นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ

ด้านผปู้ ่วยท่ีมารบั บรกิ าร

- ลดความเสี่ยงจากการประเมนิ ผู้ป่วยลา่ ชา้

- หลังจากพัฒนาแนวทางการคัดกรองผู้ป่วยมาใช้ทำให้มีการประเมินได้รวดเร็ว ถูกต้อง ผู้รับบริการพึง
พอใจ







4 ผลลัพธ์และผลกระทบของนวตั กรรมกับการเพิ่มคณุ ภาพ

บรกิ ารพยาบาลและการลดปัจจยั เส่ยี งดา้ นสขุ ภาพของ


ประชาชน รวมท้งั การพฒั นาระบบบริการสขุ ภาพของประเทศ


4.1 ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบต่อขอบเขตการประกอบวิชาชีพการพยาบาล

- ได้รับการสนบั จากผ้บู รหิ าร

- ได้รับความรว่ มมือจากทีมงานและเพือ่ นร่วมงานในการพฒั นา

- เปน็ บทบาทอสิ ระของพยาบาลในการคดิ ทำนวตั กรรม

- เป็นความคดิ ต้องการพัฒนางานทม่ี าจากความคิดของผปู้ ฏบิ ตั ิงานเพื่อการพัฒนางาน ไม่ไดม้ าจากคำสั่ง
ของผบู้ รหิ าร




4.2 ผลลัพธแ์ ละผลกระทบตอ่ ประชากรกลมุ่ เป้าหมาย

การพัฒนาแนวทางการคดั กรอง ทำใหป้ ระเมนิ อาการผู้ปว่ ยได้รวดเร็ว และให้การชว่ ยเหลอื ได้ทันท่วงที ลด
อุบัติการณ์ความเสี่ยงขณะรอตรวจ ผู้ป่วยได้รับการคัดกรองและส่งตรวจถูกแผนก ลดข้อร้องเรียน ผู้รับบริการ


พงึ พอใจ และพยาบาลที่ปฏิบตั ิงานมคี วามพึงพอใจ

4.3 ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ บทบาทการสร้างเสรมิ สขุ ภาพตาม Ottawa Charter

ผลลัพธ์ของการทำนวัตกรรมในคร้ังน้ี เป็นการปรับระบบบริการสุขภาพ โดยได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหาร
ทางการพยาบาลและผู้อำนวยการ แต่ไม่มีงบประมาณสนับสนุน เนื่องจากมีค่าใช้จ่ายมากมาย ส่วนใหญ่เป็น

เอกสาร แตไ่ ด้รับการสนบั สนุนดา้ นกำลังใจ

4.4 ผลลพั ธ์และผลกระทบต่อแนวทางการพฒั นาวชิ าชีพ


- จากผลงานนวัตกรรมนี้ทำให้ได้รับรางวัลจากสมาคมพยาบาล ก่อให้เกิดความภูมิใจในวิชาชีพ เกิดแรง
บันดาลใจในการทำวิจัยและพัฒนางานเพ่ือผปู้ ่วย


- เป็นแบบอยา่ งแกพ่ ยาบาลรนุ่ ตอ่ ไปในการพฒั นาวิชาชีพ






450 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

5 ปจั จัยเง่ือนไขของการพฒั นานวตั กรรม




5.1 ปัจจัยเงื่อนไขท่ีเก่ียวข้องกับการเครื่องมือและกลไกท่ีสนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการ
พฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล


- การไดร้ ับการสนับสนุนจากผู้บรหิ าร ไดร้ บั การกล่าวชมจากผูบ้ ริหารและเพอื่ นร่วมงาน


- การได้ดแู ลผปู้ ว่ ยใหไ้ ด้รับการดทู ีด่ ีและปลอดภยั

5.2 ปัจจัยเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนา

นวัตกรรมทางการพยาบาล


- ความตระหนักในการดูแลผปู้ ่วย

- ความรแู้ ละความสนใจในการทำวิจัย

- ความต้องการพฒั นางานและคณุ ภาพการให้บริการดา้ นสขุ ภาพ






กรณศี กึ ษา ภาคเหนือ :
451



นวัตกรรม

การสร้างเสริมสขุ ภาพ


- ก ร ณี ศึ ก ษ า -


ภาคใต
้

กรณีศึกษา
นวัตกรรมการสรา้ งเสริมสุข
ภาพ

นวตั กรรมที่ 36
องค์รวมในหน่วยงาน


โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ต.คอหงส์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา


1. องค์ประกอบของนวตั กรรมทางการพยาบาล


ผู้พัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล

การพัฒนามีลักษณะการทำงานเป็นทีมงาน ประกอบด้วย ทีมการพยาบาลในหอผู้ป่วย เช่น พยาบาล ผู้
ปฏบิ ตั ิงานพยาบาล พนักงานชว่ ยการพยาบาล เสมียน แม่บา้ น เจ้าหน้าทจี่ ากหน่วยศิลปวฒั นธรรม เช่นนักดนตรี
นักร้อง อาสาสมคั ร เชน่ แพทย์ นักศกึ ษา โดยลักษณะเดน่ คอื การมคี วามคดิ สร้างสรรค์ ในการใชพ้ น้ื ทวี่ ่างในหน่วย
งานเพอ่ื สร้างความสุข ลดความเครยี ดให้กับผูร้ ับบรกิ าร


งานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล

การสร้างนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ ต้องการเพ่ิมความพึงพอใจและความผ่อนคลายเยียวยาผู้ใช้บริการ
และเพิ่มความสุขในการทำงานกับผู้ให้บริการการสร้างเสริมสุขภาพองค์รวม โดยการจัดกิจกรรมนวด จัดน้ำด่ืม
เพื่อสุขภาพ จัดซื้อเปียโนเพื่อบรรเลงดนตรี และประสานงานกับหน่วยศิลปวัฒนธรรมเพ่ือจัดหา หาคนมาเล่น
ดนตรีแบบจติ อาสา


กล่มุ เปา้ หมายของการใช้นวัตกรรม

ผู้รับบริการ ญาติ ครอบครัว เจ้าหน้าที่ ซ่ึงผลที่เกิดข้ึน ทำให้มีความสุข ได้ผ่อนคลาย คลายเครียด
สัมพันธภาพดขี ึน้






2. กระบวนการพัฒนานวัตกรรม

และการจัดการเพอ่ื การนำใช้และพฒั นา


เสน้ ทางการพฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล

หอผู้ป่วยพิเศษเฉลิมบารมี 7 ได้ยา้ ยมาเปดิ หอผปู้ ่วยใหมเ่ มื่อ ปี เนือ่ งจากเปน็ พ้ืนท่ีโลง่ สะอาด จงึ เกิดความ
คิดว่าน่าจะสร้างส่ิงแวดล้อมท่ีเอื้อต่อการทำงานของเจ้าหน้าท่ีและความสุขสบายของผู้รับบริการ โดยในระยะแรก
มกี ารจดั กจิ กรรมนวด จดั นำ้ ด่ืมเพื่อสขุ ภาพ ต่อมาเมื่อผบู้ ริหารมาเหน็ ก็คดิ ว่าน่าจะจัดเปน็ เวที ซอื้ เปยี โนมาให้ ทาง
หอผู้ป่วยก็ได้ประสานงานต่อเพ่ือให้เกิดประโยชน์กับผู้ป่วยในตึกเฉลิมพระบารมีทุกชั้น โดยได้ประสานงานกับ

454 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

หน่วยศิลปวัฒนธรรม หาคนมาเล่นดนตรีจิดอาสาซ่ึงมีท้ังบุคคลภายในและภายนอก เจ้าหน้าที่ นักศึกษาแพทย์
บางครั้งก็เป็นญาติผู้ป่วย เช่น บอกว่า อามาชอบฟังเพลงจีน หลานก็จะมาบรรเลงให้ฟัง แม่ลูกเอาซอมาเล่น
เป็นต้น บางครั้งก็จะมีครอบครัวผู้ป่วยท้ังคุณพ่อ คุณแม่และลูก มาร่วมร้องเพลง ดนตรีก็มีหลายแบบ ทั้งเปียโน
ไวโอลิน ดนตรีไทย เวลาที่จัดจะจัดในภาคบ่ายช่วงเวลาท่ีผู้ป่วยพักผ่อน นอกจากนี้มีการจัดส่ิงแวดล้อมสีเขียวโดย
การประดับตน้ ไมบ้ รเิ วณรอบๆ หอผูป้ ่วย จดั กจิ กรรมการ บริหารร่างกายแบบมณเี วชจองเจา้ หนา้ ทีก่ อ่ นเรมิ่ ทำงาน
ทุกวนั มีการจดั กจิ กรรมทางศาสนาโดยการทำบุญตักบาตรถวายสังฆทาน เปน็ ตน้


แนวทางการจัดการงานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล ได้แก่ การสร้างการเรียนรู้ การเช่ือม
ประสานงานและกิจกรรม


การสร้างเสริมสุขภาพองค์รวมในหน่วยงาน ช่วยให้เกิดการผ่อนคลายมีความสุขทั้งผู้ให้บริการและผู้รับ
บริการ หน่วยงานจึงตอ้ งมีการประสานงานกบั ฝ่ายตา่ งๆ เพือ่ ให้การจัดกจิ กรรมเกดิ ขน้ึ อยา่ งสม่ำเสมอและต่อเนอื่ ง






3. คณุ ลักษณะของนวตั กรรม

กับยุทธศาสตรก์ ารสร้างเสริมสุขภาพ


คุณลกั ษณะของนวตั กรรมทางการพยาบาล

เวทีดนตรีจิตอาสาจะมีทุกวันเวลาประมาณ 17.00 น. เป็นต้นไป กิจกรรมทางศาสนาโดยการทำบุญ
ตกั บาตรถวายสังฆทานเดือนละ 1 คร้ัง โดยจดั ทกุ วันเสารแ์ รกของเดือน และพระภกิ ษุจะเดินรับสังฆทานและสวด
ให้พรให้กับผู้ป่วยตามห้องต่างๆ ในตึกเฉลิมบารมีด้วย การจัดส่ิงแวดล้อมในห้องพักผู้ป่วยให้เงียบสงบ เช่น จัด

สิ่งประดิษฐ์เพ่ือลดเสียงเปิดปิดของประตู และการจัดสิ่งแวดล้อมสำหรับผู้ป่วยระยะสุดท้ายเสียงเทปธรรมะซีดี
สวดมนต์ โนรา เปน็ ต้น


ยทุ ธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ

ยทุ ธศาสตร์ดา้ นนโยบายสาธารณะทเ่ี อื้อต่อสุขภาพ นวตกรรมเรื่องน้ลี ดความเครยี ดจากการอยู่โรงพยาบาล
เกดิ การผอ่ นคลาย สร้างเสริมสัมพันธภาพทดี่ ขี ึ้นระหวา่ งผุ้รับบริการกบั ญาตแิ ละเจ้าที่ให้บรกิ าร











