หลวงปู่หลุย จันทสาโร

เวลาประมาณ ๒๓.๓๐ น. อาการของท่านกลบั หนักข้นึ อีก ท่านออกมาบอกวา่
กลบั แนน่ หนา้ อก หายใจไมค่ อ่ ยออกอกี แลว้ เหน็ จะประคองธาตขุ นั ธต์ อ่ ไปไมไ่ หว คงจะ
ตอ้ งปลอ่ ยวางแล้ว เอาจติ อย่างเดียว

พระเณรอนั มที า่ นพระอาจารยอ์ ทุ ยั สริ ธิ โร และทา่ นพระอาจารยเ์ ลศิ เขมโิ ย เปน็
หวั หนา้ จงึ ปรกึ ษากนั วา่ หลวงปเู่ ปน็ พระเถระชน้ั ผใู้ หญ่ เปน็ ทเี่ คารพสกั การะของคน
ทั้งประเทศ แม้พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู ัวฯ และสมเดจ็ พระนางเจ้าฯ พระบรม-
ราชนิ นี าถ กท็ รงมพี ระราชศรทั ธาปสาทาธกิ ารในทา่ น ทรงสดบั ธรรมโอวาทของหลวงปู่
ถวายพระบรมราชานุเคราะห์ตามพระราชวโรกาสอันควรเนืองๆ แม้การสร้างขยาย
ทพ่ี ักสงฆ์ที่หัวหนิ น้ี ไดพ้ ระราชทานพระราชทรพั ย์ถวายหลวงปเู่ พ่ือการนด้ี ้วย หาก
หลวงปเู่ ปน็ อะไรไป โดยคณะสงฆผ์ เู้ ปน็ ศษิ ยม์ ไิ ดพ้ ยายามตดิ ตอ่ โรงพยาบาลเพอื่ การ
รกั ษาพยาบาลอยา่ งเตม็ ท่ี ก็จะเปน็ ทต่ี ิเตยี นได้ จงึ กราบขอโอกาสเรยี นชแ้ี จงเหตผุ ล
เหลา่ น้ี อยา่ งนอ้ ยไปทโี่ รงพยาบาลหวั หนิ กไ็ ด้ เครอ่ื งมอื แพทยก์ ม็ คี รบครนั และแพทย์
จะไดด้ แู ลอยา่ งใกลช้ ดิ หลวงปเู่ อาแตจ่ ติ นน้ั ดแี ลว้ แตธ่ าตขุ นั ธข์ อใหป้ ลอ่ ยวางใหห้ มอ
เขาดแู ลเถิด และ “ถา้ หลวงปูเ่ ปน็ อะไรไป จะลำ� บากพวกกระผม”

“จะลำ� บากพวกกระผม” เหตผุ ลขอ้ หลงั นเ้ี อง ทำ� ใหห้ ลวงปนู่ ง่ิ ไป ทา่ นคงเหน็ ใจพระ
เณรผปู้ ฏบิ ตั อิ ยา่ งยง่ิ สดุ ทา้ ยทา่ นจงึ ยอมออกปากวา่ “สดุ แลว้ แตพ่ วกทา่ นจะจดั การ”
เม่อื พยุงท่านมานง่ั รถเขน็ น้ัน ทา่ นยังมีสตกิ ลา่ วอยา่ งเมตตาตอ่ ไปวา่ “ทา่ นทราบดีวา่
พระเณรทุกๆ องคเ์ ปน็ ห่วงทา่ น ชว่ ยอุปัฏฐากท่านมาอย่างดตี ลอดมา ท่านขอขอบใจ
อยา่ งยงิ่ การอยดู่ ว้ ยกนั อาจจะมกี ารกระทบกระทง่ั พลาดพลง้ั ไปดว้ ย กาย วาจา หรอื ใจ
ตามวิสัยของครูบาอาจารย์และศิษย์ แต่ก็เป็นไปด้วยความเมตตาปรารถนาดีต่อกัน
หากองคท์ า่ นเองไดล้ ว่ งเกนิ ทา่ นทง้ั หลายองคใ์ ดไป กข็ ออโหสกิ รรมดว้ ย และหากทา่ น
ทงั้ หลายองคใ์ ดไดล้ ว่ งเกนิ องคท์ า่ น จะดว้ ยตง้ั ใจกต็ าม หรอื ไมต่ ง้ั ใจกต็ าม หลวงปกู่ ข็ อ
อโหสิกรรมใหท้ กุ ประการ”

เป็นมธุรสวาจาท่ีไพเราะนัก ทอี่ อ่ นโยนนัก และเปีย่ มด้วยความเมตตาอยา่ งย่งิ
วาระนัน้ ผไู้ ดฟ้ ังอดมไิ ดท้ จ่ี ะระลึกถงึ ค�ำเทศนาของท่าน ซ่งึ ยามใดทีท่ ่านพรรณนาถึง

244

ความทสี่ มเดจ็ พระพทุ ธองคท์ รงเมตตา ทา่ นจะกลา่ ววา่ “...เปน็ ความทแ่ี ยม้ ออกมาจาก
น้ำ� พระทัยของพระองค์ เปน็ พระมหากรุณายง่ิ ....” ฉะนน้ั ในวาระน้ีคงไมผ่ ิดนักทีจ่ ะ
กลา่ ววา่ ความเมตตาแยม้ มาจาก “นำ�้ ใจอนั เตม็ ไปดว้ ยมหากรณุ ายง่ิ ” ของทา่ นโดยแท้
ดว้ ยทา่ นทราบฐานะอนั แทจ้ รงิ ของทา่ นดวี า่ ทา่ นเปน็ ผซู้ ง่ึ ไมม่ บี ญุ ไมม่ บี าปจะตอ้ งคำ� นงึ
ถงึ แลว้ กรรมใดไมม่ โี อกาสจะแผว้ พานดวงจติ ทา่ นไดแ้ ลว้ อโหสกิ รรมสำ� หรบั ทา่ นจงึ
ไมจ่ �ำเปน็ แต่สำ� หรบั พระหนมุ่ เณรนอ้ ยผใู้ กล้ชิดปฏิบตั ิทา่ น อาจจะมกี ารพลงั้ พลาด
ทางกาย หรอื วาจา หรอื ใจได้ หากมิไดม้ ีการขออโหสิกรรม ก็จะเปน็ บาปอันมหันต์
ทลี่ ว่ งเกนิ ทา่ นผทู้ รงศลี และครองจติ อนั วสิ ทุ ธิ จะโดยตงั้ ใจหรอื ไมต่ งั้ ใจกต็ าม ทา่ นจงึ ได้
กลา่ วการอโหสกิ รรมทง้ั ๒ ฝา่ ย ซงึ่ ดเู ผนิ ๆ อาจจะคดิ วา่ ทา่ นกลา่ วตามธรรมเนยี มนยิ ม
แตแ่ ทท้ จ่ี รงิ เปน็ ความกรณุ าอยา่ งลกึ ซงึ้ ของทา่ น และยง่ิ คำ� นงึ ถงึ วา่ ขณะทท่ี า่ นทกุ องค์
ผู้ซง่ึ ธาตุขันธ์ปกติ ร่างกายไมป่ ่วยเจบ็ สมบรู ณท์ กุ ประการ มีภาระการคดิ อยู่เพยี ง
อย่างเดียวจะรักษาพยาบาลครูบาอาจารย์ ก็ยังไม่ทันนึกได้ถึงการท�ำวัตร ขอขมา
ขออโหสกิ รรมต่อท่าน จนองค์ทา่ นตอ้ งเมตตาใหอ้ ุบายกล่าวน�ำข้ึน ทงั้ ๆ ท่ีทา่ นเอง
ก็กำ� ลงั แบกภาระอนั เป็นทกุ ข์ยง่ิ ของขนั ธ์ ๕ ไว้อย่างหนกั หน่วง แต่ทา่ นกม็ เี มตตามี
ความคิดอนั กว้างไกล นึกถึงศิษย์กรุณาศษิ ยอ์ ย่างเมตตายิง่

ร�ำลึกได้เช่นนั้น พระเณรทุกองค์จึงอดน้�ำตาคลอด้วยความต้ืนตันใจมิได้
ทง้ั เคารพรกั ทา่ น ทั้งเทิดทูนบูชาท่าน ท้งั สงสารทา่ น หลายองค์ถงึ กับสะอ้ืนออกมา
มีเฉพาะพระเถระเท่าน้ันท่ีท่านจะแสดงธรรมสังเวช เข้าใจว่าทุกองค์ท่านคงจะซึ้งใจ
ในบัดน้ันเอง เมื่อระลึกข้ึนได้ว่า ในวาระที่สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า
จะเสด็จดับขันธ์เข้าสู่ปรินิพพานนั้น พระอานนท์ผู้เป็นพุทธอุปัฏฐากได้หนีไปสู่วิหาร
เหนยี่ วสลักเพชร (หัวล่ิมประตูท�ำรูปเป็นศรี ษะวานร) ยืนร้องไห้อยู่ โอ้ พระองค์ผู้ทรง
เป็นร่มฉัตรแผ่บารมีไปท่ัวไตรภพ ที่ท่านพระอานนท์เคยถวายการปรนนิบัติรับใช้
อปุ ฏั ฐากมาชา้ นาน จะเสดจ็ ดบั ขนั ธเ์ ขา้ สปู่ รนิ พิ พานแลว้ กระนน้ั หรอื สมเดจ็ พระบรม-
ศาสดาสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ทรงทราบ กต็ รสั เรยี กใหเ้ ขา้ เฝา้ ตรสั ปลอบใจ “เปน็ ธรรมดา
ท่ีจะต้องพลัดพรากจากของรักของชอบใจไป จะปรารถนาให้ส่ิงท่ีมีความทรุดโทรม
เปน็ ธรรมดามิให้ทรดุ โทรม ย่อมเป็นไปไม่ได”้ แลว้ ตรสั สรรเสรญิ การอุปฏั ฐากของ

245

พระอานนทท์ เ่ี มตตาทง้ั กาย วาจา และใจ ตอ่ พระองคต์ ลอดมา โดยมไิ ดค้ ำ� นงึ ถงึ ความ
เหนด็ เหน่อื ยออ่ นลา้ จดั เปน็ บุญกุศลอนั เลศิ ต่อน้ีไปขอใหพ้ ระอานนท์เรง่ ต้งั ความ
เพยี รเถิด จะเป็นผูส้ ิน้ อาสวะโดยพลันตามรอยบาทสมเดจ็ พระบรมศาสดา

ตอ่ นไี้ ป ขอใหท้ า่ นทกุ องคเ์ รง่ ตงั้ ความเพยี ร จะไดเ้ ปน็ ผปู้ ระจกั ษใ์ นธรรมตามรอย
ทค่ี รบู าอาจารยพ์ าดำ� เนนิ มา ความในประโยคหลงั นี้ แมห้ ลวงปจู่ ะมไิ ดเ้ อย่ ออกมาเปน็
วาจา แตส่ ายตาของทา่ นกด็ ปู ระหนง่ึ จะกลา่ วเชน่ นนั้ “ขอใหเ้ รง่ ทำ� ความเพยี ร ทกุ ๆ คน
ทอี่ ยรู่ ว่ มกนั สามคั คกี นั กลมเกลยี วกนั ” เปน็ ปจั ฉมิ โอวาท โอวาทครง้ั สดุ ทา้ ยทที่ า่ นมอบ
ให้คณะสงฆ์ผู้เป็นสานุศิษย์ แล้วพระอุปัฏฐากก็ประคองท่านข้ึนรถออกเดินทางไป
โรงพยาบาล

ถนนขรขุ ระ รถจงึ คอ่ ยๆ คลานไปอยา่ งชา้ ๆ เพอ่ื ไมใ่ หก้ ระทบกระเทอื นองคท์ า่ น
กระนน้ั ทา่ นยงั บอกใหร้ ถจอดพกั หลายระยะ ดว้ ยมอี าการกำ� เรบิ เจบ็ หนา้ อก “หยดุ กอ่ น
ขอทำ� จติ ก่อน” “รถกระเทอื น ไมส่ ะดวก ไม่สงบตอ่ การก�ำหนดจติ ” เป็นคำ� พูดทีท่ ่าน
กล่าวระหวา่ งนนั้

ทางโรงพยาบาลเตรยี มการไวพ้ รอ้ มแลว้ เมอื่ ทา่ นไปถงึ ทางนายแพทยก์ ร็ บี ใหก้ าร
รกั ษาทนั ที โดยใหอ้ อกซเิ จน ใหน้ ำ�้ เกลอื และฉดี ยา ทำ� ใหร้ สู้ กึ วา่ อาการของทา่ นดขี นึ้
พระอุปัฏฐากจึงปรึกษากับแพทย์ว่าสมควรจะน�ำท่านมารับการรักษาต่อท่ีกรุงเทพฯ
หรอื ไม่ เนอ่ื งดว้ ยระยะทางไกลมาก แพทยก์ ลา่ ววา่ อาจจะกระทำ� ไดโ้ ดยทางโรงพยาบาล
จะจดั แพทยด์ แู ลไปดว้ ยในรถพยาบาล แตค่ วรตอ้ งแวะพกั ตามโรงพยาบาลรายทางเปน็
ระยะๆ ไปก่อน เพราะยงั ไม่เหมาะท่จี ะเดินทางรวดเดยี ว

เม่ือเตรียมทุกอย่างพร้อม รวมทั้งเคร่ืองมือแพทย์ฉุกเฉินในรถพยาบาล
การเดนิ ทางออกจากโรงพยาบาลกเ็ รม่ิ ตน้ ซงึ่ เปน็ เวลาลว่ งเขา้ มาสวู่ นั ใหมแ่ ลว้ ประมาณ
ครง่ึ ชวั่ โมง ตอนขนึ้ รถ ทา่ นบน่ ปวดสนั หลงั นง่ั ไมไ่ ด้ นอนกเ็ จบ็ อยู่ เลยจดั ใหท้ า่ นนง่ั
พงิ ไป ท่านบอกอยากใหเ้ อาออกซิเจนออก แต่แพทยเ์ กรงจะเปน็ อันตราย จงึ ไมย่ อม
รถพยาบาลออกเดนิ ทางมาถงึ เพยี งประตโู รงพยาบาล ทา่ นกข็ ยบั ตวั ไปมา บน่ ทงั้ แนน่

246

หนา้ อกและปวดสนั หลงั “เอาขนั ธไ์ วไ้ มไ่ หวแลว้ ” สนิ้ คำ� ทา่ นกม็ อี าการตวั ออ่ นแนน่ งิ่ ไป
แพทย์ที่มาในรถพยาบาลดูสายออกซิเจนและน้�ำเกลือ แล้วส่ังให้ย้อนรถกลับเข้า
โรงพยาบาลอกี ครง้ั ทำ� การปม๊ั หวั ใจ ดดู เสมหะ อาการไมด่ ขี น้ึ หมอพยายามปม๊ั หวั ใจ
จนสดุ ความสามารถแตไ่ มเ่ ปน็ ผล ในทส่ี ดุ แพทยก์ บ็ อกวา่ หลวงปจู่ ากไปแลว้ เวลานน้ั
เปน็ เวลา ๐๐.๔๓ น. ของคนื วนั ท่ี ๒๔ ธนั วาคม หรอื ลว่ งเขา้ สวู่ นั จนั ทรท์ ี่ ๒๕ ธนั วาคม
พ.ศ. ๒๕๓๒ มาแลว้ ๔๓ นาที

พระคุณเจา้ หลวงปูห่ ลุย จันทสาโร ได้มรณภาพแล้ว

ผา่ น........ปัจฉิมวาร...........วันสุดท้าย
ส.ู่ ............ปจั ฉิมกาล..........เวลาสดุ ทา้ ย
โดยให้....ปจั ฉิมโอวาท......โอวาทคำ� รบสดุ ทา้ ย
และ เปลง่ .....ปัจฉิมวาจา.....วาจาครง้ั สดุ ทา้ ย........

ท่านผู้เป็นประดุจดวงประทีปซ่ึงโปรยปรายสายธรรมให้แก่มหาชนทั้งประเทศ
มาชา้ นานกวา่ หกสบิ หา้ วสั สา ไมแ่ ตภ่ าคอสี าน ไมแ่ ตภ่ าคกลาง ไมแ่ ตภ่ าคเหนอื ไมแ่ ต่
ภาคใต้ ไม่แตภ่ าคตะวนั ออก ไมแ่ ต่ภาคตะวันตก ท่านธดุ งค์โปรดไปเรอ่ื ยๆ บัดน้ี
ทา่ นไดล้ าลบั ดบั ขนั ธไ์ ปแลว้ ตะวนั ลาลบั ไปแลว้ นำ�้ ตาของหลายทา่ นหลายองคพ์ รง่ั พรู
ออกมา เสียงสะอ้นื ดังข้นึ อย่างไมอ่ าจจะหักหา้ มได้

ภารา หเว ปญฺจกขฺ นฺธา ขันธ์ ๕ เป็นภาระแล
ภารหาโร จ ปุคฺคโล แต่บุคคลกย็ งั ยดึ ถือภาระไว้
ภาราทานํ ทุกฺขํ โลเก การถอื เอาภาระเปน็ ทกุ ข์ในโลก
ภารนกิ ฺเขปนํ สขุ ํ การปลอ่ ยวางภาระเสยี เปน็ สขุ
นิกฺขิปติ ฺวา ครุํ ภารํ ครน้ั ปล่อยวางภาระอยา่ งหนักได้แลว้
อญฺํ ภารํ อนาทิย ไมย่ ึดถือส่งิ อื่นเปน็ ภาระอกี
สมลู ํ ตณฺหํ อพฺพฬุ ฺห ถอนตัณหาพร้อมทัง้ รากได้แล้ว
นจิ ฉฺ าโต ปรนิ พิ พฺ ุโตติ หมดความปรารถนาแลว้ ปรินิพพานดังน้แี ล

247

แสงธรรมกลบั อุทัยเจิดจา้

กอ่ นตะวนั จะลา แสงตะวนั ลำ� สดุ ทา้ ยยอ่ มสอ่ งสวา่ งเปน็ แฉกรศั มอี นั โอภาสทาบ
ขอบฟ้ายามย�่ำพลบ รังสีของตะวันก่อนอสั ดงคตยอ่ มงามนัก สวา่ งนกั

คร้นั ตะวันลับแลว้ แสงตะวันทีย่ งั ท้งิ รศั มีอย่ทู ี่ขอบฟ้าก็จะพลันจางลับลว่ งไปสู่
รตั ตกิ าล แตไ่ มน่ าน เมอ่ื รงุ่ อรณุ แหง่ วารวนั ใหมเ่ วยี นกลบั มา แสงตะวนั กค็ งกลบั อทุ ยั
ข้ึนอีก

ฉนั ใด...แสงแหง่ ตะวนั กอ่ นจะลบั ลา
ฉนั นน้ั ...แสงแหง่ ธรรมของทา่ นกเ็ ฉกเชน่ นนั้
ในวาระปัจฉมิ สมยั ทท่ี ่านใกลจ้ ะละสังขาร แสงธรรมของทา่ นสาดก�ำจายไปท่วั
ทกุ ภาคทุกแดนท่ที ่านเมตตาธดุ งคผ์ า่ นไปโปรด
ครนั้ ทา่ นละขนั ธแ์ ลว้ ความรสู้ กึ มดื มนอนธกาลของปวงศษิ ยค์ งจะคอ่ ยบรรเทาลง
ทา่ นเคยสอนเสมอ ความพลัดพรากจากสง่ิ ท่ีรกั ส่ิงทชี่ อบใจ เป็นทกุ ข์ ความเศร้าโศก
เสยี ใจเกดิ ขน้ึ ให้ใช้ไตรลักษณฟ์ อกจติ ทกุ ฺขํ อนจิ ฺจํ อนตตฺ า
ครั้นความโศกเศรา้ มืดมนอนธกาลจางไป แสงธรรมของทา่ นก็คงจะกลับอุทยั
คืนมา และส่องสว่างตั้งต้นจากอสี านกระจายไปทัว่ จากเหนอื จรดใต้ จากตะวันออก
สตู่ ะวันตก ก�ำจรขจายไปอยา่ งเจิดจ้า
ธรรมเทศนาของทา่ นก็ดี ธารแหง่ ธรรมท่หี ลง่ั ไหลเกดิ ข้ึนกด็ ี โอวาทค�ำส่งั สอน
ทท่ี า่ นมอบตรงใหก้ บั สานศุ ษิ ยแ์ ตล่ ะคนกด็ ี ปฏปิ ทา อาจารยิ วตั ร ทที่ า่ นถอื ปฏบิ ตั แิ ละ
พาดำ� เนนิ มากด็ ี ตอ่ ไปคงจะเปน็ มรดกอนั ลำ�้ คา่ เปน็ แสงแหง่ ธรรมทที่ า่ นทง้ิ ไวใ้ หแ้ กโ่ ลก
เป็นจันทะสาโรวาท เป็นจันทสาระวโรวาท ท่ีควรถอื เปน็ เนติเปน็ แบบอย่างทค่ี วรบูชา

248

เทดิ ทนู ไวเ้ หนอื เศยี รเกลา้ เหนอื สง่ิ อน่ื ใด ทา่ นดำ� รงความเปน็ ครเู ปน็ อาจารยส์ อนศษิ ย์
อยู่จนวินาทีสดุ ท้าย เป็นมหากรณุ าอย่างยงิ่ ของท่าน

เมอื่ ยามทส่ี งั ขารคกุ คามทา่ น พระเณรออ้ นวอนใหท้ า่ นพกั ไมต่ อ้ งพดู สอน ทา่ นก็
สวนเปรย้ี ง “ไมพ่ ูดได้ยังไง เผอื่ มีลกู ศษิ ย์ลูกหาเขาถาม กอ่ นทีอ่ าจารยห์ ลุยจะตาย
ทา่ นพูดวา่ ยังไง มอี าการอย่างไรบ้าง นงั่ เปน็ อย่างไร นอนเปน็ อยา่ งไรบา้ ง เอยี งไป
ทางไหน ไมพ่ ูดแล้วพวกท่านจะตอบญาตโิ ยมอย่างไร” ทา่ นจึงเมตตาแสดงตัวอยา่ ง
“ทา่ ” แหง่ การละขนั ธ์ “กาละ” แหง่ การละขนั ธใ์ หด้ อู ยา่ งองอาจ ดจุ นกั รบผแู้ กลว้ กลา้
จะก้าวเข้าสู่สมรภมู ิ

เมอื่ กอ่ นหนา้ นน้ั ในปี พ.ศ. ๒๕๒๓ ระหวา่ งพกั อยวู่ ดั อโศการาม ทา่ นเคยเผชญิ
มัจจุราชมาอย่างใกล้ชิดเกือบละขันธ์คร้ังหนึ่งแล้ว เผอิญผ่านช่วงเวลาน้ันมาได้
ท่านจงึ มีเวลาบนั ทกึ วาระจติ ของท่านในยามนัน้ ในวินาทนี ั้น มาใหเ้ ราได้อ่านกนั ได้
จำ� ไดว้ า่ ทา่ นเขยี นไวใ้ นคร้ันนั้นวา่

“พิจารณาความเป็นความตาย พจิ ารณาธาตขุ ันธ์จะแตกดับ มีเวทนามากน้อย
เทา่ ไร พิจารณาออกจากร่างสูภ่ พใหมด่ ว้ ยอาการกริ ยิ าอยา่ งไร พิจารณาโลกมนุษย์
เป็นทุกขอ์ ยา่ งย่งิ พจิ ารณาอาพาธยังทรงอยู่ หรอื ก�ำเริบ หรอื ปานกลาง ก�ำหนดใหร้ ู้
เทา่ ทนั ตรวจดศู ีล สมาธิ ปญั ญา สมำ�่ เสมอ เป็นกิริยาผู้ท่ีจะละโลกนีไ้ ปสู่สุคติภพ
ตนชว่ ยตนเอง ให้ชำ� ระความบรสิ ทุ ธิ์ของจติ เสมอไป”

