นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ

เกิดความอายในการตรวจปากมดลูก “นวัตกรรมกางเกงตรวจภายในลดการอาย” จึงถูกคิดและออกแบบร่วมกัน
ของพยาบาลนักพัฒนานวัตกรรมร่วมกับกลุ่มสตรี อสม. โดยการนำผ้าลายพื้นบ้านเหมือนลายผ้าถุงท่ีเป็น
ผลิตภัณฑ์จากกลุ่มแม่บ้านสตรีทอผ้าในชุมชนมาตัดเย็บเป็นกางเกงขาก๊วยเอวยืดขนาดเล็ก กลาง ใหญ่ เจาะเปิด
กลางเป้ากางเกง และติดซิบใหร้ ูดเปิดเฉพาะบรเิ วณทจ่ี ะตรวจภายในเท่านั้น ดังภาพ


ภาพที่ 9 กลอ่ งมหศั จรรย์และอุปกรณ์ภายในกล่องมหัศจรรย
์

ภาพที่ 10 การเดนิ ทางตรวจคดั กรองนอกสถานท
่ี
ในระยะการดำเนินการเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เร่ิมจากการสำรวจกลุ่มเป้าหมาย โดย อสม. ผู้นำ
ชุมชน เจา้ หนา้ ท่ี รพ.สต. ร่วมกนั สำรวจและค้นหากลมุ่ เปา้ หมาย อายุ 30-60 ปี ทีอ่ าศยั อยจู่ ริงในพืน้ ที่ ท้งั ทมี่ สี ทิ ธิ
หลักประกันสุขภาพทุกประเภทและบุคคลท่ีไม่มีสิทธ์ทุกคน ไม่ว่าจะเป็นคนพิการ ผู้ป่วยจิตเวช หรือแรงงาน
ตา่ งดา้ ว เพอ่ื การปรบั กลมุ่ เปา้ หมายทส่ี อดค
ลอ้ งกบั ความเปน็ จรงิ หลงั จากนนั้ ผนู้ ำชมุ ชนประชาสมั พนั ธเ์ สยี งตามสาย
ณ หอกระจายข่าว ถึงกำหนดการนัดหมายวัน เวลา สถานที่ ตรวจคัดกรอง เช่น ที่ศาลาอเนกประสงค์ประจำ
หมู่บ้าน และ อสม. ทำการแจ้งข่าวเป็นรายบุคคล ในหลังคาเรือนที่รับผิดชอบ นอกจากน้ีในข้ันตอนการรอตรวจ

50 : นวัตกรรมการสรา้ งเสริมสุขภาพภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

คัดกรองจะแนะนำความรู้เรื่องมะเร็งปากมดลูกและข้ันตอนการตรวจ ด้วยตัวแบบที่เป็นผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูก
และผทู้ เ่ี คยตรวจคดั กรองแลว้ ถา่ ยทอด ประสบการณท์ ผ่ี า่ นมาแกก่ ลมุ่ เปา้ หมายเพอ่ื สรา้ งความรแู้ ละความตระหนัก
ให้กลุ่มเป้าหมาย สำหรับวิธีการใช้มหัศจรรย์ ให้ผู้รับบริการใส่กางเกงตามขนาดท่ีเหมาะสม นอนในห้องท่ีบ้าน
ผู้รับบริการเองและปิดห้องให้มิดชิด ใช้หมอนหรือผ้าม้วนรองสะโพกให้สูงข้ึนเล็กน้อย ใช้ไฟส่องกบคาดที่ศีรษะ

นำอปุ กรณช์ ดุ ตรวจ Pap smear ออกมาตรวจตามปกติ โดยเปดิ ซปิ ตรงเปา้ กางเกงเพอ่ื ทำการตรวจ โดยผรู้ บั บรกิ าร
ไม่ตอ้ งใสผ่ ้าถงุ และถลกผ้าถงุ ต้งั แต่ตาตมุ่ มาไวส้ ะโพกสว่ นบน ดงั ภาพ




ภาพที่ 11 การตรวจคดั กรองมะเร็งปามดลูกด้วยกล่องมหศั จรรย์นอกสถานที่


สำหรับกลุ่มเป้าหมายท่ีไม่สามารถมาคัดกรองได้ ณ จุดนัดหมายน้ันด้วยเหตุจำเป็นต่างน้ัน เช่นคนพิการ
หรือผู้ปว่ ยทางจติ เวช หนว่ ยคัดกรองเคล่อื นที่ พยาบาลท่อี อกคดั กรอง อสม. ผูน้ ำชุมชน และ สอบต. จะไดอ้ อกให้

บรกิ ารคัดกรองตรวจมะเรง็ ปากมดลูกถงึ บา้ นทุกราย

การประเมินผลการใช้นวัตกรรมกลอ่ งมหศั จรรย์และกางเกงตรวจคดั กรองมะเร็งปากมดลูก บริการคดั กรอง
มะเร็งปากมดลูกเคลื่อนท่ีพบว่า กลุ่มหญิงที่ตรวจมะเร็งปากมดลูกพอใจ และมั่นใจในการสวมใส่ขณะรอตรวจ

คร้ังแรกการออกแบบซิบตดิ กางเกง เป็นซบิ ขนาดใหญ่และแข็งทำใหไ้ มส่ ะดวกเวลาสวมใสแ่ ละระคายเคืองผิว และ
ด้วยซิบที่มีขนาดใหญ่ทำให้เป็นเป้าสายตา หลังจากผ่านการใช้งานช่วงหน่ึงจึงได้มีการปรับเปล่ียนใช้เป็นซิบ
พลาสติกขนาดเล็กทำให้สะดวกและไม่ระคายเคืองผิว และดูเรียบร้อยกว่า นอกจากน้ี การบริการเคล่ือนท่ีทำให
้
แม่บ้านสะดวกทีจะมาตรวจ ส่งผลให้ การคัดกรองมะเร็งปากมดลูกจากกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด 968 คนนั้น มี

ผู้มารับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกท่ีสถานบริการ จำนวน 211 คน คิดเป็นร้อยละ 21.40 และเมื่อใช้
นวัตกรรมกล่องมหัศจรรยต์ รวจทบ่ี า้ น มีผรู้ ับบริการตรวจเพ่ิมขนึ้ อีกจำนวน 723 คน คิดเป็นร้อยละ 74.70 ทำให้
การคัดกรองมะเรง็ ปากมดลกู ครอบคลุมประชากรกล่มุ เป้าหมายคือหญงิ วัย 30-60 ปีถงึ ร้อยละ 96.49 ซ่งึ ในกลุม่ นี้
รวมถึงกลุ่มต้องการดูแลพิเศษ เช่น ผู้พิการ ท่ีไม่สะดวกมารับการตรวจคัดกรองที่จุดนัดหมาย และเกิดความพึง

กรณศี ึกษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ :
51

พอใจในบริการและการสวมกางเกงแทนการสวมผ้าถุงในการตรวจคัดกรองด้วย และยังมีการปรับปรุงกางเกงให้มี
ค
วามสวยงามและเปลย่ี นซบิ จากเหลก็ เปน็ ซบิ พลาสตกิ ทำให้สวมใสส่ บายไมร่ ะคายผวิ หนัง

หลังจากน้ันกางตรวจภายในเป็นท่ีรับรู้ของเครือข่าย รพสต.ในวงกว้าง จากการเป็นตัวแทนนำเสนอและได้
รับรางวัลนวัตกรรมเด่นระดับจังหวัด ทำให้เป็นท่ีต้องการของศึกษาดูงานและต้องการกางเกงนำไปใช้ในพื้นที่ของ
ร
พ.สต.เครือข่าย รพสต.โพนเมอื งจงึ รว่ ม อสม. ชมุ ชน และ อบต. ผลติ จำหนา่ ยเป็นรายไดเ้ สริมในชมุ ชน

สำหรับเส้นทางการพัฒนานวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์และกางเกงตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก สามารถ
อธิบายดงั ภาพที่ 12 และกระบวนการพัฒนานวัตกรรม ดังภาพที่ 13


ภาพที่ 12 เสน้ ทางพัฒนานวตั กรรม




ÿćđĀ čê ÿëćîÖćø Ťè Ļ ĂĆêøćÖćø Ļ îē÷ïć÷ Ļ ÿðÿß ÝŠć÷ Ļ øóÿê đÙøĂČ ×ćŠ ÷
êøüÝöąđøÜĘ đøÜŠ éüŠ îĔĀöš Ċ Üïðøąöćè êĂš ÜÖćøÖćÜđÖÜêøüÝ
ðćÖöéúĎÖ Öćøêøüé êćöñúÜćî õć÷Ĕî
øĂš ÷úą ÙéĆ ÖøĂÜ ÖćøêøüÝ
22.75 öąđøÜĘ ÙéĆ ÖøĂÜ
ðćÖöéúĎÖ

ó ý 2553 Ļ đüìĊð2ø5ą5ß4ćÙö 2555 2556 2557
ĀćÿćđĀêč Ļ ÖćøÙéĆ ÖøĂÜöąđøĘÜ Ļ Ăÿö Ēúąßćüïćš î
ñúñúĉê ñúúĆó Ťí ĉÖÝÖøøö ĊęìêĂïÿîĂÜ Ļ ðøĆïđðŜćĀöć÷ đÙúĂČę îì Ċę è ýćúć ĔîßčößîøïĆ ñúĉê
Ļ ÿĞćøüÝÖúčŠö đĂîÖðøąÿÜÙŤ ĀøČĂïćš î ÖćÜđÖÜ×ć÷
đðŜćĀöć÷ Ļ ÖćøĔßêš üĆ Ēïï
Ļ îüĆêÖøøöÖúĂŠ Ü
öĀĆýÝøø÷Ť
Ļ ÖćÜđÖÜêøüÝõć÷Ĕî
ðøĆïðøčÜàïĉ ÙøĆÜĚ ìĊę
Ļ ÖúŠčöđðćŜ Āöć÷ßĆéđÝî
ĕéðš ŦâĀć ÿćđĀêč Ļ Ăÿö ßćüïćš îöøĊ ć÷ĕéš
Ļ ĕéĒš îüìćÜÖćøóçĆ îć Ļ ĂĆêøćÖćøêøüÝöąđøĘÜðćÖöéúÖĎ øĂš ÷úą

52 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

ภาพท่ี 13 กระบวนการ ัพฒนานวัตกรรมอ


กรณศี กึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื :
53

3. คุณลักษณะของนวตั กรรมกบั ยุทธศาสตร
์

การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ


การตรวจมะเร็งปากมดลูกในสถานบริการหลายๆพื้นที่มีปัญหาความคล้ายกันที่ทำให้การตรวจคัดกรอง

ไม่ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมาย ไมว่ า่ จะเป็นการเข้าไม่ถงึ บรกิ าร ข้อจำกดั ของระบบรกิ าร ขอ้ จำกดั ของประชาชนกลมุ่
เป้าหมาย หรือทัศคติของประชาชนเอง นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์และกางเกงตรวจคัดกรอง รพ.สต. โพนเมือง
เป็นนวัตกรรมท่ีสามารถการจัดการระบบความคิด การเคารพสิทธิเหนือร่างกาย และการจัดการทางวัฒนธรรม
ส
งั คม ให้เอ้อื ตอ่ การตรวจมะเรง็ ปากมดลูก

นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์และกางเกงตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เป็นการพัฒนางานเพื่อแก้ปัญหาท่ี
กลุ่มเป้าหมายหญิงวัย 30-60 ปี ที่ไม่มาตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดมูก การปรับระบบบริการในช่วงค่ำเป็นการ

แก้ข้อจำกัดของการเข้าไม่ถึงบริการในกลุ่มคนที่ต้องทำงานและกิจวัตรประจำวันในช่วงเวลาที่เปิดสถานบริการ
สขุ ภาพ และการบรกิ ารเคลอื่ นทท่ี ำใหแ้ กป้ ญั หาขอ้ จำจดั ดา้ นรา่ งกายของกลมุ่ คนทเ่ี ดนิ ทางลำบากในการมารบั บรกิ าร
ที่สถานบริการและกลุ่มคนที่ต้องการการดูแลพิเศษ ในขณะท่ีในขณะท่ีการใช้กางเกงที่เปิดเฉพาะจุดเป็นให้ความ
เคารพบนสทิ ธเิ หนอื รา่ งกายของผรู้ บั บรกิ าร เพราะเปน็ อวยั วะทตี่ อ้ งไดร้ บั การปกปดิ ตามบรบิ ทวฒั นธรรมสงั คมทม่ี มี า
และการเปิดเผยอวัยวะเพ่ือตรวจในสถานท่ีเป็นส่วนตัวและคุ้นเคยเช่นท่ีบ้าน จึงทำให้ผู้รับบริการรู้สึกถึงการ
บ
รกิ ารทเี่ คารพในสทิ ธิสว่ นบคุ คลดว้ ย

นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์และกางเกงตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ยังเป็นการพัฒนาศักยภาพพยาบาล
ทั้งในด้านการบริการและการบริหารทีมงาน ในการให้บริการนอกเวลา นอกสถานท่ีและการทำงานร่วมกับหลาย
ส่วน ด้วยการมอบหมายงาน การติดตามและการสร้างขวัญกำลังใจ เพื่อเอื้อให้สู่สัมฤทธิ์ผลของงาน และยัง
สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนางานที่ต่อเน่ืองเพื่อแก้ปัญหาของการตรวจคัดกรอง นอกจากน้ีการพัฒนานวัตกรรมและ
การนำใช้ยังเป็นการสร้างความร่วมมือจากชุมชน อาทิเช่น อสม. ร่วมในการค้นหาและการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายท่ี
ต้องการดูแลพิเศษ ผู้นำชุมชนช่วยในการประชาสัมพันธ์และอำนวยความสะดวกในการตรวจ และติดตามกลุ่ม

เป้าหมาย อบต. สนับสนุนงบประมาณและอปุ กรณ์ต่างในการตรวจ นอกจากนย้ี ังมีกลมุ่ แมบ่ ้านทีม่ สี ่วนรว่ มในการ
ผ
ลติ วัสดุอุปกรณ์ เชน่ กางเกง เป็นตน้

จะเห็นได้ว่า นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์เป็นนวัตกรรมที่จัดการความคิดและบริบทสังคมเพ่ือแก้ปัญหา
สุขภาพในพื้นที่ และสะท้อนถึงการพัฒนาต่อยอดนวัตกรรม การเสริมศักยภาพพยาบาล การสร้างการมีส่วนร่วม
ของชมุ ชนในการแก้ปัญหาการไม่มาตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ในกลุ่มเป้าหมายทเี่ ปน็ หญิงช่วงอายุ 30-60 ปี
ซงึ่ สว่ นใหญย่ งั เปน็ วัยท่ตี อ้ งทำงาน ผู้ที่ต้องการกสารดูแลพเิ ศษไดด้ ้วย และผ้ทู ม่ี ีขอ้ จำกดั ในการเข้าถงึ บริการ หรอื
แมแ้ ตผ่ ทู้ ไี่ มม่ หี ลกั ประกนั สขุ ภาพ แรงงานตา่ งดา้ วทอ่ี าศยั อยใู่ นพน้ื ที่ ใหไ้ ดร้ บั การสง่ เสรมิ สขุ ภาพการตรวจคดั กรอง
มะเร็งปากมดลูกทุกคน


54 : นวัตกรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

4. ผลลัพธแ์ ละผลกระทบของนวัตกรรมกบั การเพิ่มคุณภาพ

บรกิ ารพยาบาล การลดปจั จัยเส่ยี งดา้ นสขุ ภาพของประชาชน


และการพัฒนาระบบบริการสุขภาพของประเทศ


นวัตกรรมนวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์และกางเกงตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ส่งผลต่อการสร้างเสริม

สุขภาพ นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์ ส่งผลต่อการสร้างเสริมสุขภาพ การปรับสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการ


สรา้ งเสริมสุขภาพ การสรา้ งการมสี ่วนรว่ มกับร่วมชน และการปรับบริการทเี่ ออ้ื ตอ่ การสร้างเสริมสุขภาพ

การสร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เช่น การใช้สถานท่ีตรวจท่ีเป็นบ้านท่ี
คุ้นเคย หรือศาลาเอนอกประสงค์ที่ใกล้บ้าน และการพิทักษ์สิทธิ์ส่วนบุคคลและการคำนึงถึงบริบทวัฒนธรรมใน

การเปดิ เผยอวยั วะของรา่ งกายเทา่ ทจี่ ำเป็น

และยงั เปน็ การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนจากหลายภาคสว่ นทงั้ อสม. ผูน้ ำชุมชน ชาวบา้ น หรอื อบต.
ในการคน้ หาปญั หา การออกแบบบรกิ ารทส่ี นองปญั หาความตอ้ งการของชมุ ชน การเขา้ ถงึ กลมุ่ เปา้ หมายทไ่ี มส่ ามารถ
มารับบริการท่ีสถานบริการหรือจุดนัดหมายในชุมชน การสร้างความรู้ความตระหนักจากตัวแบบที่เป็นคนใน
ช
ุมชนเอง และการพัฒนากางเกงที่เกดิ จากการตดั เยบ็ และออกแบบจากกลมุ่ สตรีในชุมชน เหล่านี้ เปน็ ตน้

นอกจากน้ีการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกยังเป็นการปรับกระบวนการทำงานที่สอดคล้องกับวิถีชุมชน
ด้วยการจัดบริการนอกสถานท่ีโดยการไปตรวจคัดกรองในชุมชน หรือถึงบ้านของผู้ที่ไม่สะดวกในการมาตรวจที่
สถานบริการ และยังเป็นการปรับการให้บริการนอกเวลาราชการ คือการบริการในเวลาค่ำที่หญิงวัยทำงานท่ีเป็น
แม่บ้านว่างเว้นจากงานบ้านได้มีโอกาสเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองมากข้ึน และเป็นการพัฒนารูปแบบการทำงาน
ข
องพยาบาลทมี่ จี ติ อาสาให้การดแู ลผรู้ ับบริการทกุ กลุม่ และเปน็ ผนู้ ำในทีมให้บรกิ ารทุกระดบั

นอกจากน้ีนวัตกรรมยังสะท้อนการพัฒนาบทบาททางวิชีพในด้านเป็นการเพ่ิมคุณภาพการบริการและ
โอกาสการบรกิ าร เพราะการปรบั การบรกิ ารนอกสถานทแี่ ละนอกเวลาราชการทำใหเ้ ขา้ ถงึ ประชากรกลมุ่ เปา้ หมายมี
โอกาสเข้าถึงบริการได้อย่างครอบคลุม และยังสะท้อนถึงบทบาทของการทำงานเชื่อมโยงกับเครือข่ายและ

องค์กรอื่นในการประสานความร่วมมือการค้นหากลุ่มเป้าหมาย การอำนวยความสะดวก และการดำเนินการ

ค
ัดกรองมะเร็งปากมดลกู

นวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์สร้างพ้ืนที่การเรียนรู้เร่ืองการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในกลุ่มเป้าหมายครบ

ทุกราย และสร้างความรู้ในการใช้ตัวแบบแนะนำการตรวจคัดกรอง และยังสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการ
เขา้ ถึงกลุ่มเป้าหมาย และยงั สร้างรายไดใ้ หก้ ับชุมชนจากการขายกางเกงดว้ ย




กรณีศกึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื :
55

5. ปัจจัยเง่ือนไขของการพฒั นานวัตกรรม


การดำเนินการของนวัตกรรมกล่องมหัศจรรย์น้ี สามารถทำให้เกิดการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกได้
ครอบคลุมกล่มุ เป้าหมาย ผลสำเรจ็ ดงั ที่กล่าวนีเ้ ป็นผลมาจากหลายปัจจัย ไดแ้ ก่


• การมีส่วนร่วมของหลายฝ่ายจะเห็นได้ว่า เช่น พยาบาลหรือเจ้าหน้าที่ รพ.สต. อสม. ชาวบ้าน
ประชาชนท่ัวไป ตลอดจนผู้นำชมุ ชน


• การใช้ทุนทางสังคมในพื้นท่ี ทั้งจากกลุ่มสตรี ท่ีมีส่วนในการออกแบบบริการ การออกแบบและตัด
เยบ็ กางเกง


• นโยบายของหน่วยงาน หรือ กระทรวงสาธารณสุข ในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกให้
ครอบคลมุ นอกจากน้บี ทบาทของพยาบาลเปน็ ปัจจัยหนึ่งท่ีสำคญั ไดแ้ ก่


• บทบาทผู้คิดและพัฒนาวิธีปฏิบัติงานและเคร่ืองมือช่วยในการตรวจคัดกรองท่ีคำนึงถึงวิถีชุมชน
การพทิ ักษส์ ทิ ธ์ิผูต้ รวจด้วยการไม่เปดิ เผยรา่ งกายผตู้ รวจเกินไป


• การนำใช้สมรรถนะทางการพยาบาล ด้านคุณลักษณะส่วนบุคคลของพยาบาล ท่ีเป็นผู้ท่ีมีความ

มุ่งมั่นตั้งใจที่แก้ปัญหาสุขภาพในพื้นที่ และการเป็นผู้ที่มีองค์ความรู้ทางการพยาบาลและการ

ส่งเสริมสุขภาพจากการศึกษาดูงานการหาความรู้เพิ่มเติม และเป็นผู้แสวงหาความรู้เพื่อพัฒนา
นวัตกรรมอื่นทางการพยาบาลในแก้ปัญหาสุขภาพพื้นที่อย่างต่อเนื่อง การศึกษาดูงานนวัตกรรม
เด่น หรือปฏบิ ัตกิ ารเดน่ เพอ่ื ปรับบริการและนวตั กรรม


• ด้านการบริหารจัดการ ท่ีพยาบาลวางแผนการทำงาน การติดตามงานและการประเมินผลสัมฤทธ์ิ
ของงาน เป็นผู้ประสานความรวมมือให้เกิดกิจกรรมบริการพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพ และ
สุดท้าย การพัฒนาภาคีเครือข่ายในการสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน ทำให้ชุมชนตระหนักถึงความ
สำคัญของการมีส่วนร่วมในการสร้างเสริมสุขภาพสตรีวัยทำงาน ครอบครัวและผู้นำชุมชนเข้ามา


ส่วนร่วมในการจดั บรกิ ารสขุ ภาพ

ดงั นน้ั นวตั กรรมกลอ่ งมหศั จรรยจ์ งึ เปน็ การแกป้ ญั หาสขุ ภาพในพน้ื ทด่ี ว้ ยการปรบั บรกิ ารและสภาพแวดลอ้ มที่
สอดรับกับบริบททางสังคมวัฒนธรรมที่เอื้อต่อการสร้างเสริมสุขภาพ ด้วยพยาบาลที่เป็นผู้มีความรู้ความสามารถ
และมุ่งม่ันในการแก้ปัญหาแบบการสร้างความร่วมมือจากหลายฝ่าย เพ่ือให้กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงบริการอย่าง
ครอบคลุม




56 : นวตั กรรมการสร้างเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

กรณศี กึ ษา
ชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพ

นวัตกรรมท่ี 4
โรงพยาบาลยโสธร อ.เมอื ง จ.ยโสธร



บทนำ


การเสรมิ สรา้ งความเขม้ แขง็ เครอื ขา่ ยสขุ ภาพโรงพยาบาลยโสธรเกดิ จากความคดิ รเิ รมิ่ ทต่ี อ้ งการออกกำลงั กาย
ของกลุ่มคนในโรงพยาบาลที่รักและช่ืนชอบการออกกำลังกาย และขยายวงกว้างไปสู่ภายนอกจนเกิดเป็นชมรม
ออกกำลังกายเพ่ือสุขภาพ ซึ่งทำหน้าที่สานต่อความตั้งใจจากรุ่นสู่รุ่น มีบุคคลต้นแบบทางด้านสุขภาพขับเคลื่อน
วถิ ที างแหง่ สขุ ภาพ โดยอาศัยความเชี่ยวชาญจากทุนทางสังคมทม่ี ีอยขู่ บั เคลื่อน ผ่านการมสี ่วนรว่ มจากคนในพนื้ ที่


จนเกิดเป็นนวตั กรรมการ เสริมสร้างความเขม้ แข็งเครือขา่ ยสุขภาพ ทต่ี อบสนองคนในพน้ื ทีไ่ ด้อย่างลงตัว


ภาพของโรงพยาบาลยโสธรน้ันเป็นโรงพยาบาลทั่วไปขนาด 370 เตียง ให้การดูแลประชาชนในเขตจังหวัด
ยโสธรและพนื้ ทใ่ี กล้เคียง โรงพยาบาลมกี ารดำเนนิ การพฒั นาอย่างตอ่ เนอ่ื ง มกี ารจดั สวสั ดิการในดา้ นตา่ งๆ ให้กบั
เจ้าหน้าท่ีโรงพยาบาล เช่น การตรวจสุขภาพประจำปีแก่เจ้าหน้าที่ทุกปี ครบ 100 % และผลจากการตรวจ
ร่างกายทำให้ทราบว่า บุคลากรในโรงพยาบาลร้อยละ 30 มีปัญหาสุขภาพ ซ่ึงส่งผลต่อการดำเนินชีวิตและการ
ปฏบิ ตั งิ าน จงึ เกดิ ความรว่ มมอื กนั ขนึ้ ระหวา่ งหนว่ ยงานตา่ งๆ ภายในโรงพยาบาลยโสธร จดั ตงั้ เปน็ ชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพ
มีหน้าที่รับผิดชอบเป็นทีมนำบุคลากรออกกำลังกายด้วยวิธีการต่างๆ ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของโรงพยาบาล
และกระทรวงสาธารณสุขที่มีนโยบายในการส่งเสริมสุขภาพ ให้กับคนในกระทรวง ซ่ึงทางชมรมฯ ได้ดำเนิน
กิจกรรมหลายอย่างเพ่ือเป็นทางเลือกให้กับบุคลากร เช่น การเดิน การวิ่ง ป่ันจักรยาน แอโรคบิค โยคะ

ออกกำลงั กายแบบมณเี วช รำกระบอง ลีลาศ จี้กง เปน็ ต้น นอกจากนี้ชมรมออกกำลงั กายยงั ไดข้ ยายผลออกไปยัง
ประชาชนที่มารับบริการ กลุ่มคนท่ีกำลังสนใจให้หันมาออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ โดยเริ่มจากกลุ่มผู้สูงอายุใน
คลินิก NCD และต่อยอดขยายผลออกไปยังกลุ่มอ่ืนๆ ซึ่งทางกลุ่มผู้นำได้มีการดำเนินงานมาอย่างต่อเน่ืองจน
กระทั่งเกิดกลุ่มและ/ชมรมออกกำลังกาย มีผู้นำและมีบุคคลต้นแบบทางด้านสุขภาพ เกิดเครือข่ายด้านสุขภาพ

