบแทนและขอ้ จากดั อน่ื มาร่วมพจิ ารณาดว้ ย

เพอ่ื ความสะดวกแก่ผลู้ งทุนในการกาหนดเป้าหมายความเสย่ี งของตน สานกั งานคณะกรรมการ
กากบั หลกั ทรพั ย์และตลาดหลกั ทรพั ย์ (ก.ล.ต.) ได้ออกแบบประเมนิ ความเส่ยี งและการกาหนดเป้า
หมายความเสย่ี งทเ่ี หมาะสมกบั ระดบั ความเสย่ี งทย่ี อมรบั ไดข้ น้ึ มาใหผ้ ลู้ งทนุ สามารถนาไปใชไ้ ด้ ดงั แสดง
ในรปู ท่ี 5.5 และ 5.6

หน้า 165 จาก 411 165

ผูช้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศีลาเจรญิ

รปู ท่ี 5.5 ตวั อยา่ งแบบสอบถามประเมินระดบั ความเสี่ยง

คาถาม

1. ปัจจบุ นั ท่านอายุ

ก. มากกวา่ 55 ปี ข. 45 – 55 ปี ค. 35 – 44 ปี ง. น้อยกวา่ 35 ปี

2. ปัจจุบนั ท่านมีภาระทางการเงินและค่าใช้จ่ายประจา เช่น ค่าผ่อนบ้าน/รถ ค่าใช้จ่ายส่วนตัว และค่าเล้ียงดู
ครอบครวั เป็นสดั สว่ นเทา่ ใดของรายไดท้ งั้ หมด

ก. มากกวา่ รอ้ ยละ 75 ข. ระหวา่ งรอ้ ยละ 50 ถงึ 75

ค. ระหวา่ งรอ้ ยละ 25 ถงึ 50 ง. น้อยกวา่ รอ้ ยละ 25

3. ท่านมสี ถานภาพทางการเงนิ ในปัจจบุ นั อย่างไร

ก. มที รพั ยส์ นิ น้อยกว่าหน้ีสนิ ข. มที รพั ยส์ นิ เทา่ กบั หน้สี นิ ค. มที รพั ยส์ นิ มากกว่าหน้ีสนิ

ง. มคี วามมนั่ ใจวา่ มเี งนิ ออมหรอื เงนิ ลงทนุ เพยี งพอสาหรบั การใชช้ วี ติ หลงั เกษยี ณอายแุ ลว้

4. ท่านเคยมปี ระสบการณ์หรอื มคี วามรใู้ นการลงทนุ ในทรพั ยส์ นิ กลุ่มใดตอ่ ไปน้บี า้ ง (เลอื กไดม้ ากกวา่ 1ขอ้ )

ก. เงนิ ฝากธนาคาร ข. พนั ธบตั รรฐั บาล หรอื กองทนุ รวมพนั ธบตั รรฐั บาล

ค. หนุ้ กหู้ รอื กองทนุ รวมตราสารหน้ี

ง. หนุ้ สามญั หรอื กองทุนรวมหุน้ หรอื สนิ ทรพั ยอ์ ่นื ทม่ี คี วามเสย่ี งสงู

5.ระยะเวลาทท่ี ่านคาดวา่ จะไมม่ คี วามจาเป็นตอ้ งใชเ้ งนิ ลงทนุ น้ี

ก. ไมเ่ กนิ 1 ปี ข. 1 ถงึ 3 ปี ค. 3 ถงึ 5 ปี ง. มากกวา่ 5 ปี

6. วตั ถุประสงคห์ ลกั ในการลงทุนของท่าน คอื

ก. เน้นเงนิ ตน้ ตอ้ งปลอดภยั และไดร้ บั ผลตอบแทนสม่าเสมอ แตต่ ่าได้

ข. เน้นโอกาสไดร้ บั ผลตอบแทนทส่ี ม่าเสมอ แตอ่ าจเสย่ี งทจ่ี ะสญู เสยี เงนิ ตน้ ไดบ้ า้ ง

ค. เน้นโอกาสไดร้ บั ผลตอบแทนทส่ี งู ขน้ึ แต่อาจเสย่ี งทจ่ี ะสญู เสยี เงนิ ตน้ ไดม้ ากขน้ึ

ง. เน้นผลตอบแทนสงู สดุ ในระยะยาวแต่อาจเสย่ี งทจ่ี ะสญู เงนิ ตน้ สว่ นใหญ่ได้

หน้า 166 จาก 411

166 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสดั สว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมูลคา่ เงินก้อนท่ีคาดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ ส�ำรองเลย้ี งชพี

7. เม่อื พจิ ารณารูปแสดงตวั อย่างผลตอบแทนของกลุ่มการลงทุนทอ่ี าจเกดิ ขน้ึ ดา้ นล่าง ท่านเตม็ ใจทจ่ี ะลงทุนในกลุ่ม
การลงทนุ ใดมากทส่ี ดุ

ก. กล่มุ การลงทุนท่ี 1 มโี อกาสไดร้ บั ผลตอบแทน 2.5% โดยไมข่ าดทุนเลย
ข. กลมุ่ การลงทนุ ท2่ี มโี อกาสไดร้ บั ผลตอบแทนสงู สดุ 7% แตอ่ าจมผี ลขาดทนุ ไดถ้ งึ 1%
ค. กลุม่ การลงทุนท่ี 3 มโี อกาสไดร้ บั ผลตอบแทนสงู สดุ 15% แต่อาจมผี ลขาดทุนไดถ้ งึ 5%
ง. กลุ่มการลงทุนท่ี 4 มโี อกาสไดร้ บั ผลตอบแทนสงู สุด 25% แต่อาจมผี ลขาดทุนไดถ้ งึ 15%
8. ถ้าท่านเลอื กลงทุนในทรพั ย์สนิ ท่มี โี อกาสได้รบั ผลตอบแทนมากแต่มโี อกาสขาดทุนสูงด้วยเช่นกนั ท่านจะรู้สกึ
อยา่ งไร
ก. กงั วลและต่นื ตระหนกกลวั ขาดทนุ ข. ไมส่ บายใจแต่พอเขา้ ใจไดบ้ า้ ง
ค. เขา้ ใจและรบั ความผนั ผวนไดใ้ นระดบั หน่งึ
ง. ไมก่ งั วลกบั โอกาสขาดทุนสงู และหวงั กบั ผลตอบแทนทอ่ี าจจะไดร้ บั สงู ขน้ึ
9. ท่านจะรสู้ กึ กงั วล/รบั ไมไ่ ดเ้ มอ่ื มลู คา่ เงนิ ลงทุนของท่านมกี ารปรบั ตวั ลดลงในสดั ส่วนเทา่ ใด
ก. 5% หรอื น้อยกวา่ ข. มากกวา่ 5%-10% ค. มากกวา่ 10%-20% ง. มากกวา่ 20% ขน้ึ ไป
10. หากปีท่แี ล้วท่านลงทุนไป 100,000 บาท ปีน้ีท่านพบว่ามูลค่าเงนิ ลงทุนลดลงเหลอื 85,000 บาท ท่านจะทา
อยา่ งไร
ก. ตกใจและตอ้ งการขายการลงทนุ ทเ่ี หลอื ทง้ิ
ข. กงั วลใจและจะปรบั เปลย่ี นการลงทนุ บางสว่ นไปในทรพั ยส์ นิ ทเ่ี สย่ี งน้อยลง
ค. อดทนถอื ตอ่ ไปไดแ้ ละรอผลตอบแทนปรบั ตวั กลบั มา
ง. ยงั มนั่ ใจเพราะเขา้ ใจวา่ ตอ้ งลงทุนระยะยาวและจะเพม่ิ เงนิ ลงทุนในแบบเดมิ เพอ่ื เฉลย่ี ตน้ ทุน

หน้า 167 จาก 411 167

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชยั ศลี าเจริญ

เกณฑก์ ารคดิ คะแนน : ตอบ ก. = 1 คะแนน ตอบ ข. = 2 คะแนน ตอบ ค. = 3 คะแนน ตอบ ง. = 4 คะแนน

สาหรบั ขอ้ 4 หากตอบหลายขอ้ ใหเ้ ลอื กขอ้ ทค่ี ะแนนสงู สดุ

ทม่ี า : กลต. http://capital.sec.or.th/webapp/nrs/data/7409s.pdf

รปู ท่ี 5.6 ตวั อยา่ งการประเมินความเหมาะสมในการลงทุน

การประเมินผลระดบั ความเส่ียง

คะแนนจาก ระดบั ความเสี่ยงท่ียอมรบั ประเภทผลู้ งทนุ

แบบสอบถาม ได้ เสย่ี งต่า
เสย่ี งปานกลางคอ่ นขา้ งต่า
น้อยกวา่ 15 1 เสย่ี งปานกลางคอ่ นขา้ งสงู
เสย่ี งสงู
15-21 2 เสย่ี งสงู มาก / เสย่ี งสงู มากอยา่ งมนี ยั สาคญั

22-29 3

30-36 4

37 ขน้ึ ไป 5

ตวั อย่างคาแนะนาการจดั สรรเงินลงทนุ

สดั ส่วนการลงทุน

ประเภทผลู้ งทนุ เงินฝากและ ตราสารหนี้ ตราสารหนี้ ตราสารทุน การลงทนุ
ตราสารหนี้ ภาครฐั ท่ีมี ภาคเอกชน ทางเลือก
ระยะสนั้ อายุ > 1 ปี
< 5%
เสย่ี งต่า > 60% < 20% < 10% < 10%
< 10%
เสย่ี งปานกลางคอ่ นขา้ งต่า < 20% < 70% < 20% < 20%
< 30%
เสย่ี งปานกลางคอ่ นขา้ งสงู < 10% < 60% < 30%

เสย่ี งสงู < 10% < 40% < 40%

เสย่ี งสงู มาก < 5% < 30% > 60%

ทม่ี า : กลต. http://capital.sec.or.th/webapp/nrs/data/7409s.pdf

เน่ืองจากแผนการลงทนุ ทใ่ี หอ้ ตั ราผลตอบแทนคาดหวงั ทส่ี งู มกั จะมคี วามเสย่ี งดา้ นผลตอบแทนท่ี
สงู ดว้ ยเช่นกนั ดงั นนั้ การสรา้ งเป้าหมายการลงทุนทม่ี คี วามสมดุลระหว่างความเสย่ี งและผลตอบแทนจงึ
เป็นเรอ่ื งสาคญั

หน้า 168 จาก 411

168 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สดั ส่วนการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลคา่ เงนิ กอ้ นท่ีคาดว่าจะไดร้ ับจากกองทนุ สำ� รองเล้ยี งชีพ

ในการกาหนดวตั ถุประสงคก์ ารลงทุน แมว้ า่ การกาหนดเป้าหมายการลงทุนจะเป็นสว่ นทส่ี าคญั
ทส่ี ดุ แตอ่ ยา่ งไรกต็ ามผวู้ างแผนควรประเมนิ ขอ้ จากดั ในการลงทนุ ของตนเองดว้ ย ขอ้ จากดั ทส่ี าคญั มี
ดงั ตอ่ ไปน้ี

- ความเสย่ี งจากการขาดสภาพคล่องก่อนถงึ วนั เกษียณอายุ: ถงึ แมว้ ่าการถอนเงนิ ออกจาก
กองทุนสารองเล้ียงชีพก่อนถึงกาหนดเกษียณอายุจะไม่เป็นสิ่งท่ีควรทา เพราะจะทาให้
สูญเสยี สทิ ธปิ ระโยชน์ทางภาษแี ละเงนิ สมทบพรอ้ มผลตอบแทนจากการลงทุนทไ่ี ดร้ บั จาก
นายจ้างได้ แต่ภาวะวกิ ฤตอาจทาให้ผูอ้ อมมคี วามเสย่ี งด้านอาชพี และภาระค่าใชจ้ ่ายท่สี ูง
ดงั นนั้ หากผอู้ อมประเมนิ แลว้ วา่ ตลอดชว่ งระยะเวลาการออมจะมดี า้ นสภาพคล่องดงั กล่าว ผู้
ออมจงึ ควรเลอื กแผนการลงทุนทม่ี คี วามเสย่ี งต่า

- ความเขา้ ใจในสนิ ทรพั ยท์ ล่ี งทุน: สนิ ทรพั ยเ์ พ่อื การลงทุนบางประเภทมคี วามซบั ซอ้ นและมี
วตั ถุประสงคก์ ารลงทุนทเ่ี ฉพาะเจาะจง เช่น การลงทุนในทองคา มวี ตั ถุประสงคเ์ พอ่ื ประกนั
ความเสย่ี งจากภาวะเศรษฐกจิ และอตั ราเงนิ เฟ้อในอนาคต หากผลู้ งทุนไม่มคี วามเขา้ ใจ อาจ
เกดิ ความตระหนกและตดั สนิ ใจเปลย่ี นแผนการลงทุนโดยไมจ่ าเป็นเมอ่ื เหน็ ผลตอบแทนของ
สินทรพั ย์ท่ีลงทุนตกต่าลง ดงั นัน้ ผู้ออมจึงต้องประเมินว่าตนเองมีความเข้าใจมากน้อย
เพยี งใด ก่อนเลอื กแผนการลงทนุ

- ระยะเวลาการลงทุน: ระยะเวลาการลงทุนของผอู้ อมมผี ลกระทบโดยตรงต่อความสามารถใน
การรบั ความเสย่ี ง ผอู้ อมทม่ี รี ะยะเวลาการลงทนุ ทย่ี าวนานกวา่ จะมคี วามสามารถในการแบก
รบั ความเสย่ี งจากความผนั ผวนของผลตอบแทนในระยะสนั้ ไดส้ งู กวา่ ผอู้ อมทม่ี รี ะยะเวลาการ
ลงทุนสนั้ กวา่ ซง่ึ ระยะเวลาการลงทนุ จะแปรผกผนั กบั อายุของผอู้ อม

- เง่ือนไขเฉพาะด้านอ่ืนของผู้ออม: ผู้ออมแต่ละรายเผชิญกับเง่ือนไขความต้องการและ
ขอ้ จากดั ในการลงทุนท่แี ตกต่างกนั เง่อื นไขเฉพาะตวั ท่สี าคญั ของผู้ออมท่จี ะมผี ลต่อการ
เลอื กแผนการลงทนุ คอื อาชพี ของผอู้ อม และชว่ งวยั ของผอู้ อม

อาชีพ (career) ซ่งึ ครอบคลุมทงั้ ประเภทของอาชพี ประจาและความมนั่ คงด้านอาชพี
(job security) อาชีพของผู้ออมมีอิทธิพลต่อการวางแผนการออม เพราะรายได้จากการ
ประกอบอาชีพเป็ นท่ีมาของเงินออม ดังนั้นอาชีพจึงเป็ นปัจจัยสาคัญท่ีกาหนดทัง้
ความสามารถและความเส่ียงในการออม ตัวอย่างเช่น ผู้ออมรายหน่ึงทางานอยู่ใน
อุตสาหกรรมยานยนต์และเป็นผู้หารายได้หลกั ของครอบครวั แต่เพยี งผูเ้ ดยี ว ดงั นัน้ ความ

หน้า 169 จาก 411 169

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศลี าเจรญิ

เสย่ี งดา้ นรายไดข้ องครวั เรอื นน้ีจงึ ผกู ตดิ กบั ผลการดาเนินงานของอุตสาหกรรมยานยนตท์ ่มี ี
ความผนั ผวนไปตามการขน้ึ ลงของภาวะเศรษฐกจิ

การเลอื กแผนการลงทุน ผู้ออมรายน้ีจงึ ควรพจิ ารณาลงทุนในสนิ ทรพั ย์หรอื แผนการ
ลงทุนทส่ี ามารถช่วยประกนั ความเสย่ี งจากความผนั ผวนของภาวะเศรษฐกจิ รวมทงั้ ไม่ควร
ลงทุนในหลกั ทรพั ยท์ เ่ี กย่ี วขอ้ งกบั อุตสาหกรรมยานยนตใ์ นสดั ส่วนทส่ี ูง เพราะจะไม่ช่วยให้
เกดิ การกระจายความเสย่ี งระหว่างทุนมนุษย์ (human capital) ของผูอ้ อม และสนิ ทรพั ย์ท่ี
ลงทนุ