เหมอื นขนุ พลทอี่ อกตรวจพลกอ่ นเขา้ สสู่ นามรบ ครานที้ า่ นกค็ งจะตรวจ ศลี สมาธิ
ปญั ญาแลว้ และแมว้ า่ ทา่ นคงเชอื่ วา่ ศลี ของทา่ นบรสิ ทุ ธิ์ สมาธขิ องทา่ นบรสิ ทุ ธิ์ ปญั ญา
ของทา่ นบรสิ ทุ ธิ์ แตเ่ พอ่ื ความเปน็ “เนต”ิ แบบอยา่ งทดี่ ี ทา่ นกข็ อแสดงอาบตั บิ อกบรสิ ทุ ธ์ิ
ทา่ มกลางสงฆ์ ขอแสดงอโหสกิ รรม สอนใหด้ ู วาระนนั้ ใหด้ ู ใหด้ อู าการของจติ กอ่ นตาย
จติ จะออกจากรา่ ง พจิ ารณาตามจติ จะเหน็ วา่ จติ จะออกจากรา่ งเปน็ อยา่ งไร จติ จะเขา้ ๆ
ออกๆ มดื ๆ สวา่ งๆ อยา่ ไปตามดอู าการของเวทนา ใหด้ จู ติ อยา่ งเดยี ว ตามจติ อยา่ งเดยี ว
เอาความบริสทุ ธ์ิ ไมม่ อี ะไรเปน็ อะไร ราวกบั ท่านได้ประกาศกอ้ งอยา่ งอาจหาญว่า

249

จงจ�ำ.... อยา่ งทเ่ี ราดู
จงดู... อยา่ งทเ่ี ราทำ�
จงท�ำ... อยา่ งที่เราละ
จงละ... อยา่ งทเ่ี ราวาง
จงวาง... ระหวา่ งที่สมมติคือธาตขุ ันธก์ ับวิมตุ ตคิ อื วิสุทธจิ ิตจะเลกิ ราจากกนั
เออหนอ ถ้าเขาถามกันดังที่หลวงปู่ได้ว่าไว้ในคืนน้ัน “ท่านอาจารย์หลุยเป็น
อะไร พวกท่านจะตอบเขาว่าอย่างไร...?”
นน่ั ซี พระอปุ ฏั ฐากทา่ นเหลา่ นนั้ จะตอบอยา่ งไร นน่ั ซี เราผรู้ บั ฟงั คำ� บอกเลา่ ของ
พระเณรผู้ปฏิบัติท่านเหล่าน้ันมา จะถ่ายทอดเล่าขานต่อไปได้อย่างไร ช่างยากแท้
เสียจริงเทยี ว
เป็นทน่ี า่ สังเกตว่า ในเวลาชว่ ง พ.ศ. หลังๆ นี้ ธรรมทีท่ า่ นบันทกึ ไว้มมี ากมาย
ท่เี กย่ี วดว้ ย “พระเถระ” หรือ “พระอรหนั ต์” อนั ทจ่ี ริงในภาค “ธารแห่งธรรม” ก็ได้
เลอื กน�ำมารวบรวมไปลงพิมพ์แล้ว แตเ่ พื่อสะดวกแกท่ า่ นผู้ใครใ่ นการศึกษา หากจะ
เชญิ แยกเกบ็ มารวบรวมเปน็ หมวดหมใู่ นทนี่ ้ี กค็ งจะทำ� ใหท้ า่ นผอู้ า่ นผเู้ ปน็ ปถุ ชุ นเขา้ ใจ
เรื่องราวเกี่ยวกับพระเถรเจ้าฝ่ายวิปัสสนา หรือท่านผู้ครองจิตอันวิสุทธิ์แล้วได้ดีข้ึน
ได้งา่ ยขนึ้
“ท่าน” ในวาระตา่ งๆ กัน
เมอื่ พระเถระพบเหน็ สถานที่ บคุ คล เหตกุ ารณ์ แลว้ ทา่ น “ร”ู้ อะไร เมอื่ พระเถระ
ไปเย่ยี มกัน เมอ่ื พระเถระเทศน์ เมื่อพระเถระไดฟ้ ังเทศนค์ นอน่ื ในเมอ่ื จติ ของท่าน
คงจะใสบริสุทธิ์ วสิ ุทธิยา ประดุจแกว้ วเิ ศษท่สี อ่ งสวา่ ง “ร”ู้ และ “เหน็ ” ทะลุปรุโปร่ง
ไปหมด และเรากค็ งอดคดิ ไมไ่ ด้ เมอื่ อา่ นผา่ นไปพบคำ� พดู ของหลวงปทู่ ท่ี า่ นบนั ทกึ ไว้
ในทต่ี า่ งๆ หรอื เมอ่ื ทา่ นเทศน์ แลว้ ใชถ้ อ้ ยคำ� ทำ� นองนี้ “วาจาแตกเปน็ รศั ม”ี “กายเปน็
รศั ม”ี “จติ เปน็ รศั ม”ี หรอื “แสงแหง่ จติ ” เหลา่ นนั้ ไมใ่ ชเ่ ปน็ เพยี งสำ� นวนโวหารของทา่ น
หากท่านคงหมายความตามนน้ั จรงิ ๆ

250

พระเถระฝา่ ยวิปสั สนา ท่าน “ร้”ู อะไร

- พระมหาเถระ รทู้ ้ังอดตี ปัจจบุ นั และอนาคต ความเป็นไปอยา่ งไร ท่านร้นู ่า
อศั จรรย์ ทา่ นจะทำ� นายโดยไมผ่ ดิ จากความเปน็ จรงิ ทกุ รายไป ความฉลาดปราดเปรอื่ งของ
กลุ บตุ ร คนทม่ี บี ญุ วาสนา มบี ญุ กศุ ลอดตี อดุ หนนุ นำ� จงึ อยใู่ นพรหมจรรยต์ ลอดชวี ติ
หลบหลีกมารอย่ไู ด้ตลอดชวี ิต

- พระเถระ รคู้ นทมี่ วี าสนา และไมม่ วี าสนา ออกบวชมบี ารมอี ดุ หนนุ วา่ จะออกบวช
ตลอดได้หรอื ไม่ ดงั น้ี แม้ทา่ นอาจารย์มน่ั จับกุลบุตรบวช บวชตลอดชีวติ โดยมาก

- พระเถระ สถานทเ่ี ปน็ มงคล และไมเ่ ปน็ มงคล ทา่ นรู้ สถานทภ่ี าวนาดหี รอื ไม่
ทา่ นรดู้ ว้ ยวาระจติ ของทา่ น รดู้ ว้ ยนามธรรมอยา่ งละเอยี ด เพราะสถานทนี่ นั้ เยอื กเยน็
และปรโุ ปรง่ จิตไมเ่ ศร้าหมองและอบั เฉา

- ทา่ นผมู้ ธี รรมะ พระเถระรบู้ คุ คลทส่ี รา้ งพระบารมมี ามากกอ่ น รไู้ ดแ้ มเ้ สยี งพดู
ก็ไพเราะ กิริยามารยาทกแ็ ปลกกว่าคนอ่ืน น่ารกั นา่ นับถอื เป็นไหนๆ ทา่ นไมม่ ีเวรภยั
ติดตามมา

- อบุ าสก อบุ าสกิ า คนไหนจะเลอื่ มใสศาสนา พระเถระทา่ นดลู กั ษณะ ลทั ธิ และวาจา
ทา่ นรู้ทันที คนมบี ญุ และไมม่ บี ญุ ทา่ นรู้ แสงของจติ ของคนนั้นแสดงออกมา

- จะรขู้ ้อวัตรดหี รอื ไม่ดี ภูมจิ ติ ต่ำ� และภูมิจติ สงู น้นั ตอ้ งอย่รู ่วมกนั นาน รู้ลทั ธิ
รู้อัธยาศยั กันได้ทุกอยา่ ง

- ความผอ่ งใสเกดิ ดว้ ยธรรมะ ความเศรา้ โศก เศรา้ หมอง เกดิ ดว้ ยกเิ ลสของตน
ภาวนาออกมาภายนอก นกั ปราชญท์ า่ น “ร”ู้ ในตอนนี้ วาจาคำ� พดู ออกมามรี ศั มี กศุ ล
รขู้ น้ึ มาใหเ้ หน็ ไมป่ ดิ บงั กเิ ลสนน้ั จติ เศรา้ หมอง พดู ออกมาไมม่ รี ศั มี ทง้ั ไหวพรบิ ไมพ่ อ
อดั อนั้ ตนั ใจ แสดงออกมาใหป้ รากฏเชน่ นน้ั คนนนั้ เปน็ หญงิ คนนนั้ เปน็ ชาย วา่ เปน็ คน
มวี าสนาหรอื ไมม่ ี ดงั น้ี นกั ปราชญท์ า่ น “ร”ู้ ความลกึ ลบั ดว้ ยวาระจติ ของทา่ น ไมเ่ หมอื น
ปถุ ชุ น ไม่อาจคำ� นวณไดว้ า่ ร้ายหรอื ดี

251

เมอื่ พระเถระฝา่ ยวปิ สั สนาเทศน์

- ทา่ นผมู้ ีธรรมเป็นเรอื นของใจดีแลว้ พดู เทศนาขลังดี เขา้ ถึงใจแกผ่ ฟู้ ัง วาจา
มีอำ� นาจขลังดี เขา้ ไปแกอ้ ุปาทานของจติ ไดด้ ี

- นกั เทศนต์ อ้ งฉลาด เลย้ี งโวหาร พดู เดด็ เดยี่ ว วาจาสขุ มุ ลมุ่ ลกึ สขุ มุ คมั ภรี ภาพ
น�ำมาซ่งึ ความเลอ่ื มใสแก่ผูท้ ี่ศรทั ธา นา่ อนุโมทนา

- พระธรรมกถกึ นกั เทศนค์ นไหน ฉลาดสมถะ ฉลาดปฏภิ าคนมิ ติ อยา่ งนที้ า่ น
คนนเี้ ทศนเ์ กง่ มไี หวพรบิ ฉลาด พลกิ แพลงโวหารของตน เสยี ง โวหาร กรณแี วดลอ้ ม
คนอนื่ ฟงั นยิ มมาก ชมมาก วา่ เทศนาดี ปฏภิ าคนมิ ติ สำ� คญั มากกวา่ อยา่ งอนื่ มไี หวพรบิ
โตต้ อบ วาจา ปฏภิ าณทนั สมยั เทศนาดว้ ยความปราดเปรอ่ื งมาก นำ� มาซงึ่ ความยนิ ดี
ของบรษิ ทั ที่รบั ฟัง การเทศนาต้องพูดใหม่ให้ชดั ให้สละสลวย พูดขึน้ ๆ ลงๆ ให้มี
สำ� นวนโดยเฉพาะน้นั ดีมาก และวางหนา้ ตาใหส้ ดชนื่ เก่งทางปฏิภาค มสี ตริ ะลึกได้
ทันทว่ งที ไมอ่ บั เฉา พูดไปตามอรยิ สัจ และให้อา้ งอาศัยนิทานมาเป็นพระธรรมซึ่งมี
ในพระไตรปฎิ ก จงึ ทำ� ใหเ้ นอ้ื เรอ่ื งนนั้ เปรอ่ื ง ใหผ้ ฟู้ งั หมดความสงสยั ธรรมะทฟ่ี งั นน้ั
เขา้ ถึงใจแห่งผูฟ้ ัง ข้อนี้สำ� คญั มาก

เม่อื พระเถระไดฟ้ ังเทศนค์ นอนื่

- นกั รทู้ ง้ั หลาย พระเถรานเุ ถระไดฟ้ งั เทศนค์ นอน่ื ทา่ นรไู้ ดว้ า่ ผเู้ ทศนาพน้ โลก*
ไดห้ รอื เปลา่ หรอื ไมพ่ น้ ไดด้ งั นี้ ดว้ ยกำ� ลงั ของทา่ นเปน็ ปรอท เปน็ เครอื่ งวดั รไู้ ดช้ ดั เจน

- คนแสดงธรรมรไู้ ดว้ า่ คนนน้ั สำ� เรจ็ อรหนั ต์ วาจาของทา่ นมนั ครบขนั ธ์ มปี าฏหิ ารยิ ์
ผฟู้ งั ใหช้ น่ื อกชนื่ ใจ ไมเ่ บอื่ วาจาแตกเปน็ รศั มี หนา้ ตาผแู้ สดงนน้ั สดชนื่ ไมเ่ ศรา้ หมอง
ยนื ยนั คำ� พดู ของทา่ นรอ้ ยเปอรเ์ ซน็ ต์ วาจามนี ำ�้ มนี วล ไพเราะ สละสลวย ความรู้ ความฉลาด
ไตไ่ ปตามอรยิ สจั ของจริง ชาติ ชรา พยาธิ มรณะ เด็ดเดย่ี ว วาจาของท่านเปน็

* พ้นโลก = หมดอาสวกิเลส, พระอรหนั ต์

252

เนอ้ื ทองคำ� ทงั้ นนั้ ไมอ่ บั เฉา กริ ยิ ามารยาทมนั แปลกกวา่ ปถุ ชุ นเปน็ ไหนๆ เปน็ สมณะดี
ท่ีสำ� รวมดี น�ำ้ ใจของทา่ นเปน็ มหาศลี มหาสมาธิ มหาปัญญา ทัง้ นน้ั

เม่อื พระเถระฝา่ ยวปิ ัสสนาไปเยีย่ มกัน
- ทา่ นผมู้ ธี รรมแลว้ จติ ละเอยี ด สะเทอื นถงึ กนั รจู้ กั วาระจติ ของคนอน่ื พระเถระ
ฝา่ ยวปิ สั สนาไปเยย่ี มกนั ทำ� ความสงบถามกนั โดยมาก ไมถ่ ามดว้ ยปากเหมอื นปถุ ชุ น
จติ หยาบ

- พระเถระไปเยย่ี มกนั ทา่ นใชญ้ าณของจติ ไมต่ อ้ งพดู กนั อยา่ งคนธรรมดา รสู้ ขุ
รู้ทุกข์ รู้ทันที ผิดกับคนสามัญต้องถามสุขทุกข์กันเสียจึงรู้ได้ น่ีก็เป็นข้ออัศจรรย์
ข้อหน่ึง ควรสนใจรู้

พระเถระ...เม่อื อยูใ่ กล้ท่าน...เมอื่ แลดทู า่ น....
- อยใู่ กลพ้ ระเถระ ฉลาด ทา่ นทรมานจติ มาแลว้ ทำ� ใหป้ รากฏ ใหญ่ เยอื กเยน็
แปลกประหลาดกวา่ คนไมม่ ธี รรมะ ทา่ นมบี ญุ วาสนาปรโุ ปรง่ ฉะนน้ั อยใู่ กลพ้ ระเถระ
เปน็ มงคลอยา่ งยง่ิ พระเถระฉลาดรทู้ ง้ั นามธรรม ทงั้ รปู ธรรม ไมข่ ดั ขอ้ งดว้ ยประการใด

- แลดทู า่ นผ้บู รสิ ุทธ์ดิ ว้ ยศีลก็ดี บริสทุ ธ์ดิ ้วยสมาธกิ ด็ ี บริสุทธ์ดิ ้วยปัญญากด็ ี
ผแู้ ลดูนั้น เรียกวา่ ทสั นานุตริยะ เห็นอย่างเย่ียม ดูไมเ่ บ่อื ยง่ิ ดูยิง่ ปล้มื ใจ

ในบนั ทึกบางตอน ท่านเขยี นไว้อยา่ งทีไ่ ม่ต้องใช้คำ� วา่ “พระเถระ” เลย

- เรา ใชส้ มถจิต พิจารณาคนอืน่ ถกู กับจิตของคนอืน่ ไดใ้ ชแ้ ผ่เมตตาแก.่ ..
จิตสงบแล้ววติ กถึงคนอืน่ กริ ยิ าคนอ่ืนแสดงให้ปรากฏเป็นน่าอศั จรรย์ยิ่งนัก

- ดูบุคคลอนื่ จะเจรญิ หรอื เสอ่ื มน้ัน ถูกดนี ัก

สำ� หรบั คำ� วา่ “พระอรหนั ต”์ นนั้ ภายหลงั นี้ ทา่ นบนั ทกึ ไวใ้ นลกั ษณะทดี่ ู “เปดิ ”
มาก แตท่ า่ นอาจจะคิดวา่ บันทึกนีเ้ ปน็ บันทกึ สว่ นองค์ ซึง่ ทา่ นถือเป็นเร่อื ง “ส่วนตวั ”

253

“เร่ืองลบั เฉพาะ” ของท่าน ปถุ ชุ นอยา่ งเราจึงโชคดอี ย่างมหันต์ท่ีมีโอกาสไดพ้ บเห็น
ข้อความซึง่ “เปดิ เผย” ความ ซึง่ คงยากยิ่งทจี่ ะไดฟ้ ังจากปากพระเถระองค์ใด

แรกๆ ทา่ นจะกลา่ วถึง “พระอรหนั ต”์ แทรกไว้ในทต่ี ่างๆ เปน็ ความธรรมดาๆ
เช่น พระอรหนั ตเ์ ป็นวิสุทธบิ คุ คล พระอรหันต์ทา่ นอยสู่ ถานทใ่ี ด ปา่ กต็ าม รมิ เขา
ก็ตาม อะไรด่งั น้ี แตใ่ นปี ๒๕๓๑-๒๕๓๒ ขณะทที่ า่ นร�ำพึงถึงภาระอนั หนกั ท่ีจะตอ้ ง
รกั ษาขันธ์ ๕ ไว้ เรื่องทีท่ ่านภาวนา “รู้เห็นธรรมะไปต่างๆ อย่างสขุ ุมล่มุ ลกึ เปน็ ที่
นา่ อัศจรรย์ ไม่ไดน้ อนจนตลอดคนื ” “ภาวนาตลอดรุ่งเช้า”

และแลว้ ทา่ นกร็ ำ� พงึ ตอ่ ไปในความเกยี่ วกบั พระอรหนั ตอ์ กี มากมาย อนนั ตนยั
แลว้ สรปุ ในเชงิ วา่

“พระอรหันตอ์ ายุมากนนั้ ....
พระอรหันตจ์ ะตายก็ไมว่ า่ .....
พระอรหนั ตอ์ ยใู่ นโลกเพ่ือเมตตาจิต...”

จึงขออญั เชญิ ความเหล่านมี้ าลงพมิ พร์ วมไว้ด้วยกนั ดงั น้ี

- ความดี ความชว่ั ประพฤตไิ ปแลว้ ไมม่ ที ปี่ ดิ บงั มนษุ ยไ์ มเ่ หน็ เทพเหน็ เทพ มนษุ ย์
ไมเ่ หน็ กรรมยอ่ มใหผ้ ล เทา่ นกี้ แ็ กค้ วามสงสยั ได้ พระอรหนั ตเ์ ปน็ วสิ ทุ ธบิ คุ คล ประกาศ
ความดเี รอ่ื ยๆ ฉะน้ัน เทพและมนษุ ยจ์ ึงรักพระอรหันตน์ น้ั มาก เพราะทา่ นไมใ่ หร้ ้าย
คนอื่น มีพระมหากรณุ าให้ความสขุ แก่คนอื่น ใครฆา่ พระอรหันตจ์ งึ บาปมาก เพราะ
ทา่ นไมม่ เี วรมภี ยั แกค่ นอน่ื สตั วอ์ นื่ ทา่ นรกั ษาความบรสิ ทุ ธอ์ิ ยเู่ ปน็ นจิ ความชว่ั ไมถ่ งึ
จติ ของทา่ น

- พระอรหนั ต์ท่านอย่สู ถานทใ่ี ด ป่าก็ตาม รมิ เขากต็ าม สถานทน่ี ้ันเปน็ มงคล
สถานทรี่ า่ เรงิ เหมอื นกะอยกู่ ะทา่ น อาจารยม์ น่ั ดตู น้ ไมส้ ดชน่ื ทำ� ใหเ้ กดิ ปตี เิ ปน็ อนั มาก
พระอรหนั ตไ์ มส่ ญู ไปจากโลก พระธรรมคงที่ เกดิ แก่ เจบ็ ตาย อยเู่ ทา่ นน้ั ตอ่ พระพทุ ธเจา้
มาตรัสพระธรรมท่ีปรากฏ มิฉะนั้นสอนสาวกนั่งไกล ฟังเทศน์ท่านเบากายวาจาใจ

254

ดตู ้นไม้ ภูเขา ป่า สดชื่น ไม่งว่ งเหงา นี้เปน็ อศั จรรยเ์ ป็นอย่างย่งิ ทา่ นห้ามสงั ขารได้
จิตท่านถึงอมตธรรม จิตอกุปปธรรม จิตบริสุทธิ์ จิตปกติ ต้ังอยู่ในอริยสัจ ๔
ไมห่ ว่นั ไหวด้วยโลกธรรม ๘ ประการ จติ เปน็ สขุ

- สงั ขารทง้ั หลายไมเ่ ทยี่ ง ทกุ ขฺ ํ อนจิ จฺ ํ อนตตฺ า ประจำ� อยใู่ นโลกตงั้ แตไ่ หนแตไ่ รมา
แตพ่ ระพทุ ธเจา้ ยงั ไมท่ นั เกดิ มที กุ ขสจั สอนอยเู่ ชน่ นน้ั สวา่ งโรท่ ง้ั กลางวนั และกลางคนื
ไมป่ ิดบัง พระอรหนั ตท์ ่านรู้แจ้งแทงตลอด เญยยธรรม ความหมุนเวียนอยู่ ทา่ นไม่
หวนั่ ไหว ไมเ่ หมือนจติ ปุถุชนทีย่ งั ไมเ่ หน็ ธรรมะความแปรปรวน

- ปถุ ชุ นความพอไมม่ ี พระอรหนั ตจ์ ติ ทา่ นพอ หายทะเยอทะยาน ไฟไมไ่ หมจ้ ติ
ของทา่ น จติ พระอรหนั ตเ์ สวยวมิ ตุ ตสิ ขุ จติ ปกติ จติ บรสิ ทุ ธิ์ จติ เปน็ อมตธรรม จติ ไมต่ าย
จติ เกษม จติ เทย่ี งในอรยิ สจั ไมแ่ ปรไปตามสงั ขารจติ ไมข่ นึ้ ไมล่ ง สงู ๆ ตำ�่ ๆ เหมอื น
ปถุ ุชน จติ อกปุ ปธรรม จติ ไมก่ ำ� เริบ จติ คงท่ี

- มา้ งกายใหฉ้ ลาด มา้ งกายดว้ ยไตรลกั ษณ์ มา้ งอนสุ ยั ใหฉ้ ลาดทางจติ และเจตสกิ
รวมทงั้ ๒ ประเภท แกเ้ กดิ ในใตรภพวา่ เปน็ ทกุ ขฺ ํ อนจิ จฺ ํ อนตตฺ า โดยธรรม ๒ ประเภท
ชำ� ระกิเลสออกจากดวงจติ จนเหน็ ไม่ถือไปเกิดอีกในภพหนา้ มว้ นกลมในปจั จบุ นั
พระอรหนั ตไ์ มก่ อ่ กเิ ลสในปจั จบุ นั ละกเิ ลสทง้ั อดตี อนาคต ไมท่ ำ� กเิ ลสเกดิ ขนึ้ ในปจั จบุ นั
เสวยความสุขในปัจจุบันกว่าจะนิพพานในครั้งสุดท้าย รอรถรอเรือจะไปนิพพาน
สิ้นภพ สน้ิ ชาติ ทำ� ความรู้แจง้ แทงตลอดเญยยธรรมในปัจจบุ ันน้ีทเี ดียว

- พระอรหนั ตอ์ ายมุ ากนนั้ ทา่ นไมป่ รารถนาจะอยใู่ นโลก ทนทกุ ขเ์ วทนาใหธ้ าตุ
ของทา่ นผสมอยใู่ นโลกยี ์ ธาตอุ ากาศแปรปรวน เปน็ ไขเ้ ปน็ หนาวทำ� ไม นพิ พานตายไป
เสียดกี ว่า เพราะจิตถึงทีส่ ุดแลว้

- พระอรหันต์จะตายกไ็ มว่ า่ จะด�ำรงชวี ิตอยู่กไ็ มว่ า่ เปน็ เรอื่ งของสังขารอยู่ไป
เร่ือยๆ ถ้าตายแล้วก็สิ้นเรื่องกัน ถึงอยู่ก็มีประโยชน์เพ่ือโลกรับเมตตาของท่าน
พระอรหนั ตจ์ ติ บรสิ ทุ ธ์ิ โลกรบั เมตตาจติ จากทา่ น เมตตาอปั ปมญั ญาพรหมวหิ ารทว่ั ไป
ในไตรภพ ใหส้ ตั ว์ทั้งหลายอย่เู ย็นเป็นสุขท่ัวหนา้ กนั

255

- พระอรหนั ตอ์ ยูใ่ นโลกเพอ่ื เมตตาจิต ทา่ นไม่ติดสงั ขารใดๆ น�้ำใจท่านดจุ น้ำ�
ขังในใบบวั น้ำ� กลงิ้ ไปกลิ้งมาย่อมไมต่ ดิ ใบบวั ฉนั นนั้ พระอรหนั ตท์ ่านทำ� ไปเพอ่ื โลก
เพอ่ื ศาสนา เพอ่ื กลุ บตุ รเกดิ ณ ภายหลงั ทศั นาการเปน็ บญุ เปน็ กศุ ลของเขา ทา่ นไมห่ วงั
ลาภยศทีจ่ ะเกิดขึน้ อีก

