Uveler

ЗЕРГЕРЛІК БҰЙЫМДАР
КОЛЛЕКЦИЯСЫ

ғылыми каталог

КОЛЛЕКЦИЯ
ЮВЕЛИРНЫХ ИЗДЕЛИЙ

научный каталог

COLLECTION
OF JEWELRY

scientific catalogue

MÜCEVHER
KOLEKSİYONU

Bilimsel katalog

首饰的收藏

科学目录

Атырау облысы УДК 001
тарихи-өлкетану ББК 72

музейі З 57
Историко-
краеведческий
музей Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 Коллекциялар каталогы музейдің Ғылыми кеңесінде талқыланып,
баспаға ұсынылды.
З 57 Зергерлік бұйымдар коллекциясы. Ғылыми каталог.
Шығаруға жауапты Рашида Харипова. – Алматы: «Балауса» баспасы, 2020. – 432 бет. Түрлі түсті суретті, қазақ, орыс, ағылшын, түрік,
қытай тілдерінде.
ISBN 978-601-7977-27-6

Ғылыми каталогта музей қорында жинақталған зергерлік әшекей бұйымдар коллекцияларының сан алуан түрлері
қамтылған. Олар жүзіктер (ер адамдардың, әйел адамдардың, құдағи жүзіктер, құстұмсық жүзіктер, отау жүзіктер),
білезіктер, өңіржиектер, бойтұмарлар, шолпылар, шашбаулар, белбеулер, қапсырмалар, түймелер, сырғалар, шекеліктер,
сондай-ақ әртүрлі әшекей бұйымдар (оттық, тазалық жиынтығы, үкіаяқ, моншақ, т.б) коллекциялары.

Әрбір зергерлік бұйымдарға жан-жақты ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізіліп, олардың мерзімделуі, материалы,
техникасы, өлшемі, сынамасы, қолданылуы, есептік белгісі және ғылыми анықтамасы жазылған.

Қазақтың осынау зергерлік әшекей бұйымдары халықтық қолданбалы өнерінің ғана емес, бүкіл ұлттық мәдениетінің
асыл қазынасы.

Каталог этнографтарға, музей, кітапхана және ғылыми зерттеу жұмыстарымен айналысатын мамандарға,
студенттерге, көпшілік оқырманға арналған.

УДК 001
ББК 72

ISBN 978-601-7977-27-6 © Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі, 2020

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

Ғылыми каталог
Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің

80 жылдығына арналады
Научный каталог

посвящается 80-летию
историко-краеведческого музея Атырауской области

The scientific catalog
is dedicated to 80th anniversary
of Atyrau Local History Museum

Bilimsel Katalog,
Atyrau bölgesi Yerel Tarih Müzesi’nin

80. yıldönümüne adanmıştır
科学目录献给阿特劳州

历史和地方志博物馆80周年

3

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий
музей Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

4

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

Қ АЛҒЫ СӨЗ ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
азақстан Республикасының Тұңғыш Президенті, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев
«Мәдени мұра», «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» және «Ұлы даланың жеті қыры» 5
бағдарламалық мақалаларында ғасырлар арасын жалғайтын алтын көпірге айналған ұлттық
құндылықтарымызға аса зор көңіл бөле отырып, аталған құндылықтарды жинақтап, зерттеп,
насихаттауда музейлердің атқаратын қызметіне жоғары баға берген болатын.
Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің ғылыми қорында Қазақстанның Оңтүстік, Солтүстік,
Батыс, Шығыс аймақтарымен қатар, Моңғолияның Баян-Өлгей, Солтүстік Кавказ, тағы басқа
жерлерден жинақталған 500-ден астам күмістен жасалған бұйымдар сақтаулы тұрса, музейдің 80
жылдығына орай шығарылып отырған осынау ғылыми каталогқа 172 данасы енгізіліп отыр.
Осындағы коллекциялардың қорға қабылдану тарихы да әр алуан. Мысалы, бұғының терісінен
жасалып, күміс жапсырмалармен әрленген деңмент белбеу 1960 жылы қабылданған және онда
«Нарын құмындағы Есентемір руының қоныстанған жері Бегайдар құмы. Заттың иесі Жангиров
Мусабайдың баласы» деген жазу бар. Ал 1965 жылы қабылданған күмістелген қамшыны Жаңбырбаев
Марал деген азамат тапсырған. Қамшыны 1885 жылы шебер С.Шеркешбаев жасап, 1945 жылы
М. Жаңбырбаевқа сыйға тартқан.
Жәдігерлер Қазақстан мен Ресей Ұлттық сараптама орталықтарында сынамадан өткізіліп,
республика көлеміндегі музейлердің қорларындағы зергерлік бұйымдармен салыстырмалы түрде
зерттеліп, нәтижесінде қолданылуына байланысты 15 тақырыпқа топтастырылды. Атап айтқанда,
жүзіктер (ер адамдардың, әйел адамдардың, құдағи жүзіктер, құстұмсық жүзіктер, отау жүзіктер),
білезіктер, белбеулер, өңіржиектер, бойтұмарлар, шолпылар, шашбаулар, қапсырмалар, түймелер,
сырғалар, шекеліктер және әртүрлі әшекей бұйымдар (оттық, тазалық жиынтығы, үкіаяқ, тіс
тазалағыш) коллекциялары.
Ғылыми жинаққа негізінен ХҮІІІ – ХХ ғасырларды қамтитын зергерлік бұйымдар топтастырылған.
Сол замандарда қазақ шеберлерінің қолданған басты шикізаты күміс болса, осы каталогқа енгізілген
коллекциялық жәдігерлердің барлығы дерлік өте жоғары сапалы күмістен дайындалған. Соларға
қарап отырып, қазақ шеберлерінің зергерлік бұйымдарды жасауда өздерінің көшпелі өмір салтына
қарамастан, осыншалық биік технологиялық және эстетикалық деңгейге қалай көтерілгеніне,
олардың құю, шабу, шеку, бедерлеу, қалыптау, оймалау, қаралау, зерлеу, бүршіктеу, сіркелеу сияқты
әшекейлеудің нәзік те, күрделі тәсілдерін еркін меңгергендеріне қатты сүйсінесің.
Әсіресе, зергерлік бұйымдарды жасауда Батыс Қазақстан шеберлерінің өнері ерекшеленіп
тұратыны байқалады. Олар салмақты және көлемді бұйымдарды құйып жасамай, өзгеше тәсілмен –
қалыпталған күмістен соққан. Ал мұның бір артықшылығы, бұйымның бетіне өрнектер мен
бедерлерді зерлеу әлдеқайда жеңіл болған. Бұйымның бос қуыстарын нәзік күміс бұйымды
зақымдамайтын ерітінділермен немесе жұмсақ материалдармен толтырған.
Әшекейдің зерлеу мен бүршіктеу сияқты күрделі техникасын қалтқысыз меңгерген зергерлердің
негізгі өрнегі геометриялық пішіндегі түйіршіктерден қалыптау және бедерлеу арқылы түсірілген
созылмалы оюлардан тұрады. Ішінара алтын жалатылған бұйымдардың бетіне түйіршік қондырылып,

Атырау облысы айналасы геометриялық өрнекті сыммен дәнекерленген. Зергерлік әшекейдің бетіне асыл тастан,
тарихи-өлкетану шыныдан көз орнату тәсілін қас жүргізу деп атаса, ширатпа деп есілген, ширатылған алтын, күміс
сымын атайды. Ширатпаны екі не үш немесе бірнеше металл талшықтарынан есіп, өріп дайындайды.
музейі
Историко- Бағдар жүргізу – әшекей бұйымдарға қара түсті қорытпа бояумен салынатын ою-өрнекті
краеведческий білдіреді. Бедерлеуге – зергерлік бұйымдардың бетіне арнаулы құралмен ою-өрнек, таңба,
музей Атырауской геометриялық пішін түсіріп әшекейлеу, безендіру, ал сіркелеуге – күміс бұйымның бетіне бүршік,
нүкте түсіріп әшекейлеу, көркемдеу тәсілдері жатқызылады. Бұл әдістермен олар аса бағалы және
области қымбат әшекейлер дайындаған.
Atyrau Local
Материалдың көркіне сәйкес шеберлер алтынмен аптап, түрлі гаухар тастарды да өңдеу кезінде
History жарыстыра қолданған. Күмістің ақ түсін тазалық пен ізгілік ұғымдарымен астарлай отырып, бұл
Museum металдың көптеген қорғаушы қасиеттерін жақсы білген шеберлер әшекейлердің басым көпшілігін
Atyrau bölgesi күмістен жасаған.
Yerel Tarih
Бұл қазақ халқының қанына сіңген төл кәсібі мен қолданбалы өнерінің ішіндегі ең жоғары
Müzesi деңгейде дамыған саласы. Тамырын тереңнен алған бұл зергерлік өнердің қыр-сырларын қазақ
阿特劳州历史与地方 зергерлері тек өз ұрпағына ғана үйретіп қоймай, келер ұрпаққа жеткізу үшін қастарында шәкірт,
көмекшілер ұстаған.
志博物馆
Тарихи құндылықтарды музей қорына жинақтауда музей басшылары Саден Бисенов,
ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 Нұрдаулет Ақназаров, Орынғали Қарасаев, Тұхфатолла Қалмұханов, Қуанғали Жұмалиевтің
кезінде ұйымдастырған жинақтау экспедицияларының да алар орны ерекше болды. Музейдің
ұйымдастыруымен жүргізілген экспедициялар туралы С. Нұрпейісованың еңбегінде жан-жақты
толық жазылған.

Музей қорына жинақталған құндылықтарды қабылдау, зерттеу және насихаттау бағытында
Әбдікәрім Қошқаров, Гүлжамал Тапалова, Надежда Тажгалиева, Зоя Жайлаубаева, Мақпуза
Ғайнелова, Ұлмекен Мұқашева, Раиса Тастемірова, Гүлнұр Нысанбаева, Светлана Нұрпейісова,
Самал Молдашева, Венера Шапиковалардың атқарған еңбектері ұшан-теңіз.

Құрметті оқырман, музейдің 80 жылдығына орай шығарылып отырған ғылыми жинақ салт-
дәстүрді берік ұстанған, сол арқылы ұрпақ сабақтастығын сақтай білген халқымыздың жоғарғы
мәдениеттілігін көрсететін және қазақ зергерлерінің асқан шеберлігін дәріптейтін тың еңбек
болары сөзсіз.

Рашида Харипова,
ҚР Мәдениет саласының үздігі,
Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің басшысы

6

П ПРЕДИСЛОВИЕ ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
ервый Президент Республики Казахстан, Лидер нации Нурсултан Абишевич Назарбаев тарихи-өлкетану
в своих программных статьях Культурное наследие», «Взгляд в будущее: модернизация музейі
общественного сознания» и «Семь граней Великой степи» уделил особое внимание национальным Историко-
культурным ценностям, ставшим золотым мостом между веками, и дал высокую оценку краеведческий
деятельности музеев по сбору, изучению и пропаганде богатств отечественной культуры и музей АтыраУской
искусства. области
В научном фонде историко-краеведческого музея Атырауской области хранится более 500 Atyrau Local
изделий из серебра, сделанных мастерами-зергерами южных, северных, западных и восточных History
регионов Казахстана, а также собранных в Баян-Улгийском аймаке Монголии, на Северном Кавказе Museum
и в других местах. В данный научный каталог отобрано 172 ювелерных изделий. Atyrau bölgesi
Формирование ювелирной коллекции музейного фонда имеет свою историю. Например, Yerel Tarih
тисненый пояс, изготовленный из кожи оленя и отделанный серебряными накладками, был принят Müzesi
в 1960 году и имеет надпись: «Пески Бегайдар, территория заселения рода Есентемир в песках 阿特劳州历史与地方
Нарын. Владелец предмета – сын Мусабая Жангирова». Посеребренную плетку передал музею в 志博物馆
1965 году Марал Жанбырбаев. Она была преподнесена ему в подарок в 1945 г., а изготовил плетку
мастер С.Шеркешбаев в 1885 году. 7
Экспонаты прошли опробацию в национальных экспертных центрах Казахстана и России.
коллекция была поделена на 15 тематических разделов: перстни (мужские, женские, перстни
сватьи, «птичий клюв» и др.), браслеты, нагрудные женские украшения, амулеты, подвески для кос,
пояса, застежки, пуговицы, серьги, височные подвески, предметы гигиены, наборы для зажигания.
В данный научный каталог включены ювелирные изделия, датируемые в основном ХVІІІ–ХХ вв.
При преобладании у казахских мастеров того времени технологии необработанного серебра, в
коллекцию все же вошли экспонаты, изготовленные из высококачественного серебра. Рассматривая
изделия казахских зергеров, восхищаешься высоким технологическим и эстетическим уровнем
их работы, тем, что они свободно владели разнообразными тонкими и сложными способами
изготовления украшений: литьем, вырубкой, чеканкой, тиснением, моделированием, гравировкой,
чернением. Большим мастерством славились и ювелиры Западного Казахстана. Они изготавливали
из серебряного сплава массивные и объемные изделия без литья. Это давало возможность легче
наносить узоры и орнамент на их поверхность. Полости заполняли растворами или различными
мягкими материалами, которые не повреждали хрупкое серебряное изделие.
Высокопрофессиональные ювелиры безупречно владели такой сложной техникой украшения,
как окаймление, состоящее из геометрических форм и вытянутых орнаментов с моделированием
и тиснением. На поверхности позолоченных изделий частично устанавливались округлые гранулы,
приваренные проволокой в форме геометрической композиции. Обычный способ крепления
глазков из драгоценного камня или стекла на ювелирное украшение называется «обрамлением», а
с помощью крученых золотых или серебряных проволочек – «жгутом». Последний изготавливался
из двух, трех или нескольких металлических нитей путем скручивания или плетения.
Орнаментирование представляет собой процесс нанесения узоров на декоративные изделия
сплавом черного цвета. К способу тиснения относится вдавливание в поверхность ювелирного
изделия орнамента или знака специальным инструментом, а к способу зерни – нанесение объемных
точек (зерен) на его поверхность. Это лишь несколько ювелирных техник, использовавшихся
казахскими зергерами при изготовлении очень красивых и ценных украшений.
Бóльшую часть изделий мастера делали из серебра, известного своими защитными и
сакральными свойствами, что в народной обрядовой традиции связывалось с понятиями чистоты и
добра. Ювелирное дело – специфическое ремесло и самое высокоразвитое направление казахского
народного прикладного искусства. Казахские зергеры не только передавали свои секреты
собственным потомкам, но и обучали учеников, чтобы те могли передать навыки мастерства будущим
поколениям. Особое место в пополнение фондов музея материальными историко-культурными
ценностями внесли экспедиции, организованные при таких руководителях музея, как Саден
Бисенов, Нурдаулет Акназаров, Орынгали Карасаев, Тухфатолла Калмуханов и Куангали Жумалиев.
Бесценен вклад в дело изучения и пропаганды культурных ценностей, сосредоточенных в хранилищах
и экспозиции музея, наших сотрудников Абдикарима Кошкарова, Гульжамал Тапаловой, Надежды
Тажгалиевой, Зои Жайлаубаевой, Макпузы Гайнеловой, Улмекен Мукашевой, Раисы Тастемировой,
Гульнур Нысанбаевой, Светланы Нурпеисовой, Самал Молдашевой и Венеры Шапиковой.
Данный научный каталог, подготовленный к 80-летию историко-краеведческого музея
Атырауской области, безусловно, демонстрирует самобытность уникальной культуры казахского
народа и высокий уровень мастерства казахских ювелиров, придерживающихся народных
традиций и сохраняющих преемственность поколений.