นอกจากน้ี ความมนั่ คงดา้ นอาชพี ยงั มอี ทิ ธพิ ลต่อทงั้ อตั ราการออมและระดบั ความเสย่ี งท่ี
ยอมรบั ไดจ้ ากการลงทุน เน่ืองจากความมนั่ คงดงั กล่าวจะสะทอ้ นถงึ ศกั ยภาพและความเสย่ี ง
ในการสรา้ งรายได้ (ซง่ึ เป็นทม่ี าของเงนิ ออม) ในอนาคต ตวั อย่างเช่น ถา้ ผอู้ อมมอี าชพี การ
งานทม่ี นั่ คง มรี ะดบั รายไดท้ อ่ี าจจะสงู มากแต่ค่อนขา้ งแน่นอนและพยากรณ์ได้ ในกรณีน้ี ผู้
ออมสามารถกาหนดอตั ราการออมใหค้ งทไ่ี ด้ และความมนั่ คงดา้ นรายไดท้ าใหผ้ อู้ อมสามารถ
แบกรบั ความเสย่ี งทส่ี งู ได้ จงึ อาจพจิ ารณาลงทุนทเ่ี น้นอตั ราผลตอบแทนสงู เช่น ตราสารทุน
(เพอ่ื เป็นการกระจายความเสย่ี งจากรายไดป้ ระจาทไ่ี ม่สงู มาก) เป็นตน้

หรอื ในอกี กรณหี น่ึง ถา้ ผอู้ อมมอี ายุประมาณ 40 ปี มอี าชพี เป็นทป่ี รกึ ษาดา้ นเทคโนโลยี
สารสนเทศน์ มรี ายได้ต่อปีสูง แต่รายได้ไม่แน่นอนข้นึ กบั ปริมาณงานท่ีเข้ามาในบรษิ ัท
รายได้ของผู้ออมรายน้ีจงึ มคี วามสมั พนั ธ์กบั สภาวะขน้ึ ลงของเศรษฐกจิ เป็นอย่างมาก ใน
กรณีน้ีผอู้ อมอาจตอ้ งการลดความเสย่ี งดา้ นรายไดใ้ นอนาคต ดว้ ยการลงทุนในสนิ ทรพั ยท์ ม่ี ี
ความมนั่ คงดา้ นผลตอบแทน เชน่ ตราสารหน้ี รวมทงั้ ควรพจิ ารณาเพม่ิ อตั ราการออมในชว่ ง
ทม่ี รี ายไดด้ ี เพอ่ื ชดเชยรายไดท้ อ่ี าจลดลงในอนาคต เป็นตน้

ช่วงวยั (life cycle) ของผ้อู อม ทฤษฎีทางการเงนิ กล่าวว่า ความสามารถในการแบก
รับความเส่ียงจะแปรผกผันกับอายุของบุคคล กล่าวคือ เม่ืออายุยังน้อย ผู้ออมมี
ความสามารถในการแบกรับความเส่ียงจากการลงทุนได้สูง เพราะยังไม่ต้องอาศัย
ผลตอบแทนจากการลงทุนเพ่ือใช้จ่ายในชีวติ ประจาวนั รวมทงั้ ยงั มรี ะยะเวลาลงทุ นอีก
ยาวนาน จงึ สามารถรบั ความผนั ผวนของมลู คา่ หลกั ทรพั ยไ์ ด้ แต่เม่อื อายสุ งู ขน้ึ จะตอ้ งพง่ึ พงิ
ผลตอบแทนจากการลงทุนเพ่อื ใช้จ่ายในชวี ติ ประจาวนั มากข้นึ รวมทงั้ มรี ะยะเวลาในการ
ลงทุนน้อยลง ความสามารถในการแบกรับความเส่ียงจึงลดลงตามไปด้วย นอกจากน้ี
ความสามารถในการออมมกั จะแปรผนั ไปตามอายุ กลา่ วคอื เมอ่ื อายุน้อยยงั มรี ายไดจ้ ากการ
ทางานยงั ไม่สงู มาก ในขณะทค่ี วามตอ้ งการใชจ้ า่ ยกลบั สงู ในช่วงน้ีความสามารถในการออม

หน้า 170 จาก 411

170 บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมินสดั ส่วนการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน และมลู ค่าเงินก้อนทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทุนสำ� รองเลยี้ งชีพ

จะต่า แตเ่ มอ่ื อายสุ งู ขน้ึ มปี ระสบการณ์และความมนั่ คงในหน้าทก่ี ารงานมากขน้ึ บคุ คลมกั จะ
มคี วามสามารถในการออมทส่ี งู ขน้ึ

ดงั นัน้ ในการวางแผนการออมไม่ว่าจะเป็นการกาหนดอัตราการออมหรือการเลือก
แผนการลงทุน ผอู้ อมควรคานึงถงึ ช่วงอายุของตนเองดว้ ย คาแนะนาโดยทวั่ ไปคอื เม่อื อายุ
ยงั น้อยและมอี ตั ราการออมท่ตี ่า ควรเลอื กแผนการลงทุนท่เี น้นการเตบิ โตของเงนิ ลงทุน
ถงึ แมแ้ ผนการลงทุนน้ีจะมคี วามเสย่ี งสงู กต็ าม แต่เม่อื อายุมากขน้ึ ควรเปลย่ี นแผนการลงทุน
ใหม้ คี วามเสย่ี งลดลง แลว้ เพม่ิ อตั ราการออมเพอ่ื ชดเชยผลตอบแทนจากการลงทุนทจ่ี ะลดลง
ไปตามแผนทเ่ี ลอื ก

5.3.2 การประเมินอตั ราผลตอบแทนและความเส่ียงของสินทรพั ยเ์ พื่อการลงทนุ

เงนิ ออมส่วนใหญ่ในกองทุนสารองเลย้ี งชพี จะถูกนาไปลงทุนในตราสารทางการเงนิ (Financial
Securities/Instruments) การประเมนิ อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งของแผนการลงทุนจงึ ต้องอาศยั
ความรูค้ วามเขา้ ใจในตราสารทางการเงนิ เหล่าน้ี ไม่ว่าจะเป็น ลกั ษณะสาคญั วตั ถุประสงคใ์ นการลงทุน
อตั ราผลตอบแทนคาดหวงั และความเสย่ี งของตราสารทางการเงนิ แต่ละประเภท ตราสารทางการเงนิ
สามารถจาแนกออกตามประเภทของสนิ ทรพั ย์ เช่น ผลติ ภณั ฑเ์ งนิ ฝาก ตราสารตลาดเงนิ ตราสารหน้ี
หนุ้ สามญั จดทะเบยี น (หรอื ตราสารทนุ ) และอสงั หารมิ ทรพั ย์ เป็นตน้

ตราสารทางการเงนิ เป็นตราสารทอ่ี อกมาโดยมวี ตั ถุประสงคเ์ พ่อื ระดมทุนมาใชใ้ นกจิ การ โดยผู้
ออกอาจเป็นภาครฐั รฐั วิสาหกิจ หรือบริษัทเอกชน ตราสารทางการเงินเป็นสญั ญาท่ีแสดงถึงสิทธิ
เรยี กรอ้ งทผ่ี ถู้ อื ตราสาร (นกั ลงทุน) มตี ่อสนิ ทรพั ยแ์ ละกระแสเงนิ สดของผอู้ อกตราสาร ขอ้ ไดเ้ ปรยี บของ
ตราสารทางการเงนิ เม่อื เทยี บกบั การลงทุนในสนิ ทรพั ยท์ แ่ี ทจ้ รงิ คอื สามารถลงทุนไดด้ ว้ ยเงนิ จานวนไม่
มากจงึ กระจายความเสย่ี งไดง้ า่ ย มตี น้ ทนุ ในการดแู ลรกั ษาทต่ี ่า และสามารถซอ้ื ขายเปลย่ี นมอื ไดง้ า่ ยดว้ ย
ตน้ ทนุ ธรุ กรรมทต่ี ่า

ประเภทของสินทรพั ยเ์ พือ่ การลงทนุ
ตราสารทางการเงนิ แบ่งออกเป็นหลายประเภท โดยตราสารทางการเงนิ ทถ่ี อื เป็นสนิ ทรพั ยเ์ พอ่ื
การลงทุนหลกั ประกอบด้วย เงนิ ฝากและตราสารตลาดเงนิ (Cash and Money Market Instruments)
ตราสารหน้ี (Bonds หรอื Fixed Income Securities) และตราสารทุน (Equities) ในปัจจุบนั พฒั นาการ
ของตราสารทางการเงนิ ทาใหก้ ารลงทุนท่ีในอดตี ไม่สามารถลงทุนไดใ้ นรูปของตราสารทางการเงนิ เช่น
อสงั หารมิ ทรพั ย์ สนิ คา้ โภคภณั ฑ์ โครงสรา้ งพน้ื ฐาน สามารถทาไดใ้ นปัจจุบนั ดงั แสดงในตารางท่ี 5.1

หน้า 171 จาก 411 171

ผูช้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศลี าเจรญิ

ตารางที่ 5.1 ลกั ษณะของสินทรพั ยเ์ พ่ือการลงทนุ

ประเภทของสินทรพั ย์ ลกั ษณะสาคญั ความเหมาะสมของ
เพื่อการลงทนุ ระยะเวลาการลงทุน
เหมาะกบั ผลู้ งทนุ ทจ่ี ะมภี าระทางการเงนิ ในอนาคตอนั ระยะสนั้
เงนิ ฝากและตราสาร ใกล้ เน่อื งจากมคี วามแน่นอนของผลตอบแทนสงู แต่
ตลาดเงนิ (Cash and ผลตอบแทนโดยเฉลย่ี จะต่าทส่ี ุด ระยะสนั้ กลาง และ
Money Market ยาว
Instruments) สามารถสรา้ งรายไดจ้ ากการลงทนุ ทม่ี นั่ คงผา่ นการจ่าย ระยะกลางถงึ ยาว
คปู อง มโี อกาสตอ่ การเตบิ โตของเงนิ ตน้ ได้ ระยะกลางถงึ ยาว
ตราสารหน้ี ผลตอบแทนโดยเฉลย่ี ต่ากวา่ ตราสารทุนแต่สงู กวา่ เงนิ
(Fixed Income ฝากและตราสารตลาดเงนิ ระยะกลางถงึ ยาว
Instruments) มโี อกาสทเ่ี งนิ ลงทุนจะเตบิ โต อาจสรา้ งกระแสรายได้
ระหว่างการถอื ครองผา่ นการจา่ ยเงนิ ปันผล ระยะกลางถงึ ยาว
ตราสารทุน มปี ระโยชน์ในการสรา้ งรายไดป้ ระจาจากคา่ เชา่ ซง่ึ มกั
(Equities) สงู กวา่ อตั ราดอกเบย้ี และเงนิ ปันผลจากหนุ้ ชว่ ยรกั ษา ระยะกลางถงึ ยาว
มลู คา่ ทแ่ี ทจ้ รงิ ของเงนิ ลงทุน
อสงั หารมิ ทรพั ย์ มปี ระโยชน์ในการป้องกนั ความเสย่ี งจากภาวะถดถอย
(Property) และวกิ ฤตต่าง ๆ เน่ืองจากในภาวะดงั กล่าวโลหะมคี า่
โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ทองคาจะเป็นทต่ี อ้ งการ
โลหะมคี า่ มปี ระโยชน์ในการป้องกนั เงนิ เฟ้อโดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ
(Precious Metal) หากเงนิ เฟ้อเกดิ จากปัญหาดา้ นตน้ ทนุ การผลติ
เน่ืองจากสนิ คา้ โภคภณั ฑเ์ ป็นตน้ ทนุ การผลติ ทส่ี าคญั
สนิ คา้ โภคภณั ฑ์ มปี ระโยชน์ในการสรา้ งรายไดป้ ระจาจากรายไดข้ อง
(Commodity) โครงการ ซง่ึ มกั เป็นโครงการทไ่ี ดร้ บั สมั ปทานจาก
ภาครฐั ทาใหร้ ายไดด้ งั กลา่ วมคี วามแน่นอนสงู
โครงสรา้ งพน้ื ฐาน
(Infrastructure)

คุณลักษณะสาคัญของตราสารทางการเงินประเภทต่าง ๆ ท่ีแสดงอยู่ในตารางท่ี 5.1 มี
รายละเอยี ดดงั น้ี

1. เงินฝากและตราสารตลาดเงิน (Cash and Money Market Instruments) คอื การลงทุน
ในรูปของเงนิ ฝากกบั ธนาคารพาณิชย์และสถาบนั การเงนิ และตราสารหน้ีระยะสนั้ ท่มี อี ายุ
น้อยกว่า 1 ปี ทงั้ ทอ่ี อกโดยภาครฐั (ตวั ๋ เงนิ คลงั ) และบรษิ ทั เอกชน (ตวั ๋ แลกเงนิ และตวั ๋ สญั ญา

หน้า 172 จาก 411

172 บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสัดส่วนการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมูลค่าเงนิ กอ้ นที่คาดวา่ จะได้รับจากกองทนุ สำ� รองเลี้ยงชีพ

ใชเ้ งนิ ) ลกั ษณะเด่นของการลงทุนในผลติ ภณั ฑเ์ หล่าน้ีคอื มอี ายกุ ารลงทุนสนั้ (มกั จะไมเ่ กิน 1 173
ปี) มสี ภาพคล่องสงู สามารถแปลงเป็นเงนิ สดไดง้ า่ ย มอี ตั ราผลตอบแทนค่อนขา้ งแน่นอนและ
ไม่เสย่ี งขาดทนุ จากเงนิ ตน้ มากนกั อยา่ งไรกต็ ามผลติ ภณั ฑก์ ลมุ่ น้มี อี ตั ราผลตอบแทนต่าสดุ

2. ตราสารหนี้ (Bonds หรือ Fixed Income Instruments) คือ การลงทุนในตราสารหน้ีท่ีมี
อายุมากกว่า 1 ปีขน้ึ ไป ตราสารหน้ีหมายถงึ ตราสารทางการเงนิ ทแ่ี สดงความเป็นเจา้ หน้ีทผ่ี ู้
ถอื มตี ่อผูอ้ อกตราสาร โดยทวั่ ไปตราสารหน้ีจะกาหนดให้ผูอ้ อกตราสารต้องจ่ายดอกเบ้ยี ท่ี
เรยี กว่า คูปอง ให้แก่ผู้ถอื เป็นประจาตลอดอายุของตราสาร และชาระเงนิ ต้นคนื ในวนั ครบ
กาหนดไถ่ถอน ผลตอบแทนจากตราสารหน้ีส่วนใหญ่มาจากดอกเบย้ี รบั โดยอาจมกี าไรหรอื
ขาดทนุ จากการเปลย่ี นแปลงของราคาไดห้ ากทาการซอ้ื ขายกอ่ นครบกาหนดไถ่ถอน หรอื หาก
กจิ การของผอู้ อกตราสารประสบปัญหาลม้ ละลาย ความเสย่ี งของตราสารหน้ีขน้ึ อย่กู บั ความ
น่าเช่อื ถอื ทางการเงนิ ของผอู้ อกตราสาร และการเปลย่ี นแปลงอตั ราดอกเบย้ี ในตลาดการเงนิ
นอกจากน้ี ตราสารหน้ีทม่ี อี ายไุ ถ่ถอนยาวจะมคี วามเสย่ี งสงู กวา่ ตราสารหน้ีทม่ี อี ายุไถ่ถอนสนั้
กวา่ ซง่ึ ความสมั พนั ธด์ งั กลา่ วไดก้ ลา่ วถงึ ในบทท่ี 3
ตราสารหน้สี ามารถจาแนกออกตามประเภทและความน่าเช่อื ถอื ทางการเงนิ ของผอู้ อก
ตราสาร ดงั น้ี
- พนั ธบตั รรฐั บาล (Government Bond) เป็นตราสารหน้ที ม่ี คี วามเสย่ี งต่าสดุ
- พนั ธบตั รรฐั วสิ าหกจิ
- หุ้นกู้บรษิ ัทเอกชน (Domestic Corporate Bonds) ซ่ึงสามารถแบ่งออกได้อีก
ตามอนั ดบั เครดติ คอื
– หุน้ กรู้ ะดบั Investment Grade คอื หุน้ กทู้ ม่ี อี นั ดบั เครดติ (ใชเ้ กณฑก์ าร
จดั อนั ดบั ของ S&P) BBB ขน้ึ ไป
– หุ้นกู้ระดบั Speculative Grade หรอื Junk Bonds คอื หุ้นกู้ท่มี อี นั ดบั
เครดติ (ใชเ้ กณฑก์ ารจดั อนั ดบั ของ S&P) ต่ากวา่ BBB ลงมา

3. ห้นุ สามญั ของบริษทั จดทะเบียน หรือ ตราสารทุน (Equities) การลงทุนในตราสารทนุ สว่ น
ใหญ่ของกองทุนบาเหน็จบานาญจะเป็นการลงทุนในหุน้ สามญั ของบรษิ ทั จดทะเบยี นในตลาด
หลกั ทรพั ย์ โดยตราสารทุน คอื ตราสารทางการเงนิ ทแ่ี สดงความเป็นเจา้ ของกจิ การท่ผี ูถ้ อื
ตราสารมตี ่อบรษิ ทั หรอื กจิ การทเ่ี ป็นผอู้ อกตราสาร ผลตอบแทนจากการลงทุนในหุน้ สามญั มา
จาก 2 แหล่งหลกั คอื เงนิ ปันผลและส่วนต่างราคา แต่เน่ืองจากการจ่ายเงนิ ปันผลไม่ถอื เป็น
ภาระผกู พนั ของกจิ การ จงึ มคี วามเสย่ี งทส่ี งู กวา่ คปู องของตราสารหน้ี นอกจากน้รี าคาของตรา