ท่ีเข้มแข็ง เกิดความร่วมมือระหว่างองค์กรต่างๆ ในพื้นท่ี เกิดเป็นชุมชนคนรักสุขภาพขนาดใหญ่ภายในจังหวัด

จึงนับไดว้ า่ การสร้างความเข้มแขง็ เครือขา่ ยสขุ ภาพโรงพยาบาลยโสธรเป็นตัวอยา่ งของนวัตกรรมทางการพยาบาล

ทมี่ ีประสิทธิภาพ ส่งผลกระทบต่อวิถีสขุ ภาพของคนในพืน้ ท่อี ยา่ งแทจ้ รงิ

การเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลยโสธรเป็นตัวอย่างของนวัตกรรมท่ีมีการสร้าง
ความเข้มแข็งให้กับชุมชนและการสร้างการทำงานร่วมกันข้ามองค์กร หน่วยงานและเครือข่ายในชุมชน โดยอาศัย

กรณศี กึ ษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื :
57

กระบวนการพฒั นานวตั กรรมจากทนุ ทางสงั คมทม่ี อี ยใู่ นพนื้ ท่ี อาศยั ความมใี จทจี่ ะทำงาน พรอ้ มทง้ั ใชค้ วามเชย่ี วชาญ
ท่ีมีอยู่ทุ่มเทให้กับการทำงาน ผนวกกับความพร้อมขององค์กรและอาศัยช่วงเวลาที่เหมาะสม การดำเนินงาน

จนกระทั่งเกิดความสำเร็จของการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพเกิดความคาดหวังที่จะร่วมกันต้ัง

ศูนยก์ ารเรยี นรู้ สร้างเครอื ขา่ ยนักปฏบิ ตั แิ ละพฒั นาทกั ษะการออกกำลงั กาย ตามรายละเอยี ดดังตอ่ ไปนี้






1. องคป์ ระกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


กับการสร้างเสริมสุขภาพ


ทมี่ าของการออกกำลงั กายของโรงพยาบาลยโสธรเรม่ิ ตน้ จากคนในองคก์ รทร่ี กั และชน่ื ชอบการออกกำลงั กาย
เป็นชีวิตจิตใจ ร่วมกันออกกกำลังกายและนำกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่มาโรงพยาบาลออกกำลังกายในระหว่างท่ี
รอรับการตรวจจากแพทย์ที่หอผู้ป่วยนอก 5 ห้องตรวจ โดยมีกิจกรรมการสวดมนต์ไหว้พระ การออกกำลังกาย
พร้อมกับการเปิดเพลงดอกไม้บาน และมีกลุ่มจิตอาสาร่วมเลน่ ดนตรใี หฟ้ ังทกุ วันอังคารและพฤหัสบดี และในกลุ่ม
ผู้สูงอายุท่ีเป็นกลุ่มผู้ป่วย NCD ทุกวันอังคาร วันพฤหัสบดีและวันศุกร์ ในช่วงปี พ.ศ.2552 ก่อนที่ผู้รับผิดชอบ



จะย้ายแผนกไปรับผดิ ชอบงานด้านอืน่


หลังจากดำเนินการได้ระยะหน่ึง งานออกกำลังกายของโรงพยาบาลยโสธรเริ่มกลับมาดำเนินการได้เด่นชัด
อีกครั้ง ในคลินิกเบาหวานท่ีมีการนำกลุ่มผู้สูงอายุท่ีเป็นเบาหวานมาทำกิจกรรม เน้นการออกกำลังกายที่ผู้สูงอายุ
สามารถร่วมทำได้ เช่น การรำวงพ้ืนบ้าน การเต้นแอโรบิคแบบช้าๆ เป็นต้น นอกจากกิจกรรมการออกกำลังกาย
แล้วยังมีกิจกรรมอื่นๆ ที่ทำร่วมกัน เช่น กินข้าวร่วมกันระหว่างพยาบาลและผู้ป่วย โดยวิธีการคือผู้ป่วยจะทำ

อาหารมาร่วมรับประทานกันท่ีคลินิก เพื่อพยาบาลจะได้รู้ด้วยว่าพฤติกรรมการบริโภคของผู้ป่วยแต่ละราย

เป็นอย่างไร เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ว่าการจัดเตรียมอาหารได้ถูกต้องและเหมาะสมกับสภาพของโรคเป็น
อย่างไร อาศัยการพดู คุย แลกเปล่ียนการเรยี นรู้ ปรบั พฤติกรรมการกนิ และการปรงุ อาหาร จนเกิดเป็นวัฒนธรรม

ที่ดีในการร่วมดูแลกัน นอกจากน้ียังมีการดูแลกันช่วยปรับความสมดุลทั้งด้านร่างกายและอารมณ์ของผู้ป่วย ด้าน
ร่างกายเน้นการดูแลท่ีสำคัญทั้ง “ไต ตา ตีน” โดยการเสริมความรู้ ให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น
ชว่ ยเตมิ เตม็ กนั ยดึ หลกั การอยรู่ ่วมกันที่ว่า คนเรามคี วามแตกตา่ งกนั ต้องดแู ลดว้ ยความเขา้ ใจ อาศัยธรรมมะดูแล


ดา้ นอารมณแ์ ละช่วยใหอ้ ยดู่ ้วยกนั ไดด้ ีขน้ึ จนเกิดเป็นความผูกพนั เตมิ เตม็ กันและกนั


การพัฒนาในระยะต่อมา โดยงานอาชีวอนามัยโรงพยาบาลยโสธรซึ่งทำหน้าที่ในการตรวจและคัดกรอง
สุขภาพให้กับเจ้าหน้าท่ีภายในโรงพยาบาลท้ังโรงพยาบาล พบว่าเจ้าหน้าท่ีในโรงพยาบาลมีปัญหาท้ังเรื่องความดัน
โลหิตสูงและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ทำให้ต้องส่งเข้ารับการรักษาต่อในคลินิกเบาหวานต่อไป ย่ิงตรวจ

คัดกรองเชิงรุกย่ิงทำให้ทราบว่ามีบุคลากรที่มีปัญหาสุขภาพมาก ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อยืนยันที่สำคัญท่ียืนยัน

58 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

ว่าการสร้างเสริมการออกกำลังกายให้กับบุคลากรนั้นมีความจำเป็นอย่างมาก ทางผู้รับผิดชอบร่วมกับชมรม

ออกกำลังกายจึงได้ดำเนินการออกกำลังกายอย่างจริงจัง มีการออกกำลังกายที่หลากหลายเป็นทางเลือกมากข้ึน
โดยจะมีการออกกำลังกายแบบแอโรบิค จ้ีกง และโยคะ ตามลำดับ เชิญวิทยากรที่มีความรู้ซ่ึงจบวิทยาศาสตร
์
การกฬี ามาสาธติ และนำการออกกำลงั กาย จนเกดิ เปน็ ชมรมออกกำลงั กายทเี่ ขม้ แขง้ มกี ารขยายชมรมออกกำลงั กาย
ลงสู่ชุมชน ขยายลงพ้ืนท่ีต่างๆ ในเขตเทศบาล สร้างคนต้นแบบทางด้านสุขภาพให้กับชมรมออกกำลังกายอื่นๆ


ภายใตก้ ารดแู ลและดำเนินงานของ “ชมรมรกั ษ์สุขภาพ โรงพยาบาลยโสธร”


การดำเนินการเน้นการมีส่วนร่วมจากชุมชนให้คนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม โดยการที่ชมรมได้จัดทีมงาน
ออกไปร่วม/เป็นผู้นำออกกำลังกายร่วมกับชมรมอื่นๆ เช่น ออกไปเต้นที่สวนพญาเถน เทศบาลเมือง ที่ว่าการ
อำเภอ (ชมรมรุ่งอรุณ) บริเวณหอนาฬิกา และพ้ืนทข่ี องขนส่งซงึ่ การออกไปร่วมกบั ชมรมภายนอกแต่ละครง้ั มีการ
ตั้งเป้าหมายว่าจะต้องสร้างผู้นำให้เกิดข้ึนในชมรมนั้นๆ ให้ได้ก่อนจึงจะถอนตัวออกมา ความสำเร็จจะเกิดขึ้นไม่ได้
เลยหากการดำเนินงานไม่ได้รับความร่วมมือและขับเคลื่อนโดยคนจากชุมชน มีการบริหารจัดการในชมรม เช่น
เก็บรวบรวมเงินจากสมาชิกเพื่อซื้อเคร่ืองเสียงมาใช้งานในชมรม ร่วมออกกำลังกายและเต้นในงานวันสำคัญต่างๆ
กับชมรมอ่ืนๆ เช่น วันพยาบาล วันพ่อแห่งชาติ หรือช่วงงานปีใหม่ที่ทางจังหวัดและเทศบาลขอความร่วมมือใน
การจดั งานนอกจากนท้ี างชมรมรกั ษ์สุขภาพ ยงั ไดม้ ีการชกั ชวนโรงพยาบาลที่อยใู่ นเครือขา่ ยไดเ้ ข้ามาร่วมกนั อบรม


แลกเปล่ยี นเรยี นรใู้ นเรอ่ื งของการออกกำลงั กายเพอ่ื ขยายผลตอ่ ไป


การดำเนินการต้องใช้ทั้งแรงกายแรงใจเพื่อตอบสนองเป้าหมายท่ีสำคัญคือ ช่วยให้ชมรมแอโรบิค และ
ชมรมทีเ่ ก่ยี วขอ้ งกับการดแู ลสุขภาพอื่นๆ เกิดความเข้มแข็ง ยง่ั ยนื จากนนั้ ทมี ของชมรมรกั ษ์สุขภาพ โรงพยาบาล
ยโสธรก็จะถอนตัวออกมา ให้การสนับสนุนอยู่รอบนอก กระทั่งการท่ีคนยโสธรได้รับการจัดลำดับว่าเป็นคนท่ีมี
ความสุขมากที่สุดในประเทศย่อมเป็นเครื่องยืนยันอีกทางหน่ึงว่าการดำเนินงานของชมรมรักษ์สุขภาพของ

โรงพยาบาลยโสธรท่ีนำคนในองค์กรและคนในพ้ืนท่ีออกกำลังกายนั้นกำลังเดินมาถูกทางและมีส่วนในการช่วยให้
คนยโสธรเกิดความสุข โดยเฉพาะความสุขท่ีสามารถสร้างเองได้ด้วยการออกกำลังกาย ส่งผลให้มีสุขภาพกายที่
แข็งแรง สุขภาพใจท่ีสมบูรณ์ ดังเส้นทางของการดำเนินงานท่ีแสดงในภาพเส้นทางการพัฒนา time line ดังนี้
(ภาพท่ี 14)






กรณศี กึ ษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ :
59

60 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล
ภาพที่ 14 เสน้ ทางการพฒั นานวตั กรรมชมรมรกั ษ์สขุ ภาพ


ÿćđĀ čê ÿëćîÖćø Ťè îüêĆ ÖøøöìćÜÖćøó÷ćïćú Öćø ĶđÿøĉöÿøšćÜÙüćöđ×öš Ē×ÜĘ ķ đÙøČĂ׊ć÷ÿč×õćó ĀîŠü÷ÜćîēøÜó÷ćïćú÷ēÿíø

đÖĉéÝćÖöÙĊ îßĂïĂĂÖÖćĞ úÜĆ Öć÷ îē÷ïć÷ēøÜó÷ćïćú ÝĆÜĀüéĆ ðøąßćßî đìýïćú ĂïÝ ÷ēÿíø
Ùéĉ øüöÖúöŠč đóĂČę ìćĞ ÖÝĉ Öøøö ÝĆÜĀüéĆ Ēúąđìýïćú×ĂÙüćöøüŠ ööĂČ ĔîÖćøĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷ĔîüĆîÿćĞ ÙĆâ

öÖĊ ćø×÷ć÷ÖúöŠč ĂĂÖĕðđêîš ìÿęĊ üîóâćĒëî îē÷ïć÷ÖćøóĆçî÷ćýÖĆ ÷õćóïčÙúćÖø

ó ý ðŘ ð Ř ð Ř ð Ř ðŘ

ÖĉÝÖøøöìĊęêĂïÿîĂÜ ßĆÖßüîÙîìęöĊ ĊĔÝøÖĆ ÝĆéĒÙöđðâøüŠ öÖĆïÝĆÜĀüĆéĒúąđìýïćúßĆÖßüî ÿŠÜïčÙúćÖøĕðĂïøööèđĊ üß
öćøüŠ öÖîĆ ĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷ ðøąßćßîĔîóĚîČ ìĊęđךćøŠüöÖĉÝÖøøö ìøęĊ ó ÿčøćþãøŤíćîĊ
đßâĉ ĂćÝćø÷ŤñĎđš ßęĊ÷üßćâöćÿĂî Ùîš ĀćĒúąÿøćš ÜïÙč Ùúêîš Ēïïéćš îÿč×õćó
ÿÜŠ ïÙč úćÖøĂïøöøĞćÖøąïĂÜ Ùúîĉ ĉÖöèđĊ üß øó ÷ēÿíø
ÝéĆ ÖÝĉ ÖøøöúĊúćÿ ÝéĆ ÖĉÝÖøøöē÷Ùą

ñúñúĉê ñúúĆó Ťí đêîš ĒĂēøïÙĉ Āîšćøó đÖéĉ ÖćøĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷éšü÷øćĞ ÖøąïĂÜ ÖúŠöč ßöøöĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷ đÙøČĂ׊ć÷ñĎîš ćĞ đêîš øó ßčößî
ÖúčŠöÞÖĚĊ Ü ÝéĆ êĚÜĆ ßöøöĒĂēøïĉÙ ñšîĎ ćĞ éšćîÿ×č õćó ĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷ĒïïöèĊđüß
ĒïïĂ÷ŠćÜÖćøĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷
ÖćøøćĞ üÜóČîĚ ïćš î ÖúŠöč ĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷ ĶøćĞ ÖøąïĂÜĔîēøÜđø÷Ċ îķ ñîšĎ Ğćđêšî ĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷

ÖúŠöč ĒĂēøïÙĉ ÿüîóâćĒëî ÖúŠčöđéĉî üÜęĉ ĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷ đÖéĉ ÖćøêęČîêüĆ ĔîÖćøĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷
ìĊęüŠćÖćøĂćĞ đõĂ ï×ÿ øčÜŠ Ăøèč đÙøČĂ×ćŠ ÷ìĊęđךöĒ×ÜĘ ÙüćöøŠüööČĂøąĀüŠćÜĂÜÙŤÖø

2. กระบวนการพฒั นานวัตกรรมและการจดั การ


เพ่ือการนำใชแ้ ละพฒั นา


กระบวนการพัฒนานวัตกรรมการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลยโสธรนั้นอาศัย
แนวคิดเรื่องของการทำงานภายใต้แนวคิดเรื่องของการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยผู้ที่เข้ามาร่วมดำเนินกิจกรรม
ประกอบไปด้วย คนในองค์กรท่ีมีใจรักในการออกกำลังกาย ประชาชนในพ้ืนที่ที่มีความสนใจและมีความสามารถ
ในการนำออกกำลังกาย องค์กรท้ังภาครัฐและเอกชน พร้อมท้ังมีการกำหนดและผลักดันให้เกิดนโยบายสุขภาพ
ภายในชมุ ชนท้องถิ่นเกดิ ขึ้น 3 กระบวนการ ทีส่ ามารถสรปุ เปน็ แผนภาพ ดงั ภาพที่ 15 และมรี ายละเอียดดงั น
ี้



กรณีศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื :
61

öĊÙüćöóøĂš ö öĊđüúćภาพท่ี 15 กระบวนการพัฒนานวตั กรรมชมรมรกั ษส์ ุขภาพ


62 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

ĶßöøöøÖĆ þÿŤ č×õćóķ Öćøÿøćš ÜđÿøĉöÙüćöđ×öš Ē×ĘÜđÙøĂČ ×Šć÷ÿč×õćó

ēøÜó÷ćïćú÷ēÿíø Ý ÷ēÿíø

ÖćøÿøšćÜÖćøìĞćÜćîøŠüööĂČ ÖïĆ ĀîüŠ ÷Üćî ĂÜÙÖŤ ø ĒúąđÙøĂČ ×Šć÷ĔîĒúąîĂÖÝĆÜĀüéĆ ñúúĆóíŤ

ÖćøđÿøĉöÙüćöđ š×öĒ Ę×ÜĔĀš ĆÖï čßößîēé÷ ĊöÖćø ĆÝé ĉÖÝÖøøöĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷×ĂÜ čßößîÖúŠčöĒĂēøïĉÙ ÿüîóâćĒëî ìüęĊ ŠćÖćøÖćøóĆçîćÙüćöÿćöćøëñîĎš ćĞ ĒúąñđĎš Öę÷Ċ ü×Ăš ÜĒúąÿøćš ÜÿĉÜĒüéúĂš öìđęĊ ĂČĂĚ
ĊöĔÝ öĊÙüćöđ ęßĊ÷üßćâĂćĞ đõĂ ï×ÿ øŠÜč ĂøčèêĂŠ ÖćøìĞćÜćîĔîåćîąñšĎĂĂÖÖÖĞćúĆÜÖć÷

ÙúĉîÖĉ öèđĊ üß øó ÷ēÿíø üìĉ ÷ćÖø ÖúŠöč ßöøöĂĂÖÖćĞ úÜĆ Öć÷
ÖúŠöč ĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷ Ùî ĶêšîĒïïķ ÿč×õćó ñšîĎ ćĞ éšćîÿč×õćó
ĶøćĞ ÖøąïĂÜķ ĔîēøÜđø÷Ċ î ñĎšĔĀÙš ĞćðøÖċ þć ĒïïĂ÷ćŠ ÜÖćøĂĂÖÖćĞ úÜĆ Öć÷
ÿîïĆ ÿîčîÖĉÝÖøøö ñšîĎ ćĞ đêšî ĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷
đÙøĂČ ×Šć÷ñĎîš Ğćđêšî øó ßöč ßî ĒĀúÜŠ đøĊ÷îøĒĎš úąòÖř ìÖĆ þą đÙøĂČ ×Šć÷ìđĊę ךöĒ×ĘÜ
ÖúčöŠ úĊúćÿ ñĎšĔĀÖš ćøïĞćïéĆ ÙüćöøŠüööČĂøąĀüŠćÜĂÜÙŤÖø
ÖćøêîČę êüĆ ĔîÖćøĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷

ÖúčŠöÞĊÖĚ Ü

ÖúŠčöē÷ÙąÿüîóâćĒëî ÙüćöÙćéĀüĆÜ ýîĎ ÷ŤđøĊ÷îøšĒĎ úąóĆçîćìÖĆ þą
ÖćøĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷
ÖúöčŠ đéĉî üĉÜę ĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷

ðÝŦ Ý÷Ć ÿîïĆ ÿîčîÖćøéĞćđîîĉ Öćø ÖćøðøĆïøąïïïøÖĉ ćøÿ×č õćó

îē÷ïć÷ēøÜó÷ćïćú ÝĆÜĀüĆé ðøąßćßî đìýïćú ĂïÝ Ý ÷ēÿíø ĒĀúŠÜðøąē÷ßîĂŤ ĚŠîČ ė ēé÷đîšîÖćøóĆçîć
ÙüćöÿćöćøëïčÙÙú

1) ใช้ความมใี จ

การดำเนนิ การเรม่ิ ตน้ จากคนทมี่ ใี จรกั ในการออกกำลงั กายจากคนเพยี งไมก่ คี่ นในโรงพยาบาลรว่ มกบั แกนนำที่
อยู่ในแต่ละชมรมท่ีอยู่ในพื้นที่เขตรับผิดชอบ ร่วมคิดปรึกษาหารือกันเพ่ือหาแนวทางร่วมกันสร้างเสริมสุขภาพ
สรา้ งผนู้ ำหรอื คนตน้ แบบทางดา้ นสขุ ภาพ โดยการใชว้ ธิ กี ารสมคั รใจจากผทู้ สี่ นใจเขา้ มาเปน็ ผนู้ ำในการออกกำลงั กาย
ของแต่ละพ้ืนท่ีและขยายผลต่อยอดโดยการฝึกอบรมให้สามารถเป็นผู้นำในการออกกำลังกายตามหลักท่ีถูกต้อง
เชิญวิทยากรที่มีความรู้ ความสามารถเข้ามาช่วยเติมเต็มในบางช่วงกิจกรรม ตลอดจนมีผู้ท่ีติดตามและช่วยให
้
คำปรึกษา ปรบั พฤตกิ รรมสุขภาพ เช่น เมอื่ ออกกำลงั กายแล้ว กต็ ้องปรบั พฤติกรรมเรอ่ื งการบรโิ ภครว่ มดว้ ย มีการ
นัดผู้ป่วยโรคเบาหวาน ความดันโลหติ สงู ให้ประกอบอาหารมารบั ประทานร่วมกนั ในวันทเี่ ขา้ มาตรวจตามนดั เพอื่
ศึกษา เข้าถึงข้อมูลการบริโภคอาหารของผู้ป่วย ถ้าหากมีการเตรียมและประกอบอาหารที่ดี ถูกต้องตามหลักการ
ไม่ขัดต่อการดำเนินของโรคท่ีเป็นอยู่ก็จะได้รับการเชิญให้ออกมาแลกเปลี่ยนวิธีการ แนวทางการจัดการเพ่ือเป็น
ตวั อย่างให้กบั ผูป้ ว่ ยอ่นื ๆ ต่อไป ขณะเดยี วกันกล่มุ ผปู้ ว่ ยทย่ี ังจดั อาหารไม่ถูกต้องก็จะไดร้ บั การให้ความรู้ และปรบั
พฤตกิ รรมการบรโิ ภคใหถ้ กู ตอ้ ง หากผปู้ ว่ ยไดน้ ำความรไู้ ปใชแ้ ละทำการปรบั พฤตกิ รรมแลว้ แตภ่ าวะสขุ ภาพยงั ไมด่ ี

ขน้ึ ก็จะมีผเู้ ช่ยี วชาญเขา้ มาช่วยใหค้ ำแนะนำเพอื่ ดแู ลตอ่ ไป

2) ใช้ความเชี่ยวชาญ

จากความสนใจและมีใจรักในการออกกำลังการ ประกอบกับการปฏิบัติและแสวงหาความรู้ พัฒนาตนเอง
อย่างต่อเน่ืองจนเกิดเป็นความเช่ียวชาญในเรื่องของการออกกำลังกายไม่ว่าจะเป็นการแอโรบิค การรำกระบอง
การเตน้ การลีลาศ การโยคะ และการบำบดั อาการปวดดว้ ยหลกั มณเี วช ลว้ นแล้วแต่มผี ู้นำทเี่ ปน็ ตน้ แบบทางด้าน
สุขภาพ เป็นทั้งผู้นำและเป็นท้ังผู้เช่ียวชาญท่ีคอยให้คำปรึกษาในการปฏิบัติ และรับผู้ป่วยบางส่วนเข้ามาปรับ
พฤติกรรมเพ่ือเสริมสร้างสุขภาพให้เกิดความสมดุล เกิดทางเลือกท่ีหลากหลาย จนผู้ที่สนใจท่ีจะปรับพฤติกรรมมี
แนวทางปฏิบัติที่คิดว่าเหมาะสมกับตนเอง ได้ทดลองปฏิบัติจนเกิดเป็นผลลัพธ์ที่ออกมาจนเป็นที่น่าพอใจ ท้ังเร่ือง
ของการลดความเจบ็ ปว่ ย ปวดตามรา่ งกาย ของบคุ ลากรในโรงพยาบาล เรอ่ื งของการควบคมุ นำ้ ตาล ควบคมุ ความดนั
ในผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง สอดคล้องกับนโยบายและช่วงเวลาขององค์กรท่ีจะร่วมกันขับเคล่ือนเรื่องของการเสริมสร้าง

สขุ ภาพเพอื่ ใหเ้ กดิ ความย่ังยนื

3) ใชค้ วามพร้อมขององค์กรและเวลา

เง่ือนไขขององค์กรและช่วงเวลามีความสำคัญมากหากสองส่ิงน้ีเกิดขึ้นและขับเคลื่อนไปพร้อมกันแล้ว ก็จะ
ส่งผลให้การดำเนินงานการเสริมสร้างสุขภาพเกิดความสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ความพร้อมขององค์กรเกิดผู้นำท่ีมี
วิสยั ทัศน์ทด่ี ี มีผู้ปฏบิ ตั ิทีต่ ง้ั ใจแนวแน่ มีเครือขา่ ยทีเ่ ขม้ แข็ง และมีชว่ งเวลาท่ีเหมาะสม ทงั้ หมดนี้จะช่วยเปน็ พลังใน
การขับเคลื่อนทุกส่ิงทุกอย่างที่เป็นข้อตกลงร่วมกัน ให้เดินไปข้างหน้า โดยผู้บริหารของท้องถิ่น ท้องที่ร่วมวาง
นโยบายสุขภาพ ผปู้ ฏบิ ตั ิร่วมกันนำนโยบายสู่การปฏบิ ัติ เกดิ การขบั เคลื่อนทง้ั ชุมชนท้องถิ่น อาศยั การดำเนนิ การ
ทต่ี อ่ เนอ่ื งผา่ นระยะเวลาเป็นบทพสิ ูจน์ ความพร้อมและความตัง้ ใจ กอ่ ให้เกิดเป็นตน้ แบบนวัตกรรม การเสรมิ สรา้ ง
ความเขม้ แขง็ ให้กับเครือข่ายสุขภาพ ทีม่ คี วามยง่ั ยนื ตอบสนองคนในพื้นทตี่ ่อไป