กรณศี ึกษา ภาคใต้ :
455

4. ผลลัพธแ์ ละผลกระทบของนวตั กรรม

กบั การเพม่ิ คณุ ภาพบรกิ ารพยาบาลและการลดปัจจยั เสีย่ ง

ด้านสุขภาพของประชาชน รวมท้ังการพฒั นาระบบบริการ

สุขภาพของประเทศ


ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ ขอบเขตการประกอบวชิ าชีพการพยาบาล

กิจกรรมดังกล่าว เป็นบทบาทของพยาบาลในการจัดส่ิงแวดล้อมที่เอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพ ทั้งสุขภาพ
กาย จติ สังคมและจติ วิญญาณ ผู้บรหิ ารโรงพยาบาลจดั ทำเปน็ นโยบายให้มีกจิ กรรมน้ีดำเนินการอยา่ งต่อเนอื่ ง

ผลลัพธ์และผลกระทบต่อประชากรกล่มุ เป้าหมาย

ผู้รับบริการ ญาติและครอบครัวที่มาเยียมผู้รับบริการของโรงพยาบาลสงขลานครินทร์ จะได้รับประโยชน์
จากกจิ กรรมตา่ งๆ ที่จดั ข้นึ






5. ปัจจยั เง่อื นไขของการพฒั นานวัตกรรม


ปัจจัยเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับการเครื่องมือและกลไกท่ีสนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการพัฒนา
นวัตกรรมทางการพยาบาล

นโยบายและความร่วมมือของสหวิชาชีพและผู้รับบริการทุกระดับมีความสำคัญต่อการสร้างนโยบาย
สาธารณะ

ปัจจัยเง่ือนไขที่เกี่ยวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนานวัตกรรม
ทางการพยาบาล

พยาบาลต้องมีความคดิ ริเร่ิมสรา้ งสรรค์และมิจติ วญิ ญาณของการบริการโดยยึดผู้ป่วยเปน็ จดุ ศนู ยก์ ลาง




456 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

กรณศี ึกษา
นวัตกรรมการจดั สิง่ แวดลอ้
มเพื่อปรับเปลี่ยน
นวตั กรรมท่ี 37
พฤติกรรมสุขภาพ


รพ.สต.เขาไม้แก้ว ต.เขาไม้แกว้ อ.สิเกา จ.ตรงั


1
. องค์ประกอบของนวตั กรรมทางการพยาบาล


ผ้พู ัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล

การพัฒนานวัตกรรมเป็นการทำงานเป็นทีม ซึ่งประกอบด้วย พยาบาลที่ปฏิบัติงาน ณ โรงพยาบาลส่ง
เสริมสขุ ภาพเขาไม้แกว้ ผู้อำนวยการส่งเสรมิ สุขภาพเขาไม้แกว้ รวมถงึ ผนู้ ำชุมชนและประชาชนในตำบลเขาไมแ้ กว้
หมทู่ ่ี 1 ซงึ่ ลักษณะเดน่ ของนวัตกรรม คือ ความชดั เจนในการส่วนรว่ มของทุกฝา่ ย เชน่ บุคลากรทมี สขุ ภาพ ผนู้ ำ
ชุมชน และประชาชน รวมถงึ ครูโรงเรียนเขาไม้แกว้ เพื่อนำไปสู่ “การมสี ขุ ภาพดีดว้ ยวถิ ีพอเพยี ง” ของประชาชน

ในหมู่ 1 ตำบลเขาไม้แกว้ รวมถึงการขยายแนวคดิ ไปสู่ชุมชนอ่นื ๆ ด้วย

งานและกจิ กรรมของนวตั กรรมทางการพยาบาล

เพ่ือส่งเสริมใหป้ ระชาชนมกี ารพฒั นาบ้านพักทอ่ี ยู่อาศยั ชมุ ชน ให้ถูกตอ้ งตามหลักสขุ าภบิ าล และส่งเสริม
ให้ประชาชนและหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการพัฒนา โดยพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ
“อยู่เย็น เป็นสุข” ต่อมาได้มีการพัฒนาต่อยอด โดยปรับเพ่ิมเป็นหมู่บ้านเขียวขจี ร่วมรณรงค์ปลุกต้นไม้ ปลูกผัก
หมู่บ้านครัวเรือนต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง โดยคัดเลือกครอบครัวต้นแบบในด้านต่างๆ เช่น ครอบครัวอบอุ่น
เป็นต้น ต่อมาหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นหมู่บ้านสุขภาพดีวิถีพอเพียง โดยการรณรงค์การบริโภคอาหารที่
ถูกต้อง การออกกำลังกาย และการทำจิตใจให้ร่างเริงและมีความสุข ผลจากการช่วยเหลือเอ้ือเฟื้อซ่ึงกันและกัน
ทำให้มีความสุข ประชาชนเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ และมีการบริการที่บ้าน เช่น การคัดกรอง การสร้างเสริม


สขุ ภาพในชมุ ชน พัฒนาสวนสขุ ภาพในชุมชน

กลมุ่ เปา้ หมายของการใช้นวตั กรรม

ประชาชนในบ้านเขาไมแ้ ก้ว หมู่ท่ี 1 ตำบลเขาไม้แก้ว




กรณศี กึ ษา ภาคใต้ :
457

2. กระบวนการพฒั นานวตั กรรม


และการจดั การเพอ่ื การนำใช้และพฒั นา


เส้นทางการพฒั นานวตั กรรมทางการพยาบาล

จากการพัฒนาและขับเคล่ือนของโรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพเขาไมแ้ ก้ว ผู้นำชุมชน และประชาชนที่อาศัย

ณ บ้านเขาไม้แกว้ หมทู่ ่ี 1 ตำบลเขาไม้แกว้ อำเภอสิเกา จงั หวัดตรัง

โดยตัง้ แต่ปี 2553 ไดน้ ำรูปแบบการดำเนินงานโดยนำปรชั ญาตามแนวเศรษฐกิจพอเพยี งมาใช้ ในปี 2554
ได้รับรางวัล หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ “อยู่เย็น เป็นสุข” หมู่บ้านเขียวขจีเด่น ศูนย์เรียนรู้ชุมชนดีเด่น
และปี 2555 ได้รับการประเมินผ่านเกณฑ์มาตรฐานหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของจังหวัดตรัง ปี 2556 ได้
พัฒนาหมู่บ้านด้วยการปรับกลยุทธ์การดำเนินงาน โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาสิ่งแวดล้อมชุมชนที่เอ้ือต่อ
สุขภาพมากขึ้น ด้วยการผสมผสานหมู่บ้านต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านเขียวขจีดีเด่น หมู่บ้านปรับเปล่ียน
พฤติกรรม ภายใต้การขับเคลื่อนงานด้วยแนวคิด สุขภาพดีด้วยวิถีพอเพียง เพ่ือพัฒนาศักยภาพประชาชนในการ
จัดการปัจจัยเส่ียงและสภาพแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และสร้างพลังขับเคล่ือนจากทุกภาคส่วนอย่าง
บูรณาการ สมดลุ ยั่งยืน และเป็นสุข โดยมโี ครงการและกิจกรรมที่ร่วมขับเคล่ือน เช่น โครงการบา้ นน่าอย่คู ู่ชุมชน
ตำบลเขาไม้แก้ว โครงการหมู่บ้านรักสุขภาพปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โครงการรวมพลังสร้างสุขภาพดี โครงการ
อบรมเชิงปฏิบัติการแกนนำผู้สูงอายุในการดูแลสุขภาพตนเอง และกิจกรรมการพัฒนาครัวเรือนต้นแบบ การ
พัฒนาฐานการเรียนรู้ชุมชน ร่วมกับการสร้างเครือข่ายสุขภาพดีวิถีพอเพียง เช่น เครือข่ายโรงเรียนเขาไม้แก้ว
เครือข่ายผู้ผ่านการบำบัด เครือข่ายตลาดนัดคนรักสุขภาพ ซึ่งพบว่าตลาดในชุมชนเน้นการจำหน่ายผักท่ีผลิตใน
ชุมชน โดยมีคำพูดท่ีติดปาก ว่า “ปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก เหลือก็นำไปจำหน่าย” เครือข่ายชมรม

สรา้ งสขุ ภาพ เครือข่ายทูบีนมั เบอร์วนั ท่ีเน้นในกลุ่มเยาวชน

แนวทางการจัดการงานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล ได้แก่ การสร้างการเรียนรู้ การเช่ือม

ประสานงานและกิจกรรม

1. จดั ทำแผนพฒั นาขบั เคลอื่ นหมบู่ า้ น โดยเจา้ หนา้ ทที่ มี สขุ ภาพ ผนู้ ำชมุ ชน และประชาชน เชน่ อาสาสมคั ร
สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ซ่ึงในแผนพัฒนาหมู่บ้านดังกล่าวประกอบด้วยโครงการต่างๆ หลายโครงการ


(ชดุ โครงการ) และแตล่ ะโครงการจะเกอื้ หนนุ ซงึ่ กนั และกนั

2. มอบหมายหน้าที่รับผิดชอบ โดยประชาชนแต่ละกลุ่มจะมีบทบาทหนาท่ี ความรับผิดชอบท่ีแตกต่างกัน
บางโครงการ เช่น โครงการหมู่บ้านปลอดภัย ใส่ใจป้องกันโรคติดต่อ ผู้รับผิดชอบหลัก คือ โรงพยาบาลสงเสริม

ส
ขุ ภาพ บางโครงการ เชน่ โครงการรวมพลงั สร้างสขุ ภาพผู้รบั ผิดชอบหลกั คือ ผู้นำชุมชนและประชาชน เปน็ ตน้


458 : นวตั กรรมการสร้างเสริมสุขภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

3. ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรม การประชาชสัมพันธ์จะมีหลายรูปแบบ เช่น การติดป้าย
ประชาสัมพันธ์ การประชาสัมพันธ์ท่ีครัวเรือนโดยการเข้าถึงครอบครัวด้วยอาสาสมัครสาธารณสุขที่รับผิดชอบ

