İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Milix Yevdayev (Bakı şəhəri Dağ Yəhudiləri dini icmasının sədri):
May ayında biz Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndə heyətinin tər
kibində İsraildə olduq. Knessetin sədri ilə görüşdə dedim ki, Azər
baycan Prezidenti yaxın vaxtlarda bizə – yəhudilərə gözəl bir si
naqoq hədiyyə etmişdir.
Oktyabrın 14-dən 17-dək Kiyevdə antisemitizmə qarşı müba
rizəyə həsr edilmiş beynəlxalq forum keçirilirdi. Həmin foruma
mən də dəvət edilmişdim. Mən dedim ki, bizim Azərbaycanda
bütün xalqlar sülh, əmin-amanlıq şəraitində xoşbəxt yaşayır. Azər
baycanda heç vaxt dinlərarası, millətlərarası zəmində hər hansı
mübahisələr, çəkişmələr, digər xoşagəlməz hallar olmamışdır. Belə
hal yoxdur. Nə üçün? Ona görə ki, Ulu Öndərin dediyi kimi, tole
rantlıq yüksək mədəniyyətin nəticəsidir. Azərbaycanda əsrlər boyu
tolerantlıq olmuşdur, var və olacaqdır.
Protoierey Vsevolod Çaplin: Moskvanın və bütün Rusiyanın
Zati-müqəddəs patriarxları – mərhum Patriarx Aleksi və indiki
Patriarx Kiril Azərbaycanda kilsə ilə dövlət arasında və dinlərarası
münasibətlərin vəziyyətini qiymətləndirmişlər. Bu gün baş yepis
kop Patriarx Kirilin Arxiyerey məclisində son məruzəsini xatırla
dı. Arxiyerey məclisi müəyyən dövriliklə keçirilir. Qeyd etməliyəm
ki, Avrasiyanın bir sıra ölkələrində kilsə-dövlət münasibətlərində
müəyyən mürəkkəbliklər olduğuna baxmayaraq, bir neçə il bundan
əvvəl mərhum Patriarx da, indiki Patriarx da Azərbaycanda həm
bizim kilsənin vəziyyəti, həm də dinlərarası dialoq sahəsində olan
təcrübə barədə həmişə yalnız müsbət fikir söyləmişlər. Biz təkcə
kilsənin həyatı ilə bağlı məsələləri müzakirə etmirik, Avrasiyada
və dünyada dinlərarası dialoqun perspektivlərini də Zati-müqəd
dəsləri Şeyx ilə və ölkənin digər dini icmaları ilə birlikdə müzakirə
edirik. Müəyyən yeni təşəbbüslər vardır. Biz bu müsbət təcrübəmi
zin, birgə fəaliyyət təcrübəmizin, ünsiyyət təcrübəmizin xristianlar
la müsəlmanların münasibətləri, dinin və dövlətin münasibətləri,
dinlərarası sülhyaratma dialoqu sahəsində dünyada baş verənlərə
daha çox təsir göstərməsi üçün Rusiyada da, Bakıda da görüşəcəyik.
İlham Əliyev: Siz tamamilə haqlısınız. Buna böyük ehtiyac var
dır. III Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun nəticələrinə əsasən,
beynəlxalq əməkdaşlığın bu cür formatı artıq yaranmışdır. Biz bun
dan əvvəl də dünya dinlərinin liderlərinin zirvə görüşünü keçir
501
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
mişik. Bu iki format bir-birini tamamlayır, çünki dinlərarası mü
nasibətlərin gələcək inkişafına dair ciddi diskussiyalara və ümumi
yanaşmalar işləyib hazırlamağa ehtiyac çoxdur. Çünki dünyanın
müxtəlif hissələrində – həm Yaxın Şərqdə, həm də Avropada baş
verən proseslər bizi düşünməyə vadar edir və narahatlıq doğurur.
Bəzən yaxınlaşma prosesi əvəzinə ayrılma prosesi gedir. Bəzən
müəyyən bəyanatlar və ya hərəkətlər həmrəyliyə deyil, əksinə, eti
madsızlığa səbəb olur. Ona görə də mənim fikrimcə, bu halda bütün
xalqlar arasında müsbət əməkdaşlıq tarixinə malik olan ölkələrin,
çoxmillətli ölkələrin təcrübəsinə əsaslanmaq lazımdır. Zənnimcə,
bu halda Rusiya və Azərbaycan qlobal miqyasda məhz dinlərarası,
mədəniyyətlərarası dialoqun birləşdirici amili ola bilər. Ona görə
ki, burada oxşar cəhətlər, əlaqələr çoxdur. Bundan əlavə, biz iki
qonşu dövlətik, Qafqaz da bizi birləşdirir, Rusiya və Azərbaycan
iki Qafqaz ölkəsidir.
Buna görə din xadiminin, hörmətli insanın sözü həmişə sanballı
olmuşdur. İndiki halda dövlətin siyasəti və din tamamilə eyni məc
rada həyata keçirilir. Məqsədlər eynidir – inkişaf, rifah, dəyərlər,
qloballaşma dövründə ənənəvi dəyərlərin itirilməməsi, gənc nəs
lin özünün etnik və dini köklərindən ayrılmaması. İdentiklik iti
rilməməlidir, qloballaşma adı altında cəmiyyətin mənəvi əsasları
sarsıdılmamalıdır. Bu əsaslar olmadan heç bir ölkə, heç bir xalq
mövcud ola bilməz.
502
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
UNESCO-NUN QEYRİ-MADDİ-MƏDƏNİ İRSİN
QORUNMASI ÜZRƏ HÖKUMƏTLƏRARASI
KOMİTƏSİNİN VIII SESSİYASINA
Hörmətli sessiya iştirakçıları!
Sizi Bakı şəhərində UNESCO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrsin
Qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin VIII sessiyasının öz
işinə başlaması münasibətilə təbrik edir, hər birinizə bundan sonra
kı fəaliyyətinizdə yeni-yeni uğurlar diləyirəm.
Sessiyanız Qeyri-maddi Mədəni İrsin Qorunması üzrə Konven
siyanın onilliyinə təsadüf edir. Konvensiyanın qəbul edilməsi ötən
müddət ərzində dünyada mədəni müxtəlifliyin təşviqi və qey
ri-maddi mədəni irsin qorunması istiqamətində beynəlxalq strate
giyaların həyata keçirilməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Azər
baycan Respublikası bu Konvensiyaya qoşulduğu vaxtdan etibarən
ölkəmizdə müvafiq silsilə tədbirlər təşkil olunmuş və mühüm la
yihələr gerçəkləşdirilmişdir.
UNESCO Azərbaycanın öz müstəqilliyini bərpa etdikdən son
ra üzv olduğu ilk beynəlxalq təşkilatlardan biridir. Onun fəaliy
yət dairəsinə aid bütün sahələrdə əməkdaşlıq Azərbaycan dövlə
tinin həmişə diqqət mərkəzində olmuşdur. Daim inkişaf edən və
möhkəmlənən UNESCO – Azərbaycan əlaqələri xalqımızın qədim,
zəngin mədəniyyətinin beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına, onun
nailiyyətlərinin dünyada nümayiş etdirilməsinə geniş imkanlar ya
ratmışdır.
Azərbaycan muğamının, aşıq sənəti və xalçaçılığın, tar ifaçılığı
və Novruz bayramının, xalqımızın maddi-mənəvi irsinin qiymət
li abidələrinin, həmçinin milli mədəniyyətimizin və elmimizin
görkəmli nümayəndələrinin təbliğinin UNESCO tərəfindən diqqət
mərkəzində saxlanılması ölkəmizlə bu mötəbər beynəlxalq təşkilat
arasında əlaqələrin yüksək səviyyəsinin bariz nümunəsidir.
Cari ilin iyul ayında təhsil, elm, mədəniyyət və informasiya
sahələrində Əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişinin imzalanması
ilə Azərbaycan və UNESCO arasında qarşılıqlı faydalı münasibət
lər keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoymuş və qlobal çağırışla
503
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
rın həllində birgə səylərimizin daha da gücləndirilməsinə əlverişli
zəmin hazırlamışdır.
Əminəm ki, sessiyanız öz qərarları ilə ümumbəşər mədəni irsi
nin qorunub saxlanması, dünya mədəniyyətləri arasında dialoq və
anlaşmanın dərinləşməsi işinə layiqli töhfəsini verəcəkdir.
Ən xoş arzularla,
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 2 dekabr 2013-cü il
504
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
2014
505
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
AZƏRBAYCANIN PRAVOSLAV XRİSTİAN İCMASINA
Hörmətli həmvətənlər!
İsa peyğəmbərin mübarək mövludu – müqəddəs Milad bayramı
münasibətilə sizi və Azərbaycanın bütün xristian icmasını ürəkdən
təbrik edir, hər birinizə xoşbəxtlik arzulayıram.
Azərbaycanda bir çox xalqların və dinlərin nümayəndələri yüz
illərdir ki, əmin-amanlıq şəraitində, qarşılıqlı hörmət və etimad mü
hitində vahid ailə kimi yaşayır, etnik-mədəni özünəməxsusluğu
nu, dil və mədəniyyətini qoruyub saxlayırlar. Bu gün Azərbaycan
dövləti sivilizasiyalararası və mədəniyyətlərarası dialoqun hökm
sürdüyü, yüksək humanizm və dözümlülük prinsiplərinə əsasla
nan mütərəqqi ictimai dəyərlərin demokratik birgəyaşayış norma
sı kimi qəbul edildiyi nümunəvi bir cəmiyyətə malikdir. Məmnu
niyyət hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, dilindən, dinindən, etnik
mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, ölkəmizin bütün milli azlıqları,
o cümlədən pravoslav xristian icması millətlərarası və dinlərarası
münasibətlərə öz layiqli töhfələrini verməklə, Azərbaycanda vətən
daş həmrəyliyinin daha da möhkəmləndirilməsində, inkişaf və qu
ruculuq prosesində yaxından iştirak edirlər.
Hər il Azərbaycanda təntənə ilə qeyd olunan Milad bayramı ye
niliyi, əmin-amanlığı, həmrəyliyi, mərhəmət və şəfqət duyğularını
təcəssüm etdirir. Qoy bu nurlu bayram ailələrinizə səadət, süfrələ
rinizə bərəkət, həyatınıza firavanlıq gətirsin.
Bayramınız mübarək olsun!
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 3 yanvar 2014-cü il
506
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
AZƏRBAYCANDA DİNİ MƏDƏNİYYƏTİN,
TOLERANTLIĞIN, DİNLƏRARASI VƏ
MƏDƏNİYYƏTLƏRARASI DİALOQUN TƏBLİĞİNİN
GÜCLƏNDİRİLMƏSİNƏ DAİR ƏLAVƏ TƏDBİRLƏR
HAQQINDA SƏRƏNCAM
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin
32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
1. Azərbaycanda dini mədəniyyətin, tolerantlığın, dinlərarası və
mədəniyyətlərarası dialoqun təbliğinin gücləndirilməsini təmin et
mək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət bü
dcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin
ehtiyat fondundan “Dini Mədəniyyətin İnkişafı” Fonduna 3,0 (üç)
milyon manat ayrılsın.
2. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi bu Sərəncamın
1-ci hissəsində nəzərdə tutulan məbləğdə maliyyələşməni müəy
yən olunmuş qaydada təmin etsin.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 18 yanvar 2014-cü il
507
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
ROMA PAPASI FRANSİSK HƏZRƏTLƏRİNƏ
Zati-müqəddəsləri,
Tacqoyma gününüz münasibətilə Sizi və bütün həmməzhəbləri
nizi şəxsən öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından səmimi-qəlb
dən təbrik edirəm.
Ümidvaram ki, Azərbaycan ilə Vatikan arasındakı münasibətlə
rin inkişafı bundan sonra da ümumbəşəri dəyərlərin təntənəsinə,
insanlar arasında qarşılıqlı anlaşma, hörmət və həmrəyliyin bərqə
rar olmasına xidmət edəcəkdir.
Sizə möhkəm cansağlığı, müqəddəs amallar naminə fəaliyyəti
nizdə uğurlar, məsləkdaşlarınıza daim əmin-amanlıq və firavanlıq
diləyirəm.