กรณศี กึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ :
63

3. คุณลักษณะของนวตั กรรมกบั ยทุ ธศาสตร
์

การสรา้ งเสริมสขุ ภาพ


จากกระบวนการของนวัตกรรมท่ีกล่าวมาน้ัน ได้สะท้อนให้เห็นถึง การใช้แนวคิดเร่ืองของการมีส่วนร่วม
ของประชาชนในพ้ืนที่ในการเข้ามามีส่วนร่วมในการปฏิบัติการร่วมคิด ร่วมทำ โดยเร่ิมจากการเข้าไปนำและสร้าง
การมีส่วนร่วม เกดิ การระดมสมอง และลงแรงเพ่ือดำเนนิ กิจกรรม เกิดภาพสะทอ้ นให้เห็นความเข้มแขง้ ของชมุ ชน
ท่ีสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ในเร่ืองของการสร้างเสริมสุขภาพตามกฎบัตรออตตาวาที่ว่าด้วยการเสริมสร้างความ
เข้มแข็งให้แก่ชุมชน ดังภาพสะท้อนจากกระบวนการของนวัตกรรมและภาพของกระบวนการพัฒนา ท่ีอาศัย
คุณลักษณะของนวัตกรรมกับยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพในภาพรวมนวัตกรรมเรื่องของการแก้ปัญหา การ
พฒั นาตอ่ ยอดงาน การเสรมิ ศกั ยภาพพยาบาล และตามคณุ ลกั ษณะของนวตั กรรมเรอ่ื งของการเชอ่ื มตอ่ กบั หนว่ ยงาน
หรือองค์กรอ่ืน การสร้างเครื่องมือในการทำงาน และการเพ่ิมการมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน ซ่ึงแต่ละประเด็นมี


รายละเอียดดงั ต่อไปนี้คอื


การแก้ปญั หา

นวตั กรรมการเสรมิ สรา้ งความเขม้ แขง็ เครอื ขา่ ยสขุ ภาพโรงพยาบาลยโสธร มกี ารดำเนนิ การเพอ่ื ทจี่ ะชว่ ยเหลือ
และแก้ปัญหาให้กับคน 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือ ผู้มารับบริการที่โรงพยาบาลและผู้สูงอายุมารับบริการที่คลินิก

โรคเร้ือรัง โดยกลุ่มน้ีจะได้รับการฝึกและทดลองออกกำลังกายท่ีช่วยบรรเทาอาการและควบคุมอาการของโรค
ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถควบคุมความดันโลหิตของตนเองได้ กิจกรรมอย่างอื่น ก็จะมีการปรับพฤติกรรมการรับ
ประทานอาหาร โดยผู้สูงอายุจะปรุงอาหารจากบ้านมารับประทานร่วมกัน มีกิจกรรมการพูดคุยแลกเปล่ียนเร่ือง
การเตรยี มอาหารท่เี หมาะกบั โรคของตน แกป้ ญั หาเรอื่ งการปรุงอาการ รับประทานอาหารทข่ี ดั ตอ่ การรักษา ผลท่ี
เกดิ ข้นึ คือ ผปู้ ว่ ยสามารถควบคุมระดบั น้ำตาลและความดนั โลหิตใหอ้ ยใู่ นช่วงปกตไิ ด้ ตอ่ มากลุม่ ทีส่ องคอื บุคลากร
ของโรงพยาบาลที่มีโรคประจำตัวและคนท่ีกำลังสนใจออกกำลังกาย ได้มีการชักชวนบุคลากรที่มีปัญหาสุขภาพ

เข้าร่วมการออกกำลังกายเป็นประจำทุกวันเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง ซ่ึงผลที่ได้จากการออกกำลังกายเป็นประจำนี้


ทำให้ผลการตรวจสุขภาพประจำปอี ยูใ่ นเกณฑป์ กติ


การพฒั นาต่อยอดงาน

จากงานประจำที่ดูแลและให้การพยาบาลในโรงพยาบาลได้เกิดการรวมตัวของผู้ท่ีรักในการออกกำลังกาย
เพื่อท่ีจะชักชวนบุคลากรในโรงพยาบาลให้มาเข้าร่วมกิจกรรม และต่อยอดโดยการออกไปเป็นผู้นำในการ

ออกกำลงั กายตามสถานท่ีต่างๆ ในพ้ืนทีข่ องเขตเทศบาล เช่น สวนพญาแถน เทศบาล หอนาฬิกา โรงเรียน ซงึ่ เปน็
บทบาทเชิงรุกของการสร้างเสริมสุขภาพให้กับประชาชนที่อยู่ในพื้นท่ี เป็นบทบาทท่ีชัดเจนอันหนึ่งท่ีต่อยอด



ออกมาจากงานประจำ


64 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

การเสริมศกั ยภาพพยาบาล

ก่อนท่ีจะเป็นผู้นำในการออกกำลังกายได้น้ันทีมพยาบาลและผู้ท่ีรักในการออกกำลังกายได้มีการเตรียม
ความพร้อมเพ่ือท่ีจะเป็นผู้นำ โดยการเชิญวิทยากรมาให้ความรู้ เช่น การเต้นแอโรบิค ทดลองปฏิบัติจนกระท่ัง
สามารถนำความรู้ที่มีไปถ่ายทอดและเป็นผู้นำในการออกกำลังกายได้ นอกจากเป็นผู้นำออกกำลังกาย และ
นอกจากบทบาทของการเป็นผู้นำในการออกกำลังกายแล้ว อีกหน่ึงศักยภาพท่ีเกิดข้ึนกับพยาบาลคือเร่ืองของการ
เป็นผู้จัดการในการประสานให้เกิดการประสานความร่วมมือ เกิดทางเลือก เกิดผู้นำกลุ่ม เกิดบุคคลต้นแบบทาง

ส
ุขภาพ


การเช่อื มต่อกับหน่วยงานหรอื องคก์ รอนื่

ในการดำเนินการสร้างเครือข่ายการออกกำลังกายน้ันจำเป็นที่ผู้ดำเนินการจะต้องทำงานร่วมกับบุคคลและ
หนว่ ยงานอนื่ โดยการเช่อื มต่อกับหน่วยงานหรือองค์กรอื่นๆ จะช่วยให้ทราบว่าปัจจุบันมกี ลุ่มชมรมที่เกีย่ วขอ้ งกบั
การออกกำลังกายมากน้อยเพียงใด การท่ีจะสร้างการเข้ามาร่วมออกกำลังกายทางผู้นำคิดว่าต้องมีการกระจาย
กลุม่ ผนู้ ำออกไป เพื่อใหค้ นในชุมชนมคี วามสะดวก และเขา้ รว่ มกจิ กรรมไดง้ า่ ย การสร้างผนู้ ำในการออกกำลงั กาย
ตามพื้นท่ีต่างๆ จะต้องมีการประสานผู้ท่ีมีความสามารถท่ีอยู่ในแต่ละชมรมออกมาสร้างภาวะผู้นำ สอนหลักและ
เทคนิคในการถ่ายทอดความรู้จนกระท่ังกลุ่ม/ชมรมออกกำลังกายนั้นมีความเข้มแข็งสามารถดำเนินการต่อไปได้
ด้วยตัวเองจึงจะถอนตัวออกมา และอีกหนึ่งรูปธรรมของการทำงานประสานเช่ือมกับหน่วยงานอ่ืน ก็คือเมื่อมีการ
ขอความร่วมมือในการออกงานเพ่ือจัดกิจกรรมการออกกำลังกายจากทางจังหวัดหรือเทศบาล ผู้นำชมรมก็จะ


ประชาสมั พันธ์แกส่ มาชิกเพ่อื เขา้ รว่ มกิจกรรม

การสรา้ งเครอ่ื งมอื ในการทำงาน


ควรสำเร็จในการดำเนินงานของชมรมออกกำลังกายเกิดขึ้นจากความร่วมมือและความเสียสละของคนใน
ชมรมท่ีช่วยกันผลักดันให้เกิดบุคคลต้นแบบ ซ่ึงนับว่าเป็นการสร้างเครื่องมือท่ีเป็นอีกหนึ่งหัวใจสำคัญของการ
ดำเนินงาน เนื่องจากคนต้นแบบที่เกิดข้ึนในแต่ละชมรมเปรียบเสมือนเครื่องมือและกลไกหลักของการขับเคล่ือน
ชมรมออกกำลังกายอื่นๆ มีหน้าที่ในการเป็นแบบอย่างในการดูแลสุขภาพ เป็นแบบอย่างในการปฏิบัติตัว

ทำหนา้ ที่ในการถา่ ยทอดความร้ใู หมๆ่ หรอื ชว่ ยประชาสัมพนั ธข์ ่าวสารจากชมรม กระจายลงไปส่สู มาชิกอื่นๆ และ


ท่สี ำคญั ยงั ทำหนา้ ทเ่ี ป็นผนู้ ำในการออกกำลังกายอกี ด้วย


การเพ่มิ การมีสว่ นรว่ มในการดำเนินงาน

การดำเนนิ งานของชมรมออกกำลงั กายในแตล่ ะพนื้ ทเี่ กดิ จาก การชกั ชวนของชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพโรงพยาบาล
ยโสธรให้เข้ามาร่วมดำเนินการกิจกรรมต่างๆ ภายในชมรมของตนเอง เร่ิมจากการสร้างผู้นำในการออกกำลังกาย
คัดเลือกกรรมการภายในเพอ่ื ดำเนินและจัดกิจกรรมภายในชมรม และตัวแทนแตล่ ะชมรมจะเขา้ มารว่ มกจิ กรรม ท่ี
ชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพ โรงพยาบาลยโสธรประชาสมั พนั ธ์ จะเหน็ ไดว้ า่ การดำเนนิ งานของชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพในพน้ื ทต่ี า่ งๆ

กรณีศกึ ษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื :
65

ภายใต้การนำของชมรมรักษ์สุขภาพ โรงพยาบาลยโสธรได้มีการเพ่ิมและเน้นการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานจาก



ทุกภาคสว่ น ซง่ึ ผลจากแนวความคดิ ในการดำเนนิ งานดงั กลา่ วสง่ ผลให้ การทำกจิ กรรมตา่ งๆ สำเรจ็ ลลุ ว่ งไปไดด้ ว้ ยดี


จะเห็นได้ชัดว่าตัวนวัตกรรมน้ันเป็นกระบวนการในการปรับวิธีการให้บริการจากบริการเฉพาะผู้สูงอาย
ุ
ผู้ป่วยและบุคลากรในโรงพยาบาล เป็นให้บริการเชิงรุกเข้าไปในชุมชนเพื่อให้เกิดชมรมและผู้นำต้นแบบทางด้าน
สขุ ภาพ และเปน็ การพฒั นาศกั ยภาพพยาบาลทง้ั ดา้ นการบรกิ ารและดา้ นการบรหิ ารทมี งาน มกี ารตอ่ ยอดนวตั กรรม
ที่มีการไปศึกษาดูงาน อบรมการออกกำลังกายทางเลือกในหลายพื้นท่ีเพ่ือให้เกิดรูปแบบการออกกำลังกายท่ีมี
ความหลากหลาย กระทั่งคนท่ีเข้ารับบริการมีตัวเลือกท่ีเหมาะสมกับตัวเอง และสนใจท่ีจะเข้ามาร่วมกิจกรรม

เสริมสร้างสุขภาพ นอกจากน้ีการพัฒนานวัตกรรมและการนำใช้ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากชุมชนท้องถ่ิน และ

หนว่ ยงานทัง้ ภาครัฐและเอกชนชว่ ยสนบั สนุนเงนิ งบประมาณเพ่อื ดำเนนิ การ เปน็ ตน้






4. ผลลพั ธ์และผลกระทบของนวัตกรรมกับการเพ่มิ คุณภาพ

บริการพยาบาล การลดปัจจัยเส่ยี งด้านสุขภาพของประชาชน


และการพฒั นาระบบบริการสขุ ภาพของประเทศ

นวัตกรรมการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลยโสธรเป็นนวัตกรรมท่ีจัดการและแก้

ปัญหาสุขภาพให้กับคนในพื้นท่ี สามารถตอบยุทธศาสตร์เรื่องของการเสริมสร้างความเข้มแข้งให้กับเครือข่าย
สุขภาพ การสร้างการทำงานรว่ มมือกันขา้ มองคก์ ร ขา้ มหนว่ ยงาน และเครอื ข่าย โดยการใชเ้ วทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ท่นี ำไปสูก่ ารพฒั นาจัดระบบการออกกำลังกาย ลดปัจจยั เสี่ยงตา่ งๆ ที่มีผลตอ่ สขุ ภาพจากการออกกำลงั กาย มีการ
สร้างและพัฒนาเครือข่ายการดูแลสุขภาพเพื่อเป็นต้นแบบและเป็นผู้นำในการออกกำลังกาย เกิดเครือข่ายการ
ดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง มีการพัฒนารูปแบบการออกกำลังกายท่ีใช้ประโยชน์และแก้ปัญหาได้จริง มีการดำเนินงานร่วม
กับองค์กรภาคีต่างๆ ในชุมชนเพ่ือแก้ปัญหาสุขภาพของสังคมและชุมชนและการสร้างเสริมสุขภาพ สามารถสรุป
ได้ว่ารูปแบบการดำเนินกิจกรรมของชมรมรักษ์สุขภาพ โรงพยาบาลยโสธรเป็นนวัตกรรมท่ีส่งผลกระทบต่อ
ประชากรทุกกลุ่มเป้าหมาย เป็นแบบอย่างของการพัฒนางานโดยคนในชุมชน ในชุมชนและเพื่อชุมชนซ่ึงม
ี

รายละเอยี ดดงั ต่อไปน้
ี
สถานการณ
์
จากสถานการณ์ผู้สูงอายุและบุคลากรในโรงพยาบาลประสบปัญหาเร่ืองการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังทำให้
คลนิ ิก NCD โรงพยาบาลยโสธรรับภาระในการดูแลรกั ษาผู้ปว่ ยมกี ารเจ็บปว่ ยด้วยโรคเบาหวานและความดนั โลหติ
สูงมาก หลังจากทีเ่ ร่มิ มจี ากการสรา้ งเครือข่าย เน้นการนำการออกกำลังควบคกู่ ับการปรบั พฤตกิ รรมการบริโภคมา
ใช้กับผู้สูงอายุและบุคลากรในโรงพยาบาลทำให้สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และความดันโลหิตให้อยู่ใน
ระดับปกติได้ สุขภาพของคนในชุมชนดีขึน้ ลดภาระค่าใช้จ่าย นบั ว่าเปน็ ผลลัพธท์ ชี่ ัดเจน


66 : นวัตกรรมการสร้างเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

ด้านยทุ ธศาสตร
์
ผลจากความมงุ่ มน่ั ในการดำเนนิ งานของชมรมรกั ษส์ ขุ ภาพ โรงพยาบาลยโสธรไดเ้ กดิ บคุ คลตน้ แบบทางดา้ น
สุขภาพ และเกิดชมรมออกกำลังกายตามพ้ืนที่ต่างๆ ในเขตเทศบาลเมือง ประชาชนในพื้นท่ีสามารถเลือกออก
กำลังกายได้ตามความสนใจ จนเกิดการรวมกลุ่มขนาดใหญ่ในการออกกำลังกาย ซ่ึงตอบโจทย์ยุทธศาสตร์เรื่อง

ที่เก่ียวข้องกับสุขภาพ ทั้งด้านร่างกายและจิตใจได้เป็นอย่างดี วัดได้จากการประเมินค่าความสุขที่ประเทศไทย

จ
ดั ลำดบั วา่ คนยโสธรมีความสขุ ลำดับทห่ี นง่ึ ของประเทศ

ปจั จัยเส่ยี ง

นวัตกรรมทางการพยาบาลเร่ืองของชมรมรักษ์สุขภาพ โรงพยาบาลยโสธร สามารถดำเนินกิจกรรมจน
กระท่ังเกิดผลที่ตอบสนองต่อการลดปัจจัยเส่ียงทางด้านสุขภาพในประเด็นของการออกกำลังกาย และการลงทุน
ด้านสขุ ภาพ ซ่งึ ประเดน็ ดงั กลา่ วเกดิ จากการดำเนินงานทต่ี ่อเนือ่ งใช้กระบวนการนำ พาทำ ชักชวนให้เขา้ ร่วมและ
หาผู้ที่เป็นต้นแบบทางสุขภาพจนเกิดความยั่งยืน ส่วนประเด็นเร่ืองของการลงทุนสุขภาพนั้นจะเห็นได้จาก ทีม

ผู้บริหารได้เปิดโอกาสให้บุคคลในหน่วยงานไปอบรมการออกกำลังกายจากผู้ท่ีมีความเช่ียวชาญ แล้วกลับมา
ถ่ายทอดหรือเป็นผู้นำในการออกกำลังกาย กรณีเดียวกันกับการออกกำลังกายแบบมณีเวชท่ีมีการส่งคนไปอบรม
แ
ละกลบั มาเปิดคลินิกบรกิ ารกายบริหารแบบมณเี วชให้กับบคุ ลากรในโรงพยาบาล และบคุ คลทว่ั ไป

ประชากรกลุ่มเป้าหมาย

ผลลัพธ์ที่เกิดสำคัญอีกอย่างคือ ผลลัพธ์ท่ีสร้างผลกระทบต่อการลดปัจจัยเส่ียงทางสุขภาพของประชากร
เปา้ หมายทัง้ ส้ิน 4 กลุม่ ไดแ้ ก่ กลุ่มเด็กและเยาวชน กลุ่มวยั ทำงาน กลุ่มผสู้ ูงอายุและกลุ่มผูป้ ่วยเร้ือรงั ท้ังส่กี ลมุ่
ประชากรได้มีส่วนร่วมในการออกกำลังกาย เข้าร่วมปรับพฤติกรรมการบริโภคเพื่อควบคุมโรคในกลุ่มผู้สูงอายุและ
ผู้ปว่ ยเร้อื รัง เข้าคลินิกมณีเวชในกลมุ่ วยั ทำงานท่ีมปี ญั หาเรอ่ื งการเจบ็ ปว่ ยกล้ามเนอื้ ข้อและกระดกู ซึง่ คนในแต่ละ
กลมุ่ ยงั มกี ารพัฒนาตอ่ ยอดเพอ่ื เปน็ บคุ ลตน้ แบบหรอื เป็นแบบอย่างในการสรา้ งเสริมสุขภาพอกี ด้วย






5
. ปจั จัยเงอ่ื นไขของการพัฒนานวตั กรรม


การดำเนินการของการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพโรงพยาบาลยโสธรน้ัน นับว่าประสบผล
สำเร็จอย่างมาก สามารถสร้างเครือข่ายทางสุขภาพ และสร้างความตระหนักให้คนพ้ืนที่หันมาใส่ใจสุขภาพ มีการ
สร้างการทำงานรว่ มมือกันข้ามองคก์ ร ข้ามหน่วยงาน และเครอื ข่าย มีการใชท้ นุ ทางสังคมทศี่ ักยภาพเขา้ มาร่วมใน
การทำงาน กับช่วงเวลาที่นโยบายของหน่วยงานท่ีมีความชัดเจนเรื่องของการสร้างเสริมสุขภาพของคนในองค์กร
ประกอบการดึงเอาความเชี่ยวชาญของคนในองค์กรเข้ามาผลักดันให้กระบวนการการดำเนินงานเป็นไปอย่าง

ต่อเน่ืองและสม่ำเสมอ เกิดความยั่งยืน ซ่ึงบทบาทของพยาบาลที่ส่งผลต่อความสำเร็จดังกล่าวมาจากหลายปัจจัย
ดังนี้


กรณศี ึกษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ :
67

1) การมสี ่วนรว่ มของหลายฝ่าย

ในการดำเนินงานของนวัตกรรมน้ัน มีผู้ที่เข้ามาเกี่ยวข้องและร่วมดำเนินการหลายฝ่าย เช่น พยาบาล

เจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาล ประชาชนท่ัวไป ตลอดจนผู้นำชุมชน ซ่ึงแต่ละบุคคลล้วนแล้วแต่มีบทบาทและมีความ
สำคญั ตอ่ การขบั เคลื่อนนวัตกรรม ตามความถนดั และความเชย่ี วชาญ เชน่ กลุม่ ผูน้ ำแอโรบกิ ผูน้ ำโยคะ ผู้นำลลี าศ

ผู้นำมณีเวช กล่มุ ผนู้ ำทอ้ งถิ่นทัง้ หน่วยงานภาครฐั และเอกชน

2) การใช้ทนุ ทางสงั คมในพืน้ ที
่
นวัตกรรมน้ีได้เน้นเร่ืองของการเข้ามามีส่วนร่วมจากคนในพ้ืนที่ ใช้แนวความคิดเร่ืองของการมีส่วนร่วมมา
เปน็ ฐานในการพฒั นา ดงึ ทุนและศักยภาพท่ีมีอยู่ในชุมชนเข้ามาเปน็ พลังงานหลักท่ชี ่วยในการขับเคลื่อนนวัตกรรม

ให้ดำเนินและก้าวไปขา้ งหน้าอยา่ งตอ่ เนอื่ ง

3) นโยบายของหน่วยงาน

จากวิสัยทัศน์และนโยบายหลักของชาติท่ีเน้นเร่ืองของการเสริมสร้างสุขภาพให้เกิดความยั่งยืนโดยเน้นการ
พึ่งพาตนเอง เป็นตัวหนุนเสริมให้นวัตกรรมได้รับการตอบสนองด้วยความชัดเจนท้ังระดับผู้บริการและผู้ปฏิบัติ

เกิดจุดมุ่งหมายร่วมกนั ในการขบั เคลื่อนนวัตกรรม เพ่อื ตอบโจทย์ทีส่ ำคญั ในเร่ืองสุขภาพของคนในพ้นื ที
่
4) การใชค้ วามเชย่ี วชาญของคนในองค์กร

เรือ่ งของสขุ ภาพเปน็ เรอ่ื งทต่ี ้องได้รับการดูแลอยา่ งใกลช้ ิด ใสใ่ จและต่อเนือ่ ง เป็นเร่ืองทีต่ อ้ งใชเ้ รอ่ื งของการ
สร้างเสริม ป้องกัน นำเร่ืองของการรักษา แต่หากว่าในความเป็นจริงการเข้าถึงบริการสุขภาพท่ีเหมาะสมและตรง
ความต้องการของประชาชนก็เป็นเร่ืองสำคัญ ตัวของนวัตกรรมได้สร้างคนในองค์กรให้มีความเช่ียวชาญในด้าน
ต่างๆ เพ่ือตอบสนองต่อความต้องการดังกล่าว เช่น คนต้นแบบทางสุขภาพ ผู้นำด้านการออกกำลังการ และผู้ให้


บริการในคลนิ ิกมณีเวช เปน็ ต้น


นอกจากการแสดงบทบาทท่ีชัดเจนอย่างมากในการบริหารจัดการให้การดำเนินงานของชมรมรักษ์สุขภาพ
ประสบผลสำเร็จแล้ว ยังมีปัจจัยในส่วนของการดึงเอาสมรรถนะของพยาบาลเข้ามาช่วยในการบริหารจัดการอีก
หลายด้าน เช่น ด้านคุณลักษณะส่วนบุคคลในการเสริมสร้างสุขภาพ ด้านการพัฒนาภาคีเครือข่ายการสร้างเสริม

สุขภาพดงั นี
้


ด้านคุณลักษณะส่วนบคุ คลในการเสริมสรา้ งสขุ ภาพ

นวัตกรรมชมรมรักษ์สุขภาพ โรงพยาบาลยโสธรเป็นงานท่ียืนยันได้ว่าผู้ที่ร่วมปฏิบัติงานในชมรมนี้เป็นผู้ที่มี
ใจรัก มีทศั นคติท่ดี ตี ่อการออกกำลงั กาย มีแนวคดิ และเช่ือว่าการออกกำลงั กายสามารถทจี่ ะชว่ ยเสริมสร้างสุขภาพ
ไดอ้ ยา่ งแทจ้ รงิ โดยอาศยั ความคดิ รเิ รม่ิ สรา้ งสรรคใ์ นการดำเนนิ การสรา้ งทางเลอื กทห่ี ลากหลายในการออกกำลงั กาย
ใหต้ รงกับความตอ้ งการของคนในพ้ืนที่และกลุ่มเปา้ หมาย เป็นตวั อย่างท่ีดีในการออกกำลงั กาย เปน็ บุคคลตน้ แบบ

68 : นวัตกรรมการสร้างเสรมิ สุขภาพภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

ทางด้านสุขภาพ และมีการแสวงหา พัฒนาความรู้อย่างต่อเน่ืองจากผู้เช่ียวชาญ/วิทยากรท่ีมีความรู้ จนถึงการเส
ร้างเครือข่ายนักออกกำลังกายในพื้นท่ีเขตเทศบาลและในต่างอำเภอ รวมกันเพื่อทำกิจกรรมในวันสำคัญในจังหวัด
และรว่ มออกกำลังกายเม่อื มีงานในระดับชาติ



ดา้ นการพฒั นาภาคีเครือขา่ ยการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ

ลักษณะของการดำเนินงานในชมรมจะมีการสร้างเครือข่ายด้านการสร้างเสริมสุขภาพโดยการชักชวนและ
สร้างผูน้ ำใหเ้ กดิ ข้นึ กับชมรมออกกำลังกายต่างๆ ท่ีอยู่ในพ้ืนที่ เชน่ บริเวณสวนพญาแถน บรเิ วณหอนาฬกิ า สถานี
ขนส่ง เป็นต้น มีการประชาสัมพันธ์ชักชวนให้คนในพื้นท่ีเข้าร่วมการออกกำลังกายตามที่ตนเองถนัดและสนใจ
เรื่องของบุคคลต้นแบบทางด้านสุขภาพเป็นอีกหนึ่งผลงานท่ีนำเอาศักยภาพของคนในกลุ่มเข้ามาร่วมจัดการปัญหา
และเสริมความต้องการของคนในพ้ืนท่ีได้ เช่น การให้ผู้ป่วยเบาหวานห่อเข้ามารับประทานด้วยกันท่ีโรงพยาบาล
เกิดการดูแลช่วยเหลือแลกเปลี่ยนวิธีการที่เหมาะสมในการจัดเตรียมอาหาร จนสามารถควบคุมอาหารและระดับ
น้ำตาลในเลือกได้ และในชมรมออกกำลังกายท่ีดึงเอาศักยภาพของคนในกลุ่มข้ึนมาเป็นผู้นำกลุ่ม และดำเนิน
กิจกรรมการออกกำลังกายเกดิ ผนู้ ำท่มี ีสมรรถนะในการทำงานรว่ มกับชมุ ชน




กรณศี ึกษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ :
69

กรณีศกึ ษา
โรงเรยี นผสู้ งู อาย
ุ
นวตั กรรมท่ี 5
โรงพยาบาลป่าตวิ้ อ.ปา่ ต้วิ จ. ยโสธร



บทนำ


โรงพยาบาลป่าต้วิ อำเภอป่าตว้ิ จังหวัดยโสธร เปน็ โรงพยาบาลชมุ ชนขนาด 30 เตยี ง โรงพยาบาลก่อต้งั มา
เม่ือปี พ.ศ.2526 ตั้งอยู่ในตำบลโพธิ์ไทย อำเภอป่าติ้ว รับผิดชอบดูแลสุขภาพประชากรในอำเภอป่าติ้วจำนวน