ค
รวั เรือน

4. พัฒนาต่อยอดและผสมผสาน โดยเม่ือมีการเร่ิมต้นด้วยหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ “อยู่เย็น
เป็นสุข” ต่อมาได้มีการพัฒนาต่อยอด โดยปรับเพิ่มเป็นหมู่บ้านเขียวขจี ร่วมรณรงค์ปลุกต้นไม้ ปลูกผัก หมู่บ้าน
ครวั เรอื นตน้ แบบเศรษฐกจิ พอเพยี ง โดยคดั เลอื กครอบครวั ตน้ แบบในดา้ นตา่ งๆ เชน่ ครอบครวั อบอนุ่ เปน็ ตน้ ตอ่ มา
หมู่บ้านปรับเปล่ียนพฤติกรรมเป็นหมู่บ้านสุขภาพดีวิถีพอเพียง โดยการรณรงค์การบริโภคอาหารท่ีถูกต้อง การ
ออกกำลงั กาย และการทำจติ ใจใหม้ คี วามสขุ ผลจากการชว่ ยเหลอื เออ้ื เฟอื้ ซง่ึ กนั และกนั ทำใหม้ คี วามสขุ ประชาชน
เขา้ ถึงระบบบรกิ ารสุขภาพ และมกี ารบรกิ ารที่บ้าน เช่น การคัดกรอง การสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน พฒั นาสวน
ส
ุขภาพในชุมชน

5. ขับเคลื่อนร่วมกับโครงการ บ้านน่าอยู่คู่ตำบลเขาไม้แก้ว โครงการหมู่บ้านรักสุขภาพปรับเปล่ียน
พฤติกรรม โครงการมหกรรมรวมพลังสร้างสุขภาพดี โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการแกนนำผู้สูงอายุในการดูแล
ส
ขุ ภาพตนเอง


6. พัฒนาฐานการเรียนรูช้ มุ ชน เชน่ ฐานปลูกผกั สวนครวั ฐานเกษตรครบวงจร ฐานครอบครวั อบอนุ่

7. สรา้ งเครอื ขา่ ย สขุ ภาพดดี ว้ ยวถิ เี ศรษฐกจิ พอเพยี ง เชน่ เครอื ขา่ ยโรงเรยี นบา้ นเขาไมแ้ กว้ (โรงเรยี นตน้ แบบ
เศรษฐกิจพอเพียง) เครือข่ายชมรมผู้สูงอายุ เครือข่ายผู้ผ่านการบำบัด เครือข่ายชมรมสร้างสุขภาพ เครือข่าย
ตลาดนดั คนรักสุขภาพ เครอื ข่ายทูบนี มั เบอรว์ ัน ขยายแนวคิดสชู่ มุ ชนอืน่ ๆ และมีผ้มู าศกึ ษาดูงานอย่างตอ่ เนื่อง






3. คณุ ลักษณะของนวตั กรรม


กับยุทธศาสตรก์ ารสร้างเสรมิ สขุ ภาพ


3.1 คุณลกั ษณะของนวัตกรรมทางการพยาบาล

การวิเคราะห์กิจกรรมต่างๆ ท่ีจัดข้ึนท่ีจัดขึ้นในหมู่ 1 ตำบลเขาไม้แก้ว โดยอาจจะเริ่มต้นจากการจัดส่ิง
แวดล้อมท่ีเอื้อต่อสุขภาพ ปัจจุบันกล่าวได้ว่า กิจกรรมทุกกิจกรรมสามารถหล่อหลอมและบูรณาการท่ีสอดคล้อง
กับวิถีการดำเนินชีวิตอย่างสมดุลลงตัว สำหรับกิจกรรมสำคัญในนวัตกรรมการจัดส่ิงแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ

หลายประการได้กัน ไดแ้ ก
่

1. การเริ่มตน้ ของการมหี มบู่ ้านเศรษฐกจิ พอเพียงต้นแบบ “อยเู่ ยน็ เป็นสขุ ”

2. การพฒั นาตอ่ ยอดโดยปรบั เพิ่มเป็นหมบู่ า้ นเขียวขจี


กรณศี กึ ษา ภาคใต้ :
459

3. การพัฒนาหม่บู า้ นครัวเรือนตน้ แบบเศรษฐกิจพอเพียง

4. การขับเคลื่อนโครงการตามข้อ 4 ร่วมกับโครงการ บ้านน่าอยู่คู่ตำบลเขาไม้แก้ว โครงการหมู่บ้านรัก
สขุ ภาพปรับเปล่ยี นพฤติกรรม เนน้ 3 อ 2 ส โครงการมหกรรมรวมพลงั สร้างสขุ ภาพดี โครงการอบรมเชงิ ปฏิบตั ิ

การแกนนำผสู้ ูงอายใุ นการดแู ลสุขภาพตนเอง


5. การพฒั นาฐานการเรยี นรชู้ มุ ชน เช่น ฐานปลูกผักสวนครวั ฐานเกษตรครบวงจร ฐานครอบครัวอบอุน่

6. สรา้ งเครือขา่ ย สขุ ภาพดีดว้ ยวิถเี ศรษฐกจิ พอเพียง เชน่ เครอื ขา่ ยโรงเรียนบา้ นเขาไม้แกว้ ซ่ึงเปน็ โรงเรยี น
ต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง ที่ช่วยปลูกฝังเด็กและเยาวชนในการดำเนินชีวิตด้วยปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
เครือข่ายชมรมผู้สูงอายุ เครือข่ายผู้ผ่านการบำบัด เครือข่ายชมรมสร้างสุขภาพ เครือข่ายตลาดนัดคนรักสุขภาพ

เครือขา่ ยทบู นี ัมเบอรว์ นั

3.2 ยุทธศาสตร์การสร้างเสรมิ สุขภาพ

ยุทธศาสตรด์ า้ นการจดั ส่ิงแวดลอ้ มทเ่ี ออ้ื ต่อสขุ ภาพ นวตั กรรมเรอื่ งนเ้ี ปน็ การจัดส่ิงแวดล้อมทงั้ ระบบ ทุกมิติ
แบบองคร์ วม ทัง้ มติ ิดา้ นรา่ งกาย จติ สังคม และจติ วิญญาณ ทีเ่ ชื่อมโยงกับปัจจยั ดา้ นสังคมและระบบสขุ ภาพ






4. ผลลพั ธ์และผลกระทบของนวัตกรรมกบั การเพิ่มคุณภาพ

บริการพยาบาลและการลดปจั จัยเสยี่ งด้านสุขภาพของ


ประชาชน รวมท้งั การพฒั นาระบบบรกิ ารสขุ ภาพของประเทศ


ผลลัพธแ์ ละผลกระทบตอ่ ขอบเขตการประกอบวชิ าชพี การพยาบาล

กจิ กรรมดังกลา่ ว เป็นบทบาทของทีมสขุ ภาพ และพยาบาลในการส่งเสริมการมสี ว่ นรว่ มของผู้นำชุมชนและ
ประชาชนในการจัดส่ิงแวดล้อมท่ีเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพ ทั้งสุขภาพกาย จิตสังคมและจิตวิญญาณ โดยเฉพาะ
ใ
นมิติของการสรา้ งเสริมสขุ ภาพ

ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ ประชากรกลุ่มเป้าหมาย

ประชาชนในชุมชนมีความพึงพอใจในการดำเนินชีวิต มีความรักและสามัคคีต่อกัน มีภาวะสุขภาพกาย จิต
สังคม และจิตวิญญาณดี มีความรักชุมชนบ้านเกิด ผู้ท่ีมีความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพได้รับการสร้างเสริมสุขภาพ
และปอ้ งกนั ภาวะเจบ็ ปว่ ย ผปู้ ว่ ยไดร้ บั การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพและฟน้ื ฟสู ภาพทไ่ี มเ่ สย่ี งตอ่ การมปี ญั หาสขุ ภาพมากขนึ้
ในอนาคต บา้ นเขาไมแ้ กว้ มกี ารปรบั ปรงุ สง่ิ แวดลอ้ ม บรเิ วณบา้ นเรอื นและภายในหมบู่ า้ น มกี ารปลกู ผกั ปลอดสารพษิ
เพม่ิ ขนึ้ มกี ารออกกำลงั กายเพมิ่ ขนึ้ มกี ารปลกู ฝงั การใชช้ วี ติ ตามปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง เกดิ ความรว่ มมอื ในชมุ ชน
เกดิ กระบวนการการขบั เคลอื่ นงานสรา้ งสขุ ภาพทมี่ คี วามสอดคลอ้ งกบั บรบิ ทการใชช้ วี ติ ของประชาชน และสามารถ

460 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสุขภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

ลดจำนวนกลุ่มเสี่ยงต่อโรคท่ีเกิดจากพฤติกรรม นอกจากน้ียังเป็นเป็นต้นแบบของการจัดการสิ่งแวดล้อมท่ีเอื้อต่อ
สุขภาพ เป็นต้นแบบของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ และเป็นแหล่งเรียนรู้ในการใช้ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจ

พอเพยี ง

ผลลัพธแ์ ละผลกระทบตอ่ บทบาทการสรา้ งเสริมสุขภาพตาม Ottawa Charter

การจดั สง่ิ แวดลอ้ มทเี่ ออ้ื ตอ่ สขุ ภาพของโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลเขาไมแ้ กว้ และชมุ ชนบา้ นเขาไมแ้ กว้
ได้แสดงให้เห็นว่าการจัดสิ่งแวดล้อมท่ีเอ้ือต่อสุขภาพมีความสำคัญต่อภาวะสุขภาพองค์รวมของประชาชน ดังนั้น

ชมุ ชนทกุ ๆ แหง่ ควรจะมกี ารรว่ มแรงรว่ มใจในการจดั สง่ิ แวดลอ้ มทเี่ ออ้ื อตอ่ สขุ ภาพทเี่ กดิ จากการมสี ว่ นรว่ มของชมุ ชน
เพื่อการมสี ุขภาพทด่ี แี บบองค์รวมของประชาชนในชมุ ชน สงิ่ ทไ่ี ด้เรียนรู้ คือ การจดั ส่ิงแวดล้อมทีเ่ อื้อต่อสุขภาพจะ
ต้องอาศยั การมสี ว่ นรว่ มของทกุ ฝ่ายท่ีเก่ยี วขอ้ ง เพียงองค์กรหรือหนว่ ยงานเดียวไมส่ ามารถทำใหส้ ำเร็จได้ และเมื่อ
ทำสำเร็จแล้วผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น จะเป็นผลลัพธ์ในภาพกว้างที่มีผลดีต่อทุกคนเพราะส่ิงแวดล้อม เช่น สิ่งแวดล้อม
ด
้านธรรมชาติ ด้านสงั คม มคี วามสำคัญตอ่ สขุ ภาพของทุกคน “สง่ิ แวดล้อมดี นำมาซึง่ การมชี วี ิตทด่ี ี”

ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ แนวทางการพฒั นาวิชาชีพ

กรณีตัวอย่างนวัตกรรมการจัดส่ิงแวดล้อมท่ีเอื้อต่อสุขภาพในคร้ังนี้แสดงให้เห็นว่าทีมสุขภาพ และพยาบาล
มีบทบาทสำคัญ และเปน็ บทบาททจี่ ำเปน็ ในการส่งเสริมการจดั สิ่งแวดลอ้ มทเ่ี ออื้ ตอ่ สุขภาพ เพราะเม่อื ประชาชนมี
ชวี ติ อยใู่ นสงิ่ แวดลอ้ มทดี่ ี กจ็ ะมภี าวะสขุ ภาพทดี่ ี ปญั หาสขุ ภาพหลายประการทสี่ ามารถปอ้ งกนั ไดท้ งั้ ปญั หาสขุ ภาพ
ทางกาย เช่น ภาวะอ้วน ไขมันในเลือดสูง หรือภาวะสุขภาพมิจิตจิตสังคม และมิติจิตวิญญาณ เช่น ความทุกข์
ความเครยี ด การขาดสง่ิ ยดึ เหนยี่ วหรอื ความไมม่ คี ณุ คา่ ในตนเอง เพราะการเปน็ บคุ คลตน้ แบบ การเปน็ แบบออยา่ ง

ท่ีสามารถช่วยเหลอื บุคคลอนื่ นำมาซึง่ ความภาคภมู ใิ จในตนเอง และตอ้ งการท่ีจะพฒั นาชมุ ชนใหด้ ขี น้ึ ไปเรอ่ื ยๆ






5
. ปจั จยั เงอ่ื นไขของการพฒั นานวัตกรรม


ปัจจัยเง่ือนไขท่ีเก่ียวข้องกับการเครื่องมือและกลไกท่ีสนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการพัฒนา
น
วตั กรรมทางการพยาบาล

ปัจจัยเงื่อนไขที่สำคัญ คือ กำลังคนทุกระดับที่มีจิตท่ีมีพลังท่ีพร้อมจะร่วมพัฒนา และได้ใช้ศักยภาพของ
แต่ละบุคคลอย่างเต็มที่ที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนในภาพกว้าง และทุกคนรับประโยชน์ร่วมกัน นายกองค์การ
บริหารสว่ นตำบลเขาไมแ้ ก้ว ผูใ้ หญบ่ า้ นและกรรมการหมูบ่ ้าน อสม. โรงเรียนบา้ นเขาไมแ้ กว้ พฒั นากรตำบลเขาไม้
แ
ก้ว เกษตรตำบลเขาไม้แกว้ ครู การศึกษานอกโรงเรียนตำบลเขาไมแ้ ก้ว

ปัจจัยเงื่อนไขท่ีเกี่ยวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนานวัตกรรม
ทางการพยาบาล


กรณีศกึ ษา ภาคใต้ :
461

ทีมสขุ ภาพและพยาบาลต้องเป็นผ้นู ำแห่งการเปลย่ี นแปลง มีความคดิ รเิ รม่ สรา้ งสรรค์และมจิ ติ วญิ ญาณของ
การบริการโดยยึดผู้ป่วยเป็นจุดศูนย์กลางเพ่ือการพัฒนาสู่สิ่งที่ดีกว่า ทีมสุขภาพและพยาบาลจะต้องมีความรู้
ความสามารถ และศักยภาพทง้ั ดา้ นความรู้ การบรหิ ารจัดการ คณุ ธรรมจรยิ ธรรม ทน่ี ำไปสกู่ ารสรา้ งความเชือ่ ม่ัน
และเป็นที่พ่ึงของชุมชน ก่อให้เกิดแนวคิดของการพึ่งพาซึ่งกันและกัน ตัวอย่างเช่น เมื่อผู้อำนวยการโรงพยาบาล

ส่งเสริมสุขภาพ พยาบาล และเจ้าหน้าท่ีมีความต้ังใจในการดูแลสุขภาพ และสร้างเสริมสุขภาพประชาชน มี
โครงการสร้างเสริมสุขภาพที่เป็นรูปธรรม ผู้นำชุมชนซึ่งเป็นแหล่งทุนตระหนักถึงผลงาน และมีการสนับสนุนอย่าง
เป็นรปู ธรรม ทนี่ ำไปสกู่ ารสรา้ งเสริมสุขภาพแบบองคร์ วมแก่ประชาชน




462 : นวตั กรรมการสร้างเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

กรณีศกึ ษา
นวตั กรรมการการดแู ลผปู้
ว่ ยเรอ้ื รังโดยชุมชน

นวตั กรรมที่ 38
มสี ่วนร่วม


โรงพยาบาลกงหรา ต.ทรายขาว อ.กงหรา จ.พัทลงุ


1. องคป์ ระกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


ผพู้ ฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล

การพฒั นานวตั กรรมเป็นการทำงานเป็นทมี ซึ่งเรม่ิ ตน้ พยาบาลท่ีปฏบิ ตั ิงาน ณ โรงพยาบาลกงหรา อำเภอ
กงหรา จังหวัดพัทลุง ลักษณะเด่นของนวัตกรรม คือ ความชัดเจนในการส่วนร่วมของชุมชน เช่น พยาบาล

อาสาสมคั รสาธารณสุข ผนู้ ำชมุ ชน และประชาชน ทน่ี ำไปสูก่ ารพฒั นาระบบการดูแลผูป้ ่วยโรคเรือ้ รังในชุมชน



งานและกจิ กรรมของนวตั กรรมทางการพยาบาล

การจัดทำแผนพัฒนาระบบการดุแลผู้ป่วยเรื้อรัง การพัฒนาคลินิกโรคเรื้อรัง การเสริมสร้างศักยภาพและ
สมรรถนะของทีมงานทง้ั การดูแลมติ ดิ า้ นร่างกาย จติ สงั คม และจติ วิญญาณแบบสหวชิ าชีพ ขณะเดยี วกันได้พัฒนา
องค์ความรู้ต่างๆ ตั้งแต่กระบวนการคัดกรองจนถึงกระบวนการรักษาและป้องกันภาวะแทรกซ้อน รวมถึงพัฒนา
กระบวนการให้คำปรกึ ษาดา้ นพฤตกิ รรมสขุ ภาพโดยสหวิชาชีพและกิจกรรมกลุม่ ในคลินิกเรอื่ ยมา


การสร้างแนวร่วมกับชมุ ชนเพ่ือการคัดกรองในกล่มุ อายุ 15 ปขี น้ึ ไปโดยชมุ ชนเป็นเจา้ ภาพ การตดิ ตามกลุ่ม
เสย่ี งโดย อสม. ซึ่งมี CPG สำหรับ อสม.ในการคดั กรอง อสม.รว่ มตดิ ตามกลุ่มป่วย มีระบบเตือนการตดิ ตามผปู้ ว่ ย
ให้ได้รับการรักษาต่อเนื่องโดยชุมชน โดยมีข้อตกลงร่วมกันในการแก้ไขปัญหา การพัฒนาระบบการเย่ียมบ้านโดย
เจา้ หนา้ ที่และชุมชน การมรี ะบบตามรอยในชมุ ชนผปู้ ว่ ย การส่งเสริมใหม้ ีการปลูกผกั ปลอดสารพษิ การส่งเสรมิ ให้
เกิดกลมุ่ ชมรมการออกกำลังกาย และการส่งเสรมิ พฤติกรรมของประชาชนโดยยึดหลกั 3อ. 2ส.


กลุ่มเปา้ หมายของการใชน้ วตั กรรม

1. ประชาชนในบา้ นเขาไมแ้ กว้ หมทู่ ่ี 1 ตำบลเขาไมแ้ กว้ มสี ขุ ภาพดี มคี วามเสย่ี งตอ่ โรคทเ่ี กดิ จากพฤตกิ รรม
ลดลงนอ้ ย


2. ผู้ปว่ ยไดร้ ับการสร้างเสรมิ สขุ ภาพ


3. ประชาชนในทกุ ครัวเรือนสร้างอาหารไดเ้ อง เช่น มพี ืชผกั ท่ีปลูกไวร้ บั ประทานในครัวเรอื น




กรณีศกึ ษา ภาคใต้ :
463

2. กระบวนการพฒั นานวตั กรรม

และการจัดการเพือ่ การนำใชแ้ ละพัฒนา


เสน้ ทางการพฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล


1. การตระหนักถึงปัญหาท่ีเกิดข้ึนในชุมชนจากข้อมูล และหลักฐานเชิงประจักษ์ต่างๆ ผู้ป่วยเบาหวาน
ความดันโลหิตสูงรายใหม่ กลุ่มเส่ียงเบาหวาน ความดันโลหิตสูงเพ่ิมสูงขึ้น อันเน่ืองจากพฤติกรรมการบริโภคที่

ไมเ่ หมาะ ขาดการออกกำลังกาย มีความเครยี ดมากขนึ้ โดยปัจจบุ ันโรงพยาบาลกงหรามีผูป้ ่วยเบาหวาน 790 ราย
ความดนั โลหติ สงู 2,244 ราย


2. ร่วมกับการวิเคราะห์ระบบการดูแลเดิมที่ยังไม่มีประสิทธิภาพ การดูแลผู้ป่วยเบาหวานและความดัน
โลหิตสูงในอดีตนั้นใช้วิธีตั้งรับในหน่วยบริการ เม่ือวินิจฉัยโรคแล้วก็เข้าสู่กระบวนการรักษาที่แผนกผู้ป่วยนอก แม้
มีระบบการนัดติดตามและให้ยาตามมาตรฐานแล้วแต่ยังพบผู้ป่วยจำนวนมาก ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลใน
เลอื ด และระดับความดนั โลหิตใหอ้ ยใู่ นเกณฑ์ทีป่ ลอดภัยได้


3. นำไปสู่กรพัฒนาระบบการดูแลแบบมีส่วนร่วม พยาบาลรับรู้ว่าการเร่ิมต้นการทำงานด้วยใจที่มีความ

มุ่งม่ันและรักในวิชาชีพมีความสำคัญ และจะต้องอาศัยแนวร่วมที่มีใจเช่นเดียวกัน ดังนั้นเม่ือเริ่มต้นที่ตนเองและ
ทีมสุขภาพแล้ว จึงจะต้องขยายความร่วมมือสู่ชุมชน โดยมีแนวคิดที่ว่า “บุคคลที่จะดุแลตนเองได้ดีท่ีสุดคือ
ตนเอง” และพยาบาลอาจจะไม่มีกำลังเพียงพอที่จะดูแลประชาชนในชุมชนโดยเฉพาะเม่ือเจ็บป่วย ดังน้ันจะต้อง
สรา้ งใหบ้ ุคคลสามารถดูแลตนเอง และเน้นสร้างเสริมสขุ ภาพนำการซ่อมสขุ ภาพ


แนวทางการจัดการงานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล ได้แก่ การสร้างการเรียนรู้ การเช่ือม
ประสานงานและกิจกรรม