Hörmətlə,
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 17 mart 2014-cü il
508
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
AZƏRBAYCANIN PRAVOSLAV XRİSTİAN İCMASINA
Hörmətli həmvətənlər!
Müqəddəs Pasxa bayramı münasibətilə sizi və Azərbaycanın bü
tün xristian icmasını ürəkdən təbrik edir, hər birinizə cansağlığı,
xoşbəxtlik və əmin-amanlıq arzularımı yetirirəm.
Azərbaycanda tarixən təşəkkül tapmış səmavi dinlər yüz illər
boyu qarşılıqlı hörmət və etimad şəraitində, dinc yanaşı fəaliyyət
göstərərək, insanlar arasında humanizm, həmrəylik, dözümlülük
kimi bəşəri dəyərlərin bərqərar olmasında, cəmiyyətimizdə mü
kəmməl etnik-dini tolerantlıq mühitinin və zəngin multikultural
ənənələrin formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır. Təsadüfi
dey ildir ki, bu gün Azərbaycan bütün dünyada sivilizasiyalararası
və mədəniyyətlərarası dialoq məkanı kimi tanınır və qəbul edilir.
Azərbaycan Respublikasında dövlət-din münasibətləri demok
ratik prinsiplərə və beynəlxalq hüquq normalarına uyğun şəkildə
tənzimlənmiş, dilindən, dinindən, etnik mənsubiyyətindən asılı
olmayaraq, hər kəsin etiqad və vicdan azadlığı təmin edilmişdir.
Ölkəmizin dindar təbəqəsi, o cümlədən xristian inanclı vətəndaşla
rımız dini etiqad və ayinlərini, milli bayram və mərasimlərini azad
və sərbəst şəkildə icra edir, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi həyatı
mızın bütün sahələrində, vətəndaş cəmiyyəti quruculuğunda yük
sək fəallıq göstərirlər.
Əziz dostlar!
Hər il Azərbaycanda təntənə ilə qeyd edilən Pasxa bayramı
əmin-amanlığın, həmrəyliyin, xeyirxahlıq və şəfqət duyğularının
rəmzidir. Bu əziz gündə bir daha sizə xoş bayram ovqatı, ailələri
nizə sevinc və firavanlıq arzulayıram.
Bayramınız mübarək olsun!
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 17 aprel 2014-cü il
509
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
BAKININ BİNƏQƏDİ RAYONU ƏRAZİSİNDƏ TİKİLƏN
YENİ MƏSCİD KOMPLEKSİNDƏ APARILAN İNŞAAT
İŞLƏRİNİN GEDİŞİ İLƏ TANIŞLIQ
26 aprel 2014-cü il
Prezident İlham Əliyevə məscid kompleksinin layihəsi əsasında
görülən işlərlə bağlı məlumat verildi.
Dövlətimizin başçısı ayrı-ayrı inşaat sahələrini gəzdi, tikintinin
gedişi ilə yaxından tanış oldu və müvafiq tapşırıqlarını verdi.
510
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
BAKI BEYNƏLXALQ MULTİKULTURALİZM
MƏRKƏZİNİN YARADILMASI HAQQINDA FƏRMAN
Sivilizasiyaların qovuşuğunda yerləşən Azərbaycanın zəngin mə
dəni-mənəvi irsə və tolerantlıq ənənələrinə malik olması beynəlxalq
aləmdə etiraf edilən həqiqətlərdəndir. Mövcud milli-mədəni müxtə
liflik və etnik-dini dözümlülük mühiti onu çoxmillətli, çoxkonfes
siyalı diyar kimi dünya miqyasında mədəniyyətlərarası dialoqun
bənzərsiz məkanı etmişdir. Azərbaycan Respublikasında bu gün
həmin mədəni, linqvistik, etnik rəngarəngliyin qorunmasına yönəl
dilən və uğurla həyata keçirilən dövlət siyasəti multikulturalizm
sahəsində əsrlərdən bəri toplanmış böyük tarixi təcrübənin xüsusi
qayğı ilə əhatə olunmasını, zənginləşdirilməsini, cəmiyyətdə bu is
tiqamətdə qazanılmış unikal nailiyyətlərin beynəlxalq aləmdə təb
liğinin gücləndirilməsini zəruri edir.
Multikulturalizmin həyat tərzinə çevrildiyi Azərbaycanın dün
yaya tolerantlıq nümunəsi olaraq daha geniş tanıdılmasının vacib
liyini, eləcə də ayrı-ayrı ölkələrdəki müxtəlif multikultural model
lərə xas fəlsəfi, sosial, siyasi və digər aspektlərin Azərbaycan reallı
ğında təhlili və təşviqinin əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Azərbaycan
Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini
rəhbər tutaraq qərara alıram:
1. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi yaradılsın.
2. “Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Nizamnamə
si” təsdiq edilsin.
3. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti:
3.1. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının bu Fərma
na uyğunlaşdırılmasına dair təkliflərini üç ay müddətində hazırla
yıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;
3.2. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin normativ
hüquqi aktlarının bu Fərmana uyğunlaşdırılmasını üç ay müddə
tində təmin edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlu
mat versin;
3.3. mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi akt
larının bu Fərmana uyğunlaşdırılmasını nəzarətdə saxlasın və bu
511
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
nun icrası barədə üç ay müddətində Azərbaycan Respublikasının
Prezidentinə məlumat versin;
3.4. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin xərclər sme
tasını və ştat cədvəlini, işçilərinin say həddini, icraçı direktorunun
və işçilərinin aylıq vəzifə maaşlarını iki ay müddətində təsdiq edib
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;
3.5. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin binasının ti
kilməsi barədə təklifləri iki ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan
Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;
3.6. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin fəaliyyətinin
təşkili ilə bağlı zəruri maliyyə və maddi-texniki təminat məsələlə
rini həll etsin;
3.7. bu Fərmandan irəli gələn digər məsələləri həll etsin.
4. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Bakı Bey
nəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin dövlət qeydiyyatına alınma
sını bir ay müddətində təmin etsin.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 15 may 2014-cü il
512
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
GƏNCƏ DÖVLƏT TARİX-MƏDƏNİYYƏT QORUĞU
ƏRAZİSİNDƏKİ “İMAMZADƏ” KOMPLEKSİNDƏ
ABADLIQ-QURUCULUQ İŞLƏRİNİN APARILMASI
HAQQINDA SƏRƏNCAM
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin
32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
1. Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki
“İmamzadə” kompleksinin bərpasının tamamlanması ilə əlaqə
dar abadlıq-quruculuq işlərinin aparılması üçün Azərbaycan
Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Gəncə
Şəhər İcra Hakimiyyətinə 3,0 (üç) milyon manat ayrılsın.
2. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi bu Sərəncamın
1-ci hissəsində nəzərdə tutulan məbləğdə maliyyələşməni müəy
yən olunmuş qaydada təmin etsin.
3. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Sərəncam
dan irəli gələn məsələləri həll etsin.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 16 may 2014-cü il
513
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
MÜQƏDDƏS RAMAZAN AYI MÜNASİBƏTİLƏ
MÜSƏLMAN ÖLKƏLƏRİNİN AZƏRBAYCANDAKI
SƏFİRLƏRİ VƏ DİPLOMATİK NÜMAYƏNDƏLİKLƏRİNİN
RƏHBƏRLƏRİ İLƏ GÖRÜŞ
Prezident sarayı, 9 iyul 2014-cü il
İlham Əliyev: Hörmətli səfirlər, mən sizi ürəkdən salamlayıram.
Müqəddəs Ramazan ayında bizim görüşlərimiz ənənəvi xarakter
daşıyır. Bizim ölkələrdə ənənələrə böyük hörmət vardır. Bir çox
məsələlər, ənənələr bizim xalqlarımızı birləşdirir. Fürsətdən istifa
də edərək xahiş edirəm ki, mənim səmimi salamlarımı və ən xoş
arzularımı təmsil etdiyiniz ölkələrin dövlət və hökumət başçılarına
çatdırasınız.
Biz sizinlə il ərzində müxtəlif tədbirlərdə dəfələrlə görüşürük,
təmsil etdiyiniz ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının, digər
yüksək vəzifəli şəxslərin Azərbaycana səfərləri zamanı. Bir sözlə,
il ərzində biz tez-tez təmasda oluruq. Amma müqəddəs Ramazan
514
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
ayında bizim görüşümüzün əlbəttə ki, xüsusi əhəmiyyəti vardır.
Mən çox şadam ki, təmsil etdiyiniz ölkələr ilə Azərbaycanın çox
sıx əlaqələri vardır. Bizim siyasi əlaqələrimiz çox yüksək səviyyə
dədir, humanitar sahədə, mədəniyyətlə bağlı məsələlərin həllində
biz çox fəal əməkdaşlıq edirik.
Əlbəttə, biz hamımız istərdik ki, iqtisadi sahədə də əlaqələr yük
sək səviyyədə olsun və buna çalışırıq. Hesab edirəm ki, indiki şə
raitdə birgə iqtisadi təşəbbüslər, investisiya layihələri, biznes qu
rumlarının birgə fəaliyyəti əlaqələrimizi möhkəmləndirə bilər.
Bu yaxınlarda Azərbaycan səfirləri ilə keçirdiyim görüşdə qeyd
etdim ki, müsəlman ölkələri ilə bizim əlaqələrimiz xarici siyasəti
mizin prioritetlərindən biridir. Biz hamımız çalışmalıyıq ki, İslam
həmrəyliyini gücləndirək, müsəlman ölkələri arasındakı birliyi
daha da möhkəmləndirək.
Mən şadam ki, beynəlxalq arenada biz daim bir-birimizi dəstək
ləyirik, beynəlxalq təşkilatlarda uğurlu əməkdaşlıq edirik, xüsusilə
BMT-də. BMT-də bir-birimizə göstərdiyimiz dəstək bizim mövqelə
rimizi gücləndirir və haqq-ədalət də bunu tələb edir.
Xüsusilə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ məsələsinin
həlli işində müsəlman ölkələrinin BMT-də göstərdiyi dəstək bizi,
xüsusilə sevindirir. Uzun illərdir ki, Azərbaycanın beynəlxalq bir
lik tərəfindən tanınan əraziləri işğal altındadır. Beynəlxalq hüquq
normaları Ermənistan tərəfindən kobudcasına pozulub. Ermənilər
bizə qarşı etnik təmizləmə siyasəti aparmışlar, Xocalı soyqırımını
törətmişlər. İşğal edilmiş torpaqlarda bizim bütün tarixi, dini abi
dələrimiz ermənilər tərəfindən dağıdılmışdır. Bu münaqişə dünya
da nadir münaqişələrdəndir ki, BMT Təhlükəsizlik Şurası erməni
silahlı qüvvələrinin Azərbaycan torpaqlarından çıxarılması ilə bağ
lı dörd qətnamə qəbul etmişdir. Ona görə əlbəttə ki, Azərbaycanın
mövqeyinin dəstəklənməsi həm beynəlxalq hüquqa göstərilən hör
mətdir, eyni zamanda, qardaşlıq, dostluq nümunəsidir.
Biz də öz tərəfimizdən üzv olduğumuz bütün beynəlxalq təşki
latlarda müsəlman ölkələrinin maraqlarını müdafiə edirik, bundan
sonra da müdafiə edəcəyik. Bilirsiniz ki, Azərbaycan İslam Əmək
daşlıq Təşkilatı çərçivəsində də çox fəal iştirak edir, öz rolunu artı
rır. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının beynəlxalq nüfuzunun qaldırıl
515
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
ması işinə biz praktiki töhfəmizi veririk. İki il ərzində Azərbaycan
BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvü olmuşdur. Bu iki il ərzində iki
dəfə bu mötəbər quruma sədrlik etmişdir. İki dəfə bizim tərəfi
mizdən irəli sürülmüş təşəbbüs nəticəsində məsələlər müzakirəyə
çıxarılmışdır. Onlardan biri beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə
məsələlərinə aid idi. Beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə bizim
ümumi işimizdir. İkinci mövzu isə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə
BMT arasındakı əməkdaşlıq məsələləri idi. Bu, əslində bizim prio
ritetlərimizi əyani şəkildə göstərir. Əminəm ki, gələcəkdə də bizim
ölkələrimiz İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində uğurla əmək
daşlıq edəcək və biz bir-birimizi daim dəstəkləyəcəyik.