5
ตำบล 57 หมบู่ ้าน ไดแ้ ก่ ตำบลโพธไิ์ ทร, ตำบลกระจาย, ตำบลโคกนาโก, ตำบลเชียงเพง็ และตำบลศรีฐาน

กลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัวและบริการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลป่าติ้ว อยู่ในความรับผิดชอบของเขต
องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ 2 แหง่ คือ เทศบาลตำบลป่าตวิ้ ซงึ่ รบั ผิดชอบหม่บู า้ น 3 หมู่ คอื หม่ทู ี่ 4 บ้านป่าติ้ว
หม่ทู ่ี 5 บา้ นโพธา และหมทู่ ี่ 12 บา้ นรม่ โพธิ์ และเขตองค์การบริหารสว่ นตำบลโพธิ์ไทร รบั ผิดชอบหมบู่ า้ นทง้ั หมด
9 หมู่บา้ น กล่มุ งานเวชศาสตรค์ รอบครวั และบริการดา้ นปฐมภูมิ ดแู ลสุขภาพประชากรในพน้ื ที่รวมท้งั สนิ้ จำนวน
8,498 คน จำนวนหลงั คาเรอื น 1,474 หลงั คาเรอื น ประชาชนโดยสว่ นใหญป่ ระกอบอาชพี ทำนา ทำไร่ และอาชพี รอง
ทำผลิตภัณฑ์หมอนขิด และทอผ้า ในการดูแลสุขภาพประชาชน เป็นการดูแลแบบผสมผสาน เป็นองค์รวม โดย
แ
ยกการดูแลสขุ ภาพตามกลุม่ วัย และแบ่งประเภทเปน็ กลมุ่ ปกติ กล่มุ เสย่ี ง และกลมุ่ ปว่ ย

โรงพยาบาลป่าติ้ว เป็น Node จังหวัดยโสธร ในด้านการพัฒนางานประจำเป็นงานวิจัย (R2R) มีผลงาน
วิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาลมากมาย เนื่องด้วยนโยบายของผู้บริหารโรงพยาบาลในการนำสู่การพัฒนา
คุณภาพบริการของโรงพยาบาล โดยมีผลงานวิจัย ดังนี้ เรื่องเพิ่มพลังน่ึงหารสองสนองลดโลกร้อน และเรื่องจาก
ภูมิปัญญาไส้หมอนขิดป่าต้ิวช่วยการน่ึงซองซิวไม่ให้เปียกช้ืน ส่วนผลงานนวัตกรรม พบว่า มีนวัตกรรมมากมาย
เช่น หูฟังช่วยในการส่ือสารสำหรับผู้รับบริการท่ีมีปัญหาทางการได้ยิน นวัตกรรมลดโลกร้อน, ผ้าห่อเด็กช่วยใน
ก
ารใหน้ ำ้ เกลือ การเจาะเลอื ด นวัตกรรมถงุ มอื ป้องกนั การดึงสายน้ำเกลือ เหล่านี้เป็นตน้

และนวัตกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุ เป็นหน่ึงในผลงานนวัตกรรมทางด้านการดูแลสุขภาพซึ่งมีกลุ่มเป้าหมาย
คอื ผูส้ ูงอายุในเขตเทศบาลตำบลปา่ ตว้ิ โดยมาจากแนวคิดในการตอ้ งการพฒั นางานการดูแลสขุ ภาพผู้สงู อายุ เพื่อ
ตอบสนองนโยบายการดูแลผสู้ งู อายุ ประกอบกับจากปรากฏการณข์ องปัญหาในพ้ืนท่ี คอื ผสู้ ูงอายุทอ่ี ย่ตู ามลำพงั
เนื่องจากบุตรหลานต้องไปทำงานนอกบ้านในเวลากลางวัน หรือผู้สูงอายุบางคนต้องอยู่ตามลำพังเน่ืองจากสามี
เสียชีวิต นอกจากนี้ในด้านปัญหาการเจ็บป่วยของผู้สูงอายุในพื้นท่ี พบว่า ร้อยละ 48 เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง

เบาหวาน ความดนั โลหิตสงู


70 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

นวัตกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุ เป็นหน่ึงในผลงานนวัตกรรมทางด้านการดูแลสุขภาพซึ่งมีกลุ่มเป้าหมาย คือ

ผู้สูงอายุ ซึ่งมีท้ังกลุ่มปกติ กลุ่มเส่ียง กลุ่มป่วยด้วยโรคเร้ือรังและผู้ป่วยจิตเวช มาจากแนวคิดในการพัฒนาระบบ
การดแู ลสขุ ภาพผ้สู ูงอายุ เพอ่ื ตอบสนองนโยบายการดูแลผสู้ งู อายุ และแกไ้ ขปญั หาสุขภาพผู้สูงอายใุ นพืน้ ที่ โดยมี
กรอบการดำเนนิ งานยุทธศาสตร์การสรา้ งเสริมสุขภาพ ดังน
้ี





1. องคป์ ระกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


กับการสร้างเสริมสขุ ภาพ



องคป์ ระกอบของนวัตกรรม ประกอบด้วยหลายส่วน ซ่ึงองค์ประกอบแรก คอื

• ผ้สู ูงอายุ คอื ผู้ท่ีมอี ายุ 60 ปีขึน้ ไป เปน็ วัยท่รี ่างกายมีความเสือ่ ม ทั้งด้านรา่ งกายดา้ น จิตใจ ด้านอารมณ์
และด้านสังคม ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีปัญหาด้านสุขภาพจากเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคความดัน
โลหติ สงู ปญั หาทางดา้ นการไดย้ นิ และการมองเหน็ จากภาวะตาตอ้ กระจกและจากนโยบายของกระทรวงสาธารณสขุ
ในเรื่องการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ โดยใช้การแบ่งกลุ่มผู้สูงอายุออกเป็น กลุ่มติดบ้าน ติดเตียง และติดสังคม ตาม
ความสามารถในการประกอบกจิ วตั รประจำวนั (Barthel Activities of Daily Living: ADL) ของผสู้ งู อายุ โดยม
ี
นโยบายการดูแลคือ ผู้สูงอายุต้องได้รับการตรวจคัดกรองสุขภาพ ร้อยละ 100, ผู้สูงอายุต้องได้รับการตรวจ

คัดกรองตาต้อกระจก มากกว่าร้อยละ 50, ผู้สูงอายุประเภทติดบ้านหรือติดเตียงได้รับการเย่ียมและฟื้นฟูสภาพ
ม
ากกวา่ ร้อยละ 80 และการมชี มรมผ้สู งู อายมุ ีกจิ กรรมอยา่ งต่อเนอื่ งตามหมบู่ ้าน

กลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัว และบริการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลป่าต้ิว รับผิดชอบดูแลผู้สูงอายุในเขต
ตำบลโพธ์ิไทร จำนวน 356 คน ซึ่งในจำนวนนี้มีผู้สูงอายุที่ไม่มีผู้ดูแลในตอนกลางวัน เพราะลูกหลานออกไป
ทำงานนอกบ้านทำให้ผู้สูงอายุต้องอยู่บ้านตามลำพัง และมีผู้สูงอายุท่ีมีการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง โดยเฉพาะโรค
เ
บาหวานและความดนั โลหติ สงู ร้อยละ 48.51 ของจำนวนผู้สูงอายทุ ง้ั หมด

• พยาบาลวิชาชีพ ผู้รับผิดชอบการดูแลผู้สูงอายุซึ่งปฏิบัติงานในหน่วยงานกลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัวฯ
ทมี่ คี วามต้องการพฒั นาการดแู ลผ้สู ูงอายุ จากปัญหาผสู้ งู อายใุ นพื้นท่ี จึงมีแนวคดิ การจดั ตั้งโรงเรียนผสู้ ูงอายุในเขต
เ
ทศบาลตำบลป่าต้วิ เพือ่ ส่งเสรมิ สขุ ภาพผูส้ งู อายุในเขตเทศบาลตำบลปา่ ติ้ว


• นกั วิชาการสาธารณสุข กองสาธารณสุขเทศบาลตำบลป่าติว้ รว่ มคดิ และร่วมวางแผนการดำเนินงาน

• เครือข่ายอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ร่วมดำเนินการในโครงการโดยทำหน้าท่ีประชา-
สมั พันธ์ เชิญชวน และนำพาผ้สู ูงอายุเข้าร่วมกจิ กรรมในโรงเรยี น ตลอดจนทำหน้าทปี่ ระกอบอาหารให้ผสู้ ูงอายุได้

รบั ประทานร่วมกนั


กรณีศึกษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนอื :
71

องค์ประกอบท่ีสอง คือ เครื่องมือ ซึ่งใช้การระดมสมอง วางแผน เป็นเคร่ืองมือในการคิดรูปแบบโรงเรียน


ผู้สูงอายุ

และองคป์ ระกอบทสี่ าม คือ การใช้แหลง่ สนบั สนุนซ่ึงประกอบด้วย โรงพยาบาลปา่ ตว้ิ ในการสนับสนุนดา้ น
กำลงั คน องค์ความรู้ และวัสดุ อปุ กรณ์ โดยมเี ทศบาลตำบลป่าต้วิ ให้การสนบั สนุนดา้ นเงนิ งบประมาณ และสถาน
ท่ีในการจัดต้ังโรงเรียนผู้สูงอายุ นอกจากนี้ยังมี กศน. และ พมจ. ท่ีสนับสนุนวิทยากรในการอบรมฝึกอาชีพด้าน
การจักสาน และให้ความรู้แก่ผู้สูงอายุ และเครือข่าย อสม. ซ่ึงเป็นจิตอาสาช่วยเหลือการดำเนินงานตามท่ีได้รับ
ม
อบหมาย

เส้นทางการพัฒนานวัตกรรมเริ่มจาก การเสนอความคิดในเร่ืองการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ในการประชุมทำ
แผนการดูแลสุขภาพของกองทุนสุขภาพตำบลของเทศบาลตำบลป่าต้ิว ในปีงบประมาณ 2557 หลังจากนั้น
ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2556 เร่ิมจดั เวทีประชาคมรายหมู่บ้าน เพอ่ื คืนขอ้ มูลดา้ นสุขภาพใหก้ ับประชาชน และ
หาข้อตกลงร่วมกันในด้านการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ โดยโรงพยาบาลป่าติ้วร่วมกับเทศบาลตำบลป่าต้ิว จากการทำ
เวทีประชาคม ได้มติแต่ละหมู่บ้าน ในเรื่องการทำโครงการโรงเรียนผู้สูงอายุ หลังจากน้ันผู้รับผิดชอบงานผู้สูงอายุ
ซง่ึ เปน็ พยาบาลวชิ าชพี ชำนาญการ ปฏบิ ตั งิ านในกลมุ่ งานเวชศาสตรค์ รอบครวั และบรกิ ารดา้ นปฐมภมู ิ โรงพยาบาล
ป่าต้ิว ได้เขียนโครงการโรงเรียนผู้สูงอายุเสนอต่อผู้อำนวยการโรงพยาบาลป่าติ้ว เพ่ือขออนุมัติงบประมาณ
สนับสนุนโครงการจากกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เทศบาลตำบลป่าต้ิว เมื่อได้รับการอนุมัต
ิ
งบประมาณสนับสนุนการดำเนินงาน ผู้รับผิดชอบงานจากโรงพยาบาลป่าต้ิว และนักวิชาการสาธารณสุขจาก
เ
ทศบาลตำบลป่าติว้ จึงไดท้ ำงานรว่ มกนั โดยมีขัน้ ตอน ดังน
้ี
ระยะแรก ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึงธันวาคม 2556 มีกิจกรรมการประชาสัมพันธ์โครงการในหมู่บ้าน
และรับสมัครผู้สูงอายุที่มีความสนใจเข้าร่วมโครงการ มีจำนวนผู้สูงอายุแจ้งความจำนงเข้าร่วมโครงการ จำนวน
1
00 คน

ระยะท่ีสอง จัดทำตารางกิจกรรมการดำเนนิ งานในโรงเรยี นผู้สูงอายุ โดยมีกจิ กรรมหลกั ๆ คือ การอบรมให้
ความรู้ในการดูแลสุขภาพและเรื่องท่ีเกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุ กิจกรรมกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้ กิจกรรมออกกำลังกาย

กิจกรรมฝกึ อาชีพทำกระเปา๋ ถัก กิจกรรมการตรวจสุขภาพข้ันพืน้ ฐาน และตรวจคดั กรองตาตอ้ กระจก


ระยะท่สี าม ระยะเปดิ เทอม โดยเปิดการเรยี นการสอนทุกวันพุธ ตั้งแตเ่ วลา 8.30-15.30 น.

ผสู้ งู อายกุ ลมุ่ ตดิ สงั คม หรอื ตดิ บา้ น เดนิ ทางเขา้ รว่ มกจิ กรรมดว้ ยตนเองโดยยานพาหนะสว่ นตวั และผสู้ งู อายุ
บางคนทีม่ กี ารเคลื่อนไหวรา่ งกายลำบาก เดินไมไ่ หว หรอื ไมม่ รี ถ โรงพยาบาลปา่ ตว้ิ ไดส้ นบั สนุนรถยนตร์ บั -สง่ ให
้
ผู้สูงอายุกลุ่มน้ีได้เข้าร่วมกิจกรรม ในวันเปิดโรงเรียนมีจำนวนผู้สูงอายุเข้าร่วม 70 คน จากการแจ้งความจำนงไว้

100 คน

หลกั ทใ่ี ชใ้ นการเรียนการสอนของโรงเรียน คอื 3 อ. ไดแ้ ก่ อาหาร โดยการนำอาหารมาจากบ้าน มารว่ มรับ

72 : นวตั กรรมการสร้างเสรมิ สขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

ประทานด้วยกัน และมีจิตอาสามาทำอาหารกลางวันเพ่ิมให้ การปลูกผักออกกำลังกาย โดย มีการเต้นบาสโลป
รำวงย้อนยุค มณีเวช และด้านอารมณ์ มีกิจกรรมสันทนาการ การทำสมาธิ สวดมนต์ มีการเชิญวิทยากรจาก

หน่วยงานข้างนอกมาสอนให้ความรู้ เช่น ศูนย์พัฒนาอาชีพ มาสอนการทำขนมถ้วยฟู ทำพรมเช็ดเท้า การถัก
กระเป๋า ทำรบิ บ้ินโปรยทาน เจ้าหนา้ ที่โรงพยาบาลยโสธร มาใหค้ วามรู้เก่ยี วกับการดแู ลสขุ ภาพ หนว่ ยงานภาครัฐ
ใ
ห้ความรู้เร่ืองสทิ ธิของผู้สงู อายุ พรบ. ผสู้ ูงอายุ มกี ิจกรรมการปลูกผกั ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง

ระยะประเมนิ ผล หลงั การดำเนนิ งาน 7 เดอื น คอื ระหวา่ งเดอื นมกราคม - กรกฎาคม 2557 พบวา่ ผสู้ งู อายุ
ในตำบลป่าต้วิ ทม่ี ีโรคประจำตัว คอื ความดันโลหติ สูง สามารถลดภาวะแทรกซอ้ นในผ้สู งู อายุได้ เห็นได้จากการท่ีมี
ระดับความดนั โลหิตลดตำ่ ลงจากเดมิ และผูส้ งู อายุมเี พือ่ น ไมม่ ภี าวะเครยี ด ไดอ้ อกกำลังกาย มีความรู้ในการดูแล
ตนเองเพิ่มขน้ึ ผู้สงู อายุทอ่ี ยูบ่ า้ นคนเดียวในตอนกลางวนั มเี พือ่ น ไมเ่ หงา ผดู้ ูแลไม่กงั วลเกย่ี วกับผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุ
มีรายได้จากการขายผลติ ภณั ฑ์ มอี าชพี เสริม หนว่ ยงานคือโรงพยาบาลบ้านแทน่ มชี มรมผู้สูงอายุท่ีเข้มแข็ง และได้

จติ อาสาไม่เปน็ ทางการในการร่วมดูแลสขุ ภาพผ้สู ูงอายใุ นพืน้ ที่เพิม่ ขึ้นโดยธรรมชาติ

เสน้ ทางการพัฒนานวตั กรรมโรงเรียนผสู้ งู อายุ สามารถอธิบายดังภาพที่ 16






กรณศี ึกษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื :
73

74 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล
ภาพท่ี 16 เสน้ ทางการพฒั นานวัตกรรมโรงเรยี นผสู้ ูงอายุ


ÿćđĀ čê ÿëćîÖćø Ťè ñšĎÿÜĎ Ăć÷čđóöęĉ ×ċĚîÙĉéđðŨîøĂš ÷úą ×ĂÜ îē÷ïć÷ÝćÖñïšĎ øĉĀćøĔĀšéĒĎ úÙèč õćóßüĊ êĉ
ðøąßćÖøìÜĆĚ Āöé×ĂÜóČĚîìęĊ ×ĂÜñĎšÿĎÜĂć÷Ĕč îóĚČîìĊę

øĂš ÷úą ×ĂÜñÿšĎ ÜĎ Ăć÷čöĊēøÙðøąÝĞćêüĆ ÙĂČ đÝšćĀîćš ìöęĊ ĊÙüćöêĂš ÜÖćøìęÝĊ ąúéðâŦ ĀćìćÜ đðŗéđøĊ÷î éĞćđîĉîÖÝĉ Öøøö ÖćøđøĊ÷îÖćøÿĂî
đïćĀüćî ÙüćöéîĆ đÖćŢ ìŤ ñšÿĎ ÜĎ Ăć÷ÿč üŠ îöćÖ éšćîÿ×č õćóĔîñšÿĎ ÜĎ Ăć÷č
ĂćýĆ÷Ă÷ŠúĎ ćĞ óÜĆ ÝćÖìĊÙę ÿŠĎ öøÿđÿĊ÷ßĊüĉê
đÖĉéĒîüÙĉéđøęĂČ ÜÖćøêĚĆÜēøÜđø÷Ċ îñĎšÿÜĎ Ăć÷č

ó ý ÝćÖĂéêĊ ðÝŦ ÝčïĆî
ĶðâŦ Āć îćĞ óć êøąĀîĆÖķ ĶêøąĀîÖĆ ßÖĆ óć øŠüöĒøÜķ ĶøüŠ öĒøÜ ÝĆéĒÝÜ ÿ×č õćüąķ

ÖĉÝÖøøöìĊęêĂïÿîĂÜ ðøąßčöüćÜĒñîÖćøìĞćÜćîøüŠ öøąĀüćŠ Ü øó ÖïĆ ìê éĞćđîîĉ Öćøõć÷ĔêšĀúĆÖ
öÖĊ ćøđø÷Ċ îÖćøÿĂîìčÖüĆóíč đøĊ÷î đéČĂî
đ׊šćøŠüöÖÝĉ Öøøö×ĂÜó÷ćïćúßčößîĒĀŠÜðøąđìýĕì÷ ÿøćš ÜĂćßĊó ÿøšćÜøć÷ĕéš
ÝéĆ đüìĊðøąßćÙö öÖĊ ćøóéĎ Ùč÷ÖîĆ Ĕîßöč ßî

ÝéĆ ÖćøðøąßčöøąĀüćŠ ÜñĎìš ĊęøĆïñĉéßĂïĒúąñšìĎ ęđĊ Ö÷ęĊ ü×Ăš Ü ýċÖþćđøČęĂÜÖćøêĚÜĆ ēøÜđøĊ÷î×ĂÜñšÿĎ ÜĎ Ăć÷č

ñúñúĉê ñúúĆó Ťí đÖĉéÖćøðøąÿćîÜćî ìćĞ ÜćîøŠüöÖîĆ øąĀüŠćÜ øó ÖïĆ ìê ñšÿĎ ÜĎ Ăć÷čđךćøüŠ öÝĞćîüî Ùî
øó ÿîïĆ ÿîîč ÖĞćúĆÜÙî ìê ÿîĆïÿîîč Üïðøąöćè ìčÖøć÷ìęĊđךćøüŠ öÿč×õćóéĊ×ċîĚ ÙüïÙöč ēøÙĕéš

ñïšĎ øĀĉ ćøöĊîē÷ïć÷ đøŠÜÝĆéÖćøðâŦ ĀćìęđĊ Öĉé×Ěċî
ÙîĔîßčößîĀćÖìøćïëÜċ ðŦâĀćìđĊę Öéĉ ÝćÖÖćøđóöĉę ×ĂÜñÿĎš ĎÜĂć÷č
ñìšĎ ęöĊ ĊÿüŠ îđÖ÷ęĊ üךĂÜìøćïÙüćöêĂš ÜÖćø êøąĀîĆÖëċÜñúÖøąìïÝćÖÖćøđóęĉö×ĂÜñšĎÿÜĎ Ăć÷č
ìøćïëċÜøąéĆïÙüćöøčîĒøÜ×ĂÜðŦâĀćìćÜÿ×č õćó
đÖĉéÖćøðøąßčöøüŠ öÖîĆ ×ĂÜđÝćš ĀîšćìęĊĔîßčößîìšĂÜëĉęî ðøąßćÿöĆ óîĆ í Ť øĆïÿöĆÙøîĆÖđøĊ÷î

2. กระบวนการพฒั นานวตั กรรมและการจัดการ


เพ่อื การนำใชแ้ ละพัฒนา


ภายใต้กระบวนการพัฒนานวัตกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุ เร่ิมจากพยาบาลวิชาชีพผู้รับผิดชอบงานผู้สูงอายุมี
แนวคิด จากการศึกษาดูงาน กอปรกับปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุในพื้นที่ นำสู่การคิดวิเคราะห์ และวางแผนการ
ดำเนินงาน โดยการประชุมระดมสมองผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ในการประชุมคณะกรรมการกองทุนสุขภาพตำบลป่าติ้ว
เพือ่ ขอจัดทำโครงการโรงเรยี นผู้สูงอายุ และขออนมุ ัตงิ บประมาณจากคณะกรรมการกองทนุ สุขภาพเทศบาลตำบล
ป่าต้ิว การเตรียมโปรแกรมและกำหนดการ ซ่ึงเป็นรายละเอียดในโครงการฯ ตลอดจนการเตรียมวิทยากร เชิญ
วทิ ยากรโดยเปน็ วิทยากรทไี่ ด้รบั การสนบั สนนุ จากโรงพยาบาลปา่ ตวิ้ กศน. อำเภอปา่ ติว้ และ พมจ. ยโสธร และ
การเตรียมสถานท่ี คือ บริเวณตึกสารสนเทศในเขตเทศบาลให้เป็นโรงเรียนผู้สูงอายุ โดยมีขั้นตอนการประเมินผล
โดยประเมินจากจำนวนผู้สูงอายุท่ีเข้าร่วมกิจกรรม ในระยะแรกมี 70 คน ต่อมาเกิดการชักชวนกลุ่มผู้สูงอายุด้วย
กนั และเพ่ือนบา้ นเขา้ ร่วมในกิจกรรม ส่งผลใหเ้ ม่อื ส้นิ สุดระยะเวลาดำเนนิ การมีผสู้ งู อายุเข้าร่วมเพม่ิ จำนวนข้ึนเปน็
มากกว่า 100 คน และการประเมินภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุท่ีเข้าร่วมกิจกรรม การเกิดกลุ่ม (ชมรม) ผู้สูงอายุ
และเกิดการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานผู้สูงอายุระหว่างผู้มีส่วนเก่ียวข้องต่างๆ ซ่ึงกระบวนการพัฒนานวัตกรรม
ดงั แสดงในภาพที่ 17 ดังนี้






กรณีศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื :
75

76 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล
ภาพที่ 17 แสดงกระบวนการพฒั นานวัตกรรมโรงเรียนผสู้ งู อายุ


ĶēøÜđøĊ÷îñÿĎš ĎÜĂć÷ķč øĎðĒïï ĔĀöŠ
×ĂÜÖćøéĒĎ úñšÿĎ ĎÜĂć÷č

ēøÜó÷ćïćúðśćêüĚĉ Ă ðśćêĚüĉ Ý ÷ēÿíø

ðŦâĀćĒúąÙüćöêšĂÜÖćøĔîÖćøéĒĎ ú ßčé×Ăš öúĎ ēøÜó÷ćïćúðśćêĉĚü
ñĎšÿÜĎ Ăć÷×č ĂÜñšĎøïĆ ñĉéßĂïñÿĎš ÜĎ Ăć÷č
ÖćøÿøšćÜÖćøìćĞ ÜćîøüŠ ööĂČ ×šćöĂÜÙŤÖøĒúąđÙøČĂ×ćŠ ÷
ÝćÖÖćøýċÖþćéÜĎ ćî
ðøąßćÿöĆ óîĆ íŤēÙøÜÖćø đìýïćúêćĞ ïúðśćêĚüĉ ÖćøđÿøĉöÿøšćÜÙüćöđךöĒ×ÜĘ ĔĀšÖĆïßöč ßî
øïĆ ÿöĆÙøñÿšĎ ÜĎ Ăć÷č ðøąßćÙöĀöĎïŠ šćî öĊöêĉ
đĀîĘ ßĂïĔĀöš ĊēøÜđø÷Ċ îñĎÿš ĎÜĂć÷č
Ļ ñšÿĎ ÜĎ Ăć÷ÿč öÙĆ øĔÝ Ùî
đ×÷Ċ îēÙøÜÖćø ÖĂÜìîč ÿ×č õćóêćĞ ïúđìýïćúêĞćïúðśćêĉĚü
ēøÜđøĊ÷îñÿĎš ĎÜĂć÷č ÿîïĆ ÿîčîēÙøÜÖćø