Рашида ХАРИПОВА,
отличник сферы культуры РК,
руководитель историко-краеведческого музея Атырауской области

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 T INTRODUCTION
тарихи-өлкетану he First President of the Republic of Kazakhstan, Leader of the Nation, Nursultan Abishevich
Nazarbayev, in his program articles «Look into the Future: Modernization of Public Consciousness»
музейі and «Seven Facets of the Great Steppe», paid special attention to national cultural values
Историко- which have become a golden bridge between centuries, and highly appreciated the activities
краеведческий of museums in collecting, studying and promoting the wealth of domestic culture and art.
музей Атырауской The scientific Fund of Atyrau Local History Museum contains more than 500 items of silver made
by masters-jewelers from the southern, northern, western and eastern regions of Kazakhstan, as well as
области collected in the Bayan-Ölgii aimag of Mongolia, in the North Caucasus and in other places. 172 subjects
Atyrau Local have been selected for this scientific catalog.
The formation of the jewelry collection of the Museum’s fund has its own history. For example,
History an embossed belt made of deer skin and trimmed with silver linings was adopted in 1960 and has the
Museum inscription: «Begaidar Sands, the territory of settlement of the Yessentemir family in the Naryn Sands. The
Atyrau bölgesi owner of the item is the son of Mussabay Zhangirov». The silver-plated whip was donated to the Museum
Yerel Tarih in 1965 by Maral Zhanbyrbayev. It was presented to him as a gift in 1945, and the whip was made by
master S.Sherkeshbayev in 1885.
Müzesi The exhibits of the collection were examined by the national expert centers of Kazakhstan and Russia
阿特劳州历史与地方 for similarities with jewelry from other museums. As a result, the collection was divided into 15 thematic
sections: rings (male, female, rings of co-mother-in-law, rings «bird’s beak», etc.); bracelets; breast jewelry
志博物馆 for women; amulets; braid pendants; belts; clasps; buttons; earrings; temporal pendants; hygiene kits;
ignition kits: owl nail decorations; toothpicks.
8 This scientific catalog includes jewelry dating mainly the XVIII–XX centuries. With the predominance
of raw silver technology among the Kazakh masters of that time, the collection nevertheless included
exhibits made of high quality silver. Considering the products of Kazakh jewelers, one admires the high
technological and aesthetic level of their work, the fact that they were fluent in various subtle and complex
methods of making jewelry: casting, cutting, minting, embossing, modeling, engraving, and blackening.
Jewelers of Western Kazakhstan were also famous for their great skill. They made weighty and
voluminous items from silver alloy without casting. This made it easier to apply patterns and ornaments
to their surface. The cavities were filled with solutions or various soft materials that did not damage the
fragile silver item.
Highly professional jewelers flawlessly mastered such a complex decoration technique as edging,
consisting of geometric shapes and elongated ornaments with modeling and embossing. On the surface
of the gold plated items, rounded granules were partially installed, welded with wire in the form of a
geometric composition. The usual way of attaching eyes made of precious stone or glass to a piece of
jewelry is called «framing», and with twisted gold or silver wires – «harness». The latter was made from
two, three or more metal threads by twisting or braiding.
Ornamentation is the process of applying patterns to decorative items with a black alloy. The embossing
method refers to the indentation of an ornament or sign into the surface of a jewelry item with a special
tool, and the grain method refers to the application of volumetric dots (grains) on its surface. These are
just a few of jewelry techniques used by Kazakh jewelers in the manufacture of very beautiful and valuable
jewelry. Most of the master’s items were made of silver, known for its protective and sacred properties,
which in the folk ritual tradition was associated with the concepts of purity and goodness.
Jewelry is a specific craft and the most highly developed direction of Kazakh folk applied art. Kazakh
jewelers not only passed their secrets to their descendants, but also trained students so that they could pass
on their skills to future generations. Expeditions organized under such leaders of the museum as Saden
Bissenov, Nurdaulet Aknazarov, Oryngali Karassayev, Tukhfatolla Kalmukhanov and Kuangali Zhumaliyev are
special for the replenishment of the Museum’s funds with material historical and cultural values.
The contribution of our employees Abdikarim Koshkarov, Gulzhamal Tapalova, Nadezhda Tazhgaliyeva,
Zoya Zhailaubayeva, Makpuza Gainelova, Ulmeken Mukasheva, Raisa Tastemirova, Gulnur Nyssanbayeva,
Svetlana Nurpeissova, Samal Moldasheva, and Venera Shapikova are priceless in terms of studying and
promoting the values accumulated in the Museum’s Fund. This scientific catalog, prepared for the 80th
anniversary of Atyrau Local History Museum, certainly demonstrates the originality of the unique culture
of the Kazakh people and the high level of skill of Kazakh jewelers who adhere to folk traditions and
preserve the continuity of generations.

Rashida Kharipova,
head of Atyrau Local History Museum,
Honors student of culture of the Republic of Kazakhstan

K ÖNSÖZ Атырау облысы
azakistan Cumhuriyeti’nin İlk Cumhurbaşkanı, Millet Lideri Nursultan Nazarbayev, «Kültürel Miras», тарихи-өлкетану
«Geleceğe Bakın: Kamu Bilincinin Modernizasyonu» ve «Büyük BozkırınYediYüzü» başlıklı program makalelerinde музейі
müzelerin yüzyıllar arasında altın köprü haline gelen milli değerleri ödeyerek, bu değerleri toplama, inceleme ve Историко-
tanıtma faaliyetlerini çok takdir etti. краеведческий
Kazakistan’ın Güney, Kuzey, Batı, Doğu bölgeleri ile birlikte Atyrau BölgesiYerelTarih Müzesi bilimsel fonunda музей АтыраУской
Bayan-Olgey, Kuzey Kafkasya ve Moğolistan’daki diğer yerlerden toplanan 500’den fazla gümüş mücevherler области
korunmuşsa, onların sadece 172 tanesi bu Bilimsel katalog içerir. Atyrau Local
Bu koleksiyonları Fon’a kabul etmenin tarihi çeşitlidir. Örneğin, 1960 yılında geyik derisinden yapılmış ve History
gümüş kaplamalarla süslenmiş kabartmalı bir kemer kabul edilmiştir ve şu yazıyı taşımaktadır: «Naryn kumlarındaki Museum
Yessentemir klanının yerleşim yeri olan Begaidar Kumları, eşyanın sahibi Zhangirov Musabay’ın oğludur». Atyrau bölgesi
Ve 1965’te gümüş kaplama kırbaç, vatandaş Zhanbyrbaev Maral tarafından sunuldu. Kırbaç 1885’te usta Yerel Tarih
S.Sherkeshbayev tarafından yapıldı ve 1945’te M.Zhanbyrbaev’e hediye edildi. Müzesi
Sergiler, Kazakistan ve Rusya’nın ulusal uzman merkezlerinde test edildi, ulusal ölçekte müze fonlarından 阿特劳州历史与地方
mücevherlerle karşılaştırmalı olarak incelendi ve 15 başlık altında gruplandı. Yani yüzük koleksiyonları (erkek ve 志博物馆
kadın signet yüzükleri, evlilik yüzükleri, kuş gagası şekilli signet yüzükleri, alyans signet yüzükleri), bileklikler, kadın
göğüs süsleri, muskalar, takılar, örgülü saç takıları, kemerler, düğmeler, küpeler, şakak takıları ve ayrıca çeşitli süs ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
öğeleri (ateşleme cebleri, hijyen, baykuş tırnağı süsleri, kürdan).
Bilimsel katalog, esas olarak XVIII–XX yüzyılları kapsayan mücevherler içerir. O dönem Kazak ustalarının ana
hammaddesi gümüşse, bu katalogda yer alan tüm koleksiyon sergileri yüksek kaliteli gümüşten yapılmıştır.
Kazak ustalarının göçebe yaşam tarzına rağmen, bu kadar yüksek teknolojik ve estetik seviyeye nasıl
yükseldiklerini, döküm, kesme, kabartma, modelleme, gravür, oymacılık, süsleme gibi ince ve karmaşık süsleme
yöntemlerinde ne kadar akıcı olduklarını hayranlıkla izliyorsunuz. Başka bölgelere göre Batı Kazakistan’ın
ustalarının kuyumculuk sanatı özellikle dikkat çekicidir.
Onlar başka bir şekilde döküm yapmadan ağır ve hacimli ürünler yaptılar – gümüş alaşımından oluşturuldular.
Ve bunun avantajlarından biri, ürünün yüzeyindeki desenleri ve süsleri süslemenin çok daha kolay olmasıydı.
Ürünün boş boşlukları kırılgan, gümüş ürünler veya yumuşak malzemelere zarar vermeyen solüsyonlarla
doldurulmuştur.

Kenar ve tomurcuklanma gibi karmaşık süsleme tekniklerinde kusursuz bir şekilde yetkin olan kuyumcuların
ana kalıbı, geometrik şekiller ve modelleme ve kabartma ile uzatılmış süslemelerden oluşur. Kısmen yaldızlı
parçaların yüzeyinde, çevresi tel geometrik süslemeyle kaynaklanmış granüller bulunmaktadır. Değerli bir taştan,
camdan yapılmış gözleri bir mücevher parçasının yüzeyine yerleştirme yöntemine «çerçeveleme», bükülmüş
altın, gümüş telden «demet» denir. Kıtık, bükülerek ve örülerek iki veya üç veya daha fazla metal elyaftan yapılır.
Oryantasyon - siyah drift boya ile dekoratif öğelere uygulanan bir süslemedir.

Kabartma yöntemi, bir süsleme, bir işaret, geometrik bir şekil uygulaması ile mücevher yüzeyine özel bir
aletle süsleme, granülasyon yöntemi ise bir gümüş ürünün yüzeyinin nokta ve süslemelerle süslenmesini içerir.
Bu yollarla çok değerli ve pahalı mücevherler yaptılar.

Malzemenin görünümüne uygun olarak altınla kaplanmış ve çeşitli elmas taşların işlenmesinde kullanılmıştır.
Gümüşün beyaz rengi, bu metalin sayısız koruyucu özelliğini iyi bilen ustanın saflığı ve iyiliği kavramlarıyla ilişkilidir.

Bu, Kazak halkının özel bir zanaatıdır ve uygulamalı sanatların en gelişmiş yönüdür. Kazak kuyumcuları
sadece torunlarına bu kuyumculuk endüstrisinin sırlarını öğretmekle kalmamış, aynı zamanda koğuşlarını ve
yardımcılarını gelecek nesillere aktarmaları için eğitmişlerdir.

Müze fonlarında tarihi değerlerin birikiminde özel bir yer, Saden Bisenov, Nurdaulet Aknazarov, Oryngali
Karasaev, Tukhfatolla Kalmukhanov, Kuangali Zhumaliev müzesinin öncülüğünde düzenlenen gezilerle işgal
ediliyor. Müze tarafından düzenlenen geziler S.Nurpeisova’nın eserlerinde detaylı olarak anlatılıyor.

Müze fonunda biriken değerlerin alınması, incelenmesi ve tanıtılması açısından Abdikarim Koshkarov,
Gulzhamal Tapalova, Nadezhda Tazhgalieva, Zoya Zhaylaubayeva, Makpuza Gainelova, Ulmeken Mukasheva,
Raisa Tastemirova, Gulnur Nysanbaeyva, Svetlana Nurpeyisova, Samal Moldasheva, Venera Shapikova’nın
yemekleri paha biçilemez.

Değerli okurumuz, müzenin 80. yıldönümüne adanarak yayınlanan bilimsel katalog, kuşkusuz verimli
bir eserdir ve bu sayede nesillerin birbiriyle olan ilişkisini korurken, halkımızın yüksek kültürünü ve Kazak
kuyumcularının üstün becerisini ortaya koymaktadır.

Raşida Haripova, 9
Atyrau Bölgesi Yerel Tarih Müzesi Başkanı,
Kazakistan Cumhuriyeti kültür alanı mükemmeli

Атырау облысы 哈 前言
тарихи-өлкетану 萨克斯坦共和国第一任总统、国家首领努尔苏丹·纳扎尔巴耶夫在《文化遗

музейі 产》、《展望未来：公众意识的现代化》和《大草原的七条边》等节目文章中，特别关注已
Историко- 成为世纪间金桥的民族珍宝，赞扬了博物馆收集、研究和宣传这些珍宝相关的活动。
краеведческий
музей Атырауской 如果说阿特劳州历史和地区志博物馆的科学基金与哈萨克斯坦南部、北部、西部和东部
地区总共保存了500多件在蒙古巴彦·奥尔盖、北高加索等地收集到的银制品，那么为了献
области 给该馆成立80周年，在本科学目录中重精选了172件制品。
Atyrau Local
基金会藏品的形成有其自身的历史。例如,1960年采用了一种鹿皮制成的压花腰带,装饰
History 着银色的贴边,上面写着:“贝盖达尔沙地,是叶森特米尔家族在纳林沙地的定居地。物品的
Museum 主 人是詹吉罗夫•穆萨拜的儿子”。1965年,尚比尔巴耶夫•马尔向基金会赠送了一条银鞭
Atyrau bölgesi 子。1885 年由M•舍尔克巴耶夫大师制作,1945年作为礼物送给M•尚比尔巴耶夫。 展品已经
Yerel Tarih 在哈萨克斯坦和俄罗斯的国家专家中心进行了检验,与整个共和国的博物馆基 金的珠宝相
似。因此,它们被分为15个主题:戒指系列(男戒、女戒、“亲家母”戒、“鸟嘴”戒、“家
Müzesi 园”戒);手镯;妇女的胸饰;护身符;辫子吊坠、腰带、扣子、纽扣、耳环、头部的两 侧靠近
阿特劳州历史与地方 耳朵上方戴的吊坠,以及各种首饰(点火套、卫生、猫头鹰指甲制成的饰品、牙签。

志博物馆 科学目录中的首饰，主要包括公元十八至二十世纪。虽然当时哈萨克族工匠普遍采用未
经加工的银制品技术，但收藏品中仍有高品质银器制成的展品。看着这批哈萨克大师的作
ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 品，您会佩服他们高超的工艺和审美水平，因为他们精通精细复扎的首饰制作方法，就是铸
造、切割、压花、造型、雕刻、发黑。西哈萨克斯坦的首饰匠以技艺高超而闻名。他们使用
银合金在没有铸造的情况下，制作了大量的、体积庞大的物品。为他们更容易地用图案和装
饰品来装饰该首饰的表面。首饰的空腔内填充了溶液或各种软性材料，而不会损坏脆弱的银
制品。

高级专业的首饰匠们掌握像镶边这种复扎的装饰技术，这种技术由几何形状和拉长的饰
物与造型和浮雕组成。部分镀金物品的表面有颗粒，一个圆圈，用铁丝焊接成几何构图的形
式。将宝石或玻璃眼贴在珠宝首饰表面的方法叫 «装裱»，而将金丝或银丝缠绕起来的方法
叫 «纽带»。 后者是用两根、三根或更多的金属线通过缠绕或编织而成。粒纹法饰是指用
黑色合金在装饰品上涂抹粒纹法饰的过程。压花纹指的是压制饰品，用专用工具在首饰表面
打上标志，还有粒纹法饰法指在银制品表面打上点子。通过这种方法，他们制作了非常漂亮
和昂贵的首饰。根据材料的不同，工匠们用黄金和钻石覆盖了这些物品。大部分的首饰都是
由银制成的，银以其神圣的保护作用而著称，在民间祭祀传统中，银与纯洁和善良的概念有
关。

这是哈萨克族特有的手艺，也是应用艺术最发达的方向。哈萨克族首饰匠不仅将自己的
秘密传给了后人，还培养了学生和助手，将其传给了后人。

在博物馆资金的历史、文化和物质珍宝收藏中，萨登·比塞诺夫、努尔道雷特·阿克纳
扎罗夫、奥林加里 卡拉萨耶夫、图赫法托拉·卡尔穆哈诺娃、宽加里·朱马利耶夫等人组
织的勘察活动占据了特殊地位。关于斯维特拉娜·努尔佩索娃的这些勘察活动。

在接受，研究和推广博物馆基金中积累的珍宝的业务中阿卜杜卡里姆·科什卡罗夫，古
尔扎马尔·塔帕洛娃、佐亚·贾劳拜耶娃、娜德志达·塔兹加里耶娃、马克普扎·盖涅洛
娃、乌尔梅肯·穆卡沙娃、雷沙·塔斯特米罗娃、 古努尔·尼桑巴耶娃、斯维特拉娜·纽
佩索娃、 萨玛尔 摩尔达谢娃、韦内拉 沙皮科娃做出了宝贵的贡献。

亲爱的读者！为献给博物馆成立80周年而出版的科学目录，无疑展现了哈萨克族原始的
独特文化和哈萨克族首饰匠人坚持民族传统的最高技艺水平，从而保持了世代相传的继承
性。

拉希达·哈里波娃，
阿特劳州历史与地方志博物馆领导人

哈萨克斯坦共和国文化工作模范

10

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

А МӘДЕНИ МҰРА – ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
ЕЛ ҚАЗЫНАСЫ
кадемик Әлкей Марғұлан «қазақтар тек қолөнер әлемінде ғана өмір сүретін» деп 11

сипаттағанындай, халық өнерін қастерлеу, үлгі тұту, насихаттау және жас ұрпаққа аманаттау,
бұл әрқайысымыздың қасиетті борышымыз.

Дана бабаларымыз «Ескіні ескермеген ескерусіз қалар» деп бекерге айтпаса керек. Иісі
қазақтың қасиетті жері мен киелі мекенінде ғасырлар бойы қалыптасқан тұрмыс-тіршілігі, әдет-
ғұрпы, тарихы халықпен бірге жасап келеді.

Осы орайда Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің қорын толықтыру мақсатында
музей мамандары әр жылдарда аудандарға ғылыми этнографиялық экспедицияларға шығып
отырды.

Экспедиция барысында музей мамандары өңірлердің тарихын тереңірек зерттеу
мақсатында көнекөз шежіреші қариялармен кездесулер өткізіп, естеліктерін жазып, тарихи
орындарға барып, ауыл ақсақалдарының осы тарихи орындар туралы әңгімелерін тыңдап,
фотосуретке түсіріп, құнды тарихи деректер жинақтады.

2003 жылы батыр бабамыз Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерей тойына орай
Этнография және археология ғылыми-зерттеу бөлімінің меңгерушісі М.Кипиев, бөлім
мамандары Г.Нысанбаева, А.Қалыбекова Қызылқоға ауданының Қарабау, Қаракөл, Тасшағыл
ауылдарына қарасты Шошақ (Айдын), Мәдениет, Қоғам елді мекендеріне, Жылыой ауданының
Құлсары қаласы, Шоқпартоғай, Тұрғызба, Ақкиізтоғай селолары, Қайқы, Қарағай, Бақашы,
Бекбике, Есболай елді мекендерінде болды.

Экспедиция кезінде Қарабау селосының тұрғыны Ғ. Шакликов 1920 жылы әжесінің әулетке
келін болып келгенде киіп келген 1910 жылы тігілген камзолын тапсырса, 1916 жылы жасалған
түйенің мойын терісімен қапталған ағаш ер, өрнектеп жасалған үзеңгі, қара бағдарлы күміс
білезіктер, жүзіктер, 1906 жылы жасалған ағаш келі, өрмек тоқу құралдары ауыл тұрғындарынан
жинақталды.

2006 жылы Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасына орай этно-мәдени мұраларды
зерттеу, жинақтау бағытында музей мамандары Р. Тастемірова, С.Нұрпейісова, С.Қибашова,
Ә.Әбілғазиевтер Қызылқоға ауданының Тайсойған, Қарабау, Тасшағыл, Көздіқара, Жасқайрат,
Миялы селолық округтеріне іс-сапарға шықты.

Қасиетті Сұлтануәйіс әулие, ұста-зергер Дәукен, ақын Сұлтанғұби Жұрымбаев туралы
деректерді тауып, фотоға, бейнетаспаға түсірді. Тайсойған ауылының тұрғыны Берік Әбілғазиев
анасы Жамиға Шарафиденованың 1936 жылы тоқыған кілемін және әкесі Дәулеттің Ұлы
Отан соғысынан оралғанда әкелген былғарымен қапталған ұстара мен қайрағын, Нұрниязов
Сейітқазы мал бағып жүргенде тауып алған тастауықты (музыкалық аспаптың түрі), сондай-ақ

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 ауыл тұрғындары киіз үйдің тоқыма бұйымдары: текемет, басқұр, ши, желбау және үй
тарихи-өлкетану тұрмысына пайдаланған келі, шам, керосинка, т.б. музей қорына тапсырды.