Eyni zamanda, mədəniyyətlərarası dialoqun gücləndirilmə
si üçün Azərbaycan praktiki addımlar atır. Bildiyiniz kimi, İslam
Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə Avropa Şurası arasındakı əlaqələrin in
kişafında bizim xüsusi rolumuz vardır. 2008-ci ildə Bakıda İslam
Əməkdaşlıq Təşkilatı və Avropa Şurası ölkələrinin nazirlərinin bi
rinci birgə tədbiri keçirilmişdir. Bu təşəbbüsə “Bakı prosesi” adı ve
516
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
rilmişdir. Artıq “Bakı prosesi” beynəlxalq aləmdə tanınan və hör
mətlə qəbul edilən bir prosesdir.
Hazırda Azərbaycan Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinə sədr
lik edir, öz prioritetlərini açıq şəkildə bəyan etmişdir. Çalışacağıq
ki, mədəniyyətlərarası, dinlərarası dialoqun gücləndirilməsi üçün
əlavə töhfəmizi verək. Buna çox böyük ehtiyac vardır.
Əfsuslar olsun ki, Avropanın bəzi ölkələrində islamofobiyaya
qarşı adekvat münasibət göstərilmir. Bəzi ölkələrdə antimüsəlman
meyilləri güclənir və aidiyyəti dövlət qurumları adekvat tədbirləri
görmürlər. Biz öz tərəfimizdən çalışırıq ki, İslam mədəniyyəti, dini,
tarixi haqqında Avropa ictimaiyyətini geniş şəkildə məlumatlandı
raq, göstərək ki, İslam sülh, mərhəmət dinidir.
Bizim ölkələrimizin çox zəngin və qədim tarixi, mədəniyyəti
vardır. Bu məqsədlə müxtəlif ölkələrdə Azərbaycan günləri, Azər
baycan mədəniyyət tədbirləri mütəmadi qaydada keçirilir. Hesab
edirəm ki, bəzi tədbirləri biz təmsil etdiyiniz ölkələrlə birgə keçirə
bilərik.
Bildiyiniz kimi, yaxın üç il ərzində Bakıda həm Avropa, həm İs
lam Həmrəyliyi Oyunları keçiriləcəkdir. Əlbəttə ki, bu oyunlar bö
yük idman bayramı olacaqdır. Ancaq, eyni zamanda, hesab edirəm
ki, bu oyunların keçirilməsi mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına
da öz müsbət təsirini göstərəcəkdir.
Bir sözlə, əziz dostlar, birgə səylərimiz, fəaliyyətimiz nəticəsində
əminəm ki, bizim ölkələrdə, bölgədə və dünyada proseslər daha
müsbət istiqamətdə gedəcəkdir.
Müsəlman ölkələrinin çox böyük potensialı, böyük əhalisi, təbii
resursları, iqtisadi potensialı vardır. Çalışmalıyıq səyləri birləşdirək
ki, xalqlarımız üçün daha da gözəl gələcək yaradaq. Sağ olun.
Həsən Hami (Mərakeş Krallığının Azərbaycandakı səfiri): Zati-alilə
ri cənab İlham Əliyev.
Bu gün bizi qəbul etdiyinizə görə Sizə təşəkkür edirik.
Azərbaycanda təmsil olunan bütün müsəlman ölkələrinin səfir
ləri və müvəqqəti işlər vəkilləri adından Sizə müqəddəs Ramazan
bayramı və qarşıdan gələn Fitrə bayramı münasibətilə ən xoş arzu
larımı çatdırıram. Allah Sizi ailənizi və qardaş Azərbaycan xalqını
qorusun.
517
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Zati-aliləri, Azərbaycan heyrətamiz şəkildə inkişaf edir və ölkə
nizin iqtisadiyyatı dünyanın ən dinamik inkişaf edən iqtisadiy
yatları sırasındadır. Ümumi daxili məhsul 3,4 dəfə artmış, strateji
valyuta ehtiyatları 50 milyard dollara çatmış, iqtisadiyyata 170 mil
yard dollara yaxın sərmayə yatırılmışdır. Eyni zamanda, bu siyasət
siyasi, iqtisadi və sosial islahatlarla müşayiət olunur. Bu, hər məna
da böyük bir nailiyyətdir.
Ötən illər ərzində Azərbaycan mədəniyyətlərarası dialoq, insan
inkişafının təhlükəsizliyi, ətraf mühitin qorunması, enerji və digər
mövzulara həsr olunmuş beynəlxalq konfranslara ev sahibliyi et
mişdir. Bu sırada Humanitar Forumu, Davos Dünya İqtisadi Foru
munu və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində Fələstinə dəstək
üzrə beynəlxalq konfransı qeyd etmək olar.
İnsanları yaxınlaşdıran bu yanaşma təqdirəlayiqdir.
Əminəm ki, Azərbaycan məhz bu ovqatla 2015-ci ildə ilk Avropa
Oyunlarını və 2017-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunlarını təşkil edə
cəkdir. Bu mötəbər tədbirlərin keçirilməsində Azərbaycana uğurlar
diləyirik.
Zati-aliləri, bütün bu nailiyyətlər Azərbaycanın sabit və təhlükə
siz ölkə olduğunu təsdiq edir. Sizin müdrik və tarazlaşdırılmış si
yasətiniz nəticəsində Azərbaycan regional və beynəlxalq əhəmiy
yətli məsələlərin sülh yolu ilə həllinə töhfə verir.
Bu baxımdan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının mövqeyini bir daha
vurğulayır və ümid edirik ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi danışıq
lar yolu ilə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi çərçivə
sində həll ediləcəkdir.
Zati-aliləri, icazə verin bir daha Sizə möhkəm cansağlığı, Azər
baycan xalqına isə gələcəkdə də tərəqqi və çiçəklənmə arzulayım.
Təşəkkür edirəm.
518
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
MÜQƏDDƏS RAMAZAN AYI MÜNASİBƏTİLƏ
İFTAR MƏRASİMİNDƏ NİTQ
17 iyul 2014-cü il
Hörmətli Şeyx həzrətləri.
Hörmətli din xadimləri.
Hörmətli məclis iştirakçıları.
İlk növbədə mənim ünvanıma deyilən bütün xoş sözlərə görə
sizə minnətdaram. Mən çox şadam ki, bu gün Azərbaycan uğurla,
inamla inkişaf edir. Bu gün dünyada Azərbaycan böyük hörmətlə,
böyük ehtiramla qarşılanır. Bizə olan hörmət, rəğbət gündən-günə
artır. Çünki dünya bilir ki, artıq biz etibarlı tərəfdaşıq. Dünya bi
lir ki, Azərbaycanda gedən proseslər nəinki ölkəmizin inkişafını
müəyyən edir, eyni zamanda, bölgəyə də çox müsbət təsir göstərir.
Artıq gözəl bir ənənədir ki, biz mübarək Ramazan ayında Şeyx
həzrətlərinin iftar süfrəsinə toplaşırıq. Təxminən bir il bundan əv
vəl bu salonda görüşmüşük. Günlər, aylar tez keçir. Keçən il ərzin
də Azərbaycan daha da güclənmiş, beynəlxalq mövqelərini daha
da möhkəmləndirə bilmişdir. Bizim inamlı, dayanıqlı inkişafımız
əminəm ki, bundan sonra da təmin ediləcəkdir.
519
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Bu gözəl ənənənin səbəbkarları – Ulu Öndər Heydər Əliyev və
Şeyx həzrətləri doğrudan da çox gözəl bir ənənənin təməlini qoy
muşlar. Çünki Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən
sonra bildiyiniz kimi, müstəqilliyimizin ilk illəri ölkəmiz, xalqımız
üçün çox ağır keçmişdir. Böyük problemlərlə, fəlakətlərlə üzləş
mişdik. Azərbaycanda vətəndaş müharibəsi baş vermişdi. Ulu Ön
dər siyasi hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra bütün istiqamətlər üzrə
konkret inkişaf strategiyamız müəyyən edilmişdir. İqtisadi islahat
lar, siyasi islahatlar, ordu quruculuğu, sosial proqramların icrası,
eyni zamanda, din-dövlət münasibətlərinin qurulması, yaradılması
da Ulu Öndər tərəfindən irəli sürülmüş çox müdrik bir təşəbbüs
idi. Təbii ki, müstəqillikdən əvvəl bizim dövlətimiz yox idi və təbii
ki, din-dövlət münasibətləri də mövcud deyildi. Bu münasibətlər
möhkəm və sağlam təməl üzərində qurulubdur və bu gün ölkəmi
zin uğurlu inkişafında din-dövlət münasibətləri xüsusi yer tutur.
Deyə bilərəm ki, Azərbaycanda bu münasibətlər nümunəvi xarak
ter daşıyır. Əlbəttə, burada Ulu Öndərin və Şeyx həzrətlərinin şəxsi
dostluğu öz rolunu oynamışdır və bu gün bütün istiqamətlər üzrə
olduğu kimi, bu sahədə də ənənələr, ardıcıllıq davam edir. Bizim
də Şeyx həzrətləri ilə dostluğumuz həm ürəyimizdən gələn bir sifa
rişdir, bir duyğudur, eyni zamanda, ölkəmizin inamlı inkişafı üçün
də mühüm amildir. Bu gün din-dövlət münasibətləri uğurla inkişaf
edir. Əminəm ki, bundan sonra da bu istiqamətdə ardıcıllıq davam
etdiriləcəkdir.
Azərbaycan öz milli, dini dəyərlərinə sadiqdir. Bizim dini dəyər
lərimiz milli dəyərlərimizin tərkib hissəsidir və milli dəyərlərimizi
dini dəyərlərsiz təsəvvür etmək mümkün deyil Bizi əsrlər boyu bir
millət, bir xalq kimi qoruyan, saxlayan dəyərlərimiz olmuşdur. Bu
gün bu məsələyə çox böyük diqqət göstərilir. Bu gün qloballaşan,
çətinliklərlə üzləşən dünyada milli dəyərlərimiz bizim dövlətçili
yimizin təməlini təşkil edir. Bizim dövlətçiliyimizin çox möhkəm
ideoloji əsasları vardır. Azərbaycançılıq məfkurəsi bizim əsas ide
oloji dayağımızdır. Dövlətçiliyimizin möhkəm siyasi dayaqları
vardır. Müstəqil Azərbaycan artıq dünya miqyasında sözünü açıq
deyən, müstəqil siyasət aparan bir ölkədir və daxili siyasət xarici si
yasətlə tamamlanır və siyasi dayaqlarımız kifayət qədər möhkəmdir.
520
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Bu gün Azərbaycan kimi son on il ərzində iqtisadi sahədə in
kişaf edən ikinci ölkə yoxdur. Bu da müstəqilliyimizin möhkəm
ləndirilməsinə xidmət göstərir. Eyni zamanda, mənəvi dayaqlar –
cəmiyyətimizin mənəvi dayaqları bizim uğurlu inkişafımızın əsas
şərtidir. Çünki iqtisadiyyat güclü ola bilər, – biz tarixdən bilirik ki,
ölkələr inkişaf edir, ondan sonra tənəzzülə uğrayır, – ancaq əgər
mənəvi sütun, dayaq yoxdursa, bu ölkənin gələcəyi yoxdur.
Ona görə gənc nəslimizi vətənpərvərlik ruhunda, milli ruhda
tərbiyə etmək hər bir şüurlu vətəndaşın, dövlətin borcudur. Dövlət
öz üzərinə düşən vəzifəni icra edir. Mən şadam ki, Azərbaycanda
çox dəyərli, bilikli, savadlı gənc nəsil yetişir. O gənc nəsil ki, gələ
cəkdə ölkəmizi idarə edəcək. Bu gün gənclərimiz qürur hissi ilə de
yirlər ki, onlar Azərbaycan vətəndaşlarıdır. Çünki doğrudan da bu
gün ölkəmizdə gedən uğurlu inkişaf prosesi hər bir vətənpərvər
insanın qəlbini qürurla doldurur. Milli-mənəvi dəyərlər, ənənələr,
bizim dini dəyərlərimiz əminəm ki, bundan sonra da inkişafımızın
əsas istiqaməti olacaqdır.