1. จดั ทำแผนพฒั นา


2. การพัฒนาคลินิกโรคเรื้อรัง ปี 2549 ได้พัฒนาคลินิกเบาหวานและความดันโลหิตสูงขึ้นในโรงพยาบาล
กงหราและจัดบริการใกล้บ้านใกล้ใจตามความสมัครใจของผู้ป่วย ซ่ึงผู้ป่วยที่ควบคุมได้ตามเกณฑ์ขอรับยาท่ี
รพ.สต. ใกล้บ้านร้อยละ 100


3. การเสรมิ สร้างศักยภาพและสมรรถนะของทมี งานทง้ั การดูแลมิติด้านร่างกาย จติ สังคม และจิตวญิ ญาณ
แบบสหวิชาชีพ ขณะเดียวกันได้พัฒนาองค์ความรู้ต่างๆ ตั้งแต่กระบวนการคัดกรองจนถึงกระบวนการรักษาและ
ป้องกันภาวะแทรกซอ้ น รวมถงึ พฒั นากระบวนการให้คำปรึกษาดา้ นพฤตกิ รรมสุขภาพโดยสหวชิ าชีพและกิจกรรม
กลุ่มในคลินิกเรื่อยมา




464 : นวตั กรรมการสร้างเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

4. การสร้างแนวรว่ มกบั ชุมชน ปี 2552 จนเกดิ การเช่อื มโยงระหวา่ งหนว่ ยงานของรัฐ เชน่ โรงพยาบาลและ
เครอื ขา่ ยจิตอาสาในชุมชน ทร่ี ่วมให้การดแู ล การสร้างเสรมิ สขุ ภาพแก่ประชาชนในชุมชน


4.1 การคดั กรองในกล่มุ อายุ 15 ปขี ้ึนไปโดยชุมชนเปน็ เจ้าภาพ

4.2 การตดิ ตามกลมุ่ เสี่ยงโดย อสม. ซึ่งมี CPG สำหรับ อสม.ในการคดั กรอง

4.3 อสม.รว่ มตดิ ตามกลมุ่ ปว่ ย มรี ะบบเตอื นการตดิ ตามผปู้ ว่ ยใหไ้ ดร้ บั การรกั ษาตอ่ เนอ่ื งโดยชมุ ชน โดยมี

ข้อตกลงร่วมกันในการแก้ไขปัญหา โดยชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพกันเองในชุมชน แบ่ง
เป็น 3 กลุม่ ดงั น้ี

1. กลุ่ม Control จิตอาสา ญาติ ผปู้ ่วยวดั ความดันโลหิต/เจาะ DTX ทกุ 1 เดือนเพือ่ ลดการมา

โรงพยาบาลโดยเพ่มิ ระยะเวลานดั ใหห้ า่ งขึ้นทกุ 4 เดอื นกรณคี า่ สูงกว่าเกณฑใ์ หม้ าก่อนนดั

2. กลุม่ Uncontrolled จติ อาสา ญาติ ผู้ป่วย วดั ความดนั โลหิต/เจาะ DTX ทกุ 1 สปั ดาหเ์ พอื่

ทราบภาวะของการควบคุมโรคและนำมาสู่การจัดการจัดการตนเองเพ่ือให้ควบคุมโรคได้ตาม
เกณฑ์

3. กลุม่ ทีม่ ขี ้อจำกัดในการเขา้ ถงึ บรกิ าร ญาตแิ ละอสม. วัดความดันโลหิต/เจาะ DTX ทกุ 1 – 3
เดอื นนำผลค่าความดันโลหิต ,DTX มาพบแพทย์ในวันนัดและรับยาไปใหท้ ่บี า้ น

4.4 ระบบการเยยี่ มบา้ นโดยเจา้ หนา้ ทแ่ี ละชมุ ชน

4.5 มีระบบตามรอยในชุมชนผู้ป่วยเพื่อนำมาพัฒนาระบบการดูแลที่มีประสิทธิภาพในกลุ่มโรคที่มา
ดว้ ยภาวะฉกุ เฉนิ เชน่ Hyperglycemia, Hypoglycemia, MI, stroke

4.5.1 จัดทำโปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ : สญั ญาณเตอื นภัย

4.5.2 ประชาสมั พันธก์ ารเข้าถึงอาการ

4.5.3 ลงเย่ียมบา้ นติดโปสเตอร์ประชาสัมพันธใ์ นกลุ่มเส่ียงDM/HT/MI/Stroke /High risk CVD

ทุกหลังคาเรือน

4.5.4 มีการจัดการข้อมูลสุขภาพโดยชุมชนเพ่ือให้คนในชุมชนสามารถเข้าถึงภาวะสุขภาพของ

ตนเอง

4.6 อปท. จดั สรรงบประมาณในกลมุ่ ทไี่ มเ่ ชา้ ถงึ การรกั ษา เชน่ การสรา้ งบา้ นเพอื่ ใหผ้ ปู้ ว่ ยไดล้ า้ งไต

4.7 เจา้ หน้าที่และ อปท. สนับสนุนและเป็นพี่เลี้ยงให้ชุมชนสามารถดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพใน

ชุมชนได้ โดยสนับสนุนงบประมาณในชุมชนโดยผ่านกองทุนต่างๆ เช่น กองทุนสุขภาพตำบลงบ
ประมาณ PP Express. งบมิตรภาพบำบัด งบจงั หวัด งบบรจิ าค ฯลฯ การสนับสนุนอปุ กรณ์เครือ่ ง
มือการประเมินสุขภาพเบื้องต้น เช่น เครื่องชั่งน้ำหนักเครื่องเจาะ DTX, เครื่องวัดความดันโลหิต
เปน็ ต้น การสง่ เสริมใหม้ กี ารปลูกผกั ปลอดสารพษิ การสง่ เสรมิ ให้เกิดกลุ่ม ชมรมการออกกำลังกาย
และการส่งเสรมิ พฤติกรรมของประชาชนโดยยึดหลกั 3อ. 2ส.




กรณศี ึกษา ภาคใต้ :
465

3. คุณลกั ษณะของนวัตกรรม

กบั ยทุ ธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ


คณุ ลกั ษณะของนวตั กรรมทางการพยาบาล

ทมี ทำงานได้พฒั นาอยา่ งต่อเนือ่ ง เขม้ แข็ง และยงั่ ยืน จาก “ซอ่ มนำสรา้ ง” สู่ “สรา้ งนำซ่อม” โดยเรมิ่ จาก
การพัฒนากิจกรรมการดูแลท่ีมาจากบุคคลเพียงบางกลุ่ม บางหน่วยงาน และมีเพียงบางกิจกรรมที่เร่งด่วน เช่น
“ซ่อมนำสร้าง” สกู่ ารทำงานเปน็ ทมี ทัง้ พยาบาล ทีมสขุ ภาพ และภาคประชาชน และปฏิบตั แิ บบ “สรา้ งนำซอ่ ม”
ด้วยความร่วมมือร่วมใจของทุกฝ่าย โดยเฉพาะประชาชนทำให้มีกำลังในการสร้างเสริมสุขภาพ ควบคู่กับการซ่อม
สุขภาพท่ียังคงเป็นปัญหา และในอนาคตคาดว่าการซ่อมสุขภาพจะลดลงเร่ือยๆ ตามลำดับ นอกจากน้ีจะเป็นว่า
“การดูแลสุขภาพอยู่ในมือของประชาชน” มากข้ึน ร่วมกับการดูแลของพยาบาลและทีมสุขภาพ ท่ีนำมาซึ่ง
โครงการต่างๆ มากมาย เช่น การ พัฒนาคลินิกเบาหวานและความดันโลหิตสูงขึ้นในโรงพยาบาลกงหราและจัด
บริการใกล้บ้านใกล้ใจตามความสมัครใจของผู้ป่วย การพัฒนาองค์ความรู้ต่างๆ ต้ังแต่กระบวนการคัดกรองจนถึง
กระบวนการรักษาและป้องกันภาวะแทรกซ้อน รวมถึงพัฒนากระบวนการให้คำปรึกษาด้านพฤติกรรมสุขภาพโดย
สหวิชาชีพและกิจกรรมกลุ่มในคลินิกเร่ือยมา จนเกิดการเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงาน เครือข่ายจิตอาสาในชุมชน
และพัฒนาเครอื ขา่ ยการดแู ลผ้ปู ว่ ยเร้อื รังในชมุ ชน เช่น การดูแลผู้ปว่ ยโรคไตวายเรอ้ื รังอย่างเป็นระบบ


ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสขุ ภาพ

ยุทธศาสตร์ด้านการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน นวัตกรรมด้านการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน
ทำให้ได้เรียนรู้ว่า พยาบาลวิชาชีพมีบทบาทสำคัญในการสร้างเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนสู่การพัฒนาระบบ

สขุ ภาพที่ยั่งยืน






4. ผลลัพธแ์ ละผลกระทบของนวตั กรรมกบั การเพิ่มคณุ ภาพ

บริการพยาบาลและการลดปัจจัยเส่ยี งดา้ นสขุ ภาพของ

ประชาชน รวมท้งั การพัฒนาระบบบริการสุขภาพของประเทศ


ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ ขอบเขตการประกอบวชิ าชีพการพยาบาล

กิจกรรมดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าพยาบาลควรเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างการมีส่วนร่วมของผู้นำ
ชมุ ชนและประชาชน เพราะการมสี ว่ นรว่ มมพี ลงั ทนี่ ำมาซง่ึ พฒั นาระบบการดแู ลสขุ ภาพ และระบบบรกิ ารสขุ ภาพท่ี
นำมาซงึ่ การมสี ขุ ภาพดขี องประชาชน ทงั้ นเี้ พราะประชาชนมบี ทบสื ำคญั สกู่ ารสรา้ งสขุ ภาพดขี องตนเอง ทมี สขุ ภาพ
ประชาชนและชุมชนมีความพึงพอใจในการทำงาน ทำใหม้ กี ำลงั ใจท่จี ะพัฒนางานตอ่ ไป


466 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ ประชากรกลมุ่ เป้าหมาย

1. ผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตสูงได้ตาม
เกณฑม์ ากขนึ้ และสามารถเขา้ ถงึ การตรวจคดั กรองภาวะแทรกซ้อนตา่ งๆ ไดค้ รอบคลุมมากข้ึน


2. ผู้ป่วยที่ขาดนัดและควบคุมระดับความดันโลหิตและน้ำตาลในเลือดไม่ได้ตามเกณฑ์ ได้มีการพัฒนา
ศกั ยภาพ อาสาสมคั รสาธารณสขุ ผปู้ ว่ ยและญาตใิ หส้ ามารถดำเนนิ กจิ กรรมสง่ เสรมิ สขุ ภาพเพอ่ื ควบคมุ และปอ้ งกนั
โรคตลอดถงึ การเฝ้าระวังภาวะแทรกซอ้ น