музейі 2007 жылы музей мамандары Р. Тастемірова, А. Батрашева, Ж.Жетпісбаева, Ә. Әбілғазиев
Историко- Құрманғазы ауданының Азғыр, Балқұдық, Сүйіндік, Асан, Ұштаған ауылдарында іс-сапармен
краеведческий болса, екінші топ – Жылыой ауданының Құлсары қаласы, Аққиізтоғай (Жаңа таң), Майкөмген,
музей Атырауской Қосшағыл, Жем (Тұрғызба), Қара-арна (Қазақстан) селолық округтеріне музей мамандары
Г.  Жанғалиева, С. Нұрпейісова, С.Қибашовалар этно-экспедициялық құрамда барды. Экcпедиция
области нәтижесінде музей қорына қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын, мәдениетін,
Atyrau Local тұрмыс-тіршілігін насихаттайтын тарихи құнды жәдігерлер жинақталды.

History 2017 жылы Жылыой ауданына ұйымдастырылған этно-экспедиция құрамында бас
Museum қор сақтаушы Б. Хасанова, қор бөлімінің маманы А.Батрашева, этнография ғылыми зерттеу
Atyrau bölgesi бөлімінің меңгерушісі С.Молдашева, өлке тарихын ғылыми зерттеу бөлімінің маманы Д.Хамзин,
Yerel Tarih экспозиция және мәдени білім беру бөлімінің маманы М. Әбдіғалиевтер болып, музей қорына
тұрғындардан алашалар, текеметтер, түкті кілемдер, киіз үй бұйымдары – басқұрлар, шашақ
Müzesi баулар, кебеже және әшекей бұйымдар (күміс жүзіктер, сақиналар) алынды.
阿特劳州历史与地方
2018 жылдың жоспарына сәйкес халық арасында кездесетін көзі жойылып бара жатқан
志博物馆 ерекше ұлттық құндылықтар, көне жәдігерлерді жинау және музей қорын тарихи-мәдени
құнды бұйымдармен толықтыру мақсатында экспедиция мүшелері этнография ғылыми-зерттеу
12 секторының жетекшісі С.Нұрпейісова, ғылыми қор бөлімінің сектор жетекшісі Б.Сүйеуғалиева,
бөлім архивисті К.Елеуовалар Қызылқоға және Жылыой аудандарына іс-сапарға барып қайтты.
Экспедиция мүшелері ел арасындағы қолөнер шеберлері мен ісмерлердің қолынан шыққан
туындыларды: зергерлік, ағаш, тоқыма бұйымдарын жинақтау үшін Қызылқоға ауданының
Миялы, Жамбыл, Қоныстану, Жасқайрат ауылдық округтерінде де болды.

Музей қорына Маңғыстау облысының тумасы Г.Бадановаға ата-анасы тұрмысқа шыққанда
сыйға берген, анасы өз қолымен тоқыған терме алаша мен тіккен зерлі бешпенті, Қаракөл
ауылына келін болып түскен Л.  Долдашеваға қыз жасауымен берген анасының өз қолымен
басқан текеметі, Б. Бақтыгереевтің сырнайы, 1969 жылы Ш. Жамақұловаға анасының тұрмысқа
шыққанда басып, сыйға берген текеметі, Р.Еламановтың арғы аталарынан қалған отбасылық
көне мұра ХІХ ғасырдағы қанжар қынымен және анасы К.Әбдіғалиеваға әжесінен қалған ХІХ–
ХХ ғасырдағы күміс жүзіктері, М.  Айжарықовтың арғы атасы 1900–1917 жылдар аралығында
болыстық қызметін атқарған, сауатты, ескіше білім алған Айжарықов Налайдың үй кірпішінің
арасына салып, қызы сақтаған фотосуреттің көшірмесі, 1914 жылы келін түсіргенде қыз жасауы
төсек орнын салып әкелген тең, 1960 жылы Б.Айжарықованың қаракөл терісін илеп, пішіп, өз
қолымен тіккен тоны алынды.
Жылыой ауданындағы іссапарда Ақкиізтоғай ауылының тұрғыны Ә.Тұрмашева 1980 жылы
енесі Шаштының тоқыған үш алашасы, жылойлық Қайшыбай ұстаның соққан алюмений екі
қасығы, Н.Аманқосова 1960 жылдары енесі Б.Дарменованың тұтынған ағаш бұйымдары –
кебеже, жастық ағаш, асадал, сандығы, 1990 жылы басқан оюлы ақ және түрікмен текеметтері,
1992 жылы жасаған кішкентай сандықшасы, қолдан соққан қырықтығы, Құлсары қаласының
тұрғыны Ж.Рахмат енесі З.Атағалиеваға 1860 жылы атасының шешесі мұра етіп қалдырған күміс
алқасы, тоқыған басқұр мен пайдаланған мосы музей қорына қабылданды.

Сондай-ақ, Атырау қаласының тұрғыны, Қалмұхан ұстаның қызы Қымбат Қалмұханқызы
әкесінің қолымен соққан күміс бұйымдары: құстұмсық жүзік, жүген әшекейі және түймелерін
музей қорына тапсырды.

Соңғы 2018–2019 жылдары музей қоры жеке адамдардардың жинаған өте құнды зергерлік
әшекей коллекцияларымен толыға түсті.

Атырау қаласының тұрғыны, коллекционер Елена Сарбаштан, Алматы қаласының тұрғыны,
коллекционер Алексей Андреевтен ХІХ–ХХ ғасырларда жасалынған шашбау, сырға, оттық, жүзік
түрлері, Нұр-Сұлтан қаласының тұрғыны, қолөнер шебері, коллекционер, «Зергер Берік» ЖШС-
нің басшысы Берік Әлібайдың, коллекционер, жеке кәсіпкер Гүлнар Аятбектің көп жылдар
бойына жинаған ХVІІІ–ХХ ғасырларға жататын зергерлік бұйымдары – белбеулер, өңіржиектер,
бойтұмарлар, үкіаяқтар, шашбаулар, шекеліктер, сырғалар, қапсырмалар, түймелер, тазалық
жиынтығы, оттық, жүзіктер түрлері музей қорына алынды.

Музей әкімшілігі әр жылдарда ғылыми қордағы зергелік бұйымдар коллекцияларын

тексерістен өткізіп, уақытында сынамаларын анықтау жұмыстарына да ерекше көңіл бөліп Атырау облысы
отыр. тарихи-өлкетану
музейі
КСРО Қаржы Министрлігінің Поволжье мемлекеттік бақылау-талдау инспекциясында Историко-
(Поволжской государственный инспекция пробирного надзора), КСРО Финанс Министрлігінің краеведческий
Уфа мемлекеттік бақылау-талдау инспекциясында (Уфимской государственная инспекция музей АтыраУской
пробирного надзора), Алматы қаласындағы «Сараптама және сертификаттау ұлттық орталығы» области
АҚ филиалында әр жылдары әшекейлердің алтын, күміс сынамалары талданып-анықталып Atyrau Local
отырды. History
Museum
Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі қорындағы зергерлік әшекей бұйымдар Atyrau bölgesi
коллекцияларының келер ұрпаққа берер тағылымы өте зор. Yerel Tarih
Müzesi
Қазақтың бұл әшекей бұйымдары – халықтық қол-данбалы өнердің ғана емес, бүкіл ұлттық 阿特劳州历史与地方
мәдениетіміздің асыл қазынасы. 志博物馆

Ертеде зергердің құралдары мен қолөнершіде ерекше бір ғажайып күш бар деп есептеген. ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
Әсіресе, көрік қасиетті саналған. Олар пәле-жаладан сақтайды, ауруды жазады, өнімді көбейтеді
деген сенім болған.

Көрік – зергерлік әшекей бұйымдарды жасау үшін күмісті балқытып, белгілі-бір қалыпқа
келтіретін құрал.

Музей қорындағы Қалмұхан ұста тұтынған көріктің екі ғасырдан астам тарихы бар. Қалмұхан
Ерекенұлы Нарын өңіріндегі Таскран деген ауылдың оңтүстік-шығыс жағындағы Шәлік деген
жерде 1881 жылы дүниеге келіп, 1953 жылы дүниеден өткен. Ескіше, жаңаша сауатты кісі болған.
Кеңес үкіметі тұсында ауылдық кеңесте қызмет те атқарған. Ол зергер, әрі ағаштан түйін түйген
қас шебер, темір бұйымдарын ұқсата білген ұста да болған. Оның көрік ұстауы мен зергерлік
өнері жеті атасынан жалғасып келген.

Шебердің Атырау облысының Нарын өңіріне жақсы танымал атасы Төлен зергер Жәңгір
ханның ордасында қызмет еткен. Хан Төлен зергердің қолынан шыққан ат әбзелдерін кезінде
Ресейдің патшасы І Николайға тарту еткен. Бұл қазір Санкт-Петербургтегі Эрмитражда
сақтаулы тұр. Оның көрігі ұрпақтан ұрпаққа жетіп, кейін Қалмұқанның қолына түседі. Ұста оны
Ұлы Отан соғысы жылдарында елдің ортақ мүддесі жолында игі істерге пайдаланыпты.

Қалмұхан ұстаның көрігін немере інісі, Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері
Абат Кенжеғалиев пен ұстаның немересі Әлібек Тұқпаттоллаұлы 2001 жылы музей қорына
тапсырды.

Тарихи құндылықтарды музей қорына жинақтау, зерттеу және ғылыми айналымға енгізу
үлкен жауапкершілікті талап ететін абыройлы іс.

Светлана Нұрпейісова,
Этнография ғылыми-зерттеу секторының жетекшісі

13

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 К КУЛЬТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ – СОКРОВИЩЕ НАРОДА
тарихи-өлкетану ак писал академик Алькей Маргулан, «казахи жили только в трудовых буднях», поэтому
почитание, пропаганда народного достояния и передача его молодому поколению – это священный
музейі долг каждого из нас. Не зря наши мудрые предки говорили: «Былое Родины не помнишь – безымяным
Историко- останешься сам». Обычаи, традиции, история, сложившиеся на святой Земле казахов, развивались
краеведческий вместе с народом. В связи с этим в целях пополнения фондов историко-краеведческого музея
музей Атырауской Атырауской области специалисты в разные годы выезжали в научные этнографические экспедиции
в районы. В ходе экспедиции специалисты музея проводили встречи с аксакалами-летописцами,
области записывали их воспоминания, посещали исторические сакральные места, слушали рассказы
Atyrau Local аксакалов, фотографировали, собирали ценные исторические данные.
В связи с 200-летним юбилеем батыра Махамбета Утемисулы заведующий научно-
History исследовательским отделом этнографии и археологии М.Кипиев и специалисты данного
Museum отдела Г.Нысанбаева, А.Калыбекова посетили населенные пункты Шошак (Айдын), Мадениет,
Atyrau bölgesi Когам, относящиеся к поселкам Карабау, Караколь, Тасшагыл Кызылкогинского района, город
Yerel Tarih Кульсары Жылыойского района, села Шокпартогай, Тургызба, Аккиизтогай, Кайкы, Карагай,
Бакашы, Бекбике, Есболай. В ходе экспедиции житель села Карабау Г.Шакликов передал камзол,
Müzesi сшитый в 1910 году для его бабушки, когда она стала невесткой данной семьи. У других жителей
阿特劳州历史与地方 села были приняты деревянное седло, покрытое верблюжьей шкурой, изготовленное в 1916 г.,
тисненое стремя, серебряные браслеты, перстни, деревянную ступу, изготовленную в 1906 году.,
志博物馆 инструменты для плетения. В 2006 году в рамках государственной программы «Культурное
наследие» по изучению и накоплению этнокультурного наследия специалисты музея Р.Тастемирова,
14 С.Нурпеисова, С.Кибашова, А.Абилгазиев посетили сельские округа Тайсойган, Карабау,
Тасшагыл, Коздикара, Жаскайрат, Миялы Кызылкогинского района.
Нашли данные о святом Султануаиисе, мастере-ювелире Даукене, поэте Султангуби
Журумбаеве. Житель села Тайсойган Берик Абильгазиев передал в фонд музея ковер,
сплетенный в 1936 году его матерью Жамигой Шарафиденовой, бритву и заточку отца Даулета,
которые у него хранились со времен великой Отечественной войны. Сеитказы Нурниязов
передал «тастауык» (вид музыкального инструмента), который он нашел, когда пас скот.
А также жителями села были переданы текстильные изделия для юрты: кошма, шерстяная тесьма,
циновка, веревка, привязываемая к шаныраку юрты, и другие предметы домашнего обихода: ступа,
лампа, керосинка и многое другое.
В 2007 году группа специалистов музея в составе Р. Тастемировой, А.Батрашевой,
Ж.Жетписбаевой, А.Абилгазиева посетили села Азгир, Балкудук, Суюндук, Асан, Уштаган
Курмангазинского района. Вторая группа в составе сотрудников музея Г.Жангалиевой,
С.Нурпейсовой, С.Кибашовой побывали в г. Кульсары Жылыойского района, сельских округа
Аккиизтогай (Жана Тан), Майкумген, Косшагыл, Жем (Тургызба), Кара-арна (Казахстан). В результате
экспедиции фонд музея пополнился исторически ценными экспонатами, пропагандирующими
национальные традиции и культуру быта казахского народа.
В 2017 году этнокультурной экспедицией, организованной в Жылыойский район, в составе
которой были главный хранитель фондов Б.Хасанова, специалист отдела фонда А.Батрашева,
заведующая отделом научных исследований этнографии С.Молдашева, специалист отдела научных
исследований истории края Д.Хамзин, специалист отдела экспозиций и культурного образования
М.Абдигалиев, приняли в фонд музея от жителей ковры без ворса, кошмы, ворсистые ковры, изделия
для юрты – шерстяную тесьму, веревки с бахромой, небольшой сундук для хранения пищевых
продуктов и ювелирные украшения (серебряные перстни, кольца).
В соответствии с планами на 2018 год с целью пополнения музейного фонда историко-
культурными ценностями, коллекционирования особо редких исчезающих предметов,
представляющих национальную ценность среди населения члены экспедиции поехали в
Кызылкогинский и Жылыойские районы в составе руководителя научно-исследовательского
сектора этнографии С.Нурпеисовой, руководителя сектора отдела научных фондов Б.Суйеугалиевой,
архивиста отдела К.Елеуова. Члены экспедиции побывали в сельских округах Миялы, Жамбыл,
Коныстану, Жаскайрат Кызылкогинского района для сбора произведений мастеров прикладного
искусства: ювелирных, деревянных, текстильных изделий.
Фонду музея были подарены Г.Бадановой – вытканный матерью ковер без ворса и вышитый
бешмет, подаренной родителями на свадьбу, Л.Долдашевой – кошма ручной работы, сделанная
матерью и подаренная вместе с приданым, когда она стала невесткой в селе Караколь, гармонь

Б.Бактыгереева, Ш.Жамакуловой – кошма, подаренная на свадьбу матерью в 1969 году, оставшееся ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
от предков Р.Еламанова семейное древнее наследие – кинжал с ножнами ХІХ века и серебряные тарихи-өлкетану
перстни ХІХ–ХХ веков, доставшиеся от бабушки матери К.Абдигалиевой, копия фотографии музейі
прадеда М.Айжарыкова, который занимал волостную должность в 1900–1917 годах, был грамотным Историко-
человеком,умел писатьарабскойвязью,которуюхраниладочьАйжарыкова Налаямеждукирпичами краеведческий
дома, тюк, в котором привезли приданое девушки в 1914 году, тулуп, который собственоручно музей АтыраУской
сшила Б.Айжарыкова из каракуля в 1960 году. области
Atyrau Local
В ходе поездки в Жылыойский район принято в фонд музея от жительницы села Аккиизтогай History
А.Турмашевой три ковра без ворса, вытканные свекровью Шашты в 1980 году, две алюминиевые Museum
ложки, сделанные жителем Жылыой кузнецом Кайшыбаем; Н.Аманкосова предоставила деревянные Atyrau bölgesi
изделия свекрови Б.Дарменовой, которыми она пользовалась в 1960-х годах, небольшой сундук Yerel Tarih
для хранения пищевых продуктов, сервант, сундук, белые с орнаментом казахские и туркменские Müzesi
кошмы, изготовленные в 1990 году, маленький сундучок, сделанный в 1992 году, самодельные 阿特劳州历史与地方
ножницы; жительница г.Кульсары Ж.Рахмат подарила серебряное колье, шерстяную тесьму и 志博物馆
складные треноги, принадлежавшие ее свекрови З.Атагалиевой, которые в 1860 году достались
ей по наследству. Кроме того, жительница города Атырау, дочь кузнеца Калмухана Кымбат 15
Калмухановна передала в фонд музея серебряные изделия, сделанные отцом: перстень « птичий
клюв», принадлежности для упряжи – сбруи и пуговицы.

В 2018–2019 годах музейный фонд пополнился очень ценными коллекциями ювелирных
изделий, переданных отдельными людьми. Были приняты от коллекционера Елены Сарбаш,
жительницы г. Атырау, подвески для кос, серьги, зажигалка, перстни, изготовленные в ХІХ–ХХ веках,
от коллекционера Алексея Андреева, жителя города Алматы, ювелирные изделия XVIII–ХХ веков –
подвески для кос, сережки, горелка, кольца, от жителя города Нур-Султан, мастера рукоделия,
коллекционера, руководителя ТОО «Зергер Берик» Берика Алибая и индивидуального
предпринимателя Гульнары Аятбек, собранные на протяжении многих лет пояса, нагрудные
украшение женщин, амулеты, украшения из ногтя совы, подвески для кос, височные подвески,
серьги, застежки, пуговицы, предметы гигиены, зажигалка, перстни. Администрация музея каждый
год уделяет особое внимание проверке коллекций ювелирных изделий из научного фонда и
своевременному определению проб.