Öćøð Ćøïï ĉøÖćøÖćø ĎéĒúñĎš ĎÿÜĂć č÷Öćøđóöęĉ Ùèč õćóïøÖĉ ćøĒúąēĂÖćÿĔîÖćøïøĉÖćøñĎšÿÜĎ Ăć÷čÖćøóçĆ îćìÖĆ þą×ĂÜñÿšĎ ĎÜĂć÷č ÖÝĉ Öøøöēé÷ĀúÖĆ Ă
Ļ êøüÝÿč×õćó đðéŗ đø÷Ċ îìÖč üîĆ óčí î ĔîÖćøÝĆéÖćøõćüąēøÙĒúąĂîęČ ė
Ļ êøüÝÙéĆ ÖøĂÜêćêĂš ÖøąÝÖ
Ļ ĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷
Ļ ÖúöčŠ ĒúÖđðúę÷Ċ î ÙüćöøĎš üìĉ ÷ćÖøÝćÖēøÜó÷ćïćúðćś êüĚĉ Ļ ñĎšðüś ÷ÙüćöéĆîēúĀêĉ ÿĎÜöøĊ ąéĆïÙüćöéîĆ úéúÜ
Ļ Öĉîךćüéšü÷ÖĆî Öýî ìö Ý ÝÜĆ ĀüéĆ Ļ ñðšĎ üś ÷đïćĀüćîöøĊ ąéïĆ îćĚĞ êćúĔîđúČĂéúéúÜ
Ļ òÖř ÖćøìćĞ ÝĆÖÿćîÖøąđðŞć Ļ ñšðĎ üś ÷àöċ đýøšćĕöđŠ Ùø÷Ċ é
Ļ ñĎšÿÜĎ Ăć÷čöđĊ óČęĂî
Ļ öĊĂćßóĊ đÿøöĉ öøĊ ć÷ĕéš

1) การคน้ หาปัญหา

จากความต้องการในการแก้ไขปัญหาผู้สูงอายุที่พบว่า จากข้อมูลในการดำเนินงานการดูแลผู้สูงอายุของ

โรงพยาบาลป่าต้วิ พบวา่


• จำนวนผู้สูงอายทุ ีเ่ พ่ิมขนึ้ ทุกป
ี
• ผู้สงู อายุมแี นวโนม้ ของการเจบ็ ปว่ ยดว้ ยโรคเบาหวานและความดนั โลหติ ทสี่ ูง

• ผู้สูงอายุอยู่บ้านตามลำพังในตอนกลางวัน จากบริบทของตำบลป่าติ้วท่ีวัยทำงานส่วนใหญ่ออกไป

ประกอบอาชีพ ทำนา ทำไร่ ท้ิงใหผ้ ้สู ูงอายุอย่เู ฝา้ บ้านในตอนกลางวันตามลำพงั

• นโยบายในการดแู ลผู้สงู อายุ ในการตรวจคดั กรองสุขภาพ 100 % การตรวจคดั กรองตาตอ้ กระจก

และการติดตามเย่ยี มบ้านในผู้สงู อายุกลุม่ ตดิ บา้ น ติดเตยี ง

• จากการท่ีผู้รับผิดชอบงานผู้สูงอายุ คือ พยาบาลวิชาชีพได้ศึกษาดูงานการดูแลผู้สูงอายุของชมรม

พยาบาลชมุ ชนจงึ มีแนวคดิ ในการพัฒนานวัตกรรมโรงเรียน

2) การประชุมรว่ ม

การนำเสนอแนวคิดต่อเทศบาลตำบลป่าต้ิวเป็นกระบวนการ ท่ีนำสู่การประชุมเพื่อจัดทำแผนการดูแล
สุขภาพผู้สูงอายุซึ่งเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญของเทศบาลตำบลป่าติ้ว การประชุมร่วมในการจัดทำแผนปฏิบัติการ ซึ่ง
เป็นความร่วมมือของผู้ท่ีมีส่วนเกี่ยวข้อง คือ ผู้รับผิดชอบกองงานสาธารณสุข ร่วมกับคณะกรรมการกองทุน
สุขภาพเทศบาลตำบลป่าติ้ว พยาบาลวิชาชีพตัวแทนจากโรงพยาบาลป่าติ้ว ในการกำหนดแผนการดำเนินงาน
โรงเรียนผู้สูงอายุร่วมกัน โดยมีการกำหนดขั้นตอน ดังน้ี การทำประชาคมหมู่บ้านเพ่ือคืนข้อมูลผู้สูงอายุ และการ
เ
ขยี นโครงการเพอ่ื เสนอของอนมุ ัติงบประมาณสนับสนนุ จากเทศบาลตำบลปา่ ต้วิ

จากการทำประชาคม และคืนข้อมูลเกี่ยวกับผู้สูงอายุให้ทุกหมู่บ้าน โดยเทศบาลตำบลป่าต้ิว โรงพยาบาล
ป่าตวิ้ และชมุ ชน ได้มติ มขี ้อตกลงรว่ มกนั คอื ให้มกี ารดำเนินงานโรงเรยี นผู้สูงอายุ โดยมผี ู้รับผดิ ชอบงานผสู้ งู อายุ
ซึ่งเป็นพยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลปา่ ตว้ิ และนักวชิ าการสาธารณสขุ เทศบาลตำบลปา่ ติว้ เป็นผูร้ บั ผิดชอบร่วมกัน
เ
มอ่ื ไดข้ อ้ สรปุ ดังกลา่ ว จงึ นำสกู่ ระบวนการออกแบบกจิ กรรมในโรงเรยี นผู้สูงอายุ

3) การออกแบบกิจกรรม

การออกแบบกิจกรรม ในโรงเรียนผูส้ งู อายุ โดยใชส้ ถานที่ คอื ตกึ สารสนเทศของเทศบาลตำบลปา่ ติ้วใหก้ าร
สนบั สนนุ กำหนดวนั เปดิ เรยี น เรมิ่ เมอ่ื เดอื นพฤศจกิ ายน พ.ศ. 2556 เปดิ โรงเรยี นทกุ วนั พธุ ในวนั เวลาราชการ ตง้ั แต่
เวลา 09.00-16.00 น. โดยกำหนดกจิ กรรม ดังนี้

• กิจกรรมการเรียนการสอนของโรงเรียน ใช้หลัก 3 อ. ได้แก่ อ. อาหาร โดยมีการประสานงาน

ระหว่าง ทีม อสม. ให้เป็นจิตอาสาในการประกอบอาหารให้ผู้สูงอายุรับประทานในโรงเรียน
นอกจากนยี้ งั มจี ติ อาสา อนื่ ๆ เชน่ ลกู หลานผสู้ งู อายไุ ดน้ ำอาหารมาจากบา้ น เพอ่ื เสรมิ ใหก้ บั ผสู้ งู อายุ

กรณศี ึกษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือ :
77

โดยที่ไม่ต้องใช้งบประมาณในการซ้ืออาหาร และผู้สูงอายุบางคนนำอาหารมาจากบ้านเพ่ือร่วมรับ
ประทานกบั สมาชกิ ในโรงเรียน

• อ. ออกกำลังกาย เป็นกิจกรรมท่ีมีมีวิทยากร คือนักกายภาพบำบัด โดนการสนับสนุนจากโรง
พยาบาลป่าต้ิว มาให้ความรู้เร่ืองการออกกำลังกาย โดยการสอนการเต้นบาสโลป รำวงย้อนยุค
และพาออกกำลงั กายโดยใชย้ างยืด และการออกกำลังกายแบบมณเี วช

• อ. อารมณ์ มีกิจกรรมสันทนาการร่วมกัน การทำกลุ่มแลกเปล่ียนเรียนรู้เล่าสู่กันฟังเร่ืองการดูแล
ตนเอง การสวดมนต์ น่ังสมาธิ โดยมีกลุ่มหมอลำจิตอาสา ซึ่งทำงานเป็นลูกจ้างของโรงพยาบาล
ป่าตวิ้ และ อสม. ท่มี ีความสามารถดา้ นหมอลำ รวมกลมุ่ กนั มาลำ เลน่ ดนตรพี น้ื บา้ นใหก้ บั ผสู้ งู อายทุ ่ี

อยใู่ นโรงเรยี นไดฟ้ งั รว่ มกนั เดอื นละ 1 ครง้ั

นอกจากการใช้หลัก 3 อ. กิจกรรมในโรงเรียนยังมีการตรวจคัดกรองสุขภาพขั้นพ้ืนฐาน โดยการตรวจ

คัดกรองโรคเบาหวาน ตรวจวัดความดันโลหิต การตรวจคัดกรองตาต้อกระจก โดยมีทีมตรวจสุขภาพจาก

โรงพยาบาลปา่ ติ้ว และมีการอบรมใหค้ วามรเู้ รอ่ื งสิทธปิ ระโยชนข์ องผู้สูงอายุ โดยมกี ารเชิญวทิ ยากรจากหน่วยงาน
พมจ. จังหวัดยโสธรมาใหค้ วามรู้ และวิทยากรจาก กศน. อำเภอป่าต้ิวมาใหค้ วามรดู้ ้านการทำอาชีพเสรมิ โดยการ
สอนทำกระเป๋าถัก การทำขนมถ้วยฟู ทำพรมเช็ดเท้า ทำริบบิ้นโปรยทาน ซ่ึงกิจกรรมหลักๆ คือการใช้ 3 อ.

ส่วนกจิ กรรมอนื่ ๆ ที่เปน็ วทิ ยากรจากภายนอก มาให้ความรู้หนึ่งครัง้ ในโรงเรยี นผู้สงู อายุ ยกเว้นการฝึกอาชพี ที่ใช้
เ
วลาในการสอน 1 สปั ดาห์

4) การปฏบิ ัติ

เปิดโรงเรียน พฤศจิกายน 2556 – กรกฎาคม 2557 ทุกวันพุธ ต้ังแต่เวลา 09.00-16.00 น. การปฏิบัติ
กจิ กรรมโรงเรยี นผสู้ งู อายุ ใชก้ ารเดนิ ทางเขา้ รว่ มกจิ กรรม โดยใหผ้ สู้ งู อายเุ ดนิ ทางมาดว้ ยตนเอง หรอื บตุ รหลานมาสง่
และในส่วนของผู้สูงอายุบางคนท่ีมีการเดินทางลำบาก เช่น เดินลำบาก ไม่มีลูกหลานพามา ไม่มีรถ โรงพยาบาล
ป่าติ้วได้สนับสนุนรถยนต์ของกลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัวฯ ไว้คอยรับ-ส่งผู้สูงอายุ มีจำนวนผู้สูงอายุเข้าโรงเรียน
ในวันเปิดเรียนจากวันรับสมัคร 100 คน เข้าโรงเรียน 70 คนในวันแรก โดยส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงและเป็นผู้ป่วย
เร้ือรัง โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ในวันต่อๆ มาได้มีการชักชวนกันในกลุ่มผู้สูงอายุด้วยกันให้เข้าร่วม
กิจกรรมเนื่องจากการได้มีกลุ่มผู้สูงอายุด้วยกันจำนวนมาก ได้พูดคุยกัน กินข้าวด้วยกันมีกิจกรรมออกกำลังกาย
ด้วยกัน ในจำนวนนี้มีผู้สูงอายุรายหน่ึงเป็นผู้ป่วยจิตเวชที่มีภาวะซึมเศร้า และเก็บตัว ชอบอยู่คนเดียวได้รับการ

ชักชวนจากเพอ่ื นบ้าน และ อสม. ใหเ้ ข้ารว่ มกิจกรรมโรงเรยี นผสู้ ูงอายุ

จากการดำเนนิ งานโรงเรยี นผสู้ งู อายุ 9 เดอื นสง่ิ ทเ่ี กดิ ขนึ้ คอื ผสู้ งู อายเุ ขา้ รว่ มกจิ กรรมมากขนึ้ จากเดมิ 70 คน

ในวนั แรกเพม่ิ เปน็ 81 คนในวนั สดุ ทา้ ย ผูส้ ูงอายมุ อี าชพี เสริม มีรายไดจ้ ากผลติ ภณั ฑ์ คอื กระเป๋าจักสานเป็นสนิ คา้
จำหน่ายในนามชมรมผู้สูงอายุเทศบาลตำบลป่าติ้ว ผู้สูงอายุที่มีความดันโลหิตสูงสามารถลดระดับความดันลดลง
ได้ ผู้ป่วยเบาหวานควบคมุ ระดบั นำ้ ตาลไดด้ ี ผูป้ ่วยจติ เวชเขา้ สังคม ผูส้ ูงอายไุ ด้รับการตรวจคัดกรองเบาหวานและ

78 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

ความดันโลหิตสูง และตรวจคัดกรองตาต้อกระจก 100 % ไม่เก็บตัว และมีจิตอาสาท่ีไม่เป็นทางการ คือ บุตร
หลานเข้ามาร่วมกิจกรรมในโรงเรียนในบางวัน และอาสาทำอาหารให้ผู้สูงอายุรับประทาน นอกจากน้ียังเกิดกลุ่ม

ผสู้ ูงอายจุ ิตอาสา เย่ียมบา้ นผ้สู ูงอายุทต่ี ดิ เตียง






3. คุณลกั ษณะของนวตั กรรมกับยทุ ธศาสตร์


การสรา้ งเสรมิ สุขภาพ


จากกระบวนการพัฒนานวัตกรรม สะท้อนให้เห็นคุณลักษณะของนวัตกรรมกับยุทธศาสตร์การสร้างเสริม

สุขภาพผู้สูงอายุในพื้นท่ีเขตเทศบาลตำบลป่าติ้ว ซ่ึงคุณลักษณะของนวัตกรรมกับยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุข
ภ
าพ มีดงั นี
้
• การปรับระบบบริการสขุ ภาพ โดยการปรบั ระบบงานการดแู ลจากเดิมท่ีเป็นการใหบ้ รกิ าร

เฉพาะในโรงพยาบาล หรือในชุมชน/หมู่บ้าน โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขฝ่ายเดียว ปรับเป็นการดูแลใน
โ
รงเรียนผูส้ ูงอายุ ท่มี ีจำนวนผู้สูงอายุมาอยรู่ วมกนั ทั้งกล่มุ ปกติ กลุ่มเสยี่ ง และกลุ่มป่วย

• การเพิ่มคุณภาพการบรกิ ารและโอกาสการบริการ เพอ่ื ใหบ้ รกิ ารผู้สูงอายุทง้ั ประเภทปกติ

กลุ่มเสี่ยง และผู้ป่วยเร้ือรัง ตลอดจนผู้สูงอายุที่ติดเตียงโดยการติดตามเยี่ยมบ้านจะเห็นได้ว่า คุณลักษณะ
ของนวัตกรรมเป็นการพัฒนางานด้านการดูแลผู้สูงอายุของหน่วยงาน ซ่ึงเป็นการเพ่ิมคุณภาพการบริการและ
โอกาสการบริการสุขภาพผู้สูงอายุเพ่ือสนองตอบปัญหาและความต้องการของผู้สูงอายุ และความต้องการพัฒนา
ระบบบริการสขุ ภาพผสู้ ูงอายุของพยาบาลวชิ าชีพ






4. ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบของนวตั กรรมกับการเพิ่มคุณภาพ

บรกิ ารพยาบาล การลดปจั จยั เสีย่ งทางสขุ ภาพของประชาชน


และการพฒั นาระบบบรกิ ารสขุ ภาพของประเทศ


นวัตกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุ มีผลลัพธ์ ผลกระทบต่อภาวะสุขภาพประชากรวัยผู้สูงอายุ ซ่ึงเป็นบทบาท
พยาบาล ดงั น
้ี


• การปรับระบบบรกิ ารสุขภาพ โดยการประสานความร่วมมือผ้มู ีสว่ นเกย่ี วข้องในการดแู ล

สุขภาพผู้สูงอายุ จัดระบบบริการให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าถึงการบริการได้ท้ังผู้สูงอายุปกติ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
และผู้ป่วยจิตเวช ส่งผลต่อการลดภาวะแทรกซ้อนจากการเจ็บป่วย จากข้อมูลของผู้สูงอายุท่ีมีโรคประจำตัว คือ

กรณีศึกษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ :
79

โรคความดันโลหติ สูง สามารถลดระดบั ความดนั โลหิตลง ผ้ปู ว่ ยเบาหวานมีระดับนำ้ ตาลในเลือดลดลง ผูป้ ว่ ยจิตเวช
มีอาการดขี ึน้ ไมเ่ ก็บตวั ไม่มีภาวะซมึ เศร้า และผ้สู งู อายุมเี พ่อื น ไมม่ ีภาวะเครยี ด ผสู้ ูงอายทุ อ่ี ย่บู ้านคนเดยี วในตอน
กลางวัน มีเพ่ือน ไม่เหงา นอนหลับดี จากการได้ออกกำลังกาย ผู้สูงอายุได้รับความรู้ในการดูแลตนเอง ผู้ดูแล


ไมก่ ังวลเกี่ยวกับผู้สงู อายุ ผสู้ ูงอายุมรี ายไดจ้ ากการขายผลิตภัณฑ์กระเปา๋ จักสาน มีอาชีพเสริม


“...ผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นจิตเวชก็เข้าร่วมโครงการมาร่วมกิจกรรมทุกวัน ตอนแรกไม่เข้ามา อสม. ไป
ชักชวนเข้ามา และพามาเอง เขาเลยชอบใจมาทุกวันไม่ขาด ตอนน้ีเป็นคนร่าเริงไม่เก็บตัวเหมือนแต่

ก่อน หวั เราะสนุกสนานเวลาเข้ากลุม่ ... [สนทนากลมุ่ , อสม.] ”

“ผู้ป่วยความดัน ความดันก็ลดลง ผู้เบาหวานก็ไม่มีอาการน้ำตาลต่ำ น้ำตาลสูงเหมือนแต่ก่อน

เราตรวจวัดความดัน ตรวจระดับน้ำตาลจากปลายน้ิวให้ทุกคนท่ีเข้าโรงเรียน...[สัมภาษณ์, พยาบาล
วชิ าชพี ผ้รู ับผิดชอบโครงการ]”



นอกจากนี้ผลลัพธด์ ้านตัวช้วี ัดของหน่วยงาน คือ โรงพยาบาลปา่ ติว้ ไดต้ รวจคดั กรองสขุ ภาพผู้สูงอายุ ตรวจ
คัดกรองตาต้อกระจก 100 % มีชมรมผู้สูงอายุท่ีเข้มแข็ง และได้จิตอาสาไม่เป็นทางการในการร่วมดูแลสุขภาพ

ผู้สงู อายุในพนื้ ทเี่ พม่ิ ขึ้นโดยธรรมชาติ เช่น ผู้ดูแล ญาติ ของผสู้ งู อายุรว่ มเปน็ จติ อาสาในการทำอาหาร ช่วยรับ-สง่

ผู้สูงอายุเข้าร่วมกิจกรรมในโรงเรียน และเทศบาลตำบลป่าต้ิวได้ใช้จ่ายงบประมาณเพื่อตอบสนองภารกิจในด้าน
การดแู ลสุขภาพประชาชนอยา่ งเป็นรปู ธรรม






5
. ปัจจยั เง่อื นไขของการพฒั นานวตั กรรม


นวัตกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุ โรงพยาบาลป่าต้ิว ประสบความสำเร็จในการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรม

มีกิจกรรมท่ชี ดั เจน มสี มาชกิ ซึง่ เป็นผสู้ งู อายใุ นเขตเทศบาลตำบลปา่ ต้วิ ส่งผลใหผ้ ู้สูงอายไุ ด้รบั การดูแลสุขภาพตาม
มาตรฐานงานการดูแลผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุมีสถานะสุขภาพที่ดีขึ้น ลดความรุนแรงของการเจ็บป่วย เช่น ความดัน
โ
ลหติ สงู เบาหวาน และภาวะเครยี ด ซง่ึ ผลสำเรจ็ มาจากปัจจัยตา่ งๆ ดังนี
้
• การมีสว่ นรว่ ม จากความรว่ มมอื ของโรงพยาบาลป่าติ้ว ได้สนบั สนุนดา้ นวทิ ยากร อปุ กรณ์ใน

การดำเนินงานในโรงเรียน เช่น การตรวจระดับน้ำตาลในเลือด เทศบาลตำบลป่าติ้วสนับสนุนงบประมาณ
ในการดำเนินงาน องค์กรชุมชนให้ความร่วมมือให้เกิดโครงการโรงเรียนผู้สูงอายุ กลุ่มผู้สูงอายุเข้าร่วมกิจกรรม
และ อสม. เป็นจิตอาสาในการทำอาหาร วัดความดันโลหิต ชักชวนผู้สูงอายุให้เข้าร่วมกิจกรรมโรงเรียนผู้สูงอาย
ุ

ซึง่ เปน็ การทำกิจกรรมตามบทบาท


80 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

• การพัฒนารปู แบบการดูแลผสู้ ูงอายุ จากเดิม คอื การดแู ลสุขภาพผสู้ งู อายุเปน็ การ

จัดบริการในโรงพยาบาล ในชุมชน หรือที่บ้าน ซึ่งมีการปรับเปล่ียนเป็นการจัดบริการสุขภาพสำหรับ

ผู้สูงอายุในโรงเรียนผู้สูงอายุท่ีโปรแกรม/หลักสูตรท่ีครอบคลุมมาตรฐานการดูแลผู้สูงอายุ และเพิ่มเติมในการสร้าง
อาชีพ รายได้ และช่วยลดภาระการดูแลของครอบครัวที่มีผู้สูงอายุอยู่บ้านคนเดียวในช่วงเวลากลางวันเพื่อ
ส
นบั สนนุ ใหญ้ าติ หรอื บุตรหลานได้ออกไปประกอบอาชีพ ทำงาน รับจ้างไดอ้ ย่างสบายใจไมก่ ังวล

• การนำใช้ทนุ ทางสังคม โรงเรียนผ้สู งู อายุไดม้ กี ารนำใช้ทนุ ทางสงั คมท่ีมอี ยู่ เช่น หนว่ ยงาน

ภาครฐั คอื โรงพยาบาลปา่ ต้ิว อปท. คือ เทศบาลตำบลปา่ ต้ิว และองคก์ รชมุ ชน คือ ผ้ใู หญ่บ้าน ผู้นำชมุ ชน
ในการเห็นชอบโครงการจากเวทีประชาคมหมู่บ้าน กลุ่ม อสม. ท่ีเข้าร่วมเป็นจิตอาสา และภาคประชาชน คือ

ผู้สูงอายุที่ให้ความร่วมมือ นอกจากน้ียังมีการนำใช้ทุนจากภายนอก คือ กศน. เป็นวิทยากรอบรม การทำอาชีพ
แ
ละ พมจ. มาให้ความร้เู รอ่ื งสทิ ธิประโยชนข์ องผ้สู งู อาย
ุ
• นโยบาย ปจั จัยความสำเร็จ จากนโยบาย ซึง่ นโยบายในการดแู ลผู้สงู อายุ เป็นประเด็นที่

สำคัญท่ีผลักดันให้เกิดแนวคิดการสร้างโรงเรียนผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นความต้องการที่จะพัฒนางานการดูแล

ผู้สูงอายุเพื่อตอบสนองนโยบาย โดยมีเป้าหมายหลัก คือ การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ให้ได้รับการตรวจคัดกรอง
สขุ ภาพ ไดร้ บั การดแู ลเพอ่ื ปอ้ งกนั ภาวะแทรกซอ้ นจากการเจบ็ ปว่ ย การใหม้ กี จิ กรรมของชมรมผสู้ งู อายอุ ยา่ งยงั่ ยนื

ผู้สงู อายุได้รบั การเยย่ี มบ้าน เหลา่ น้ีเปน็ ตน้




กรณีศึกษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ :
81

กรณีศึกษา
หมอนวดนอ้ ย

นวัตกรรมท่ี 6
รพ.สต.สามแยก และ สสอ.เลิงนกทา อ.เลิงนกทา จ.ยโสธร



บทนำ


ตำบลสามแยก อำเภอเลิงนกทา ต้ังอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดยโสธร มีถนนสายหลักอุบลราชธานี-
นครพนม (ถนนชยางกูร) ตัดผ่าน ระยะทางห่างจากตัวจังหวัดยโสธรประมาณ 70 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง
ประมาณ 1 ช่ัวโมงโดยทางรถยนต์ มีพื้นท่ีประมาณ 63 ตารางกิโลเมตร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสาม
แยก อ.เลิงนกทา จ.ยโสธร มีวิสัยทัศน์ “มุ่งมั่นบริการ ประสานงานช่วยเหลือ เอ้ือเฟ้ือประชาชน” มีภารกิจ

1) พัฒนาระบบบริการท่ีมีคุณภาพ 2) ดูแลประชาชนแบบองค์รวม มีความต่อเน่ืองถึงครอบครัวและชุมชน

3) ผสมผสานพัฒนาสมรรถนะของบคุ ลากร และ 4) สร้างความรว่ มมือกบั องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ กบั ชุมชนใน
ก
ารดูแลสุขภาพของประชาชนในพ้นื ที่

สำหรับการให้บริการดแู ลสุขภาพของรพ.สต.สามแยก จำนวนประชากรในความดแู ลมจี ำนวน 15 หมู่บา้ น
3,459 ครัวเรือน จำนวน 12,006 คน เป็นเพศชาย 5,940 คน และเพศหญิง 6,046 คน โดยใหก้ ารดแู ลครอบคลมุ
ทั้ง 4 มิติ ได้แก่ การรักษาโรคทั่วไป การป้องกันโรค การส่งเสริมสุขภาพ และการฟ้ืนฟูสุขภาพ แก่ประชาชา

ทุกกลุ่มอายุ กลุ่มโรค กล่มุ เสี่ยง คนพิการ หรอื ผดู้ ้อยโอกาส นอกจากนส้ี ำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั ได้ใหน้ โยบาย
เร่งด่วนในแต่ละปีที่สอดคล้องกับสถานการณ์ของประเทศ เช่น แม่วัยทีน 1อำเภอ 1ค่าย และปัญหาสุขภาพตาม
บรบิ ทของพื้นท่ี ซ่ึงไดม้ กี ารจัดกิจกรรม/โครงการเพอื่ แกป้ ญั หาตามนโยบาย เช่น ปญั หายาเสพตดิ แม้จะเปน็ ปัญหา
ภาพรวมของสังคม แต่ก็มีการจัดกิจกรรมค่ายให้กับเยาวชนตามนโยบายและมีการดำเนินการป้องกันเฝ้าระวังเพื่อ
ไม่ให้เกิดปญั หา






1. องคป์ ระกอบของนวตั กรรมทางการพยาบาล


กบั การสร้างเสริมสขุ ภาพ


โครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทยในการเสริมสร้างสุขภาพผู้สูงอายุ (หมอนวดน้อย

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสามแยก มอี งค์ประกอบของนวตั กรรม 5 ประเดน็ ได้แก
่

82 : นวตั กรรมการสร้างเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

1.1 บุคคลทีม่ สี ่วนเกย่ี วขอ้ งกบั โครงการหมอนวดนอ้ ย ซง่ึ ประกอบด้วย

- หมอนวดพน้ื บ้าน ซ่ึงถือเป็นปราชญช์ าวบ้านทไ่ี ดม้ กี ารถา่ ยทอดภูมปิ ัญญาท้องถิน่ ในดา้ นการนวดให้
กบั เยาวชน และ อสม.