ถา้ เขาถามกนั ดงั ทห่ี ลวงปไู่ ดว้ า่ ไวใ้ นคนื นน้ั “ทา่ นอาจารยห์ ลยุ เปน็ อะไร พวกทา่ น
จะตอบเขาวา่ อย่างไร?” น่นั ซ.ี ..พระเณรผปู้ ฏบิ ัตทิ ่านเหล่านัน้ จะตอบอย่างไร นนั่ ซี...
เราผรู้ บั ฟงั คำ� บอกเลา่ ของพระเณรผปู้ ฏบิ ตั ทิ า่ นเหลา่ นน้ั มาจะถา่ ยทอดเลา่ ขานตอ่ ไปได้
อยา่ งไร ช่างยากแท้เสยี จรงิ เทียว แต่ทว่าบดั น้ี เมอื่ เราผา่ นบันทึกธรรมของท่านมาถงึ
เวลานี้ แม้ชา่ งยากแท้ทจี่ ะตอบ แตก่ ไ็ ม่ทราบว่าพออาจกล่าวไดห้ รือไม่ว่า

- “ทา่ น” นน้ั อายมุ าก ทา่ นไมป่ รารถนาจะอยใู่ นโลก ทนทกุ ขเ์ วทนาใหธ้ าตขุ องทา่ น
ผสมอยใู่ นโลกยี ์ ธาตอุ ากาศแปรปรวน เปน็ ไขเ้ ปน็ หนาวทำ� ไม นพิ พานตายไปเสยี ดกี วา่
เพราะจติ ถงึ ท่สี ุดแลว้

- “ทา่ น” น้นั จะตายกไ็ มว่ า่ จะดำ� รงชีวติ อยู่ก็ไมว่ า่ เปน็ เรอื่ งของสงั ขารอยู่ไป
เรือ่ ยๆ ถา้ ตายแลว้ กส็ ิ้นเร่ืองกนั ถึงอยกู่ ็มปี ระโยชน์เพอื่ โลกรบั เมตตาของทา่ น

- “ท่าน” จติ บริสทุ ธิ์ โลกรบั เมตตาจติ จากท่าน เมตตาอปั ปมัญญาพรหมวหิ าร
ท่ัวไปในไตรภพ ให้สัตว์ทัง้ หลายอย่เู ยน็ เปน็ สุขท่ัวหนา้ กนั

- “ทา่ น” อยู่ในโลกเพื่อเมตตาจติ ท่านไมต่ ดิ สงั ขารใดๆ น�ำ้ ใจทา่ นดจุ น�้ำขงั
ในใบบัว น้�ำกล้ิงไปกลิ้งมาย่อมไม่ตดิ ใบบัวฉนั นนั้ ทา่ นทำ� ไปเพื่อโลก เพ่อื ศาสนา
เพอื่ กลุ บตุ รเกิด ณ ภายหลงั ทัศนาการเปน็ บญุ เป็นกุศลของเขา ท่านไมห่ วังลาภยศ
ท่ีจะเกิดขึ้นอกี

- จิตทา่ นเสวยสุข จติ ปกติ จติ บริสทุ ธ์ิ จิตเป็นอมตธรรม จติ ไม่ตาย จิตเกษม
จิตไมก่ ำ� เรบิ จติ คงท่ี จติ อกุปปธรรม

256

พระธรรมเทศนา

พระจนทฺ สาโร หลวงปหู่ ลุย

257

ถา้ จะพดู ไปแลว้ ธรรมเทศนาของหลวงปมู่ มี ากมายหลายรอ้ ยหลาย
พันกัณฑ์ เพราะหลวงปู่ได้เทศน์โปรดญาติโยม ลูกศิษย์ มากว่าคร่ึง
ศตวรรษแล้ว ย่ิงในระยะหลังๆ ท่ีท่านออกไปเย่ียมลูกศิษย์ตามบ้าน
ตา่ งๆ หลงั จากทปี่ ฏสิ นั ถารถามทกุ ขส์ ขุ ของลกู ศษิ ยด์ ว้ ยความเมตตาแลว้
ท่านจะอบรมส่ังสอนด้วยทุกครั้งเป็นประจ�ำมิได้ขาด ทุกเช้า...ก่อนฉัน
จงั หนั ทกุ คำ�่ ..หลงั ทำ� วตั รเยน็ ทา่ นจะเทศนาสงั่ สอนเสมอ บางครง้ั ขณะที่
ทา่ นกำ� ลงั เทศนอ์ ยนู่ น้ั มกี ลมุ่ คนทเ่ี พงิ่ จะมาใหม่ และมไิ ดฟ้ งั เทศนข์ องทา่ น
ตั้งแต่ต้น หลวงปกู่ ม็ ีเมตตายอ้ นกลับไปตั้งตน้ เทศนใ์ หมอ่ ีก กลายเปน็
เทศน์กณั ฑใ์ หมข่ น้ึ อีก

การเทศนาสง่ั สอนอบรมเชน่ นี้ หลวงปไู่ ดก้ ระทำ� มาจนถงึ คนื สดุ ทา้ ย
ของทา่ น เพยี งหนงึ่ ชวั่ โมงกอ่ นมรณภาพ ทา่ นกย็ งั อบรมสง่ั สอนลกู ศษิ ยอ์ ยู่

เชน่ น้ี ถา้ หากจะนำ� เทปเทศนาทงั้ หมดมาถอดเทป หรอื เลอื กเฉพาะ
เทศนาของปใี ดปหี นง่ึ มาพมิ พ์ กค็ งไมอ่ าจจะกระทำ� ได้ แตเ่ นอ่ื งดว้ ยเนอื้ ที่
กระดาษมีจำ� กดั จงึ ขอนำ� มาลงเพยี งเท่านี้

258

กัมมัฏฐานหวั เย็น

เทศนาอบรมฆราวาส ๑๘ กนั ยายน ๒๕๒๐

นน้ี ะ การนบั ถอื พระพทุ ธศานานะ ตอ้ งเกดิ อศั จรรยใ์ นดวงจติ อยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ เชยี ว
จงึ จะเลอ่ื มใสในศาสนาไดท้ เี ดยี วนะ เกดิ อศั จรรยใ์ นพทุ โธ ในศลี อยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ เทยี ว
ถึงจะเดินหนา้ กา้ วหน้า ก้าวหนา้ ทีเดียว นับถอื คุณพระรัตนตรยั ทีเดยี ว

ยกตวั อยา่ งนะ อาตมานะ นน่ั ไมเ่ คยนะ ไมเ่ คยไดย้ นิ เสยี งเสอื รอ้ ง ไปอยแู่ หง่ หนงึ่
ร้องนะ ไอต้ วั เล็กกร็ อ้ งนะ ไอต้ วั ใหญก่ ร็ ้องนะ นนั่ แลว้ ทนี ้ี ความกลวั ของอาตมานะ
ขนาดไหนนะ เมอื่ มันรอ้ งมาทแี รกนะ อ้าว มันขวญั เสียนะ กลวั ตายนะ กลวั เสอื จะ
มาคาบเอาไปกนิ นะ แลว้ ทนี ี้อาตมาก็ กน็ กึ ถึงพระพุทธเจ้าอยเู่ หมอื นกนั นึกถึงองค์
พระพุทธเจา้ อยเู่ หมอื นกนั หนกั ๆๆๆ ไปนะ เหงอื่ ออกนะ หนักไป หนกั ไป ไคค้าว*
ออกนะ ยางตายออกนะ แลว้ ทนี ้ี ตดั สนิ ใจวา่ อา้ ว พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสง่ั แลว้ ความกลวั
มาถึงแล้ว ขนพองสยองเกล้ามาถึงแล้ว พึงระลึกถึงตถาคต ความกลัวหายไปนะ
ในตอนนเี้ องนะ อาตมานะ นนั่ ไหนๆ กจ็ ะตอ้ งตายในคราวนแ้ี ลว้ มนั ตรงมาเสยี แลว้ นี่
เลยี่ งไมไ่ ดเ้ ชยี วนะ ใครไปบอกมนั ใหม้ ากนิ เรานะนนั่ มนั ตรงมาซะแลว้ นน่ั หยดุ หยดุ
มันตรงมาซะแลว้ นะนนั่

อาตมานะ ภาวนาเชอื่ ในตอนนเี้ ขา้ ไป ภาวนารำ่� ๆ เขา้ ไป อา้ ว จติ ลงสภู่ วงั ค์ อา้ ว
ทนี ี้ ทหารรกั ษาตัวอาตมานะ แหม ทหารองครักษเ์ สียดว้ ยนะ่ เปน็ ชน้ั ๆ ชัน้ ๆ ชัน้ ๆ
ทีเดียวนะ อาตมาเห็นปาฏิหาริย์ในตอนน้ีนะ เกิดความม่ันคงทางศาสนาตลอดมา
ในระหวา่ งนนั้ ๑๖ พรรษานะ เกดิ อัศจรรยน์ ะ นั่น

* ไคค้าว = เหงอื่ กาฬ คอื เหงื่อแตกดว้ ยความตกใจกลวั เปน็ เหงอ่ื เมด็ โตๆ ยางตาย กว็ ่า

259

นแ้ี หละ ฉนั ใดกด็ ี ขอใหภ้ าวนา พทุ โธ พทุ โธ นะ ใหเ้ กดิ อศั จรรยอ์ ยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ
เทยี วนน่ั บอกเหตบุ อกผล เฉพาะตวั ของเราเหน็ อศั จรรยแ์ ลว้ นนั่ ความรู้ ความฉลาด
ก้าวหนา้ ไปเรื่อยๆ เชยี ว ไมถ่ อยทีเดียว นนั่ หากคนไหนไมเ่ ห็นอัศจรรย์ของศาสนา
อยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ แลว้ ถอยทเี ดยี ว นน่ั ถอย ถอยหนา้ ถอยหลงั เพราะไมม่ พี ยานใน
ดวงจติ นะ วางรากฐานในดวงจิตไม่ไดน้ ะ

นข้ี อใหส้ นใจภาวนาใหม้ ากทเี ดยี ว อยา่ งทว่ี า่ นะ พทุ โธ พทุ โธ พทุ โธ เรอื่ ยๆ เรอ่ื ยๆ
เรอื่ ยๆ เขา้ ไป จะรจู้ กั ในดวงจติ ทเี ดยี ว มโนภาพทเ่ี กดิ ขนึ้ นะ ความสงบจะเกดิ ขน้ึ หนงึ่
รศั มขี องจติ หนง่ึ นนั่ อำ� นาจจติ หนง่ึ นนั่ สำ� คญั เทยี ว มโนภาพนะ นน่ั สมกบั ทา่ นเจา้ คณุ ลี
ทา่ นวา่ มโนภาพสำ� หรบั พทุ โธ นะ มนั มปี าฏหิ ารยิ ย์ งิ่ กวา่ ปรมาณรู อ้ ยลกู นะ นน่ั ทเ่ี ขา
ท้ิงกนั ทีเ่ ขาแข่งขันประหารชีวิตกนั ในทกุ วันนน้ี ะ่ นั่น ส�ำคญั เชยี ว นนั่ ให้พึง่ พุทโธ
ใหม้ ากทเี ดยี ว ใหเ้ หน็ อานสิ งสเ์ ชยี วนะ อาตมานะ่ ไมเ่ หน็ อานสิ งสใ์ นคราวนนั้ จะบวช
ตลอดชวี ติ อยตู่ ลอดมาถงึ ขณะนไ้ี ดอ้ ยา่ งไร ตอ้ งเหน็ เสยี กอ่ น เหน็ ปาฏหิ ารยิ เ์ สยี กอ่ นนะ
ทกุ องค์ไป พระกมั มฏั ฐานนะ ต้องเหน็ ปาฏิหารยิ น์ ะทกุ องค์ ทกุ องคน์ ะ

แตว่ า่ ลกู ศษิ ยท์ า่ นอาจารยม์ นั่ ครงั้ กอ่ นนะ ครงั้ กอ่ น รนุ่ ๆ ทา่ นอาจารยเ์ ทสก์ รนุ่ ทา่ น
อาจารยฝ์ น้ั นใ่ี จเดด็ เหลอื เกนิ นน้ั ทา่ นมชี วี ติ มาถงึ ทกุ วนั น้ี นบั วา่ หวั เยน็ * มานะ รอดตาย
มานะ น่ี พวกนใ้ี จปำ้� ปำ้� เหลอื เกนิ ไมเ่ หมอื นกมั มฏั ฐานทกุ วนั น้ี ทกุ วนั นกี้ มั มฏั ฐานขนุ นาง
เปน็ ยงั ไง ขนุ นาง หรหู รามากเหลอื เกนิ ขนุ นางหมายความวา่ ยงั ไง เดนิ ธดุ งคข์ น้ึ รถแลว้
นน่ั เดนิ ธดุ งคข์ น้ึ เรอื บนิ แลว้ นน่ั แตก่ อ่ นนะ่ ไมไ่ ดท้ เี ดยี ว แบกกลดขนึ้ ภเู ขา ลงภเู ขา
แหม เหนอ่ื ยมากเหลอื เกนิ นะ แตก่ อ่ นนะ อาหารการกนิ กไ็ มบ่ รบิ รู ณเ์ หมอื นทกุ วนั นนี้ ะ
กนิ พรกิ กนิ เกลอื ไป แลว้ มอื้ แลว้ วนั ไป หวิ มาก หวิ มากเทยี วเวลาเยน็ นะ นน่ั เดย๋ี วนอ้ี ะไร
ปอ้ นอาหารใหญโ่ ตหรหู รามาก เลย้ี งกเิ ลสนะ มนั จะมคี วามรคู้ วามฉลาดอะไรไดน้ ะ แลว้
ขนึ้ เรอื บนิ ดว้ ย แลว้ ขนึ้ รถขนึ้ ราดว้ ย กมั มฏั ฐานขนุ นางทกุ วนั นนี้ ะ่ “ลาภเกดิ กอ่ นธรรม”
ลาภมนั เกดิ กอ่ นนะ เมอ่ื เกดิ กอ่ นซะแลว้ มนั ยกจติ ไมข่ นึ้ ทเี ดยี ว นนั่ มนั หนั ไปทกุ อยา่ งเชยี ว
นานาจติ ตงั ของจติ นะ ของโยคาวจรเจา้ นะ ผทู้ ยี่ งั ไมถ่ งึ มรรคถงึ ผลนะ นน่ั แตก่ อ่ นนนั้ นะ่

* หัวเย็น = เกอื บตาย

260

ธรรมเกดิ กอ่ น ธรรมเกดิ กอ่ น ใครๆ กร็ แู้ ลว้ หนงั สอื มตุ โตทยั ทา่ นอาจารยม์ น่ั ทา่ นแตง่ นะ
ระหว่างที่เจ้าชายสิทธัตถราชกุมารทรมานพระองค์อยู่ในแคว้นมคธ ต�ำบลอุรุเวลา
เสนานคิ ม ในครง้ั นน้ั ไมเ่ หน็ ลาภเกดิ ขนึ้ นะ พระองคท์ รมานนะ ตอ่ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ ี
พระภาค อ้าว เกิดธรรมขึ้นในดวงใจแล้ว ลาภจึงเกิดข้นึ ทีหลงั นะ ลาภเกดิ ทหี ลังนะ
อันน้ีนะ่ ลาภมันเกิดข้ึนกอ่ น มนั ถว่ งหวั ทบุ หาง มันยกจิตไมข่ ึน้ นะ น่นั มนั ตดิ ลาภ
ติดยศอยู่

เหตนุ น้ั ใหพ้ ากนั ภาวนาใหย้ งิ่ ใหย้ ง่ิ เทยี ว เทวทตู ๒ ชนดิ นะ เดย๋ี วนนี้ ะ่ จงั หวดั
พระนครนะ น่นั เทวทูต ๒ ชนดิ หมายความยังไง อ้าว หนังสือพิมพว์ า่ พรมแดน
พวกทหารตำ� รวจตายมากนะ เขม้ แขง็ มากทเี ดยี ว ไหน เขมรกเ็ ออ้ื มมอื มา ไหน พมา่ ก็
เอื้อมมือมา ไหน คอมมิวนสิ ต์เกดิ ในเมอื งไทยอีกซะด้วยนะ น่ัน นีท้ ีเดยี ว ชนดิ หนงึ่
อกี ชนดิ หนึ่ง อ้าว ท่วั ไปทกุ จังหวดั นะ โจรผรู้ า้ ยกช็ กุ ชุมนะ นั่น ไม่มีหริ โิ อตตปั ปะ
ทกุ วันนี้ ก็ปล้นกัน น่นั อะไร จ้กี ันในท่ีเปดิ เผยซะด้วยนะ ไมอ่ าย ไมม่ หี ริ โิ อตตัปปะ
นนั่ นใ้ี นตอนหนงึ่ แลว้ อกี ประการหนงึ่ ธรรมเปน็ ธรรมชาตนิ ะ ทพ่ี ระพทุ ธเจา้ สอนมา
ชาตปิ ิ ทกุ ขฺ า ชราปิ ทกุ ขฺ า มรณมฺปิ ทกุ ขฺ ํ

เหตุนั้น อันตรายชีวิตของเรามีมากมายถึงขนาดน้ันนะ เราควรหนักควรหนา
อยา่ ประมาทนะ รบี เร่ง เร่งทำ� ความเพียรนะ หาทพ่ี ึ่งนะ หาท่พี งึ่ ใหญ่โตเชยี ว เป็น
วหิ ารธรรม ในดวงจติ ทเี ดยี ว บอกแลว้ นนั่ เทวทตู บอก บอกคอมมวิ นสิ ตแ์ ลว้ บอกโจร
ผรู้ า้ ยแลว้ แลว้ กบ็ อก ชาตปิ ิ ทกุ ขฺ า ชราปิ ทกุ ขฺ า มรณมปฺ ิ ทกุ ขฺ ํ แลว้ บอกเราแลว้ นแ่ี หละ
ฉนั ใดกด็ ี เรารจู้ กั วา่ เกดิ วนั นนั้ เดอื นนนั้ ปนี นั้ อายเุ ทา่ นนั้ นะ แตก่ ารตายของเรารไู้ ด้
หรอื เปล่าวา่ วันไหน เดอื นไหน ปไี หน จะตายด้วยโรคอันใดนะ และป่าช้าของเราอยู่
ทไ่ี หนนะ ทราบหรอื เปลา่ ละ่ ทราบไดห้ รอื เปลา่ ละ่ นแ่ี หละ ขอใหเ้ รง่ เรง่ ทำ� ความเพยี ร
และอกี ประการหน่งึ ธรรมของพระพทุ ธเจา้ เป็นของท่ีไม่เนนิ่ ชา้ นะ เรว็ ทส่ี ุด เรว็ ท่สี ดุ
ทเี ดยี ว เปน็ ของทไ่ี มเ่ นนิ่ ชา้ ทเี ดยี ว อยา่ ใหจ้ ติ เปน็ อนาถานะ มที พี่ งึ่ นะ พทุ โธ พทุ โธ พทุ โธ
เปน็ ของใหญ่นะ พระองคก์ พ็ ูดแลว้ วา่ หากความกลัวมาถงึ แลว้ ขนพองสยองเกลา้
มาถงึ แลว้ พงึ ระลกึ ถงึ ตถาคต ความกลวั หายไป ในตอนนห้ี มายความยงั ไง แมอ้ งคส์ มเดจ็ -
พระผมู้ พี ระภาค จติ ถงึ อมตธรรมแลว้ พระองคไ์ มก่ ลวั ตายนะ นน่ั หากวา่ คนไหนถงึ

261

พระองค์ คนน้นั จิตม่นั คง นั่น จิตมีวหิ ารธรรม นนั่ จิตปล้ืมอกปลื้มใจว่าเรามีชีวติ
อยใู่ นโลกนะ หากวา่ เราตายไป อนจิ จงั ไมเ่ ที่ยงของชีวิตนะ นนั่ เรากจ็ ะไปส่สู คุ ติ
โลกสวรรคส์ ิ มนั เปน็ อยา่ งนั้นนะ

ทั้งงทู ั้งเงย้ี ว อยา่ ไปกลา่ วเชยี ว ทงั้ ที่เป็นจรงิ บ้าง ไมใ่ ชบ่ ้าง ตัวอยา่ งนางมทั รไี ป
หาผลไมก้ ลางป่าหมิ พานต์ ในดงในดอนใหญ่โตนะ นน่ั ในวันนน้ั พระเวสสันดรจะ
บรจิ าคโอรสธดิ านะ นน่ั แลว้ กพ็ ระอนิ ทรก์ ม็ า ใครกม็ า ทำ� เปน็ ราชสหี บ์ า้ งเปน็ เสอื บา้ ง
ก้นั ทางนางมทั รี เชน่ นี้ สมยั เราจะมไี หม มบี า้ งเปน็ บางครงั้ บางคราว และอยา่ งหนง่ึ
ท่านอาจารย์มั่นท่านพูดให้ฟัง โยคาวจรเจ้าทั้งหลาย บางองค์เคยถูกเหมือนกัน
เดนิ จงกรมอยู่น้ันนะ เดนิ ไปเดินมาอยู่นัน้ อา้ ว เสอื ตวั หนึง่ มา มาอยตู่ ่อหน้าทางเดิน
จงกรมนะ แหม แสดงกริ ยิ าอยา่ งนน้ั อยา่ งน้ี ยดื ไปยดื มา คลา้ ยๆ จะขบพระองคน์ นั้ นะ
นน่ั ทา่ นอาจารยม์ น่ั ทา่ นเลา่ ใหฟ้ งั วา่ พระกลวั มาก จนอา้ ว กจู้ ติ ได้ เดนิ ไปเดนิ มา ไอเ้ สอื
ตวั นนั้ นะ่ นง่ิ อยซู่ ะนะ พระองคน์ น้ั เดนิ จงกรมไป อา้ ว สง่ จติ ไปเยยี่ มผหู้ ญงิ แปป๊ เดยี ว
เสือคราง ฮ่อื ๆๆๆ เชยี วนะ หากวา่ จติ ของเธอเขา้ มาภายในจิต เงียบเชยี ว เสือนะ่

นแี้ หละ ทา่ นพระอาจารยม์ นั่ เลา่ ใหอ้ าตมาฟงั อนั นลี้ ะ เปน็ เทพแนเ่ ชยี ว หากวา่
เปน็ เสอื จรงิ แลว้ คงเอาไปกนิ แลว้ คงเอาพวกพระไปกนิ แลว้ กเ็ พราะยงั ไง เพราะเทพ
จะทดลอง นน่ั เพราะเสอื กบั พระน่ี ทา่ นอาจารยม์ น่ั ทา่ นวา่ กนิ บอ่ ยๆ นะ ครง้ั พทุ ธกาลนนั้
คาบพระไปกนิ พระทงั้ หลายนะ่ คาบเอาพระไปนะ รอ้ งอยู่นะ รอ้ งอยใู่ นปากเสือนะ
พระนะ่ ชว่ ยไมไ่ ด้ เพราะเสอื มนั เปน็ สตั วท์ ด่ี รุ า้ ยนะ แลว้ ใหโ้ อวาทวา่ ทา่ นนะ พจิ ารณานะ
เข้าไปไม่แลว้ ก็ให้พิจารณา และพระนะ่ พจิ ารณาแลว้ ส�ำเรจ็ อรหันตน์ ะ เมอื่ ส�ำเร็จ
อรหนั ตแ์ ลว้ ไอเ้ สอื มนั จะวางหรอื เปลา่ กก็ นิ ทา่ นพระอาจารยม์ น่ั วา่ ไมไ่ ด้ เสอื กบั พระ
น่ีนะ ในถนิ่ น้นั นะ่ เสือกนิ พระหลายองคน์ ะ ในคร้ังสุดท้ายนี่รู้สกึ วา่ ให้โอวาทกันได้
ใหส้ ำ� เร็จอรหนั ตใ์ นปากเสอื ได้นะ

ขอ้ สำ� คญั นะ ใหภ้ าวนา ภาวนานน้ี ะ จะกน้ั เสอื ไมไ่ ด้ กนั้ เสอื ไมไ่ ด้ พระกเ็ ปน็ มนษุ ยน์ ี่
นั่น เป็นมนษุ ยอ์ ยนู่ ่ี มนุษย์น่ะเปน็ อาหารของเสอื นะ นนั่ ยกตัวอย่างประเทศลาว
ประเทศลาวนะ น่ัน อาตมาไประวงั เต็มที่เชียว กบั ทา่ นพระอาจารยช์ อบนะ กเ็ พราะ