В разные годы были проанализированы и выявлены пробы золотых и серебрянных украшений
в Поволжском государственном контрольно-аналитическом инспекции Министерства финансов
СССР (Поволжская государственная инспекция пробирного надзора), в Уфимском государственном
контрольно-аналитическом инспекции Министерства финансов СССР (Уфимская государственная
инспекция пробирного надзора), в филиале АО «Национальный центр экспертизы и сертификации»
г. Алматы. Большое значение имеет коллекция ювелирных украшений из фонда историко-
краеведческого музея Атырауской области для подрастающего поколения. Такие предметы
украшений казахского народа являются достоянием не только народного прикладного искусства,
но и всей национальной культуры.

Раньше считалось, что в инструментах ювелира и у самого ювелира заключена особая
удивительная сила. Люди были убеждены, что они спасают от нечисти, лечат болезни и увеличивают
урожай. Особенно священным считался горн. Горн – приспособление для плавки серебра в
определенных формах для последующего изготовления ювелирных украшений.

В фонде музея имеется горн, который использовался кузнецом Калмуханом, с более чем
двухсотлетней историей. Калмухан Ерекенович родился в 1881 году в местности Шалик в юго-
восточной части села Нарын (Таскран), умер в 1953 году. Был грамотным человеком. Работал в
сельском совете при Советском правительстве. Он был ювелиром, искуснейшим мастером по
дереву, мастером скобяных изделий.

Его дедушка Толен был известным-мастером ювелиром в Нарынском регионе Атырауской
области, служил в ставке Жангир-хана. Хан подарил царю России Николаю I конскую сбрую,
изготовленную ювелиром Толеном. Она сейчас хранится в Эрмитаже в Санкт-Петербурге. Его горн
передавали из поколения в поколение. Так он попал в руки Калмукана. Мастер в годы Великой
Отечественной войны использовал горн для кузнечных целей . Горн мастера Калмухана в 2001 году
в фонд музея передали двоюродный младший брат, деятель культуры Республики Казахстан Абат
Кенжегалиев и внук мастера АлибекТукпаттоллаевич.

Светлана Нурпеисова,
заведующая научно-исследовательским

сектором этнографии

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 A CULTURAL HERITAGE IS
тарихи-өлкетану THE TREASURE OF THE PEOPLE
s Academician Alkey Margulan described «the Kazakhs lived only in the craft world», honoring,
музейі
Историко- promoting folk art and passing it on to the younger generation is a sacred duty of each of us.
краеведческий No wonder our wise ancestors said: «you can’t remember the past, and you can’t remember the new.»
музей Атырауской
Customs and traditions, history, formed in the sacred place and on the holy land of the Kazakh people
области developed together with the people. In this regard, in order to replenish the funds of Atyrau Local History
Atyrau Local Museum, the Museum’s specialists in different years went on scientific ethnographic expeditions to the
districts.
History
Museum During the expedition, the Museum’s specialists held meetings with Aqsaqals chroniclers, recorded
Atyrau bölgesi their memories, visited historical places, listened to stories of village Aqsaqals about these historical
Yerel Tarih places, took photos, and collected valuable historical data.

Müzesi In connection with the 200th anniversary of our ancestor – Batyr Makhambet Utemisuly, the head of
阿特劳州历史与地方 the research department of ethnography and archeology M.Kipiyev, G.Nysanbayeva, A.Kalybekova visited
the settlements Shoshak (Aidyn), Madeniet, Kogam related to the villages of Karabau, Karakol, Tasshagyl
志博物馆 of the Kyzylkogin region, the city of Kulsary, Zhylyoi District, the villages of Shokpartogay, Turgyzba,
Akkiiztogay, Kaiky, Karagay, Bakashy, Bekbike, Esbolay.
16
During the expedition, a resident of Karabau village, G.Shaklikov, handed over a camisole sewn in
1910 for his grandmother, when she became the daughter-in-law of this family, and a wooden saddle
covered with a camel skin, made in 1916, a stamped stirrup, silver bracelets, rings, a wooden mortar made
in 1906 , the weaving tools were collected from the villagers.

In 2006, as part of the state program «Cultural Heritage» for the study and accumulation of ethno-
cultural heritage, specialists of the Museum R.Tastemirova, S.Nurpeissova, S.Kibashova, A.Abilgaziyev
visited rural district Taisoigan, Karabau, Tasshagyl, Kozdikara, Zhaskayrat, Miyaly of Kyzylkoga district.

They have found information about Saint Sultanuaiis, jeweler Dauken, poet Sultangubi Zhurumbayev,
captured all this in photos and on video. A resident of the Taisoigan village, Berik Abilgaziyev, donated
to the Museum Fund a carpet woven by his mother Zhamiga Sharafidenova in 1936 and a razor and
sharpener of Daulet’s father, which he brought back from the Great Patriotic War. Nurniyazov Seitkazy
handed over a «tastauyk» (kind of musical instrument) that he found when grazing cattle, as well as the
inhabitants of the village handed over yurt textiles: felt, caddice, mat, rope, tied to the yurt shanyrak and
other household items: mortar, lamp, kerosene stove, etc.

In 2007, the Museum specialists R.Tastemirova, A.Batrasheva, Zh.Zhetpisbayeva, A.Abilgaziyev
visited the villages of Azgir, Balkuduk, Suyunduk, Assan, Ushtagan of Kurmangazy District, the second
group comprised of the Museum specialists G.Zhangaliyeva, S.Nurpeissova, S.Kibashova, had an ethno
expedition to the city of Kulsary, Zhylyoi District, in rural districts Akkiiztogay (Zhana Tan), Maikumgen,
Kosshagyl, Zhem (Turgyzba), Kara-Arna (Kazakhstan). As a result of the expedition, the Museum collected
valuable historical exhibits that promote national traditions, customs, culture, and life of the Kazakh
people.

In 2017, the ethnocultural expedition organized in the Zhylyoi district included the chief curator
of the funds B. Khassanova, specialist of the fund department A.Batrasheva, head of the department
of scientific research of ethnography S.Moldasheva, specialist of the department of scientific research
of the region history D.Khamzin, specialist of the department of expositions and cultural education
M.Abdigaliyev, and accepted napless carpets, felt mats, shag carpets, items for yurts – woolen braids,
fringed ropes, a small chest for storing food products and jewelry items (silver rings, rings) from the
residents to the museum fund.

In accordance with the plan for 2018, in order to replenish the Museum Fund with historical and cultural
values, collect unique national values that are found among the population and disappear, the members
of the expedition went to Kyzylkoga and Zhylyoi Districts as part of the head of the research sector of
ethnography S.Nurpeissova, head of the sector of the department of scientific funds B.Suyeugaliyeva,
archivist of the department K.Eleuova. Members of the expedition visited the rural districts of Miyaly,
Zhambyl, Konystanu, Zhaskairat of the Kyzylkoga district to collect the items of masters of applied art:
jewelry, wood, textiles.

The following items were presented to the Museum Fund: a woven napless carpet and an embroidered
beshmet, given to a native of Mangistau region, Badanova G. by her parents when she got married, a
koshma made by her mother and presented with trousseau to L.Doldasheva, when she became a
daughter-in-law in the village of Karakol, B. Baktygereyev’s accordion, a koshma given for the wedding by

mother to Sh.Zhamakulova in 1969, the family’s ancient legacy from ancestors of R.Elamanova – a dagger Атырау облысы
with scabbard of the XIX century and silver rings of the ХІХ–ХХ centuries, inherited from grandmother to тарихи-өлкетану
mother K.Abdigaliyeva, a copy of the photo of the great-grandfather of M. Aizharykov, which was kept музейі
by daughter Aizharykova Nalaya between the bricks of the house, he held a position of sergeant major Историко-
in 1900–1917, was a literate person who could write in Arabic, the bale on which the girl’s trousseau was краеведческий
brought in 1914, the sheepskin coat that B.Aizharykova sewed from Karakul in 1960. музей АтыраУской
области
During a trip to Zhylyoi district, a resident of Akkiiztogay village A. Tormysheva presented the Museum Atyrau Local
Fund with three napless carpets woven by Shashty’s mother-in-law in 1980, two aluminum spoons made History
by a resident of Zhylyoi, a blacksmith Kayshybai, N.Amankossova presented wooden products of her Museum
mother-in-law B. Darmenova used in the 1960s, a small chest for storing food, a sideboard, a chest, white Atyrau bölgesi
felts with ornaments and Turkmen felts made in 1990, a small chest made in 1992, homemade scissors, a Yerel Tarih
resident of Kulsary, Zh.Rakhmat, donated a silver necklace, a woolen braid and folding tripod which were Müzesi
inherited by her mother-in-law of Z.Atagaliyeva in 1860. 阿特劳州历史与地方
志博物馆
In addition, Kymbat Kalmukhanovna, a resident of Atyrau, daughter of blacksmith Kalmukhan,
donated silver items made by her father to the Museum Fund: signet ring «bird’s beak», bridle accessories ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
and buttons.

In the last 2018–2019 years, the Museum Fund has been replenished with very valuable jewelry
collections handed over by individuals.

The Museum’s Fund received braid pendants, earrings, lighters, types of signet rings made in the XIX–
XX century from collector Elena Sarbash, a resident of Atyrau, from collector Alexey Andreyev, a resident
of Almaty, jewelry of the XVIII–XX centuries – braid pendants, earrings, lighter, rings, from a resident of
Nur-Sultan, master of handcraft, collector, head of Zerger Berik LLP Berik Alibay, collector, and individual
entrepreneur Gulnara Ayatbek – belts, pectorals for women, amulets, jewelry made of owl nail, braid
pendants, temporal pendants, earrings, fasteners, buttons, hygiene kits, lighter, rings collected over the
years. Each year the Museum administration pays special attention to checking collections of jewelry from
the scientific Fund and timely identification of samples.

Over the years, samples of gold and silver ornaments were analyzed and identified at Volga State
Control and Analytical Inspection of the USSR Ministry of Finance (Volga State Inspection of Assay
Supervision), in the Ufa State Control and Analytical Inspectorate of the USSR Ministry of Finance (Ufa State
Inspection of Assay Supervision), in the branch of National Center for Expertise and Certification JSC in
Almaty.

The collection of jewelry from the Fund of Atyrau Local History Museum is of great importance for the
younger generation. Such jewelry items of the Kazakh people are the property not only of folk applied
art, but also of the entire national culture.

People used to believe that the jeweler’s items and the jeweler himself had a special amazing power.
They were convinced that they saved from evil spirits, cured diseases and increased the harvest. The hearth
was considered especially sacred. A hearth is a device for melting silver and forming it to make jewelry.

There is a hearth in the Museum that was used by blacksmith Kalmukhan, with more than two
centuries of history. Kalmukhan Erekenovich was born in 1881 in the Shalik area in the southeastern
part of the Taskran village of the Naryn region, and died in 1953. He was a literate person. He worked
in the village Council under the Soviet government. He was a goldsmith, a wood craftsman, a master of
hardware. His hearth and jewelry continued to work until the seventh degree.

His grandfather Tolen was a famous goldsmith in the Naryn region of Atyrau region, served in the
headquarters of Zhangir Khan. The Khan presented Tsar Nicholas I of Russia with a saddle set made
by jeweler Tolen. It is now stored in the Hermitage in St.Petersburg. His hearth has been passed from
generation to generation, and then Kalmukan got it. During the great Patriotic war, the master used it for
blacksmithing purposes.

The hearth of master Kalmukhan was given to the Museum’s Fund in 2001 by his younger cousin,
cultural worker of the Republic of Kazakhstan Abat Kenzhegaliyev and the master’s grandson Alibek
Tukpattollayevich.

Svetlana Nurpeissova,
head of the research

sector of ethnography

17

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 A KÜLTÜREL MİRAS –
тарихи-өлкетану HALKLARIN HAZİNESİ
kademisyen Alkey Margulan’ın “Kazaklar sadece el sanatları dünyasında yaşadılar” dediği gibi,
музейі
Историко- halk sanatının saygısı, propagandası ve genç nesile aktarılması her birimizin kutsal görevidir.
краеведческий Bilge atalarımızın «Geçmişi hatırlayamazsınız ve yenisini de hatırlayamazsınız» dediği boşuna değildir.
музей Атырауской
Kazak halkının kutsal mekânında ve kutsal topraklarında oluşan gelenek ve görenekler, tarih, halkla birlikte
области gelişmiştir.
Atyrau Local
Bu bağlamda, Atyrau bölgesinin yerel tarih müzesinin fonlarını yenilemek için farklı yıllarda müze
History uzmanları bölgelere bilimsel etnografik keşif gezileri yaptı.
Museum
Atyrau bölgesi Sefer sırasında müze uzmanları, aksakal-tarihçilerle toplantılar düzenledi, anılarını kaydetti, tarihi
Yerel Tarih mekanları ziyaret etti, köy aksakallarının bu tarihi yerler hakkındaki hikayelerini dinledi, fotoğraflar çekti
ve değerli tarihi veriler topladı.
Müzesi
阿特劳州历史与地方 2003. yılında Atamız Batyr Makhambet Utemisuly’in 200. yıldönümü dolayısıyla etnografya ve arkeoloji
araştırma bölümü başkanı M.Kipiev, G.Nysanbaeva, A.Kalybekova, Karabau köylerine bağlı Şoshak (Aydın),
志博物馆 Madeniet, Kogam yerleşimlerini, Karakol, Kyzylkoginsky bölgesinin Tasshagyl’i, Kulsaryşehri, Zhylyoibölgesi,
Shokpartogay, Turgyzba, Akkiiztogay, Kaiky, Karagai, Bakashy, Bekbike, Esbolay köyleri ziyaret etti.
18
Sefer sırasında, Karabau köyü sakini G.Şaklikov, büyükannesi bu ailenin gelini olduğunda 1910’da
dikilen bir kaşkorse teslim etti. Köylülerden 1916 yapımı deve derisi ile kaplı tahta bir eyer, kabartma
üzengi, gümüş bilezikler, yüzükler, 1906 yapımı ahşap harç, dokuma aletleri toplanmıştır.

2006 yılında, etno-kültürel mirasın incelenmesi ve biriktirilmesi için «Kültürel Miras» devlet programı
çerçevesinde müze uzmanları R.Tastemirova, S.Nurpeisov, S.Kibashova, A.Abilgaziev, Kyzylkoginsky bölgesinin
Taisoigan, Karabau, Tasshagyl, Kozdikara, Zhaskairat, Miyaly kırsal bölgelerini ziyaret etti.

Aziz Sultanuaiis, usta kuyumcu Dauken, şair Sultangubi Zhurumbaev hakkında bilgiler bulduk, tüm
bunları fotoğraf ve video olarak filme aldı. Taisoigan köyünün bir sakini olan Berik Abilgaziev, 1936’da
annesi Zhamiga Sharafidenova tarafından dokunan bir halıyı ve babası Daulet’in Büyük Vatanseverlik
Savaşı’ndan geri getirdiği bir tıraş bıçağı ve bileyicisini Müze Fonuna bağışladı. Nurniyazov Seitkazy, sığırları
otlatırken bulduğu «tastauyk» (bir tür müzik aleti) verdi. Köy sakinleri yurt tekstillerini teslim ettiler: keçe
keçe, yün örgü, hasır, ip, shanyrak’a bağlı yurtlar ve diğer ev eşyaları: harç, lamba, gaz sobası ve diğerleri.

2007 yılında müze uzmanları R.Tastemirova, A.Batrasheva, Zh.Zhetpisbaeva, A.Abilgaziev, Azgir,
Balkuduk, Suyunduk, Asan, Ushtagan, Kurmangazin ilçesi köylerini ziyaret etti. İkinci grup müze
uzmanları G.Zhangaliev, S.Nurpeisov, S.Kibashov’dan oluşuyordu. Onlar bir etno-keşif grubu ile Zhylyoi
bölgesi, Kulsary kasabasına, Akkiiztogay (Zhana Tan), Maikumgen, Kosshagyl, Zhem (Turgyzba), Kara-
arna (Kazakistan) kırsal bölgelerine gitti. Gezinin bir sonucu olarak, müze fonuna Kazak halkının milli
geleneklerini, kültürünü ve günlük yaşamını tanıtmak için değerli tarihi sergiler toplandı.

2017 yılında Zhylyoi bölgesine düzenlenen etnokültürel keşif gezisi şunları içeriyordu: fonların baş
sorumlusu B.Khasanova, fon departmanı uzmanı A.Batrasheva, Etnografya Bilimsel Araştırma Bölümü
Başkanı S.Moldasheva, bölge tarihi bilimsel araştırma bölümü uzmanı D.Khamzin, sergiler ve kültür eğitimi
bölümü uzmanı M.Abdigaliev.

Sakinlerden tiftiksiz halılar, keçeler, yumuşacık halılar, yurt ürünleri - yün örgüler, saçaklı ipler, gıda
ürünlerini saklamak için küçük bir sandık (gümüş yüzük, yüzük) müze fonuna kabul edildi.

2018 planına uygun olarak, müze fonunu tarihi ve kültürel değerlerle doldurmak, nüfus arasında
bulunan ve kaybolan benzersiz ulusal değerleri toplamak için etnografya araştırma sektörü başkanı
S.Nurpeisov, bilimsel fonlar bölümü başkanı B.Suyeugaliev, bölüm arşivcisi K.Eleuov’dan oluşan keşif
üyeleri, Kyzylkoginsky ve Zhylyoi bölgelerine gitti. Gezinin üyeleri, uygulamalı sanat ustalarının mücevher,
ahşap, tekstil ürünleri yenilemek için Kyzylkoginsky bölgesinin Miyaly, Zhambyl, Konistanu, Zhaskairat
kırsal bölgelerini ziyaret etti.