3. ประชาชนในชมุ ชน ชว่ ยกนั ดแู ลใหม้ คี ณุ ภาพชวี ติ ดขี น้ึ สง่ ผลใหผ้ ลลพั ธภ์ าพรวมในการดแู ลผปู้ ว่ ยเบาหวาน
และความดันโลหิตสูงในระดับอำเภอดีขึ้นด้วยตามลำดับและเป็นแหล่งเรียนรู้ของสถานบริการท้ังในจังหวัดและ
ต่างจงั หวดั



ผลลัพธแ์ ละผลกระทบต่อบทบาทการสร้างเสริมสขุ ภาพตาม Ottawa Charter

การเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนของโรงพยาบาลกงกรา ได้แสดงให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมของชุมชน

นำมาซ่ึงการเปล่ียนแปลงระบบบริการสุขภาพ และภาวะสุขภาพของคนในชุมชน ทั้งสุขภาพกาย จิตสังคม และ

จิตวิญญาณ นอกจากนี้การมีส่วนร่วมของชุมชนก่อให้เกิดความรัก สามัคคีระหว่างกัน ท่ีสามารถนำไปใช้ในการ
ปฏิบัตงิ านหรอื การดำเนนิ ชวี ติ ในมิตอิ ่นื ๆ ดังนนั้ พยาบาลซ่ึงเป็นบุคคลสำคัญในการดูแลสขุ ภาพ และเปน็ บุคคลทมี่ ี
ความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ ควรเป็นผู้นำแห่งการเปล่ียนแปลงสู่การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน

ทีจ่ ะนำไปสกู่ ารพัฒนาสขุ ภาพทย่ี ง่ั ยืนของคนในชุมชน ส่ิงทไ่ี ด้เรียนรู้ คอื การพัฒนาใดๆ รวมถึงระบบรกิ ารสขุ ภาพ
ซง่ึ ภาวะสขุ ภาพมคี วามสำคญั ตอ่ บคุ คลทกุ คน “ความไมเ่ ปน็ โรคเปน็ ภาพอนั ประเสรฐิ ” จะตอ้ งอาศยั การมสี ว่ นรว่ ม
ของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพียงองค์กรหรือหน่วยงานเดียวไม่สามารถทำให้สำเร็จได้ และเมื่อทำสำเร็จแล้วผลลัพธ์ท่ี
เกิดข้ึน จะเปน็ ผลลพั ธ์ในภาพกวา้ ง เพ่ิมคุณภาพชวี ิตท่ีดี และประชาชนมีความสขุ


ผลลพั ธ์และผลกระทบต่อแนวทางการพัฒนาวิชาชีพ


การพฒั นางานใดๆ โดยเฉพาะการส่งเสรมิ การมีส่วนร่วมของฝ่ายต่างๆ เป็นเรื่องทีม่ คี วามท้ายทายและอาจ
จะเกิดความเหน่อื ยล้า ดังกรณีตวั อยา่ งนวัตกรรมการเสริมสรา้ งความเข้มแข็งให้ชมุ ชน อย่างไรก็ตามในครง้ั นีแ้ สดง
ให้เห็นว่าพยาบาลที่มีความมุ่งมั่น มีใจรักต่อวิชาชีพ และรักผู้รับบริการ มีบทบาทสำคัญ เพราะการมีคุณลักษณะ
ดังกล่าวจะทำให้พยาบาลไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรคต่างๆ เม่ือประชาชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพ ย่อมส่งผลดีต่อ
สงั คม และประเทศชาติ ลดค่าใชจ้ า่ ย ลดภาวะพึ่งพา และมีความสขุ ในชีวติ ท่ีสำคัญเม่อื ผลงานเปน็ ทปี่ ระจักษ์ ทั้ง
ในด้านผลดที ี่เกิดขนึ้ กับผ้ปู ว่ ย และผลดที เ่ี กดิ ขึน้ กบั หน่วยงานและการขยายผล ย่อมนำมาซ่งึ ความภาคภูมิใจ และ
มใี จที่จะพัฒนาต่อยอดองคค์ วามรใู้ หม้ ากข้ึน






กรณีศกึ ษา ภาคใต้ :
467

5. ปัจจยั เง่ือนไขของการพัฒนานวัตกรรม


ปัจจัยเง่ือนไขที่เก่ียวข้องกับการเครื่องมือและกลไกท่ีสนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการ
พฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล

ปัจจัยเง่ือนไขที่สำคัญ คือ กำลังคนทุกระดับ เช่น พยาบาล องค์กรและบุคคลอ่ืนๆ เช่น นายกองค์การ
บริหารสว่ นตำบล ผใู้ หญบ่ ้านและกรรมการหมู่บา้ น อสม. ทมี สุขภาพ ผ้อู ำนวยการ ทีม่ ีจติ อาสา และใช้ศักยภาพ
อย่างเต็มท่ี นำมาซึ่งประโยชน์ของชุมชนในภาพกว้าง และทุกคนได้รับประโยชน์ร่วมกัน “put the right man
on the right job”

ปัจจัยเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนา

นวัตกรรมทางการพยาบาล

1. พยาบาลต้องเป็นผู้นำแห่งการเปล่ียนแปลง มีความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์และมีจิตวิญญาณของการบริการ
โดยยดึ ผ้ปู ่วยเปน็ จุดศนู ย์กลางเพื่อการพัฒนาสูส่ ่งิ ท่ดี ีกวา่

2. พยาบาลจะต้องมีความรู้ ความสามารถ และศักยภาพท้ังด้านความรู้วิชาการทางการพยาบาลในการ
ดูแลผู้ป่วย และความสามารถด้านการวิจัยและการบริหารจัดการ ท่ีนำไปสู่การสร้างความเช่ือม่ัน และเป็นที่พ่ึง
ของชมุ ชน ก่อใหเ้ กดิ แนวคิดของการพง่ึ พาซึง่ กนั และกนั นัน่ คอื การทำงานเปน็ ทีมมีความสำคัญ ตวั อย่างเชน่ เมื่อ
พยาบาลการโรงพยาบาลกงหรา เพียงบางคน มีความตั้งใจในการดูแลสุขภาพ และสร้างเสริมสุขภาพประชาชน

มีโครงการสร้างเสริมสุขภาพที่เป็นรูปธรรม ผู้อำนวยการ ผู้นำชุมชนตระหนักถึงผลงาน และมีการสนับสนุนอย่าง
เปน็ รูปธรรม ทนี่ ำไปส่กู ารสร้างเสรมิ สขุ ภาพแบบองคร์ วมแก่ประชาชน ท่มี ีประชาชนมสี ่วนร่วมในการดูแลสุขภาพ
ของตนเอง




468 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

กรณีศกึ ษา
นวตั กรรมการสง่ เสริมการเ
ล้ียงลกู ด้วยนมแม
่
นวตั กรรมท่ี 39
กรณหี วั นมสั้น ยาว ใหญ่


โรงพยาบาลสงขลานครนิ ทร์ ต.คอหงส์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา


1. องค์ประกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


ผู้พัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล พยาบาลวิชาชีพท่ีมีความรู้ความชำนาญด้านการพยาบาลการเฉพาะ
เฉพาะสาขา และทีมพยาบาลวิชาชพี


งานและกจิ กรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล

การพัฒนาทักษะส่วนบุคคลโดยการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่กรณีลูกดูดไม่ดี แม่
หวั นมสัน้ ใหญ่ ยาว


กลมุ่ เป้าหมายของการใช้นวัตกรรม มารดาหลงั คลอด






2. กระบวนการพัฒนานวัตกรรม

และการจดั การเพื่อการนำใชแ้ ละพฒั นา


เสน้ ทางการพัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล

ช่วงแรกในแมท่ ่เี ป็นซีวา่ นให้ดม่ื นมขวด เดก็ ทไ่ี ม่ดูดเต้าแม่ แมห่ ลายคนไมม่ นี ำ้ นม 10 คน จะไม่มีนำ้ นมเลย
ประมาณ 4 คน ถา้ แมม่ นี มก็รดี นำ้ มนแม่ ถา้ ไม่มีก็ผสมนำ้ นม ก็จะรอ 3 ชม. ถึงจะใหน้ ม หยดน้ำนม โดยจดั ท่าโดย
ใหญ้ าตดิ ู ในเวรเดียวก็สามารถใหเ้ ด็กดดู นมจากเตา้ ได้ ส่วนทห่ี วั นมสัน้ หัวนมยาว ตอ้ งสอนการจดั วธิ ดี งึ หัวนม ถ้า
มี case ทีห่ ัวนมยาว นอ้ งๆ พยาบาลกจ็ ะทำได้ แตใ่ น case หวั นมส้ันนอ้ งๆพยาบาลยังทำไมค่อยได้ และได้มีการ
ชว่ ยเหลือโดยให้มารดามาทบี่ า้ นผ้จู ดั ในวนั หยุด


ถ้าเด็กท่ีไม่ดูดจะให้หัวจุก เลิกดูดจุกก็ดึงเข้าเต้านมเลย ถ้าเด็กที่ต่อต้านจะไม่อมเลย กรณีท่ีน้ำนมแม่ยังไม่
มาใช้เทคนคิ การหยดนมจาก syringe เข้าข้างเตา้ เมือ่ เด็กงับไดเ้ ตม็ ที่ก็จะปลด syringe ออกมา เพราะการดูดจะ
ไปกระตุ้นการหลั่งน้ำนม การกระตุ้นนมแม่และการจัดการต้องใช้เวลานานในแต่ละครั้งและใช้ใจในการทำ จึงจะ
สำเรจ็ การให้จกุ ผิดนโยบายของโรงพยาบาล การเลอื กจุกต้องยาว นม่ิ ไม่แข็งทโี คน ในเด็กทต่ี อ่ ต้านจะใช้ท่าทไ่ี ม่
สามารถตา้ นได
้

กรณศี ึกษา ภาคใต้ :
469

แนวทางการจัดการงานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล ได้แก่ การสร้างการเรียนรู้ การเชื่อม
ประสานงานและกิจกรรม