262

อย่างไร เสอื มันดุร้าย เมืองลาวนะ ประเทศลาวนะ ฟากโขงนั่นละนะ เสอื มนั เคยกิน
แกวนบ่ี อ่ ยๆ นะ เขายงิ ตวั ไหน หวั แกรก* ทกุ ทที กุ ทเี ชยี วนะ มนั เคยไดก้ นิ คนมาแลว้
นัน่ เหตุน้ัน เสอื แถบฝงั่ ลาวนะ ก้ันไม่ได้ เสอื ฝง่ั ไทยน้ัน เขาบอกวา่ มันไมก่ ินคน
ไมห่ วิ จรงิ ๆ ไมก่ นิ เขาพดู อยา่ งนนั้ นายพรานปา่ อาตมาไดร้ บั ความกลา้ หาญจากพวก
พรานปา่ นะ เขาเตือนนะ ในประเทศลาวไม่ได้ กลัวนกั เชยี ว มนั เคยกนิ แกว แนะ่
เนื้อหนงั ของมนษุ ยม์ ันเอรด็ อรอ่ ยนะ มันเคยไดก้ ินแลว้ เม่อื เหน็ คนนะ ไมว่ ่าพระ
ไม่วา่ คฤหสั ถ์นะ เอา เอาเหมอื นกนั เพราะเป็นอาหารของมันทุกชนิด กินได้ท้งั นน้ั

ไอง้ ู ไอง้ ู นน้ี ะ่ มที า่ นอาจารยช์ อบ มอี ยู่ พบเหมอื นกนั เวลาทา่ นไปบณิ ฑบาตนะ
กลบั มาเหน็ งขู วางทาง อา้ ว เปน็ เรอื่ งอะไรนะ ทา่ นกห็ ยดุ พจิ ารณา เอะ๊ นน่ั เจา้ สถานที่
ทีเดียว หากเป็นเช่นนัน้ ขอใหเ้ ธอไป อา้ ว งกู ็เลอ้ื ยไป แล้วท่านก็ขน้ึ ไปบนภเู ขานะ
มอี ยนู่ นั้ แลว้ อาตมาจะพดู ใหฟ้ งั นะ เมอื่ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นนพิ พานนะ ฝาก ฝากศาสนา
ไวก้ บั พระอนิ ทรน์ ะ ไวก้ บั พญานาคนะ พญายกั ษไ์ มเ่ หน็ กลา่ ว พญาครฑุ ไมเ่ หน็ กลา่ ว
ไอ้พวกนดี้ ุรา้ ย เหน็ จะไมฝ่ าก ฝากไว้กับสองชนดิ น่ีทีเดียว

ปรากฏอยหู่ มเู่ พอื่ นนะ หวั เยน็ * มาหลายครง้ั เทยี ว พวกเทพพวกอะไร ชว่ ยเหลอื นะ
อย่างทา่ นอาจารย์ขาวนะ รอตายแล้ว นน่ั อาพาธอยู่เต็มที่แลว้ ท่จี งั หวัดหนองคาย
ทา่ นอาจารยจ์ วนเอาไปในคราวนน้ั เอาไปภทู อกนะ นน่ั ภวู วั นะ นน่ั ทา่ นบอกวา่ แหม
เกอื บตายเทยี ว อา้ ว พวกเทพ ว*ี เขา้ วเี ขา้ อา้ ว มนั ถงึ จติ ทเี ดยี ว อา้ ว ปาฏหิ ารยิ ข์ องเทพ
มนั เขา้ ถงึ จติ มนั เยน็ เขา้ ถงึ จติ ไดร้ บั ความสบายนะ นน่ั ทา่ นอาจารยข์ าวทา่ นเลา่ ใหฟ้ งั

เหตนุ นั้ อยา่ ประมาทเชยี ว น่ี ใหน้ กึ ถงึ พทุ โธ ธมั โม สงั โฆ ใหท้ ำ� อตั ตตั ถปรมตั ถ-
ประโยชน์ ในดวงใจ ในชวี ติ ของเรานะ นนั่ และธรรมของพระพทุ ธเจา้ เปน็ นยิ ยานกิ ธรรม
ไมเ่ ฉพาะแตบ่ รรพชติ นะ คฤหสั ถก์ ส็ ำ� เรจ็ ไดน้ ะ นนั่ ใหต้ ง้ั อกตง้ั ใจ เอวํ กม็ ดี ว้ ยประการ
ฉะน้ี

* เสอื หัวแกรก = เสอื ซ่งึ ขนที่หัวขึน้ เป็นรอยด่าง หางสั้น เปน็ พันธุ์เสอื ทด่ี ุร้าย ชอบกินคน
* หวั เย็น = เกอื บตาย
* วี = พัด, โบก

263

ทำ� บุญร่วมกนั หัวเพยี งกนั

เทศนาอบรมฆราวาส ณ วดั เขาพรุ าง (ธดุ งคนมิ ิต) อ.เมือง จ.กาญจนบุรี
๒๔ มถิ ุนายน ๒๕๒๑

ฟัง ตั้งใจฟัง นี้นะ มาไม่พรอ้ มกนั อาตมาเป็นพระเชียวนะ ตอ้ งห่วงนะ คนท่ี
มากอ่ นนะไดย้ นิ ได้ฟัง รบั พระไตรสรณคมน์เสรจ็ คนทีม่ าทหี ลงั นั้นเป็นห่วง ถึงไหน
เขาต้องมาแล้ว เขาตอ้ งไดย้ นิ ได้ฟังเป็นบางอยา่ งนะ เตอื นสติเขา้ ไปในจิตนะ

ในครง้ั พทุ ธกาล ในสมยั หนง่ึ อนั องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคยงั ทรงพระชนมอ์ ยู่
มพี ราหมณค์ นหนงึ่ เกดิ ในเมอื งพาราณสที เี ดยี ว หนมุ่ ๆ เทยี วนะ กบั เมยี ไดก้ นั ไมน่ าน
ในระหวา่ ง ๕-๖-๗ ปเี ทยี ว รกั ใครก่ นั มาก ผวั กไ็ วใ้ จเมยี เมยี กไ็ วใ้ จผวั เทยี วนะ และก็
หาทรัพย์น่ะ เงนิ ถงุ เดียวกัน ความสุขความทกุ ข์อันเดยี วกัน ผวั เมียคู่นีน้ ะ่

แลว้ ทนี ้ี มวี นั หนงึ่ ผวั ไปคา้ ขายทางไกล ยงั ไมก่ ลบั เมยี อยทู่ บ่ี า้ นทเี ดยี ว ระหวา่ งนน้ั
เมยี ทสั นานตุ รยิ ะเหน็ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเดนิ โคจรมา จะผา่ นบา้ นหลงั นนั้ ไป
ในเมืองอื่น แล้วทนี ี้น่ะ ผู้หญิงไอ้คนนัน้ ไอเ้ มยี นะ่ พ่อค้าคนน้นั แลเห็นองคส์ มเดจ็ -
พระผมู้ พี ระภาค ปลม้ื อกปลม้ื ใจ เกดิ ปตี ทิ ง้ั ๕ ทเี ดยี ว รง้ั ไมอ่ ยู่ วง่ิ ไปหาพระพทุ ธเจา้ เทยี ว
กราบทลู พระองคว์ า่ “ขา้ พระองคเ์ ลอ่ื มใสพระองคม์ ากนะ หากวา่ พระองคจ์ ะพกั ผอ่ นอยู่
ทน่ี สี่ กั ราตรหี นงึ่ เหน็ จะเหมาะพระเจา้ คะ่ ขา้ พระองคย์ นิ ดจี ะเลยี้ งพระองคผ์ เู้ ปน็ ประมขุ
ในสงฆท์ งั้ หลาย ณ ทนี่ บ้ี รบิ รู ณ์ หมอ่ มฉนั ไดน้ บั ดแู ลว้ ในบรวิ ารพระองคไ์ ดถ้ งึ ๕๐๐

264

เทยี วนะ นา่ ปลื้มใจ ขอพระองค์รับนิมนต์ขา้ พระองค์นะ” หญงิ ร้องทุกข์ตอ่ พระองค์
เชน่ นน้ั องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคกน็ งิ่ พระทยั อยู่ แตว่ า่ นงิ่ พระทยั นนั้ บรรดาพระพทุ ธเจา้
ท้ังหลาย แปลวา่ รับนมิ นตแ์ ล้วนนั่

ตอนนน้ั หญงิ คนนัน้ เตรยี มตัวเทยี วนะ เปน็ การใหญ่ เอาเงนิ ออกจากเซฟเทยี ว
ทสี่ ะสมกนั ไวก้ บั สามนี ะ สะสมกนั ไดห้ ลายปเี ทยี ว แลว้ ทนี นี้ ะ่ ปรบั ปรงุ อาหารการกนิ
ทกุ อยา่ ง หญงิ นมิ นตอ์ งคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคขน้ึ ในบา้ นในชอ่ งทเี ดยี วนนั้ ไหนเลย้ี ง
เสรจ็ เทยี ว อมิ่ หนำ� สำ� ราญ ตอนนน้ั องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคลา ลาอบุ าสกิ า หนมุ่ ๆ นน้ั
พระองค์กพ็ าสงฆ์เดนิ เทียวนะ เดนิ ไปจังหวดั อื่น เมืองอืน่ นะนั่น

ทนี น้ี ะ ยงั อกี ๒-๓ วนั อา้ ว สามที ไ่ี ปคา้ ขายกลบั มาแลว้ นนั่ เมยี ดอี กดใี จจะพดู ให้
สามฟี งั เพอ่ื ยงั ไง เพอ่ื ใหส้ ามอี นโุ มทนาบญุ กศุ ลในตอนนน้ั พดู นะ ภรรยาวา่ “เงนิ ทอง
ของเรานะ แหม เราทงั้ สองคนนะ ซงึ่ เปน็ ผวั เมยี นะ หาดว้ ยปลแี ขง้ นะ เดย๋ี วนนี้ ะ่ ฉนั ได้
ทะนบุ ำ� รงุ พระพุทธเจ้า หมดเงินไป แหม หลายพนั กหาปณะทีเดยี วนะ” เพื่อให้สามี
อนโุ มทนา แทท้ จ่ี รงิ เปลา่ สามดี ดุ า่ สามดี ดุ า่ ภรรยามากทเี ดยี ว “อา้ ว เอาเงนิ ของฉนั ไป
ทะนบุ ำ� รงุ คนหวั โลน้ ๆ นนั่ ไมม่ ปี ระโยชนน์ ะ” นน่ั ทะเลาะกนั เทยี วนะ เมอื่ ทะเลาะกนั
อา้ ว ทะเลาะกนั นะ แต่กเ็ ป็นธรรมดา ทะเลาะกนั นะ

แตอ่ นจิ จงั ไมเ่ ทยี่ งของชวี ติ เมยี เลอ่ื มใสพระพทุ ธศาสนา ถงึ ขนาดนนั้ ตายไปนะ
ไปเปน็ ลกู เศรษฐเี สยี แลว้ ในเมอื งหนงึ่ แหม รำ่� รวยมากทเี ดยี ว เธออปุ ฏั ฐากพระพทุ ธเจา้
ด้วยนำ้� ใจ ทั้งกาย ท้ังวาจา ท้ังใจ เทยี วนะ นน่ั เกิดเปน็ ลูกเศรษฐีของมหาเศรษฐี
ทงั้ หลายนะ เหตนุ นั้ คลา้ ยๆ กบั เปน็ ใหญก่ วา่ เศรษฐที ง้ั หลายทเ่ี ธอไปเกดิ นะ แลว้ ทนี ี้
บิดามารดารักท่สี ุด รักธิดาคนนน้ี ะ่ นน่ั เอาไวใ้ หบ้ นปราสาทโนน้ สูงทีเดียว สูงนั่น

แลว้ ทนี ผ้ี วั อา้ ว ไปเกดิ ในทอ้ งคนจนเทยี ว คนนนั้ ขอทานผวั เมยี เขาขอทานเรอ่ื ยๆ
บางครง้ั กไ็ ดก้ นิ อมิ่ นะ บางครง้ั กไ็ มไ่ ดก้ นิ อม่ิ นะ อา้ ว ไอผ้ วั นะ เขา้ ไปกอ่ ปฏสิ นธใิ นทอ้ ง
ของหญงิ คนจนนน้ั อา้ ว เวลาคนน้ไี ปเข้าท้องนะ อา้ ว จนเสยี แลว้ ทเี ดยี วนะ แต่ก่อน
ขอทานน่ะพอกินอยู่ แลว้ ทนี ีค้ นเขา้ ทอ้ ง อา้ ว ขอทานไมไ่ ด้กินเสียแลว้ เทยี วนะ

265

มันอัปรีย์ถึงขนาดน้ันน่ะ ด่าพระพทุ ธเจ้านะ มัจฉรยิ ะตระหนน่ี ะ ไปเขา้ ท้อง
คนจนนะ อา้ ว แตก่ อ่ นเขาพอกนิ นะ พออยนู่ ะ ขอทานนะ่ แตเ่ ดก็ คนนนั้ ไปเขา้ ทอ้ งไหน
ขดั เขนิ กนั ดารทเี ดยี วนะ นน่ั อาศยั สามไี ปขอทานถงึ ไดก้ นิ เลย้ี งตวั มา เลยี้ งลกู อยใู่ น
ทอ้ งมาเรอ่ื ยๆ เทยี วนะ นน่ั อา้ ว ไมน่ านเดก็ คนนนั้ เกดิ ออกมานะ เกดิ ออกมาอมุ้ เดก็
ไปขอทานไมไ่ ดน้ ะ อปั รยี ถ์ งึ ขนาดนน้ั ทเี ดยี วนะ ไมไ่ ดก้ นิ นะ ตอ้ งเอาเดก็ วางไวเ้ สยี กอ่ น
ว่ิงไปขอ อา้ ว ขอไดก้ ินนะ น่นั อัปรียถ์ ึงขนาดนเ้ี ทยี ว

แลว้ ทนี น้ี ะ่ มนั ใหญม่ า ใหญม่ าเทยี วนะ ใหญม่ านะ อา้ ว คนทกุ ขค์ นจนเสยี แลว้
เทยี วนะ เดก็ คนนนั้ นะนนั่ ซดั เซพเนจรไปเมอื งนนั้ ทเี ดยี วนะ เมอื งอนั ทภ่ี รรยาไปเกดิ นะ
ภรรยานน้ั ไดอ้ ยู่บนปราสาทโนน้ ทเี ดยี ว แลว้ นะ่ เปดิ หนา้ ต่างเทยี ว เหน็ ไอเ้ จา้ นีน้ ่ะ
ไปขอทานนะ ซอกๆ แซกๆ ไปขอทาน

อา้ ว กรรมอนั ทเ่ี ปน็ ผวั เปน็ เมยี กนั มาแตก่ อ่ นนน้ั ทเี ดยี ว ใหร้ กั กนั ธดิ าของเศรษฐี
อยบู่ นปราสาทนะ อยากรกั ใครเ่ หลอื เกนิ จะวงิ่ ตามไอค้ นใชค้ นทกุ ขค์ นนน้ั นะ่ รตั นะ
ทัง้ หลายเอาใส่ตระกร้านะ ทนู ศรี ษะลงมาจากปราสาทเทียว ทาสที ั้งหลายไม่เข้าใจวา่
เป็นนายของตัวนะ เข้าใจวา่ เป็นคนใชน้ ะ อา้ ไปทา่ นำ้� อยา่ งน้ันอย่างน้ี หญงิ คนนัน้
อ้าว ว่ิงตามเสียแล้วเทียว ตามชายทุคตะคนนั้นนะ ชายทุคตะคนนั้นเขาก็บอกว่า
“เธอมาธรุ ะอะไร” อา้ ว “ฉนั มาจะเปน็ เมยี เธอนะ” อา้ ว “ไมไ่ ด้ ฉนั กพ็ อหากนิ ฝดื เคอื ง
เหลอื เกนิ นะ จะเปน็ เมยี ยงั ไงได้ ไมเ่ อา” ตอนนนั้ หญงิ ปลอบใจเธอวา่ “รตั นะฉนั เอามา
เต็มตระกร้านะ นบั เปน็ หลายลา้ นเชียวนะ เพชรนลิ จินดานะ”

ตอนนน้ั ไดก้ นั อา้ ว กนิ ของเมยี นะ่ ถงึ ๓ ปี เสรจ็ แลว้ ฉบิ หายตายเทยี วนะ แลว้ ทนี ้ี
มันแยกกันนะ แยกกัน “ฉนั อยู่กับเธอไม่ได้ ทรพั ย์สมบัติฉันเอามาจากตระกูลใหญ่
แลว้ กไ็ มม่ ที จี่ ะไดใ้ หมน่ ะ หมดไป หมดไปนะ จะอยธู่ รุ ะอะไร เดย๋ี วนที้ างมี ๒ แพรง่ นะ
เธอไปทางหนงึ่ ฉนั ไปทางหนงึ่ นะ จากกนั นะ หยา่ กนั นะทนี ”้ี นนั่ เมยี ฉลาดนะ พดู นะ
เอา้ จากกนั ไป

เจา้ เมยี น่ะเดนิ ไป อ้าว กศุ ลมันแรง ไปเปน็ เมียเศรษฐอี กี ตระกลู หนง่ึ นนั่ เป็น
เมยี เศรษฐีนะ ตระกูลหน่งึ เทยี วนะ แตง่ ตัวผิดปกตินะ ไม่เหมือนเกา่ นะ แล้วทนี ้ี

266

ไอเ้ จา้ นไ้ี ป แหม ไอก้ างเกงไมม่ ชี นิ้ ดสี กั นดิ เดยี วนะ นน่ั ขอทานไปเมอื งนน้ั เหมอื นกนั นะ
ไอก้ รรมเจอกนั อกี แลว้ นะ แลว้ ทนี เี้ มยี อยบู่ นปราสาท และกผ็ วั กย็ งั อยทู่ นี่ น่ั อยดู่ ว้ ยกนั นะ
แตง่ ตวั อะไรนะ อา้ ว แตก่ อ่ นเปน็ จณั ฑาล อา้ ว กลบั เปน็ แตง่ ตวั แลว้ ผวั จำ� ไมไ่ ดเ้ ทยี วนะ
แต่เมียจ�ำผวั ไดน้ ะ น่นั วนั นัน้ เมยี อยู่บนปราสาทนะ เห็นผัวเดนิ ซอกๆๆๆ ไปขอทาน
ในตลาดนะ

เอาอกี แลว้ นะ สงสารผวั เทยี ว ใหท้ าสไี ปเรยี กมา ใหเ้ รยี กไอค้ นนนั้ มานน่ั มานงั่
อยรู่ มิ บนั ไดปราสาทนะ แลว้ หญงิ คนนน้ั ลงมาเทยี ว เธออยทู่ ไี่ หนยงั งน้ั อยทู่ โ่ี นน่ ทนี่ เี่ ทยี ว
แล้วก็นอกใจผวั เสยี ด้วยนะ คนนน้ั น่ะผวั ใหม่นะนนั่ แลว้ ถามว่า แท้ทจี่ ริงไอค้ นนัน้
ไมก่ นิ ขา้ วมา ๓ วนั แลว้ มนั อปั รยี น์ ะ ดา่ พระพทุ ธเจา้ มนั มจั ฉรยิ ะตระหนนี่ ะนน่ั แลว้
เมยี น่นั น่ะรักผวั มากเทียว ไมพ่ ูดใหใ้ ครฟัง เธอร้จู ักวา่ ผวั ของเธอแล้ว แต่ผัวของเธอ
ไมร่ จู้ ักว่าเมยี นน่ั แลว้ ทนี ี้ ใหเ้ ธออยทู่ ีน่ ี่นะ นัน่ น่ังอยู่ทนี่ ่ี ฉันจะข้นึ ไปบนปราสาท
เสียก่อน

เมยี นะ่ ฉลาด เอาขา้ ว เอาขา้ วนง่ึ นะ ทำ� แปๆ นะ แหม เอากลงิ้ *ๆๆ ทองคำ� เทยี วนะ
กลง้ิ ๆๆ จะลงมาใหผ้ วั ในครง้ั นนั้ กลงิ้ นะ แบกกอ้ นขา้ วนะ ลงมาใหผ้ วั นะ สงั่ บอกวา่
“เธอนะ ไอข้ า้ วกอ้ นนใ้ี หเ้ ธอนะ เธออยา่ ไปกนิ ในทป่ี ระชมุ นะ กนิ ในทเ่ี ปลยี่ วๆ นะ นนั่
ฉนั ขอสั่งเธอ”

แทท้ ่ีจริงคนนั้นไม่ได้กินขา้ วมา ๓ วันนะ เหน็ กอ้ นขา้ วนะ ปัดโถ ดีอกดีใจวา่
ชวี ิตยงั มอี ย่นู ะ จะได้กนิ ขา้ ว ไดร้ บั ความสขุ นะ น่นั อย่างน้ีเทียวนะ เอากอ้ นขา้ วไป
ระหวา่ งนนั้ สะพานครำ่� ครา่ ฝนตกรนิ นะ ครำ�่ ครา่ สะพานนะ ทนี น้ี ะ่ หวิ ขา้ ว นน่ั แลว้ มี
กระดานพาดอยกู่ ลางสะพาน เอาขา้ วไว้ขา้ งนี้ แลว้ ไปลงขา้ งน้ัน เพือ่ ไปลา้ งมือจะได้
กนิ ขา้ วนะ นนั่ อา้ ว พอไปถกู สน้ * นน้ั อา้ ว กอ้ นขา้ วตกปมุ๋ ลงนะ ตกปมุ๋ อา้ ว ปลาใหญ่
ฮบุ เอาไปกนิ นะ แหม เธอรอ้ งไหท้ เี ดยี วนะ ไหห้ ากอ้ นขา้ วกอ้ นนนั้ นะ นนั่ นม่ี นั อปั รยี ์
ถงึ ขนาดนีท้ ีเดยี วนะ มนั คิดตระหน่ี ดา่ พระพุทธเจา้ นะ

* กล้งิ = คลึง, มวน, หุ้ม
* ส้น = ปลายไม้

267

ไอ้ปลาฮุบไปแล้วนัน่ รอ้ นทอ้ งนะ ไอ้ปลานะ ไปตกอวนเขานะ ไปตกอวนเขา
เมื่อถกู อวนเขาแลว้ ทีนี้น่ะ เอาไปขายในท้องตลาดนะ ปลาตัวใหญ่ไมม่ ีใครซื้อเลยนะ
แลว้ ทนี ี้หญงิ อนั ทเ่ี ป็นเมียของเธอมาแต่กอ่ นนนั้ นะ ให้ทาสไี ปบอก มาขายที่บา้ นเรา
อ้าว ซือ้ ตวั หนึ่ง แหม หลายกหาปณะทเี ดียว เมอ่ื ซื้อเสร็จแลว้ ใหท้ าสหี ามไปๆ นะ
ในครัวนัน่ แลว้ ทีน้นี ่ะ เมยี เศรษฐนี ั้นให้ทาสีไปลับมดี ให้คมกริบเทยี วนะ จะแลป่ ลา
จะแลท่ อ้ งปลา จะทำ� ตดั อะไรทกุ อยา่ ง แลว้ ทนี นี้ ะ ไปแลท่ อ้ งนะ อา้ ว ตาย ไอท้ องคำ�
ทใี่ หเ้ ธอคนนน้ั ทำ� ไมตกในทอ้ งปลาเลา่ ตกในทอ้ งปลานะ แหม อปั รยี ถ์ งึ ขนาดนั้น
ผวั ของเรา ยงั ง้ันยังงี้ น่ัน นี้แหละ ฉันใดก็ดนี ะ ผัวเมียอนโุ มทนาด้วยกัน ใส่บาตร
ดว้ ยกนั ใหห้ วั เพยี งกนั นนั้ ไดก้ นั งา่ ยนะ และกเ็ ฒา่ แกก่ ย็ นิ ดดี ว้ ย ไดก้ นั งา่ ยเทยี วนะ
กเ็ พราะยงั ไง ผวั เกดิ ในตระกลู เศรษฐี เมยี กต็ ระกลู เศรษฐนี ะ เหมอื นกบั นางวสิ าขานะ