Aşağıdakiler müze fonuna bağışlandı: Annenin kendi elleriyle ördüğü tüy bırakmayan bir halı ve
anne-babasının evlenirken Mangystau bölgesinden G.Badanova’ya bağışladığı işlemeli bir beşik, Karakol
köyünde kayınbiraderi olduğunda L.Doldasheva’nın çeyiziyle birlikte annenin kendisinin yaptığı bir halı,
B.Baktygereev’in akordeonu, 1969’da Sh.Zhamakulova’nın annesi tarafından düğünde sunulduğu keçe
yünü halısı, R.Elamanov’un atalarından kalan aile antik mirası – 19. yüzyılın kınına sahip bir hançer, annesi
K.Abdigaliyeva’nın büyükannesinden miras kalan 19.–20. yüzyıl gümüş yüzükleri, Ayzharykov’un kızı
Nalaya tarafından evin tuğlaları arasında saklanan M.Ayzharykov’un büyük büyükbabasının fotoğrafının
bir kopyası (1900–1917 yıllarında volost görevi yaptı, Arapça yazabilen okur-yazar biriydi), 1914’te kızın
çeyizinin getirildiği balya, B.Ayzharykova’nın 1960 yılında astrakhan kürkünden kendi elleriyle diktiği
koyun derisi palto.

Zhylyoi bölgesine yapılan bir gezi sırasında müze fonu şunları kabul etti: Akkiiztogay köyünün bir sakini Атырау облысы
olan A.Turmasheva’dan, Shashty’nin kayınvalidesi tarafından 1980’de dokunan üç tüy bırakmayan halı; тарихи-өлкетану
Zhylyoi sakinlerinden biri olan demirci Kayshybai tarafından yapılan iki alüminyum kaşık; N.Amankosova, музейі
kayınvalidesi B.Darmenova’ya 1960’larda kullandığı ahşap ürünler verdi – gıda saklamak için küçük sandık, Историко-
ahşap yastık, büfe, sandık, süslemeli beyaz ve 1990 yılında yapılan Türkmen keçeleri, 1992 yapımı küçük краеведческий
sandık, ev yapımı makas; Bir Kulsary sakini olan Zh. Rakhmat, 1860 yılında kayınvalidesi Z.Atagaliyeva’ya музей АтыраУской
miras kalan gümüş bir kolye hediye etti; yün bant ve katlanır tripodlar. Ayrıca demirci Kalmukhan’ın kızı области
Atyrau şehrinin sakini Kymbat Kalmukhanovna müze fonuna babasının yaptığı gümüş eşyalar bağışladı: Atyrau Local
kuş gagası yüzüğü, dizgin aksesuarları. History
Museum
Geçtiğimiz  2018–2019 yıllarında müze fonu, bireylerin bağışladığı çok değerli mücevher Atyrau bölgesi
koleksiyonlarıyla dolduruldu. Yerel Tarih
Müzesi
Atyrau’da ikamet eden koleksiyoncu Elena Sarbash’tan örgüler, küpeler, çakmak, 19. ve 20. yüzyıllarda 阿特劳州历史与地方
yapılan yüzükler için pandantifler, Almatı şehrinin sakini olan koleksiyoncu Alexey Andreev’den, 18. – 20. 志博物馆
yüzyıl mücevherleri – küpe çeşitleri, küpeler, yüzükler, Nur-Sultan sakini, el sanatları ustası Berik Alibay,
«Zerger Berik» LLP başkanı ve koleksiyoner, bireysel girişimci Gülnar Ayatbek tarafından uzun yıllar ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
boyunca toplanan XVIII–XX yüzyıl takıları - kemerler, fermuarlar, tılsımlar, tozluklar, broşlar, küpeler, zımba
telleri, düğmeler, temizlik seti, brülör, yüzükler müze fonuna kabul edildi.

Müze yönetimi her yıl mücevher koleksiyonlarının bilimsel fonda incelenmesine ve örneklerin
zamanında tespit edilmesine özel önem vermektedir.SSCB Maliye Bakanlığı Volga Devlet Kontrol ve
Analitik Müfettişliği, SSCB Maliye Bakanlığı Ufa Devlet Kontrol ve Analitik Müfettişliği ve Ulusal Uzmanlık
ve Sertifikasyon Merkezi JSC’nin Almatı şubesi farklı yıllarda altın ve gümüş takıları analiz etti.

Atyrau bölgesindeki Tarih ve Yerel Kültür Müzesi fonundaki mücevher koleksiyonunun gelecek
nesillere öğ­reteceği çok şey var.

Bu Kazak takıları sadece halk sanatlarının değil aynı zamanda milli kültürümüzün de bir hazinesidir.
Eski zamanlarda, bir kuyumcunun aletleri ve özel bir mucizevi gücü olduğuna inanılıyordu. Özellikle
güzellik kutsal kabul edilir. Bizi zararlardan koruyacaklarını, hastalıkları iyileştireceklerini ve üretkenliği
artıracaklarını düşünüyoruz.
Demirhane – gümüşü eritmek için bir cihaz ve müc­ evher yapmak için belirli kalıplar.
Müzede demirci Kalmukhan tarafından kullanılan ve iki asırdan fazla tarihe sahip bir demirhane
var. Kalmukhan Erekenoviç, 1881’de Narın bölgesindeki Taşkran köyünün güneydoğu kesimindeki Şalik
bölgesinde doğdu, 1953’te öldü. Okuma yazma bilen biriydi, aynı zamanda Arap harfini de biliyordu.
Sovyet hükümetine bağlı köy meclisinde çalıştı. O bir kuyumcu, yetenekli bir zanaatkar, hırdavat ustasıydı.
Onun demirhanesi ve mücevher sanatı çalışmalarına yedi kabileye kadar devam etti.
Atyrau bölgesinde Narın bölgesinde tanınmış bir kuy­­ umcu olan ustanın büyükbabası Tolen, Zhangir
Han’ın mahk­ emesinde görev yaptı. Han Tolen bir zamanlar bir kuyumcu tarafından yapılan at ekipmanlarını
Rusya’dan Çar I.Nicho­las’a hediye etti. Şimdi St.Petersburg’daki Hermitage’de korun­maktadır. Güzelliği
nesilden nesile aktarılır ve sonra Kalmukan’ın eline geçer.
Marangoz bunu Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında ülkenin ortak çı­karları için iyi işler yapmak için
kullandı.
Kalmukhan’ın yeğeni, Kazakistan Cumhuriyeti’nin kültür figürü Abat Kenzhegaliev ve ustanın torunu
Alibek Tukpattullaevich, ustaların koleksiyonunu 2001 yılında müzeye bağışladılar.
Müze fonunda tarihi değerlerin birikimi, araştırılması ve bilimsel dolaşımı büyük sorumluluk gerektiren
asil bir eserdir.

Svetlana Nurpeisova,
Etnografya araştırma sektörü başkan

19

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 正 文化遗产是人民的宝藏
тарихи-өлкетану 如阿尔凯·马尔古兰院士写道：“哈萨克人一直过的劳动生活”，因此，敬畏、宣传民族财富，

музейі 并将其传递给年轻一代，是我们每个人的神圣天职。
Историко- 不枉我们聪明的祖先说过:“你不记得故乡的往事,你自己就会无名之辈”。在哈萨克族圣地建立的风俗、
краеведческий
музей Атырауской 传 统、历史,与人民共同发展。
在这方面，为了补充阿特劳州历史和地方志博物馆的资金，博物馆的专家们在不同的年份对这些地区进行
области
Atyrau Local 了民族志科学考察。
考察期间，博物馆专家们与记录者阿克萨卡老年人见面，记录他们的记忆，参观历史圣地，聆听阿克萨卡
History
Museum 老年人的故事，拍摄照片，收集珍贵的历史资料。
Atyrau bölgesi 为纪念我们的祖先巴蒂尔马哈姆贝特·乌特米苏拉200周年，民族学和考古学研究部主任M·基皮耶夫，G·
Yerel Tarih
尼桑巴耶娃、A·卡列别科夫 参观了克孜勒戈壁州的硕沙克（艾丁）、玛德妮、高甘，基兹科加区的卡拉科
Müzesi 尔、塔什沙吉尔镇、志勒欧伊区的库尔萨里市，肖帕尔托加伊、图尔戈孜巴、阿克基兹托加伊、凯基、卡拉
阿特劳州历史与地方 盖、巴卡什、贝克比克、埃斯波莱等村。

志博物馆 在考察期间，加拉包村民H·沙克利科夫送给他奶奶1910年成了这家的媳妇是送给她的一件无袖上衣（坎
肩）。从其他村民那里收起来了1916年制作的覆盖着骆驼皮的木马鞍，压花马镫，银手镯、戒指，1906年制作
20 的木制佛塔，编织用工具。

2006年，作为研究和积累民族文化遗产的国家方案 «文化遗产 «的一部分，博物馆专家R·塔斯特米罗
娃、S·努尔佩索娃、S·基巴乔娃、A·阿比加济耶夫参观了基兹科加区的大索干、卡拉包、塔沙吉尔、科兹迪
卡拉、扎斯凯拉特、米亚利等农村地区。

他们找到了圣苏尔坦乌依斯、道肯首饰大师 、诗人苏尔坦古比·朱伦巴耶夫的资料。他们用照片和视频拍
摄了这一切。泰索干村居民别里克-阿比加济耶夫向博物馆基金捐赠了母亲扎米格·沙拉菲多诺娃1936年织的地
毯、父亲道列特从伟大卫国战争中带来的剃须刀和磨刀。努尔尼亚佐夫·赛义特卡伊赠送了放牛时发现的 «塔
斯陶克»(一种乐器)，还向村民赠送了蒙古包的纺织用品：噩梦、毛线编织品、席子、绑在蒙古包沙呢拉克上的
绳子和其他生活用品：佛塔、灯、煤油炉等。

在2007年，由R·塔斯特米罗娃，A·巴塔拉谢娃，J·热皮斯巴耶娃， A·阿比加济耶夫组成的博物馆的
一个专家小组参观了库尔曼加齐区的阿兹吉尔，巴尔库杜克，苏云德克，乌斯塔干，阿桑村。由G尚加利耶
娃，S·努尔皮索娃，S·基巴索娃组成的第二组博物馆工作人员参观了志勒欧伊区的库尔萨里市，阿克伊基托
加伊（闸娜坦），麦昆根，科沙吉尔，泽姆（图尔戈孜巴），卡拉阿纳（哈萨克斯坦）农村地区。作为考察的
结果，博物馆基金收集了宣传哈萨克民族传统和日常文化的具有历史珍宝的展品。

2017年，在志勒欧伊区进行民族文化考察，团队由基金首席保管员B·哈萨诺娃，基金部专家A·巴特拉什
娃、民族学科学研究部主任S· 莫尔达舍娃、地区历史科学研究部专家D·哈姆津，展览和文化教育部专家M·
阿卜迪加利耶夫为博物馆基金接受了来自居民的无绒地毯，噩梦，蓬松的地毯，蒙古包的用品：羊毛编织，带
流苏的绳索，储存食品和装饰品（银环，戒指）的小箱子。

根据2018年的计划，为了补充具有历史文化珍宝的博物馆基金，收集民众中特别稀少的消失的国宝，考察
团成员前往克孜勒科金斯基区和日廖伊斯基区，由民族学研究部门负责人S·努尔佩索娃、科学基金部门负责
人B·苏尤加里耶娃、档案部门负责人K·埃勒尤娃组成。考察团成员参观了克孜勒科金斯基区的米亚莉、江布
尔、科尼斯塔努、扎斯凯拉特区的等农村地区，收集应用艺术大师的作品：珠宝、木制、纺织产品。

向博物馆基金赠送了以下东西：曼吉斯套州人G.巴达诺娃母亲在1969年婚礼上赠送的妈妈编织的无绒地毯
和绣花别施梅特L.多尔达谢娃送了，当她成为卡拉科尔村的媳妇时与嫁妆一起送的由她的母亲手工制作大块羊
毛毡；B.巴克捷列夫娃的手风琴，Sh.扎马库洛娃送了由她母亲1969年作为婚礼礼品送的大块羊毛毡；R. 叶拉
马诺夫送了他的祖先留下的古老家族遗产，带有19世纪刀鞘的匕首和母亲的奶奶K.阿卜杜加利耶娃戴的19-20世
纪的银戒指；M艾扎里科夫的曾祖父的照片复印件，他在1900-1917年担任乡官职务，是个文人，能写阿拉伯文
里格，由艾扎里科夫的女儿娜拉亚保存在房子的砖头间，1914年女孩的嫁妆放的一个包袱，B艾扎里科夫在1960
年用涂鸦缝制的一朵皮袄。

在前往志勒欧伊地区期间，接受了阿克伊孜托加伊村居民A. 图尔马谢娃在1980年编织的三块无绒地毯、志
勒欧伊居民铁匠凯什拜制作的两把铝制勺子、N阿曼科索娃提供的她的婆婆B. 达尔梅诺娃制作的木制产品，将
其纳入博物馆基金。她在60年代使用过的一个小储粮箱、一个餐具柜、一个箱子、1990年制作的哈萨克族和土
库曼族的白色和装饰的大块羊毛毡 、1992年制作的一个小箱子、自制的剪刀；居住在热依亚-凯什巴依；N.阿
曼科索娃向她的婆婆B.阿曼科索娃提供木制品。 库尔萨里市居民-J.拉赫马特赠送其婆婆Z.阿塔加里耶娃赠送
给她的1860年继承的银项链、毛线辫和折叠三脚架。

此外，阿特劳市居民、铁匠的女儿卡尔穆汗-金巴特-卡尔穆哈诺夫娜向博物馆基金捐赠了她父亲制作的银
器：“鸟嘴”戒指、马具配件和纽扣。

在2018-2019年，博物馆基金由个人捐赠的非常珍贵的首饰藏品补充。 Атырау облысы
它们是由该市居民埃琳娜•萨尔巴什收来的,她是阿特套市居民,辫子的吊坠,耳环,从阿拉木图市居收藏家 тарихи-өлкетану
阿列克谢-安德烈耶夫的收来了打火机,在十九至二十世纪制作的戒指,从努尔苏丹居民收来了十八至二十世纪 музейі
制造的辫 子的吊坠,耳环,打火机,戒指, 工匠,收藏家,“泽尔格-贝里克”有限责任公司经理贝里克-阿里拜和 Историко-
个体工商户古尔 纳拉-阿亚特别克,多年来收集了腰带、女性胸首饰、护身符、用猫头鹰指甲作的首饰、辫子吊 краеведческий
坠、头部的两侧靠近耳朵 上方戴的吊坠吊坠、耳环、扣子、纽扣、卫生包、打火机、戒指。 музей АтыраУской
博物馆管理部门每年都特别重视对科研基金中的珠宝藏品进行检查，及时对样品进行鉴定。 области
在不同的年份，苏联财政部伏尔加地区国家控制和分析检查局（伏尔加地区国家化验检查局）、苏联财政 Atyrau Local
部乌法国家控制和分析检查局（乌法国家化验检查局）、阿拉木图 “国家专业知识和认证中心”股份公司分部 History
对金银首饰样品进行了分析和发现。 Museum
阿特劳州历史和地方志博物馆的基金为年轻一代首饰收藏具有重要意义。 Atyrau bölgesi
哈萨克族的这种首饰物品不仅是国家应用艺术的财产，也是整个民族文化的财产。 Yerel Tarih
此前，人们认为，首饰匠的仪器也有特殊的神奇力量。人们深信不疑，它们保护并免受邪恶，治愈疾病， Müzesi
增加收获量。锻工炉被认为是特别神圣的。 阿特劳州历史与地方
熔化银子用的锻工炉制造银制品形状的必要的设备。 志博物馆
博物馆收藏中有卡尔木汗铁匠使用的锻工炉，有两个多世纪的历史。卡尔穆汗·叶列肯诺维奇 1881年出生
于纳林州塔斯干村东南部的沙力克区，1953年去世。他是个有文化的人。他在苏维埃政府时期的村委会工作。 ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
他是一个首饰匠，木头大师，五金大师。他的锻工炉和首饰艺术作品一直延续到七代。
他的祖父托伦是阿特劳州纳林地区著名的首饰大师，在张格尔汗军队服务。汗向俄国沙皇尼古拉一世赠送
托伦大师制作的马具。它现在保存在圣彼得堡的埃尔米塔日博物厅。他的锻工炉代代相传。就这样转给了卡尔
穆坎的手中。大师在伟大的卫国战争期间，用这只锻工炉做铁匠。
2001年，卡尔穆汗大师的锻工炉由他的叔伯兄弟阿巴特·肯泽加里耶夫哈萨克斯坦共和国文化工作者和孙
子阿里别克·图克帕托拉耶维奇把锻工炉转让给博物馆基金。

斯维特拉娜·纽佩索娃
研究部负责人
人种学领域

21

Атырау облысы
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий
музей Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 Қалмұхан ұстаның көрігі Usta Kalmukhan’ın demirhanesi
Мерзімделуі: ХІХ ғасыр Dönem: XIX yüzyıl
Материалы: ағаш, темір Malzeme: ahşap, demir
Техникасы: сүргілеу, жону Teknikler: planya, tıraş
Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau
Атырау облысы bölgesi
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 4345 Kayıt işareti: ABYTM AF 4345
Горн мастера Калмухана 卡尔木汗铁匠的锻工炉
Период: ХІХ век 时期：十九世纪
Материал: дерево, железо 材质：木，铁
Техника: строгание, обстругивание 技术：刨平，刨光
Применение: Западный Казахст­ ан, 使用在：哈萨克斯
Атырауская область 坦西部，阿特劳州
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 4345 登记符号：IKMAO OF 4345
Hearth of master Kalmukhan.
Period: ХІХ century
Material: wood, iron
Technique: planing, cleaning
Application: Western Kazakhstan,
Atyrau region
Record: ALHM CE 4345