หน้า 173 จาก 411

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชยั ศลี าเจริญ

สารทุนมกั มกี ารเปลย่ี นแปลงไดม้ ากไปตามการคาดหวงั ของนกั ลงทนุ เกย่ี วกบั ภาวะเศรษฐกจิ
และผลประกอบการของบรษิ ทั ทาใหค้ วามเสย่ี งจากการเปลย่ี นแปลงของราคาตราสารทุนสงู
กวา่ กรณีของตราสารหน้ี
รปู ท่ี 5.7 แสดงอตั ราผลตอบแทนรายเดอื นของดชั นีผลตอบแทนรวมหนุ้ กเู้ อกชนทม่ี อี นั ดบั เครดติ
A ขน้ึ ไป (“ตราสารหน้ี”) และดชั นีผลตอบแทนรวมเซท (“ตราสารทุน”) ระหว่างเดอื นมกราคม ค.ศ. 2011
ถงึ เดอื นธนั วาคม ค.ศ. 2019 จะเหน็ ไดว้ ่าโดยทวั่ ไปตราสารหน้ีจะมคี วามผนั ผวนของผลตอบแทน หรอื
ความเสย่ี ง ต่ากว่าตราสารทุน ความผนั ผวนน้ีสามารถวดั ได้ด้วยค่าทางสถติ ทิ ่เี รยี กว่า ส่วนเบ่ยี งเบน
มาตรฐานของอตั ราผลตอบแทน (standard deviation of return, SD[r]) ตามรายละเอยี ดในบทท่ี 3
รปู ท่ี 5.7 อตั ราผลตอบแทนรายเดือนของห้นุ สามญั และตราสารหนี้ระหวา่ งปี ค.ศ. 2011-19

รปู ท่ี 5.8 แสดงผลเปรยี บเทยี บของการลงทนุ ดว้ ยเงนิ 1 บาท ในบญั ชเี งนิ ฝากประจา ตราสารหน้ี
และตราสารทุน ระหว่างเดอื นมกราคม ค.ศ. 2011 ถงึ เดอื นธนั วาคม ค.ศ. 2019 โดยใชอ้ ตั ราดอกเบย้ี
เงนิ ฝากประจา 3 เดอื นเฉลย่ี ของธนาคารเป็นตวั แทนผลตอบแทนจากการฝากเงนิ ดชั นีผลตอบแทนรวม
หุ้นกู้เอกชนท่มี อี นั ดบั เครดติ A ข้นึ ไป ของ ThaiBMA เป็นตวั แทนการลงทุนในตราสารหน้ี และดชั นี
ผลตอบแทนรวมเซท หรอื SET Total Return Index เป็นตวั แทนการลงทุนในตราสารทุน โดยสมมตวิ ่า
หากการลงทุนมกี ารจา่ ยผลตอบแทนใหน้ าผลตอบแทนไปลงทุนต่อในสนิ ทรพั ยต์ วั เดมิ จะเหน็ ไดว้ ่า ตรา
สารทุนใหผ้ ลตอบแทนโดยเฉลย่ี ในระยะยาวสงู กวา่ ตราสารหน้ี ในขณะทเ่ี งนิ ฝากใหผ้ ลตอบแทนโดยเฉลย่ี
ในระยะยาวต่าทส่ี ุด แต่ในขณะเดยี วกนั ตราสารทุนจะมคี วามผนั ผวนของมูลค่าการลงทุนสูงทส่ี ุด ตาม
ด้วยตราสารหน้ี และเงนิ ฝากธนาคาร แสดงว่าการลงทุนในตราสารทุนสามารถตอบโจทย์ผู้ออมท่ีมี

หน้า 174 จาก 411

174 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสดั สว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลคา่ เงนิ กอ้ นทคี่ าดว่าจะได้รับจากกองทนุ ส�ำรองเลี้ยงชีพ

เป้าหมายอตั ราผลตอบแทนทส่ี งู ได้ แต่ในชว่ งใดเวลาใดเวลาหน่ึงของระยะเวลาการลงทุน จะเหน็ ว่า ตรา
สารทุนมคี วามเสย่ี งจากการลดลงของมลู ค่าการลงทุนทส่ี งู เชน่ กนั ซง่ึ ผอู้ อมจะตอ้ งพจิ ารณาดว้ ยว่าพรอ้ ม
จะรบั ความเสย่ี งระดบั น้หี รอื ไม่

รปู ที่ 5.8 ผลการลงทุนด้วยเงิน 100 บาท ในสินทรพั ยแ์ ต่ละประเภทระหว่างปี ค.ศ. 2011-19

นอกจากสนิ ทรพั ยก์ ารลงทุน 3 ประเภทหลกั ขา้ งต้นแลว้ ในปัจจุบนั กลุ่มการลงทุนของกองทุน
สารองเลย้ี งชพี ยงั อาจประกอบดว้ ยสนิ ทรพั ยท์ างเลอื ก (Alternative Assets) ดว้ ย ตวั อยา่ งเชน่

4. อสงั หาริมทรพั ย์ (Property) การลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ยห์ มายรวมถงึ การลงทุนในทพ่ี กั
อาศยั ให้เช่า พ้นื ท่เี พ่อื การพาณิชย์ เช่น ศูนย์การค้า ห้างสรรพสนิ ค้า ห้างค้าปลีก นิคม
อุตสาหกรรม และคลงั สนิ ค้า เป็นต้น การลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ย์ในรูปของตราสารทาง
การเงนิ ทาได้ โดยลงทุนผ่านกองทุนรวมอสงั หารมิ ทรพั ย์ (Property Funds) หรอื ทรสั ต์เพอ่ื
การลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ย์ (Real Estate Investment Trusts, REIT’s) ซ่ึงเม่อื เทยี บกบั
การลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ย์โดยตรง จะสามารถกระจายเงนิ ลงทุนไปในอสงั หารมิ ทรพั ย์ท่ี
หลากหลายไดม้ ากกว่า มมี อื อาชพี เป็นผบู้ รหิ ารอสงั หารมิ ทรพั ย์ และมสี ภาพคล่องทส่ี งู กว่า
สามารถซ้ือขายเปล่ยี นมอื ได้ง่าย วตั ถุประสงค์ของการลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ย์คอื สร้าง
รายไดป้ ระจาจากค่าเช่าทส่ี งู กวา่ ดอกเบย้ี จากตราสารหน้ีและเงนิ ปันผลจากตราสารทุน และ
แมจ้ ะมคี วามเสย่ี งจากรายได้สูงกว่าตราสารหน้ีแต่กม็ คี วามแน่นอนกว่าเงนิ ปันผลจากตรา
สารทุน นอกจากน้ียงั มโี อกาสไดก้ าไรจากการเพมิ่ ขน้ึ ของราคาเช่นเดยี วกบั ตราสารทุน ซ่งึ

หน้า 175 จาก 411 175

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศีลาเจรญิ

โดยทวั่ ไปการเปล่ยี นแปลงของราคาของอสงั หารมิ ทรพั ย์มกั จะสูงกว่าอตั ราเงนิ เฟ้อ และ
วธิ กี ารประเมนิ กลยทุ ธก์ ารลงทุนในอสงั หารมิ ทรพั ยไ์ ดก้ ล่าวไวใ้ นบทท่ี 4
5. โลหะมีค่า (Precious Metal) การลงทุนในโลหะมคี ่าโดยเฉพาะอย่างยงิ่ ทองคาทาได้ โดย
การลงทุนในกองทุนรวมทล่ี งทุนในทองคา ซง่ึ มที งั้ กองทุนทองคาทวั่ ไป (Gold Funds) และ
กองทุนอที เี อฟทองคา (Gold ETF) วตั ถุประสงค์ของการลงทุนในทองคาและโลหะมคี ่าคอื
เพ่อื รองรบั ความตกต่าของเศรษฐกจิ เน่ืองจากเม่อื เศรษฐกจิ ตกต่านักลงทุนมกั จะหนีออก
จากสนิ ทรพั ย์เสย่ี งแล้วหนั มาถอื ทองคา ทาใหผ้ ลตอบแทนของสนิ ทรพั ย์เสย่ี งในช่วงเวลา
ดงั กล่าวมกั ตดิ ลบในขณะท่ผี ลตอบแทนจากทองคาจะสูงข้นึ นอกจากน้ีในระยะยาวราคา
ทองคามกั ปรบั ตวั ข้นึ ตามอตั ราเงนิ เฟ้อ ทาใหก้ ารลงทุนในทองคาช่วยรกั ษาอานาจซ้อื ของ
เงนิ ลงทุนได้ อย่างไรก็ตามการลงทุนในทองคาจะไม่ให้รายได้ระหว่างการถือครองแต่มี
ตน้ ทุนในการถอื ครอง (เชน่ คา่ บรหิ ารจดั การกองทนุ ทองคา เป็นตน้ ) ราคาทองคามคี วามผนั
ผวนสงู ในระยะสนั้ และในระยะยาวอตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี ของการลงทุนในทองคากม็ กั จะไม่
สงู ไปกวา่ สนิ ทรพั ยอ์ ่นื
6. สินค้าโภคภณั ฑ์ (Commodity) หมายถงึ สนิ คา้ ทใ่ี ชเ้ ป็นวตั ถุดบิ ในการผลติ สนิ คา้ ชนิดอ่นื
เช่น สนิ คา้ เกษตร (เช่น ขา้ วสาลี ขา้ วโพด ฯลฯ) โลหะ แร่ธาตุ และพลงั งาน (เช่น น้ามนั
กระแสไฟฟ้า ฯลฯ) ซง่ึ เป็นสนิ คา้ ทม่ี มี าตรฐานในการซอ้ื ขายทเ่ี ป็นทเ่ี ขา้ ใจกนั และเหมอื นกนั
ทวั่ โลก ปัจจุบนั การลงทุนในสนิ คา้ โภคภณั ฑส์ ามารถทาได้ โดยลงทุนในกองทุนรวมสนิ คา้
โภคภณั ฑ์ ซง่ึ มลี กั ษณะเหมอื นกองทุนรวมทวั่ ไป แต่เป็นกองทุนทม่ี นี โยบายนาเงนิ ไปลงทุน
ในสนิ คา้ โภคภณั ฑ์ วตั ถุประสงคข์ องการลงทุนในสนิ คา้ โภคภณั ฑค์ อื เพอ่ื ป้องกนั ความเสย่ี ง
จากอัตราเงินเฟ้ อ โดยเฉพาะอย่างย่ิงเงินเฟ้ อท่ีเกิดจากต้นทุนการผลิต (Cost Push
Inflation) เน่อื งจากราคาสนิ คา้ โภคภณั ฑเ์ ป็นตน้ ทุนการผลติ ทส่ี าคญั
7. โครงสร้างพืน้ ฐาน (Infrastructure) หมายถงึ การลงทนุ ในโครงการโครงสรา้ งพน้ื ฐานทเ่ี ป็น
สาธารณูประโภคต่าง ๆ เช่น โรงผลติ ไฟฟ้า รถไฟฟ้าขนส่งมวลชน ทางด่วน ระบบท่อก๊าซ
โครงข่ายการส่อื สาร เป็นต้น ในปัจจุบนั ผูล้ งทุนสามารถลงทุนในโครงสรา้ งพ้นื ฐานได้โดย
ล ง ทุ น ใ น ก อ ง ทุ น ร ว ม โ ค ร ง ส ร้ า ง พ้ื น ฐ า น ซ่ึ ง มี ข้ อ ไ ด้ เ ป รี ย บ เ ช่ น เ ดี ย ว กั บ ก ร ณี ข อ ง
อสงั หาริมทรพั ย์ โดยมีให้เลือกทงั้ กองทุนท่ีเร่ิมเข้าไปลงทุนตงั้ แต่ขนั้ ตอนก่อสร้าง และ
กองทุนท่ีเริม่ เข้าไปลงทุนเฉพาะขนั้ ตอนการดาเนินงาน วตั ถุประสงค์ของการลงทุนใน
โครงสรา้ งพน้ื ฐานคอื รายไดป้ ระจาทม่ี คี วามแน่นอนกว่าเงนิ ปันผลจากตราสารทุน อย่างไรก็

หน้า 176 จาก 411

176 บทท่ี 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมนิ สัดสว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมูลค่าเงนิ กอ้ นที่คาดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สำ� รองเล้ียงชีพ

ตามผลู้ งทุนจะตอ้ งตระหนักว่าโครงสรา้ งพน้ื ฐานทล่ี งทุนส่วนใหญ่เป็นสมั ปทานจากภาครฐั
มลู คา่ ของสนิ ทรพั ยข์ องกองทนุ จะลดลงเมอ่ื อายสุ มั ปทานลดลง
อตั ราผลตอบแทนคาดหวงั และความเส่ยี งโดยเปรยี บเทยี บของสนิ ทรพั ย์เพ่อื การลงทุนแต่ละ
ประเภทแสดงอยใู่ นรปู ท่ี 5.9

รปู ท่ี 5.9 ผลตอบแทนและความเส่ียงโดยเปรียบเทียบของสินทรพั ยเ์ พื่อการลงทนุ

อตั ราผลตอบแทน สินทรพั ย์
คาดหวงั ทางเลือก

ห้นุ สามญั

ห้นุ ก้เู อกชน
พนั ธบตั ร
เงินฝาก/ รฐั บาล
ตราสาร ต.
เงิน

ความเสย่ี ง
แนวโน้มอตั ราผลตอบแทนและความเส่ียงของสินทรพั ยแ์ ต่ละประเภท

เน่ืองจากการลงทุนในกองทุนสารองเล้ยี งชพี เป็นการลงทุนระยาว ดงั นัน้ การพยากรณ์อตั รา

ผลตอบแทนและความเส่ียงของสินทรัพย์เพ่ือนามาสร้างกลุ่มการลงทุน ผู้บริหารกองทุนควรให้

ความสาคญั กบั ผลตอบแทนและความเสย่ี งในระยะยาว วธิ กี ารหน่ึงในการพยากรณ์คอื การวเิ คราะหด์ ว้ ย

ผลตอบแทนท่เี คยเกิดข้นึ ในอดีต โดยทวั่ ไปนักวเิ คราะห์จะใช้ค่าเฉล่ยี ของอตั ราผลตอบแทน ( mean

return, E[r]) ในอดตี เป็นตวั สะทอ้ นคา่ คาดหวงั ในอนาคต และความผนั ผวนของผลตอบแทนในอดตี ซง่ึ วดั

ดว้ ยสว่ นเบย่ี งเบนมาตรฐานของอตั ราผลตอบแทน (standard deviation of return, SD[r]) ดงั นนั้ ค่าสถติ ิ

ของผลตอบแทนทต่ี อ้ งพยากรณ์หรอื ประเมนิ ประกอบดว้ ย

- คา่ คาดหวงั ของอตั ราผลตอบแทน (Expected Rate of Return, E[r])
- คา่ เบย่ี งเบนมาตรฐานของอตั ราผลตอบแทน (Standard Deviation of Returns, SD[r])
- ค่าสหสัมพันธ์ระหว่างอัตราผลตอบแทนของสินทรัพย์ (Correlation of Returns,

CORR[ri, rj])

เน่ืองจากการออมเพ่อื การเกษียณเป็นการลงทุนระยะยาว การพยากรณ์จงึ ควรเน้นไปท่กี าร
ประเมนิ อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งในระยะยาว มากกวา่ เน้นหาการเปลย่ี นแปลงในระยะสนั้ ของแต่

หน้า 177 จาก 411

ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศลี าเจรญิ 177

ละชว่ งเวลา ซง่ึ โดยทวั่ ไปความถูกตอ้ งของการพยากรณ์ระยะสนั้ จะต่ากวา่ การพยากรณ์ระยะยาว ทงั้ น้ผี ล
ของการพยากรณ์อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งจะเป็นปัจจยั สาคญั ในกาหนดแผนการลงทุน โดยตวั
เลขท่พี ยากรณ์จะมสี ่วนสาคญั ในการจดั สรรเงนิ ทุนไปในแต่ละสนิ ทรพั ย์การลงทุนของกลุ่มการลงทุน
ดงั นัน้ กลุ่มการลงทุนท่ถี ูกสร้างข้นึ จะมคี วามเหมาะสมกบั ผู้ออมหรอื ไม่ ข้นึ กบั ความถูกต้องของการ
พยากรณ์ดว้ ย