หากวา่ เมยี ไมเ่ ลอ่ื มใส ผวั กไ็ มเ่ ลอ่ื มใส บางคราวผวั เลอื่ มใส บางทเี มยี ยงั บางที
เมยี เลอ่ื มใส ผวั ยงั อา้ ว นน่ั ไดก้ นั กย็ ากทส่ี ดุ ตอ้ งวงิ่ ตามกนั เทยี วนะนน่ั เพราะยงั ไง
เพราะไอค้ วามรวย อนั ความรำ่� รวยหนง่ึ ไอค้ วามมง่ั มศี รสี ขุ หรอื รปู รา่ งอะไรมนั ตา่ งกนั
มากเทยี วนะ นน่ั แตว่ า่ ไดก้ นั ไมไ่ ดก้ นั ไมไ่ ด้ ตอ้ งวงิ่ ตามเทยี วนะ เพราะมนั อยรู่ ว่ มกนั
มาแตช่ าติก่อน ปุพเฺ พ กตปุญฺตา มันสะสมบญุ กุศลดว้ ยกันนะ ต้องได้กนั แต่ยาก
ท่ีสุดนะ น่นั

หากวา่ เล่ือมใส อนโุ มทนาดว้ ยกนั อะไรด้วยกัน เสร็จไม่ขัดขอ้ ง มีน�้ำหน่ึงใจ
เดยี วกนั เลือ่ มใสในทานอันเดยี วกนั ศีลอนั เดียวกนั ภาวนาอันเดยี วกัน ไดก้ นั งา่ ย
ทส่ี ดุ นะ และทรพั ยส์ มบตั ิเทา่ กนั นะ นน่ั เท่ากนั แล้วเปน็ เศรษฐีสมัยนนั้ ๑๖ โกฏนิ ะ
เศรษฐที ่หี นึ่ง เศรษฐที ส่ี อง ๘ โกฏิ เศรษฐีต�่ำสดุ ๔ โกฏินะ มีระยะๆ อยู่ ไอ้เงิน
สมยั นน้ั หากวา่ เลอื่ มใสดว้ ยกนั แลว้ อา้ ว ผวั เมยี ไดเ้ ปน็ เศรษฐที หี่ นง่ึ พรอ้ มกนั ไมง่ นั้
เศรษฐีทีส่ องพร้อมกนั ไม่ง้นั เศรษฐีทีส่ ามพร้อมกนั ไดก้ นั ง่ายนะ มยี ศนะ ไมม่ ีคณะ
ตเิ ตียนนะ กเ็ พราะยงั ไง ก็เพราะอำ� นาจจติ อนั เดยี วกนั น่ัน หากว่าคนหนึ่งเลอ่ื มใส
คนหนงึ่ ไมเ่ ลอื่ มใส แหม ในตอนนน้ั กวา่ จะวงิ่ ไปตามกนั นะ กวา่ จะได้ รบั ความทกุ ขน์ ะ
ไม่ใช่เล่นนะ

268

นแี้ หละ ขอใหต้ งั้ อกตงั้ ใจ ตงั้ ใจเทยี วนะ ใหท้ านอนั เดยี วกนั อนโุ มทนาอนั เดยี วกนั
หญงิ ท�ำแล้วมาบอกผวั ผวั อนุโมทนา ผัวทำ� มาบอกเมยี เมยี กอ็ นุโมทนา น่นั แปลว่า
หัวเพียงกนั ไดก้ ันงา่ ย มนั สำ� คญั ในตอนนท้ี เี ดยี ว

ไอห้ มอนน่ั นะ ตายไปแลว้ ไปเขา้ ทอ้ งคนจนนะ ไอค้ นจนนะ หามอื้ หาวนั หาอะไร
หาขอทานกิน อ่ิมบ้างไม่อม่ิ บา้ งนะ ไอ้เจ้าน่ี เข้าทอ้ งปุป๊ ลงไป อา้ ว มนั ไม่ออกงา่ ยๆ
มนั ๗ เดือน ๙ เดือน หรือ ๑๐ เดือนนะ แมไ่ ดอ้ ดๆ อยากๆ นะ ผอมนะ ไม่มี
ข้าวกนิ น่ี คนอัปรีย์มันอย่ใู นท้องนี่ นี่แหละ ท�ำใหค้ นอน่ื ไดร้ ับความลำ� บากด้วยนะนี่
ยงั งนั้ เมยี รกึ ส็ งเคราะหแ์ ลว้ แหม ไอท้ องคำ� กอ้ นนน้ั นะนบั เปน็ หลายลา้ นนะ หากวา่ เธอ
เมยี กส็ งั่ แลว้ อยา่ เอาไปกนิ ในทป่ี ระชมุ นะ กนิ ทเี่ ปลย่ี วๆ นะ กเ็ พราะยงั ไง ยนั่ คนอนื่
ไปแยง่ เอา เอาของผวั ไปใช้ นน่ั สง่ั นะ นน่ั ไมไ่ ดเ้ ทยี วนะ สะพานนะ่ สะพานครำ่� ครา่
มกี ระดาน สน้ นกี้ บั สน้ โนน้ นะ่ มาวางไอส้ น้ นน้ี ะ่ ตอ้ งไปลา้ งมอื เสยี กอ่ นจงึ มากนิ อา้ ว
ไปโดนไอส้ น้ นน้ั ตกปมุ๋ ลงไป แหม ปลามนั ฮบุ ไป รอ้ งไหเ้ สยี ตงั้ ๒ วนั นน่ั มนั อปั รยี ์
ถงึ ขนาดนัน้ นะ

นแ้ี หละ ฉนั ใด ไอท้ านใหผ้ ลไดจ้ รงิ ๆ รกั ษาศลี เหมอื นกนั คนไหนทศุ ลี ไมม่ ศี ลี นะ
นน่ั หากวา่ ไดล้ กู ไดเ้ ตา้ มา ไมส่ มประกอบนะ ผลาญ ผลาญมรดกนะ ผลาญสมบตั ขิ อง
พอ่ ของแม่นะ นัน่ เปน็ โจรผู้รา้ ยนะ น่นั ผชู้ าย ผูห้ ญิงเปน็ หญิงโสเภณีนะ แม้ท�ำอะไร
ไมเ่ จรญิ นะ นนั่ กเ็ พราะยงั ไง เพราะไอค้ นอปั รยี อ์ อกจากนรกมา ไปเขา้ ทอ้ งไอค้ นทไี่ มม่ ี
ศีลนะ น่นั

คนไหนมศี ลี มกี ลั ยาณธรรมนน้ั ไดเ้ ทพทศี่ กั ดสิ์ ทิ ธค์ิ นื จากสวรรคม์ าเกดิ นะนนั่
ไอ้พวกนร้ี ูปร่างสวยนะ นัน่ ว่าง่ายสอนงา่ ยนะน่ัน อย่ใู ตบ้ งั คบั บญั ชาของบิดามารดา
นน่ั น่ีแหละ เขาอวยพรใหซ้ ่งึ กนั และกัน แหม ลูกของคนนนั้ น่ะ คนนีน้ ะ่ บญุ ของ
เขานะ เขาประพฤตดิ นี ะ นนั่ เขาสบื มรดกไดน้ ะ นน่ั ไม่ทำ� ความฉิบหายในตระกูล
ของเขานะ นัน่ บุญของเขานะ นนั่ นี้บญุ ก็เพราะรักษาศีลนนั่ เองแหละ ไม่ใชอ่ ื่นไกล
ไม่ใชอ่ ่ืนไกล

269

และอกี ประการหนงึ่ หวั ใจของคนนะ ราคะ โทสะ โมหะ สงิ ในดวงจติ นะ แหม
มนั ร้ายกาจนะ พระพุทธเจ้าทา่ นกลา่ วนะ หวั ใจของคนนะ คลา้ ยๆ กบั ลิงทเี ดียวนะ
ลงิ นเี่ ปน็ สตั วท์ ซ่ี กุ ซน จบั โนน่ วางนนั่ ซกุ ซนมากเหลอื เกนิ แหม หวั ใจมนษุ ยค์ ลา้ ยๆ กนั
กับลิงนะ ปล้นิ ควำ�่ หงายมือนะ นัน่ ๆ นๆ่ี อยนู่ ะ น่ัน เหตุน้ัน ไอล้ งิ น่ะเป็นสัตวท์ ่ี
ซกุ ซนนะ หากว่าปล่อยข้ึนต้นไมน้ ะ ลิงหาอยูเ่ ป็นปกติไมน่ ะ ยอ็ กๆ แย็กๆ เชียวนะ

นนั่ เหมอื นกบั ลงิ นะนน่ั เหตนุ น้ั ตอ้ งอาศยั พระพทุ ธเจา้ ทเี ดยี ว โอปนยโิ ก นอ้ ม
พระคุณของพระพทุ ธเจา้ มาบริกรรม พทุ โธ-พทุ โธ ในดวงจติ นะ กำ� จดั ไอ้ตัวลิงออก
จากหัวใจน่ะ ให้จิตเปน็ ปกติหนง่ึ ให้จิตมกี ศุ ลธรรม จติ บริสทุ ธ์ิหน่ึง นั่น นไี้ อล้ ิงนี้
สำ� คญั นกั ทเี ดยี ว หากวา่ พระพทุ ธเจา้ พทุ โธ-พทุ โธ ลงไปในดวงจติ แลว้ นนั่ จติ สงบ
จติ เกดิ มโนภาพ มโนภาพ จติ มคี วามสขุ หนงึ่ จติ มอี ำ� นาจหนง่ึ จติ มเี ดชานภุ าพหนง่ึ นนั่
นแี้ หละ เมอ่ื เปน็ เชน่ นนี้ ะ อยใู่ นศาสนากร็ า่ เรงิ รา่ เรงิ นะวา่ ไดท้ ำ� ดี ไดข้ วนขวายทรพั ย์
อริยทรพั ย์ไว้ในจิตแล้วน่นั

หากวา่ พทุ โธในตอนนน้ี ะ นอ้ มไปใสฝ่ า่ ยโลกนะนนั่ เดก็ นกั เรยี น นน่ั ทอ่ งบน่
พทุ โธ-พุทโธ เรอ่ื ยๆ นะ อ้าว จิตของเด็กมันปรุโปรง่ นะ ความขยันก็เกิดข้นึ แล้ว
ความทรงจำ� กเ็ กดิ ขน้ึ แลว้ นนั่ แลว้ ทนี น้ี ะ่ สอบไดง้ า่ ยนะ นนั่ สมกบั คำ� ทวี่ า่ พระธรรม
ย่อมรกั ษาผ้ปู ฏิบตั ไิ ม่ใหต้ กในทช่ี ว่ั มนั จะตกได้ยงั ไง ต้องสอบได้ น่ันประการหนง่ึ
นอ้ มไปการค้าขาย ร่�ำรวยมากทเี ดียวนะ นน่ั เหมือนกบั อนาถบณิ ฑิกเศรษฐี และ
นางวสิ าขาในครงั้ กอ่ น และกท็ ำ� ราชการ อา้ ว เลอื่ นยศนะนนั่ อำ� นาจพทุ โธนะ มนั ขยาย
ไปหลายชั้นหลายเชงิ เทยี วนะ

เหตนุ น้ั ใหต้ ง้ั อกตง้ั ใจ อคคฺ ํ มนสุ เฺ สส*ุ เราเกดิ มาในโลก งามแลว้ เลศิ แลว้ ธรรมวนิ ยั
กเ็ ลิศแล้วนะ อยา่ ท�ำตนใหถ้ ่อยนะ อย่าใหต้ กนรก เปรต อสุรกาย สตั วเ์ ดรจั ฉาน
น่นั ให้มีศลี มกี ัลยาณธรรมที่ดีนะนั่น และอกี ประการหนง่ึ ทา่ นอาจารยม์ ่นั ท่านสงั่

* อคคฺ ํ มนสุ เฺ สสุ มาจากหนงั สอื มตุ โตทยั ในบทอรรคฐานเปน็ ทต่ี ง้ั แหง่ มรรคผลนพิ พาน ความเตม็ วา่
อคฺคํ €านํ มนสุ เฺ สสุ มคฺคํ สตฺตวสิ ุทธฺ ิยา ทา่ นอาจารย์มัน่ แปลความวา่ ฐานะอนั เลศิ มอี ยู่ในมนุษย์
ฐานะอันเป็นเลิศน้นั เปน็ ทางดำ� เนนิ ไปเพือ่ ความบรสิ ุทธ์ขิ องสตั ว์

270

ขอใหไ้ ปพกั บนสวรรค์ ดนี ะ เวลาพระพทุ ธเจา้ มาตรสั ในโลก จะไดเ้ คลอ่ื นจากสวรรค์
มาเปน็ สาวกของพระองคน์ ะ อยา่ งสนทิ ใจนะ นนั่ อยา่ ใหไ้ ปพกั นรก มนั รอ้ งครางกนั
อะไรกนั สารพดั ทุกอย่าง เป็นเปรต อดๆ อยากๆ นะ เปรต เปรตนะ่ ไมใ่ ชเ่ ลน่ นะ
ไอค้ วามเปน็ เปรตนะ ตวั มันเทา่ ภูเขา แลว้ ทนี ีป้ ากมนั เท่ารูเข็ม มนั จะกินอะไรอม่ิ นะ
นนั่ มนั รอ้ งครางในเขาจกั รวาลนะ นน่ั ความไมอ่ มิ่ นะ มจั ฉรยิ ะ ตระหนน่ี ะ แลว้ ทนี นี้ ะ่
เปน็ อสรุ กายบา้ ง เปน็ สตั ว์เดรจั ฉานบ้าง

สัตว์เดรจั ฉานมันดกี ว่าสตั วน์ รก เปรต อสุรกาย มนั ชืน่ ชมยนิ ดใี นคขู่ องมนั
ผวั ๆ เมยี ๆ นะ บนิ ไปบนิ มา รา่ เรงิ นะ รอ้ งอะไรมนั บนั เทงิ ดนี ะ นนั่ ไมเ่ หมอื นกบั เปรต
เปรตนะ่ มันท�ำทรมาน ๕๐๐ เล่มบ้าง เชา้ ๆ กลางวัน ๕๐๐ เล่ม เวลาเยน็ ๕๐๐ เลม่
นะนนั่ สัตวเ์ ดรัจฉานไมก่ ลา่ วเพราะสนุกนะ แต่วา่ อภพั บคุ คลไมค่ วรแกธ่ รรมวนิ ยั
สตั วเ์ ดรัจฉานนะนน่ั นี้แหละ ฉันใดกด็ ี ขอให้ตัง้ อกตัง้ ใจ เรากอ็ ายสุ งู แลว้ อายสุ งู
แลว้ นะ อายสุ งู ในทน่ี ้ี คลา้ ยๆ กบั ไมร้ มิ ฝง่ั หากวา่ นำ�้ หลากมาเซาะไปๆ อา้ ว ไอต้ น้ ไม้
ต้นน้ัน ไม่เท่ียงนะ นั่น ล้มตงึ นะ

และอีกประการ ไอ้การตายของเรานน่ี ะ ไมร่ ู้จกั วา่ ตายวนั ไหนนะ ตายดว้ ยโรค
อนั ใดนะ ปา่ ชา้ อยทู่ ไ่ี หนนะ นน่ั เรารไู้ ดแ้ ตเ่ กดิ วนั นน้ั เดอื นนน้ั ปนี นั้ อายไุ ดเ้ ทา่ นน้ั นะ
นน่ั นี่แหละ นกั ปราชญ์นะ เกิดในโลกนะ เขาไม่ไว้ใจในชีวิตนะ รีบเร่งขวนขวายนะ
ทานไมม่ ี รบี เรง่ ศลี ไมม่ ี รบี เรง่ ผนู้ นั้ นะรบี เรง่ เตรยี ม เตรยี มตวั เทยี วนะนน่ั เตรยี มตวั
ขนตนใหอ้ อกจากอบายภมู ิทัง้ ๔ นะ น่นั สุคตโิ ลกสวรรค์เปน็ ของเรานะ น่ัน

และอกี ประการหนง่ึ คลา้ ยๆ กบั เตยี งทองทง่ี ามทสี่ ดุ นะ พระพทุ ธเจา้ แตง่ ไวใ้ น
เทวโลกนะ นน่ั คนจะนอนเตยี งทอง ขนึ้ เตยี งทองของพระพทุ ธเจา้ ได้ แหม พระองค์
ตอ้ งคัดเลือกเสียกอ่ น นัน่ คนทบ่ี าปหยาบชา้ ขึ้นไมไ่ ด้ บญุ วาสนาไม่มี เอ้ือมไมถ่ ึงนะ
นน่ั มนั เออื้ มถงึ แตอ่ บุ าสก อบุ าสกิ า บตุ รของพระองคจ์ ติ สะอาดนะนนั่ จงึ จะขน้ึ นอน
เตยี งทองของพระพุทธเจ้าได้นะ ไอ้พวกน้ีขน้ึ ไปนะ รา่ เรงิ นอนกลิ้งเกลอื กได้นะ นั่น
คนไหนบาปหยาบช้าขนึ้ ไมไ่ ด้ บุญวาสนาไมถ่ งึ นะ จติ สกปรกนะนน่ั

271

นีแ้ หละ ฉันใดก็ดี ขอให้ตั้งอกตงั้ ใจ เอื้อเฟือ้ ในพระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์
เทียวนะ ไอ้สมบัตใิ นโลกนะ ไม่ใช่ของใคร ไม่ใช่ของใครนะ เป็นของกลางประจำ�
อยใู่ นโลกนะ ดิน น้ำ� ไฟ ลม อยคู่ งที่เทยี วนะ หากวา่ เอาไปไม่ได้ ปู่ ย่า ตา ยาย
เอาสมบตั ใิ นโลกไปไมไ่ ด้ แหม พระพทุ ธเจา้ กเ็ อาไปไมไ่ ดเ้ ทยี วนะ นน่ั เกดิ มาในโลกนะ
มาใชช้ ว่ั คราว ไอด้ ิน น้ำ� ลม ไฟ ธนบตั ร เงนิ ทอง มาใชช้ ่ัวคราวนะนั่น ตายเอาไป
ไมไ่ ดน้ ะนนั่ คนอนื่ มาเกดิ สบื มรดกไป เอาไปได้แต่บุญแต่บาปอยา่ งเดียวนะ ไอ้ทจ่ี ะ
ไปเกิดข้างหนา้ นะ น่นั

นใี้ หส้ นใจใหม้ ากทเี ดยี วนะ อคคฺ ํ มนสุ เฺ สสุ มนั เลศิ นะ ธรรมวนิ ยั กเ็ ลศิ นะ ความเลศิ
เลศิ ในตอนนน้ี ะ่ นน่ั มนั ฝงั อยใู่ นจติ อบุ าสก อบุ าสกิ า นแ้ี หละ ฉนั ใด เมอื่ ทา่ นทงั้ หลาย
ไดส้ ดบั ตรบั ฟงั แลว้ โอปนยโิ ก นอ้ มจติ อยใู่ นขอ้ วตั รนะ ปฏบิ ตั บิ ชู า พทุ ธบชู า ธรรมบชู า
สังฆบูชา ก็จะเห็นอานสิ งสใ์ นพระพทุ ธศาสนาโดยง่าย

สมควรกบั กาลเวลา ดงั อาตมะ อาตมา วชิ สั นามา เอวํ ก็มดี ว้ ยประการฉะนี้

272

เหน็ อันหนึง่ แลว้ ก็เห็นหมด

เทศนาอบรมพระภิกษสุ ามเณร และฆราวาส
ณ วดั เขาพรุ าง (ธดุ งคนิมติ ) อ.เมือง จ.กาญจนบรุ ี

๒๗ มิถุนายน ๒๕๒๑

ตง้ั โวหาร ทา่ นอาจารยม์ นั่ ทา่ นอาจารยม์ นั่ คณาจารยใ์ หญฝ่ า่ ยวปิ สั สนากรรมฐาน
ภาคอสี าน เออ นง่ั นะ พงิ นะ เออ พระภกิ ษสุ ามเณรไปหาทา่ นอาจารยม์ น่ั บา้ นผอื นาใน
อำ� เภอพรรณานคิ ม เป็นบ้านของทา่ นอาจารย์ฝั้น ทา่ นอาจารย์กู่ น่นั เวลาพระเณร
ไปศกึ ษาธรรมะ นนั่ ทา่ นอาจารยม์ น่ั มกั กลา่ ววา่ พวกทา่ นทง้ั หลาย พวกทา่ นทงั้ หลายนะ
เมอ่ื เรยี นกรรมฐานมาจากพระอุปชั ฌาย์แล้ว น่ัน พระอปุ ัชฌาย์แลว้ กรรมฐาน ๕
หมายความวา่ เกสา โลมา นขา ทนั ตา ตะโจ นะ นน่ั อนโุ ลม ปฏโิ ลม นนั่ ตา่ งคนตา่ งได้
เรยี นกรรมฐานมาจากพระอุปชั ฌาย์แล้ว

และอกี ประการหนง่ึ พระอุปชั ฌาย์คนไหนไมบ่ อกกรรมฐาน ๕ ใหแ้ กก่ ุลบตุ ร
ทบี่ วชใหม่ แปลวา่ ทำ� ลาย ทำ� ลายมรรคผลนพิ พานของกลุ บตุ รทบี่ วชใหมน่ นั้ ประการหนงึ่
น้แี หละ กรรมฐาน ๕ นส้ี �ำคัญมากทสี่ ุดนะ เกสา โลมา นขา ทันตา ตะโจ เอาธาตุ
สอนนะ เอาธาตสุ อนจิตนะ เอาธาตุสอนจิต ไมใ่ ช่เอาจิตสอนธาตุนะ เอาจติ สอนธาตุ
นน่ั พระอปุ ชั ฌายไ์ มบ่ อกน่ี มโน ปพุ พฺ งคฺ มา ธมมฺ า มโนเสฏ€ฺ า มโนมยา ไมไ่ ดก้ ลา่ ว
เช่นนน้ั กล่าวตดิ ธาตตุ อ้ งแก้ธาตุนะน่ัน หนามปักเอาหนามบ่งนะน่นั หนามปกั เอา
หนามบง่ นะ ไฟไหม้ท่ีไหนต้องดับ ณ ที่นั่น คนั ท่ีไหนต้องเกา ณ ทนี่ น้ั นโี้ วหารค�ำ
พระเถระผู้ใหญ่

273

ใน หนงั สอื มตุ โตทยั นะ ใครๆ กไ็ ดเ้ ลา่ เรยี นมาบา้ งแลว้ ไดด้ ตู ำ� รบั ตำ� ราโวหาร
ทา่ นอาจารยม์ น่ั ในระหวา่ งทา่ นมชี วี ติ อยู่ ทา่ นแตง่ หนงั สอื มตุ โตทยั ในระหวา่ งทที่ า่ น
ตายไปแลว้ นนั้ มหาบวั แตง่ อกี ที เรยี กวา่ อนฎุ กี า สำ� คญั ในหนงั สอื มตุ โตทยั นะโม ๑
นะ-นำ�้ โม-ดนิ ๑ นน่ั กย็ กขน้ึ สอนกลุ บตุ ร ปฐมเทศนา มชั ฌมิ เทศนา ปจั ฉมิ เทศนา
ก็ยกสอนกุลบุตร และอีกประการหนงึ่ นับ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ นะ นแี่ หละ
๐ นะ นั่น ๐ ๐ ในท่นี ้คี ือหมายความวา่ พระนพิ พานสญู จากราคะ โทสะ โมหะ
ใครกด็ ูแล้ว หนังสอื มตุ โตทยั ทา่ นอาจารย์มน่ั ทา่ นแต่ง และอีกประการนะ แกบ้ ้า
บา้ ในทน่ี คี้ อื หมายความวา่ ราคะ กเ็ ปน็ บา้ ชนดิ หนงึ่ โทสะ กเ็ หมอื นกนั โมหะ กเ็ หมอื นกนั
นม้ี นั กรงึ *อยใู่ นดวงจติ ใหจ้ ติ แปร แปรไปตาม ราคะ โทสะ โมหะ นแ้ี หละ ทา่ นอาจารยม์ น่ั
บอกว่าแก้บ้า แก้บา้ น้ที เี ดียว แกบ้ ้าในท่นี ี้ หมายความว่าวิปัสสนากรรมฐาน สมถ-
กรรมฐาน ๑ วิปัสสนากรรมฐาน ๑ พอรู้จรงิ เหน็ จริงในอวยั วะรา่ งกายสงั ขารนะ