- เยาวชน เด็กได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ มีการประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของเยาวชน
จติ อาสาเพ่อื การดแู ลเย่ียมบา้ นใหบ้ รกิ ารนวดถึงบา้ นประสานใจ แก่ผสู้ ูงอายใุ นคุ้มรบั ผิดชอบ

- อสม. ได้รับการอบรมนวดพื้นบา้ น พรอ้ มกบั ทีมเยาวชน

- สอบต. เป็นผู้ประสานงานกิจกรรมของอสม.ให้อบต.รับทราบเพ่ือมีแนวทางในการสนับสนุนการทำ
แผนชุมชน

- พยาบา
ล รพ.สต. ผู้คิดริเริ่มทำโครงการหมอนวดน้อยเพื่อแก้ปัญหาท่ีเกิดข้ึนในพื้นที่ และ



เจ้าหนา้ ทส่ี สอ. เปน็ ฝา่ ยสนบั สนุนทงั้ ในเรือ่ งการอบรม และการใช้เคร่ืองมือ

บุคคลเหล่าน้ีมีบทบาทในการดำเนินโครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทยในการเสริมสร้าง
ส
ุขภาพผสู้ งู อายุ (หมอนวดน้อย)

1.2 กระบวนการในการดำเนินงาน มีการประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของเยาวชนจิตอาสา เพ่ือ
การดูแลเยี่ยมบา้ นให้บริการนวดถึงบา้ นประสานใจ แกผ่ ้สู งู อายุในคุ้มรบั ผิดชอบ เยาวชนจติ อาสานวดไทย ออกให้
บริการนวดเพ่ือสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุบ้านใกล้เรือนเคียงหลังเลิกเรียนและหรือวันหยุด และบันทึกการให้บริการ
พร้อมท้ังเย่ียมหลังให้บริการนวด (และใช้เคร่ืองมือเซียมซีความสุขในการเยี่ยมทุกคร้ัง) เจ้าหน้าท่ีรพ.สต.เป็นฝ่าย
สนบั สนนุ ทง้ั ในเรื่องการอบรม และการใชเ้ ครอื่ งมอื มีการจัดหลกั สูตรแพทยแ์ ผนไทยเก่ยี วกับการนวด การวางมือ
จดั อบรมใหเ้ ด็ก 2 วนั สอนตัวตอ่ ตวั และไดด้ ำเนนิ การในชว่ งเดก็ นกั เรียนปิดเทอม โดยไดป้ ระสานงานกบั อสม.ใน
พ
้นื ท่ี

1.3 เครื่องมือ คู่มือการอบรมนวดไทย เคร่ืองมือเซียมซีความสุข จัดทำสมุดบันทึกเร่ืองเล่าความภูมิใจใน
การดูแลผู้สูงอายุ องค์ความรู้พื้นบ้านท่ีมีมากในพื้นท่ีคือการนวดไทย ได้ถูกนำมาใช้ในการแก้ปัญหาผู้สูงอายุท่ี
ต
้องการการดูแล ผสู้ ูงอายทุ ี่มีภาวะซึมเศร้า เกิดความรสู้ กึ เหมอื นอยลู่ ำพัง ปวดเม่ือย

1.4 ข้อมูล จากข้อมูลปัญหาสุขภาพจิตผู้สูงอายุ ข้อมูลทุนทางสังคมท่ีมีอยู่คือหมอนวดพ้ืนบ้าน ซึ่งเป็นภูมิ

ปัญญาท้องถน่ิ และจากขอ้ มลู การถอดบทเรยี นจาก รพ.สต.ห้องแซง

1.5 ทรัพยากร จากนโยบายของรัฐในการส่งเสริมการดูแลผู้สูงอายุ จึงได้มีงบประมาณจาก สปสช. และ
จาก อบต.สามแยก พร้อมทงั้ งบประมาณจากสำนกั งานสาธารณสขุ จังหวดั ยโสธร สนับสนุนงบประมาณในเชิงวิจยั
ประเมนิ ความสำเร็จของการดำเนนิ งานพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สูงอายุ โดยการมสี ่วนรว่ มของท้องถิ่น เปน็ การบรู ณา
การงาน บูรณาการงบประมาณ เพ่ือการดูแลกลุ่มเป้าหมายเดียวกัน ด้วยกิจกรรมที่มาจากความต้องการของ
ชุมชน


กรณศี กึ ษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื :
83

การพัฒนาของนวัตกรรมโครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทย ในการเสริมสร้างสุขภาพ

ผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสามแยก จังหวัดยโสธร สะท้อนให้เห็นสถานการณ์ที่เป็นสาเหตุให้มี
ก
ารจัดกิจกรรมเพอ่ื พัฒนานวตั กรรมทางการพยาบาลและผลลัพธ์/ผลผลติ ของการดำเนนิ การ ดงั น้ี

ปี 2555 แนวทางการทำงานของ รพ.สต.สามแยก อ.เลิงนกทา จ.ยโสธร มุ่งจัดการกับกลุ่มโรคเร้ือรัง ซึ่ง
ปจั จบุ นั มนี โยบายการดแู ลผสู้ งู อายุ มกี ารถอดบทเรยี นจากรพ.สต.หอ้ งแซง และไดอ้ บรมงานสขุ ภาพจติ ไดเ้ ครอ่ื งมือ
จาก นพ.ประเวศ วะสี และแนวทางอบรมเด็กอบรมเด็ก ของกรมสุขภาพจิต แก้ไขปัญหาสุขภาพจิตในชุมชน
ผนวกกับแนวทางของ DHS (District health system) ท่ีเน้นการส่งเสริมสุขภาพในตำบล ได้มีการระดมสมอง

เจา้ หนา้ ทใี่ น สสอ.คดิ โครงการซงึ่ สอดคลอ้ งกบั การสง่ เสรมิ สขุ ภาพจติ ทเี่ กย่ี วกบั ผสู้ งู อายแุ ละเดก็ องคค์ วามรพู้ น้ื บา้ นท่ี
มีมากในพ้ืนท่ีคือการนวดไทยได้ถูกนำมาใช้ในการแก้ปัญหาผู้สูงอายุท่ีต้องการการดูแล ผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า
เหงา ปวดเมอื่ ยและจากบริบทของพื้นท่ีพบว่ามีจำนวนหมอนวดแผนไทยท่ีมีมากในพ้ืนท่ีจึงเกิดแนวคิดที่เกี่ยวกับ
กิจกรรมการนวด เม่ือเด็กนวดให้ผู้ใหญ่ก็จะได้รับรางวัลซ่ึงเป็นแรงจูงใจให้เด็กจึงประสานกับพื้นที่เกิดโครงการ

หมอนวดนอ้ ย

ปี 2556 การดำเนินงานที่รพ.สต.โคกสำราญ มกี ารจดั หลกั สูตรแพทย์แผนไทยเกย่ี วกับการนวด การวางมอื
จัดอบรมให้เด็ก 2 วัน สอนตัวต่อตัว มีการจัดเวทีถอดบทเรียน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่มเยาวชน เร่ืองเล่าความ
ภูมิใจในการเย่ียมดูแลผู้สูงอายุ ร่วมกับชมรม อสม. และเทศบาลตำบลโคกสำราญ เดือนละ 1 ครั้ง ได้มีการ
ประสานเทศบาลตำบลโคกสำราญ รพ.สต.โคกสำราญและชมรม อสม.ตำบลโคกสำราญเพ่ือช้ีแจงโครงการ ร่วม
กันพิจารณาคัดเลือกเยาวชนจิตอาสาและระดมทรัพยากรร่วมดำเนินการ พัฒนาคู่มือการอบรมนวดไทย จัดทำ
สมุดบันทกึ เรอื่ งเล่าความภมู ใิ จในการดูแลผสู้ ูงอายจุ ดั การฝึกอบรมการนวดไทยสำหรับเยาวชนจติ อาสาและการทำ
ลูกประคบ ระยะเวลา 2 วัน ตามหลักสูตรการฝึกอบรมท่ีได้รับการพัฒนาแล้ว (สอนวิธีการใช้เครื่องมือเซียมซี
ความสุขเพ่ิมในการฝึก)ลดภาวะความซึมเศร้าในผู้สูงอายุนอกจากนี้ยังมีการจัดเวทีสรุปบทเรียน สะท้อนผลจาก

ผู้สูงอายุ ชุมชน รพ.สต.โคกสำราญ และเทศบาลตำบลโคกสำราญ ต่อยอดอบรมพัฒนาศักยภาพในส่วนขาดจาก
การถอดบทเรียนร่วมกันทุก 2 เดือน แต่เน่ืองจากการจัดกิจกรรมโครงการเป็นการจัดบริการจากความต้องการ
ข
องเจา้ หน้าทจ่ี ึงมีชาวบา้ นบางส่วนยังไมค่ ่อยเหน็ ความสำคญั ของโครงการ

ปี 2557 ต้องการขยายพื้นท่ีไปท่ี รพ.สต.สามแยก เพื่อหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาจากสถานการณ์
ปัญหาท่ีเกิดขึ้นในพ้ืนที่ ต้องการแก้ไขปัญหาการไม่มีส่วนร่วมของประชาชนในพ้ืนที่ ในเดือนเมษายน จึงเริ่มทำท่ี
รพ.สต.สามแยก ในชว่ งเดก็ นักเรียนปดิ เทอม โดยประสานงานกบั อสม.ในพนื้ ที่ เยาวชนจติ อาสานวดไทย ออกให้
บริการนวดเพ่ือสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุบ้านใกล้เรือนเคียงหลังเลิกเรียนและหรือวันหยุด และบันทึกการให้บริการ
พร้อมทั้งเย่ียมหลังให้บริการนวด (และใช้เครื่องมือเซียมซีความสุขในการเย่ียมทุกครั้ง) การดำเนินงานที่
รพ.สต.สามแยกเป็นการจัดการสุขภาพโดยชุมชนเสริมศักยภาพของคนในชุมชน เกิดความร่วมมือกันของรพ.สต.
อปท. อสม. ทำงานร่วมกนั และดงึ ศักยภาพของคนแต่ละคนมาจัดการ ทำให้เกิดความยง่ั ยืนในการทำงาน


84 : นวตั กรรมการสร้างเสริมสุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

ภาพท่ี 18 เส้นทางการพัฒนานวตั กรรมหมอนวดน้อย


ÿćđĀ čê ÿëćîÖćø Ťè ÿëćîÖćøèŤñšĎÿÜĎ Ăć÷Ĕč îóîĚČ ìĊę ĔîóĚîČ ìĂĊę ćĞ đõĂđúĉÜîÖìć éćĞ đîĉîÜćîìęøĊ ó ÿê ĦÖÿĞćøćâđðîŨ ÖćøÝéĆ ïøÖĉ ćøÝćÖ êĂš ÜÖćø×÷ć÷óČîĚ ìęĕĊ ðìęĊ
öĊñšÿĎ ĎÜĂć÷ìč ĆĚÜĀöé
Ùî ĔîĀöïĎŠ ćš îÿüŠ îĔĀâÝŠ ąđðîŨ ÙüćöêĂš ÜÖćø×ĂÜđÝćš Āîćš ìĊę øó ÿê ÿćöĒ÷Ö đóČĂę Āć
ñšÿĎ ÜĎ Ăć÷čÖĆïđéÖĘ ìóęĊ ïĕéšÙČĂñĎÿš ĎÜĂć÷č öõĊ ćüąàöċ đýøšć ìĆĚÜ ßćüïšćîïćÜÿŠüî÷ĆÜĕöŠÙĂŠ ÷đĀîĘ ÙüćöÿĞćÙĆâ×ĂÜēÙøÜÖćø ĒîüìćÜĔîÖćøĒÖšĕ×ðŦâĀć
đøČęĂÜđýøþåÖÝĉ Ēúą÷ÜĆ êšĂÜđúĚ÷Ċ ÜĀúćî ÝćÖÿëćîÖćøèðŤ ŦâĀćìęĊ
ëĂéĒïïđøĊ÷îÝćÖøó ÿó ĀšĂÜĒàÜ ĒúąĕéĂš ïøöÜćî đÖĉé×îċĚ ĔîóîĚČ ìęĊêšĂÜÖćøĒÖĕš ×
ÿ×č õćóÝĉêĔîßčößî ñîüÖÖĆïĒîüìćÜ×ĂÜ %)4 %JTUSJDU ðŦâĀćÖćøĕöŠöĊÿŠüîøŠüö×ĂÜ
IFBMUI TZTUFN
ìęđĊ îšîÖćøÿÜŠ đÿøöĉ ÿ×č õćóĔîêćĞ ïú ðøąßćßîĔîóîČĚ ìęĊ

ó ý 2555 2556 2557

ÖĉÝÖøøöìĊęêĂïÿîĂÜ øąéöÿöĂÜđÝćš Āîćš ìęĊĔî ÿÿĂ ÙĉéēÙøÜÖćøàċęÜ đøĉöę ìćĞ ìęĊ øó ÿê ēÙÖÿĞćøćâ öĀĊ úÖĆ ÿĎêø đéČĂî đö ÷ đøĉęöìćĞ ìęĊ øó ÿê ÿćöĒ÷ÖĔîßüŠ ÜđéĘÖ
ÿĂéÙúšĂÜÖïĆ ÖĉÝÖøøöÖćøîüé ĒúąÝĞćîüî Ēóì÷ĒŤ ñîĕì÷ îĆÖđøĊ÷îðŗéđìĂö ēé÷ðøąÿćîÖïĆ Ăÿö ĔîóČĚîìĊę
ĀöĂîüéĒñîĕì÷ìĊęööĊ ćÖĔîóîĚČ ìĊę òřÖĂïøöÖćøîüéĕì÷ÿĞćĀøĆïđćüßîÝêĉ Ăćÿć đ÷ćüßîÝĉêĂćÿćîüéĕì÷ ĂĂÖĔĀšïøĉÖćøîüé
đöęĂČ đéĘÖîüéĔĀšñĔšĎ ĀâÖŠ ÝĘ ąĕéšøĆïøćÜüĆúàęċÜđðîŨ ĒúąÖćøìćĞ úÖĎ ðøąÙï øą÷ąđüúć üĆî đóĂęČ ÿč×õćóÿĞćĀøĆïñĎšÿĎÜĂć÷čïćš îĔÖúšđøĂČ îđÙ÷Ċ Ü
ĒøÜÝÜĎ ĔÝĔĀđš éĘÖ ÝéĆ đüìĊëĂéïìđøĊ÷î ĒúÖđðú÷Ċę îđø÷Ċ îøĔĎš îÖúčŠö ĀúĆÜđúÖĉ đø÷Ċ îĒúąĀøČĂüîĆ Ā÷éč ĒúąïîĆ ìċÖÖćø
đ÷ćüßî đøĂČę ÜđúŠćÙüćöõöĎ Ĕĉ ÝĔîÖćøđ÷ęĊöéĎĒúñšĎÿĎÜ ĔĀšïøĉÖćø óøĂš öìĚÜĆ đ÷÷Ċę öĀúÜĆ ÖćøĔĀïš øÖĉ ćøîüé
กรณศี กึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื :
85 Ăć÷č øüŠ öÖĆïßöøö Ăÿö ĒúąđìýïćúêćĞ ïú ĒúąĔßšđÙøČęĂÜöČĂđàĊ÷öàĊÙüćöÿč×ĔîÖćøđ÷÷Ċę ö
ēÙÖÿĞćøćâ đéĂČ îúą ÙøÜĆĚ ìčÖÙøÜĚĆ


ñúñúĉê ñúúĆó Ťí ēÙøÜÖćøĀöĂîüéîĂš ÷Ýąđóöęĉ ÙüćöÿĆöóîĆ íŤ ÝéĆ đüìÿĊ øðč ïìđø÷Ċ î ÿąìšĂîñúÝćÖñšÿĎ ÜĎ Ăć÷ č ÖćøéćĞ đîîĉ ÜćîìĊęøó ÿê ÿćöĒ÷Ö đðîŨ Öćø
øąĀüŠćÜÙî ÖúöčŠ üĆ÷ ßčößî øó ÿê ēÙÖÿćĞ øćâ ĒúąđìýïćúêćĞ ïú ÝéĆ Öćøÿč×õćóēé÷ßčößî đÿøöĉ ýĆÖ÷õćó×ĂÜ
ēÙÖÿćĞ øćâ ÙîĔîßčößî đÖĉéÙüćöøüŠ ööĂČ ×ĂÜ øó ÿê
ÙöŠĎ ČĂÖćøĂïøöîüéĕì÷ ÿöéč ïĆîìÖċ đøęČĂÜđúŠć Ăðì Ăÿö ìĞćÜćîøüŠ öÖĆîúąéÜċ ýĆÖ÷õćó×ĂÜ
ÙüćöõĎöĔĉ ÝĔîÖćøéĎĒúñÿĎš ÜĎ Ăć÷č ÙîĒêŠúąÙîöćÝĆéÖćø ìćĞ ĔĀšđÖéĉ Ùüćö÷ĆÜę ÷îČ Ĕî
ÖćøìćĞ Üćî

2. กระบวนการพฒั นานวตั กรรมและการจดั การ


เพอ่ื การนำใช้และพฒั นา


กระบวนการในการดำเนินโครงการโครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทย ในการเสริมสร้าง
สุขภาพผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสามแยก จังหวัดยโสธร มีกระบวนการพัฒนานวัตกรรมท่ี

ประกอบดว้ ย

2.1 การสรา้ งการมสี ่วนรว่ ม โดยผู้มสี ว่ นร่วมประกอบด้วย ผูน้ ำชุมชน อสม.ส.อบต.ชาวบ้านพยาบาล และ
เจ้าหน้าท่ีประจำ รพ.สต.ซึ่งเป็นการดำเนินการโดยใช้ศักยภาพพื้นท่ีเป็นตัวต้ัง โดยประกอบด้วยองค์ความรู้

งบประมาณ และคน โดยมุ่งแก้ปัญหาทางด้านร่างกายและจิตใจของผู้สูงอายุ ผ่านกิจกรรมที่สร้างความสัมพันธ์
ระหว่างเด็ก/เยาวชน และผู้สูงอายุ ซ่ึงสะท้อนให้เห็นความตั้งใจทุ่มเทของบุคลากรสาธารณสุขท่ีเข้าใจและ

มุ่งจัดการปัญหาสุขภาพให้กับประชาชนในพื้นที่เขตท่ีรับผิดชอบ โดยคำนึงถึงบริบทพ้ืนที่ และทุนทางสังคม /

ภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงทำให้เกิดนวัตกรรมการดูแลสุขภาพท่ีให้ประโยชน์อย่างสูงสุดต่อประชากรหลายกลุ่มท้ังกลุ่ม
ผูส้ งู อายุ กลุ่มเด็กเยาวชน กลมุ่ ผใู้ หญ่ทเ่ี ป็น อสม. และเปน็ กิจกรรมทีค่ นในพ้นื ท่ไี ด้มสี ่วนร่วมและเหน็ ความสำคัญ
ท
ำให้เกดิ ความอย่างย่งั ยนื ในการดำเนินงาน

2.2 การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านมีการนำใช้ภูมิปัญญาท้องถ่ิน คือองค์ความรู้จากหมอนวดพ้ืนบ้านมาฝกึ อบรม
ให้กับเยาวชนและอสม.เป็นการจัดการปัญหาท่ีเหมาะกับบริบทพ้ืนท่ีซึ่งต้องอาศัยการระดมสมองหาแนวทางใน
การแก้ไขปัญหาของทีมสขุ ภาพ โดยมุ่งแกป้ ัญหาทางดา้ นรา่ งกายและจิตใจของผูส้ งู อายุ ผ่านกจิ กรรมทส่ี ร้างความ
ส
มั พนั ธร์ ะหวา่ งเด็ก/เยาวชนและผ้สู งู อายุ

2.3 การฝึกอบรมเด็กและเยาวชน ฝึกอบการนวดแผนไทยและการทำลูกประคบสมุนไพรระยะเวลา

หลกั สูตร 2 วัน โดยใหบ้ ริการนวดแก่ผู้สงู อายภุ ายในครอบครัวเด็กเองหรือเพ่ือนบ้านใกลเ้ คียง

2.4 สรุปและเมินผล สรุปเป็นบันทึกการให้บริการและบันทึกเรื่องเล่าความภาคภูมิใจในการดูและผู้สูงอายุ

นอกจากน้มี กี ารเยีย่ มประเมนิ หลังได้รบั บริการ

ท้ังนี้ ภาพกระบวนการของนวัตกรรมและภาพของการมสี ว่ นรว่ มของนวตั กรรมอธิบายได้ดัง แผนภาพที่ 19




86 : นวัตกรรมการสร้างเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

ภาพท่ี 19 กระบวนการพัฒนานวัตกรรมหมอนวดน้อย


ĶĀöĂîüéîšĂ÷ķ ïčÙúćÖøÿč×õćóõćÙðøąßćßî

ÿĞćîĆÖÜćîÿćíćøèÿ×č ĂćĞ đõĂđúÜĉ îÖìć øó ÿê ÿćöĒ÷Ö Ă đúĉÜîÖìć Ý ÷ēÿíø

ßčéךĂöúĎ ñĎšÿÜĎ Ăć÷č ÿøšćÜÖćøìćĞ ÜćîøŠüööČĂøąĀüŠćÜ øó ÿê ÖĆïßöč ßî úąĂÜÙÖŤ øßöč ßî òÖř ðäïĉ êĆ ĉ ÖćøĀđöðĂŨîîüĀéöóĚČîéïšćîđ

ñĎšÿĎÜĂć÷č
ðîŨ ñòĎš Öř îÿĂüîéĂðì.ÿîĆïÿîčîÜïðøąöćè ÿĂïøöđéÖĘ đ÷ćüßî
Ļ Ă÷ŠêĎ ćöúćĞ óĆÜ ĕööŠ ÙĊ îéĎĒú Öćøđóöęĉ Ùèč õćóïøÖĉ ćøĒúąēĂÖćÿÖćøïøÖĉ ćø
กรณศี ึกษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนอื :
87
Ļ öĊõćüąàöċ đýøćš ēøÙđøĂĚČ øĆÜ ìĆÖþąÖćøîüé đúĉÖđø÷Ċ î üĆîĀ÷éč
Ļ öĊĂćÖćøðüéđöęČĂ÷êćöÖúšćöđîĚČĂ ĕööŠ ÖĊ ĉÝÖøøö

ñšĎÿĎÜĂć÷čÙúć÷ðüéđöĂęČ ÷ öđĊ óČęĂî ñúúóĆ íŤ ßéč ךĂöĎúđéÖĘ Ēúąđ÷ćüßî
ÿĂ./øó.ÿê.đðŨîóęĊđúĚĊ÷Ü
ñĎšÿĎÜĂć÷čĕéšøĆïÖćøéĎĒú
úéõćüąàöċ đýøšć
öïĊ Ùč úćÖøÿ×č õćóõćÙðøąßćßî ÖćøóçĆ îćìÖĆ þąÖćøîüéĔĀš
đÖéĉ ÖćøđßęĂČ öÙîÿĂÜü÷Ć đéĘÖĒúąđ÷ćüßî

öÖĊ ćøÿøćš ÜÖćøöĊÿüŠ îøŠüö ĂÜÙÙŤ üćöøóšĎ ČîĚ ïćš î Üïðøąöćè Ùî

đÖĉéĒñîêćĞ ïú ÖćøĔßđš üúćüŠÜĔĀđš Öéĉ ðøąē÷ßîŤ
đéĘÖ đ÷ćüßîĕéšÙŠćêĂïĒìî
ÖćøĔßýš ĆÖ÷õćóóĚČîìĊđę ðîŨ êüĆ êÜĆĚ

ÖćøðøïĆ øąïïïøĉÖćøēé÷Ĕßýš ÖĆ ÷õćóßčößîđðŨîåćî Öćøđÿøĉöÿøćš ÜÙüćöđךöĒ×ĘÜĔĀšÖĆïßčößî

นวัตกรรมโครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทย(หมอนวดน้อย) ในการเสริมสร้างสุขภาพ

ผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสามแยก จังหวัดยโสธร นั้นมีองค์ประกอบของการพัฒนา โดยการใช้

ศักยภาพของพ้ืนท่เี ป็นตวั ต้ังซ่งึ ประกอบดว้ ย องค์ความรู้พื้นบา้ น คน และงบประมาณ

องค์ความรู้พื้นบา้ น

องค์ความรู้พ้ืนบ้านท่ีมีมากในพ้ืนที่คือการนวดไทย ได้ถูกนำมาใช้ในการแก้ปัญหาผู้สูงอายุท่ีต้องการ

การดูแล ผู้สูงอายุท่ีมีภาวะซึมเศร้า เกิดความรู้สึกเหมือนอยู่ลำพัง ปวดเมื่อย ได้มีการประสานเทศบาลตำบล

โคกสำราญ รพ.สต.โคกสำราญ และชมรม อสม.ตำบลโคกสำราญเพื่อชี้แจงโครงการ ร่วมกันพิจารณาคัดเลือก
เยาวชนจิตอาสาและระดมทรัพยากรร่วมดำเนินการ พัฒนาคู่มือการอบรมนวดไทย จัดทำสมุดบันทึกเรื่องเล่า
ความภูมิใจในการดูแลผู้สูงอายุจัดการฝึกอบรมการนวดไทยสำหรับเยาวชนจิตอาสาและการทำลูกประคบ ระยะ
เวลา 2 วนั ตามหลกั สตู รการฝกึ อบรมทไ่ี ดร้ บั การพฒั นาแลว้ (สอนวธิ กี ารใชเ้ ครอ่ื งมอื เซยี มซคี วามสขุ เพม่ิ ในการฝกึ )
ลดภาวะความซึมเศร้าในผู้สูงอายุนอกจากนี้ยังมีการจัดเวทีสรุปบทเรียน สะท้อนผลจากผู้สูงอายุ ชุมชน รพ.สต.