Bu gün iftar məclisimizdə dinlərarası münasibətlər haqqında da
nışıldı. Azərbaycanda bu münasibətlərə də çox böyük diqqət yetiri
lir. Deyə bilərəm ki, burada iki mühüm amil cəmləşir. Həm dövlət
siyasəti, eyni zamanda, cəmiyyətimizin vəziyyəti və statusu. Çün
ki sadəcə olaraq dövlət siyasəti yeritməklə istədiyimizə nail olmaq
mümkün deyildir. Ona görə Azərbaycanda çox nadir bir ab-hava,
nadir bir vəziyyət yaranıbdır. Azərbaycanda bütün xalqların, bü
tün dinlərin nümayəndələri bir ailə kimi yaşayırlar. Əsrlər boyu
bu, belə olub. Bu gün, müstəqillik dövründə bu müsbət meyillər
daha da güclənir və bizim gücümüz birliyimizdədir. Biz bütün dini
bayramlarımızı birlikdə qeyd edirik. Bu gün biz bu masa arxasın
da bir yerdə əyləşmişik. Azərbaycan cəmiyyətində bütün xalqların,
bütün dinlərin nümayəndələri bərabər hüquqlara malikdirlər. Əl
bəttə, bu, Konstitusiyada təsbit edilib. Ancaq eyni zamanda, real
həyatda da bu, belədir. Deyə bilərəm ki, bu gün bu əlamətə görə
Azərbaycan dünyada böyük dərəcədə fərqlənir, seçilir. Ölkəmizə
gələn qonaqlar bir çox hallarda təəccüb hissi ilə bunu qeyd edirlər
ki, siz buna necə nail ola bilmisiniz, sizdə dini, milli zəmində nəinki
heç bir qarşıdurma, heç anlaşılmazlıq da yoxdur. Reallıq bundan
521
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
ibarətdir ki, dövlət siyasəti, din xadimlərinin müdrikliyi, eyni za
manda, cəmiyyətdə müsbət ab-havanın mövcudluğu və əlbəttə ki,
ölkəmizin sürətli dinamik inkişafı burada əsas rol oynayır. Bu, bi
zim böyük sərvətimizdir.
Biz indi internet dövründə dünyada gedən proseslər haqqında
dərhal xəbər tuturuq. Əfsuslar olsun ki, bu xəbərlər heç də müsbət
deyildir. Dünyanın müxtəlif yerlərində – Avropada, Yaxın Şərqdə,
bizim bölgədə dini zəmində, məzhəb zəminində, başqa səbəblər
üzündən qan tökülür, müharibələr, vətəndaş müharibələri aparılır,
qarşıdurmalar baş verir. Azərbaycan sabitlik adasıdır. Azərbaycan
əslində bölgədə sabitləşdirici rol oynayır. Yəni ölkə daxilində ge
dən bu gözəl proseslər bölgəyə də müsbət təsir göstərir. Bu gün
Azərbaycansız bölgə siyasətini təsəvvür etmək mümkün deyildir.
Çünki biz öz addımlarımızla, təşəbbüslərimizlə, siyasi, iqtisadi, di
gər istiqamətlər üzrə atılan addımlarla böyük dərəcədə bölgənin
gündəliyini müəyyən edirik.
Bizim qərarlarımızın əhəmiyyəti böyük dərəcədə artır və bütün
qərarlarımız müsbət istiqamətə yönəlibdir. Regional əməkdaşlığı
dərinləşdirmək, ölkə daxilindəki vəziyyəti və Azərbaycan xalqının
rifah halını daha da yaxşılaşdırmaq bizim əsas vəzifəmizdir.
Daxili sabitliyin möhkəmləndirilməsi üçün əsas şərt xalqla iqti
dar arasındakı birlikdir. Bu birlik vardır. Birliyin təməlində dövlət
siyasəti dayanır. Mən bu barədə öz fikirlərimi dəfələrlə bildirmişəm,
bir daha demək istəyirəm ki, bizim siyasətimizin mərkəzində Azər
baycan vətəndaşı, onun problemləri, təhlükəsizliyi, qayğıları, rifa
hı dayanır. Ona görə xalq-iqtidar birliyi Azərbaycanda sabitliyin
əsas şərtidir. Görəndə ki, başqa bölgələrdə, başqa yerlərdə sabitlik
pozulur və qardaş qanı tökülür, əlbəttə, bu, bizi çox incidir, üzür
və eyni zamanda, Azərbaycan təcrübəsinə dünyanın diqqətini bir
daha cəlb edir.
Azərbaycanda milli, dini, məzhəb zəminində heç vaxt qarşıdur
ma olmamışdır və olmayacaqdır. Bunun qarantı Azərbaycan döv
lətidir, Azərbaycan xalqıdır. Biz dünyanın müxtəlif yerlərində baş
verən xoşagəlməz hadisələri təhlil edərkən öz siyasətimizi bundan
sonra daha da inamla aparmalıyıq. Azərbaycan vətəndaşları təh
lükəsizlik şəraitində yaşayırlar, yaşayacaqlar.
522
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Azərbaycanda ictimai-siyasi asayiş tam şəkildə təmin edilir.
Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz ölkələrindən biridir. Bu əsas
şərtlər imkan verir ki, biz gələcəyimizi planlaşdıraq, gələcəyə bö
yük nikbinliklə baxaq.
Bu gün dinlərarası, millətlərarası dialoqdan söhbət açılanda he
sab edirəm ki, ilk növbədə Azərbaycan göz önünə gəlir.
Azərbaycanda isə dinlərarası dialoq çoxdan təmin edilibdir. Bu
gün Azərbaycanda dinlərarası, millətlərarası dostluq, qardaşlıq
meyilləri güclənir. Budur bizim üstünlüyümüz. Təsadüfi deyildir
ki, multikulturalizm, dinlərarası dialoq üzrə beynəlxalq forumlar
məhz Azərbaycanda keçirilir. Bu forumların təşəbbüskarı da bizik.
Mən şübhə etmirəm ki, bizim bu istiqamətdə inkişaf edən doğma
Vətənimiz gələcəkdə daha da böyük mövqelərə malik olacaqdır. Bu
gün onsuz da beynəlxalq aləmdə kifayət qədər güclü mövqelərə
malikik. Biz həm Avropa Şurasının, həm İslam Əməkdaşlıq Təşki
latının üzvüyük. Gələn il Bakıda I Avropa Oyunları, 2017-ci ildə
İslam Həmrəyliyi Oyunları keçiriləcəkdir. Yəni bu, nadir bir və
ziyyətdir. Azərbaycan nəinki sivilizasiyalararası bir körpüdür, biz,
eyni zamanda, öz əməyimizlə, siyasətimizlə müsbət meyillərin güc
lənməsinə təkan veririk. Ancaq burada da deyildiyi kimi, əfsuslar
olsun ki, heç də hər yerdə belə deyildir. Dini ayrı-seçkilik müşahidə
olunur, məzhəb davası aparılır. Bu, böyük fəlakətdir və uçuruma
aparan yoldur.
Biz çalışırıq, çalışmalıyıq öz səylərimizi daha da böyük dərəcədə
qoyaq ki, dünyada meyillər müsbət istiqamətdə getsin. Burada Şeyx
həzrətlərinin rolunu xüsusilə qeyd etmək istəyirəm. Şeyx həzrətlə
rinin dünya dinlərarası dialoqun inkişafında böyük rolu, dünyada
böyük hörməti vardır. Həm öz həmkarları ilə sıx əlaqələri, həm də
ictimaiyyətdə çox böyük təşəbbüsləri vardır. Bu, əlbəttə ki, ölkəmiz
üçün böyük üstünlükdür. Hesab edirəm ki, dinlərarası münasibət
lərin sağlam zəmində təmin edilməsi üçün Azərbaycan təcrübəsi
öyrənilməlidir və əminəm, öyrəniləcəkdir. Çünki bu, doğrudan da,
nadir bir təcrübədir.
Mən bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, bu iftar məclisimiz ənənə
vi xarakter daşıyır. Bunun həm bizim, həm də cəmiyyət üçün çox
523
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
böyük əhəmiyyəti vardır. Cəmiyyət də görür ki, baxmayaraq Kons
titusiyaya görə din dövlətdən ayrıdır, ancaq din və dövlət bir yer
dədir, çünki bizim amalımız birdir – daha güclü Azərbaycan qur
maq, yaratmaq.
Bizim amalımız ölkəmizi inkişaf etdirmək, əsas məqsədimiz əra
zi bütövlüyümüzü bərpa etməkdir. Buna nail olmaq üçün biz daha
da güclü olmalıyıq. Çünki əfsuslar olsun ki, – artıq bu, heç kəs üçün
sirr deyil, – dünyada daha çox beynəlxalq hüquq yox, güc amili rol
oynayır. Biz daha da güclü olmalıyıq. Biz güclənirik. Buna vaxt la
zımdır. Ancaq baxsaq, görsək qısa müddət ərzində haradan-haraya
gəlmişik, onda tam əminliklə deyə bilərik ki, gücümüzü daha da
artıracağıq və bu güc, siyasət hesabına biz öz hədəfimizə çatacağıq.
Bu gün işğaldan əziyyət çəkən Azərbaycan vətəndaşları, soy
daşlarımız öz dədə-baba torpaqlarına qayıdacaqlar, qayıtmalıdır
lar, orada yaşamalıdırlar, yaşayacaqlar. Biz hamımız – Azərbaycan
vətəndaşları hər gün, hər an o müqəddəs günü yaxınlaşdırırıq və
yaxınlaşdırmalıyıq.
Mən bir neçə gün bundan əvvəl müsəlman ölkələrinin səfirləri
ilə görüşmüşəm. Bu gün də onlar və digər ölkələrin səfirləri bizim
aramızdadırlar. Mən hesab edirəm ki, bu gün Azərbaycan həm İs
lam aləmində, həm Avropada etibarlı tərəfdaş və dost kimi tanınır.
Bu şərəfli adı biz öz əməyimizlə, siyasətimizlə qazanmışıq.
Fürsətdən istifadə edib bütün dünya müsəlmanlarını qarşıdan
gələn müqəddəs Ramazan bayramı münasibətilə ürəkdən təbrik
etmək istəyirəm. Bütün Azərbaycan xalqını bir daha əmin etmək
istəyirəm ki, mən bundan sonra da ölkəmizin inkişafı, təhlükəsiz
liyin təmin edilməsi və strateji hədəflərimizə çatmaq üçün öz səy
lərimi əsirgəməyəcəyəm. Azərbaycan xalqına bir daha söz verirəm
ki, mən bundan sonra da doğma xalqımıza sədaqətlə xidmət edə
cəyəm. Sağ olun.
524
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
RAMAZAN BAYRAMI MÜNASİBƏTİLƏ
AZƏRBAYCAN XALQINA TƏBRİK
Əziz həmvətənlər!
Mübarək Ramazan bayramı münasibətilə sizi və bütün dünya
azərbaycanlılarını ürəkdən təbrik edir, hər birinizə ən səmimi arzu
və diləklərimi çatdırıram.
Hikmətlər hikməti olan Qurani-Kərimin nazil olduğu Ramazan
ayı bəşər övladını xeyirxahlığa, birliyə, mənəvi kamilliyə dəvət
edən, öz mahiyyəti ilə insanların ruhunu, düşüncəsini saflaşdıran
əziz bir aydır.
Azərbaycanda milli və dini mərasimlər, o cümlədən Ramazan
bayramı hər il dövlət səviyyəsində təntənəli şəkildə qeyd olunur.
Ölkəmizdəki dövlət-din münasibətləri, vətəndaşların dini etiqad
azadlığı milli qanunvericiliyə və beynəlxalq hüquq normalarına
uyğun olaraq tənzimlənir. Bu gün dünyanın tolerantlıq örnəyinə
çevrilən Azərbaycanda ayrı-ayrı din və təriqətlər arasında qarşılıqlı
hörmət və etimad mühitinin, multikultural dəyərlərin qorunma
sı və inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən
dir. Xüsusi vurğulamaq istərdim ki, vaxtilə sovet rejimi tərəfindən
etiqad və vicdan azadlığının qadağan edildiyi ölkəmizdə indi bü
tün xalqların və dinlərin nümayəndələrinin rahat şəkildə və meh
riban ailə kimi yaşaması müstəqil Azərbaycanın ən böyük sərvətlə
rindən biridir.