และอกี ประการหนง่ึ พระอรหันต์ พระอรหนั ตน์ ะ ทำ� โกฏฐาส* อันใดอนั หนึง่
คอื หมายความวา่ อนั เดยี วนะ อนั เดยี ว อยา่ งองคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเจา้ ใชอ้ นั เดยี ว
อานาปานสติ อนั เดยี วนะ ธาตลุ ม ธาตลุ มเชยี ว ขลงั ดเี ชยี ว เหน็ รแู้ จง้ แทงตลอดไปถงึ
มรรคผลนพิ พานไดเ้ ชยี ว อยา่ เอาอนั อน่ื มาผสมนะ ธาตลุ ม เอาแตธ่ าตลุ ม ธาตดุ นิ อยา่ เอา
ธาตนุ �้ำ ธาตุไฟ อยา่ เอา เห็นอนั หน่ึงแลว้ ก็เห็นหมด ธาตุทั้ง ๔ สหชาตซิ ึง่ กนั และกนั
อยู่นะ เอาหมดทัง้ ๔ ธาตุน้นั ไมด่ ี เอาธาตเุ ดยี ว จติ มนั ขลงั ดี ก็คล้ายกบั ว่า หยากไย่
มนั ขนึ้ นะ มันขน้ึ ๆ ขนาดใหญ่นะ น้นั ประการหนึ่ง

กรรมฐาน ๕ นะ เกสา โลมา นขา ทนั ตา ตะโจ ๕ อย่างนะ เอาเป็นรวดเดียว
ไม่ได้ เกสา โลมา นขา ทันตา ตะโจ เอาทีละอยา่ งๆ นะ เฉพาะอยา่ งเดยี วใหถ้ กู กับ
กรรมฐาน ๔๐ นน้ั ทเี ดยี ว ใหถ้ กู กบั จรติ ๖ นะ ราคจรติ โทสจรติ โมหจรติ วติ กจรติ
สัทธาจรติ พุทธจิ ริต นะน่นั

* กรงึ = ตรงึ
* โกฏฐาส = คำ� นห้ี ลวงปมู่ กั ใชเ้ ปน็ ภาษาพดู วา่ โกฏฐาน ตามทใี่ นเทศนบ์ างกณั ฑ์ ไดค้ งไวต้ ามภาษาพดู
ของหลวงปู่

274

นแี้ หละ พระเณรทบี่ วชในศาสนา ทรงผา้ กาสาวพสั ตร์ ถอื ธงชยั ของพระอรหนั ต-
ขณี าสพนะ เปน็ เพศอดุ มนะ เพศอดุ มเชยี วนะ เหตนุ น้ั ใหต้ งั้ อกตง้ั ใจ ทา่ นเหลา่ นจ้ี ะสบื
พระพทุ ธศาสนาภายใน และอกี ประการ คณะอบุ าสก อบุ าสกิ า แมข่ าวนางชี เชน่ นนี้ ะ
ตอ้ งทำ� ความเพยี รนะ ไหนเจรญิ ทาน ทานในทนี่ ค้ี อื หมายความวา่ ทานอวยั วะรา่ งกาย
ทุกสว่ นนะ ไม่กล่าวถงึ อามิสข้างนอกนะ นนั้ ทาน และอีกประการหน่งึ รักษาศลี นะ
ศลี ๕ ส�ำคญั มาก ข้างต้น ศลี ๕ เทียว และในทน่ี ศี้ ลี ๘ อ้าว คือ ศีล ๘ ข้างตน้
ศีล ๕ ขา้ งปลาย ศีล ๘ นะ ศีล ๕ ใหส้ �ำเรจ็ โสดา สกทิ าคา และทนี ศ้ี ลี ๘ ใหส้ ำ� เรจ็
อนาคา ในธรรมะนนั่ นใ้ี นตอนหนง่ึ สว่ นพระภกิ ษสุ ามเณร ศลี ๒๒๗ ศลี ๑๐ นะนน่ั
ฝา่ ยนางภกิ ษณุ ี มี ๓ ชนดิ นะ นางสามเณรี ๑ ศลี ๑๐ นางสิกขมานา สมาทานศีล ๖
ศลี นางภกิ ษุณี ๓๑๑ ปาราชิก ๘ นะน่นั นแ้ี หละให้ศีลๆ นะ่ ตามระยะ ระยะเชน่ น้ี
ทเี ดียว

นแี่ หละ ขอใหน้ งั่ สมาธิท่นี ี่เชียว ขาขวาทับขาซา้ ย ๑ มือขวาทบั มอื ซ้าย วางตวั
ใหก้ รง* เชียวนะน่ัน ใหก้ รงเชียวนะน่นั กายวเิ วก ๑ วจีวเิ วก ๑ มโนวเิ วก ๑

กายวเิ วก ในทน่ี ค้ี อื หมายความวา่ เราอยใู่ นทน่ี ้ี อยา่ ใหก้ ายนเี่ นอ่ื งกนั นะ อยา่ ให้
กายเนอื่ งกนั ใหจ้ ติ เปลย่ี วเชยี วนะ ส�ำคญั วา่ เราคนเดยี วเกดิ ในโลกนะ เกดิ ในโลกนะ
เจ็บคนเดียว แกค่ นเดยี ว ตายคนเดียวนะ นนั่ ให้ตัดสินเช่นน้นั จติ อย่าใหเ้ นอื่ งกัน
นะน่นั แลว้ ในทน่ี เ้ี ราคนเดยี ว เราคนเดยี วเชียวนะนน่ั เป็นจิตเปล่ยี วนะ อย่าให้เกาะ
เกยี่ วกนั นะ

และอกี ประการหนง่ึ วจวี เิ วก ในทน่ี ี้ ในระหวา่ งทพ่ี ระนเ่ี ทศนไ์ ป อา้ ว หา้ มไมใ่ ห้
คุยกัน เสยี งกระอุบกระอิบจะกลบคำ� พระที่เทศน์ไป น้นั ประการหนึ่ง

และอีกประการ มโนวเิ วก ในทนี่ ี้ น�ำ้ ใจของเราตอ้ งเปลย่ี วทสี่ ุด ท่านว่าเปลี่ยว
เชยี วนะ วา้ เหวน่ ะนนั่ และเมอ่ื วา้ เหวเ่ ปลย่ี วเชน่ นน้ั แลว้ โอปนยโิ ก นอ้ มเอาพระคณุ ของ
พระพทุ ธเจา้ พทุ โธ กผ็ ดุ แทงขนึ้ มาในดวงจติ ทเี ดยี ว บรกิ รรมวา่ พทุ โธ พทุ โธ พทุ โธ
มานงั่ อยใู่ นดวงจติ วา่ ความประหนง่ึ ดวงจติ นแ้ี ลว้ นนั่ จะเกดิ มโนภาพใหญโ่ ตนะนน่ั

* กรง = ตรง

275

และอีกประการหนง่ึ นะ ภาวนาพุทโธ ในทนี่ ้นี ะ คือหมายความว่า ให้ละอดตี ที่
ลว่ งแล้วมา คล้ายๆ กบั ถุยนำ�้ ลายลงไปแลว้ เลยี กนิ แม้ คนนี้น่าเกลยี ดนะ อนั องค์
สมเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคหา้ มทเี ดยี ว หา้ มนอ้ มนกึ เอาอดตี ทลี่ ว่ งมาแลว้ นะ มาทบั ปจั จบุ นั
มนั ยกจิตไมข่ ึน้ นะ จติ ไมส่ วา่ งไสว นน้ั ประการหน่งึ อนาคตท่ยี ังไมม่ าถงึ นน้ั อย่า
อย่าคดิ อยา่ นกึ นะนั่น ส่ิงใดยังไม่ถงึ เราอย่ากลา่ วนะ เขาเรียกวา่ สมบตั ิบ้านะ และ
คิดถงึ อนาคตข้างหนา้ นั้นมาทบั ปัจจุบันนะ มันยกจติ ไมข่ ึ้นนะน่ัน

เหตนุ นั้ โยคาวจรเจา้ ทงั้ หลาย คณะอบุ าสกอบุ าสกิ าทง้ั หลาย จงแหวกอดตี ออก
เสียก่อน แหวกอนาคตออกเสียก่อน มันเป็นภัยใหญ่นะ เพ่งพิจารณาปัจจุบัน
ปจฺจุปฺปนฺนญจฺ วปิ สสฺ ติ ระลกึ ถงึ ธรรมในปัจจุบนั ธรรมะปัจจุบันนะ มันเคลือ่ นท่ี
มนั บอกเหตผุ ลอย่นู ะ มนั ไม่เท่ียงนะ ทุกขัง อนจิ จงั อนัตตา มันแปรอยู่เร่อื ยๆ นะ
นัน่ แปรอยเู่ ร่ือยๆ ทีเดียว

ธรรมะในทนี่ ี้ คอื หมายความวา่ เกดิ ขน้ึ ขา้ งตน้ ความแปรในทา่ มกลาง ความสลาย
ในทส่ี ุด เรียกว่า ธรรมะในพระไตรปิฎกนะ ธรรมะของท่านอาจารยม์ ่นั น่นั หวั -๑
แขน-๒ ขา-๒ นี่อวัยวะร่างกายเป็นธรรมะนะ น่ีแหละ และอีกประการหน่ึงนะ
หัวใจของเราน้ี เอามอื คลำ� หัวใจนะ เต้นตก้ึ ๆ เชียวนะนั่น นีไ้ มใ่ ชอ่ ื่นไกล ธรรมะใน
อวยั วะรา่ งกายสงั ขารของเรามนั แปร มนั แสดงเหตผุ ลอยู่ มนั ฉดี โลหติ นะ อา้ ว เตน้ ตก้ึ ๆ
ฉีดโลหิตเล้ียงอวัยวะร่างกายทุกส่วนนะ มันบอกเหตุบอกผลอยู่เช่นน้ัน น่ีส�ำคัญ
และอีกประการ จติ น่ิงอย่นู ะ จติ นิง่ อยู่ นัน้ จะเกดิ อัศจรรย์ ธรรมเกดิ ข้นึ ในดวงจิต
สง่ิ ใดไมร่ กู้ ร็ ขู้ นึ้ มาในดวงจติ สง่ิ ใดไมเ่ หน็ กเ็ หน็ ขน้ึ มาในดวงจติ นะนน่ั อยา่ เอาปรยิ ตั ิ
เขา้ ไปผสมนะ เอา้ ใหค้ มั ภรี ท์ วง* ใหห้ ลดุ ออกมาจากดวงจติ ของเรานน่ั เชยี วนะ อยา่ เอา
ปรยิ ตั ไิ ปวดั นะ ไปวดั ไมไ่ ด้ สนทฺ ฏิ €ฺ โิ ก เหน็ เองนะ ปจจฺ ตตฺ ํ เหน็ เฉพาะในดวงจติ ทเี ดยี ว

* คมั ภรี ท์ วง หลวงปเู่ คยอธบิ ายถงึ คำ� นไ้ี วใ้ นเทศน์ ทวี่ ดั ถำ�้ มโหฬาร กอ่ นเขา้ พรรษา พ.ศ. ๒๕๒๔ วา่
“หากว่าจิตอยู่คงที่ด้วยสติสัมปชัญญะรักษาความสงบไว้ให้ม่ันได้แล้ว จะเกิดส่ิงอัศจรรย์เกิดขึ้น
ในจติ นะ สง่ิ ไมร่ กู้ ร็ ขู้ น้ึ มาในดวงจติ ทเี ดยี วนะ สง่ิ ไมเ่ หน็ กเ็ หน็ ขน้ึ มาในดวงจติ ทเี ดยี วนะ นท่ี เี ดยี วอศั จรรย์
เขาเรียกว่าคัมภรี ์ทวง ทวงออกจากหัวใจนะ”

276

ตามที่พรรณนามาน้แี นะ่ เรยี กว่า สมถวิธี สมถวธิ ใี นทนี่ ต้ี ้องเดินไอ้น่ีเสียก่อน
เดนิ นเี่ สยี กอ่ นจงึ ขน้ึ สวู่ ปิ สั สนา ใหร้ จู้ กั ขณกิ สมาธิ ๑ อปุ จารสมาธิ ๑ อปั ปนาสมาธิ ๑
ให้รู้จักไอ้ความน่ิงของจิตนะ เขาเรียกว่าเข้า ฌาน แห่งความเป็นหนึ่งของจิตนะ
ในหนงั สอื มตุ โตทยั นนั่ และทนี น้ี ะ่ จติ เปน็ หนงึ่ แลว้ เชน่ นน้ั ยกจติ ขน้ึ สวู่ ปิ สั สนาทเี ดยี ว
นักคน้ ควา้ เทยี ว นกั ค้นคว้า ค้นคว้าของอวยั วะรา่ งกาย สังขารนะ ไมม่ ่นั ไมเ่ ที่ยงนะ
ให้สอบสวนดูสิน่ัน ให้สอบสวนอยเู่ รื่อยๆ ทเี ดียว มันแปรอยนู่ ะ พระธรรมก็แปรอยู่
เรอ่ื ยๆ พระองคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาค ทา่ นสอนเรอื่ งความแปรอยเู่ รอ่ื ยๆ นะ สอนครนู ะ
ครนู ะ สอนเรานะนน่ั ครหู นงึ่ ธรรมชาตมิ อี ยใู่ นโลกเชน่ นน้ั ธรรมชาตนิ ะ สอนนะนน่ั
แม้พระพุทธเจ้าไม่มาเกิดก็สอนอยู่เช่นนั้น นี้แหละเป็นสมบัติของพระโพธิสัตว์
ทจี่ ะเอาในตอนนนี้ ะ่ มาตรสั รนู้ ะนนั่ นน้ั ประการหนง่ึ อกี ประการหนง่ึ นะ พระปจั เจกนะ
ก็เอาอนั น้ีน่ะ เอาธรรมชาติสอนจติ นะ จงึ บรรลนุ ะ เป็นพระปัจเจกได้นะ

สว่ นพระอรหนั ตน์ นั้ อาศยั พระพทุ ธเจา้ เสยี กอ่ น สาวโก ซง่ึ แปลวา่ ฟงั คำ� สง่ั สอน
จงึ ไดส้ ำ� เรจ็ นะนน่ั นแี้ หละ ฉนั ใดกด็ ี ขอใหต้ งั้ อกตงั้ ใจใหม้ ากทสี่ ดุ นะ ทา่ นอาจารยม์ น่ั
ทา่ นบอกวา่ อคคฺ ํ มนสุ เฺ สส*ุ มนษุ ยเ์ ลศิ นะ เลศิ กวา่ พระอนิ ทร์ พระพรหม มนษุ ยน์ ะนนั่
แลว้ กเ็ ลิศกวา่ อบายภูมทิ ั้ง ๔ นะ มนุษย์นะ คตอิ ันอดุ มนะ เหตุนั้น พระพุทธเจา้ เปน็
ชาตมิ นุษย์ ๑ พระปัจเจกเปน็ ชาติของมนุษย์ ๑ พระอรหันตขณี าสพท้ังหลายกเ็ ปน็
ชาติมนษุ ย์ ๑ เหตุนัน้ บารมี สร้างบารมใี นมนษุ ยโลกใหส้ �ำเรจ็ ดังทีก่ ลา่ วมาเพราะ
อาศยั มนษุ ยน์ ะ สมบตั ิ เกดิ ขนึ้ ๓ ชนดิ มนษุ ยส์ มบตั ิ ๑ สวรรคส์ มบตั ิ ๑ พระนพิ พาน
สมบตั ิ ๑ มันก็เกิดออกมาจากชาติมนษุ ยน์ ะนัน่ มนษุ ย์ อคฺคํ มนุสฺเสสุ มนุษยเ์ ลิศ
ทเี ดยี ว แม้ธรรมวนิ ยั ศาสโนวาทค�ำสงั่ สอนของพระพุทธเจ้า ก็เป็นของเลศิ นะน่ัน
คลา้ ยๆ กบั วา่ ผา้ กนกทป่ี ระณตี นะ ประณตี งามทส่ี ดุ นะ ยอ่ มไดร้ บั ดา้ ยทปี่ ระณตี เยบ็ นะ

* อคคฺ ํ มนสุ เฺ สสุ มาจากหนงั สอื มตุ โตทยั ในบทอรรคฐานเปน็ ทต่ี งั้ แหง่ มรรคผลนพิ พาน ความเตม็ วา่
อคฺคํ €านํ มนุสฺเสสุ มคฺคํ สตฺตวิสุทฺธิยา ทา่ นอาจารยม์ ่นั แปลความวา่ ฐานะอันเลิศมีอยใู่ นมนษุ ย์
ฐานะอันเปน็ เลศิ นัน้ เปน็ ทางดำ� เนนิ ไปเพ่ือความบรสิ ุทธข์ิ องสัตว์

277

นแี่ หละมนษุ ย์ มนษุ ยน์ ะ เปน็ ทป่ี ระชมุ เปรยี บเหมอื นประเทศไทย ประเทศไทย
๗๒ จงั หวดั รถไฟประชมุ อยใู่ นหวั ลำ� โพงแหง่ เดยี ว นแี้ หละ ไอส้ วรรคน์ พิ พานกป็ ระชมุ
ในมนษุ ยเ์ ชยี ว นรก เปรต อสรุ กาย กป็ ระชมุ ทม่ี นษุ ยน์ ะนน่ั มนั ผลอิ อกไปตง้ั หลายอยา่ ง
มนษุ ยม์ นั ผลิออกไปหลายอย่าง กศุ ลก็ได้ อกศุ ลกไ็ ด้ นพิ พานก็ได้ แลว้ แต่ อกุศล
หมายความยังไง มนุสฺสนิรยิโก ๑ มนุสฺสเปโต ๑ มนสุ สฺ ติรจฺฉาโน ๑ นน่ั ก็ออกมา
จากชาติมนษุ ยท์ เี ดยี วน่ี และอีกประการหน่งึ พระพทุ ธเจา้ พระปัจเจก พระอรหนั ต์
กอ็ อกมาจากชาตมิ นษุ ยน์ ะนน่ั เหตนุ น้ั เราไดเ้ ปน็ ชาตมิ นษุ ยแ์ ลว้ ใหต้ ง้ั อกตงั้ ใจ นแ้ี หละ
เราไดช้ าติประเสริฐแลว้ เลิศแลว้ ใหต้ ้ังอกตง้ั ใจ ตั้งใจให้มากทเี ดยี วนะ อทุ ิศนะ
ชีวติ นะ ในพระพทุ ธศาสนาเชยี วนะน่ัน

บรกิ รรมภาวนาพทุ โธ มี ๓ ชนดิ นะ ชนดิ อยา่ งตำ�่ ภาวนาพทุ โธๆ อยา่ งเดยี วนะ
ใหเ้ กดิ ปญั ญา เกดิ ความรคู้ วามฉลาดขนึ้ ในดวงจติ นะนนั่ ประการหนง่ึ อกี ประการหนงึ่
ภาวนาคลา้ ยๆ กบั ยดึ สงั ฆาฏขิ องพระพทุ ธเจา้ ใหม้ น่ั นะ ใหม้ น่ั อยา่ ใหเ้ คลอื่ นทนี่ ะนน่ั
น้นั อยา่ งหนงึ่ อกี อย่างหนึ่ง ไอ้ชวี ติ ของเรา เป็นของรักที่สดุ นะ ของรัก ใครทีไ่ ม่รกั
ชีวติ ไม่มี แมส้ ัตวเ์ ดรจั ฉาน เขาก็รกั ชีวิตเหมอื นกนั นะนน่ั ความรักชวี ิตนนี้ ะ่ ใหช้ วี ิต
ของรักนี้จะบูชาไวใ้ นท่ีไหนนะ่ ตน้ ไม้ไมค่ วร ภเู ขาเลากาไมค่ วรเชยี วนะ ตัดหัวถวาย
ในพระหตั ถข์ องพระพทุ ธเจา้ เทยี วน้ี เราใหช้ วี ติ เปน็ ทาน เราใหข้ องรกั เปน็ ทาน เราจะ
ต้องได้ของท่รี ักของที่พงึ ใจ เหตุดี ผลตอ้ งดีนะนี่ ให้เช่ือกรรม ใหเ้ ชอ่ื ผลของกรรม
ให้ได้ผล ไดจ้ ริงๆ เชียวนะนน่ั

วปิ สั สนา นขี่ อใหต้ งั้ อกตงั้ ใจ วปิ สั สนาในทน่ี ี้ คน้ ควา้ คน้ ควา้ ในหนงั สอื มตุ โตทยั วา่
อฐั ิ กระดกู นะ กระดกู กระดกู นะนน่ั หนงั สอื ของทา่ นเจา้ คณุ ลี วดั อโศการาม ทา่ นได้
พจิ ารณาอานาปานสติ เหมอื นพระพทุ ธเจา้ ทเี ดยี วน่ี อฐั ิ กระดกู ในทนี่ ค้ี อื หมายความวา่
กระดกู บนศรี ษะยงั ไง กระดกู ขายงั ไง เยอื่ ในกระดกู ยงั ไง ตดิ ตอ่ ลงมาถงึ คอนะ เปน็ แวน่ ๆ
ลงไปนะ บน้ั เอวนะ ลงไป ลงไป นะนนั่ ถึงเทา้ นัน่ แตเ่ ท้าขึน้ มาถึงศรี ษะ แตศ่ ีรษะ
ลงไปถึงเทา้ อนโุ ลม ปฏิโลม ตงั้ รอ้ ยครง้ั พนั ครง้ั แสนครง้ั ทีเดียวนะน่ัน นั้นแหละ
จะเกดิ ความรทู้ ีเ่ ดียว จิตอยทู่ ไ่ี หนก็เกิดความรทู้ ่ีเดียวน้ี

278

หนงั สอื มตุ โตทยั พระอาจารยม์ นั่ วา่ พระอรหนั ตน์ ะ ทำ� โกฏฐาส อนั ใดอนั หนง่ึ นะ
นน่ั ข้นึ ๆ ลงๆ อยูน่ ะนั่น โกฏฐาส โกฏฐาส โกฏ นแี้ ปลวา่ ทำ� ใหม้ ากนะน่ัน ถงึ จะเอา
ตวั รอดออกจากอบายภมู ทิ ง้ั ๔ นะนน่ั โกฏฐาสอนั ใดอนั หนง่ึ เหตนุ น้ั พจิ ารณากระดกู
แตศ่ รี ษะลงไปถงึ เทา้ แตเ่ ทา้ โกฏฐาสนะนัน่ ความร้คู วามฉลาดในดวงจติ เกดิ ขนึ้ เสยี
แล้วนั่น น่ีเทียววิปัสสนา ยกจิตข้ึนสู่วิปัสสนานั้น นักค้นคว้า หากว่าเหนื่อยแล้ว
เหนื่อยแล้วนะ นนั่ ตอ้ งพักในสมาธิ ไม่พักไมไ่ ด้ ต้องพักในสมาธิทเี ดียว วิปสั สนา
กับสมถะ ตอ้ งอาศัยกนั นะ ทงิ้ กันไม่ได้ เชน่ บคุ คลเกดิ ในโลกนะ กายกับจิตทงิ้ กัน
ไม่ได้ มีแต่จติ อย่างเดยี ว กายไม่มี ไมไ่ ด้ มีแตก่ ายอย่างเดยี ว จิตไม่มี ไม่ได้ มแี ต่
จติ อยา่ งเดียว กายไม่มี มแี ต่กาย จติ ไม่มี ใช้ไม่ได้ มันอาศัยซง่ึ กันและกนั เช่นน้ี
ทเี ดียว

วปิ ัสสนา นักค้นควา้ นะ นกั ค้นคว้า ในท่นี ้ีนะ่ เดาเอาเองเสียก่อนนะ ให้บรรลุ
ทเี ดยี วไมไ่ ด้ เดาเอาเองวา่ กระดกู ชน้ิ นนั้ ชนิ้ นน้ั กะประมาณเอาเองเสยี กอ่ น คาดคะเน
เสยี กอ่ นนะ อา้ ว กระดกู เปน็ ยงั งน้ั ยงั งนั้ ทเี ดยี วนะนน่ั หากวา่ ทำ� บอ่ ยๆ ทำ� เรอื่ ยๆ ไป
อา้ ว คลา้ ยๆ กบั ตเี หล็ก ตลี งไป ตลี งไปนะ อ้าว แจบจม* เองเทยี ว ทา่ นอาจารย์มั่น
ทา่ นวา่ นะ แจบจมเองนะนน่ั รขู้ นาดเอง นนั่ นกั คน้ ควา้ นะ เดาเอาเองเสยี กอ่ น ประมาณ
เอาเองเสยี กอ่ น คาดคะเนเองเสยี กอ่ นนะ ทแี รกนะนนั่ ทำ� ไป ทำ� ไป อา้ ว ความรกู้ วา้ งขวาง
ความรูค้ วามฉลาดนะ่ ลกึ ซ้ึงลงไปนะน่ัน เอ้า เกดิ ญาณทัสนะ นะ