22

Ж ЖҮЗІКТЕР КОЛЛЕКЦИЯСЫ ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
үзік – бауыры таза күмістен соғылған, бетіне асыл тастан көз қондырылған, сәндік үшін тарихи-өлкетану
саусаққа салынатын әшекей. Жүзікті соғу, қалыптау, ширату тәсілімен жасайды. Палеолит дәуірінде музейі
сүйектен, неолит дәуірінде тастан, қола дәуірінде тастан және металдан жасалған. Ежелгі Египетте Историко-
(Мысыр) мөрлі жүзікті салу кең таралып, оның көзінде оюлап салынған сурет немесе жазу болған. краеведческий
Мұндай жүзік сәнді бұйым болумен қатар, жазылған хатқа, қағазға таңба басатын мөр қызметін музей АтыраУской
атқарған. Өткен ғасырларда хан, би, болыстардың, елге белгілі ер адамдардың мөр қолтаңба орнына области
қолданатын жүзіктері болған. Сондай-ақ, мөрлі жүзікке оймыштай салынған дұға, ру таңбасы да Atyrau Local
бейнеленген. Қазіргі Қазақстан аумағында да жүзікті жасаудың ежелгі замандардан бастау алатынына History
олардың археологиялық қазбалардан табылған үлгілері дәлел бола алады. Museum
Жүзік жасалу тәсілдеріне қарай: сіркелі, бұрама, құйма, күмбезді, теңге, шарбақ, шаңырақ Atyrau bölgesi
деп аталған. Сіркелі жүзік – үстіндегі көлемді алақанның беті мен шеңберінің айналасы сіркелеу Yerel Tarih
әдісімен әшекейленген. Шыныдан көз салынып, үстін үшбұрышты тұмарша өрнегімен сіркелеген. Müzesi
Бұрама жүзік – сым күмістен есіп жасалса, құйма жүзікті – күмісті балқытып, қалыпқа құйып жасаған. 阿特劳州历史与地方
Күмбезді жүзік – үсті киіз үй пішінінде болса, теңге жүзік – орыс монеталарынан жасалған. Шарбақ 志博物馆
жүзік – көзін маржан тасынан салып, шағындау алақанын төртбұрышты шарбақ тәрізді, ал шаңырақ
жүзіктің ортасын төртке бөліп пішіндеген. Жүзіктің жасалуы сақинадан күрделірек. Қазақ халқы 23
асыл тастардан көз қонды-рылғанын жүзік, ал тасы жоқ тек алтын мен күмістің өзінен ғана көз
шығарғанын сақина, көзі жоқ шығыр түріндегісін балдақ деп атайды. Жасалу шикізаты мен мәнеріне
қарай немесе көздеріндегі тастардың атымен алтын жүзік, күміс жүзік деп атаған. Қазақ халқының
дәстүрінде көзіне асыл тас орнатылған (кейде жазулы) алтын, күміс жүзіктерді қыз-келіншектер, сал-
серілер салса, ал жігіттер балдақ салған.
Зергерлер жүзік соғуда ақық-сердолик тасын жиі пайдаланған. Шығыста оны ежелгі уақыттан
қастерлеген. Пайғамбардың өзі «Кімде-кім ақық тасты жүзік тақса, ол қуаныш пен игілікке жолығады», –
деген. Орта Азия халықтарының байырғы наным-сенімдері бойынша жүзіктің көзі адам тағдырымен,
оның бұл пәнидегі тіршілігімен тығыз байланысты. Осы ежелден қалыптасқан түсініктің дәйегі
іспеттес бір аңыз былай деп айтылады. «Сарай бағында орындықта отырған патшаның саусағындағы
жүзіктің березе көзіне кенеттен әлдеқайдан ұшып келген оқ тиіп, оның тасы жан-жаққа бытырап
шашылып кетеді. Оқтың өзі анадай жерге барып шаншылып тұрып қалады. Бұл садақ оғының қайдан
атылғанын ешкім біле алмайды, іздесе де нәтиже шықпайды. Болған оқиға березе көзді жүзік таққан
әлгі патшаның есінен шықпай қояды. Ол мұның себебін сарайдағы көріпкелдер мен ғалымдардан
сұрағанымен, олардың ешқайсысы мардымды ештеңе айта алмайды. Ал мұны жаман ырымға
жорыған адамдар өз болжамын патшаға батылы барып айта алмайды. Көп ұзамай әлгі патшаның
дәм-тұзы таусылады». Жүзікті саусаққа салудың да өзіндік дәстүрі болады. Мысалы, қазақта жүзікті
бұрын көбінесе аты жоқ саусаққа, сұқ саусаққа, кейде шынашаққа да таққан. Біраз халықтардың
салтында жүзікті ортаңғы саусаққа салмайды. Өйткені олар ортаңғы саусаққа жүзікті таққан әйелдің
немесе қыздың ағасы қайғыға ұшырайды деп есептеген. Жүзіктер бұрын-соңды дәстүрлер бойынша
адамдардың бір-біріне сый-сияпат көрсету, сәлемдеме беру, естелік беруге пайдаланып келген
бұйымдардың бірі болып келді. Жүзіктерді пайдалану әлі күнге дейін өзінің жалғасын тауып келеді.
Неке қию салтында су құйылған ыдысқа қыздың анасы күміс сақина немесе садақ жебесін салып,
молданың алдындағы ақ шүберекке қояды. Жастар да, басқа адамдар да осы суды бір-бір ұрттап,
молдаға қайтарады. Молда ыдыс ішіндегі заттарды қалыңдыққа ұсынып, некенің берік болуын тілеп,
бата берген. Ал қалыңдық бұл заттарды жоғалтпай өзінде сақтауы керек. Жас келіншек нәрестесін
шомылдырарда немесе баланың жаялығын жуар алдында оған сол үйдің үлкендері «қолыңа
сақина салып ал, ол тазалыққа тән» деп ескертіп отырған. Нәрестені қырқынан шығару ырымын
өткізгенде шомылдыратын ыдысқа қырық қасық су құйылып, ішіне күміс жүзік, сақина салу дәстүрін
орындаған. Бұл рәсім қатынасып отырған әйелдерге тек сыйлық ретінде тарату үшін ғана жасалмай,
осындай зергерлік бұйымдардың қасиетті екендігін және тазалыққа мән беру керектігін ескертсе,
екінші жағынан ата-ананың осы қуанышына ортақтасып келген әйелдерге ризашылығын білдірген
тәрбиелік мәні бар үрдіс. Той-жиын кездерінде жастар сәндік үшін саусаққа салынатын әшекейлі
жүзік, сақиналарды ойынға пайдаланады. Соған байланысты «Жүзік салу», «Жүзік алып қашу»,
«Сақина тастау» деген ұлттық ойын атаулары бар.
Шығыс халықтарында әйелдің қолында міндетті түрде не жүзігі, не сақинасы болуы керек
деп санап, ол болмаған жағдайда оның дайындаған тағамын ішпейтін болған. Қазақ арасында
да «Тамақ адал болу үшін, қолда жүзік болу керек» деген мәтел сақталған. Күмістен сақина, жүзік
салған әйел қолынан ішкен сусынды қонақ адал ас деп сүйсініп ішкен. Жүзікті тағушы адамның
әлеуметтік мәртебесіне қарай аталуы да әртүрлі болған. Сом жүзік – қомақты да салмақты,
қалыпқа құю тәсілімен жасалған. Дәулетті адамдар таққан шор жүзік – үсті күмбез пішінде
жасалған. Алақан күмбезінің үстін зергерлер көбінесе сіркелеп, алтынмен аптаған. Мұндай
тәсілді алтынға шаю деп атайды. Ертеде бай адамдар шор жүзікті бірнеше түйе беріп соқтырған. Бұл
жүзікті кейде шорлы жүзік деп те атаған. Балдақ жүзікті ертеде ер адамдар таққан. Жүзік – тұтас,
жалпақ, дөңгелек пішінді, кейде бетіне ою салынған.

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 П КОЛЛЕКЦИЯ ПЕРСТНЕЙ
тарихи-өлкетану ерстень изготовлен из чистого серебра, на его поверхности прекреплен глаз из
драгоценного камня. Перстень изготовлен способом ковки, моделирования и скручивания.
музейі В эпоху каменного века перстни изготавливали из костей, в эпоху неолита – из камня,
Историко- в бронзовом веке – из камня и металла. В Древнем Египте было широко распространено ношение
краеведческий перстней с печатью, а сверху глаз украшали орнаментом или надписью. Такой перстень был не только
музей Атырауской красивым изделием, но и служил штампом или печатью. В прошлом веке у ханов, биев волостей,
известных мужчин были перстни, которые использовали вместо подписи и печати. Кроме того, на
области перстнях с печатью изображались слова молитвы, знак рода, украшенный орнаментом. Найденные
Atyrau Local в археологических раскопках образцы являются доказательством того, что изготовление перстней
на территории современного Казахстана берет свое начало с древнейших времен.
History
Museum В зависимости от способа изготовления перстни называются: зерневой, витой, литой, с
Atyrau bölgesi куполом, тенге, плетенный, шанырак. Зерневой перстень украшен зерневым методом пластинкой
Yerel Tarih и окружностью в верхней части. Из стекла помещается глаз и обрабатывается поверхность
треугольным, как амулет, узором. Витой перстень изготовливается из серебряной проволоки с
Müzesi помощью скручивания, литый перстень – способом плавления серебра и заливки в форму. Верхняя
阿特劳州历史与地方 часть перстеня с куполом напоминает форму юрты, перстень тенге изготовлен из русских монет.

志博物馆 Процесс и зготовления перстня сложнее, чем изготовление кольца. Казахский народ изделие
с установленным на нем глазом из драгоценных камней называет перстнем, без камня – из золота
24 и серебра – кольцом, без глаз, в виде ролика называется балдак (из золота или серебра, но без
камней). В зависимости от сырья и стиля работы или названия камней в установленных глазках их
называют золотым перстнем или серебряным перстнем. В традициях казахского народа золотые,
серебряные перстни (иногда с надписью) носили девушки, молодые женщины, творческие
личности – сал-сери, а молодые парни носили балдак (из золота или серебра, но без камней).

Ювелиры часто использовали камень агат-сердолик при изготовлении перстня. На Востоке его
ценили с древнейших времен. Сам Пророк говорил: «Если кто-то носит агат, то он будет наполнен
радостью и благом». По древним убеждениям народов Средней Азии глаз перстня тесно связан с
судьбой человека, его жизнедеятельностью на этой земле. В одном из легенд, как основание этого
древнего понятия, говорится следующее: «Однажды когда царь сидел у себя в саду, прямо в бирюзовый
глаз кольца, который был у него на пальце, внезапно попадает стрела и камень рассыпается на мелкие
кусочки. Сама стрела вонзается неподалеку от места, где сидел царь. Никто не знает, откуда была
выпущена эта стрела, а поиски не дали никаких результатов. Царь никак не мог забыть произошедшее.
Ясновидящие и ученые во дворце ничего не могли сказать. А те, кто видел в произошедшем плохой
знак, не смогли отважиться рассказать об этом царю. И вскоре царь отправился в мир иной». Если
обратить внимание на сакральное значение перстня, то можно более подробно ознакомиться
с состоянием казахского быта в прошлом. Даже в ношении перстня на пальце есть своя традиция.
Например, казахи перстень раньше носили на безымянном пальце, на указательном пальце, иногда на
мизинце. В традициях многих народов перстень не носили на среднем пальце. Потому что считали, что
брат женщины или девушки, которые носили перстень на среднем пальце, подвергаются опасности.

Во время бракосочетания мать девушки в емкость с водой клала серебряное кольцо или
стрелу от лука и ставила на белую ткань перед муллой. Молодые и другие люди пили эту воду и
возвращали ее мулле. Затем мулла передавал невесте эти вещи из посуды и благословлял, чтобы их
брак был прочным. Невеста должна была хранить эти вещи, не теряя. Когда молодая женщина купала
ребенка или стирала пеленки, старшие из этой семьи напоминали ей о том, чтобы она надевала
кольцо, так так это символ чистоты. Когда по традиции проводили сороковины новорожденного
ребенка, в емкость наливали сорок ложек воды и клали туда серебряные перстни, кольца. Во
время празднеств молодые люди использобали декоративные перстни, кольца с орнаментом
для игр, которые носли на пальцах. В связи с этим в народе много национальных игр связанных
с перстнем. У восточных народов считалось, что женщина должна носить либо кольцо, либо перстень,
в противном случае отказывались есть приготовленную ею еду. У казахов также сохранилась
поговорка: «Чтобы пища была не оскверненной, нужно носить перстень на пальце». Гость который
пил из рук женщины, носящей серебряное кольцо или перстень, получал удовольствие, считая еду не
оскверненной.

В связи с социальным положением человека, носящего перстень, существовали различные
названия. Массивный перстень был очень весомым и большим, изготавливали его способом заливки
в форму. Накладной перстень с узорами, верх которого был изготовлен в форме купола, носили
состоятельные люди. Верх пластинки купола ювелиры чаще всего украшали позолотой. Такой способ
называется «ополаскиванием в золото». Раньше богатые люди заказывали накладные перстни с
узорами, отдавая за них несколько верблюдов. Этот перстень иногда называли литым перстенем.

Перстень балдак (из золота или серебра, но без камней) раньше носили мужчины. Перстень
бывает цельным, плоским, круглой формы, иногда с орнаментом.

S COLLECTION OF SIGNET RINGS ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
ignet ring – the sides are made of pure silver, an eye made of a precious stone is installed on the тарихи-өлкетану
surface, and is put on a finger for decorative decoration. The signet ring is made by forging, modeling, twisting. музейі
In the Paleolithic era, they were made from bones, in the Neolithic era - from stone, in the Bronze age – Историко-
from stone and metal. In Ancient Egypt, it was widespread to wear a ring with a seal, and the top of the eye was краеведческий
decorated with an ornament or inscription. Such a signet ring was not only beautiful, but also served as a stamp музей АтыраУской
for printing on a written letter and paper. In the last century, khans, biys, volosts, and famous men had signet области
rings that were used instead of signatures and seals. In addition, the ring with the seal depicted prayers, a sign Atyrau Local
of the family, decorated with ornaments. The samples found in archaeological excavations are the evidence History
that the production of signet rings on the territory of modern Kazakhstan dates back to ancient times. Museum
Depending on the method of manufacturing the signet rings are called: grain, twisted, cast, with a dome, Atyrau bölgesi
tenge, braided, shanyrak. Grain signet ring is decorated with the plate and the circumference in the upper part Yerel Tarih
by granulation. Glass eye is placed and the surface is treated with a triangular pattern like an amulet. Twisted Müzesi
signet ring is made of silver wire by twisting, cast signet ring is made by melting silver, pouring into a mold. 阿特劳州历史与地方
Signet ring with a dome – its top resembles the shape of a yurt, tenge signet ring is made of Russian coins. 志博物馆
Making a signet ring is more difficult than making a simple ring. The Kazakh people call a product with a
set eye made of precious stones a signet ring, without a stone, with an eye made only of gold and silver – a ring, 25
without eyes, in the form of a roller – baldak (made of gold or silver, but without stones). Depending on the raw
material and style of work or the name of the stones in the installed eyes, they are called a gold ring or a silver
ring. In the traditions of the Kazakh people, gold and silver signet rings (sometimes with an inscription) were
worn by young women, versatile creative personalities – sal-seri, and young guys wore a baldak (made of gold
or silver, but without stones).
Jewelers often used agate-carnelian when making a signet ring. In the East, it has been valued since ancient
times. The Prophet said: «If someone wears agate, this one will be filled with joy and goodness.» According to
the ancient beliefs of the peoples of Central Asia, the eye of the signet ring is closely connected with the fate of
a person, his life on this earth. In one of the legends, as the basis of this ancient concept, the following is said.
«One day when the king was sitting in his garden, an arrow suddenly hits the turquoise eye of the ring, and its
stone is scattered in all directions. The arrow itself fell near the place where the king was sitting. No one knows
where this arrow was fired from, all the searches were in vain. The king could not forget what had happened.
The clairvoyants and scientists in the Palace couldn’t say anything. And those who saw the incident as a bad
sign could not dare to tell the king about it. And soon this king passed away».
If you pay attention to the ethnographic significance of the signet ring, you can learn more about the
activities of Kazakh life in the past. Even wearing a signet ring on your finger has its own tradition. For example,
Kazakhs used to wear a signet ring on the ring finger, index finger, and sometimes on the little finger. In the
tradition of many peoples, the signet ring is not worn on the middle finger. Because they believed that the
brother of a woman or girl who wore a ring on the middle finger was in danger. Signet rings were one of
the items that used to be traditionally used as gifts, parcels, and memorabilia. And these traditions are still
preserved today. During the wedding, the girl’s mother put a silver ring or arrow from a bow in a container of
water and put it in a white cloth in front of the Mullah. Both the young and other people drink this water and
return it to the Mullah. The Mullah passed the bride these things from the dishes, and blessed them so that the
marriage was strong. The bride had to keep these things without losing them.
When a young woman bathed a baby or washed the baby’s clothes, the older members of that family
reminded her to wear a ring, since it was a symbol of cleanliness. When, according to tradition, the fortieth
day of a newborn child was held, forty spoons of water were poured into the container and silver signet rings
and rings were placed there. This procedure was carried out not only to present a gift to the women, but also
to remind them that such jewelry is sacred and you need to pay attention to cleanliness, on the other hand,
it has an educational value, expressing gratitude to the women who was having this joyful event. During the
festivities, young people use decorative signet rings, signet rings with ornaments that are worn on their fingers
for games. In this regard, the people have a lot of national games related to the signet ring. Despite the fact that
they are similar, there are also common concepts among Kazakhs concerning peculiar differences, assessment
of the sanctity and qualities of rings and signet rings.
The Eastern peoples believed that a woman should wear either a ring or a signet ring, otherwise, they
refused to eat the food she prepared. Kazakhs also have a saying: «To ensure that food is not defiled, you must
wear a signet ring on your finger.» A guest who drank from the hands of a woman wearing a silver ring or signet
ring, took pleasure in considering the food not defiled.
There were different names in connection with the social status of the person wearing the signet ring.
A massive signet ring – it was very weighty and large ring, made by pouring into a mold. An overhead signet
ring with patterns that was worn by wealthy people – the top was made in the shape of a dome. The top of
the dome plate was most often decorated with gold-plating. This method is called rinsing in gold. Earlier, rich
people ordered false rings with patterns, giving several camels for them. This signet ring was sometimes called
a cast signet ring. The baldak signet ring (made of gold or silver, but without stones) used to be worn by men.
The signet ring can be solid, flat, round in shape, sometimes with an ornament.