Bu günlər cəmiyyətimiz əsl bayram sevinci ilə yaşayır. Oruc
luğun sınağından könül xoşluğu və fərəhlə çıxanlar dünyanın və
ölkəmizin əmin-amanlığı naminə və Vətən torpağı uğrunda canını
fəda etmiş şəhidlərimizin müqəddəs ruhları üçün dualar edirlər.
Mərhəmət, şəfqət və bərabərlik rəmzi olan Ramazan ayında
inanclı vətəndaşlarımızın tutduğu orucun, etdiyi dua və niyyət
lərin Allah dərgahında qəbul olunmasını diləyir, bir daha hər bi
rinizin bayramını təbrik edir, ailələrinizə səadət, süfrələrinizə xe
yir-bərəkət arzulayıram.
Allah orucunuzu qəbul etsin!
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 25 iyul 2014-cü il
525
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
ŞEYXÜLİSLAM ALLAHŞÜKÜR PAŞAZADƏYƏ
Hörmətli Şeyx həzrətləri!
Sizi – tanınmış din xadimini 65 illik yubileyiniz münasibətilə
təbrik edir, Sizə uzun ömür, cansağlığı və gələcək fəaliyyətinizdə
uğurlar arzulayıram.
Azərbaycan xalqının milli-mədəni zənginliklərinin, mənəvi-əx
laqi sərvətlərinin qorunub saxlanması və ənənəvi dini dəyərlərə
sadiqliyinin təmin olunması istiqamətində Siz uzun illərdən bəri
uğurla fəaliyyət göstərirsiniz. Sizin iştirakınızla müstəqillik illərin
də müqəddəs kitabımız Quranın tərcüməsinin nəşrə hazırlanması
xalqımızın dini maariflənməsinə misilsiz ərməğandır. Ölkəmizdə
gənc nəslin İslam adət-ənənələri ruhunda formalaşması işində gər
gin əməyiniz təqdirəlayiqdir.
Siz İslam dünyasında dinə dair sanballı araşdırmalarınızla ila
hiyyatçı alim kimi yüksək nüfuza maliksiniz. Beynəlxalq konfrans
lardakı çıxışlarınız Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılma
sına və İslam dünyasında Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ
münaqişəsinin ədalətli həllinə yönəlmişdir.
Xalqımızın həyatının çətin və mürəkkəb anlarında baş vermiş ta
leyüklü hadisələrlə bağlı nümayiş etdirdiyiniz əsl vətəndaş müna
sibəti Sizə böyük hörmət qazandırmışdır. Qanlı Yanvar hadisələri
zamanı tutduğunuz mövqe şəxsiyyətinizin bütövlüyünü təzahür
etdirir.
Müxtəlif dinlərin nümayəndələri ilə qarşılıqlı səmərəli əlaqələr
qurmaqla Siz dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına
bu gün də töhfələr verirsiniz. Ölkəmizin dünyada tolerantlığın uni
kal məkanı olaraq şöhrət tapması və dinlərarası əməkdaşlığın yeni
modelinin bərqərar olması üçün səylərinizi əsirgəmirsiniz.
Ümidvaram ki, bundan sonra da Azərbaycan xalqına layiqincə
xidmət göstərəcəksiniz.
Ən xoş arzularla,
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 26 avqust 2014-cü il
526
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
R.B. MOBİLİNİN “ŞÖHRƏT” ORDENİ İLƏ
TƏLTİF EDİLMƏSİ HAQQINDA SƏRƏNCAM
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin
23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
Azərbaycan Respublikasının ictimai həyatında səmərəli fəa
liyyətinə görə Robert Baqratoviç Mobili “Şöhrət” ordeni ilə təltif
edilsin.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 27 avqust 2014-cü il
527
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
“MƏDƏNİYYƏTLƏRARASI DİALOQ: MƏDƏNİYYƏT
VƏ DİN ARASINDA QARŞILIQLI ƏLAQƏ” MÖVZUSUNDA
2014-CÜ İL MƏDƏNİYYƏTLƏRARASI DİALOQUN DİNİ
ÖLÇÜSÜ ÜZRƏ AVROPA ŞURASININ MÜBADİLƏ
GÖRÜŞÜNÜN İŞTİRAKÇILARINA
Hörmətli görüş iştirakçıları!
Sizin hamınızı tolerantlıq məkanı kimi tanınan Azərbaycanda
səmimi-qəlbdən salamlayır, hər birinizə cansağlığı, uzun ömür və
müvəffəqiyyətlər arzulayıram.
Fərqli dinlərə və inanclara mənsub insanların əsrlərdən bəri qar
şılıqlı anlaşma şəraitində yaşadığı Bakı şəhərində toplaşmağınız
rəmzi xarakter daşıyır. Müzakirə etdiyiniz məsələlərin müasir Av
ropa üçün taleyüklü rol oynadığını nəzərə alaraq xüsusi qeyd et
mək lazımdır ki, tarixən bu qitədə müxtəlif dinlər xalqların mənəvi
zənginləşməsinə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. Bu mənəvi zəngin
ləşmə cəmiyyətin bütün təbəqələrinə sirayət edərək, əslində, onun
bütövlüyünün vacib şərtlərindən birinə çevrilmişdir. Eyni zaman
da, təhsildə, mədəniyyətdə və gənc nəslin tərbiyəsi ilə bağlı digər
sahələrdə yüksək dözümlülük mühitinin formalaşdırılması da ha
zırkı dövrün başlıca vəzifələrindəndir. Azərbaycanda bu istiqamət
də konkret addımlar atılmaqdadır.
Yeni yaradılmış Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi məhz
dünyada mədəni müxtəlifliyin ayrı-ayrı modellərinin tədqiqini və
əldə olunan müsbət təcrübənin təbliğini qarşısına məqsəd qoy
muşdur. Ümidvaram ki, Mərkəz öz fəaliyyəti ilə insanlığın böyük
mənəvi sərvəti olan mədəni rəngarəngliyin daha dərindən araş
dırılması işində uğurlar qazanacaq, xoşməramlı niyyətlərimizin
ümumbəşəri tarixi-mədəni və dini-mənəvi dəyərlər müstəvisində
gerçəkləşməsi üçün əlverişli zəmin hazırlayacaqdır.
Sürətlə qloballaşan dünyada mövcud siyasi, iqtisadi və mədə
ni proseslər hər bir ölkədən zamanın təxirəsalınmaz çağırışlarına
adekvat cavab verməyi tələb edir. Bu isə dövlətlərarası əməkdaş
lığın inkişaf etdirilməsi, yeni kreativ təfəkkürün və innovativ mü
hitin bərqərar olunması, eləcə də insanın dini əqidəsinə hörmətlə
528
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
yanaşılması, irqçiliyin və dözümsüzlüyün hər hansı təzahürünün
ləğvi ilə mümkündür. İnanıram ki, Sizin görüşünüz ümumavro
pa məkanında arzu olunan mühitin yaradılması prosesinə layiqli
töhfəsini verəcək və yekun qərarlarınız Avropa ailəsinin bütövlük
də inkişafına xidmət göstərəcəkdir.
Bu nəcib işdə sizə uğurlar arzulayıram.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 27 avqust 2014-cü il
529
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
“İMAMZADƏ” KOMPLEKSİNDƏ APARILAN
TƏMİR-BƏRPA VƏ TİKİNTİ İŞLƏRİNİN
GEDİŞİ İLƏ TANIŞLIQ
Gəncə şəhəri, 18 oktyabr 2014-cü il
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı
Mehriban Əliyeva Gəncə şəhərindəki “İmamzadə” kompleksində
aparılan təmir-bərpa və tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olublar.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Qərb bölgəsi üzrə nümayəndə
si dövlətimizin başçısına müqəddəs Qurani-Kərim hədiyyə etdi.
Dövlətimizin başçısı və xanımı kompleksin eskiz layihələrinə
baxdılar.
VIII əsrə aid tarixi memarlıq abidəsi – xalq arasında Göy günbəz,
Göy məscid, yaxud Göy İmam kimi tanınan “İmamzadə” komp
leksi Gəncə şəhərinin və bütövlükdə ölkənin ən maraqlı memarlıq
abidələrindən biridir. Türbə bu kompleksin ən qiymətli abidəsi
dir. Burada beşinci imam Məhəmməd Bağırın oğlu İbrahim dəfn
530
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
olunub. Memarlıq quruluşuna görə türbənin XIV əsrin sonu – XV
əsrin əvvəllərində, ətrafındakı kompleksin isə XVII əsrdə tikildiyi
ehtimal edilir. Türbə sonralar ziyarətgaha çevrilib və onun ətrafın
da müxtəlif binalar inşa edilib. Orta əsr Azərbaycan memarlığının
dəyərli nümunələrindən olan “İmamzadə” piri Şərqin qədim kar
van-ticarət yolunun üzərində yerləşib. “İmamzadə” əsrlərdən bəri
Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən, eləcə də başqa ölkələrdən
gələn müsəlmanların ziyarətgahına çevrilib. Bu dini abidə Gən
cənin qədimliyini sübut etməklə yanaşı, şəhərin İslam aləmindəki
yerini və nüfuzunu da göstərir. Prezident İlham Əliyev bu abidə-zi
yarətgahın da təmiri və bərpası ilə bağlı xüsusi Sərəncam imzala
yıb. Sərəncama əsasən 2010-cu ildən kompleksin əsaslı şəkildə ye
nidən qurulması davam etdirilir. “İmamzadə”nin bərpası və təmiri
üçün dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin müvafiq sərəncamlarına
əsasən Prezidentin ehtiyat fondundan 9 milyon manat, bu ilin ma
yında isə daha 3 milyon manat vəsait ayrılıb. Dövlətimizin başçısı
burada görülən işlərlə şəxsən 2 dəfə tanış olub, müvafiq tapşırıq və
tövsiyələrini verib.
531
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Prezident İlham Əliyevə və xanımına məlumat verildi ki, komp
leksin ərazisinin 10 min kvadratmetrinə asfalt örtüyü salınıb, sə
kilərə bəzək daşları döşənib, müasir işıqlandırma sistemi quraşdı
rılıb, mükəmməl infrastruktur yaradılır. Burada 42 metr hündürlü
yündə 2 minarə, namazgah və ziyarət zalı tikilib. Ərazidə 500 avto
mobil üçün 2 dayanacaq inşa edilib. İki zaldan ibarət namazgahda
nəfis xəttatlıq işləri görülüb və kaşı materialla örtülüb. Layihəni
icra edən “Gəncəkörpütikinti-2” Səhmdar Cəmiyyəti ziyarətgahda
təmir bərpa və tikinti işlərini apararkən qədim memarlıq üslubunu
saxlamağa xüsusi diqqət yetirib.
Dövlətimizin başçısı və xanımı beşinci İmam Məhəmməd Baqi
rin oğlu İbrahimin məzarının yerləşdiyi türbədə oldular. Burada
dua oxundu. Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyevaya
müqəddəs Qurani-Kərim bağışlandı.
Bildirildi ki, 200 kvadratmetr ərazini əhatə edən qurbangahda
da işlər tamamlanır. Ziyarətgahın üçmərtəbəli əsas binasında təmir
işləri başa çatır. Birinci mərtəbəsi dəstəmazgah, ikinci mərtəbəsi in
zibati otaqlar, üçüncü mərtəbəsi isə mehmanxanadan ibarət olan
binada zəvvarlar üçün hər cür şərait yaradılıb.
Dövlətimizin başçısına və xanımına ziyarətgahın digər sahələ
rində, həmçinin 1000 nəfərlik zaldan və mətbəxdən ibarət ehsanxa
nada hazırda davam etdirilən işlər barədə məlumat verildi.
Prezident İlham Əliyev kompleksdə təmir-bərpa işlərinin uğur
la yekunlaşdırılması ilə bağlı tapşırıq və tövsiyələrini verdi.