โคกสำราญ และเทศบาลตำบลโคกสำราญต่อยอดอบรมพัฒนาศักยภาพในส่วนขาดจาการถอดบทเรียนร่วมกันทุก

2 เดือน

คน

ศักยภาพของคนในพื้นที่เช่น หมอนวดพ้ืนบ้าน เด็กและเยาวชน อสม.เจ้าหน้ารพสต.ทำให้การดำเนิน
โครงการเป็นไปได้อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ การมสี มั พันธภาพทีด่ ี การสร้างการมีสว่ นร่วมของคนในพืน้ ที่เกิดการเชอ่ื ม
ประสานระว่างคน 2 วัย คือเด็กและผู้สูงอายุ มีการพัฒนาคนโดยให้เด็กเยาวชน และอสม.ได้รับการอบรมนวด

พื้นบ้าน (เด็กได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์) มีการประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของเยาวชนจิตอาสาเพ่ือ
การดแู ลเยี่ยมบา้ นใหบ้ รกิ ารนวดถงึ บา้ นประสานใจ แกผ่ สู้ ูงอายุในคุม้ รบั ผดิ ชอบ เยาวชนจติ อาสานวดไทย ออกให้
บริการนวดเพ่ือสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุบ้านใกล้เรือนเคียงหลังเลิกเรียนและหรือวันหยุดและบันทึกการให้บริการ
พรอ้ มทง้ั เยีย่ มหลงั ให้บรกิ ารนวด (และใชเ้ คร่อื งมอื เซยี มซคี วามสขุ ในการเยย่ี มทกุ ครงั้ ) เจา้ หนา้ ท่ี รพ.สต.เปน็ ฝา่ ย

สนบั สนนุ ท้งั ในเรอ่ื งการอบรมและการใช้เครอ่ื งมอื

งบประมาณ

จากนโยบายของรัฐในการส่งการดูแลผู้สูงอายุจึงได้มีงบประมาณจาก สปสช.สนับสนุนโครงการพัฒนาแกน
นำเยาวชนด้านการนวดแผนไทย ในการเสรมิ สรา้ งสขุ ภาพผสู้ ูงอายุ นอกจากนย้ี ังส่งเสริมการจัดต้ังกองทุนเยาวชน
จิตอาสานวดไทยเพื่อการดูแลผู้สูงอายุอย่างย่ังยืนและสนับสนุนทุนการศึกษาสำหรับเยาวชนมีการจัดเวทีถอดบท
เรียน แลกเปล่ียนเรียนรู้ในกลุ่มเยาวชนเรื่องเล่าความภูมิใจในการเย่ียมดูแลผู้สูงอายุ ร่วมกับชมรม อสม. และ
เทศบาลตำบลโคกสำราญ เดือนละ 1 คร้ัง สนับสนุนการจัดหน่วยบริการเคล่ือนที่เยาวชนจิตอาสานวดไทย ใน
กจิ กรรมงานบญุ ประเพณีของชมุ ชนและวันผ้สู ูงอายุแหง่ ชาติ




88 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

3. คณุ ลักษณะของนวัตกรรมกับยุทธศาสตร์


การสร้างเสริมสขุ ภาพ


ภาพรวมของนวัตกรรมเป็นการแก้ปัญหา การพัฒนาวัตกรรมและการนำใช้นวัตกรรมในคร้ังนี้เกิดขึ้นจาก
สถานการณ์ปัญหาที่เกิดข้ึนในพ้ืนที่ และจากนโยบายของรัฐ กระบวนการเรียนรู้เพื่อจัดการงานและกิจกรรมใน
หลายส่วนที่เกิดจากการเรียนรู้เพ่ือแก้ปัญหา การจัดการปัญหาท่ีเหมาะกับบริบทพ้ืนที่ ซึ่งต้องอาศัยการระดม
สมองหาแนวทางในการแก้ไขปญั หาของทมี สขุ ภาพ มกี ารนำใชภ้ มู ิปญั ญาท้องถิน่ คือหมอนวดพ้ืนบ้านมาฝึกอบรม
ใหก้ บั เยาวชนและอสม. โดยอบต.ใหก้ ารสนบั สนนุ และมรี พ.สต.เปน็ พเี่ ลย้ี งในการทำงาน การนำใชภ้ มู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ
ที่มีมาช้านาน เช่น หมอนวดพื้นบ้านนับได้ว่าเป็นปราชญ์ที่ การให้เด็กได้มาดูแลผู้สูงอายุเป็นการ แสดงความ
นบั ถือผูส้ งู อายุ เปน็ การแกป้ ญั หาเชงิ สงั คมวัฒนธรรม และเปน็ การสานสมั พนั ธ์ของคน 2 กลมุ่ วัย ผู้สงู อายุได้มกี าร
พูดคยุ ใหค้ ำแนะนำทดี่ ี รวมถงึ ชนื่ ชมเดก็ ขณะทน่ี วด ทำใหเ้ กดิ ความรกั และความเขา้ ใจกนั มากขนึ้ ผสู้ งู อายสุ ว่ นใหญ่

มีการเปลี่ยนแปลงด้านจิตใจ ซึ่งเกิดจากความเสื่อมถอยของสภาพร่างกาย การเปล่ียนแปลงทางด้านสังคม

สิ่งแวดล้อม หรือแม้แต่โครงสร้างครอบครัวปัจจุบันท่ีเป็นครอบครัวเล็ก ผู้สูงอายุบางคนต้องอยู่ลำพัง ช่วยตนเอง
ทุกดา้ น หรอื ถ้าอย่รู ว่ มกนั กอ็ าจจะถูกทอดท้ิงในตอนกลางวนั เพราะลูกหลานต้องออกไปทำงานนอกบา้ น ซ่งึ ส่งผล
ต่อจิตใจ อารมณ์ และการรับรู้ ของผู้สูงอายุให้เปล่ียนแปลงไป เช่น “ภาวะการรับรู้” ผู้สูงอายุเร่ิมไม่รับรู้สิ่งใหม่
ภายนอกบ้านหรือในสังคม ความจำก็ค่อยๆ เสื่อมลง “อารมณ์” ท้อแท้ชีวิต เสียใจ หงุดหงิดโกรธง่าย ความ
ตอ้ งการทางดา้ นจิตใจของผสู้ งู อายุ คอื ความตอ้ งการดา้ นการยอมรับผสู้ ูงอายตุ อ้ งการให้ครอบครวั สงั คม ใหค้ วาม
สำคัญเหมือนท่ีเคยเป็นมาก่อน ต้องการความเคารพนับถือ และการแสดงออกถึงความมีคุณค่าจากสมาชิกใน
ค
รอบครัวหรอื สงั คม

คุณลักษณะของนวัตกรรม เป็นการขยายพ้ืนท่ีดำเนินงานโดยเอาแนวทางการดำเนินงานและข้อความรู้ท่ี
เกิดข้ึนมาประยุกต์ใช้ในตำบลใหม่ และเป็นการเพ่ิมการมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน จากการดำเนินงานท่ี
รพ.สต.โคกสำราญ พบว่าประชาชนยังไม่เห็นความสำคัญของโครงการมากนักซึ่งทำให้ไม่เกิดการมีส่วนร่วมของ
ประชาชนในพื้นท่ีจึงได้มีการปรับเปล่ียนกลยุทธ์ในการดำเนินงานท่ีรพ.สต.สามแยก โดยเพิ่มการมีส่วนร่วมในการ
ดำเนินงาน เป็นการจัดการสุขภาพโดยชุมชน เสริมศักยภาพของคนในชุมชน เกิดความร่วมมือกันของรพ.สต.
อปท. อสม. ทำงานร่วมกันและดงึ ศักยภาพของคนแต่ละคนมาจดั การ ทำให้เกดิ ความยง่ั ยนื ในการทำงาน






กรณีศกึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ :
89

4. ผลลัพธแ์ ละผลกระทบของนวตั กรรมกับการเพิม่ คณุ ภาพ

บรกิ ารพยาบาล การลดปจั จยั เส่ียงด้านสุขภาพของประชาชน


และการพัฒนาระบบบริการสุขภาพของประเทศ


ผลกระทบตอ่ การลดปัจจยั เสีย่ งทางสุขภาพ 2 ดา้ นคือ ระบบการดแู ลสุขภาพและ การเรียนรู้ของเดก็ และ
เยาวชน


- ระบบการดูแลสขุ ภาพ (ระบบการดูแลผูส้ งู อาย)ุ ผูส้ งู อายเุ กดิ ความพึงพอใจ รูส้ กึ ผ่อนคลาย มเี พอื่ น
ลดภาวะซึมเศร้า มีกิจกรรมเพ่ิมระดับความรู้และเสริมสร้างศักยภาพในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ
ของเยาวชนด้วยภูมิปัญญานวดไทยซึ่งผู้สูงอายุจะได้รับการเสริมสร้างสุขภาพกาย จิต และสังคม
ชะลอความเส่ือมจากกระบวนการสูงอายุด้วยภูมิปัญญานวดไทยและผู้สูงอายุท่ีมีภาวะซึมเศร้าทั้ง
เร่ืองเศรษฐกิจ และยังต้องเล้ียงหลาน โครงการหมอนวดน้อยจะเป็นการเพิ่มความสัมพันธ์ระหว่าง
คน 2 กลุ่มวัย ลดภาวะความซมึ เศรา้ ในผู้สงู อาย ุ


- การเรยี นรูข้ องเดก็ และเยาวชน เด็กและผู้สงู อายุ ได้ใชเ้ วลาวา่ งให้เกดิ ประโยชนม์ คี วามสุข รู้สกึ ภาค
ภูมิใจที่ได้นวดให้กับคนท่ีรัก ได้ค่าตอบแทน ได้มีการพัฒนาศักยภาพ ได้มีการใช้เวลาว่างให้เป็น


ประโยชน์ และได้เรยี นรู้ภูมิปญั ญาพนื้ บ้าน

ผลกระทบต่อบทบาทในการสร้างเสริมสุขภาพตาม Ottawa Charter ในประเด็น การสร้างการพัฒนา
ทักษะส่วนบุคคล ( Develop personal Skill )และการปรับระบบบรกิ ารสุขภาพ (Reoriented Health Service
System) รายละเอียดดังนี
้

- การสร้างการพัฒนาทักษะส่วนบุคคล ( Develop personal Skill ) มีการพัฒนาคนโดยให้เด็ก
เยาวชน และอสม.ไดร้ บั การอบรมนวดพื้นบ้าน (เดก็ ไดใ้ ช้เวลาวา่ งใหเ้ ปน็ ประโยชน)์


- การปรบั ระบบบรกิ ารสขุ ภาพ (Reoriented Health Service System) การใหบ้ ริการเชงิ รกุ ในการ
แก้ไขปัญหาสุขภาพจิตผู้สูงอายุ ถือเป็นการคิดค้นหาหนทางใหม่ๆ ท่ีดีกว่าเดิมในการดูแลผู้ป่วย
เพื่อการบรรลุผลลัพธ์คุณภาพภายใตก้ รอบของค่าใช้จ่ายในการจดั บริการเทา่ ท่ีจำเป็น ซง่ึ คงไม่มีใคร
ทจ่ี ะเปน็ ผมู้ โี อกาสมองเหน็ ปญั หาและหนทางในการปรบั ปรงุ หรอื คดิ คน้ การใหบ้ รกิ ารในรปู แบบใหม่
หรือทเ่ี รียกกนั ว่า“นวัตกรรม” ไดด้ ีเทา่ กับพยาบาล ผซู้ ่ึงอยใู่ นตำแหนง่ ศนู ยก์ ลางของทมี สขุ ภาพ คือ
ระหว่างผู้ป่วย ครอบครัวและชุมชน ซ่ึงสะท้อนให้เห็นความตั้งใจทุ่มเทของบุคลากรสาธารณสุขท่ี
เข้าใจและมุ่งจัดการปัญหาสุขภาพให้กับประชาชนในพื้นท่ีเขตที่รับผิดชอบ โดยคำนึงถึงบริบทพ้ืนท่ี
และทุนทางสังคม / ภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงทำให้เกิดนวัตกรรมการดูแลสุขภาพที่ให้ประโยชน์อย่าง
สูงสุดต่อประชากรหลายกลุ่มทั้งกลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มเด็กเยาวชน กลุ่มผู้ใหญ่ท่ีเป็นอสม. และเป็น
กิจกรรมทค่ี นในพ้ืนท่ีได้มีส่วนรว่ มและเหน็ ความสำคัญทำใหเ้ กิดความอย่างยง่ั ยนื ในการดำเนินงาน





90 : นวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชพี การพยาบาล

5. ปัจจัยเง่อื นไขของการพัฒนานวตั กรรม


การดำเนินการโครงการพัฒนาแกนนำเยาวชนด้านการนวดแผนไทยในการเสริมสร้างสุขภาพผู้สูงอายุ
(หมอนวดน้อย) โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบลสามแยก นับวา่ ประสบความสำเรจ็ ผลสำเร็จดงั กลา่ วเป็นผลมา
จากหลายปจั จยั ดังรายละเอียด


- บทบาทพยาบาลกับการพัฒนานวัตกรรม พยาบาลผู้ปฏิบัติการดูแลประชากรในพ้ืนท่ีที่รับผิดชอบ
มีความทุ่มเทในการจัดการกับปัญหาท่ีเกิดข้ึนกับประชากร ท้ังกลุ่มผู้สูงอายุ และกลุ่มเยาวชนใน
พื้นที่ มองเห็นปัญหาในการบริหารจัดการงานบริการพยาบาลที่มีอยู่เดิม ซ่ึงต้องอาศัยพยาบาลท่ีมี
ความต้องการที่จะแก้ปัญหานั้นๆให้ได้ มีความช่างสังเกต เอาใจใส่ในสิ่งผิดปกติและปัญหาที่พบ
และสนใจค้นคว้า หาข้อมูลเพ่ือการแก้ไข ปรับปรุง อย่างเป็นต่อเนื่องและไม่ย่อท้อ โดยประเมิน
สภาพปัญหาเพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างชัดเจน สร้างแนวร่วมและทีมงาน จากกการพูดคุย และ


การทำงานรว่ มกัน

สำหรบั คณุ ลกั ษณะของผทู้ จ่ี ะรวมพลคนสนใจรว่ มกนั ไดส้ ำเรจ็ ประกอบดว้ ย การเปน็ ผมู้ คี วามร/ู้ ประสบการณ์
ทางการพยาบาลในส่ิงสนใจ ไม่มีอคติกับผู้ร่วมทีม รู้จักใช้ประโยชน์ของผู้เชี่ยวชาญการดำเนินกิจกรรมนวัตกรรม
ท
างการพยาบาล และการนำใชส้ มรรถนะของพยาบาลในการสรา้ งเสริมสุขภาพ

1. ด้านคุณลักษณะส่วนบุคคลในการสร้างเสริมสุขภาพพยาบาลชุมชนที่ดีต้องมีการนำเอาภาวะผู้นำมาใช้
ในการคิดรูปแบบบการพยาบาลอันจะนำไปสู่การสร้างนวัตกรรมและการพัฒนาทักษะและคุณภาพของการ
พยาบาล นำให้เกดิ การเปลย่ี นแปลงรูปแบบบรกิ ารแบบใหม่ทด่ี ีกวา่ มปี ระโยชน์กวา่ ใช้งบประมาณนอ้ ยกว่า เพือ่ ให้
ตระหนักในภารกิจของพยาบาลวิชาชีพและพัฒนาวิชาชีพการพยาบาลได้ดีย่ิงขึ้น ซึ่งมีความจำเป็นที่จะต้องมี
ก
ารนำ ทรพั ยากรท่ีมีอยู่มาใช้ และมกี ารศกึ ษาคน้ ควา้ เพื่อพัฒนางานของพยาบาลดว้ ยตนเอง

2. ดา้ นปฏบิ ตั กิ ิจกรรมสร้างเสรมิ สขุ ภาพ การดำเนนิ การของนวตั กรรมนน้ี นั้ ได้ใชแ้ นวคดิ การมสี ว่ นรว่ มมา
เป็นฐานของการพัฒนา ดังนั้นจึงทำให้เห็นการผู้คนท่ีหลากหลายท่ีเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการ คนท่ีเข้ามา
ร่วมดำเนินการถือได้ว่าเป็นทุนของชุมชน และทุนของชุมชนเหล่าน้ีถูกใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นด้าน

ผู้ปฏิบัติ มีความตั้งใจทำเพ่ือให้เกิดงานเพ่ือแก้ปัญหา มีความเอื้อเฟ้ือ ความขยัน และสัมพันธภาพของทีมงาน
ทำให้การประสานงานกันเป็นไปได้โดยง่าย ทีมงานท่ีมีความตั้งใจ อยากแก้ปัญหา มีความพยายาม มีความมุ่งม่ัน
มีการทำงานเป็นทีม ซื่อสัตย์สุจริต การประสานงานท่ีดี การแบ่งงานที่ชัดเจน/ตามความเชี่ยวชาญในงาน และ
สัมพันธภาพที่ดี ชุมชนให้ความสำคัญ ท้ังกับบุตรหลาน และผู้สูงอายุ ความร่วมมือ เครือข่ายท่ีสำคัญคือ อบต.
สนับสนุนด้านงบประมาณ ภาคีเครือข่ายท่ีเข้มแข็งและตัวเด็กเองท่ีมีความม่ันใจ เห็นความสำคัญ ทำให้เกิด

ผลสำเรจ็ ของการดำเนนิ งาน




กรณีศกึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื :
91

กรณศี ึกษา
สวสั ดกิ ารดา้ นสขุ ภาพเพอ่ื การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพบคุ ลากร

นวตั กรรมท่ี 7
โรงพยาบาลเลย อ.เมอื ง จ.เลย



บทนำ


สวัสดิการด้านสุขภาพ เพ่ือการสร้างเสริมสุขภาพบุคลากรโรงพยาบาลเลยเกิดจากความคิดริเริ่มที่ต้องการ
โรงพยาบาลท่ีต้องการนวัตกรรม เสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายสุขภาพ ท่ีตอบสนองบุคลากร ประกอบกับ
นโยบายลดอ้วนลดพุง :DPAC ของกระทรวงสาธารณสุข ท่ีวางนโยบายเพื่อให้คนในกระทรวงได้ปฏิบัติตาม
ประกอบกับทางโรงพยาบาลมีบุคคลซ่ึงถือได้ว่าเป็นบุคคลต้อนแบบทางด้านสุขภาพอยู่มากมาย มีศักยภาพด้าน
บุคลากรและงบประมาณ มีมูลนิธิของโรงพยาบาลเลย สปสช. สสส. และหน่วยงานภายนอกโรงพยาบาลให้การ
ส
นับสนนุ การทำงาน

โรงพยาบาลเลยน้ันเป็นโรงพยาบาลท่ัวไป ให้การดูแลประชาชนในเขตจังหวัดเลยและพื้นที่ใกล้เคียง

โรงพยาบาลเลยมีการดำเนินการพัฒนาอย่างต่อเน่ือง มีการจัดสวัสดิการในด้านต่างๆ ให้กับเจ้าหน้าท่ีโรงพยาบาล
เชน่ การตรวจสุขภาพประจำปีแกเ่ จา้ หน้าท่ีทุกปีให้ไดค้ รบ 100% และท่ผี า่ นมานั้น บุคลากรยงั ใหค้ วามสำคญั กับ
การตรวจรา่ งกายนอ้ ยจนเกนิ ไป ซ่งึ มีผมู้ าตรวจคิดเป็นร้อยละ 20 ของจำนวนประชากรทัง้ หมด ทำใหผ้ ู้รบั ผิดชอบ
ต้องปรับวิธีการ เพื่อให้บุคลากรเห็นความสำคัญและเข้าร่วมตรวจร่างกายให้ได้ครบทั้ง 100% ผลจากการตรวจ
ร่างกายทำให้สามารถจำแนกบุคลากรออกเป็นกลุ่ม 3 กลุ่มคือ กลุ่มปกติ กลุ่มเส่ียงและกลุ่มป่วย นำมาซ่ึงวิธีการ

ออกแบบการดูแลเพอื่ เฝ้าระวงั จดั การปัจจยั เสย่ี งและการรักษา

อาศัยกระบวนการการดำเนินงานตามจงั หวะ และหลกั การเชอ่ื มต่อ กนั ระหว่างหนว่ ยงาน เกิดการกำหนด
แนวทางการตรวจร่างกาย มีการดำเนินการคลินิกตรวจสุขภาพเชิงรุก ค้นหาวิธีการในการกระตุ้นให้บุคลากรเข้า
มาตรวจและรว่ มออกกำลังกาย จัดพนื้ ที่สำหรับบุคลากรเพอ่ื ใหบ้ ุคลากรได้ออกกำลงั กาย มีการให้ข้อมูล/ความร้ทู ี่
เปน็ ประโยชน์ รว่ มเฝา้ ระวงั อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง และเปดิ เวทเี พอื่ แลกเปลย่ี นขอ้ มลู ขา่ วสารทางดา้ นสขุ ภาพ อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง
และสม่ำเสมอจนสร้างความตระหนักและให้ความร่วมมือกับการดำเนินกิจกรรมขอกลุ่มงาน เกิดผลลัพธ์คือ
บคุ ลากรไดเ้ ขา้ รบั การตรวจเพมิ่ มากขน้ึ คดิ เปน็ รอ้ ยละ 90 มฐี านขอ้ มลู ทางดา้ นสขุ ภาพของบคุ ลากร มกี ารดำเนนิ งาน
ท
ม่ี กี ารบูรณาการการทำงานในองคก์ ร และบคุ ลากรมีความรับผิดชอบด้านสุขภาพมากขน้ึ

นับได้ว่าสวัสดิการด้านสุขภาพเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพบุคลากรโรงพยาบาลเลยจึงเป็นตัวอย่างของ
นวัตกรรมท่ีมีการปรับระบบบริการสุขภาพ สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนและการสร้างการทำงานร่วมกันข้าม

92 : นวัตกรรมการสรา้ งเสริมสุขภาพภายใตบ้ ทบาทของวชิ าชีพการพยาบาล

องคก์ ร หนว่ ยงานและเครือข่ายในชุมชน โดยอาศัยกระบวนการพัฒนานวัตกรรมจากทุนทางสังคมที่มีอยู่ในพื้นท่ี
พร้อมทั้งใช้ความเชี่ยวชาญที่มีอยู่อาศัยช่วงเวลาที่เหมาะสม เชื่อมต่อการทำงานโดยมีการบูรณการการทำงานมี
ฝ่ายการพยาบาลเปน็ เจ้าภาพหลกั ตามรายละเอยี ดดังตอ่ ไปนี้






1. องค์ประกอบของนวัตกรรมทางการพยาบาล


กับการสรา้ งเสริมสุขภาพ


เส้นทางการพัฒนา เริ่มปี 2551 มาจากนโยบายของกระทรวงสาธารณสุข ท่ีบุคลากรต้องรับการตรวจ
สุขภาพ และมีการทำงานโดยงาน IC กลุ่มงานการพยาบาล มีบุคลากรเข้ารับการตรวจสุขภาพประมาณ 60%
และมีการสรา้ งเสรมิ สุขภาพโดยการออกกำลังกาย สำหรบั เจ้าหนา้ ท่ี มจี ิตอาสาในการนำเตน้ แอโรบิคคอื ผู้ปว่ ยตดิ
เชื้อจากกลุ่มดอกฝ้ายนำออกกำลังกาย โดยไม่มีค่าตอบแทน มีการประชาสัมพันธ์ให้พยาบาลและเจ้าหน้าท่ีอ่ืนๆ
เข้าร่วมกิจกรรม และมีประชาชนท่ัวไปมาร่วมกิจกรรมกับเจ้าหน้าท่ีในช่วงเย็นต้ังแต่เวลา 17.00 น. แต่เจ้าหน้าที่
ไปเขา้ รว่ มกจิ กรรมการออกกำลงั กายนอ้ ย ในปนี ม้ี กี ารจดั ตงั้ กลมุ่ งานอาชวี เวชกรรมขนึ้ ในโรงพยาบาลเพอื่ รบั ผดิ ชอบ

ในการตรวจสุขภาพประจำปีสำหรับเจ้าหน้าที่

ปี 2552 มีการของบประมาณมาใชใ้ นการดำเนนิ งาน โดยคณะกรรมการบรหิ ารโรงพยาบาล อนุมตั งิ บบำรุง
โรงพยาบาลให้มีการจัดซ้ืออุปกรณ์ในการออกกำลังกาย และจากการสำรวจความต้องการของเจ้าหน้าท่ีโรง
พยาบาลเลยทขี่ อใหม้ ีการจัดสวสั ดิการใหก้ ับบุคลากร โดยการขอใช้ตกึ ชั้นสาม เป็นสถานทีอ่ อกกำลังกายเจา้ หนา้ ที่
และมีการสนับสนุนอุปกรณ์ เช่นเครื่องเล่นออกกำลังกาย และเคร่ืองเสียง โดยสถานที่ออกกำลังกายและอุปกรณ์
ช่วยในการออกกำลังกาย ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากงบโรงพยาบาล มูลนิธิ และการรับบริจาคจากบุคคล
ภายนอก การออกกำลงั กายมี fitness และแอโรบคิ โดยเริ่มตั้งแต่เวลา 16.00 น. ทุกวนั และมีการจดั อบรมโยคะ

ใหก้ บั เจ้าหนา้ ทโี่ ดยมวี ทิ ยากรมาจากมหาวิทยาลัยขอนแกน่

ปี 2554 มีโครงการการยศาสตร์เกิดขน้ึ ดูแลภาวะปวดเมอ่ื ยกลา้ มเนอ้ื จากการทำงานของบุคลากร และในปี
2555 เริม่ มีโครงการรกั ษ์หัวใจ ซึ่งเปน็ โครงการตรวจสขุ ภาพเจา้ หนา้ ท่ี โดยได้รบั งบประมาณจาก สปสช. และโรง
พยาบาลสนบั สนนุ เปน็ รูปแบบการเขา้ ค่ายปรบั เปล่ยี นพฤติกรรมสขุ ภาพ แบบ 3 วนั 2 คนื โดยมีเจ้าหนา้ ที่ทผี่ า่ น
การตรวจสขุ ภาพ มภี าวะเสีย่ งเขา้ รว่ มกิจกรรม 60 คน เข้ารว่ มโครงการโดยสมัครใจ มีการตดิ ตามประเมินผลทุก
3 เดอื น 6 เดือน และ 1 ปี ในเรือ่ งนำ้ หนกั เกนิ รอบเอวเกิน BMI เกนิ และผ้ทู ม่ี ีค่าไขมันในเลือดสงู เกินเกณฑ์ โดย
มีกิจกรรม คือ ยางยืด ไม้พลอง และยืดเหยียด และทำกลุ่มแลกเปล่ียนเรียนรู้ ดังเส้นทางของการดำเนินงานที่
แสดงในภาพเสน้ ทางการพัฒนา time line ดังน
้ี