พยาบาลตอ้ งมคี วามรูเ้ รอื่ งการดดู นม เพราะการดดู นมของทารกสอดคล้องกบั หลกั พฤตกิ รรมศาสตรก์ ารดดู
นมของสัตว์เล้ียงลูกด้วยนมที่ว่า “การดูนมของทารกแรกเกิดเป็นรีเฟล็กซ์ต่อเนื่องหรือสัญชาติญาณท่ีมีมาแต่
กำเนดิ ลกู จะรู้ทันทีวา่ ตอ้ งดดู นมแม่ ทารกจะมพี ฤติกรรมทเ่ี กิดจากการเรยี นรู้ ซ่งึ เปน็ พฤตกิ รรมที่ซับซอ้ นและเกดิ
ข้ึนไม่ไดถ้ ้าไม่มกี ารเรียนรู้มากอ่ น ในสตั วด์ ูดนม จะมีพฤตกิ รรมแบบนี้ดีทสี่ ดุ (พฤติกรรมสิง่ มชี ีวิต, 2009)” ดังน้นั
การจัดพฤตกิ รรมการดดู นมแม่ให้ทารกสามารถดูดนมไดส้ ำเร็จจงึ เป็นกิจกรรมการพยาบาลทีส่ ำคัญยิ่ง






3. คุณลักษณะของนวัตกรรม

กบั ยุทธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ


คุณลกั ษณะของนวตั กรรมทางการพยาบาล

เร่ืองนี้เปน็ นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพดา้ นการพฒั นาทกั ษะสว่ นบุคคลของผู้รบั บริการ


ยทุ ธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพ

ยทุ ธศาสตรด์ า้ นการพัฒนาทกั ษะสว่ นบุคคล เพื่อช่วยใหเ้ ดก็ ทารกสามารถดดู นมแม่ได้สำเรจ็ และต่อเนื่อง






4. ผลลัพธ์และผลกระทบของนวตั กรรมกบั การเพิม่ คณุ ภาพ

บริการพยาบาลและการลดปัจจยั เสีย่ งด้านสุขภาพของ

ประชาชน รวมท้งั การพฒั นาระบบบริการสขุ ภาพของประเทศ


ผลลัพธ์และผลกระทบตอ่ ขอบเขตการประกอบวิชาชีพการพยาบาล

การสนับสนนุ ใหเ้ ผยแพร่แนวปฏิบัติเหล่านี้ไปสู่หนว่ ยงานอน่ื ๆ


ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบตอ่ ประชากรกล่มุ เปา้ หมาย

มารดาหลังคลอดมีความพึงพอใจ และมีความสุขที่สามารถให้นมบุตรได้ ทั้งน้ีเพราะบางรายรับรู้ว่าการให้
นมบตุ รเป็นบทบาทท่สี ำคญั ของแม่ เปน็ การให้สง่ิ ทีด่ แี ก่ลูก


ผลลัพธแ์ ละผลกระทบต่อบทบาทการสร้างเสรมิ สขุ ภาพตาม Ottawa Charter

การพัฒนานวัตกรรมดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าการพัฒนาทักษะส่วนบุคคลเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพมีความ
สำคัญ และเป็นมิติทีพ่ ยาบาลควรจะใหค้ วามสำคัญ


470 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบต่อแนวทางการพฒั นาวชิ าชีพ

การพัฒนานวัตกรรมเร่ืองการดดูดนม ในคร้ังน้ีเป็นบทบาทอิสระของพยาบาลและเป็นสิ่งท่ีมีคุณค่าต่อผู้รับ
บรกิ าร ดังนั้นการพัฒนาดงั กล่าวยอ่ มส่งผลดีต่อวิชาชพี พยาบาลทยี่ งั คงไว้ซงึ่ ความมีคุณคา่

อย่างไรกต็ ามการพัฒนาทกั ษะสว่ นบคุ คลดงั กลา่ วยอ่ มต้องพฒั นาสมรรถนะของพยาบาลใหเ้ พ่มิ ขึน้






5. ปจั จัยเงอื่ นไขของการพัฒนานวตั กรรม


ปัจจัยเง่ือนไขท่ีเกี่ยวข้องกับการเครื่องมือและกลไกที่สนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการ
พฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล

การประยุกตใ์ ช้เครอื่ งมือที่มีอยใู่ นหนว่ ยงาน เช่น Syringe Nipple shield จดั สร้างแบบประเมนิ LATCH
Score และนำมาใชอ้ ยา่ งจรงิ จงั

ปัจจัยเง่ือนไขที่เกี่ยวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนา

นวัตกรรมทางการพยาบาล

พยาบาลต้องมีความอดทน และมีความมุ่งมั่นอย่างจริงจังในการปฏิบัติเพ่ือช่วยให้กิจกรรมการส่งเสริมการ
เลี้ยงลกู ดว้ ยนมแม่ ใหส้ ำเรจ็ รวมถึงมีความรู้ และประสบการณ์ท้งั ด้านวชิ าชพี และการวิจยั




กรณศี ึกษา ภาคใต้ :
471

กรณศี ึกษา
นวตั กรรม PSU Cat


นวตั กรรมท่ี 40
and Locked Upright Position


ค
ณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยสงขลานครินทร์





1. องคป์ ระกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


ผู้พัฒนานวตั กรรมทางการพยาบาล

การพัฒนานวัตกรรมร่วมกันของอาจารย์พยาบาล และสหวิชาชีพที่มีความรู้ทั้งศาสตร์ทางการพยาบาล
ทางการแพทย์ และศาสตร์ด้านฟสิ กิ ส์ แรง และอื่นๆ

งานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล

1. ทา่ PSU CAT ชว่ ยเรง่ การคลอด และฟังดนตรี ชว่ ยร่นระยะเวลาในระยะก้าวหน้าของการคลอดใหส้ ้ัน
ลงมากเหลือครึ่งหนึง่ ของเวลาในกล่มุ มารดานอนราบ

2. ทา่ PSU Locked Upright เปน็ การใช้ท่านอนบนเตียงทำคลอดในลกั ษณะหวั สูง 45-60 องศา และใช้
หมอนรองหลงั ทำมุม 30-40 องศา ทำใหม้ ารดาอยใู่ นทา่ คล้ายน่งั ยอง เขา่ งอข้นึ มาชิดอกแตอ่ ย่ใู นท่านอน ช่วยการ
คลอดในระยะที่ 2 ลดการเจ็บปวดของคนไข้ เพ่ิมความพึงพอใจ ลดภาวะความเป็นกรดในกระแสเลือดของทารก
ลดการขาดออกซเิ จนในทารก สง่ ผลใหท้ ารกคลอดออกมามีสขุ ภาพสมบูรณ์ แข็งแรง และเติบโตอย่างมีคณุ ภาพ

กลุ่มเปา้ หมายของการใช้นวตั กรรม: มารดาในระยะใกล้คลอด




2. กระบวนการพฒั นานวตั กรรม

และการจัดการเพ่ือการนำใช้และพฒั นา


เส้นทางการพัฒนานวตั กรรมทางการพยาบาล

1. พยาบาลตระหนกั ถงึ ปัญหาและความต้องการการดุแลของผ้รู บั บริการ นั่นคือ ความทกุ ขท์ รมานจากการ
ปวดในระยะคลอด การใชย้ าเรง่ คลอดโดยไม่จำเปน็

2. ศึกษาวิเคราะห์งานวจิ ัยทเ่ี กี่ยวข้องเกย่ี วกบั การปวดและการคลอด

3. การสงั เกต ความสัมพนั ธข์ องแรงโน้มถ่วงกบั กลไกการคลอด


472 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

4. การศกึ ษาโครงสรา้ งของชอ่ งเชงิ กราน กลไกการคลอดและทศิ ทาง องศามมุ และแรงตา่ งๆ ตามหลกั ฟสิ กิ ส์


5. ออกแบบสร้างโมเดลตน้ แบบ กลไกการทำงาน


6. กำหนดรายละเอยี ดของวธิ กี ารใชแ้ ละข้ันตอนการใช้


7. กำหนดตวั ชว้ี ดั ประสทิ ธิภาพ ผลลพั ธ์


8. ทดลองใชใ้ นอาสาสมัคร

แนวทางการจัดการงานและกิจกรรมของนวัตกรรมทางการพยาบาล ได้แก่ การสร้างการเรียนรู้ การ
เชือ่ มประสานงานและกิจกรรม

หลังจากศกึ ษานำร่องแลว้ และมคี วามเป็นไปได้


1. เจา้ ของผลงานขอทุนวิจยั ดำเนนิ การวิจยั


2. ประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบและผลลัพธ์ด้านความปวด ระยะเวลาการคลอด รายงานผลการวิจัย
อภปิ ราย


3. ถ่ายทอดผลการวจิ ัยสูผ่ ูใ้ ช้ ไดแ้ ก่ พยาบาลในห้องคลอด แพทย์ ซ่งึ ในปจั จบุ นั หน่วยงานได้นำไปประยุกต์
ใชใ้ นการดูแลมารดาในระยะคลอด






3. คุณลักษณะของนวตั กรรม

กับยทุ ธศาสตรก์ ารสร้างเสรมิ สุขภาพ


คณุ ลักษณะของนวัตกรรมทางการพยาบาล

การพฒั นา ทา่ PSU CAT และทา่ PSU Locked Upright

ยุทธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ

ยุทธศาสตร์ด้านการการปรับระบบบริการสุขภาพ โดยการพัฒนานวตกรรมเรื่องนี้เป็นการพัฒนา “PSU
Cat and Locked Upright Position”เพอ่ื นำไปส่กู ารพฒั นาระบบบริการสขุ ภาพสำหรับมารดาในระยะคลอด ที่
อาศยั กระบวนการวิจยั อย่างชดั เจน




กรณศี กึ ษา ภาคใต้ :
473

4. ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบของนวตั กรรมกับการเพิม่ คุณภาพ

บริการพยาบาลและการลดปัจจยั เสี่ยงด้านสขุ ภาพของ

ประชาชน รวมทั้งการพฒั นาระบบบรกิ ารสุขภาพของประเทศ


ผลลพั ธ์และผลกระทบต่อขอบเขตการประกอบวิชาชีพการพยาบาล

พยาบาลเป็นผู้ท่ีมีบทบาทสำคัญและมีความสามารถในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อการปรับระบบการบริการ
สขุ ภาพ หากพยาบาลไดน้ ำองคค์ วามรดู้ ้านการพยาบาล ผสมผสานกบั องค์ความรดู้ ้านการวิจยั อยา่ งเปน็ ระบบ


ผลลัพธแ์ ละผลกระทบต่อประชากรกลุ่มเป้าหมาย

1. การใชท้ ่านอนแบบแมวเรง่ การคลอด PSU Cat สลบั กบั หวั สูง 45 องศา และฟงั ดนตรี ชว่ ยร่นระยะเวลา
ในระยะกา้ วหนา้ ของการคลอดให้ส้ันลงมากเหลอื ครง่ึ หน่งึ ของเวลาในกลุ่มมารดานอนราบ