532
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
“DİNİ TOLERANTLIĞIN MÖHKƏMLƏNDİRİLMƏSİ:
(AZƏRBAYCAN MODELİ, ATƏT REGİONU VƏ ONUN
HÜDUDLARINDAN KƏNARDA ÇAĞIRIŞLAR)”
MÖVZUSUNDA BEYNƏLXALQ KONFRANSDA
İŞTİRAK EDƏN QAFQAZ XALQLARI ALİ DİNİ ŞURASININ
ÜZVLƏRİ İLƏ GÖRÜŞ
17 noyabr 2014-cü il
İlham Əliyev: Sizi yenidən Bakıda görməyimə şadam. Xoş gəl
misiniz. Şadam ki, görüşlərimiz müntəzəm xarakter alır, Bakıda və
Azərbaycanın digər yerlərində tez-tez görüşürük. Həm də, əlbəttə
ki, dini dözümlülük, tolerantlıq məsələlərini müzakirə edən bey
nəlxalq konfransda iştirak edirsiniz. Bu, bizim regionumuzda, bü
tövlükdə dünyada, Yaxın Şərqdə və Avropada hazırda çox mühüm
mövzudur. Azərbaycan öz tərəfindən müxtəlif dinlərin nümayən
dələri və xalqlar arasında daha çox anlaşma olması üçün səy göstə
533
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
rir. Biz müntəzəm tədbirlər keçiririk. Dini həmrəylik və tolerantlıq
mövzusunda dörd dəfə Beynəlxalq Humanitar Forum keçirmişik.
Bu, əsas mövzudur. İki dəfə Mədəniyyətlərarası Dialoq üzrə Bey
nəlxalq konfrans keçirmişik. Həmçinin Bakıda Dünya Dinləri Rəh
bərlərinin Sammitini keçirmişik. Yəni tarixi, coğrafi mövqeyi və
bugünkü reallıqlar nəzərə alınmaqla Azərbaycan bu istiqamətdə
mühüm rol oynayır.
Əlbəttə ki, bizi təhlükəsizlik, sülh məsələləri birləşdirir. Qafqaz
da bunlar bizim ümumi mövzularımızdır. Qafqaz bizim ümumi
evimizdir. Qafqazın təhlükəsizliyi, inkişafı və tərəqqisi bizim ümu
mi qayğımızdır. Dini liderlərin rolu gənc nəslin bizim ənənələrimiz
və əməkdaşlıq ruhunda tərbiyəsi baxımından, eləcə də ağsaqqalla
rın, dini rəhbərlərin tövsiyələrinin mötəbər sayılması cəhətdən çox
böyük əhəmiyyət kəsb edir. Biz də bu ənənələri qoruyub saxlamalı
və möhkəmləndirməliyik. Bizim respublikaların gəncləri dini, mil
li ənənələrimiz ruhunda böyüməlidirlər. Bizim ənənələrimiz xe
yirxahlığa, sülhə, qardaşlığa əsaslanır. İslam sülh dinidir. Dünyanın
kütləvi informasiya vasitələrində dinimizi süni surətdə ləkələmək,
İslamı terrorçuluqla, ekstremizmlə eyniləşdirmək cəhdləri bizi çox
narahat edir. Bu informasiya fonu həm də konfessiyalararası sül
hün bütün dünyada bərqərar olmasını istəməyənlərin dəyirmanına
su tökən bəzi siyasətçilərin məsuliyyətsiz bəyanatları ilə möhkəm
ləndirilir. Buna görə də bu konfrans baxışlarımızı, mövqeyimizi,
nöqteyi-nəzərimizi, dini dəyərlərimizi geniş dünya ictimaiyyətinə
çatdırmaq və qarşılıqlı anlaşmanın, hörmətin olması üçün daha bir
imkandır. O zaman dünya daha təhlükəsiz olar.
Qarşılıqlı hörmət, beynəlxalq hüquq, ədalət, dini dəyərlər dün
yanın müsbət istiqamətdə inkişafı üçün mühüm təməldir. Təəssüf
ki, biz bunun əksini görürük. Qafqazda həm təhlükəsizliyi, həm
əməkdaşlığı, həm də inkişafı birgə səylərlə möhkəmləndirəcəyik.
Bir daha sizi səmimi-qəlbdən salamlayıram. Ümid edirəm ki, sizin
bu konfransda iştirakınız xoş və faydalı olacaq.
İsmayıl Berdiyev: (Şimali Qafqaz Müftilərinin Əlaqələndirmə Şura-
sının sədri, Rusiya Federasiyası Qaraçay-Çərkəz müftisi): Çox sağ olun,
İlham Heydəroğlu. Biz həqiqətən buraya məmnuniyyətlə gəlirik.
Çünki Azərbaycanı sevirik. Bakı daim getdikcə gözəlləşir. Hər dəfə
534
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
yeniliklə üzləşirsən, düşünürsən ki, daha nə etmək olar?! Gəlirsən
və tamam başqa mənzərə görürsən.
Azərbaycanda inkişaf sürətlə gedir, paytaxtda ən böyük məsci
din inşa olununur.
Gördüyünüz işlər Sizin soy-kökünüzlə bağlıdır. Sizin atanızla
Şeyxülislam Kəbəyə gedib, fotolar var. Sonra Sizinlə də gedib. Bü
tün bu işlər bundan irəli gəlir.
İlham Əliyev: Mən dostluğumuzu, şəxsi münasibətlərimizi,
sizin Şeyximizlə olan münasibətlərinizi çox yüksək qiymətləndi
rirəm. Biz əsrlər boyu dostluq və sülh şəraitində birlikdə yaşamışıq
və gələcəkdə də belə yaşayacağıq. Əlbəttə ki, bu dəyəri qorumalı
yıq. Xalqlarımızı yaxınlaşdırmaq, eləcə də dini-mənəvi dəyərlərin
ölkəmizin inkişafının əsasını təşkil etməsi üçün biz öz tərəfimizdən
əlimizdən gələni edirik.
Görüş ərəfəsində bizim əvvəlki görüşlərimizi yada saldım. Biz Bi
biheybət məscidinin genişləndirilməsi, bərpası, əslində yenidən qu
rulmasından sonra açılış mərasimində, sonra Əjdərbəy məscidinin
təmirdən sonra açılışında, Şamaxıda Azərbaycanın ən qədim məsci
dinin açılışında birgə iştirak etmişik. Həmçinin ümid edirəm ki, Ba
kıda inşa edilən ən böyük məscidin açılışı sizin iştirakınızla olacaq.
Əminəm ki, əlaqələrimiz gələcəkdə daha da möhkəmlənəcək.
Allahşükür Paşazadə: Cənab Prezident!
Siz İslam, din, xalq üçün çox böyük işlər görürsünüz. Bu tole
rantlıq günündə mən istərdim ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevi yada
salım. Çünki bu gündə o həmişə bizi bir yerə yığardı, bizimlə gö
rüşərdi, danışardı və bizə yol göstərərdi. Çünki bu tolerantlığın bü
növrəsini qoyan Heydər Əliyev həzrətləri olmuşdur. Bu ənənə bu
gün də davam edir. Bu, bir daha Sizin, bayaq dediyiniz kimi, öz
kökünüzə, İslama, mənəviyyata verdiyiniz qiymətdir. Ona görə də
Sizə minnətdarlığımı bildirirəm.
Bu gün Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Sizin mənəvi dəstəyinizlə
imkan daxilində böyük işlər görür. Bu gün Azərbaycan hökuməti,
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi, ATƏT-in və UNESCO-nun ölkəmiz
dəki nümayəndəlikləri birlikdə, özü də ilk dəfə belə bir konfrans
keçirdik.
535
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
Bu da Azərbaycanda din, vicdan azadlığının və tolerantlığın bir
nümunəsidir. Bu da Sizin bizim üçün yaratdığınız bir şəraitdir. Ona
görə də Sizə minnətdarlığımızı bildiririk.
İlham Əliyev: Çox sağ olun. Mən bir daha Qafqazda sabitliyin,
təhlükəsizliyin, inkişafın möhkəmləndirilməsi işində rolunuza
görə minnətdarlığımı bildirirəm.
Azərbaycan və Şimali Qafqaz xalqları arasında tarixən dost
luq münasibətlərinin hökm sürub. Azərbaycanda yaşayan Şimali
Qafqaz xalqlarının, Şimali Qafqaz respublikalarında yaşayan azər
baycanlıların bu dostluğun daha da möhkəmləndirilməsində mü
hüm rol oynayır.
Konfrans Murtuza Muxtarovun evində keçirilir. O, Azərbayca
nın ən zəngin adamlarından biri və mesenat olub. Bu evi də o, həyat
yoldaşına hədiyyə kimi inşa etdirib. Onun həyat yoldaşı Osetiyadan
idi. O, həmçinin öz vəsaiti hesabına Vladiqafqazda məscid tikdirib.
O, çox ləyaqətli insan idi. O, faciəvi şəkildə həlak olub. Bolşevik
inqilabından sonra əsgərlər onun evinə soxularaq, onu öz evindən
çıxarmaq istəyirdilər. Çünki Bakının əksər tarixi binalarını varlı in
sanlar tikdiriblər. Onların əksəriyyəti ləyaqətli insanlar idi. Onlar
sərmayə qoyaraq məktəblər, xəstəxanalar inşa etdirirdilər. Bizim
indiyədək istifadə etdiyimiz Şollar su kəməri varlı adamlardan biri
və mesenat Zeynalabdin Tağıyevin vəsaiti hesabına tikilmişdir. O
zaman Murtuza Muxtarov quldurlara mənzilini ləkələməyə imkan
vermədi. Silahı çıxararaq hücum edənlərin bir neçəsini məhv etdi
və özü də həlak oldu. Əhvalat bax belə olub.
Sovet dövründə, təbii ki, hər şey milliləşdirilib. Orada müxtə
lif kontorlar fəaliyyət göstərib. Sonra ora nikah evi kimi fəaliyyət
göstərərək “Səadət” sarayına çevrildi. Mənim də nikahım orada
qeydiyyata alınıb. Sonralar bu ev pis vəziyyətə düşmüşdü. Biz bir
neçə il ərzində oranı bərpa etdik. Çünki binanın tarixi hissəsini qo
ruyub saxlamaq və yeniləşdirmək lazım idi. İndi bura, həm də ni
kahların qeydə alındığı saray kimi fəaliyyət göstərir. Burada rəsmi
nikah mərasimləri, həmçinin müxtəlif dövlət tədbirləri keçirilir.
Bilirsiniz ki, Azərbaycanda bütün tarixi məscidlər bərpa olunub,
son illər ərzində yüzlərlə yeniləri tikilib. Ancaq ürək ağrımız odur
ki, işğal edilmiş ərazilərdə, Dağlıq Qarabağda, Şuşada məscidlər
536
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
dağıdılıb. İnternetdə fotoşəkillər də var. Erməni işğalçı qüvvələri,
həmçinin Ağdam məscidini və bir çox digər məscidləri dağıdıblar.
Bakıda isə biz erməni kilsəsini bərpa etmişik. Şəhərin mərkəzində
dir. Hamı baxa bilər. Bax, bu, kimin hansı niyyətlərlə yaşadığını
göstərir. Sizin müzakirə etdiyiniz mövzunun nəticəsi bax, elə bu
dur – tolerantlıq. Hətta müharibə şəraitində bəşəri və dini norma
ları pozmaq olmaz. Təəssüf ki, biz bununla qarşılaşırıq. Dağıdılmış
məscidlərimiz vandalizmin sübutudur. Digər hallarda da ümum
bəşəri davranış və mənəviyyat normaları elə bu cür pozulub. Bir
neçə il əvvəl bizim bir qəhrəman şəhid olub. O, təkbaşına 10-dan
çox işğalçını məhv edib. Özü də həlak olub. Aşkar ölümə gedib.
Onun cəsədini bir neçə ay qaytarmırdılar. Təsəvvür edirsiniz, bir
neçə ay! Heç bir dində belə vəhşilik yoxdur. O, qəhrəmandır, öz
torpağını müdafiə edirdi, öz torpağında həlak oldu. O, yad yerdə
həlak olmamışdır. Bax, belə epizodlar, əlbəttə ki, Qafqazdakı vəziy
yəti ağırlaşdırır. Biz – Qafqazda minilliklər boyu yaşayanlar, yeni
köçənlərdən fərqli olaraq, ənənələrimizi qoruyuruq və qoruyaca
ğıq. Biz xalqlarımızın həyatını daha da yaxşılaşdırmaq üçün əlimiz
dən gələni edəcəyik.