กรณศี กึ ษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื :
93

94 : นวตั กรรมการสรา้ งเสริมสขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชพี การพยาบาล
ภาพท่ี 20 เสน้ ทางการพฒั นานวตั กรรมสวสั ดิการสุขภาพบคุ ลากร


ÿćđĀ čê ÿëćîÖćø Ťè îē÷ïć÷úéĂüš îúéóÜč %1"$ ×ĂÜÖøąìøüÜÿćíćøèÿč× öĎúîĉíĉēøÜó÷ćïćú
ÿðÿß ÿÿÿ ĀîŠü÷ÜćîîĂÖēøÜó÷ćïćú

îïēÙč ÷úïććÖ÷ø×êĂøÜüÖÝøÿąč×ìõøćüóÜðÿøćąíćÝøĞćèðŘđÿóč×Ċ÷ÜøĂš ÷úą ÿ üĆÿéÖĉ ćøēøÜó÷ćïĂćîúÙčöĕèĆêöĉÜąĕŠ ïéÖšđđøîóøšîČęĂöÝéÖéĆšććîøēÙïÿøøč×ÜĀĉõÖćććøóøēĂøÜĂóÖ÷ÖććĞēøïúÜÜĆćóÖú÷ćć÷ïćúöýĊ ĆÖ÷õćóéćš îïčÙúćÖøĒúîąēÜ÷ïïðćø÷ąÖöććøèóçĆ îćïÙč úćÖø

ó ý ð Ř ð Ř ð Ř ð Ř ðŦÝÝïč îĆ

ÖøąïüîÖćøéćĞ đîĉîÖćøēé÷ĂćýĆ÷ ĶÝÜĆ Āüąķ Öćø ĶÝÜĎ ĔÝ ïüÖ đÿøĉöĒøÜķ ĒúąÖćø ĶđßĂęČ öêĂŠ ķ

ÖĉÝÖøøöìĊęêĂïÿîĂÜ ÖøøöÖćøïøĉĀćøöĂïĀöć÷ĔĀöš ĊñĎšøĆïñéĉ ßĂï ïøĎ èćÖćøÖćøìćĞ Üćî öòĊ ćś ÷Öćøó÷ćïćú đðîŨ đÝšćõćóĀúĆÖ
ÝéĆ òřÖĂïøöĀúĆÖÖćøĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷
ïÙč úćÖøđ×ćš øĆïÖćøêøüÝ ÿøćš ÜïčÙÙúêšîĒïïéšćîÿč×õćó ïÙč úćÖøÿüŠ îöćÖĂ÷ŠĔĎ îòść÷Öćøó÷ćïćú ÿøćš ÜïÙč ÙúêšîĒïïéćš îÿč×õćó
ïÙč úćÖøđøęöĉ ÿîĔÝĂĂÖÖćĞ úĆÜÖć÷öćÖ×Ěċî ēÙøÜÖćøøÖĆ þŤĀĆüĔÝ
ÖĉÝÖøøöē÷Ùą ĀüĆ Āîšćòćś ÷ÖćøĄöýĊ ĆÖ÷õćóĔîÖćøÝĆéÖćø
ēÙøÜÖćøÖć÷ýćÿêøŤ

ēøÜó÷ćïćúêîš Ēïïéšćîÿč×õćóïÙč úćÖø ñĎöš ćêøüÝÙĉéđðîŨ øĂš ÷úą
×ĂÜÝćĞ îüîðøąßćÖøìÜĆĚ Āöé
ñúñúĉê ñúúĆó Ťí ñšöĎ ćêøüÝÙĉéđðŨîøšĂ÷úą ÖćĞ ĀîéĒîüìćÜÖćøêøüÝøŠćÜÖć÷ ÝĆéóĚČîìĊęÖćøĂĂÖÖĞćúÜĆ Öć÷
×ĂÜÝćĞ îüîðøąßćÖøìĚĆÜĀöé éćĞ đîîĉ ÖćøÙúîĉ ĉÖêøüÝÿ×č õćó ĔĀך Ăš öĎú ÙüćöøĎš
Āć÷čìíüĉíĊĔîÖćøÖøąêšîč đòćŜ øąüĆÜĂ÷ćŠ ÜêŠĂđîĂęČ Ü
ĒúÖđðúę÷Ċ îđøĊ÷îøšĎ

2. กระบวนการพัฒนานวตั กรรมและการจดั การ


เพ่ือการนำใชแ้ ละพัฒนา


กระบวนการพฒั นานวัตกรรมสวสั ดิการดา้ นสขุ ภาพ เพือ่ การสร้างเสรมิ สุขภาพบคุ ลากรโรงพยาบาลเลยน้ัน
อาศยั แนวคดิ เรอ่ื งของการทำงานภายใตแ้ นวคดิ เรอื่ งของการมสี ว่ นรว่ มของบคุ ลากรฝา่ ยตา่ งๆ ทอี่ ยใู่ นโรงพยาบาล
โดยผู้ท่ีเข้ามาร่วมดำเนินกิจกรรมประกอบไปด้วย คนในองค์กรท่ีมีใจรักในการออกกำลังกาย ผู้ที่สนใจและมีความ
สามารถในการนำออกกำลังกาย ประกอบกับมีการกำหนดเป็นนโยบายท่ีทุกคนในหน่วยงานจะต้องร่วมกันปฏิบัติ
ซ่ึงองค์ประกอบดังกล่าวล้วนแล้วแต่มีความสำคัญที่ทำให้ตัวนวัตกรรมสามารถที่จะดำเนินไปได้อย่างเป็นรูปธรรม
และยั่งยนื ดงั ภาพสะท้อนกระบวนการของนวัตกรรมและภาพของกระบวนการพัฒนา 2 กระบวนการ ทส่ี ามารถ
สรุปเปน็ แผนภาพ ดังภาพที่ 21 และมรี ายละเอยี ดดงั น
้ี



กรณีศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ :
95

×č ýÖċ þć ēõ×ÝîćÖøภาพท่ี 21 กระบวนการพฒั นานวตั กรรมสวัสดกิ ารสขุ ภาพบุคลากร

96 : นวตั กรรมการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพภายใตบ้ ทบาทของวิชาชีพการพยาบาล

ÿüĆÿéĉÖćøéšćîÿ×č õćó đóČęĂÖćøÿøćš Üđÿøöĉ ÿč×õćóïčÙúćÖø

ēøÜó÷ćïćúđú÷ ĂćĞ đõĂđöĂČ Ü ÝÜĆ ĀüĆéđú÷

öĎúîĉíēĉ øÜó÷ćïćú
ÿðÿß
ÿÿÿ ĀîŠü÷ÜćîîĂÖēøÜó÷ćïćú

ēøÜó÷ćïćúêšîĒïï ēøÜó÷ćïćúöýĊ ÖĆ ÷õćóéšćî
éšćîÿ×č õćóïčÙúćÖø Ö čúöó÷ćïćú Ö čŠúö
ÿüĆÿéÖĉ ćøēøÜó÷ćïćú
ĕöĕŠ éšđîšîéćš îÿč×õćó ĒĀ ŠúÜÿîĆïÿ čîî
ïÙč úćÖøĒúąÜïðøąöćè Ēóì÷Ť ĒøÜÜćîÿÜĆ Ùö ĂćßĊóđüßÖøøö Üćîÿ ÖćøðøïĆ øąïïÖćøéĎĒúĒúą
ïøĎ èćÖćøÖćøìćĞ ÜćîöĊ êøüÝøćŠ ÜÖć÷ïčÙúćÖø
òćś ÷Öćøó÷ćïćú Ļ ÖĞćĀîéĒîüìćÜÖćøêøüÝøŠćÜÖć÷
îē÷ïć÷úéĂüš îúéóÜč %1"$ ĶÝĆÜĀüąķ ÖøøöÖćøïøĀĉ ćø ĶêĂŠ đßČęĂöķ đðŨîđÝćš õćóĀúÖĆ Ļ éĞćđîîĉ ÖćøÙúîĉ Ùĉ êøüÝÿ×č õćó
×ĂÜÖøąìøüÜÿćíćøèÿč× öĂïĀöć÷ĔĀöš Ċ ïÙč úćÖøÿüŠ îöćÖĂ÷ĔŠĎ îòść÷Öćøó÷ćïćú Ļ Āć÷ìč íüĉíĔĊ îÖćøÖøąêîšč
ñøšĎ ĆïñĉéßĂï Ļ ÝéĆ óČĚîìÖĊę ćøĂĂÖÖĞćúĆÜÖć÷
Ļ ĔĀך Ăš öĎú ÙüćöøšĎ
ïčÙúćÖøêøüÝÿ×č õćó ßčé×Ăš öĎúïÙč úćÖø ĀüĆ Āîšćòćś ÷ÖćøĄöĊýĆÖ÷õćóĔîÖćøÝĆéÖćø Ļ đòŜćøąüÜĆ Ă÷ćŠ ÜêĂŠ đîĂČę Ü
Ļ ĒúÖđðúę÷Ċ îđøĊ÷îøšĎ
ðøąÝćĞ ðđŘ ó÷Ċ ÜøšĂ÷úą

ÖøąïüîÖćøéĞćđîĉîÖćøēé÷ĂćýĆ÷ ĶÝÜĆ Āüąķ ĒúąÖćø ĶêĂŠ đßęČĂöķ ÖćøÝĆéÿĉÜę ĒüéúšĂöìęĊđĂĂČĚ êŠĂÖćøéĎĒúĒúąêøüÝøćŠ ÜÖć÷
ÖćøóĆçîćìÖĆ þąïčÙÙú
ÝĞćĒîÖÖúčŠöÙî ĂĂÖĒïïÖćøéĎĒú
ðÖêĉ đñšćøąüÜĆ êøüÝøŠćÜÖć÷ đßĉÜøÖč
ðøąÝćĞ ðŘ
êøüÝÿĂïÿöøøëîąøŠćÜÖć÷ Ļ ïčÙúćÖøĕéšøĆïÖćøêøüÝøŠćÜÖć÷ðøąÝĞćðĒŘ úąĕéš
đÿęĊ÷Ü ÝéĆ ÖćøðŦÝÝ÷đÿĊ÷ę Ü đךćÙŠć÷
ĔĀך šĂöĎúÙüćöøšĎ
Öøąêîšč ĒúąđêČĂî øïĆ ÖćøéĎĒúđóĉęö×Ěîċ öćÖÖüŠćøšĂ÷úą
ðśü÷ øÖĆ þć ÙúĉîĉÖĂćßüĊ ąđüßÖøøöđóęĂČ ĔĀšÖćøøĆÖþćêćöðâŦ Āć
Ļ öåĊ ćîךĂöúĎ éšćîÿ×č õćó×ĂÜïÙč úćÖø
Ļ öĊÖćøïøĎ èćÖćøÖćøìćĞ ÜćîĔîĂÜÙÖŤ ø
Ļ ïÙč úćÖøöÙĊ üćöøïĆ ñéĉ ßĂïéšćîÿ×č õćóöćÖ×îċĚ

ÖćøđóęĉöÙčèõćóĒúąĔĀšïøÖĉ ćøìĊđę Ö÷ęĊ üךĂÜÖĆïÖćøéĎĒúêîđĂÜĒúąêøüÝøćŠ ÜÖć÷ïčÙúćÖø

อาศยั จังหวะ

การดำเนินการเร่ิมต้นจากคนท่ีรับผิดชอบมองจังหวะของการผลักดันการทำงานที่เหมาะสมกับช่วงเวลา
และสอดคล้องกับเร่ืองต่างๆ ดังเช่น บุคลากรในโรงพยาบาลให้ความร่วมมือในการตรวจร่างกายน้อย ยังไม่เห็น
ความสำคัญเท่าท่ีควร จึงเป็นท่ีมาของการนำข้อมูลที่ได้นำเสนอต่อผู้บริหารของโรงพยาบาลรับทราบว่ากำลัง
ประสบปัญหาอะไร หน่วยงานใดบ้างที่บุคลากรยังไม่ค่อยให้ความร่วมมือ จึงเกิดเป็นบทสรุปจากผู้บริหารและวาง
นโยบายว่า บุคลากรทุกคนในโรงพยาบาลต้องเข้ารับการตรวจร่างกายประจำปีครบทั้ง 100% กระท่ังมีการจัด
โ
ครงการเพือ่ ตอบสนอง และจัดการปัญหาทางด้านสขุ ภาพใหก้ บั บุคลากรดงั นี
้
โครงการการยศาสตร์ ท่เี รม่ิ โครงการเมอ่ื ปี พ.ศ.2553 เน่อื งจากเจ้าหน้าทใี่ นโรงพยาบาล มีอาการปวดหลัง
จากการทำงาน และมีอาการป่วยเรื้อรัง มีการนำร่องโครงการโดย มีการอบรมโดยเชิญอาจารย์จากคณะเทคนิค
การแพทย์มาให้ความรู้เกี่ยวกับท่าทางในการทำงานเพ่ือลดอาการปวด กล้ามเนื้อ ปวดเอวขณะที่ต้องยืนปฏิบัติ
ง
านนานๆ

ตอ่ มาโครงการรกั ษห์ วั ใจ เรมิ่ โครงการเมอื่ ปี พ.ศ.2555 เนอื่ งจากพบวา่ เจา้ หนา้ ทใ่ี นโรงพยาบาลมนี ำ้ หนกั ตวั
และมีค่า BMI เกินเกณฑ์มาตรฐาน มีวัตถุประสงค์ เพื่อต้องการให้เจ้าหน้าที่สนใจดูแลสุขภาพของตนเอง จัด
กิจกรรมดังน
ี้

- ใหเ้ จา้ หนา้ ท่ที ี่มี นำ้ หนกั ตัว และ BMI เกนิ เขา้ ค่ายเพือ่ อบรม 2 คืน 3 วนั นอกสถานที่

- มกี ารใหค้ วามรใู้ นเรอ่ื งการดูแลสขุ ภาพ


- การแลกเปล่ียนประสบการณก์ ารดูแลตนเอง

ซ่ึงผลลัพธ์ท่ีเกิดข้ึนคือ มีฐานข้อมูลสุขภาพของบุคลากร นำข้อมูลที่ได้ไปปรับพฤติกรรมสุขภาพของเจ้า
ห
นา้ ที่

อาศัยแรงจูงใจ และเสรมิ แรง

จากโครงการรักษ์หัวใจมีการวางเงินมัดจำเมื่อเข้าโครงการ โดยเมื่อสามารถลดน้ำหนักได้จะมีการคืนเงินให้
และทางโรงพยาบาลสบทบเพิ่มให้อีก 1 เท่า ในเร่ืองของการประกันน้ำหนัก ประกันสมรรถภาพหัวใจ ประกันไข
มันในเลือด การประเมินผลประเมินจาก การช่ังน้ำหนัก ปั่นจักรยานดูสมรรถภาพของร่างกาย การวัดรอบเอว
จากแรงจูงใจและการติดตามอย่างต่อเน่ืองทำให้ผู้ท่ีมีปัญหาสุขภาพมีการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ดูแล
สุขภาพของตนเองจนกระทง่ั สามารถควบคมุ โรคได้ ผลการตรวจรา่ งกายกลับมาอย่ใู นเกณฑท์ ี่ปกติ เกิดกระแสการ
รักสุขภาพ ผู้บริหารให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพ จนมีการประกาศและกระตุ้นบุคลากรทุกคนมาตรวจ
ร่างกายเพมิ่ มากข้ึนจากเดิม ร้อยละ 20 ซง่ึ ในปัจจบุ นั เป็นรอ้ ยละ 90




กรณศี กึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ :
97

อาศยั การเช่ือมตอ่


มีการจัดตั้งกลุ่มงานอาชีวอนามัยและเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการดำเนินงานตรวจสุขภาพบุคลากรใน



โรงพยาบาล ซง่ึ เปน็ การพดู คยุ กนั ในระดบั ผบู้ รหิ ารโรงพยาบาล และเพอื่ ตอบสนองนโยบายของรฐั และการมสี ว่ นรว่ ม
ของสหสาขาวิชาชีพ มีการตรวจสุขภาพเชิงรุก โดยการออกตรวจทุกแผนกในโรงพยาบาลตามตารางการปฏิบัติ

โปรแกรมการตรวจสุขภาพตามนโยบายของรัฐ และตรวจเพ่ิมเติมตามความเส่ียงในการทำงานของเจ้าหน้าที่ เช่น

ตรวจการไดย้ ิน ตรวจ Lab เพม่ิ เติมเฉพาะความเสย่ี ง มกี ารจัดการขอ้ มลู บุคลากร เปน็ กลุ่มปกติ เสย่ี ง และปว่ ย


มีการประชาสัมพันธ์ให้เจ้าหน้าท่ีเข้ารับบริการ มีการติดตามเป็นรายบุคคล มีข้าวกล่องแจกเม่ือเข้ารับการตรวจ

สุขภาพ ตรวจสุขภาพเสร็จเข้ารับการประเมินสมรรถนะ ท่ีงานสุขศึกษา คือคลินิกปรับเปล่ียนพฤติกรรมสุขภาพ

(Fit For Life) จนกระทั่งบคุ ลากรเห็นความสำคัญและใหค้ วามร่วมมอื ในการออกกำลังกาย เขา้ คา่ ยเพื่อเรยี นรู้แล

ปรับพฤตกิ รรมสุขภาพ








3. คุณลักษณะของนวัตกรรมกับยทุ ธศาสตร์


การสร้างเสรมิ สุขภาพ


จากกระบวนการของนวัตกรรมที่กล่าวมาน้ัน ได้สะท้อนให้เห็นถึง การใช้แนวคิดเร่ืองของการมีส่วนร่วม

ของกลุ่มงานเข้ามามีส่วนร่วมในการปฏิบัติการร่วมคิด ร่วมทำ โดยเร่ิมจากการเข้าไปนำและสร้างการมีส่วนร่วม

เกิดการระดมสมอง และลงแรงเพื่อดำเนินกิจกรรม เกิดภาพสะท้อนให้เห็นความเข้มแข้งของชุมชน ที่สอดคล้อง

กับยุทธศาสตร์ในเร่ืองของการสร้างเสริมสุขภาพตามกฎบัตรออตตาวาท่ีว่าด้วยการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่


ชมุ ชน และในขณะท่นี วตั กรรมการปรบั บรกิ ารสุขภาพ


กระบวนการในการดำเนินงานของ “นวัตกรรมสวัสดิการบุคลากร” เร่ิมต้นจากการตรวจคัดกรองเพื่อ

จำแนกกลมุ่ คน และออกแบบการดแู ลทเ่ี หมาะสมกบั แตล่ ะบคุ คล โดยกลมุ่ ทผ่ี ลตรวจออกมาปกติ จะทำการเฝา้ ระวงั

มีการตรวจร่างกาย (เชิงรุก) ประจำปี ทำการตรวจสมรรถนะร่างกาย ต่อมาในกลุ่มเสี่ยง จะมีการจัดการปัจจัย

เสยี่ งทเ่ี กดิ ขน้ึ โดยการเขา้ คา่ ย ใหข้ อ้ มลู /ความรู้ กระตนุ้ เตอื น และสดุ ทา้ ยคอื กลมุ่ ทป่ี ว่ ยจะทำการรกั ษาตามปญั หาท่ี

เกดิ ขึ้น ซึง่ คณุ ลกั ษณะทีส่ ำคัญของนวัตกรรมน้ปี ระกอบไปดว้ ย การแกป้ ัญหา การพฒั นาต่อยอดงาน การเชอื่ มต่อ


กบั หน่วยงานหรอื องคก์ รอน่ื การเพ่ิมการมีส่วนรว่ มในการดำเนินงาน ซ่ึงแต่ละรายการมรี ายละเอยี ดดงั ตอ่ ไปน้
ี

การแกป้ ญั หา


สวสั ดกิ ารดา้ นสขุ ภาพ เพอื่ การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพบคุ ลากรโรงพยาบาลเลยมกี ารดำเนนิ การเพอื่ ทจ่ี ะชว่ ยเหลอื

และแก้ปัญหาให้กับบุคลากรของโรงพยาบาลที่มีผลการตรวจร่างกายประจำปีไม่ปกติ หรืออยู่ในภาวะเส่ียง ซึ่ง

สามารถคน้ หาและคดั กรองบคุ ลากรทมี่ ปี ญั หาสขุ ภาพในโรงพยาบาลเพอื่ จดั การและรว่ มแกไ้ ขปญั หาใหก้ บั บุคลากร

ในโรงพยาบาล จากการออกกำลังกายเป็นประจำทุกวันเพ่ือให้ร่างกายแข็งแรง ซึ่งผลท่ีได้จากการปรับพฤติกรรม

98 : นวัตกรรมการสร้างเสริมสขุ ภาพภายใต้บทบาทของวิชาชพี การพยาบาล

และการออกกำลังกายเป็นประจำนี้ ทำให้ผลการตรวจสุขภาพในปีต่อๆ มาอยู่ในเกณฑ์ปกติ ซึ่งบุคลากรจะได้รับ
การตรวจร่างกายประจำปีและได้รับการดูแลเพ่ิมข้ึนมากกว่าร้อยละ 90 เกิดฐานข้อมูลด้านสุขภาพของบุคลากร

ม
ีการบรู ณาการการทำงานในองคก์ รและบคุ ลากรมีความรบั ผดิ ชอบในการดแู ลสขุ ภาพของตนเองมากข้นึ

การพัฒนาตอ่ ยอดงาน

การสร้างเสริมสุขภาพบุคลากรโรงพยาบาลเลย เป็นการดำเนินการจากงานประจำที่คัดกรองติดตามดูแล
สุขภาพของบุคลากรในโรงพยาบาล ได้เกิดแนวคิดเรื่องการให้บริการเชิงรุกเพื่อที่จะคัดกรองคนในองค์กรที่กำลัง
จะมีและมีปญั หาสขุ ภาพ มาปอ้ งกนั และสง่ เสริมการดูแลตนเอง มีการบูรณาการการทำงานมฝี า่ ยการพยาบาลเปน็
เจ้าภาพหลักในการดำเนินงานและติดต่อประสานงาน เน่ืองด้วยบุคลากรส่วนมากอยู่ในฝ่ายการพยาบาล และ
หวั หนา้ ฝ่ายการพยาบาลเปน็ บุคคลท่มี ีศกั ยภาพในการจดั การ โดยกระบวนการดำเนนิ งานได้อาศัย “จงั หวะ” การ
จูงใจ “จูงใจ บวก เสรมิ แรง” และการ “เช่ือมต่อ” จนสามารถจำแนกกลุ่มคน และออกแบบการดแู ล ไดด้ ังน้คี ือ
กลุ่มปกติ จะทำการเฝา้ ระวังมีการตรวจรา่ งกาย (เชิงรุก) ประจำปี พร้อมกับตรวจสอบสมรรถนะร่างกาย ต่อมาคอื
กลุ่มเสี่ยงซึ่งจะต้อง มีการออกแบบเพ่ือจัดการปัจจัยเสี่ยง โดยการจัดให้มีการเข้าค่าย, ให้ข้อมูล/ความรู้, และ
ทำการกระตุ้นเตือน กลุ่มสุดท้ายเป็นกลุ่มป่วย จำเป็นท่ีจะต้องมีการรักษา เข้าคลินิกอาชีวเวชกรรมเพื่อให้การ
รักษาตามปัญหาต่อไป จากกิจกรรมข้างต้นถือได้ว่าเป็นบทบาทเชิงรุกของการสร้างเสริมสุขภาพให้กับประชาชนท่ี
อ
ยู่ในพ้ืนทแี่ ละเป็นบทบาทที่ชัดเจนอนั หนงึ่ ทต่ี ่อยอดออกมาจากงานประจำ

การเชือ่ มต่อกับหน่วยงานหรอื องค์กรอืน่

ในการดำเนินการสร้างเสริมสุขภาพบุคลากรโรงพยาบาลเลยนั้นจำเป็นท่ีผู้ดำเนินการจะต้องมีการทำงาน
ร่วมกบั บุคคลและหนว่ ยงานอ่นื ๆ ท่ีเกยี่ วขอ้ ง ซ่งึ การเช่อื มตอ่ กบั หนว่ ยงานหรอื องคก์ รอื่นๆ นัน้ จะช่วยให้ทราบว่า
ตนเองมีทุนและศักยภาพที่จะดำเนินการอย่างไร ไปในทิศทางไหน ซ่ึงปัจจุบันมีกลุ่มงานที่เกี่ยวข้องกับสร้างเสริม

สุขภาพ ทีเ่ ข้ามาสรา้ งการมสี ว่ นรว่ มได้แก่ กล่มุ พยาบาล กลุ่มแพทย์ เวชกรรมสงั คม อาชีวเวชกรรม งานสขุ ศึกษา
โภชนาการ ซึ่งเป็นการบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานภายในโรงพยาบาล และหน่วยงานจากนอก

โรงพยาบาลซงึ่ เปน็ แหลง่ สนบั สนนุ เงนิ ทนุ เชน่ มลู นธิ โิ รงพยาบาล สปสช. สสส. มฝี า่ ยการพยาบาลเปน็ เจา้ ภาพหลกั
เชื่อมต่อและทำงานกบั หนว่ ยงานต่างๆ ภายในโรงพยาบาล จนเกดิ เป็นแนวทางการตรวจร่างกาย มกี ารดำเนินการ
ภายในคลินิกตรวจสุขภาพ มีวิธีการหายุทธวิธีในการกระตุ้นให้บุคลากรหันมาใส่ใจสุขภาพ เกิดพ้ืนที่ในการ

ออกกำลังกาย มหี นว่ ยงานท่ีจดั การให้ข้อมูล/ความรู้ เกิดการเฝา้ ระวงั อยา่ งตอ่ เน่ืองและเกดิ การแลกเปลย่ี นเรยี นรู้
เ
ชื่อมต่อกนั ระหว่างหนว่ ยงาน

การเพมิ่ การมสี ่วนร่วมในการดำเนนิ งาน

เร่ิมต้นการออกตรวจร่างกาย ตรวจสุขภาพเชิงรุกและเน้นการชักชวนให้บุคลากรในโรงพยาบาลที่มีปัญหา
สุขภาพเข้าร่วมออกกำลังกาย รวมถึงการนำบุคลากรที่มีปัญหาสุขภาพไปเข้าค่ายเพื่อทำกิจกรรมบำบัดจนกระทั่ง
เกิดความกระหนักในการรักษาสุขภาพของตนเอง โดยอาศัยจังหวะที่จะนำเสนอโครงการสร้างเสริมสุขภาพให้กับ

กรณีศกึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือ :
99