ไอค้ วามเดาเอาเอง กะประมาณเอาเองนน้ั คาดคะเนเอง อาจสญู หายไป มนั ไมร่ ู้
จรงิ นะนน่ั เกดิ ญาณทสั นะ ณ ทนี่ นี้ ะ เออ ญาณ เปน็ ความรขู้ องพระอรหนั ตขณี าสพ
ญาณ แปลวา่ เครอื่ งรู้ ทสั นะ แปลวา่ ความเหน็ เหน็ ธรรมะ เหน็ อวยั วะรา่ งกายสงั ขาร
ม้างออก ม้างออก มนั ม้างกาย มา้ งอนุสยั นะ กำ� ลังวิปัสสนานะ มันลา้ งเชด็ หวั ใจ
ใหส้ ะอาดนะ เป็นสมจุ เฉทปหาน นะนน่ั มนั ล้างกเิ ลสออกนะ ไอ้ราคะ โทสะ โมหะ
ลา้ งออกนะนนั่ เมอ่ื ความอปั รยี จ์ ญั ไรออกจากหวั ใจแลว้ นน่ั ไอค้ วามบรสิ ทุ ธขิ์ องจติ มี

* แจบจม = การกะประมาณไดอ้ ยา่ งเหมาะสม ในการชบุ เหลก็ ตเี หลก็ ใหไ้ ดเ้ หลก็ ทงั้ เหนยี วทงั้ คมพอดี
หรือความเหมาะสมในการนวดดินสำ� หรับงานปนั้

279

จติ ของพระอรหนั ตน์ ะนนั่ ความปกตขิ องจติ มี หนงึ่ และอกี ประการ อกปุ ปธรรม จติ ไม่
กำ� เรบิ นะนน่ั จติ คงท่ี บรรดาจติ พระพทุ ธเจา้ และจติ พระอรหนั ตค์ งทดี่ แี ลว้ ไมแ่ ปรผนั
เหมอื นกบั จิตพวกเราทีย่ งั มีกเิ ลสอยนู่ ะ เพราะยงั ไงนะ อา้ ว วิปัสสนาล้างเชด็ ดแี ล้ว
เพราะยงั ไง อ้าว สมถะลา้ งเชด็ ดแี ลว้ นะน่นั

จิตปกติเปน็ อมตะ อมตะในที่นี้ คอื หมายความว่าจติ ไม่เคล่อื นที่ ไมต่ าย และ
ไมต่ ายดว้ ย ไมเ่ กิดอกี ดว้ ยนะนน่ั คงท่นี ะน่ัน นเ้ี ป็นเครื่องตัดสนิ จิตของพระอริยเจา้
เปน็ เชน่ นนั้ มา้ งกาย จติ เดนิ เดนิ แลว้ กพ็ กั ในสมาธนิ ะ คลา้ ยๆ กบั พวกเรานะ ไปกรงุ เทพฯ
ข่มี ้าไปนะ ไปรวดเดยี วมิไดน้ ะ มา้ ตายเชียวนะน่นั ไม่พักนะ ข่ไี ปๆ เทา่ นนั้ หลกั นะ
ตอ้ งหยดุ ต้องเดินนะ หายเหนอ่ื ยพอแล้วกต็ อ้ งไปอีกนะนั่น

นี้แหละฉันใด ท�ำช�ำนาญสมถะนั้นประการหนึ่ง ช�ำนาญทางวิปัสสนาน้ัน
ประการหนง่ึ ชำ� ระในดวงจติ นะ ใหข้ าวสะอาดนะ มา้ งกาย* มา้ งกาย นเ้ี รยี กวา่ ปฏภิ าคนมิ ติ
ทางภาคอีสานเขาใช้ว่า ม้างกาย ม้างเรือนมา้ งชานออกนะ อย่าติดสุข ใหป้ ลงอีกนะ
ทางพระไตรปฎิ กว่าปฏิภาคนิมิตนะ ท�ำใหข้ ยาย ใหเ้ ลก็ ใหใ้ หญไ่ ดเ้ ทียว ของอวัยวะ
รา่ งกายทกุ สว่ นนะ นเ้ี ปน็ ปฏปิ ทาของพระอรยิ เจา้ ทง้ั หลาย มแี ตเ่ พยี งสมาธทิ เี ดยี วไมไ่ ด้
ทา่ นอาจารยม์ ่นั บอกว่า โยคาวจรเจา้ ทัง้ หลายนะ มนั ตดิ สมาธนิ ะ ติดฌานสมาบตั ินะ
ตดิ ความสขุ นะนนั่ นแี่ หละ ไปเกดิ พรหมโลกมาก ไปเกดิ ในพรหมโลกมาก เพราะมนั
ออ่ นทางวปิ สั สนานนั่ และอกี ประการ ฤาษชี ไี พรตา่ งๆ นะนน่ั ทา่ นเหลา่ นต้ี ดิ ฌานสมาบตั ิ
เหาะเหินเดินอากาศได้นั่น และติดความสุขนั่น ติดฤทธิ์นะนั่น อ่อนทางวิปัสสนา
ไมเ่ หมอื นศาสโนวาทคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจ้า

พระพทุ ธเจา้ บรบิ รู ณฌ์ านสมาบตั ิ ๑ บรบิ รู ณว์ ปิ สั สนา ๑ ลา้ งเชด็ อวยั วะทกุ สว่ น
ไมต่ ิดชาติภพ ไม่เกดิ อีกทนี ะนัน่ สำ� คัญในตอนนที้ เี ดยี ว สมถะนน้ั ไมใ่ ห้สำ� เรจ็ ได้
กเ็ พราะอยา่ งไร คลา้ ยๆ กบั วา่ หินทบั หญ้า ทบั หญ้านะ เอาหนิ ออกแลว้ หญา้ ยอ่ ม

* มา้ งกาย = การพจิ ารณาแยกอวยั วะรา่ งกายออกเปน็ สว่ นๆ เหมอื นกบั การรอื้ บา้ นออกจากกนั ทง้ั หลงั
เป็นปฏภิ าคนมิ ิต หรืออบุ ายวิปสั สนาวิธี ที่หลวงปู่ใช้ประจำ� และแนะนำ� ศิษยใ์ ห้กระท�ำอยเู่ สมอๆ

280

เกดิ ขน้ึ อกี ที นนั่ ยังมเี ชอ้ื เจริญอยนู่ ะนนั่ อำ� นาจวปิ สั สนาสำ� คญั นักเชยี ว รู้แจ้งแทง
ตลอดนะนน่ั รแู้ จง้ แตศ่ รี ษะ แทงนะ แทงตลอดนะ รแู้ จง้ แทงตลอด นโิ รโธ ทำ� วา่ แจง้
แลว้ แทงตลอดไปถงึ เทา้ นะ แทงตลอดไปถงึ ศรี ษะนะ อนโุ ลม ปฏโิ ลม รอ้ ยครง้ั พนั ครงั้
แสนคร้งั ตงั้ โกฏๆิ นะ จงึ สำ� เร็จได้ ใหช้ �ำนาญมากท่สี ดุ นะ ช�ำนาญทางสมถะหนึ่ง
ช�ำนาญวิปัสสนาหน่ึง ท้ังสองชนิดเทียว อันนั้นแหละ ก�ำลังสองชนิดน้ีนะ จะล้าง
ล้างอวยั วะรา่ งกาย ล้างอนุสัยของจิตไมใ่ ห้ผดุ อีกทนี ะนน่ั

อดตี อดตี นน้ั นะคอื หมายความยงั ไง มนั เปน็ อนั ตรายอยา่ งทพี่ ดู มานะ อดตี นน้ั
อยา่ งพระมหาบรุ ษุ ระหวา่ งออกจากกรงุ กบลิ พสั ดใ์ุ นครง้ั นนั้ เขาเรยี กวา่ เจา้ ชายสทิ ธตั ถ-
ราชกมุ าร เปน็ ลกู กษตั รยิ ์ เปน็ มกฎุ ราชกมุ ารของเจา้ สทุ โธทนะ แลว้ ไดบ้ ำ� เพญ็ พรตอยู่
ที่แคว้นมคธ ตำ� บลอรุ เุ วลาเสนานคิ ม ใกล้ฝงั่ แม่น้�ำเนรญั ชรา และท่ีต้นโพธิน์ ะนั่น
ระยะ ๖ ปนี น้ั วนั หนงึ่ พระมหาบรุ ษุ กรกึ กรอง* อดตี นะ อดตี แหม เรานเ้ี ปน็ กษตั รยิ ์
ในกรงุ กบลิ พสั ดใ์ุ นครง้ั นนั้ เปน็ กษตั รยิ ป์ กครองดว้ ยทศพธิ ราชธรรม ๑๐ ประการเทยี ว
แหม ประชาชนไดร้ บั ความสขุ มาก นน้ั ประการหนงึ่ พระมหาบรุ ษุ กรกึ กรองอดตี นะนนั่

ท่ีสอง นางสนมถึงหกหม่ืนนะ นางสนมหกหมื่นน้ี ล้วนแตเ่ ป็นในวงศก์ ษัตริย์
ออกมา ๒ ตระกลู ตระกลู สมเดจ็ พอ่ สทุ โธทนะครงึ่ หนงึ่ ตระกลู สมเดจ็ แมส่ ริ มิ หามายา
ครงึ่ หนงึ่ นนั่ กรกึ กรองนางสนมทง้ั หกหมน่ื นนั้ ประการหนง่ึ สองชนดิ แลว้ กรกึ กรอง
นางพมิ พานะนน้ั เปน็ นางเอกนะนนั่ กรกึ กรองมกฎุ ราชกมุ ารราหลุ เกดิ ใหมๆ่ นแี้ หละ
ภัยใหญท่ ่ีสุดนะ เปน็ ภัย เปน็ พญามารขชี่ า้ งมาบ้าง ร้องโห่มาบา้ งทีเดียวนะนน่ั มาใน
๘ ทิศ ๔ ทิศ นะ เหตนุ ้นั พระมหาบุรษุ สะด้งุ พระทัยกลัวเกรงมากทเี ดยี วนะ อ้า
ทนี เี้ อามอื ออกจากหนา้ ตกั วางมอื ออกจากทา่ สมาธนิ ะ มนั ไมท่ บั มอื ขวาไมท่ บั มอื ซา้ ย
เสียแล้วน้ันนั่น สะดุ้งพระทัย เอามือประสานออกวางหน้าตักนะน่ัน นี้อันตราย
อนั ตรายนะ

* กรกึ กรอง = ส�ำเนยี งของหลวงปู่ ส�ำหรับค�ำว่า ตรึกตรอง

281

อดตี อันตรายอดีตนะ อันตราย อดตี ทับปัจจบุ นั ปญั ญาปัจจบุ ันยกจติ ไมข่ ึน้
เพราะยงั ไง หวั ใจโงเ่ งา่ เตา่ ตนุ่ นะ ไมอ่ าจจะฉลาดรอู้ รรถรธู้ รรมในขณะนนั้ แมอ้ นาคต
ก็เหมือนกันนั่น อันตรายคล้ายๆ กับอดีตนะนั่น เหตุน้ันต้องเพิกอดีตเสียก่อน
เพิกอนาคตเสียก่อนนะน่นั ดงึ เขา้ มาในปัจจุบนั

ปัจจุบัน อา ปัจจุบันนะ ไอ้ความแปรของสังขารก็เกิดข้ึนปัจจุบันนี้ ความรู้
ความฉลาดกเ็ กิดในปัจจุบนั คล้ายๆ กบั วา่ เราจะดหู น้าตาของเรานะน่นั ในบึงหนง่ึ
บึงหน่งึ มแี หนคลุมอยู่ อา้ ว พจิ ารณาดูอวัยวะหน้าตาของเราไมเ่ ห็น ต้องแหวกแหน
ออกซะกอ่ น เหน็ นำ้� ใสสะอาด ดเู งาของตวั สะอาดนะ รนู้ ะ รหู้ นา้ ตาของเราเปน็ เชน่ นน้ั ๆ
อวยั วะเปน็ เชน่ นน้ั ๆ รหู้ นา้ ทเี ดยี ว แหม ฉนั ใด รปู กเิ ลสของเราเปน็ ยงั งนั้ ๆ รปู วาสนา
ของเราเปน็ ยงั ง้ัน จะดำ� เนินมรรคผลนิพพานไดห้ รือเปลา่ นัน่ รทู้ เี ดียว เป็นเครื่องวดั
ในระหว่างนนั้ ทีเดยี ว ปจจฺ ปุ ปฺ นฺนญฺจ วิปสสฺ ติ ระลึกถงึ มรรคธรรมปจั จุบัน

และอีกประการนะ พราหมณ์ พราหมณ์ผู้เพ่งอยู่ ย่อมแก้ความสงสัยได้นะ
มนั เพง่ อยปู่ จั จบุ นั นี่ มนั แลเหน็ ทกุ ขงั อนจิ จงั อนตั ตา อยปู่ จั จบุ นั น่ี นน่ั มนั มา้ งกาย
ปัจจุบัน มา้ งอนสุ ัยปจั จุบันให้ส�ำเร็จในปัจจุบนั นะน่นั น้ใี หส้ นใจใหม้ ากนะ

ความสงบอารมณ์ อารมณ์สมถะ และอีกประการหนึ่ง ไตรลกั ษณ์ นั้น ทุกขัง
อนจิ จัง อนัตตา ระยะ ๓ อย่างนี้นะ่ เป็น รากกรรมฐานอกุ ฤษฏ์ ของพระพทุ ธเจา้
ทง้ั หลายท่จี ะมาเกิดในโลกนะ เปน็ กรรมฐานของพระปัจเจกนะ ซ่ึงจะมาเกิดในโลก
และน่ีเป็นกรรมฐานท่ีพระพุทธเจ้าสอนสาวก ให้ตรัสรู้ตามพระองค์นะ สาวโก
ซงึ่ แปลว่าฟงั ค�ำ เม่อื ฟงั คำ� แล้ว พระองคก์ ส็ ง่ั ให้พิจารณา ไตรลกั ษณ์ ทุกขัง อนจิ จงั
อนัตตา นะน่นั เหตนุ ัน้ เม่อื กุลบุตรทีบ่ วชมายังธรรมวินัยน่นั ปฏบิ ตั ิตามศาสโนวาท
ค�ำส่ังสอนของพระพุทธเจ้า ไตรลักษณ์นะนนั่ ต้องได้ส�ำเรจ็ เปน็ พระอรหันตขีณาสพ
เอาปถุ ชุ นนะเป็นพระอรหนั ต์นะ ท่านอาจารยม์ ่นั ท่านบอกวา่ พระอรหนั ตม์ าจากไหน
มาจากหวั ใจของปถุ ชุ น มาจากราคะ โทสะ โมหะ อรหนั ตม์ าจากทน่ี น่ั ฝกึ ปรอื มาจาก
ท่นี ่นั เดินมรรคมาจากท่นี น่ั นะ

282

ยกตัวอยา่ ง เจ้าชายสทิ ธัตถราชกมุ าร มีนางสนมถึงหกหม่นื นะ เคร่ืองบ�ำเรอ
ของเธอนะนน่ั แลว้ ทนี น้ี างพมิ พานะ่ นางเอกนะ ยงั หลงอยู่นัน่ หลงโลกโลกียอ์ ย่นู ะ
ไม่หลงไมไ่ ด้ ไมห่ ลงนะ่ ทีน้ีนะ่ จะไดม้ กฎุ ราชกุมารราหลุ มาจาก ณ ท่ไี หนล่ะ และทีนี้
พระองคน์ ะ่ ท�ำทกุ รกริ ิยาถึง ๖ ปีนะน่นั กลน่ั กรองออกมาจากหวั ใจนะนั่น เหตุนน้ั
ท่านพระอาจารยม์ ัน่ ท่านบอกว่า อรหันตม์ าจากราคะ โทสะ โมหะ นะ

ธรรมดาดอกบัวนะ ดอกบัวมันมาจากโคลนตมนะ มนั ผลอิ อกมาจากโคลนตม
เปน็ ลำ� เปน็ ตน้ มานะนน่ั แลว้ เวลาดอกบวั มนั ขนึ้ พน้ นำ้� มนั รบั แสงพระอาทติ ยแ์ ยม้ บาน
นะนน่ั มนั มาจากไอข้ องชวั่ ทงั้ หลาย มนั มาจากไอข้ องไมด่ นี ะ ของโสโครกนะ มาจาก
กามทง้ั น้นั นะนน่ั

นี้แหละ ท่านอาจารยม์ ัน่ ท่านกลา่ ววา่ ดถู กู ไม่ได้ ไอก้ ามาพจร กามาวจรํ กสุ ลํ
จิตตฺ ํ อปุ ปฺ นนฺ ํ โหติ โสมนสฺสสหคตํ าณสมฺปยตุ ตฺ ํ ไอ้ญาณของกามาวจรมันฉลาด
ร้ไู ด้ทีเดยี วนะนน่ั ฉลาดกลน่ั กรองออกมา หูฟังค�ำสง่ั สอนของพระพุทธเจา้ ไปแล้วนะ
ปฏบิ ตั นิ ะ พยายามเจรญิ ของอัปรยี จ์ ัญไรไม่ผดุงจติ นะนัน่ แล้วกเ็ ปน็ พระอรหันต์
ขน้ึ มาในดวงจติ นะนนั่ นที้ เี ดยี ว แลว้ เดนิ มรรคใหถ้ กู นะ มรรคส�ำคญั ปญั ญาเหน็ ชอบ
ดำ� รชิ อบ เจรจาชอบ แตถ่ า้ มนั ไมเ่ หน็ ชอบจรงิ ไมเ่ หน็ ชอบจรงิ มรรคนนั่ มนั เหน็ อวยั วะ
รา่ งกายสวยงามนะนน่ั มนั เหน็ อายยุ นื นน่ั ผดิ ทเี ดยี วนะนนั่ เดนิ ถกู นน่ั คอื หมายความวา่
อวยั วะทกุ สว่ นเปน็ ทกุ ขงั อนจิ จงั อนตั ตา ความแปรอยเู่ สมอนะ กนิ เขา้ ไป แปรทา่ มกลาง
มนั ทำ� งานตงึ้ ตง้ั ตง้ึ ตง้ั มนั ยอ่ ยอาหารนะ นน่ั ละ ทนี มี้ นั สลายในทสี่ ดุ นะ เปน็ อจุ จาระ
ปัสสาวะ จิตมันออกเก้าทวารนะน่นั

น่แี หละใหเ้ หน็ ยังงี้ จึงไดเ้ หน็ จึงไดเ้ หน็ วา่ เหน็ ชอบ เหน็ ชอบนะ เหน็ ชอบตาม
ศาสโนวาทคำ� สง่ั สอนของพระพทุ ธเจา้ นะนนั่ มนั เหน็ ผดิ ไดม้ ากทเี ดยี วนะ ไมต่ รงตาม
ศาสโนวาทคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจา้ มนั ผดิ นะ มนั แกจ้ ติ ของตวั ผดิ นะนนั่ ไอร้ าคะ
กแ็ กไ้ มไ่ ด้ โทสะกแ็ กไ้ มไ่ ด้ โมหะกแ็ กไ้ มไ่ ดน้ ะ มนั ถอื ทฐิ ิ ไอม้ านะ ไอร้ าคะ ทเี ดยี วนะ
มันไม่ไปตามศาสโนวาทค�ำสั่งสอนของพระพุทธเจ้านะ มันนะปฏิบัติตามกิเลสของ
ตัวนะน่ัน

283

อ้าว ปฏบิ ตั ิไป ปฏิบตั ไิ ปนะ อ้าว ตัวมันไมถ่ ึงนะ ไมถ่ งึ ธรรมะธมั โมนะนั่น อ้าว
เป็นส�ำคญั วา่ ศาสนาเสอ่ื ม เสยี แล้วนั่น มันตดั สนิ หวั ใจไอก้ ิเลสของตัวนะ ไมต่ ดั สนิ
ในธรรมนะนั่น

บรรดาพระกรรมฐานทกุ วนั นน้ี ะ่ คณาจารยห์ วั กะทนิ ะ ไปถามอยา่ งทา่ นอาจารย์
ขาวนะ ท่านอาจารยฝ์ นั้ นะ ไม่มศี าสนาจะเสอื่ ม คงท่ีอยู่ เสือ่ มบคุ คลนะ เส่อื มบคุ คล
บคุ คลมนั วดั ตามกเิ ลสของตวั นะวา่ เสอ่ื ม เสอื่ มนะนน่ั มนั ไมเ่ สอ่ื ม แทท้ จี่ รงิ ตวั ของเรา
นีเ้ องข้ีเกียจขคี้ ร้านนะนัน่ ไมส่ นใจในทางธรรมนะ ไม่เดินตามโอวาทค�ำสง่ั สอนของ
พระพุทธเจ้า มันเดินตามลัทธิกิเลสของตัวนะนั่น มันไม่เช่ือฟังค�ำส่ังสอนของ
พระพทุ ธเจา้ มนั ไม่เยอื กเย็นนะน่นั

อยา่ งทอ่ี งคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคสอนพวกชฎลิ ๓ คนพน่ี อ้ งนะ อรุ เุ วลกสั สปะ
นทกี ัสสปะ คยากัสสปะ ๓ คนพ่ีน้อง ทำ� ทกุ รกิรยิ าริมแมน่ ้�ำใหญ่ ริมทะเลนะนนั่
พวกน้ีถือต�ำราพราหมณ์บูชาไฟน่ัน แล้วทีน้ีอาบนำ้� ล้างบาป ให้บาปให้ไหลไปตาม
กระแสน้�ำทีเดียวน่ี ไอ้พวกนี้ทีเดียวบูชาไฟ ทีน้ีพระพุทธเจ้าสัญจรไปองค์เดียวน่ัน
พระองค์ทรมานปัญจวัคคีย์เสร็จแล้วนั่น ให้พระปัญจวัคคีย์ประกาศศาสนาต่อไป
ตอ่ ไปพระองคก์ ท็ รมานมนษุ ย์ ๓๐ นะนน่ั ไปหาหญงิ นะเออ หญงิ แพศยานะ พระองค์
สอนว่าให้หาตัวนะนั่น

ทรมานพวกนั้นได้แล้วนะ ต่อจากนั้น องค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคไปหา
อรุ เุ วลกสั สปะ นทกี สั สปะ ในครงั้ นน้ั พระองคไ์ ปถงึ แลว้ นะ ตถาคต “ขอพกั ในอาวาส
ของเธอไดไ้ หม” อรุ เุ วลกสั สปะวา่ “ไมไ่ ด้ ลกู ศษิ ยข์ องขา้ มาก มาก ไมไ่ ด้ กฏุ ไิ มว่ า่ งนะ
ขอเชญิ สมณโคดมไปขา้ งหนา้ เถดิ นะ” ชฎลิ นะนน่ั ตอนนนั้ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาค
พระองคต์ รสั ว่า “อย่ากระนน้ั ธรรมดาพระอาคนั ตกุ ะมานะ อา้ ว ไม่ควรสง่ เดชให้ไป
ควรให้ ให้อยู่อาศัยในนี้เทียวนะ” พระพุทธเจ้าบุกพูดนะน่ี อุรุเวลกัสสปะบอกว่า
“ไมว่ า่ ง ไมว่ า่ ง กฏุ ไิ มว่ า่ งนะ กฏุ ไิ มว่ า่ งนะ ขอใหพ้ ระสมณโคดมไปขา้ งหนา้ วา่ งอยแู่ ต่
ทบี่ ชู าไฟ ทบี่ ชู าไฟวา่ ง แตน่ าครา้ ยกาจอยทู่ น่ี น่ั เธอจะอยไู่ ดไ้ หม” นอ้ี รุ เุ วลกสั สปะพดู
กบั องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคในครงั้ นน้ั ไมม่ กี ารออ่ นนอ้ มทเี ดยี ว สำ� คญั วา่ นกั พรต

284

เหมอื นกันนน่ั แลว้ กอ็ ุรเุ วลกัสสปะส�ำคญั เธอนะเปน็ อรหนั ตน์ ะน่นั อรหันตก์ เิ ลสนะ
วดั นะ่ หวั ใจของตวั ราคะ โทสะ โมหะ ไมใ่ ชอ่ รหนั ตด์ นี ะ อรหนั ตป์ ลอม ปลอมเหมอื น
กบั พวกเราวัดอยทู่ ุกวนั นี้น่ะ เชอื่ จิตของตัวนะน่ัน