เพ่อื แสดงเป็นตวั อย่างใหเ้ หน็ ว่าผลู้ งทุนจะสามารถคานวณค่าคาดหวงั ผลตอบแทนในสนิ ทรพั ย์
แต่ละประเภทได้อย่างไร ตารางท่ี 5.2 แสดงอัตราผลตอบแทนเฉล่ียและความผนั ผวนของอัตรา
ผลตอบแทนรายเดือนของอัตราดอกเบ้ียเงินฝากประจา (“เงินฝาก”) อัตราผลตอบแทนของดัชนี
ผลตอบแทนรวมหุน้ กู้เอกชนทม่ี อี นั ดบั เครดติ A ขน้ึ ไป (“ตราสารหน้ี”) และอตั ราผลตอบแทนของดชั นี
ผลตอบแทนรวม SET (“ตราสารทุน”) ระหว่างเดอื นมกราคม ค.ศ. 2011 ถงึ เดอื นธนั วาคม ค.ศ. 2019
(ผูอ้ ่านพงึ ระวงั ดว้ ยว่าตวั เลขทร่ี ายงานในตารางท่ี 5.2-5.4 เป็นเพยี งการแสดงตวั อย่างการคานวณ ไม่
ควรใชเ้ ป็นตวั เลขอา้ งองิ สาหรบั การลงทุนจรงิ )

ตารางท่ี 5.2 ค่าเฉล่ียและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของอตั ราผลตอบระหว่างปี ค.ศ.2011-19
(% ต่อปี )

ประเภท ดชั นีตวั แทน E[r] SD[r]
1.22% 0.11%
เงนิ ฝาก ดอกเบย้ี เงนิ ฝากประจา 3 เดอื น เฉลย่ี 4 ธนาคารใหญ่ 4.32% 1.34%
8.37% 15.29%
ตราสารหน้ี ดชั นีผลตอบแทนรวมหนุ้ กเู้ อกชนทที อี นั ดบั เครดติ A ขน้ึ ไป

ตราสารทุน ดชั นีผลตอบแทนรวมเซท หรอื SET Total Return Index

แหล่งขอ้ มลู : DataStream

ความสมั พนั ธร์ ะหว่างผลตอบแทนของสินทรพั ยเ์ พ่ือการลงทุนแต่ละประเภท
ความสมั พนั ธร์ ะหว่างอตั ราผลตอบแทนในหลกั ทรพั ย์ 2 ตวั หรอื หลกั ทรพั ย์ 2 กลุ่ม เรยี กว่า ค่า
สหสมั พนั ธ์ของอตั ราผลตอบแทน หรอื return correlation หากอตั ราผลตอบแทนของ 2 หลกั ทรพั ย์
เคลอ่ื นไหวในทศิ ทางเดยี วกนั คา่ สหสมั พนั ธจ์ ะเป็นบวก ยงิ่ เคลอ่ื นไหวไปดว้ ยกนั มากเท่าไรค่าสหสมั พนั ธ์
ก็จะสูงข้นึ มากเท่านัน้ โดยค่าสูงสุดของสหสมั พนั ธ์คือ 1 หากอัตราผลตอบแทนของ 2 หลักทรพั ย์
เคล่อื นไหวในทศิ ทางตรงกนั ขา้ มกนั ค่าสหสมั พนั ธจ์ ะเป็นลบ ยง่ิ เคล่อื นไหวไปตรงกนั ขา้ มมากเท่าไรค่า
สหสมั พนั ธก์ จ็ ะเป็นลบมากเท่านนั้ โดยค่าต่าสุดของสหสมั พนั ธค์ อื –1 และหากอตั ราผลตอบแทนของ 2
หลกั ทรพั ยเ์ คลอ่ื นไหวไมม่ คี วามสมั พนั ธก์ นั ค่าสหสมั พนั ธจ์ ะเขา้ ใกล้ 0

หน้า 178 จาก 411

178 บทท่ี 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมินสดั สว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู คา่ เงนิ ก้อนทคี่ าดวา่ จะไดร้ ับจากกองทนุ ส�ำรองเล้ยี งชพี

หลกั การสาคญั ประการหน่ึงในการจดั สรรเงนิ ลงทุนคอื การเลอื กประเภทของสนิ ทรพั ย์ท่มี คี ่า
สหสัมพันธ์ต่าเข้ากลุ่มการลงทุน เพ่ือลดโอกาสท่ีหลักทรัพย์ทุกตัวท่ีถืออยู่ในกลุ่มการลงทุนจะมี
ผลตอบแทนตกต่าไปพรอ้ มๆ กนั ทงั้ หมด ดงั นนั้ การมสี นิ ทรพั ยท์ ม่ี คี ่าสหสัมพนั ธต์ ่าเขา้ กลุ่มการลงทุนจะ
ชว่ ยลดความผนั ผวนของผลตอบแทนโดยรวมของกลุ่มการลงทุน เน่อื งจากหากมสี นิ ทรพั ยบ์ างตวั ในกลุ่ม
การลงทุนมผี ลตอบแทนท่ตี ่ากจ็ ะมสี นิ ทรพั ย์ตวั อ่นื ในกลุ่มการลงทุนทม่ี ผี ลตอบแทนสูงมาชดเชย เรยี ก
คณุ สมบตั นิ ้วี า่ ประโยชน์จากการกระจายความเสย่ี ง

ตารางท่ี 5.3 แสดงค่าสหสมั พนั ธข์ องอตั ราผลตอบแทนรายเดอื นของเงนิ ฝาก ตราสารหน้ี และ
ตราสารทุน ระหวา่ งปี ค.ศ.2011-19

ตารางท่ี 5.3 ค่าสหสมั พนั ธข์ องอตั ราผลตอบในสินทรพั ยร์ ะหวา่ งปี ค.ศ.2011-19

เงินฝาก ตราสารหนี้ ตราสารทนุ

เงินฝาก 1

ตราสารหนี้ 0.0714 1
0.1630
ตราสารทุน 0.1000 1

แหล่งขอ้ มลู : DataStream

จากตารางท่ี 5.3 จะเห็นได้ว่าในช่วงเวลาท่ีทาการวิเคราะห์ สินทรัพย์เพ่ือการลงทุนทงั้ 3 179
ประเภทมคี า่ สหสมั พนั ธร์ ะหวา่ งกนั เป็นบวก แตเ่ ป็นคา่ ทค่ี อ่ นขา้ งต่า โดยค่าสหสมั พนั ธส์ งู สดุ เป็นของตรา
สารหน้ีและตราสารทุน ซง่ึ มคี ่าเพยี ง 0.1630 สะทอ้ นว่าการจดั สรรเงนิ ลงทุนในสนิ ทรพั ยท์ งั้ 3 ประเภทมี
โอกาสไดร้ บั ประโยชน์จากการกระจายความเสย่ี งคอ่ นขา้ งมาก

5.3.3 การประเมินอตั ราผลตอบแทนและความเสี่ยงของแผนการลงทนุ

การสร้างกลุ่มการลงทุนในหลกั ทรพั ย์โดยทวั่ ไปประกอบด้วย 2 ขนั้ ตอนหลกั คอื การจดั สรร
เงนิ ทุนในสนิ ทรพั ยป์ ระเภทตา่ งๆ หรอื เรยี กว่า การจดั สรรเงนิ ลงทุน (Asset Allocation) และการคดั เลอื ก
หลักทรัพย์รายตัวภายในสินทรัพย์แต่ละประเภท หรือเรียกว่า การคัดเลือกหลักทรัพย์ (Security
Selection) กล่าวได้ว่า ขนั้ ตอนการจดั สรรเงนิ ลงทุนถอื เป็นหวั ใจสาคญั ทส่ี ุดในการสรา้ งกลุ่มการลงทุน
เน่ืองจากมงี านวจิ ยั และการศกึ ษาหลายชน้ิ ไดแ้ สดงใหเ้ หน็ ว่า อตั ราผลตอบแทนทก่ี ลุ่มการลงทุนสามารถ
สรา้ งได้ สว่ นใหญ่จะขน้ึ อยกู่ บั กระบวนการจดั สรรเงนิ ลงทุนเป็นหลกั โดยกลยุทธก์ ารลงทุนในขนั้ ตอนอ่นื
เช่น การคดั เลอื กหลกั ทรพั ย์ หรอื การจบั จงั หวะการลงทุน (Marketing Timing) แมจ้ ะสรา้ งผลตอบแทน
ให้กับกลุ่มการลงทุนได้ แต่ให้ผลตอบแทนส่วนเพิ่มในระดบั ท่ีน้อยกว่า การจัดสรรเงินลงทุนจึงมี

หน้า 179 จาก 411

ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชยั ศลี าเจริญ

ผลกระทบอย่างมากต่อผลตอบแทนและความเสย่ี งทผ่ี ลู้ งทุนจะไดร้ บั ในอนาคตจากกลุ่มการลงทุนทถ่ี ูก
สรา้ งขน้ึ

สาหรบั สมาชิกของกองทุนสารองเล้ยี งชพี ท่มี แี ผนการลงทุนมากกว่า 1 แผนให้สมาชิกเลอื ก
ลงทุนได้ จะพบว่าความแตกต่างท่สี าคญั ของแผนการลงทุนแต่ละแผน คอื น้าหนักของเงนิ ลงทุนท่ถี ูก
จดั สรรลงไปในสนิ ทรพั ยแ์ ต่ละประเภท ดงั นนั้ การเลอื กแผนการลงทุนของสมาชกิ กองทุนสารองเลย้ี งชพี
จงึ เปรยี บเสมอื นการวางแผนจดั สรรเงนิ ลงทนุ (Asset Allocation) โดยผอู้ อมจะตอ้ งเลอื กแผนการลงทุนท่ี
มเี ป้าหมายการจดั สรรเงนิ ลงทนุ สอดคลอ้ งกบั เป้าหมายการลงทนุ และขอ้ จากดั ในการลงทนุ ของตน

แนวคิดเก่ียวกบั การจดั สรรเงินลงทนุ
แนวคดิ ทส่ี าคญั ของการจดั สรรเงนิ ลงทุน คอื การกระจายความเสย่ี ง ซง่ึ หมายถงึ การจดั สรรเงนิ
ลงทนุ ไปในหลกั ทรพั ยห์ ลากหลายประเภท แนวคดิ น้ตี งั้ อยบู่ นพน้ื ฐานความเชอ่ื วา่ สนิ ทรพั ยแ์ ต่ละประเภท
ไม่ได้มคี วามสมั พนั ธ์กนั อย่างสมบูรณ์ ดงั นัน้ การกระจายการลงทุนจะช่วยลดความเสย่ี งได้ และทาให้
หลกี เล่ยี งความเสยี หายจากการขาดทุนจานวนมากในสนิ ทรพั ย์เพยี งประเภทเดยี ว รูปท่ี 5.10 แสดง
แนวคดิ ของการกระจายการลงทุนวา่ ชว่ ยลดระดบั ความเสย่ี งของกลุม่ การลงทนุ ได้
รปู ที่ 5.10 ความเสี่ยงของกล่มุ การลงทนุ และจานวนหลกั ทรพั ยใ์ นกล่มุ การลงทนุ

ความเสย่ี งของกล่มุ
การลงทุน, SD[rP]

จานวนหลกั ทรพั ยเ์ สย่ี งในกลุม่ การลงทนุ

สาเหตุทท่ี ฤษฎที างการเงนิ แนะนาใหผ้ ลู้ งทุนกระจายความเสย่ี ง เน่ืองจากอตั ราผลตอบแทนของ
สนิ ทรพั ยเ์ พอ่ื การลงทุนในแต่ละชว่ งเวลามกั มคี วามผนั ผวนและไม่สม่าเสมอ การลงทุนในสนิ ทรพั ยเ์ พยี ง
ประเภทเดยี วจะทาใหผ้ ลู้ งทุนตอ้ งเผชญิ กบั ความผนั ผวนขน้ึ ลงของราคาสนิ ทรพั ยน์ นั้ ตามไปดว้ ย แต่การ
สรา้ งกลุ่มการลงทุนท่มี กี ารกระจายการลงทุนไปในสนิ ทรพั ยท์ ่หี ลากหลายจะช่วยลดความผนั ผวนของ
อตั ราตอบแทนโดยรวมของกลุ่มการลงทนุ ไดเ้ ป็นอย่างดี ทาใหผ้ ลตอบแทนในแตล่ ะชว่ งเวลามเี สถยี รภาพ
มากกว่าและผนั ผวนน้อยกว่าการลงทุนในสนิ ทรพั ยเ์ พยี งประเภทเดยี ว ทงั้ น้ีผลตอบแทนของกลุ่มการ

หน้า 180 จาก 411

180 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมนิ สัดสว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลคา่ เงนิ ก้อนท่ีคาดว่าจะได้รบั จากกองทุนสำ� รองเล้ยี งชพี

ลงทุนทก่ี ระจายความเสย่ี งจะไม่หวอื หวาเท่าผลตอบแทนของสนิ ทรพั ยใ์ ดสนิ ทรพั ยห์ น่ึง แต่การกระจาย
ความเสย่ี งจะชว่ ยยกระดบั ผลตอบแทนต่อหน่งึ หน่วยของความเสย่ี งของกลุ่มการลงทุนใหส้ งู ขน้ึ

การกระจายการลงทุนไปยงั สินทรัพย์หลายประเภทจะทาให้สามารถลดความผนั ผวนของ
ผลตอบแทนจากสนิ ทรพั ยแ์ ต่ละประเภทได้ เน่อื งจากในแต่ละปีจะมสี นิ ทรพั ยบ์ างประเภทมผี ลตอบแทนดี
บางประเภทผลตอบแทนไม่ดี ดงั นัน้ การกระจายการลงทุนจะทาใหเ้ กดิ การหกั ลา้ งกนั ของความผนั ผวน
ของผลตอบแทนในแต่ละสนิ ทรพั ย์ ผลตอบแทนจงึ มนั่ คงกวา่ ในระยะยาว นอกจากน้ีการจดั สรรเงนิ ลงทุน
ยงั ทาใหน้ ักลงทุนไม่ต้องคอยปรบั น้าหนักการลงทุนในสนิ ทรพั ยต์ ่างๆ เป็นประจาเพ่อื ตดิ ตามแนวโน้ม
ผลตอบแทนในสินทรัพย์ท่ีเปล่ียนไป (follow the market trend) และลดแรงกระตุ้นในการซ้ือขาย
หลกั ทรพั ยเ์ ม่อื ราคาหลกั ทรพั ยป์ รบั ตวั ขน้ึ หรอื ลงในระยะสนั้ เน่ืองจากเป้าหมายหลกั ของการจดั สรรเงนิ
ลงทุนคอื การลดความเสย่ี ง

โดยสรุป แผนการลงทุนท่ดี คี วรเป็นแผนการลงทุนท่สี ามารถทาใหผ้ ู้ออมบรรลุเป้าหมายอตั รา
ผลตอบแทนและมคี วามมนั่ คงของอตั ราผลตอบแทนอยใู่ นระดบั ทย่ี อมรบั ได้

การประเมินอตั ราผลตอบแทนและความเส่ียงจากแผนการลงทุน
อตั ราผลตอบแทนของกลุ่มการลงทุนในหลกั ทรพั ย์ (E[rP]) คือ อตั ราผลตอบแทนเฉล่ียถ่วง
น้าหนกั ของหลกั ทรพั ยแ์ ต่ละตวั ในกลุ่มการลงทุน โดยน้าหนกั แสดงถงึ สดั สว่ นเงนิ ลงทุนในหลกั ทรพั ยแ์ ต่
ละตวั แสดงการคานวณไดด้ งั น้ี

E[rP] = w1E[r1] + w2E[r2] + ⋯ + wNE[rN]

โดย wi = สดั สว่ นการลงทนุ ในหลกั ทรพั ย์ i (w1+w2+…+wN = 1)
E[ri] = อตั ราผลตอบแทนคาดหวงั ของหลกั ทรพั ย์ i

สว่ นความเสย่ี งของกลุม่ การลงทนุ ในหลกั ทรพั ย์ (SD[rP] หรอื P) คานวณโดย 181

1

σP = [w12σ12 + w22σ22 + ⋯ + wN2 σN2 + 2w1w2σ1,2 + ⋯ + 2wN−1wNσN−1,N]2
= [w12σ12 + w22σ22 + ⋯ + wN2 σN2 + 2w1w2ρ1,2σ1σ1 + ⋯
+ 2wN−1wNρN−1,NσN−1σN]1/2

โดย i2 = ความแปรปรวนของอตั ราผลตอบแทน (variance of return) ในหลกั ทรพั ย์ i
i = สว่ นเบย่ี งเบนมาตรฐานของอตั ราผลตอบแทน (standard deviation of return, SD[r])
ในหลกั ทรพั ย์ i, โดย i = i2