2. ทา่ PSU Locked Upright ชว่ ยการคลอดในระยะท่ี 2สามารถลดระยะเวลาการคลอดจากคา่

เฉลีย่ 44 นาที เปน็ 24 นาท
ี

3. ลดการเจ็บปวดของคนไข้ เพิ่มความพึงพอใจ ลดภาวะความเป็นกรดในกระแสเลือดของทารก ลดการ
ขาดออกซิเจนในทารก ส่งผลให้ทารกคลอดออกมามสี ุขภาพสมบรู ณ์ แขง็ แรง และเตบิ โตอยา่ งมคี ุณภาพ



ผลลัพธแ์ ละผลกระทบต่อบทบาทการสรา้ งเสริมสขุ ภาพตาม Ottawa Charter

การพฒั นาระบบบริการมคี วามสำคัญต่อการพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ความสุขในชวี ติ และความพึงพอใจ และมี
ความสอดคลอ้ งกับยุทธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ


ผลลพั ธ์และผลกระทบตอ่ แนวทางการพฒั นาวิชาชีพ

ท่านอนแบบแมวเร่งการคลอด และท่า PSU Locked Upright ถูกนำไปใช้ในโรงพยาบาลต่างๆ เช่นโรง
พยาบาลท่าศาลา โรงพยาบาลสงขลา และได้รับความสนใจจากโรงพยาบาล ในภาคใต้ท่ีส่งพยาบาลในห้องคลอด
มารับการฝึกอบรมท่ีส่งผลต่อวิชาชีพพยาบาล และแสดงให้เห็นว่าการพัฒนานวัตกรรมที่นำไปสู่การพัฒนาระบบริ
การสุขภาพมีความสำคัญต่อการพัฒนาองค์ความรู้ในวิชาชีพพยาบาลและพัฒนาคุณภาพการดูแล ท่ีนำไปสู่การคง
ไว้ซ่ึงความสำคญั ของวชิ าชีพการพยาบาล






474 : นวตั กรรมการสร้างเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

5. ปัจจยั เงื่อนไขของการพัฒนานวตั กรรม


ปัจจัยเง่ือนไขที่เก่ียวข้องกับการเครื่องมือและกลไกที่สนับสนุนการปฏิบัติงานของพยาบาลในการ
พฒั นานวัตกรรมทางการพยาบาล

ปจั จยั เง่อื นไขสำคญั คือ ความรู้ความสามารถ และการทำงานรว่ มกันของสหวชิ าชพี



ปัจจัยเง่ือนไขที่เก่ียวข้องกับการสมรรถนะของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพในการพัฒนา

นวตั กรรมทางการพยาบาล

1. การตระหนกั ถึงบทบาทของพยาบาลในการดแู ลผู้ป่วย และพัฒนาองคค์ วามรูอ้ ยา่ งต่อเน่อื ง

2. พยาบาลต้องเป็นผู้นำแห่งการเปลี่ยนแปลง มีความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์และมิจิตวิญญาณของการบริการ
โดยยดึ ผปู้ ่วยเปน็ จุดศนู ย์กลางเพ่อื การพัฒนาส่สู ่ิงท่ดี กี วา่

3. พยาบาลจะต้องมีความรู้ ความสามารถ และศักยภาพท้ังด้านความรู้ การบริหารจัดการเพ่ือการพัฒนา
องค์ความรู้ และนวัตกรรมที่สามารถนำไปใชไ้ ด้จรงิ




กรณีศกึ ษา ภาคใต้ :
475

ภาคผนวก




รายชอ่ื คณะทำงานคณะผปู้ ระสานงาน

โครงการขับเคล่อื นวิชาชีพการพยาบาลเพอื่ การสร้างเสริมสขุ ภาพ



1. ศาสตราจารยเ์ กียรตคิ ุณ ดร. วจิ ติ ร ศรีสพุ รรณ

2. รองศาสตราจารยว์ ลิ าวัณย์ เสนารตั น
์
3. รองศาสตราจารย์เพ็ญศรี ระเบยี บ

4. รองศาสตราจารย์ ดร. สุจิตรา เหลอื งอมรเลศิ

5. รองศาสตราจารย์ ดร. ศิรพิ ร ขมั ภลขิ ติ

6. รองศาสตราจารย์ ดร. ฟองคำ ตลิ กสกลุ ชยั

7. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รชั นภี รณ์ ทรัพย์กรานนท
์
8. ศาสตราจารย์ ดร. วภิ าดา คุณาวกิ ตกิ ุล

9. รองศาสตราจารย์ ดร. อรญั ญา เชาวลิต

10. รองศาสตราจารย์ ดร. วรรณภา ศรีธญั รตั น์

11. รองศาสตราจารย์ ดร. ขนษิ ฐา นันทบุตร

12. นางสาวจันทรท์ ิมา กาญจนะวีระ

13. นางสาววโรชา ศรีเจรญิ





รายช่อื คณะทำงาน พ้นื ทภี่ าคตะวนั ออกเฉียงเหนอื

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยขอนแก่น



1. รศ. ดร. ขนษิ ฐา นันทบตุ ร

2. ผศ. ดร. ปราณี ธีรโสภณ

3. ผศ. ดร. กล้าเผชิญ โชคบำรงุ

4. ผศ. ดร. พีรพงษ์ บญุ สวัสดก์ิ ลุ ชัย

5. ดร. จงกลณี จนั ทรศิริ

6. พว.พรรณภิ า ไชยรัตน
์
7. พว.กรัณยพ์ ิชญ์ โคตรประทุม

8. อาจารย์เบญจยามาศ พิลายนต
์
9. อาจารยว์ รนาถ พรหมศวร

10. พว.สมคดิ สันวิจิตร

11. พว.สมชาย ชยั จันทร์

12. อาจารยอ์ มั ราภรณ์ ภู่ระย้า

13. อาจารยน์ ศิ าชล บุบผา


476 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

14. อาจารยส์ มปรารถนา ดาผา

15. อาจารยศ์ รินรัตน์ จนั ทพิมพ
์
16. พว.ขวัญสดุ า บุญทศ

17. อาจารย์อรุณณี ใจเทยี่ ง

18. ผศ. พชั รนิ ทร์ พูลทว
ี
19. Mr.Dedy Purwito

20. Mrs.Cahyu Septiwi





รายชอ่ื คณะทำงาน พ้ืนที่ภาคตะวนั ออก

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยบูรพา



1. ผศ. ดร. รัชนภี รณ์ ทรัพยก์ รานนท
์
2. ดร. นสิ ากร กรุงไกรเพชร

3. รศ. ดร. สวุ รรณา จนั ทรป์ ระเสริฐ

4. รศ. ดร. นุจรี ไชยมงคล

5. ผศ. ดร. สมสมัย รัตนกรฑี ากุล

6. อาจารย์อรสิ รา ฤทธงิ์ าม

7. อาจารย์อรวรรณ กลู จีรัง

8. ผศ. ดร. ศริ ิยุพา สนน่ั เรืองศกั ด์
ิ
9. อาจารยต์ ระกลู วงศ์ ฦา ชา

10. อาจารยเ์ จนจิรา เจริญการไกร

11. อาจารย์ชรัญญากร วิรยิ ะ

12. อาจารย์สธุ ารตั น์ ชำนาญช่าง

13. นางจนั ทนา พงษส์ มบรู ณ
์
14. นางรุ่งทิวา พานชิ สุโข

15. นางวชิรา ล้มิ เจริญชยั

16. นางธนิตา ฉิมวงษ์

17. นางวราภรณ์ ทูปิยะ

18. ผศ. ดร. ตตริ ัตน์ เตชะศกั ดิ์ศรี

19. นายนฤมิตร์ รอดโสภา

20. นางสาววาสนา ซิ้มเทียม
















นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล :
477

รายช่ือคณะทำงาน พ้นื ที่ภาคกลาง

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหิดล



1. รองศาสตราจารย์ ดร. ฟองคำ ติลกสกุลชัย

2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. วลั ยา ธรรมพนิชวฒั น
์
3. ผศ. ดร. นพ. คงเดช ลีโทชวลิต

4. อาจารยล์ ัดดาวลั ย์ ไวยสุระสิงห์

5. นางสาวประชดิ ศราธพันธ์
ุ
6. ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร. สมสิริ ร่งุ อมรรัตน์

7. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. กีรดา ไกรนุวตั ร

8. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ปิยะธดิ า นาคะเกษียร

9. ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ จงกลวรรณ มสุ ิกทอง

10. อาจารย์ ดร. อรณุ รตั น์ ศรจี ันทรนติ ย์

11. อาจารย์ ดร. เกศศริ ิ วงษ์คงคำ

12. นางสาวศรีสดุ า คล้ายคลอ่ งจติ ร

13. นางสาวณัฐา วงศ์วุฒสิ าโรช



 

รายช่อื คณะทำงาน พ้นื ทีภ่ าคเหนือ

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชยี งใหม่



1. ศาสตราจารย์ ดร. วภิ าดา คุณาวกิ ติกลุ

2. รองศาสตราจารย์ ดร. อารีวรรณ กล่ันกล่ิน

3. รองศาสตราจารย์ ดร. รัตนาวดี ชอนตะวนั

4. รองศาสตราจารยเ์ จยี รนยั โพธ์ไิ ทรย์

5. ดร. ลัดดาวลั ย์ สงิ หค์ ำฟู

6. พว.พิมประพรรณ สถาพรพัฒน์

7. พว.ดรณุ ี สิรยิ ศธำรง

8. นายแพทย์จรัส สงิ หแ์ ก้ว

9. รองศาสตราจารย์ ดร. เรมวล นนั ท์ศุภวฒั น์

10. อาจารย์ ดร. อรอนงค์ วชิ ยั คำ

11. อาจารย์ ดร. สมใจ ศริ ะกมล

12. อาจารย์ ดร. ธานี แก้วธรรมานกุ ลู

13. อาจารย์ ดร. อภริ ดี นันท์ศุภวัฒน์

14. นางสาววิไลพรรณ ใจวไิ ล





 


478 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

รายชอ่ื คณะทำงาน พ้นื ท่ีภาคใต
้
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์



1. รองศาสตราจารย์ ดร. อรญั ญา เชาวลติ

2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทัศนยี ์ นะแส

3. ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. อุมาพร ปญุ ญโสพรรณ

4. ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์ ดร. พชั รี คมจักรพันธ์ุ

5. อาจารย์ นิมศั ตรู า แว

6. พว.อวยพร ภทั รภักดกี ลุ

7. พว.วารณุ ี เริ่มอรณุ รอง

8. พว.อรอุษา ชูบุรี

9. พว.นวรัตน์ รักชาต
ิ
10. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ขวัญตา บาลทพิ ย
์
11. ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. ลพั ณา กจิ รงุ่ โรจน
์
12. นางอินทริ า หริ ัณยธร
















นวัตกรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล :
479