Şafik Pşixaçev (Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Rusiya Federasiya-
sındakı səlahiyyətli nümayəndəsi): Mən də Sizə öz tərəfimdən təşək
kür etmək istəyirəm. Çox sağ olun. Həqiqətən də Bakıya gəlmək
həmişə xoşdur. Bakı inkişaf tempi ilə bizi həmişə heyran qoyur.
Amma daha çox Sizin daimi qayğınız, bizimlə görüşəndə dedik
ləriniz dəyər istiqamətləri, cəmiyyətin inkişafının dini-mənəvi tər
kib hissəsi ötəri deyil Bu, heç bir parametrlərlə ölçülməyən böyük
dəyərə malikdir.
Bildirmək istəyirəm ki, Sizinlə görüşmüşük. Sizin köməyinizlə,
inşallah, gələn ildən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Rusiya Fede
rasiyasında nümayəndəliyi tamhüquqlu fəaliyyətə başlayacaq. Bü
tün hüquqi sənədlər tərtib olunub, hər şey Rusiya Federasiyasının
qanunları, Azərbaycan Respublikasının yeni qanunları ilə uyğun
laşdırılıb. İnşallah, biz səfirliklə, Moskvada Heydər Əliyev Fondu
nun nümayəndəliyi ilə birgə işləmək niyyətindəyik. İnşallah, qəti
əminik ki, bu nümayəndəliyin işi Rusiya Federasiyasının və bizim
qardaş Azərbaycanın xalqlarının daha da yaxınlaşmasına, səmərəli
537
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
qarşılıqlı fəaliyyətinə xidmət edəcək. Çox sağ olun. Biz Sizə məlu
mat verəcəyik, biz işləyəcəyik. Məsuliyyətimizi dərk edirik. İnşal
lah, bu istiqamətdə iş görəcəyik.
İlham Əliyev: Çox sağ olun. Mən də çox şadam ki, artıq Mosk
vada nümayəndəliyiniz var. Bu, xüsusən də son dövrdə bizim ol
duqca fəal və dinamik inkişaf edən əlaqələri, dövlətlərarası müna
sibətləri nəzərə almaqla çox vacibdir. Həmçinin deyərdim ki, bizim
Şeyxlə bütün Rusiyanın Patriarxı, Əlahəzrət Kirill arasında qardaş
lıq münasibəti mövcuddur. Bu münasibətlər dostluğa, qardaşlığa
əsaslanır. Bu, çox vacibdir. Həm Rusiya, həm Azərbaycan çoxmil
lətli və çoxkonfessiyalı ölkələrdir. Ona görə də bizim ölkələrdəki
sülh bütün dinlərin nümayəndələrinin qarşılıqlı fəaliyyəti, qarşılıq
lı anlaşması və qarşılıqlı dəstəyindən asılıdır. Buna görə də biz Ru
siya ilə ikitərəfli formatda qarşılıqlı fəaliyyət göstəririk. Əlbəttə ki,
Patriarxla Şeyx arasında şəxsi münasibətlər də mühüm rol oynayır.
Mən Patriarx Kirillin Bakıda olduğunu, həmçinin məscidi ziyarət
etdiyini xatırlayıram. İlk dəfə idi o, məscidi ziyarət edirdi. Bunun
Azərbaycanda baş verməsi rəmzi məna daşıyır.
Şafik Pşixaçev: Bu cür tolerantlıq təkcə bir-birinə qarşı dözüm
lülük nümayiş etdirmək deyil O, səmərəli və fəal qarşılıqlı fəaliyyət
kimi qəbul edilir. Deməli, gələcəkdə də bu istiqamətdə birgə irəli
getmək lazımdır.
İlham Əliyev: Bu, tamamilə doğrudur. Çünki indi tolerantlıq
dan çox danışılır. Amma bu anlayışı düzgün müəyyənləşdirmək
lazımdır. Bu cür konfranslar da buna xidmət edir. Bu, öz dəyər
lərindən imtina etmək, kosmopolitizm, qloballaşmanın hər hansı
bir hissəsi deyil Hesab edirəm ki, bu, ilk növbədə öz dəyərlərinə
və xalqına bağlılıq, öz dininə və başqa dinlərə də hörmətdir. Siz
doğru deyirsiniz ki, bu, bir-birinə dözmək deyil, əksinə əlaqələrin,
münasibətlərin və anlaşmanın daha çox olmasına xidmət etmək
dir. Çünki müxtəlif kütləvi informasiya vasitələrində açıq antiislam
təbliğatı aparılır. Biz buna dözə bilmərik. Biz burada, beynəlxalq
forumlarda, BMT və İslam Əməkdaşlığı Təşkilatı çərçivəsində
fəaliyyətimizdə də bunu bəyan edirik. Bəyan edirik ki, buna son
qoymaq lazımdır. Biz BMT Təhlükəsizlik Şurasında sədrlik edən
də qaldırdığımız mövzulardan biri İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə
538
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
BMT arasında bu məsələlərlə bağlı qarşılıqlı fəaliyyət idi. Ona görə
də bax, bugünkü gün də, hətta, bu konfrans da, digər tədbirlər də
İslamın sülh dini olduğunu sübut edir.
Biz İslam dinini ayrı-seçkilikdən, indi necə deyirlər, qara pi
yardan hərtərəfli qorumaq üçün daha güclü olmalı, daha səmərə
li işləməliyik və xarici qonaqları dəvət etməliyik. Bilirəm ki, xari
ci ölkələrdən Şimalı Qafqaz respublikalarına çoxlu insanlar gəlir,
tanış olur, inkişaf, müasirlik görürlər. Hörmətli Şeyx də dəfələrlə
televiziyada Çeçenistan Respublikasında inkişaf barədə danışıb.
Müasir şəhər, müasir infrastruktur. Bax, bu inkişafın göstəricisidir.
***
Sonra Rusiya Federasiyası Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının
müftisi Hacımurat Qatsalov respublika başçısının xatirə hədiyyəsini Pre-
zident İlham Əliyevə təqdim etdi.
539
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
BİNƏQƏDİ RAYONU ƏRAZİSİNDƏ İNŞA EDİLƏN
HEYDƏR MƏSCİDİNDƏ APARILAN SON TAMAMLAMA
İŞLƏRİNİN GEDİŞİ İLƏ TANIŞLIQ
24 dekabr 2014-cü il
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı
Mehriban Əliyeva paytaxtın Binəqədi rayonunun ərazisində inşa
edilən Heydər məscidində aparılan son tamamlama işlərinin gedişi
ilə tanış olublar.
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbov ti
kintinin başa çatdığını, hazırda burada son tamamlama işlərinin
həyata keçirildiyini bildirdi. Dövlətimizin başçısının tapşırığı ilə
inşa olunan bu yeni məscid 12 min kvadratmetr sahədə salınıb. Ar
tıq məscidin fasadında bütün işlər görülüb, 95 metr hündürlüyün
də 4 minarənin inşası başa çatdırılıb.
Məscidin fasadı Şirvan-Abşeron memarlıq üslubunda xüsu
si daşlarla üzlənib. Tikinti işləri zamanı bəzək elementləri xüsusi
ustalıqla yerinə yetirilib. Ornamentlərin zənginliyi məscidin fasa
540
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
541
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
542
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
dının arxitekturasında xüsusi harmoniya yaradıb. Ümumi sahəsi
4200 kvadratmetr olan məscidin daxilində də tamamlama-bəzək iş
ləri başa çatmaq üzrədir. Burada da xüsusi bəzək elementlərindən
istifadə olunub, günbəzin kənarlarına Quran ayələri yazılıb. Hün
dürlükləri 55 metr və 35 metr olan baş və ikinci günbəzlər məscidin
daxilinə xüsusi gözəllik verir.
Maddi-mədəniyyət abidələrinin bərpası və mühafizəsini daim
diqqət mərkəzində saxlayan dövlətimizin başçısının sərəncamları
ilə son bir neçə ildə qədim tarixi abidələrin, ziyarətgahların bərpa
sı ilə bağlı görülən silsilə tədbirlər dini-mənəvi dəyərlərə verilən
yüksək qiymətin göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin xalqımı
zın dini dəyərlərinə, müxtəlif dinlərə və sivilizasiyalara hörmətlə
yanaşması, milli-mənəvi dəyərlərə həssas münasibətin dövlət si
yasətinin mühüm prioritetlərindən birinə çevrilməsi, ölkədə güc
lü tolerantlıq ənənələrinin getdikcə daha da möhkəmləndirilməsi
Azərbaycanı dünyada multikulturalizmin əsas mərkəzinə çevirib.
Dini, mədəni və tarixi abidələrin bərpasına, onların yenidən xalqın
qan yaddaşına qaytarılmasına həssaslıqla yanaşan, bu sahədə hə
yata keçirilən layihələrə ciddi dəstək verən Prezident İlham Əliye
vin son illərdə bir çox dini abidələrin bərpası ilə bağlı imzaladığı
sərəncamlar, verdiyi tapşırıqlar artıq ölkəmizdə mövcud olan milli-
mənəvi dəyərlər sisteminin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bunun nəti
cəsidir ki, son illərdə Təzəpir, Bibiheybət, Əjdərbəy məscidlərində
geniş tikinti və yenidənqurma işləri həyata keçirilib. Hazırda Pre
zident İlham Əliyevin tapşırıqlarına əsasən Gəncədəki “İmamza
də” kompleksində təmir-bərpa işləri aparılır. Artıq Azərbaycan və
Şərq memarlığının nadir incilərindən olan Şamaxı Cümə məscidi
də dindarların istifadəsinə verilib. Bütün bunlar bir daha göstərir
ki, Prezident İlham Əliyev tarixi keçmişimizin unudulmasına im
kan vermir və çalışır ki, gələcək nəsillər xalqımızın milli-mənəvi
dünyasına daha çox bağlı olsunlar.
Prezident İlham Əliyev məsciddə son tamamlama işlərinin yük
sək keyfiyyətlə yerinə yetirilməsi ilə bağlı tapşırıq və tövsiyələrini
verdi.
543
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
544
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
BAKIDA HEYDƏR MƏSCİDİNİN AÇILIŞINDA NİTQ
26 dekabr 2014-cü il
Hörmətli Şeyx həzrətləri!
Hörmətli din xadimləri!
Hörmətli qonaqlar, mərasim iştirakçıları!
Bu gün ölkəmizin həyatında çox əlamətdar və tarixi bir gündür.
Bu gün biz Azərbaycanın ən böyük məscidi olan Heydər məscidi
nin açılışına toplaşmışıq. Bu münasibətlə sizi və bütün Azərbaycan
xalqını ürəkdən təbrik edirəm.
Bu gün ölkəmizin hər bir rayonundan dindarlar, ictimai xadim
lər, nümayəndələr gəlmişlər və bu mərasimdə iştirak edirlər. Eyni
zamanda, Şimali Qafqaz müftiləri də bizim qonaqlarımızdır. Mən
onları səmimiyyətlə salamlayıram. Mənim dəvətimi qəbul edib
bugünkü mərasimdə iştirak etdiklərinə görə onlara minnətdaram.
Onların bu mərasimdə iştirakı Qafqaz müsəlmanlarının birliyini
bir daha təsdiq edir.
545
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
İki il bundan əvvəl bu məscidin tikintisi ilə bağlı müvafiq Sərən
cam verilmişdir. 2012-ci ilin sentyabr ayında bu məscidin tikintisi
başlamışdır. Cəmi iki il ərzində belə möhtəşəm memarlıq əsəri ya
radılmışdır. Tikinti zamanı mən dəfələrlə burada olmuşam, işlərin
gedişi ilə maraqlanmışam. Şadam ki, biz Heydər məscidinin tikin
tisinə qısa müddət ərzində nail ola bildik. Bu ərazi genişləndirildi,
yeni yollar salındı. Bu məscidə üç istiqamətdən yeni yollar çəkilib,
ərazi abadlaşdırılıb, mərasim zalı tikilib.