หน้า 181 จาก 411

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชยั ศีลาเจริญ

I,j = ความแปรปรวนรว่ ม (covariance) ระหวา่ งอตั ราผลตอบแทนของหลกั ทรพั ย์ i และ j

โดย I,j = I,jij
I,j = คา่ สหสมั พนั ธ์ (correlation) ระหวา่ งอตั ราผลตอบแทนของหลกั ทรพั ย์ i และ j

ตารางท่ี 5.4 แสดงผลการคานวณอตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี และส่วนเบย่ี งเบนมาตรฐานของกลุ่ม
การลงทุนท่ีมกี ารจดั สรรเงนิ ลงทุนแตกต่างกนั โดยใช้ข้อมูลอตั ราผลตอบแทนเฉล่ีย ส่วนเบ่ียงเบน
มาตรฐาน และคา่ สหสมั พนั ธจ์ ากตารางท่ี 5.2-5.3

ตารางที่ 5.4 อตั ราผลตอบแทนและความเสี่ยงของแผนการลงทนุ ต่างๆ

แผนการลงทนุ เงินฝาก น้าหนักการลงทนุ E[rP] SD[rP]
1.00 ตราสารหนี้ ตราสารทุน
แผนการลงทนุ ท่ี 1 0.60 0.00 0.00 1.22% 0.11%
แผนการลงทนุ ท่ี 2 0.20 0.20 0.20 3.27% 3.11%
แผนการลงทนุ ท่ี 3 0.10 0.60 0.20 4.51% 3.27%
แผนการลงทุนท่ี 4 0.10 0.65 0.25 5.02% 4.04%
แผนการลงทนุ ท่ี 5 0.00 0.15 0.75 7.05% 11.45%
แผนการลงทนุ ท่ี 6 0.00 1.00 8.37% 15.29%

ตวั อยา่ งเชน่
แผนการลงทนุ ท่ี 4:

E[rP] = 0.10(0.0122) + 0.65(0.0432) + 0.25(0.0837) = 0.0520 หรอื 5.20% ตอ่ ปี
SD[rP] = [0.102(0.00112) + 0.652(0.01342) + 0.252(0.15292)

+ 2(0.10)(0.65)(0.0714)(0.0011)(0.0134)
+ 2(0.10)(0.25)(0.1000)(0.0011)(0.1529)
+ 2(0.65)(0.25)(0.1630)(0.0134)(0.1529)]0.5 = 0.0404 หรอื 4.04% ต่อปี
แผนการลงทนุ ท่ี 5:
E[rP] = 0.10(0.0122) + 0.15(0.0432) + 0.75(0.0837) = 0.0705 หรอื 7.05% ตอ่ ปี
SD[rP] = [0.102(0.00112) + 0.152(0.01342) + 0.752(0.15292)
+ 2(0.10)(0.15)(0.0714)(0.0011)(0.0134)

หน้า 182 จาก 411

182 บทท่ี 5 ตัวแบบทางการเงนิ ในการประเมินสัดสว่ นการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู ค่าเงนิ กอ้ นท่คี าดว่าจะไดร้ บั จากกองทนุ ส�ำรองเลยี้ งชีพ

+ 2(0.10)(0.75)(0.1000)(0.0011)(0.1529)

+ 2(0.15)(0.75)(0.1630)(0.0134)(0.1529)]0.5 = 0.1145 หรอื 11.45% ต่อปี

จะเหน็ ไดว้ า่ ความเสย่ี งและอตั ราผลตอบแทนของแผนการลงทุนมคี วามสมั พนั ธเ์ ชงิ บวก กล่าวคอื
แผนการลงทุนทม่ี คี วามเสย่ี งต่าจะมอี ตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี ทต่ี ่า (แผน 1) และแผนการลงทุนทม่ี คี วาม
เสย่ี งสูงจะมอี ตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี ทส่ี งู (แผน 5 และ 6) นอกจากน้ี แผนการลงทุนทม่ี เี งนิ ฝากและตรา
สารหน้ีในสดั ส่วนทส่ี งู จะมอี ตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี และความเสย่ี งทต่ี ่า ในขณะทแ่ี ผนการลงทุนท่มี ตี รา
สารทุนในสดั ส่วนทส่ี งู จะมอี ตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี และความเส่ียงทส่ี ูง แผนการลงทุนทม่ี คี วามเสย่ี งและ
ผลตอบแทนปานกลางมกั เป็นแผนทม่ี สี ่วนผสมของทงั้ ตราสารหน้ีและตราสารทุน โดยมนี ้าหนักค่อนไป
ทางตราสารทนุ มากกวา่ ซง่ึ ผลตอบแทนและความเสย่ี งของแตล่ ะแผนลงทุนสรปุ ไดด้ งั รปู ท่ี 5.11

รปู ท่ี 5.11 อตั ราผลตอบแทนและความเสี่ยงของแผนการลงทนุ ต่าง ๆ

อตั ราผลตอบแทน แผน 6 :
คาดหวงั , E[rP] ต.ทนุ 100%
แผน 4 :
เงนิ ฝาก 10% ต.หน้ี 65%
แผน 2 : ต.ทนุ 25% แผน 5 : ต.หน้ี 15%
เงนิ ฝาก 60% ต.หน้ี เงนิ ฝาก 10%
20% ต.ทนุ 20% แผน 3 : ต.ทนุ 75%
เงนิ ฝาก 20% ต.หน้ี
60% ต.ทุน 20%
แผน1 :
เงนิ ฝาก 100%

5.3.4 การคดั เลือกแผนการลงทนุ ตามระดบั ความเสี่ยง ความเสย่ี ง,
SD[rP]

แผนการลงทุนท่เี หมาะสมข้นึ กบั อตั ราผลตอบแทนท่ผี ู้ออมคาดหวงั จากการลงทุน และระดบั
ความเสย่ี งทผ่ี อู้ อมยอมรบั ได้ (risk tolerance) นอกจากน้ี แผนการลงทุนทด่ี คี วรมกี ารกระจายการลงทุน
ไปในหลกั ทรพั ยห์ ลากหลายประเภท เพ่อื ใชป้ ระโยชน์จากการกระจายความเสย่ี ง และเม่อื เวลาผ่านไป
การจดั สรรเงนิ ลงทนุ ควรมกี ารปรบั เปลย่ี นใหส้ อดคลอ้ งกบั สภาวะทเ่ี ปลย่ี นไปของผอู้ อม

รูปท่ี 5.12 แสดงแนวทางการจดั สรรเงนิ ทุนตามระดบั การยอมรบั ความเสย่ี งอกี แนวทางหน่ึงท่ี
โดยแผนการลงทุนทม่ี คี วามเสย่ี งและอตั ราผลตอบแทนคาดหวงั ต่าจะมกี ารจดั สรรเงนิ ลงทุนในเงนิ ฝาก
และตราสารตลาดเงนิ รวมทงั้ ตราสารหน้ีในสดั สว่ นทส่ี งู โดยลงทุนในตราสารทุนต่ามาก แผนการลงทุนท่ี

หน้า 183 จาก 411 183

ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศีลาเจริญ

มคี วามเสย่ี งและอตั ราผลตอบแทนคาดหวงั ปานกลางจะมกี ารจดั สรรเงนิ ลงทุนในเงนิ ฝากและตราสาร
ตลาดเงนิ ลดลง และเพมิ่ น้าหนักในตราสารหน้ีและตราสารทุนมากขน้ึ ในขณะทแ่ี ผนการลงทุนทม่ี คี วาม
เสย่ี งและอตั ราผลตอบแทนคาดหวงั สงู จะมสี ดั ส่วนการลงทุนในตราสารทุนทส่ี งู มาก ในขณะท่ีการลงทุน
ในเงนิ ฝากและตราสารตลาดเงนิ ในสดั สว่ นทต่ี ่ามาก

รปู ที่ 5.12 ตวั อยา่ งรปู แบบการจดั สรรเงินลงทนุ ตามระดบั การยอมรบั ความเส่ียงของนักลงทนุ

ระดับความเส่ียงท่ียอมรับได้

ยอมรบั ความเส่ียงได้ตา่ ยอมรบั ความเส่ียงได้ปานกลาง ยอมรบั ความเส่ียงได้สงู

กล่มุ การลงทุนแบบอนุรกั ษ์นิยม กล่มุ การลงทุนแบบเสี่ยงปาน กล่มุ การลงทนุ แบบเส่ียงสงู
– ต.หน้รี ะยะสนั้ +เงนิ ฝาก 20-40% กลาง – ต.หน้รี ะยสนั้ +เงนิ ฝาก = 5–15%
– ต.หน้ีระยะยาว = 40-60% – ต.หน้รี ะยะยาว = 20%-40%
– ต.ทนุ = 10-30% – ต.หน้ีระยะสนั้ +เงนิ ฝาก = 10-30% – ต.ทนุ = 50-70%
– ต.หน้ีระยะยาว = 30%-40%
– ต.ทนุ = 50-60%

ดงั นนั้ หากผอู้ อมสามารถยอมรบั ความเสย่ี งไดใ้ นระดบั สงู การจดั สรรเงนิ ทุนกจ็ ะเน้นลงทุนในตรา
สารทเ่ี สย่ี งสงู แต่ในขณะเดยี วกนั กใ็ หอ้ ตั ราผลตอบแทนระยะยาวทส่ี ูงเช่นกนั แต่หากผอู้ อมยอมรบั ความ
เสย่ี งไดต้ ่า แผนการลงทุนทเ่ี หมาะสมควรเน้นลงทนุ ในตราสารทม่ี คี วามเสย่ี งต่า เชน่ ตราสารหน้ีระยะสนั้
และตราสารทเ่ี สย่ี งระดบั ปานกลาง เชน่ ตราสารหน้รี ะยะยาว เป็นตน้

การจดั แผนการลงทุนน้ีอาจกาหนดตามรปู ท่ี 5.13 กไ็ ด้ ซง่ึ แสดงตวั อย่างนโยบายการจดั สรรเงนิ
ลงทุนตามระดบั ความเสย่ี ง ของกองทุนประเภท Life Strategy Funds ของบรษิ ัทจดั การกองทุนรวม
Vanguard ซง่ึ เป็นกองทุนรวมทม่ี ชี อ่ื เสยี งในสหรฐั อเมรกิ า

หน้า 184 จาก 411

184 บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงนิ ในการประเมนิ สัดสว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน และมลู คา่ เงินกอ้ นทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากกองทนุ สำ� รองเล้ยี งชีพ

รปู ท่ี 5.13 การจดั สรรเงินลงทนุ ของกองทนุ Life Strategy Funds บริษทั จดั การกองทุนรวม
Vanguard

Income Fund ConservFautinvde Growth ModerFautenGd rowth Growth Fund

ทม่ี า www.vanguard.com

5.4 แผนการลงทนุ ท่ีเหมาะสมสาหรบั แต่ละช่วงวยั

ขอ้ เทจ็ จรงิ 3 ประการ ทเ่ี ป็นทย่ี อมรบั ในการศกึ ษาเรอ่ื งการลงทุนในสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ คอื 1)
หลกั ทรพั ยท์ ม่ี คี วามเสย่ี งสงู มกั ใหอ้ ตั ราผลตอบแทนเฉลย่ี ในระยะยาวทส่ี งู กว่าหลกั ทรพั ยท์ ม่ี คี วามเสย่ี ง
ต่า 2) ความสามารถในการแบกรบั ความเสย่ี งจะแปรผกผนั กบั อายขุ องผอู้ อม กลา่ วคอื เมอ่ื อายยุ งั น้อย ผู้
ออมมคี วามสามารถในการแบกรบั ความเสย่ี งจากการลงทุนไดส้ งู เพราะยงั ไมต่ อ้ งอาศยั ผลตอบแทนจาก
การลงทุนเพ่อื ใชจ้ ่ายในชวี ติ ประจาวนั รวมทงั้ ยงั มรี ะยะเวลาลงทุนอกี ยาวนาน จงึ สามารถรบั ความผนั
ผวนของมูลค่าการลงทุนได้ แต่เม่ืออายุสูงข้ึนต้องพ่ึงพิงผลตอบแทนจากการลงทุนเพ่ือใช้จ่ายใน
ชวี ติ ประจาวนั มากขน้ึ และมรี ะยะเวลาในการลงทุนเหลอื น้อยลง ความสามารถในการแบกรบั ความเสย่ี ง
จึงลดลง และ 3) การจดั สรรเงินลงทุนไปยังสินทรัพย์ต่างๆ ในรูปแบบใดรูปแบบหน่ึง ไม่สามารถ
ตอบสนองความตอ้ งการของผลู้ งทุนทุกรายได้

ในหวั ขอ้ น้ี จงึ ศกึ ษาถงึ แนวคดิ การเลอื กแผนการลงทนุ ทเ่ี หมาะสมสาหรบั แตล่ ะชว่ งวยั ของผอู้ อม

5.4.1 ความสามารถในการออมและแบกรบั ความเสี่ยงในแต่ละช่วงวยั

แนวคิดการวางแผนการลงทุนให้สอดคล้องกับช่วงอายุของผู้ลงทุน เรียกว่า Lifecycle
Investment ซ่ึงพิจารณาว่า บุคคลจะมีความสามารถในการสร้างรายได้ ความต้องการใช้จ่าย
ความสามารถในการออม และความสามารถในการแบกรบั ความเสย่ี งทต่ี ่างกนั ไปตามช่วงอายุ หากเรมิ่
พจิ ารณาตงั้ แตเ่ รม่ิ วยั ทางาน เราสามารถแบ่งช่วงวยั ของบุคคลเป็น 4 ชว่ งวยั คอื

หน้า 185 จาก 411 185

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศีลาเจรญิ

− ชว่ งวยั สะสม (Accumulation Phase) เป็นช่วงอายทุ ค่ี รอบคลุมตงั้ แต่เรมิ่ เขา้ วยั ทางานจนถงึ
เรมิ่ เขา้ วยั กลางคน (อายรุ ะหว่าง 20–35 ปี) ชว่ งน้ีเป็นช่วงทบ่ี ุคคลเรม่ิ มรี ายไดส้ ม่าเสมอ แต่
จะมีรายได้ท่ีต่า ในช่วงน้ีบุคคลมีระยะเวลาการลงทุนเพ่ือการเกษียณท่ียาวนาน มี
ความสามารถในการรบั ความเสย่ี งจากการลงทุนไดส้ งู แต่ดว้ ยรายไดท้ ต่ี ่า จงึ มกั มอี ตั ราการ
ออมท่ตี ่าด้วย นอกจากน้ี บุคคลในวยั น้ีมกั จะเรม่ิ ซ้ือสนิ ทรพั ย์ท่มี มี ูลค่าสูง เช่น บ้านและ
รถยนต์ จงึ ทาใหเ้ ป็นวยั ทม่ี สี ดั สว่ นการกอ่ หน้ที ส่ี งู

− ช่วงวยั มนั่ คง (Consolidated Phase) เป็นช่วงอายุท่ีครอบคลุมตงั้ แต่เริ่มเข้าวยั กลางคน
จนถงึ เรม่ิ เขา้ วยั เกษยี ณ (อายุระหว่าง 35–55 ปี) ช่วงน้ีเป็นช่วงทย่ี งั มรี ายได้สม่าเสมอ แต่
รายไดจ้ ะสงู ขน้ึ ดว้ ยประสบการณ์การทางานและหน้าทร่ี บั ผดิ ชอบทส่ี งู ขน้ึ นอกจากน้ี บุคคล
ในวยั น้มี กั จะเรมิ่ มภี าระหน้สี นิ ทล่ี ดลง ทาใหม้ คี วามสามารถในการออมเพมิ่ ขน้ึ อย่างไรกต็ าม
ระยะเวลาการลงทุนจะสนั้ ลงเพราะเรมิ่ เขา้ ใกล้วยั เกษียณ รวมทงั้ มภี าระด้านครอบครวั ท่ี
สงู ขน้ึ ทาใหค้ วามสามารถในการรบั ความเสย่ี งจากการลงทุนลดลง

− ช่วงวยั ใช้จ่าย (Spending Phase) เป็นช่วงอายุท่ีครอบคลุมตงั้ แต่เรมิ่ เข้าวยั เกษียณอายุ
จนถงึ วยั ชราภาพ (อายุระหว่าง 56–75 ปี) ในช่วงน้ีบุคคลมกั ไม่ได้ทางานประจา จงึ ไม่มี
รายได้จากการทางาน หรือถ้ามีก็จะต่ามากและไม่สม่าเสมอ ในวยั น้ี บุคคลจะเริ่มไม่มี
ความสามารถในการออมเ และตอ้ งนาเงนิ ออมและผลประโยชน์จากการออมทต่ี นไดส้ ะสมไว้
ใน 2 ชว่ งแรก มาใชจ้ า่ ยในชวี ติ ประจาวนั วยั น้จี งึ เป็นวยั ทไ่ี ม่ควรมคี วามเสย่ี งจากการขาดทนุ
เงนิ ต้น ถอื เป็นวยั ท่มี คี วามสามารถในการรบั ความเสย่ี งจากการลงทุนได้น้อยมาก แต่ใน
ขณะเดยี วกนั กม็ คี วามตอ้ งการใชจ้ า่ ยทล่ี ดลงดว้ ยเชน่ กนั (ยกเวน้ คา่ รกั ษาพยาบาล)