Атырау облысы ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 S SİGNET YÜZÜĞÜ KOLEKSİYONU
тарихи-өлкетану ignet yüzük - dekoratif dekorasyon için bir parmağa yerleştirilmiş mücevherdir. Yanları saf gümüşten
yapılmıştır, yüzeye değerli bir taştan yapılmış bir göz yerleştirilmiş ve. Signet yüzükler dövme, modelleme,
музейі bükme ile yapılır.
Историко- Signet yüzükler Paleolitik çağda kemiklerden, Neolitik çağda taştan, Tunç Çağı’nda taş ve metalden
краеведческий yapılmıştır. Antik Mısır’da, mühürlü bir yüzüğün takılması yaygındı, gözler üstüne bir süs veya yazı ile
музей Атырауской süslenmişti. Böyle bir yüzük sadece güzel bir ürün değildi, aynı zamanda yazılı bir mektuba veya kağıda basmak
için bir damga görevi olarak kulanılıyordu. Geçen yüzyılda hanların, hakimlerin, muhtarların ve başka ünlü
области adamların imza yerine, mühür yerine kullanılan signet yüzükleri vardı. Bir süsle süslenmiş dualar veya klanın
Atyrau Local bir işareti, mühürlü bir yüzük üzerinde tasvir edildi. Arkeolojik kazılarda bulunan örnekler, modern Kazakistan
topraklarında signet yüzük üretiminin çok eskilere dayandığının kanıtıdır.
History Signet yüzüklere yapım yöntemine bağlı olarak: tahıl, bükülmüş, döküm, kubbeli, tenge, örgülü, shanyrak
Museum denir. Tahıl signet yüzükler – Üst kısmın plakası ve çevresi tane yöntemi ile dekore edilmiştir. Gözleri camdan
Atyrau bölgesi yerleştirdiler ve yüzeye muska gibi üçgen bir desen uyguladılar. Bükülmüş signet yüzükler – gümüş telden
Yerel Tarih bükülerek yapılmış, dökme signet yüzükler – gümüşü eritip kalıba dökerek yapılmıştır. Kubbeli bir signet yüzük -
tepesi yurt şeklini andırıyor, tenge signet yüzük - Rus demir paralarından yapılmıştır.
Müzesi Signet yüzük yapmak, olağan yüzüğü yapmaktan daha karmaşıktır. Kazak halkı, değerli taşlardan yapılmış
阿特劳州历史与地方 bir gözü olan bir ürüne signet yüzüğü, ama taşsız, yalnızca altın ve gümüşten yapılmış gözü olan birisine yüzük
diyorlar – gözü olmayan, merdane şeklinde bir yüzüğe baldak (altın veya gümüşten yapılmış, ancak taşsız)
志博物馆 diyorlar. Hammadde ve desenlerle veya gözlerin önüne yerleştirilen taşlara göre, bunlara altın signet yüzük
veya gümüş signet yüzük deniyordu. Kazak halkının geleneklerinde, altın ve gümüş signet yüzükler (bazen bir
26 yazı ile) genç kadınlar, çok yönlü yaratıcı kişilikler tarafından giyilirdi - sal-seri, şairler ve genç erkekler bir baldak
(altın veya gümüşten yapılmış, ancak taşsız) giyerlerdi.
Bu signet yüzüğü turkuaz taşla giyen Kral da olduğunu unutamadı. Ancak, ne hakkında olduğunu anlamak
istemesine rağmen, durugörüleri ve bilim adamlarından hiçbiri bir şey söyleyemedi, cevabını bulamadılar.
Olanlarda kötü bir işaret görenler, bunu Kral’a anlatmaya cesaret edemediler. Ve yakında bu Kral başka bir
dünyaya gitti.»
Signet yüzüğün etnografik önemine dikkat ederseniz, geçmişte Kazak halkının yaşamının faaliyetlerini
daha ayrıntılı olarak tanıyabilirsiniz. Bir parmağa signet yüzüğü takmanın bile kendi geleneği vardır. Örneğin
olarak: Kazaklar, yüzüğü yüzük parmağına, işaret parmağına, bazen de küçük parmağa takarlardı. Pek çok
halkın geleneğinde yüzük orta parmağa takılmaz. Çünkü orta parmağına yüzüğü takan bir kadın ya da kızın
kardeşinin tehlikede olduğuna inanıyorlardı. Sşgnet yüzükleri birbirlerine hediye, koli, hatıra olarak kullanılan
eşyalardan biri olmuştu. Yüzüklerin takılması günümüze kadar gelmiştir ve halen devam etmektedir.
Düğün sırasında kızın annesi gümüş bir yüzüğü ya da yaydan aldığı bir oku su kabına koyar ve mollanın
önüne beyaz bir bezin içine koyar. Gençler ve diğer insanlar bu suyu içip mollaya iade ettiler. Molla bunları
tabaklardan geline geçirdi ve evliliğin sürmesi için onları kutsadı. Ve gelin bunları saklamak ve kaybetmemek
zorundaydı.
Genç bir kadın bir bebeği yıkadığında veya bir bebeğin bezini yıkamak üzereyken, ailenin büyükleri ona
temizliğin sembolü olduğu için yüzükleri takmasını hatırlatıyordu. Geleneğe göre, yeni doğmuş bir çocuğun
kırkıncı doğum günü gerçekleştiğinde, kaba kırk yemek kaşığı su dökülüyordu ve oraya gümüş yüzükler ve
yüzükler konduluyordu. Bu işlem sadece mevcut kadınlara hediye olarak dağıtılmak için değil, aynı zamanda
bu tür takıların kutsal olduğunu ve temizliğe dikkat etmeniz gerektiğini hatırlattı. Öte yandan bu keyifli etkinliğe
gelen kadınlara şükran ifade eden eğitici bir değeri vardır. Bayramlar sırasında gençler oyun için parmaklara
takılan dekoratif signet yüzükleri, süslü yüzükleri kullandılar. Bu bakımdan halk arasında yüzüklerle ilgili birçok
ulusal oyun vardır. Benzer olmalarına rağmen, kazaklar arasında kendine özgü farklılıklar, signet yüzüklerin ve
olağan yüzüklerin kutsallığını ve niteliklerini değerlendiren ortak kavramlar da vardır.
Doğu halklarında bir kadının ya signet yüzük ya da yüzük takması gerektiğine inanılıyordu, aksi takdirde
hazırladığı yemeği yemeyi reddettiler. Kazakların da bir atasözü vardır: “Yiyeceklerin kirlenmesini önlemek için
parmağınıza yüzük takmanız gerekir”. Gümüş signet yüzük veya yüzük takan bir kadının elinden içen bir misafir,
yiyeceğin kirlenmediğini düşünmekten zevk aldı.
Signet yüzüğü takan kişinin sosyal statüsü ile bağlantılı olarak yüzükler farklı isimlendirildi. Masif signet
yüzük - çok ağır ve büyüktü, bir kalıba dökülerek yapıldı. Zenginlerin giydiği desenli signet yüzük, üstte kubbe
şeklinde yapılmıştır. Kubbe tabağının üst kısmı çoğunlukla kuyumcular tarafından yaldızlarla süslenmiştir. Bu
yönteme altın durulama denir. Daha önce, zenginler desenli signet yüzüklere sipariş verirken onlar için birkaç
deve verebilirdi. Bu tür yüzüklere bazen dökme signet yüzüğü denirdi. Bir baldak yüzük (altın veya gümüşten
yapılmış, ancak taşsız) daha önce erkekler tarafından takılmıştı. Signet yüzük sağlam, düz, yuvarlak, bazen
süslemeli oluyordu.

戒 戒指的收藏 Атырау облысы
指。侧面采用纯银材质制成，表面镶嵌宝石眼。戒指经过锻造、造型和搓成。 тарихи-өлкетану
在石器时代，戒指是用骨头做的，在新石器时代用石头做的，在青铜时代采用石头和金属。在 музейі
古埃及，佩戴带有印章的戒指是很普遍的，上面也有图案或铭文。这样的戒指不仅是一件漂亮的物 Историко-
品，还能起到盖章或印章的作用。在19世纪，乡的汗 、比和名人都有戒指，用于代替签名和印章。 краеведческий
此外，在盖有印章的戒指上还雕刻上祈祷，家族的标志，用图案装饰着。在考古发掘中发现的样品证 музей АтыраУской
明，现代哈萨克斯坦境内的戒指制造可以追溯到最古老的时代。 области
根据制造方法的不同，戒指称为：粒纹戒、绞戒、铸戒、带圆顶戒、坚戈戒、编辫戒、沙呢拉克 Atyrau Local
戒。粒纹戒是用粒纹方法装饰，顶部有一个薄片和一个圆形。具有玻璃眼，表面处理成三角形图案作 History
为护身符。扭环是用银丝缠绕而成，铸环是将银子熔化后铸入模具中制成。一个带圆顶的戒。它的顶 Museum
部像蒙古包的形状；戒指是用俄罗斯硬币制成的。 Atyrau bölgesi
如果您注意戒指的神圣意义，您可以了解过去哈萨克人的生活状态。上戴戒指也有自己的传统。 Yerel Tarih
例如，哈萨克族习惯把戒指戴在无名指上，戴在食指上，有时戴在小指上。在许多民族的传统中，戒 Müzesi
指是不戴在中指上的。因为他们认为，女人或女孩的哥哥如果把戒指戴在中指上，就会有危险。戒指 阿特劳州历史与地方
是过去传统的礼品、包裹和纪念品的物品之一。而这些传统一直延续到今天。 志博物馆
在婚礼上，姑娘的母亲会将一枚银戒或弓上的箭放在水缸里，然后放在穆拉面前的白布上。年轻
人和其他人会喝下这些水，然后把它还给穆拉。 ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
然后，穆拉会把这些东西和容器送给新娘，并祝福他们的婚姻长久幸福。新娘要保管好这些东
西，不能丢失。

少妇给孩子洗澡或洗尿布时，家里的长辈都会提醒她戴上戒指，因为这个戒指是纯洁的象征。
传统上，新生儿四十日时，要在容器中倒入四十勺水，并放银环和戒指。这个程序的进行，不仅是为
了作为礼物送给在场的女性，也是为了提醒大家，这样的首饰是神圣的，应该注意纯洁。另一方面，
它具有教育意义，对前来参加这次喜事的妇女表示感谢。节日期间，年轻人会用装饰戒、带饰品的戒
指戴在手指上玩游戏。因此，民间中存在很多与戒指相关的游戏。尽管二者相似，但哈萨克族人在奇
特的差异、对圣洁度的评价和戒指与戒指的品质上有共同的观念。

在东方民族中，人们认为女人要戴镶嵌宝石的戒指或戒指，否则会拒绝吃她做的食物。哈萨克族
还有一句话：“为了避免亵渎食物，必须在手指上戴戒指”。在客人喝戴着银环或戒指的女人给的水
时，认为到食物没有被亵渎，所以很开心。

由于戴戒指的人的社会地位不同,有不同的名字。一个巨大的戒指的重量较重,很大,是用模具制
造的。有钱人戴着一种带有花纹的套环,上面做成圆顶的形状。穹顶板的顶 部由珠宝商通过镀金装
饰。这种方法叫做金中漂洗。过去,有钱人都会订购带有图案的贴片戒 指,提供几只骆驼来支付。这
种戒指有时被称为铸戒指。以前男人戴的巴勒达克戒指(金或 银制,但没有宝石)。戒指为实心扁圆
形,有时有装饰物。

27

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақаны 3 х 4,5 см, қалыңдығы 2,5 х 1 см; салмағы 50 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 875, 916
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 4345
области
Atyrau Local Жүзік сопақша пішінді. Бетіне қызғылт шыныд­ ан көз қондырылған. Үсті және қыры дөңгелек,
тұмарша өрнектерімен бедерленіп, сіркелеу әді­сімен әшекейленген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: пластинка 3 х 4,5 см, толщина 2,5 х 1 см; вес 50 г
Проба: серебро 875, 916
Применение: Западный Казахстан, Атырауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 4345

Перстень овальной формы. На поверхности установлен глаз из розового стекла. Поверхность и
бока круглые, с тиснеными узорами в виде амулета, украшен методом зерни.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate 3 x 4.5 cm, thickness 2.5 x 1 cm; weight 50 g
Purity: silver 875, 916
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 4345

The signet ring is oval. Pink glass eyes are installed on the surface. The surface and sides are round,
embossed with patterns in the form of an amulet, decorated with the granulation method.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka 3 х 4,5 cm, kalınlık 2,5 х 1 cm; ağırlık 50 gr
İncelik: gümüş 875, 916
Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau bölgesi
yKöanSyitıgetnmişeaityrleeyütsizü:üAsğleBünYomTMvişamAldFuır4s. k3Pa4eş5mekbliendceamkabgaörztmlera dyüezseeyneleryleerslüeşstleirnilmmiişşttiirr.. Yüzeyi ve yanları yuvarlak, boncuk

男式戒指

時期：十九世紀
材質：銀，玻璃
工藝：壓印，壓印，扭曲
尺寸：盤子3x4.5厘米，厚度2.5x1厘米; 重量50克
細度：銀875，916
應用：哈薩克斯坦西部，阿特勞地區
註冊商標：IKMAO OF 4345

戒指是橢圓形的。粉紅色的玻璃眼睛固定在表面上。表面和側面是圓形的，帶有護身符形式的浮
雕圖案，飾有飾珠。

28

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

29

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме
Историко- Өлшемі: алақаны 2,7 х 3,5 см, қалыңдығы 3 х 1 см; салмағы 34 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 870
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 6903
области
Atyrau Local Сопақша пішінді жүзіктің ортасына қондырылған қызғылт көздің айналасы тұмарша өрнегім­ ен
көркемделген. Жүзік дөңгелек және тұмарша, ширатпа өрнектерімен бедерленген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск
Размер: пластинка 2,7 х 3,5 см, толщина 3 х 1 см; вес 34 г
Проба: серебро 870
Применение: Западный Казахстан, Атырауск­ ая область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 6903

Окружность розового глаза, установленного в центре перстня овальной формы, украшена
узором в виде амулета. Перстень круглый и тиснен узорами в виде амулета, скрученными узорами.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold
Size: plate 2.7 x 3.5 cm, thickness 3 x 1 cm; weight 34 g
Purity: silver 870
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 6903

The circle of the pink eye set in the center of the oval signet ring is decorated with a pattern in the
form of an amulet. The signet ring is round and embossed with patterns in the form of an amulet, twisted
patterns.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı
Boyut: plaka 2,7 х 3,5 cm, kalınlık 3 х 1 cm; ağırlık 34 gr
İncelik: gümüş 870
Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 6903

Oval bir signet yüzüğün ortasına pembe bir göz çemberi yerleştirilmiş, muska şeklinde bir desenle
süslenmiştir. Yüzük yuvarlaktır ve muska, bükülmüş desenler şeklinde desenlerle kabartılmıştır.

男式戒指
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案
尺寸：薄片 2,7х3,5 厘米，厚度3х1 厘米；重量 34 克
成色：870银
使用在：哈萨克斯坦西部，阿特劳州
登记符号：IKMAO OF 6903

椭圆形戒指中心安装的粉色钻石的圆环上装饰有护身符图案。戒指是圆形的，上面浮雕着搓成的
护身符形状的图案

30

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

31

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме
Историко- Өлшемі: алақаны 3,3 х 4,1 см, қалыңдығы 1,3 х 2,3 см; салмағы 45 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 870
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 6904
области
Atyrau Local Сопақша пішінді жүзіктің бетіне шыныдан қызыл көз қондырылып, жиектері тұмарша өрнегімен,
алақаны сіркелеу тәсілімен көркемделген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск
Размер: пластинка 3,3 х 4,1 см, толщина 1,3 х 2,3 см; вес 45 г
Проба: серебро 870
Применение: Западный Казахстан, Атырауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 6904

На поверхность перстня овальной формы из стекла установлен глаз красного цвета, по бокам
оформлены узором в виде амулета, а пластинка украшена зернью.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold
Size: plate 3.3 x 4.1 cm, thickness 1.3 x 2.3 cm; weight 45 g
Purity: silver 870
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 6904

Red glass eyes are installed on the surface of the oval-shaped signet ring, on the sides they are decorated
with a pattern in the form of an amulet, and the plate is decorated with granulation.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı
Boyut: plaka 3,3 х 4,1 cm, kalınlık 1,3 х 2,3 cm; ağırlık 45 gr
İncelik: gümüş 870
Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 6904

Camdan yapılmış oval şekilli signet yüzeyine kırmızı gözler takılı, yanlarında muska şeklinde bir desenle
süslenmiş ve plaka tanelerle süslenmiştir.

男式戒指

时期：十九世纪 克
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案
尺寸：薄片 3,3х4,1 厘米，厚度1,3х2,3 厘米；重量 45
成色：870银
使用在：哈萨克斯坦西部，阿特劳州
登记符号：IKMAO OF 6904
玻璃制成的椭圆形戒指表面有一双红色的钻石，侧面有护身符形状的图案，片面上有颗粒装饰。

32

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

33

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме
Историко- Өлшемі: алақаны 3,9 х 3 см, қалыңдығы 1 х 2,4 см; салмағы 40 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 925
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 11465
области
Atyrau Local Сопақша жүзікке қондырылған күрең қызыл көздің айналасы тұмарша өрнегімен безендірілген.

History МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Museum Период: ХІХ век
Atyrau bölgesi Материал: серебро, стекло
Yerel Tarih Техника: штамповка, оттиск
Размер: пластинка 3,9 х 3 см, толщина 1 х 2,4 см; вес 40 г
Müzesi Проба: серебро 925
阿特劳州历史与地方 Применение: Западный Казахстан, Мангистауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 11465
志博物馆
Вокруг глаза темно-красного цвета, установленного в овальном перстне, узор в виде амулета.
ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏
MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold
Size: plate 3.9 x 3 cm, thickness 1 x 2.4 cm; weight 40 g
Purity: silver 925
Application: Western Kazakhstan, Mangistau region
Record: ALHM CE 11465

The eye of a dark red color, set in an oval signet ring, is decorated with a pattern in the form of an amulet.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı
Boyut: plaka 3,9 х 3 cm, kalınlık 1 х 2,4 cm; ağırlık 40 gr
İncelik: gümüş 925
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 11465

Bir muska şeklinde desenle süslenmiş, oval bir signet yüzüğünün içine koyu kırmızı bir rengin gözünün
etrafında yerleştirilmiş.

男式戒指

时期：十九世纪 克
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案
尺寸：薄片 3,9х3 厘米，厚度1х2,4 厘米；重量 40
成色：925银
使用在：哈萨克斯坦西部，曼格斯陶州
登记符号：IKMAO OF 11465
镶嵌在一个椭圆形的圆戒指里的暗红色钻石周围，是一个护身符形式的图案。

34

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

35

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақаны 2,9 х 4 см, қалыңдығы 0,8 х 2,3 см; салмағы 33 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 750
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 11996
области
Atyrau Local Жүзіктің ортасына қызғылт көз орнатылған. Беті тұмарша және жиегі ширатпа өрнегімен әсемделіп,
сіркелеу әдісімен көркемделген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: пластинка 2,9 х 4 см, толщина 0,8 х 2,3 см; вес 33 г
Проба: серебро 750
Применение: Западный Казахстан, Мангистауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 11996

В центре перстня установлен глаз розового цвета. Поверхность и бока украшены узором в виде
амулета скрученными узорами, оформлен зерневым способом.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate 2.9 x 4 cm, thickness 0.8 x 2.3 cm; weight 33 g
Purity: silver 750
Application: Western Kazakhstan, Mangistau region
Record: ALHM CE 11996

Pink eye is installed in the center of the signet ring. The surface and sides are decorated with a pattern
in the form of an amulet with twisted patterns, decorated with granulation.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka 2,9 х 4 cm, kalınlık 0,8 х 2,3 cm; ağırlık 33 gr
İncelik: gümüş 750
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 11996

Pembe gözler yüzüğün ortasına yerleştirilmiştir. Yüzey, tılsım şeklinde bir desenle ve yanlarda bükülmüş
desenlerle süslenmiş, bir tane yöntemi ile süslenmiştir.

男式戒指
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案，搓成
尺寸：薄片 2,9х4 厘米，厚度0,8х2,3 厘米；重量 33 克
成色：750银
使用在：哈萨克斯坦西部，曼格斯陶州
登记符号：IKMAO OF 11996

戒指的中心有粉红色的钻石。表面和侧面都有搓成的花纹，以颗粒的护身符形式装饰。

36

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

37

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақаны 2,8 х 3,6 см, қалыңдығы 0,9 х 2,3 см; салмағы 30 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 600, 925
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 13172
области
Atyrau Local Ортасына қондырылған қызғылт көздің беті төрт тұмарша және ширатпа өрнегімен сәнделіп,
сіркелеу әдісімен әшекейленген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: пластинка 2,8 х 3,6 см, толщина 0,9 х 2,3 см; вес 30 г
Проба: серебро 600, 925
Применение: Западный Казахстан, Мангистауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 13172

Поверхность розового глаза, установленного в центре, украшена четырьмя узорами в виде
амулета и с крученными узорами, а также зерневым способом.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate 2.8 x 3.6 cm, thickness 0.9 x 2.3 cm; weight 30 g
Purity: silver 600, 925
Application: Western Kazakhstan, Mangistau region
Record: ALHM CE 13172

The surface of the pink eye, set in the center, is decorated with four amulet-like patterns and twisted
patterns, as well as with granulation.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka 2,8 х 3,6 cm, kalınlık 0,9 х 2,3 cm; ağırlık 30 gr
İncelik: gümüş 600, 925
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 13172

Ortasına yerleştirilen pembe gözün yüzeyi, dört muska ve bükülmüş desenlerin yanı sıra bir tane
yöntemi ile süslenmiştir..

男式戒指 克
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案，搓成
尺寸：薄片 2,8х3,6 厘米，厚度0,9х2,3 厘米；重量 30
成色：600，925银
使用在：哈萨克斯坦西部，曼格斯陶州
登记符号：IKMAO OF 13172

在中间镶嵌的粉眼的表面饰有四种护身符形式的花纹和缠枝纹，以及使用颗粒装饰法。

38

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

39

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақаны 2,3 х 2,8 см, қалыңдығы 1,5 х 3,5 см; салмағы 26 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 875, 916
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 21298
области
Atyrau Local Жүзіктің алақаны сопақша пішінді. Ортасына қызғылт көз қондырылған. Алақаны ширатпа және
сіркелеу өрнектерімен сәнделген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: пластинка 2,3 х 2,8 см, толщина 1,5 х 3,5 см; вес 26 г
Проба: серебро 875, 916
Применение: Западный Казахстан, Атырауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 21298

Пластинка перстня овальной формы. В центре установлен глаз розового цвета. Пластинка
украшена скрученными и зерневыми узорами.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate 2.3 x 2.8 cm, thickness 1.5 x 3.5 cm; weight 26 g
Purity: silver 875, 916
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 21298

The plate of the signet ring is oval. Pink eye is installed in the center. The plate is decorated with twisted
and grain patterns.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka 2,3 х 2,8 cm, kalınlık 1,5 х 3,5 cm; ağırlık 26 gr
İncelik: gümüş 875, 916
Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 21298

Signet yüzüğün plakası ovaldır. Ortada pembe gözler var. Plaka, bükülmüş ve tane desenleriyle
süslenmiştir.

男式戒指

时期：十九世纪 克
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案，搓成
尺寸：薄片 2,3х2,8 厘米，厚度1,5х3,5 厘米；重量 26
成色：875、916银
使用在：哈萨克斯坦西部，阿特劳州
登记符号：IKMAO OF 21298
戒指的片是椭圆形的。中间有一只粉红色的钻石。片面上饰有曲折纹和粒纹法饰。

40

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

41

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақаны 2,3 х 3,5 см, қалыңдығы 1 х 2,1 см; салмағы 22 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 916
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 21301
области
Atyrau Local Сопақша жүзіктің бетіне күрең қызғылт көз қондырылып, тұмарша және кереге өрнегімен
әшекейленген. Жүзіктің жанында ілмегі бар.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: пластинка 2,3 х 3,5 см, толщина 1 х 2,1 см; вес 22 г
Проба: серебро 916
Применение: Западный Казахстан, Атырауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 21301

На поверхности овального перстня установлен бордовый глаз, украшен орнаментом в виде
амулета и кереге. На перстне имеется петля.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate 2.3 x 3.5 cm, thickness 1 x 2.1 cm; weight 22 g
Purity: silver 916
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 21301

Burgundy eye is installed on the surface of the oval signet ring, decorated with an ornament in the form
of an amulet and a kerege. The signet ring has a loop.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka 2,3 х 3,5 cm, kalınlık 1 х 2,1 cm; ağırlık 22 gr
İncelik: gümüş 916
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 21301

Oval signet yüzüğün yüzeyine bordo renkli gözler yerleştirilmiş, tılsım ve kerege şeklinde bir süsleme ile
süslenmiştir. Halkada bir döngü var.

男式戒指
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案，搓成
尺寸：薄片 2,3х3,5 厘米，厚度1х2,1 厘米；重量 22 克
成色：916银
使用在：哈萨克斯坦西部，阿特劳州
登记符号：IKMAO OF 21301

椭圆形的戒指表面是一个酒红色的钻石，上面装饰着护身符形式和格状的装饰品。戒指上有一个
铰链。

42

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

43

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме
Историко- Өлшемі: алақаны 3 х 4 см, қалыңдығы 1,0 х 2,0 см; салмағы 36 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 875, 916
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 21852
области
Atyrau Local Сопақша жүзіктің ортасындағы қызғылт көздің үстіне төрт тұмарша өрнегі қондырылып, жиегі
ширатпа, тұмарша өрнектерімен сәнделген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск
Размер: пластинка 3 х 4 см, толщина 1,0 х 2,0 см; вес 36 г
Проба: серебро 875, 916
Применение: Западный Казахстан, Мангистауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 21852

На поверхности розового глаза в центре овального перстня установлено четыре узора в виде
амулета, по бокам украшены скрученными узорами, узорами в виде амулета.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold
Size: plate 3 x 4 cm, thickness 1.0 x 2.0 cm; weight 36 g
Purity: silver 875, 916
Application: Western Kazakhstan, Mangistau region
Record: ALHM CE 21852

There are four patterns in the form of an amulet on the surface of the pink eye in the center of the oval
signet ring, the sides are decorated with twisted patterns, patterns in the form of an amulet.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı
Boyut: plaka 3 х 4 cm, kalınlık 1,0 х 2,0 cm; ağırlık 36 gr
İncelik: gümüş 875, 916
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 21852

Oval signet yüzüğünün ortasındaki pembe göz yüzeyinde muska şeklinde dört desen vardır, yanlarda
muska şeklinde bükülmüş desenlerle süslenmiştir.

男式戒指
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案
尺寸：薄片 3х4 厘米，厚度1,0х2,0 厘米；重量 36 克
成色：875、916银
使用在：哈萨克斯坦西部，曼格斯陶州
登记符号：IKMAO OF 21852

椭圆戒指中间的粉红色钻石表面有四种图案，呈护身符状，两边饰有搓成的图案，呈护身符状的
图案。

44

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

45

Атырау облысы ЕР АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХХ ғасыр
Материалы: күміс, ақық
музейі Техникасы: бедерлеме, оймыш
Историко- Өлшемі: алақаны 2,1 х 2,6 см, қалыңдығы 0,4 х 1,5 см; салмағы 13 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 925
музей Атырауской Қолданылуы: Оңтүстік Қазақстан
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 21870
области
Atyrau Local Сопақша пішінді жүзіктің ортасы қызғылт ақық тасымен көркемделген. Тас қондырылған ұяшық
пен жүзіктің айналасы оймыштау тәсілмен әшекейленген. Бауырдағының екі жағына бирюзадан үш-
History үштен алты көз қондырылған.
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 МУЖСКОЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХХ век
Материал: серебро, агат
Техника: оттиск, обрезная
Размер: пластинка 2,1 х 2,6 см, толщина 0,4 х 1,5 см; вес 13 г
Проба: серебро 925
Применение: Южный Казахстан
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 21870

Центр перстня овальной формы украшен камнем розового агата. Гнездо, где установлен камень и
окружность перстня украшены обрезным способом. С обеих сторон по бокам установлены по три-
шесть глаз из бирюзы.

MEN’S SIGNET RING
Period: ХХ century
Material: silver, agate
Technique: cast mold, edging
Size: plate 2.1 x 2.6 cm, thickness 0.4 x 1.5 cm; weight 13 g
Purity: silver 925
Application: Southern Kazakhstan
Record: ALHM CE 21870

The center of the oval signet ring is decorated with a pink agate. The nest where the stone is installed
and the ring circumference are decorated with edging. On both sides, three or six turquoise eyes are
installed on each side.

ERKEK SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, akik taşı
Teknikler: baskı, kenarlı
İBnocyeulitk::pglaükmaü2ş,19х252,6 cm, kalınlık 0,4 х 1,5 cm; ağırlık 13 gr
Uygulama: Güney Kazakistan
Kayıt işareti: ABYTM AF 21870

Oval signet yüzüğünün ortası pembe akik taşı ile süslenmiştir. Taşın yerleştirildiği yuvanın tüm çevresi
boyunca ve halkalar bir bordür yöntemi ile süslenmiştir. Her iki tarafa da üç ila altı turkuaz göz takılmıştır.

男式戒指

时期：二十世纪 克
材质：银, 玛瑙
工艺：压印图案，切工
尺寸：薄片 2,1х2,6 厘米，厚度0,4х1,5 厘米；重量 13
成色：925银
使用在：南哈萨克斯坦
登记符号：IKMAO OF 21870
椭圆形戒指的中间饰有粉红色玛瑙石。 镶嵌宝石的巢穴和戒指的周缘采用切工方式装饰。 两侧
有三到六颗碧绿的钻石。

46

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

47

Атырау облысы ӘЙЕЛ АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме
Историко- Өлшемі: алақанының диаметрі 5,5 см, қалыңдығы 0,7 см; салмағы 66 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 875, 960
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 5732
области
Atyrau Local Дөңгелек жүзіктің бетіндегі қастың ішіне қызғылт көз қондырылып, айналасы тұмарша және ирек
өрнегімен әшекейленген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 ЖЕНСКИЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск
Размер: диаметр пластинки 5,5 см, толщина 0,7 см; вес 66 г
Проба: серебро 875, 960
Применение: Западный Казахстан, Мангистауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 5732

Внутри камня на поверхности круглого перстня установлен глаз розового цвета, окружность
украшена орнаментом в виде амулета и зигзага.

WOMEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold
Size: plate diameter 5.5 cm, thickness 0.7 cm; weight 66 g
Purity: silver 875, 960
Application: Western Kazakhstan, Mangistau region
Record: ALHM CE 5732

Pink eyes are set inside the stone, on the surface of a round signet ring, the circle is decorated with an
ornament in the form of an amulet and a zigzag.

KADIN SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı
Boyut: plaka diametri 5,5 cm, kalınlık 0,7 cm; ağırlık 66 gr
İncelik: gümüş 875, 960
Uygulama: Batı Kazakistan, Mangystau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 5732

Taşın içinde, yuvarlak bir signet yüzüğünün yüzeyine pembe gözler yerleştirilmiş, daire muska ve zikzak
şeklinde bir süs ile süslenmiştir.

女式戒指
时期：十九世纪
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案
尺寸：片径5,5 厘米，厚度0,7 厘米；重量 66 克
成色：875、960银
使用在：哈萨克斯坦西部，曼格斯陶州
登记符号：IKMAO OF 5732

圆戒指表面上的石头内部有一个粉红色的钻石，圆圈上装饰着护身符和锯齿形的图案。

48

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей АтыраУской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地方
志博物馆

49

Атырау облысы ӘЙЕЛ АДАМНЫҢ ЖҮЗІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: ХІХ ғасыр
Материалы: күміс, шыны
музейі Техникасы: қалыптама, бедерлеме, ширатпа
Историко- Өлшемі: алақанының диаметрі 3,8 см, қалыңдығы 0,9 см; салмағы 39 гр
краеведческий Сынамасы: күміс 600, 925
музей Атырауской Қолданылуы: Батыс Қазақстан, Атырау облысы
Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 10483
области
Atyrau Local Дөңгелек пішінді шаңырақ жүзіктің үсті төртке бөлініп, қызғылт көз орнатылған. Айналасы
тұмарша өрнегімен безендіріліп, сіркелеу әдісімен сәнделген.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地方

志博物馆

ЗЕРгерлік * ЮВЕЛИРНЫЕ * JEWELRY * MÜCEVHER * 首饰的收藏 ЖЕНСКИЙ ПЕРСТЕНЬ
Период: ХІХ век
Материал: серебро, стекло
Техника: штамповка, оттиск, скрученный
Размер: диаметр пластинки 3,8 см, толщина 0,9 см; вес 39 г
Проба: серебро 600, 925
Применение: Западный Казахстан, Атырауская область
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 10483

Поверхность перстня в форме шанырака круглой формы, разделена на четыре части и установлен
глаз розового цвета. Окружность украшена узором в виде амулета и декорирована зерневым
методом.

WOMEN’S SIGNET RING
Period: ХІХ century
Material: silver, glass
Technique: stamping, cast mold, twisting
Size: plate diameter 3.8 cm, thickness 0.9 cm; weight 39 g
Purity: silver 600, 925
Application: Western Kazakhstan, Atyrau region
Record: ALHM CE 10483

The surface of the signet ring in the form of a shanyrak is round, divided into four parts and pink eyes are
installed. The circle is decorated with a pattern in the form of an amulet and decorated with granulation.

KADIN SİGNET YÜZÜĞÜ
Dönem: ХІХ yüzyıl
Malzeme: gümüş, cam
Teknikler: damgalama, baskı, bükülmüş
Boyut: plaka diametri3,8 cm, kalınlık 0,9 cm; ağırlık 39 gr
İncelik: gümüş 600, 925
Uygulama: Batı Kazakistan, Atyrau bölgesi
Kayıt işareti: ABYTM AF 10483

Signet yüzüğünün yüzeyi yuvarlak bir şanrak şeklindedir, dört parçaya bölünmüştür ve pembe gözler
yerleştirilmiştir. Daire, muska şeklinde bir desenle süslenmiş ve tahıl yöntemi ile süslenmiştir.

女式戒指

时期：十九世纪 克
材质：银，玻璃
工艺：冲压，压印图案，搓成
尺寸：片径3,8 厘米，厚度0,9 厘米；重量 39
成色：600，925银
使用在：哈萨克斯坦西部，阿特劳州
登记符号：IKMAO OF 10483
戒指的表面呈圆形的沙呢拉克形状，分为四个部分，并镶嵌了粉红色的钻石。 圆圈饰有护身符

50 形式的图案，并用粒纹法装饰。