Bu, doğrudan da tarixi hadisədir. Çünki bu, Azərbaycanın gü
cünü, inkişaf dinamikasını, bizim öz milli, dini ənənələrimizə nə
qədər sadiq olduğumuzu göstərir. Bu məscid Ulu Öndər Heydər
Əliyevin adını daşıyır. Bu da təbiidir. Heydər Əliyev dahi şəxsiy
yətdir. Azərbaycan xalqına bütün dövrlərdə ləyaqətlə xidmət et
mişdir. Onun rəhbərliyi altında hələ sovet dövründə – 1970-1980-ci
illərdə Azərbaycanda böyük inkişaf prosesi getmişdir. Azərbaycan
qabaqcıl respublikaya çevrilmişdir. Məhz o illərdə yaradılan böyük
sənaye potensialı bu gün müstəqil Azərbaycanın uğurlu inkişafına
xidmət göstərir. O illərdə – sovet dövründə Ulu Öndər milli dəyər
lərə böyük diqqət göstərirdi. Onun bu sahədəki fəaliyyəti xalq tərə
findən yüksək qiymətləndirilibdir. Heydər Əliyev öz xalqına hə
mişə çox bağlı olub və onun məşhur kəlamı – “Mən fəxr edirəm
ki, mən azərbaycanlıyam” bu gün hər bir azərbaycanlı üçün yol
göstərir.
Müstəqillik dövründə Ulu Öndərin xalq qarşısında əvəzolun
maz xidmətləri olmuşdur. Hətta müstəqilliyə qədər olan dövrdə
müstəqilliyə aparan yola da Heydər Əliyev birinci qədəm qoymuş
dur. Məhz onun təşəbbüsü ilə hələ sovet dövründə Naxçıvanda,
Naxçıvanın Ali Məclisinin sessiyasında Azərbaycan Xalq Cümhu
riyyətinin üçrəngli bayrağı dövlət bayrağı kimi təsdiq edilmişdir.
Yəni budur müstəqilliyə aparan yollarımız.
Azərbaycan xalqı Ulu Öndərə böyük etimad göstərərək onu
özünə rəhbər seçəndən sonra ölkədə vəziyyət müsbətə doğru də
yişməyə başlamışdır. Biz o illəri yaxşı xatırlayırıq. Müstəqilliyimi
zin ilk illəri ölkəmiz üçün çox ağır keçmişdir. Ölkəmizin, ümumiy
yətlə, müstəqil ölkə kimi yaşaması sual altında idi. İqtisadi böhran,
siyasi böhran, sənaye istehsalının tənəzzülü, demək olar ki, ölkə
546
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
iflic vəziyyətinə düşmüşdü. Bundan əlavə, erməni işğalı, vətəndaş
müharibəsi Azərbaycanı sarsıdırdı, dağıdırdı. Azərbaycan xalqı öz
müdrikliyini bir daha göstərərək Ulu Öndərə üz tutub onu haki
miyyətə dəvət etmişdir və böyük dəstək göstərərək 1993-cü ildə
Heydər Əliyevi Prezident vəzifəsinə seçmişdir.
Ondan sonra Azərbaycanda sabitlik və inkişaf dövrü başlamış
dır. Məhz Ulu Öndərin dünyagörüşü, baxışları, siyasi bacarığı
sayəsində Azərbaycan bütün ağır sınaqlardan şərəflə, üzüağ çıxa
bilmişdir. Onun qoyduğu strateji xətt bu gün də dəyişməz olaraq
qalır. Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycanın bütün istiqamətlər
üzrə strateji hədəflərini müəyyən etmişdir. Biz bu hədəflərə çatmaq
üçün bu gün də çalışırıq və bu yolda böyük uğurlara imza atmışıq.
Eyni zamanda, məhz Heydər Əliyevin fəaliyyəti nəticəsində o
illərdə sağlam zəmində dövlət-din münasibətləri qurulmuşdur. O,
həmişə qeyd edirdi ki, biz öz milli, dini adət-ənənələrimizə sadiq
olaraq müasir, güclü dövlət qurmalıyıq. Bu idi onun strateji baxış
ları. Dövlət-din münasibətlərinin qurulması, formalaşması böyük
nailiyyətimizdir. Bu gün də bu siyasət davam etdirilir.
Heydər Əliyevin dövründə Azərbaycanda 500-dən çox məscid
tikilmişdir. Yüzlərlə məscid təmir edilmişdir. Ulu Öndər müqəddəs
Kəbənin içində namaz qılmışdır. Mən xoşbəxtəm ki, bu xoşbəxtlik
mənə də nəsib olmuşdur. Yəni o illərdə milli, dini dəyərlərə göstə
rilən diqqət və müəyyən edilmiş istiqamət bugünkü Azərbaycanın
güclənməsinə xidmət edirdi. Çünki indi bizim güclü iqtisadiyyatı
mız var. Siyasi dayaqlarımız da möhkəmdir. Ən önəmlisi, cəmiy
yətdə ölkəmizin inkişafı ilə bağlı vahid yanaşma, vahid mövqe var.
İctimai-siyasi vəziyyət müsbətdir və əlbəttə ki, dövlət-din münasi
bətləri burada böyük rol oynayır.
Bir sözlə, Ulu Öndərin Azərbaycan xalqı qarşısında xidmətləri
misilsizdir, əvəzolunmazdır. Azərbaycan xalqı Ulu Öndərin xatirə
sinə olan məhəbbətini öz ürəyində daim saxlayır. Biz – onun da
vamçıları isə onun yolu ilə gedərək ölkəmizi daha da gücləndiririk,
onun müəyyən etdiyi siyasi xətti davam etdiririk.
Azərbaycan bu gün dünyada ən sürətlə inkişaf edən ölkədir.
Heydər Əliyev siyasəti bu gün Azərbaycanda yaşayır, möhkəm
547
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
lənir, yeni formalarla zənginləşdirilir. Azərbaycanda çox gözəl
ictimai-siyasi vəziyyət hökm sürür, xalqla iqtidar arasındakı bir
lik möhkəmdir, sarsılmazdır. Bu birliyin təməlində xalq tərəfindən
bizim siyasətimizə olan dəstək dayanır. Bizim siyasətimiz isə milli
maraqlara söykənir. Azərbaycan xalqının maraqları bizim üçün hər
şeydən üstündür.
Azərbaycan iqtisadi sahədə dünyada ən böyük nailiyyətlərə çata
bilibdir. Bunu bütün mötəbər beynəlxalq qurumlar qeyd edir. İq
tisadi inkişaf, iqtisadi islahatlar, sosial məsələlərin həlli, insanla
ra göstərilən diqqət, regionların inkişafı, bütün bunlar reallıqdır.
Qeyd etdiyim kimi, bu gün bu məscidin açılışı mərasimində iştirak
edən soydaşlarımız Azərbaycanın bütün rayonlarını təmsil edirlər.
Onlar, orada yaşayan insanlar yaxşı görürlər ki, bu dəyişikliklər
insanlara nə qədər yeni imkanlar açır, rahatlıq verir. İnfrastruktur
layihələri, sosial layihələr, iqtisadi inkişaf, yoxsulluğun, işsizliyin
aradan qaldırılması, bütün bunlar Azərbaycan reallıqlarıdır.
Bütün bunlara biz o qədər də asan olmayan beynəlxalq vəziy
yətdə nail olmuşuq. Dünyada indi maliyyə-iqtisadi böhranın artıq
ikinci mərhələsi yaşanır. Ancaq mən həmişə demişəm ki, Azərbay
548
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
can sabitlik adasıdır. Biz Azərbaycanı bütün bəlalardan qoruyuruq
və qoruyacağıq. Azərbaycan xalqı təhlükəsizlik şəraitində, rifah
içində yaşamalıdır. Biz təhlükəsizliyi qoruyuruq, ölkəmizin sürətli
inkişafını təmin edirik və beləliklə, Ulu Öndərin yoluna bir daha öz
işimizlə, əməlimizlə sadiq olduğumuzu sübut edirik.
Azərbaycan bu gün dünyada söz sahibidir. Bizim beynəlxalq nü
fuzumuz gündən-günə möhkəmlənir. Dünya birliyinin üzvlərinin
mütləq əksəriyyəti Azərbaycanı dəstəkləyir və bu dəstəyi bizə ve
rilən səslərdə ifadə edir. Azərbaycan dünyada etibarlı tərəfdaş kimi
özünü təsdiq edibdir. Azərbaycanın regional inkişaf üçün gördüyü
işlər həlledici rol oynayır. Regional təhlükəsizlik, əməkdaşlıq, re
gional məsələlərin həlli – bunlar bizim bu bölgədə ümumi işimizə
verdiyimiz töhfələrdir.
Bir sözlə, ictimai-siyasi vəziyyət sabitdir, ölkə daxilindəki prob
lemlər öz həllini tapmaqdadır. Beynəlxalq mövqelərimiz kifayət qə
dər möhkəmdir, iqtisadi dayaqlar isə bu gün özünü göstərir. Hətta
dünyada, bölgədə, yaxın qonşuluqda yaşanan istənilən xoşagəlməz
hallar Azərbaycana təsir etmir. Ona görə yox ki, biz özümüzü təc
rid etmişik, əksinə, biz dünyaya açığıq. Ona görə ki, Azərbaycanda
549
İlham Əliyev: AZƏRBAYCAN TOLERANTLIQ ÖRNƏYİDİR
aparılan siyasət milli maraqlara söykənir. O ölkələrdə ki, siyasət
milli maraqlara söykənir, o ölkələrdə sabitlik də, inkişaf da olacaq.
Dəfələrlə demişəm, Ulu Öndərin adını daşıyan möhtəşəm məscid
də bir daha demək istəyirəm ki, Azərbaycan müstəqillik yolu ilə
gedir, müstəqil siyasət aparır, öz məsələlərini özü həll edir. Mənim
üçün Prezident kimi əsas vəzifə xalqın etimadını doğrultmaqdır,
xalqa xidmət etməkdir. Mən bütün dövlət məmurlarını dəfələrlə
buna çağırmışam, onlara öz göstərişlərimi vermişəm. Demişəm ki,
biz hamımız – Prezident başda olmaqla xalqın xidmətçiləriyik. Bu
dur bizim vəzifəmiz.
Azərbaycanda bütün azadlıqlar – mətbuat azadlığı, söz azadlığı,
sərbəst toplaşmaq azadlığı, vicdan azadlığı təmin edilir. Azərbay
canda bütün dini azadlıqlar tam şəkildə təmin edilir. Bu da hesab
edirəm ki, bizim ümumi inkişafımızda çox böyük əhəmiyyətə ma
lik olan bir sahədir. Din, etiqad azadlığı Azərbaycanda tam şəkildə
təmin edilir.
Son 11 il ərzində Azərbaycanda 250-yə yaxın məscid tikilmiş
və ya təmir edilmişdir. Xalqımız üçün çox böyük dəyər kəsb edən
Bibiheybət, Təzəpir, Əjdərbəy, 743-cü ildə tikilmiş Şamaxı məsci
di onların arasındadır. Hazırda “İmamzadə” dini, tarixi, mədəni
mərkəzində təmir-bərpa işləri aparılır. Bu gün ölkəmizin ən bö
yük, möhtəşəm, əzəmətli Heydər məscidi açılır. Azərbaycanda di
gər başqa dinlərin məbədləri, o cümlədən dövlət vəsaiti hesabına
tikilir, təmir edilir. Onu da qeyd etməliyəm ki, bu məscid dövlət
vəsaiti hesabına tikilmişdir, necə ki, rus pravoslav, katolik, alban
kilsələrinin tikintisi, təmiri işlərində dövlət öz dəstəyini vermişdir.
Azərbaycanda sinaqoqlar tikilir, təmir edilir. Yəni Azərbaycanda
bu sahədə nadir təcrübə əldə edilibdir. Bu, bizim üçün təbiidir.
Çünki bu, bizim üçün normal həyat tərzidir, cəmiyyətin normal
yaşamasıdır. Eyni zamanda, bu, bizim dövlət siyasətimizdir. Bax,
bu iki amil bu müsbət ab-havanı yaradır. Həm cəmiyyətdən gələn
istəklər, sifarişlər, eyni zamanda, dövlət siyasətimiz.
Azərbaycanda təhlükəsizlik tam şəkildə təmin edilib. İctimai
iqlim müsbətdir. Burada dövlət-din münasibətləri və dinlərarası
münasibətlər xüsusi yer tutur. Bu gün bu, belədir, sabah da belə
olacaqdır. Azərbaycanda bütün xalqların, bütün konfessiyaların,
550