− ช่วงวยั อุทศิ (Gifting Phase) เป็นช่วงอายุทค่ี รอบคลุมตงั้ แต่วยั ชราภาพจนถงึ วนั สน้ิ อายุขยั
(อายรุ ะหวา่ ง 75 ปีขน้ึ ไป) ในชว่ งน้ีบุคคลทไ่ี ดส้ ะสมความมงั่ คงไวส้ งู กวา่ ความตอ้ งการใชจ้ า่ ย
ในช่วงชวี ติ ของตนจะตดั สนิ ใจมอบสนิ ทรพั ยท์ เ่ี หลอื อย่ใู หแ้ กอ่ กี บุคคลหน่ึง เช่น เป็นมรดกให้
ลกู หลาน หรอื บรจิ าคใหอ้ งคก์ รการกศุ ล

ทงั้ น้ีอายุทร่ี ะบุไวส้ าหรบั แต่ละช่วงวยั เป็นเพยี งตวั เลขคร่าวๆ บุคคลแต่ละคนจะมชี ่วงอายุในแต่
ละช่วงวยั ทแ่ี ตกตางกนั ขน้ึ อย่กู บั หลายปัจจยั เช่น สถานะทางการเงนิ ทศั นคตติ ่อการทางาน การเลอื ก
เวลาเกษยี ณอายุ รปู แบบการใชช้ วี ติ และอายขุ ยั เป็นตน้

หน้า 186 จาก 411

186 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมินสัดสว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุน และมูลคา่ เงินก้อนทค่ี าดวา่ จะได้รับจากกองทุนสำ� รองเลย้ี งชพี

5.4.2 การกาหนดสดั ส่วนการลงทุนท่ีเหมาะสมในแต่ละช่วงอายุ

ตารางท่ี 5.5 สรุปความสมั พนั ธ์ระหว่างความมงั่ คงั่ ส่วนบุคคล ความสามารถในการหารายได้
ความสามารถในการออม และความสามารถในการแบกรบั ความเสย่ี ง กบั ชว่ งวยั ของบคุ คล

ตารางท่ี 5.5 ตารางแสดงลกั ษะของผลู้ งทุนในแต่ละกล่มุ อายุ

ช่วงวยั ช่วงอายุ ความมงั ่ ระดบั หนี้ จดุ ประสงคก์ ารลงทนุ ท่ีเหมาะสม
คงั ่
ชว่ งวยั สะสม 20-35 ปี ต่า สงู เน้นการสะสมความมงั่ คงั่ ใหส้ งู ขน้ึ ซง่ึ ควร
(Cumulative เรม่ิ ต่าลง เน้นสนิ ทรพั ยท์ ใ่ี หผ้ ลตอบแทนสงู และนกั
เรม่ิ สงู ขน้ึ ต่า/ไมม่ ี ลงทุนในกล่มุ อายุน้มี กั รบั ความเสย่ี งไดส้ งู
Phase) เพราะมรี ะยเวลาการลงทนุ ทย่ี าว
สงู คงยงั เน้นการสะสมความมงั่ คงั่ แตเ่ มอ่ื ความ
ชว่ งวยั มนั่ คง 35-55 ปี มงั่ คงั่ เรม่ิ สงู ไปพรอ้ มกบั อายทุ ม่ี ากขน้ึ จงึ
(Consolidation สงู ควรปรบั เปลย่ี นการลงทุนในสนิ ทรพั ยท์ เ่ี สย่ี ง
สงู แต่ใหผ้ ลอตอบแทนสงู มาหาสนิ ทรพั ยม์ งั่
Phase) คงใหม้ ากขน้ึ เรอ่ื ย
จุดประสงคก์ ารลงทนุ เปลย่ี นจากการสะสม
ชว่ งวยั ใชจ้ ่าย 55-76 ปี ความมงั่ คงั่ มาเป็นปกป้องความมงั่ คงั่ ท่ี
(Spending สรา้ งมาตลอดชว่ งอายกุ ารทางาน ดงั นนั้
Phase) สนิ ทรพั ยก์ ารลงทนุ ควรเน้นไปทส่ี นิ ทรพั ย์
มนั่ คงอยา่ งเชน่ ตราสารหน้ี และเงนิ ฝาก
ธนาคาร

ชว่ งวยั อุทศิ 76 ปีขน้ึ ไป ต่า/ไมม่ ี คลา้ ยกบั ชว่ งวยั ใชจ้ ่าย
(Distribution

Phase)

สรุปได้ว่า ช่วงวยั ของบุคคลมีความสมั พนั ธ์ท่ีผนั แปรกบั ความสามารถในการออมจนถึงวนั 187
เกษยี ณอายุ หลงั จากนนั้ ความสามารถในการออมจะต่าลงอกี ครงั้ แต่ช่วงวยั ของบุคคลจะมคี วามสมั พนั ธ์
ผกผนั กบั ระดบั ความเสย่ี งทย่ี อมรบั ได้ ดงั นัน้ จงึ เกดิ เป็นคาแนะนาการลงทุนทเ่ี หมาะสมในแต่ละช่วงวยั
ดงั น้ี

หน้า 187 จาก 411

ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศลี าเจริญ

− ช่วงวยั สะสม (Accumulation Phase) ควรลงทุนโดยมวี ตั ถุประสงค์เน้นการเตบิ โตของเงนิ
ลงทนุ เพอ่ื สะสมความมงั่ คงั่ โดยยอมรบั ความเสย่ี งในระดบั ทส่ี งู

− ช่วงวยั มนั่ คง (Consolidated Phase) ควรลงทุนโดยเน้นเสถยี รภาพของผลตอบแทนมากขน้ึ
ลดความเส่ยี งของการลงทุนลง แต่ในขณะเดียวกนั ก็ยงั เปิดโอกาสรบั การเตบิ โตของเงนิ
ลงทนุ บา้ ง

− ช่วงวยั ใช้จ่าย (Spending Phase) และ ช่วงวยั อุทศิ (Gifting Phase) ควรลงทุนโดยเน้นท่ี
การปกป้องความมงั่ คงั่ ทม่ี อี ยู่ ลดความเสย่ี งของการลงทนุ ใหเ้ หลอื ต่ามาก

ตารางท่ี 5.6 เป็นตวั อยา่ งการจดั สรรเงนิ ลงทุนตามชว่ งวยั ทเ่ี สนอในหลกั สตู รการวางแผนการเงนิ
ของ Thailand Securities Institute (TSI)

ตารางที่ 5.6: ตวั อย่างการจดั สรรเงินลงทุนที่เหมาะสมกบั แต่ละช่วงวยั ของผลู้ งทุน

สดั ส่วนการลงทุนในแต่ละสินทรพั ย์

ช่วงวยั เส่ียงตา่ เส่ียงปานกลาง เสี่ยงสูง

(เงนิ ฝาก+ต.หน้ีระยะสนั้ ) (ต.หน้รี ะยะยาว) (ต.ทุน)

ชว่ งวยั สะสม 10% 30% 60%

ชว่ งวยั มนั่ คง 20% 35% 45%

ชว่ งวยั ใชจ้ ่าย 30% 50% 20%

ชว่ งวยั อุทศิ 50% 50% 0%

ทม่ี า : Thailand Securities Institute, 2553, หลกั สตู รการวางแผนการเงนิ ชดุ วชิ าท่ี 2 การวางแผนการลงทนุ , Certified

Financial Planner, หน้า 343.

ในปัจจุบนั บรษิ ทั จดั การกองทุนรวมบางแหง่ ไดน้ าเสนอแผนการลงทุนทเ่ี รยี กวา่ Life Path Plan
(หรอื Life Cycle Plan หรอื Target Date Plan) ซ่งึ มกี ารจดั สรรเงนิ ลงทุนโดยคานึงถงึ อายุของผูล้ งทุน
เป็นสาคญั แผนการลงทุนน้ีมลี กั ษณะคลา้ ยแผนการลงทุนผสม (Balanced plan) คอื จดั สรรเงนิ ลงทุนไป
ใน สนิ ทรพั ยห์ ลายประเภท โดยมกี ารกาหนดสดั ส่วนการลงทุนไวล้ ่วงหน้า แต่ Life Path Plan ต่างจาก
Balanced Plan ในประเดน็ ของการเปล่ยี นแปลงสดั ส่วนการลงทุน ในขณะท่ี Balanced Plan จะรกั ษา
สดั ส่วนการลงทุนในสนิ ทรพั ยแ์ ต่ละประเภทใหค้ งทต่ี ลอดอายุการลงทุน แต่ Life Path Plan จะกาหนด
สดั สว่ นการลงทุนในสนิ ทรพั ยเ์ สย่ี งใหล้ ดลงโดยอตั โนมตั ไิ ปตามอายุของสมาชกิ ทส่ี งู ขน้ึ เช่น เมอ่ื แรกเขา้
กองทุน หากสมาชกิ มอี ายนุ ้อย แผน Life Path Plan จะจดั กลุ่มการลงทุนของสมาชกิ รายน้ีใหม้ สี นิ ทรพั ย์

หน้า 188 จาก 411

188 บทที่ 5 ตวั แบบทางการเงินในการประเมนิ สดั ส่วนการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมลู คา่ เงินกอ้ นทีค่ าดว่าจะไดร้ บั จากกองทนุ สำ� รองเล้ยี งชีพ

เสย่ี งในสดั สว่ นทส่ี งู หลงั จากนนั้ เม่อื เวลาผ่านไป ผจู้ ดั การกองทุนจะทาการปรบั ลดการลงทุนในสนิ ทรพั ย์
เสย่ี งใหแ้ ก่สมาชกิ โดยอตั โนมตั ิ โดยมสี ตู รในการปรบั ลดความเสย่ี งทป่ี ระกาศไวล้ ่วงหน้า ทเ่ี รยี กวา่ Glide
path ข้อดีของแผนการลงทุนน้ี คือ ผู้ออมท่ีอายุน้อยไม่เสียโอกาสด้านอัตราผลตอบแทน และใน
ขณะเดยี วกนั ไม่ตอ้ งคอยปรบั แผนการลงทุนดว้ ยตวั เองเม่อื เวลาผ่านไป จงึ เหมาะกบั ผอู้ อมทม่ี ขี อ้ จากดั
ดา้ นทกั ษะทางการเงนิ

5.5 การกาหนดอตั ราการออมและการเลอื กแผนการลงทุนที่เหมาะสม

ในหวั ข้อ 5.3.1 กล่าวถึงการกาหนดเป้าหมายอตั ราผลตอบแทนจากเป้าหมายการใช้จ่ายท่ี
ต้องการหลงั เกษยี ณ หวั ขอ้ 5.3.4 กล่าวถงึ การคดั เลอื กแผนการลงทุนทเ่ี หมาะสมกบั ระดบั ความเสย่ี ง
อย่างไรก็ตาม แผนการลงทุนท่เี ลอื กตามความเสย่ี งอาจจะสร้างผลตอบแทนคาดหวงั ได้ต่ากว่าอตั รา
ผลตอบแทนเป้าหมายของผอู้ อม ซ่งึ ในกรณีน้ีการปรบั เพม่ิ อตั ราการออมจะเป็นอกี แนวทางหน่ึงในการ
บรรลุเป้าหมายการออม ดงั นัน้ หวั ขอ้ น้ีจงึ อธบิ ายถงึ แนวทางการกาหนดอตั ราการออมและแผนการลงทนุ
ท่ีเหมาะสม ซ่ึงเป็นส่ิงท่ีไม่สามารถกาหนดได้อย่างเป็นอิสระต่อกนั กระบวนการหาคาตอบจะต้อง
พจิ ารณากลบั ไปกลบั มาจนกว่าจะไดค้ าตอบทส่ี มดุลทส่ี ดุ ภายใตข้ อ้ จากดั ทม่ี ี

เพ่อื แสดงแนวทางในการวเิ คราะห์ ในหวั ขอ้ น้ีจะกลบั ไปใช้ขอ้ มูลตวั อย่างบุคคลสมมตใิ นรูปท่ี
5.2-5.4 และนาขอ้ มลู ตวั อย่างอตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งของแผนการลงทุนสมมตใิ นตารางท่ี 5.2-
5.4 มาใชค้ านวณ

จากตวั อย่างในรูปท่ี 5.4 ผอู้ อมมอี ตั ราการออม (สะสม+สมทบ) เขา้ กองทุนสารองเลย้ี งชพี 10%
ของรายได้ และมแี ผนการลงทุนทใ่ี หอ้ ตั ราผลตอบแทนคาดหวงั 5% ต่อปี ซง่ึ เม่อื เทยี บกบั ขอ้ มลู ในตาราง
ท่ี 5.4 จะพบว่าเป้าหมายผลตอบแทนน้ีสอดคลอ้ งกบั แผนการลงทุนท่ี 4 (เงนิ ฝาก 10% ตราสารหน้ี 65%
และตราสารทุน 25%) หลงั จากนนั้ ผอู้ อมไดว้ เิ คราะหแ์ ลว้ พบว่า เพอ่ื ใหบ้ รรลุเป้าหมายค่าใชจ้ า่ ย (MLS =
4,616,147) อตั ราผลตอบแทนจากการลงทุนจะต้องมคี ่า 8.32% ต่อปี ซ่ึงเม่อื นามาเทยี บกบั ขอ้ มูลใน
ตารางท่ี 5.4 พบวา่ ผอู้ อมควรจะตอ้ งเปลย่ี นแผนการลงทุนจากแผน 4 มาเป็นแผนการลงทุนท่ี 6 (ตราสาร
ทนุ 100%) ทใ่ี หผ้ ลตอบแทนคาดหวงั 8.37% ตอ่ ปี ใกลเ้ คยี งกบั ผลตอบแทนเป้าหมาย

อย่างไรกต็ าม ผอู้ อมควรจะต้องหนั กลบั มาพจิ ารณาก่อนว่า แผนการลงทุนท่ี 6 ซ่งึ มคี วามเสย่ี ง
สงู มคี วามเหมาะสมกบั ระดบั การยอมรบั ความเสย่ี งของตนหรอื ไม่ เม่อื พจิ ารณาจากอายุของผอู้ อม (45
ปี) รวมทงั้ เงอื นไขอ่นื ๆ ผอู้ อมอาจจะสรุปว่าแผนการลงทุนท่ี 6 มคี วามเสย่ี งสูงเกนิ ไป จงึ ไม่ใช่แผนการ
ลงทุนท่เี หมาะสม ในกรณีท่ผี ู้ออมยงั คงต้องการตงั้ เป้าหมายค่าใช้จ่าย (MLS) ไว้เท่าเดิม ทางออกท่ี

หน้า 189 จาก 411 189

ผูช้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. รัฐชัย ศีลาเจรญิ

เป็นไปไดท้ างหน่งึ คอื การปรบั อตั ราการออมใหส้ งู ขน้ึ
รูปท่ี 5.15 แสดงการประเมนิ อตั ราการออมท่เี หมาะสมเพ่อื ให้บรรลุเป้าหมายค่าใช้จ่าย โดย

สมมตวิ ่าผอู้ อมยงั คงลงทุนในแผนการลงทุนเดมิ คอื แผนการลงทุนท่ี 4 ทใ่ี หอ้ ตั ราผลตอบแทนคาดหวงั
ประมาณ 5% ต่อปี (ใชฟ้ ังกช์ นั Goal Seek โดยระบุ Set cell: F27; To value: 4,616,147; By changing
cell: C7) ผลการวิเคราะห์พบว่าผู้ออมจะต้องเพม่ิ อตั ราการออมจาก 10% เป็น 16.43% โดยไม่ต้อง
เปลย่ี นแผนการลงทนุ ถงึ จุดน้ีผอู้ อมจะตอ้ งกลบั มาพจิ ารณาวา่ ตวั เลขอตั ราการออมมคี วามเป็นไปไดม้ าก
น้อยแค่ไหนสาหรบั ตน ซง่ึ จากขอ้ จากดั ดา้ นรายไดแ้ ละภาระคา่ ใชจ้ ่ายประจา ผอู้ อมอาจไดข้ อ้ สรปุ วา่ อตั รา
การออมน้ีสูงเกนิ ไป ในกรณีทผ่ี ูอ้ อมยงั คงต้องการตงั้ เป้าหมายค่าใชจ้ ่าย (MLS) ไวเ้ ท่าเดมิ ทางออกท่ี
เป็นไปไดท้ างหน่งึ คอื การปรบั แผนการลงทุนและอตั ราการออมไปพรอ้ มๆ กนั

รปู ที่ 5.15 การประเมินอตั ราการออมที่เหมาะสมในกองทุนสารองเลี้ยงชีพ

A BC D EF
3 อายปุ ัจจบุ ัน
4 อายเุ กษียณ A 45 ปี
5 เงนิ เดอื นปัจจบุ ัน
RA 60 ปี
6 เงนิ ประเดมิ
7 อตั ราการออม S0 720,000 บาท/ปี
8 อตั ราการขนึ้ เงนิ เดอื น
9 อตั ราผลตอบแทน PVD Y 600,000 บาท

10 c 16.43% ของเงนิ เดอื น

11 อายุ g 4.0% ตอ่ ปี
12 45
13 46 r 5.00% ตอ่ ปี
14 47
15 48 ระยะเวลา เงนิ ประเดมิ เงนิ เดอื น เงนิ ออม เงนิ ออม+ผล ป.ย.
16 49 ออม 600,000 สะสม
17 50 15 720,000
18 51 14 748,800 118,266 751,186
19 52 13 778,752 122,996 914,779
20 53 12 809,902 127,916 1,091,593
21 54 11 842,298 133,033 1,282,491
22 55 10 875,990 138,354 1,488,386
23 56 9 911,030 143,888 1,710,247
24 57 8 947,471 149,644 1,949,098
25 58 7 985,370 155,629 2,206,026
26 59 6 1,024,785 161,855 2,482,179
27 60 5 1,065,776 168,329 2,778,773
4 1,108,407 175,062 3,097,097
3 1,152,743 182,064 3,438,513
2 1,198,853 189,347 3,804,461
1 1,246,807 196,921 4,196,468
0 204,798 4,616,147

สมมตวิ ่าผู้ออมประเมนิ ว่าสามารถออมได้ในระยะยาวท่อี ตั รา 12.50% ของรายได้ รูปท่ี 5.16
แสดงการประเมนิ อตั ราผลตอบแทนเป้าหมายโดยเปลย่ี นอตั ราการออมมาทอ่ี ตั ราใหม่ (ใชฟ้ ังกช์ นั Goal

หน้า 190 จาก 411

190 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมนิ สัดส่วนการออม
อัตราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมูลคา่ เงนิ ก้อนทีค่ าดวา่ จะไดร้ ับจากกองทุนสำ� รองเลี้ยงชพี

Seek โดยระบุ Set cell: F27; To value: 4,616,147; By changing cell: C9) ผลการวเิ คราะหพ์ บวา่ อตั รา
ผลตอบแทนเป้าหมายของการลงทุนมคี ่า 6.97% ต่อปี เม่อื นาไปเทยี บกบั ขอ้ มูลในตารางท่ี 5.4 พบว่า
แผนการลงทุนทใ่ี หผ้ ลตอบแทนใกลเ้ คยี งท่สี ุด คอื แผนการลงทุนท่ี 5 (เงนิ ฝาก 10% ตราสารหน้ี 15%
และตราสารทุน 75%) ท่ีให้ผลตอบแทนคาดหวงั 7.05% ต่อปี หลังจากนัน้ ผู้ออมจะต้องหนั กลบั มา
พจิ ารณาอกี ครงั้ วา่ แผนการลงทนุ น้มี รี ะดบั ความเสย่ี งทย่ี อมรบั ไดห้ รอื ไม่

ในกรณีทค่ี วามเสย่ี งของแผนการลงทนุ ยงั สงู เกนิ ไปและไม่สามารถปรบั เพม่ิ อตั ราการออมไดแ้ ลว้
ผอู้ อมยงั มที างเลอื ก คอื ถา้ ไม่ปรบั ลดเป้าหมายคา่ ใชจ้ ่าย กค็ วรหาทางเพิม่ รายได้ เช่น การพฒั นาตนเอง
เพอ่ื เพมิ่ โอกาสดา้ นอาชพี เป็นตน้

รปู ที่ 5.16 การกาหนดเป้าหมายอตั ราผลตอบแทนจากกองทนุ สารองเลี้ยงชีพ

A BC D E F
3 อายปุ ัจจบุ ัน A 45 ปี
4 อายเุ กษียณ RA 60 ปี
5 เงนิ เดอื นปัจจบุ ัน S0 720,000 บาท/ปี

6 เงนิ ประเดมิ Y 600,000 บาท
7 อตั ราการออม c 12.50% ของเงนิ เดอื น
8 อตั ราการขนึ้ เงนิ เดอื น g 4.0% ตอ่ ปี
9 อตั ราผลตอบแทน PVD
r 6.97% ตอ่ ปี
10
ระยะเวลา เงนิ ประเดมิ เงนิ เดอื น เงนิ ออม เงนิ ออม+ผล ป.ย.
11 อายุ ออม 600,000 สะสม
12 45 15 720,000 90,000
13 46 14 748,800 93,600 734,921
14 47 13 778,752 97,344 882,972
15 48 12 809,902 101,238 1,045,219
16 49 11 842,298 105,287 1,222,806
17 50 10 875,990 109,499 1,416,964
18 51 9 911,030 113,879 1,629,016
19 52 8 947,471 118,434 1,860,384
20 53 7 985,370 123,171 2,112,595
21 54 6 1,024,785 128,098 2,387,292
22 55 5 1,065,776 133,222 2,686,238
23 56 4 1,108,407 138,551 3,011,328
24 57 3 1,152,743 144,093 3,364,597
25 58 2 1,198,853 149,857 3,748,230
26 59 1 1,246,807 155,851 4,164,573
27 60 0 4,616,147

หน้า 191 จาก 411 191

ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. รฐั ชัย ศลี าเจรญิ

5.6 บทสรปุ
วิธีการการกาหนดอัตราการออมและแผนการลงทุนท่ีเหมาะสมท่ีแสดงในบทท่ี 5 น้ี มี

วตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื ชใ้ี หเ้ หน็ ถงึ แนวทางการวเิ คราะหอ์ ย่างงา่ ย อยา่ งไรกต็ าม ผอู้ ่านพงึ ระวงั วา่
1) อตั ราผลตอบแทนและความเสย่ี งของแผนการลงทุนจากตารางท่ี 5.4 เป็นตวั เลขทค่ี านวณมา
จากคา่ เฉลย่ี ของผลตอบแทนของดชั นผี ลตอบแทนตลาดทใ่ี ชเ้ ป็นตวั แทน ซง่ึ แผนการลงทุนจรงิ
ของผูอ้ อมอาจอา้ งองิ จากดชั นีคนละตวั กบั ทใ่ี ชใ้ นตาราง นอกจากน้ีอตั ราผลตอบแทนทใ่ี ชย้ งั
เป็นคา่ เฉลย่ี จากผลตอบแทนในอดตี ระหวา่ ง 2011-2019 ซง่ึ สง่ิ ทเ่ี กดิ จรงิ ในอนาคตอาจมคี วาม
แตกต่างจากตวั เลขในตารางได้
2) การคานวณผลของการลงทุน ณ วนั เกษียณอายุท่แี สดงในบทน้ี สมมติว่าผู้ออมลงทุนใน
แผนการลงทุนเดมิ จากปัจจุบนั จนถงึ วนั เกษยี ณอายุ แต่เน่ืองจากในแต่ละช่วงวยั ผูอ้ อมจะมี
ความสามารถในการยอมรบั ความเสย่ี งท่ตี ่างกนั ดงั นัน้ แผนการลงทุนท่มี รี ะดบั ความเส่ยี ง
เหมาะสมในปัจจุบนั อาจจะไมเ่ หมาะสมเมอ่ื ผอู้ อมมอี ายุสงู ขน้ึ
ทางออกทด่ี เี กย่ี วกบั การเลอื กแผนการลงทุนในทางปฏบิ ตั ิ คอื ผอู้ อมควรมกี ารปรบั เปลย่ี นแผน

ใหม้ คี วามเสย่ี งลดลงเมอ่ื เวลาผา่ นไปและเขา้ สกู่ ารเปลย่ี นชว่ งวยั ในปัจจุบนั บรษิ ทั จดั การกองทุนรวมบาง
แหง่ ไดม้ กี ารนาเสนอแผนการลงทุนทเ่ี รยี กวา่ Life Path หรอื Target Date Fund ซง่ึ เป็นแผนการลงทนุ ท่ี
จะทาการปรบั เปลย่ี นน้าหนกั การลงทนุ ใหแ้ ก่ผอู้ อมโดยอตั โนมตั ใิ หส้ อดคลอ้ งกบั อายขุ องผอู้ อม

อย่างไรก็ตาม เม่อื การลงทุนมคี วามเส่ยี งลดลง อตั ราผลตอบแทนคาดหวงั ก็จะลดลงไปด้วย
ดงั นนั้ นอกจากแผนการลงทุนทค่ี วรปรบั เปลย่ี นตามอายแุ ลว้ อตั ราการออมกค็ วรมกี ารปรบั เปลย่ี นตามไป
ดว้ ย เพอ่ื ใหม้ นั่ ใจวา่ ผอู้ อมจะสามารถบรรลุเป้าหมายคา่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษยี ณได้

หน้า 192 จาก 411

192 บทที่ 5 ตัวแบบทางการเงินในการประเมินสดั สว่ นการออม
อตั ราผลตอบแทนจากการลงทนุ และมูลคา่ เงนิ ก้อนที่คาดวา่ จะได้รบั จากกองทุนส�ำรองเลีย้ งชีพ

บทท่ี 6 ค่าใช้จา่ ยที่จาเป็นหลงั เกษียณอายุ และหลกั การคานวณเงินก้อนขนั้ ตา่ พึงมี ณ
วนั เกษียณอายุ

ผเู้ ขยี น รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู

6.1 บทนา

จากการทป่ี ระเทศไทยเป็นสงั คมสงู วยั ทป่ี ระชากรมากกวา่ รอ้ ยละ 10 เป็นผมู้ อี ายุมากกวา่ 60 ปี
และกาลงั ก้าวสู่สงั คมสูงวยั โดยสมบูรณ์กล่าวคอื มีประชากรอายุมากกว่า 60 ปี ถึงร้อยละ 20 ของ
ประชากรอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้การบริหารจัดการและการวางแผนการออมและการลงทุนเพ่ือ
เกษยี ณอายุยงิ่ ทวคี วามสาคญั และถอื เป็นความจาเป็นเร่งด่วนทท่ี ุกภาคส่วนทเ่ี ก่ยี วขอ้ งควรส่งเสรมิ ให้
เกดิ ผลทเ่ี ป็นรปู ธรรมในการสรา้ งความเพยี งพอของรายไดห้ ลงั เกษยี ณใหแ้ กผ่ สู้ งู วยั

การสรา้ งความมนั่ คงทางการเงนิ ของชวี ติ หลงั เกษยี ณ ผ่านการประเมนิ ระดบั ทรพั ยส์ นิ ขนั้ ต่าท่ี
สามารถสรา้ งความเพยี งพอของรายไดส้ าหรบั การเกษยี ณอายุ หรอื อาจเรยี กวา่ “ระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ
มี ณ วนั เกษยี ณอายุ (Minimum Lump Sum; MLS)” มคี วามสาคญั ทส่ี ามารถนามาใชเ้ ป็นเป้าหมายใหก้ บั
ประชาชนในการออมเพอ่ื เกษยี ณ “ระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มี ณ วนั เกษยี ณอายุ (Minimum Lump Sum;
MLS)” หมายถงึ “ขนาดของสนิ ทรพั ย์ท่มี าจากการออมและการลงทุนท่ผี ู้เกษียณพงึ มี เพ่อื ใหส้ ามารถ
สรา้ งเป็นรายไดท้ ดแทนสาหรบั การใชจ้ ่ายหลงั เกษยี ณอายุไดใ้ นระดบั เพยี งพอ”

การคานวณตวั เลขเงนิ ก้อนขนั้ ต่าน้ี จงึ เป็นประโยชน์ต่อคณะกรรมการกองทุนสารองเล้ยี งชพี
เพอ่ื นาตวั เลขเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าน้ีไปเป็นเป้าหมายสาหรบั การออมเพ่อื การเกษยี ณอายุของสมาชกิ แต่ละคน
ในบทน้ีจงึ มจี ุดประสงคเ์ พอ่ื นาเสนอตวั เลขอา้ งองิ ทค่ี ณะกรรมการสามารถนาไปใช้เป็นเป้าหมายไดท้ นั ที
ซ่ึงเป็นผลสารวจของคณะผู้วิจยั ท่ีดาเนินการสารวจรายจ่ายของผู้เกษียณอายุในประเทศไทย เพ่ือ
คานวณหาตวั เลขเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าพงึ มขี องประชากรไทย

6.2 การกาหนดระดบั เงินก้อนขนั้ ตา่ /ระดบั รายได้หลงั เกษียณ ท่ีอย่ใู นรปู ตวั เงินในต่างประเทศ

มีหลายประเทศได้กาหนดระดับเงินก้อนขัน้ ต่า/รายได้หลังเกษียณ ท่ีผู้ทางานพึงมีก่อน
เกษียณอายุ โดยเฉพาะระบบสวสั ดกิ ารในประเทศแถบยุโรปท่มี กี ารคานึงถงึ ระดบั เงนิ ก้อนขนั้ ต่าน้ีไว้

หน้า 193 จาก 411

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู 193

ตวั อย่างเช่น ในประเทศองั กฤษ ในระบบสวสั ดกิ ารของรฐั จะกาหนดรายไดข้ นั้ ต่าจากเงนิ บานาญพน้ื ฐาน
(Basic State Pension; BSP) ซง่ึ เป็นรายไดข้ นั้ ต่าทจ่ี ะประกนั คุณภาพชวี ติ ของประชาชนใหม้ มี าตรฐาน
สงู กวา่ เสน้ ความยากจน (Proverty Line) โดยระดบั เงนิ บานาญขนั้ ต่าน้ีจะมกี ารปรบั เปลย่ี นตามอตั ราเงนิ
เฟ้อ หรอื เปลย่ี นแปลงตามระดบั รายไดเ้ ฉลย่ี ของแรงงาน (ทผ่ี า่ นมามกี ารปรบั ปีละประมาณ 2.5%)

ในปัจจุบนั ระดบั ของเงนิ บานาญขนั้ ต่ามคี ่าเท่ากบั 179.60 ปอนด์ต่อสปั ดาห์ โดยจ่ายจากเงนิ
ภาษีสวสั ดกิ ารท่บี งั คบั ให้ประชาชนท่มี รี ายได้ต้องจ่ายในระหว่างการทางาน (Social Insurance Tax)
หากประชาชนต้องการมเี งนิ ออมหลงั เกษียณท่สี ูงกว่าระดบั น้ีจะสามารถออมเงนิ เพมิ่ ผ่านทางกองทุน
บาเหน็จบานาญของนายจ้าง (Occupational Pension Funds) และ/หรอื กองทุนการออมของส่วนกลาง
(National Employment Saving Trust) หรือกองทุนภาคสมัครใจท่ีเสนอโดยสถาบันการเงินต่างๆ
(Voluntary Retirement Fund)

ในประเทศออสเตรเลยี ได้ทาการกาหนดรายได้ขนั้ ต่าสาหรบั การดารงชพี ของผู้เกษียณอายุ
โดยแบง่ แยกตามรปู แบบการดารงชวี ติ คอื ขนั้ พน้ื ฐาน (Age Pension) ขนั้ พอเพยี ง (Modest Retirement)
และขนั้ สะดวกสบาย (Comfortable Retirement) นอกจากน้ียงั แยกเป็นกรณีของผู้เกษียณท่เี ป็นโสด
(Single) และผเู้ กษยี ณทอ่ี ย่กู บั คู่ครอง (Couple) ตวั อย่างเช่น ในปี พ.ศ. 2557 ไดก้ าหนดว่าผเู้ กษยี ณท่ี
เป็นโสดท่ตี ้องการใช้ชวี ติ หลงั เกษียณอย่างสะดวกสบาย จะต้องมเี งนิ ใชห้ ลงั เกษียณอายุปีละ 42,433
ดอลล่าร์ออสเตรเลีย แต่หากต้องการใช้ชีวติ ในระดบั พอเพยี ง จะต้องมเี งนิ ใช้ปีละ 23,363 ดอลล่าร์
ออสเตรเลยี เป็นตน้

อยา่ งไรกต็ ามประเทศเหลา่ น้ีไม่ไดม้ กี ารระบุไวช้ ดั เจนถงึ วธิ กี ารทใ่ี ชใ้ นการกาหนดตวั เลขดงั กล่าว
อกี ทงั้ การนาไปใชข้ องแต่ละประเทศยงั มคี วามแตกต่างกนั ซง่ึ สามารถสรุปแบ่งไดเ้ ป็นสองกลุ่ม คอื กลุ่ม
ท่ี 1 สะทอ้ นการออมทเ่ี พยี งพอ (Sufficiency Saving) ไดแ้ ก่ ประเทศออสเตรเลยี นอรเ์ วย์ และสงิ คโปร์
และกลมุ่ ท่ี 2 สะทอ้ นการดารงชพี ขนั้ ต่า (Minimum Cost of Living) ไดแ้ ก่ ประเทศองั กฤษ และกรซี โดย
รายละเอยี ดของระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่า รปู แบบการจา่ ยเงนิ รวมถงึ ความครอบคลมุ ค่าใชจ้ ่าย ทแ่ี ตกต่างกนั
ในแต่ละประเทศ สรปุ ในตารางท่ี 6.1

จากตารางท่ี 6.1 จะเหน็ ไดว้ ่าประเทศออสเตรเลยี เป็นประเทศทม่ี กี ารกาหนดระดบั เงนิ กอ้ นขนั้
ต่าทห่ี ลากหลาย ทงั้ ตามสถานภาพสมรส เพศ และตามรปู แบบการดารงชวี ติ (ระดบั พอเพยี ง หรอื ระดบั
สะดวกสบาย) แต่ไม่ครอบคลุมถงึ ภาระหน้ีและคา่ ใชจ้ า่ ยกรณีมปี ัญหาสขุ ภาพ และยงั มกี ารปรบั ระดบั เงนิ
กอ้ นขนั้ ต่าตามการเพม่ิ ขน้ึ ของระดบั ราคาสนิ คา้ และบรกิ ารและหรอื ค่าแรง ในขณะทป่ี ระเทศองั กฤษและ

หน้า 194 จาก 411

194 บทที่ 6 ค่าใช้จา่ ยทีจ่ ำ� เป็นหลงั เกษียณอายุ
และหลักการคำ� นวณเงินกอ้ นข้ันต่ำ� พงึ มี ณ วันเกษียณอายุ

ประเทศนอรเ์ วย์ มกี ารแบ่งประเภทของระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่า/รายไดห้ ลงั เกษยี ณตามสถานภาพสมรส และ
จัดเป็ นสวัสดิการพ้ืนฐานเม่ือเกษียณ (Pay as yon go; PAYG) เน่ืองจากเป็ นสวัสดิการของรัฐจึง
กาหนดใหม้ คี วามเพยี งพอทส่ี ะทอ้ นระดบั คา่ ครองชพี ขนั้ ต่า

สาหรบั ประเทศสงิ คโปร์ จะมกี ารแบ่งประเภทของระดบั เงนิ ก้อนขนั้ ต่าสาหรบั การดารงชพี และ
สุขภาพ ผูเ้ กษียณจะได้รบั เงนิ ก้อนขนั้ ต่าสาหรบั การดารงชพี และเงนิ ก้อนขนั้ ต่าสาหรบั ค่าใชจ้ ่ายด้าน
สขุ ภาพ โดยจะมกี ารทบทวนระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าทุกปีปรบั เปลย่ี นตามเงนิ เฟ้อ และตามอายขุ ยั ทค่ี าดหวงั
ทย่ี าวขน้ึ รวมทงั้ คุณภาพชวี ติ ทด่ี ขี น้ึ ขณะทป่ี ระเทศกรซี มกี ารแบ่งประเภทของระดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าตาม
สถานภาพสมรส การมงี านทาของคู่สมรส และการมหี รอื ไม่มบี ุตร และจดั เป็นสวสั ดกิ ารพ้นื ฐานเม่อื
เกษยี ณ (PAYG) เชน่ เดยี วกบั ของประเทศองั กฤษ

นอกจากน้ีในประเทศสงิ คโปร์ยงั มกี ารจดั ระบบทน่ี ่าสนใจเพอ่ื สรา้ งหลกั ประกนั ใหก้ บั ผเู้ กษยี ณวา่
จะมรี ายได้เพยี งพอหลงั เกษยี ณผ่านการจดั ตงั้ กองทุนย่อยทเ่ี รยี กว่า Minimum Sum Scheme ขน้ึ โดย
เม่อื ประชาชนเขา้ ส่วู ยั เกษยี ณอายุ เงนิ บางส่วนของกองทุนเพ่อื เกษยี ณอายุ (Central Provident Fund)
ของตนเองจะถูกแยกออกมาเพ่อื นาเขา้ ไปสู่กองทุนย่อย Minimum Sum Scheme ซ่งึ กองทุนย่อยน้ีจะ
จ่ายเงนิ บานาญออกมาเป็นรายเดอื น ประมาณ 20 ปี จนกว่าเงนิ ในกองทุนของผเู้ กษยี ณอายุจะหมดลง
โดยตวั เลขเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าน้ีจะมกี ารปรบั ตามอตั ราเงนิ เฟ้อ ตวั อย่างเช่นตวั เลขในปี พ.ศ.2559 ยอดเงนิ
กอ้ นขนั้ ต่าถูกกาหนดไวท้ ป่ี ระมาณ 155,000 ดอลลารส์ งิ คโปร์ ซง่ึ เพมิ่ ขน้ึ จากประมาณ 80,000 ดอลลาร์
สงิ คโปรท์ ก่ี าหนดไวใ้ นปี พ.ศ.2546

หน้า 195 จาก 411 195

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล

บทที่ 6 คา่ ใชจ้ า่ ยทจ่ี �ำเป็นหลังเกษยี ณอายุ ตารางที่ 6.1 เงินก้อนขนั้ ตา่ (MLS) และเงินบานาญขนั้ ตา่ ของแต่ละประเทศ

196 และหลกั การค�ำนวณเงินกอ้ นขน้ั ตำ่� พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ ประเทศ ระดบั เงินขนั้ ตา่ ราย PAYG จานวนเงิน หมายเหตุ
ออสเตรเลยี ประเภท system
ไมใ่ ช่ The Association of Superannuation Funds of Australia – Minimum lump sum ดงั กลา่ วไมส่ ะทอ้ นผมู้ ภี าระชาระเงนิ กู้
– โสด/สมรส
– ชาย/หญงิ ใช่ (ASFA) คานวณระดบั เงนิ ออมเพอ่ื การเกษยี ณอายุ 2 ลกั ษณะ และคา่ ใชจ้ า่ ยของผมู้ ปี ัญหาสขุ ภาพ
– พอเพยี ง/สะดวกสบาย
คอื อยแู่ บบพอเพยี ง (Modest lifestyle) และอยแู่ บบ – Superannuation funds เป็นกองทุนทจ่ี ดั ตงั้ โดยรฐั บาล (ปี

สะดวกสบาย (Comfortable lifestyle) มยี อดเงนิ ในปี ค.ศ. ค.ศ. 1992) ซ่ึงคนในวัยทางานจะต้องออม 9.1% ของ

2014 ดงั นี เงนิ เดอื นและนายจา้ งสมทบอกี 9-10%

– Modest lifestyle: – สาหรับ The Age Pension จะจ่าย $AUD766 ทุกๆ 2

– คนโสด AUD23,469 ตอ่ ปี อาทิตย์ สาหรับผู้เกษียณท่ีมีอายุมากกว่า 67 ปี โดย

– คสู่ มรส AUD33,766 ตอ่ ปี ยอดเงินบานาญจะลดลงตาม Income และ Asset test

– Comfortable lifestyle: นอกจากน้ียอดเงนิ จะปรบั 3 ครงั้ ต่อปี ตามการเพมิ่ สูงสุด

– คนโสด AUD42,604 ต่อปี หรอื lump sum AUD430,000 ระหวา่ ง CPI, Living cost index หรอื Wage index

– คสู่ มรส AUD58,364 ต่อปี หรอื lump sum AUD510,000

สหราขอาณาจกั ร โสด/สมรส – Basic state pension ยอดบานาญรายสัปดาห์เท่ากับ – Basic State pension จะต้องทางานครบ 30 ปีถงึ ได้ยอด

GBP179.60 (คนโสด) เตม็ จานวน

– State second pension เพมิ่ ขน้ึ GBP1.75 ต่ออาทติ ย์ ยอด – โดยอายเุ กษยี ณปรบั เป็น 66 ปี ทงั้ ชายและหญงิ ในปี 2020

เพม่ิ ตาม wage index – สาหรบั ยอดเงินเพ่ิมข้นึ ทุกปีตามการเพิ่มสูงสุดระหว่าง

– The over 80 pension ประกนั บานาญขนั้ ต่าท่ี GBP67.80 Wage index, CPI, หรอื 2.5%

ตอ่ อาทติ ย์

หน้า 196 จาก 411

ประเทศ ระดบั เงินขนั้ ตา่ ราย PAYG จานวนเงิน หมายเหตุ
สงิ คโปร์ ประเภท system
กรซี ไมใ่ ช่ SGD161,100 (minimum sum) + 43,500 (Medisave – เม่ือถึงอายุ 55 ต้องดารงเงินในบัญชีเกษียณขัน้ ต่าไว้
ไมม่ ี
นอรเ์ วย์ ใช่ Minimum sum) เท่ากบั MS ส่วนเกนิ ถอนได้ เรมิ่ ไดร้ บั บานาญตอนอายุ 65
โสด/สมรส
คสู่ มรสทา/ไมท่ างาน ใช่ – MS ปรบั ขน้ึ ทุกปีตามเงนิ เฟ้อ อายทุ ค่ี าดหวงั ทย่ี าวขน้ึ และ
ม/ี ไมม่ ลี ูก
คุณภาพชวี ติ ทด่ี ขี น้ึ
โสด/สมรส
– ระบบบานาญเป็น Multi-purpose scheme

– Old-age pension จ่ายบานาญ €486.84 ต่อเดือน (โสด – Old-age pension เกษยี ณอายทุ งั้ ชายและหญงิ ท่ี 65 ปี

หรอื ค่สู มรสทางานหรอื ค่สู มรสมบี านาญ) ถงึ €569.31 ต่อ – Old-age social solidarity grant (income-tested)

เดอื น (คสู่ มรสไมท่ างานและมลี ูก 1–3 คน) เกษยี ณอายทุ ่ี 60 ปี

– Old-age social solidarity grant €230 ต่อเดอื นสาหรบั คน – Disability pension สาหรบั ผพู้ กิ าร

มรี ายไดน้ ้อยกวา่ €7,715.65 และลดลงตาม income test

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บษุ ราตระกลู 197 – Disability pension จ่ายเท่ากับ Old-age pension ถึงแม้

ผปู้ ระกนั ตนจะพกิ ารและไมไ่ ดท้ างานตามเวลาทก่ี าหนด

Old system – Universal Old-age pension (Old system) อายุเกษียณ

– Universal Old-age pension (Old system) 82,122 kroner เทา่ กบั 67 ปี

ตอ่ ปี (โสด) และ 151,925 kroner ตอ่ ปี (คสู่ มรสทงั้ สองคน) – Guarantee pension อายเุ กษยี ณเท่ากบั 67 ปี

– Earning-related old age pension ส่วนเพม่ิ สาหรบั ค่าจ้าง – Income pension อายุเกษียณเท่ากับ 62–75 ปี Pension

ทเ่ี ปลย่ี นแปลงในแตล่ ะปี supplement และ Dependent’s supplement สาหรบั ผูท้ ม่ี ี

New system การทางานทไ่ี มส่ ม่าเสมอ

หน้า 197 จาก 411

บทที่ 6 คา่ ใชจ้ า่ ยทจ่ี �ำเป็นหลังเกษยี ณอายุ ประเทศ ระดบั เงินขนั้ ตา่ ราย PAYG จานวนเงิน หมายเหตุ
ประเภท system
198 และหลกั การค�ำนวณเงินกอ้ นขน้ั ตำ่� พึงมี ณ วนั เกษียณอายุ
– Guarantee pension 162,615 kroner ตอ่ ปี สาหรบั คนโสด
และ 129,294 kroner ตอ่ ปี สาหรบั คสู่ มรสทเ่ี กษยี ณ

– Income pension ส่วนเพมิ่ สาหรบั ค่าจา้ งทเ่ี ปลย่ี นแปลงใน
แต่ละปี โดยยอดค่าจา้ งสงู ทส่ี ุดทน่ี ามาตานวณส่วนเพมิ่ คอื
7.1 เท่าของ ฐาน (82,122 kroner ตอ่ ปี)

ทม่ี า :โครงการศกึ ษา การทบทวนอตั ราสะสมสมทบของสมาชกิ กองทุนบาเหน็จบานาญขา้ ราชการ .(2558)

หน้า 198 จาก 411

สาหรบั ตารางท่ี 6.2 แสดงตวั เลขเงนิ กอ้ นขนั้ ต่าทป่ี ระกาศโดยประเทศต่าง ๆ (ณ ปี พ.ศ. 2559)
โดยในคอลมั น์สุดทา้ ยทาการแปลงตวั เลขใหเ้ ป็นเงนิ บาท ดว้ ยสมมุตฐิ านว่าผเู้ กษยี ณไดร้ บั เงนิ บานาญ
ตงั้ แต่ตน้ ปีคงทไ่ี ปตลอดอายขุ ยั ทค่ี าดการณ์หลงั เกษยี ณ (20 ปี) โดยมี อตั ราคดิ ลดเทา่ กบั อตั ราดอกเบย้ี
เงนิ ฝากธนาคาร และปรบั ค่าเป็นเงนิ บาทและความแตกต่างในค่าครองชพี ดว้ ย PPP conversion factor
ของขอ้ มลู ณ ขณะนนั้

จากขอ้ มลู ในตารางท่ี 6.2 จะพบวา่ ประเทศทม่ี รี ะดบั เงนิ กอ้ นขนั้ ต่าเป็นจานวนเงนิ บาททค่ี อ่ นขา้ ง
สูงคอื ประเทศออสเตรเลยี และประเทศสงิ คโปร์ซ่ึงกาหนดให้ผู้เกษียณอายุอยู่ได้อย่างพอเพยี ง ส่วน
ประเทศอังกฤษ ประเทศกรีซ และประเทศนอร์เวย์มีค่าท่ีต่ากว่าเน่ืองจากเป็นการจ่ายจากระบบ
สวสั ดกิ ารบาเหน็จบานาญทใ่ี หแ้ ก่ประชาชน

ตารางที่ 6.2 เปรียบเทียบระดบั เงินก้อนขนั้ ตา่ ในของต่างประเทศ

ประเทศ ระดบั เงินก้อนขนั้ ตา่ ระดบั เงินก้อนขนั้ ตา่ เม่ือเกษียณอายุ
ในรปู แบบเงินท้องถ่ิน ในรปู เงินบาท*

ออสเตรเลยี AUD 23,469 ต่อปี 3,110,021

องั กฤษ GBP 113 ตอ่ สปั ดาห์ 1,973,819

สงิ คโปร์ SGD 204,600 (บาเหน็จ) 2,869,050

กรซี EUR 717 ตอ่ เดอื น 2,150,080

นอรเ์ วย์ NOK 82,122 ตอ่ ปี 1,962,807

หมายเหตุ : สมมตุ ใิ หผ้ เู้ กษยี ณมอี ายขุ ยั หลงั เกษยี ณอกี 20 ปี และปรบั ดว้ ยคา่ ครองชพี ทแ่ี ตกต่างจากประเทศไทยแลว้

สาหรบั ธนาคารโลกไดร้ ะบุมติ ใิ นการปฏริ ปู ระบบบาเหน็จบานาญทส่ี ามารถวดั ไดจ้ ากหลายดา้ น 199
ไดแ้ ก่ ความครอบคลมุ (Coverage) ความเพยี งพอ (Adequacy) ความยงั ่ ยนื (Sustainability) สงิ่ จงู ใจใน
การทางาน (Work incentives) ประสิทธิภาพของการบริหาร (Administration Efficiency) และ การ
กระจายการลงทุน/ความปลอดภยั (Diversification/Security) โดยหน่ึงในมติ ทิ ม่ี กี ารใหค้ วามสาคญั อย่าง
มากในการปฏริ ูประบบบาเหน็จบานาญ คอื ด้านความเพยี งพอ (Adequacy) โดยเป็นการพจิ ารณาถงึ
ความเพยี งพอของผลประโยชน์ทไ่ี ดจ้ ากระบบบาเหน็จบานาญ ซ่งึ ตวั เลขทน่ี ิยมใช้ คอื อตั ราส่วนรายได้
ทดแทน (Replacement Rate : RR) ซง่ึ เป็นอตั ราสว่ นระหว่างเงนิ ผลประโยชน์ทผ่ี เู้ กษยี ณอายุไดร้ บั ต่อ

หน้า 199 จาก 411

รองศาสตราจารย์ ดร.พรอนงค์ บุษราตระกลู