ตอนนน้ั องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคพระองคต์ รสั วา่ “ได้ ตถาคตอยทู่ ่ีไหนกไ็ ด้
เทย่ี วอยคู่ รวั ไฟกไ็ ด”้ “เธอไปพกั ไดเ้ หรอ” ตอนนนั้ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคไปในครวั
อ้าว ไหนนาคตวั นั้นพน่ พิษใสพ่ ระองค์ แหม ไม่ใชเ่ ล่นนะ พระองคก์ ็ปลดพิษนะ
ทรมานนาคได้ เม่อื ทรมานนาคได้เช่นนนั้ จบั นาคเข้าในบาตรเชียว เอาฝาปดิ ไวน้ ะ
แลว้ พระองค์ก็เจริญภาวนาเรอ่ื ยๆ ไป รกั ษาอิริยาบถทัง้ ๔ นะนน่ั

ระหว่างนั้น ไอ้ชฎิลๆ วิตกมากทีเดียวนะ แหม สมณโคดมรูปร่างสวยงามนะ
ลักษณะมหาบุรุษของเธอสวยกว่าพวกเรามากหลายคน หลายชั้นหลายเชิงเชียวนะ
รปู รา่ งสวยนะนน่ั แหม คราวนแ้ี หละ สมณโคดมจะตอ้ งตาย นาคจะพน่ พษิ หรอื ฆา่ ตาย
อย่างง้ันอย่างงีเ้ ชยี วนะน่นั แลว้ ทนี ้ี ชฎิลถึงเวลาเชา้ เข้าไป อา้ ว เหน็ องคส์ มเดจ็ พระ-
ผ้มู ีพระภาคนงั่ ประทบั อยู่นะ เขาถามวา่ “นาคไปทไ่ี หนสมณโคดม” อ้าว ตถาคตจบั
เข้าในบาตรแลว้ นัน่

ตอนนน้ั ชฎลิ แหม หนกั ใจ ไอน้ าคนเ่ี ปน็ ทบ่ี ชู าของพวกเรา กท็ ำ� ไมสมณโคดมจบั
ใสใ่ นบาตรไดน้ ะ แหม อศั จรรยจ์ รงิ นะนน่ั แตถ่ งึ กระนนั้ สเู้ ราไมไ่ ด้ เราเปน็ พระอรหนั ต์
นแ่ี หละอรหนั ตป์ ลอมนะนน่ั โทษในศาสนา บอกวา่ มรรคผลเสอ่ื มแลว้ มนั วดั ในดวงจติ
ของตวั นะ ไมว่ ดั ตามศาสโนวาทคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจา้ มนั ไมเ่ ชอื่ อรยิ สจั มนั เชอ่ื
ราคะ โทสะ โมหะ ในดวงจิตของตวั นะนนั่ นี้ทเี ดยี วนี่

แลว้ กต็ อ่ มา ตอ่ มา แหม ไอช้ ฎลิ ๆ นะ ฌานสมาบตั ิ เขาไดน้ ะ เขาเหาะเหนิ เดนิ
อากาศไดน้ ะ นน่ั แตว่ า่ เขาออ่ นทางวปิ สั สนา วนั หนงึ่ พระองคค์ ดิ ในพระทยั อา้ ว ไมไ่ ด้
ไอพ้ วกนต้ี อ้ งแสดงดว้ ยฤทธิ์ทีเดยี วนะ ไมด่ ว้ ยฤทธ์ิไมไ่ ด้ เพราะยงั ไง ไอฤ้ ทธขิ์ องเขา
กม็ อี ยู่แล้ว ฌานสมาบัตินะ

285

ตอนนัน้ ทำ� ใหน้ ำ�้ หลากมา แหม น�้ำหลากมาเชยี วน่นั หลากมานะ พระพุทธเจ้า
เดนิ จงกรมอยพู่ นื้ นำ�้ โนน่ เทยี ว แหม ฝนุ่ ไหลกบุ * นะนนั่ ไอพ้ วกชฎลิ อา้ ว สมณโคดม
คงจะตายแลว้ นน่ั น้�ำทว่ มตายแลว้ กระมงั นะ ขีเ่ รอื ไปดู อา้ ว เห็นพระพุทธเจ้าเดนิ
จงกรมอยู่พืน้ นำ้� เชยี วนะ อา้ ว สมณโคดม แหม หลากใจจริงนะนน่ั อศั จรรย์นะ
แต่สูเ้ ราไมไ่ ด้ เราเป็นอรหนั ต์นะ อรหนั ต์ข้บี า้ มนั เกดิ ขึ้นในดวงจติ ของเธอแล้วน่ะ
เปรียบเทียบเชียวนะนั่น

อีกสมัยหน่ึง ชฎิลจะทดลองฤทธ์ิของพระพุทธเจ้านะ วันหนึ่งใครไปเอาผล
มะม่วงป่าหิมพานต์มาทันท่วงทีได้นะ ตอนนั้นองค์สมเด็จพระผู้มีพระภาค อ้าว
ไปก่อนนะ ไปกอ่ นตถาคต ตถาคตไปทหี ลงั นะ ชฎลิ เหาะไปแล้วนะ พระองคเ์ อามา
ก่อนแล้วนะ อา้ ว ชฎิลนะหลากใจจริงนะ สมณโคดมมาก่อนเรานะนัน่ แหม ยงั สูเ้ รา
ไมไ่ ด้ เราเป็นอรหันต์นะ อรหันต์ขบ้ี ้า เกิดข้ึนในดวงจติ เสยี แลว้ นนี่ ะ่

ตอนนน้ั องค์สมเด็จพระผมู้ ีพระภาค อ้าว ไม่ได้ ธรรมดาพวกชฎลิ ถึงเวลาเชา้
อาบนำ�้ สระหวั มัวเกล้าใหเ้ คราะห์กรรมไหลไปตามกระแสน�้ำนะ อนิ เดียมันหนาวจดั
ธรรมดาชฎลิ อาบนำ้� ยังไม่ทนั สว่าง เช้าตรูน่ ะ ขน้ึ มามากมาย สั่นคล้ายๆ กบั ลูกนก
สั่นนะ หนาวนะนัน่ ผา่ ฟนื ตงั้ ไฟผงิ แหม ยืนผงิ บ้าง นงั่ ผิงบา้ ง ให้อนุ่ นะน่ัน เพราะ
อาบน้ำ� มาใหม่ๆ ปฏบิ ัตอิ ยา่ งง้นั เรือ่ ยๆ มานะ วนั หน่งึ องค์สมเดจ็ พระผมู้ ีพระภาค
เพง่ ฤทธเ์ิ ชยี ว ชฎลิ ๆ อาบนำ้� ขนึ้ มา อยา่ ใหผ้ า่ ฟนื แตกนะ อธษิ ฐานเสรจ็ นะ แหม ชฎลิ
ขน้ึ มาอยา่ งทเี่ คยมานะ มาผา่ ฟนื ยงั ไงไมแ่ ตกเสยี แลว้ ทเี ดยี วนะ ขวานกบ็ น่ั พรา้ กบ็ นั่
ทเี ดยี วนะ ผา่ ต้งั ๒-๓ ชั่วโมงนะ ชฎลิ หนาวจัดนะ คลา้ ยๆ กบั ลูกนก

ชฎิลคนหน่ึงคิดหลากใจ อ้าว เรื่องน้ีน่ะไปถามสมณโคดมเสียก่อนเป็นยังไง
วา่ ท�ำไมผ่าฟนื ไม่แตกเหมือนเกา่ งัน้ นะ เหมือนอย่างทีผ่ า่ นมานะ ไปถามองคส์ มเดจ็

* ฝนุ่ ไหลกบุ = สภาพทางจงกรมทเ่ี ปน็ ดนิ ฝนุ่ (อยภู่ ายในวงลอ้ มของนำ�้ ทพ่ี ระพทุ ธเจา้ ทรงเดนิ จงกรม
อย่ดู ว้ ยพุทธปาฏิหาริย์ ขณะที่น�้ำไหลบา่ ท่วมบรเิ วณนั้นมีระดับสงู แตย่ งั ทรงเดนิ จงกรมอย่ไู ด)้ โดย
พระบาทท่ยี า่ งจงกรม ยำ่� ลงในดนิ ฝนุ่ มีเสยี งดงั กบุ ๆ

286

พระผมู้ ีพระภาค อา้ ว ได้ อ้าว ผ่าไป ผา่ ไป มนั ผา่ แตกเสยี ดว้ ยนะนน่ั เม่อื ผา่ แตก
แลว้ ผิง อา้ ว ผิงได้เชียว อบอนุ่ เชยี วนั่น

นี้แหละ หวั ใจชฎลิ มันลงไปแล้ว อศั จรรยน์ ะ แหม สมณโคดมนะน่นั ท�ำไม
มฤี ทธม์ิ ากนักนัน่ หัวใจชฎิลนะลงไปแล้ว เชือ่ ศาสโนวาทคำ� สงั่ สอนของพระพุทธเจ้า
ในสมยั นน้ั นะ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคทา่ นตรสั วา่ “นน่ั เธอนะ อรหนั ตป์ ลอมนะ
อรหนั ตป์ ลอมนะนน่ั ไมม่ า้ งกายนะ ไมม่ า้ งกาย ไมฉ่ ลาดในกายนะนนั่ ไมม่ า้ งอนสุ ยั นะ
หากเธอสำ� คัญวา่ เธอเป็นอรหนั ต์ ปลอมนะน่นั ”

นแ้ี หละ ขอใหต้ ง้ั อกตงั้ ใจ ระหวา่ งนนั้ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเปลย่ี นแปลง
ธรรมเทศนานะนน่ั วาจาของพระพทุ ธเจา้ ไพเราะมาก สละสลวยมาก พดู เพราะนะ วาจา
ของพระพทุ ธเจา้ คลา้ ยๆ กบั นกการเวกนะ พดู เพราะ พดู เพราะนะ พระองคเ์ ปลย่ี นแปลง
ธรรมเทศนานะ อาทกิ ลั ยาณงั อา้ ว ไพเราะในข้างตน้ นะ มชั เฌกลั ยาณงั ไพเราะ
ในทา่ มกลาง ปรโิ ยสานกลั ยาณงั ไพเราะในทส่ี ดุ นะ อา้ ว หวั ใจชฎลิ ๆ นะดมื่ อรรถรส
ธรรมรสองค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคในสมัยน้ัน จิตลงสู่ภวังค์ ส�ำเร็จพระอรหันต์
เสียแล้วนัน่ นที้ ีเดียว

น่ีแหละ ไอ้ความมา้ งกายในทน่ี ้ีให้ฉลาด ใหฉ้ ลาดให้มากทเี ดียวนะ มนั คลุม
อนสุ ยั อยนู่ ะ อา้ ว มนั สำ� คญั นะ เมยี ของเรา ผวั ของเรา ลกู ของเรา สมบตั ขิ องเรา โนน่ ๆ
นี่ๆ นนั้ มันไมต่ รงตามศาสโนวาทคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจ้า อวัยวะของเธอนนั้ นะ
มนั เกบ็ ไปบชู าทปี่ า่ ชา้ ไปฝงั หนงึ่ ไปเผาหนงึ่ นนั้ และอกี ประการ ทกุ ขงั อนจิ จงั อนตั ตา
มันประหารเธออยู่บ่อยๆ เธอรู้หรือเปล่าน่ี นี้แหละฉันใด ธรรมะมันแสดงโร่ท้ัง
กลางวันกลางคืนแลว้ ไมป่ ดิ ไม่บงั นะ หนงั สอื มตุ โตทยั ท่านอาจารยม์ นั่ ทา่ นกล่าว
นนั่ มนั แสดงอยนู่ นั่ มนั ไมฟ่ งั นน่ั ขา้ งในดอู วยั วะขา้ งในของเรานะ ทกุ ขงั อนจิ จงั นะ
ชาติทุกข์ ชราทุกข์ พยาธิทกุ ข์ มรณทกุ ข์ มนั แปรอยู่นน่ั มนั เปน็ ผสู้ อนอยูน่ ะ เทวทตู
สอนอย่นู ะ

287

และอกี ประการนะ พวกเราตลอดมาถงึ ทกุ วนั นนี้ ะ เกอื บหวั เยน็ มาหลายคราวนะ
เปน็ ไขเ้ ป็นป่วยหรืออะไรนะ เกือบตายมาหลายคราวนะ เปน็ เทวทูตสอนจติ อย่นู ะว่า
ทำ� ไมไมส่ นใจ นน้ั ประการหนงึ่ ขา้ งนอก ดตู น้ ไมภ้ เู ขามนั เคลอ่ื นทนี่ ะ เคลอ่ื นทไี่ มป่ ดิ
ไม่บงั น้ัน ธรรมะขา้ งนอกกแ็ สดงอยู่ ขา้ งในก็แสดงอยู่นะ มันแก้หัวใจไม่ได้เชยี วนะ
ไมเ่ หมอื นพระอรยิ เจา้ ทง้ั หลายแกท้ ฐิ ขิ องเรา โทสะโมหะของเรามนั รดั อยทู่ นี่ น่ั มนั ไม่
ปลอ่ ยนะน่ัน บรรพชิต คฤหัสถ์นะ มนั แบกขันธ์ ๕ อยูน่ ี่ มนั ปลงขนั ธ์ ๕ ไม่ได้
เชียวนะ มนั แบก แบกขนั ธ์ ๕ นะน่ัน แบกขนั ธ์ ๕ ในที่นีก้ ลา่ วคอื ว่า ภารา หเว
ปญจฺ กขฺ นฺธา ภาราทานํ ทุกฺขํ โลเก เบญจขนั ธเ์ ปน็ ทุกขอ์ ย่างยิ่ง อ้าว แต่ตวั ของเรา
ทกุ ขแ์ ล้วนะ ขันธ์เมียนะ ขันธล์ ูกนะ ขนั ธห์ ลานนะ ขันธผ์ วั นะ ขันธท์ กุ อย่าง ขนั ธร์ ถ
ขันธ์รานะนั่น ทุกอยา่ งนะน่นั แต่สมัยโบราณ ขนั ธช์ า้ งขันธ์ม้านะนน่ั มันแบกด้วย
นะน่ัน

นแี่ หละฉนั ใด ขอใหต้ ง้ั อกตง้ั ใจ ระหวา่ งนเ้ี รามาคา้ ขายนะ มาคา้ ขายเชยี ว เกดิ มา
ค้าขาย ขาดทนุ ขาดทุนใหญ่ในคราวนเี้ ทยี ว รวยกร็ วยใหญ่ในคราวน้นี ะ รวยใหญ่
หมายความยงั ไง อ้าวเป็น สัมมาทฐิ ิ น่ี เออ้ื เฟื้อต่อพระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆน์ ้ี
ศาสโนวาทค�ำส่ังสอนของพระพทุ ธเจา้ น่ี มิจฉาทฐิ ิ หมายความยงั ไง ไอข้ าดทนุ นะ
อา้ ว เปน็ มจิ ฉาทฐิ ิ มจั ฉรยิ ะ ตระหนี่ นนั้ ประการหนงึ่ ไมเ่ ออ้ื เฟอ้ื ในศลี ศลี ๕ นะนนั่
ไม่เอือ้ เฟอ้ื ในอบรมจติ นะนน่ั เหตุนั้น ขาดทนุ ขาดทนุ ขาดทนุ หมายความยังไง
จะตกอบายภูมชิ นดิ ใดชนดิ หนึง่ นะ ไม่นรกกเ็ ปน็ เปรต ไม่เปน็ เปรตก็อสรุ กาย เปน็
สตั วเ์ ดรจั ฉานนะน่ัน

นแี้ หละขอใหต้ งั้ อกตง้ั ใจ ตง้ั ใจใหม้ าก ใหท้ รมานจติ นะ ใหร้ กั ตวั นะนนั่ ใหถ้ อนตวั
ออกจากอบายภูมทิ ั้ง ๔ นะ ทา่ นอาจารยม์ ่ันท่านกล่าว อย่าไปพกั นรกเขา มันกดี กนั
มันหลงทาง อย่าไปพกั ความเปน็ เปรตนะ ทรมานกนั ร้องห่มรอ้ งไห้หากนั นนั่ ให้ไป
พกั บนสวรรคเ์ ทวโลกนะ ทา่ นอาจารยม์ น่ั ทา่ นสง่ั รอพระพทุ ธเจา้ ทจ่ี ะมาตรสั รอู้ นาคต
ขา้ งหนา้ จะไดเ้ คลอื่ นจากสวรรคม์ าเปน็ สาวกของทา่ นนะนนั่ จะเคลอ่ื นจากนรกมาเปน็
สาวกของทา่ น อา้ ว เคลอ่ื นจากนรกนน่ั นะ ไอค้ นบาปนะ คนบาปมนั เกดิ บงั ธรรมวนิ ยั

288

อา้ ว เปน็ อภพั บคุ คล ไมค่ วรแกธ่ รรมวนิ ยั เสยี แลว้ นะนน่ั คนไมบ่ รสิ ทุ ธน์ิ ะนน่ั สมู้ าจาก
สวรรค์ไมไ่ ด้ ให้พักนะ ท่านอาจารยม์ ั่นใหพ้ ักสวรรค์ ดกี ว่าพักอบายภมู ทิ ้ัง ๔ นะ
ให้ทำ� ประโยชน์ในตวั ให้ไดซ้ ีนะ

คนทกุ วนั นนี้ ะ องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคพระองคต์ รสั วา่ ในระหวา่ งทพี่ ระอานนท์
ตดิ ตามหลงั พระพทุ ธเจา้ ไปในครง้ั นนั้ พระองคเ์ อาพระหตั ถท์ มิ่ แผน่ ดนิ ขน้ึ มานะ ถาม
พระอานนทว์ า่ “ดนิ อยูใ่ นน้วิ พระหัตถ์ตถาคตน้ีมาก หรอื ดนิ อยู่ในพ้ืนมากอานนท”์
องคพ์ ระอานนทท์ ลู วา่ “อยใู่ นพน้ื ดนิ มากพระเจา้ ขา้ อยใู่ นนวิ้ มอื นน้ั นดิ หนอ่ ย” ตอนนน้ั
องคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคตรสั วา่ “คนไปนรกนะ่ คลา้ ยๆ กบั ขนววั นะนน่ั คนไปสวรรค์
คลา้ ยๆ กับเขาโคนะนั่น”

เหตนุ นั้ ใหน้ กึ ดซู นิ ะนน่ั คนในประเทศไทยมถี งึ กลี่ า้ นนะ ทไ่ี ดท้ ก่ี ลนั่ เปน็ สปั ปรุ ษุ
นะ่ ดที ส่ี ดุ นะ เปน็ เดนิ มรรคนะ อา้ ว เดนิ มรรคใหถ้ กู ตอ้ งตามโอวาทของพระพทุ ธเจา้ นะ
ศลี ดนี ะนน่ั และก็ กศุ ลกรรมบถ ๑๐ ดนี ะ มกี ค่ี นนนั่ จะเทยี บไดว้ า่ ขนววั นะ่ ไปตก
นรกนะ ขนววั นะ่ มตี ง้ั หลายลา้ น นน่ั และเขามนั ๒ เขานนั่ หาสปั ปรุ ษุ ยาก ดที สี่ ดุ นะ
จะฟงั ตามโอวาทคำ� สงั่ สอนของพระพทุ ธเจา้ แลว้ จะปฏบิ ตั ไิ ปในทางใหส้ นิ้ ทกุ ขส์ นิ้ ภยั
ได้นะนนั่ มีตง้ั แตท่ ุจรติ ทงั้ นนั้ เชยี ว ฟงั ราคะ โทสะ โมหะ ท้งั นน้ั เทียวนะ ในสมัยน้ี
เคร่ืองยั่วยวนมากท่ีสุด ละครหนังอะไรน่ะ แล้วทีนี้นะ โจรผู้ร้ายมากข้ึนท่ีสุดนะ
ในเมอื งไทยนะนน่ั โจรผรู้ า้ ยชกุ ชมุ เครอ่ื งยวั่ ยวนมาก ไอพ้ วกกลุ บตุ รนะนนั่ เขาหาวา่
ศาสนาเป็นของล้าสมยั นะนน่ั นที้ เี ดยี ว

เหตนุ น้ั หวั ใจของคนนะ เปรยี บในพระไตรปฎิ กวา่ พรอ่ งอยเู่ ปน็ นจิ นะ ไมเ่ ตม็ นะ
ไม่เตม็ เตม็ แตพ่ ระอรหันต์ชนิดเดยี ว นอกนนั้ บกพร่องหมดทเี ดียวนะ ไม่เต็มนะนน่ั
มนั วนุ่ วายกนั ทกุ วนั นน้ี ะ ชนแดนกนั ชนแดนทนี นี้ ะ่ พวกคอมมวิ นสิ ต์ ตำ� รวจ ทหาร
ตายมาก เจบ็ ปว่ ยมาก ครน้ั ในหลวงไปเยย่ี มบอ่ ยๆ นนั้ ประการหนง่ึ ในประเทศไทย
๗๑ จังหวัด โจรชุกชุมมากทเี ดยี ว ปลน้ ฆ่ากนั มากเชยี วนะนนั่ เพราะยังไง ไอเ้ ครอ่ื ง
ยวั่ ยวนมาสอนกลุ บตุ รนะนนั่ แลว้ ทนี ม้ี าเทยี บไอโ้ คนะ อา้ ววั ตวั หนง่ึ มี ๒ เขานะ แต่
ขนมนั มากนะ ตีลูกคิดดซู ิ ใหส้ �ำรวจ ขนวัวน่ะขนหนึง่ นะ ตวั หนงึ่ ๆ กข่ี นนะน่นั

289

บุคคลท่ีไปตกนรกถึงขนาดไหนนะ ที่องค์สมเด็จพระผู้มีพระภาครับพยากรณ์ไว้นะ
น่นั ใหต้ รงหรือเปลา่ ในตอนนท้ี ีเดยี วนัน่

เหตนุ น้ั ขอใหร้ สู้ กึ ตวั ขอใหส้ ะดงุ้ จติ ของตวั ใหม้ ากทเี ดยี ว คน้ ควา้ คน้ ควา้ หาศลี
หาท่ีพ่ึงนะนน่ั หาท่พี ึ่ง ระหว่างน้นี ะ่ พวกเรากำ� ลังว่ายนำ้� มหาสมทุ ร สมุทรอย่างใหญ่
ทสี่ ุดนะ ยง่ิ กว่าสมทุ รธรรมดาในโลกนะ สมุทรในทนี่ ้ี น้�ำราคะ นำ�้ โทสะ น�้ำโมหะ
ก�ำลังวา่ ยนำ้� อย่นู ะน่ัน หากวา่ มเี คร่อื งเกาะ คือ พุทโธ พุทโธ อา้ ว มีเครอื่ งเกาะ
กระดกิ ไป กระดกิ ไป นานทสี่ ดุ ถงึ ฝง่ั ไดท้ เี ดยี วนะนน่ั มพี ทุ โธในดวงจติ มเี รอ่ื งศาสนา
อันคนไหนมีมัจฉริยะตระหนี่ ไม่มีท่ีพ่ึง ทานไม่มี ศีลไม่มี ภาวนาไม่มี ว่ายน้�ำ
กำ� ลงั ของตวั ไปไมต่ ลอดนะ อ้าว หมดเหน่ือยแลว้ นะ ตอ้ งจมน�้ำตาย ชีวติ นัน้ เป็น
อาหารของเตา่ ของปลาไปเสียแล้วน่นั นี้ให้สนใจใหม้ ากในตอนนท้ี เี ดยี วนี่

เหตนุ น้ั เมอื่ ทา่ นทง้ั หลายไดส้ ดบั ตรบั ฟงั แลว้ โอปนยโิ ก นอ้ มระลกึ อยใู่ นขอ้ วตั ร
ปฏบิ ตั บิ ชู า พทุ ธบชู า ธรรมบชู า สงั ฆบชู า กจ็ ะเหน็ อานสิ งสใ์ นพระพทุ ธศาสนาไดง้ า่ ย

สมควรกับกาลเวลา ดังอาตมะ อาตมาวิสชั นามา เอวงั ก็มดี ว้ ยประการฉะน้ี

ถาม-ตอบ

ถาม บางรายดูเหมือนเขาประพฤตไิ มส่ ้ดู ี แต่ดวู ่าอยเู่ ปน็ สุขสบาย ส่วนบางคน
ทำ� ความดตี ลอด แตต่ อ้ งทนทกุ ข์ล�ำบากมาก เป็นเพราะอะไรครับ

ตอบ เขา้ ใจแลว้ คนทำ� ชว่ั ไดด้ นี ะ คนทำ� ดตี กตำ่� นะ คนทำ� ชว่ั ไดด้ นี ะ ไมเ่ ชน่ นน้ั
เขาทำ� ความดมี าแตช่ าตกิ อ่ นแลว้ เขาเพง่ิ ใหอ้ ำ� นวยผล ทำ� ชว่ั ยงั ไมไ่ ดใ้ หผ้ ล เขา้ ใจไหมนนั่
เทา่ นี้เองนะ ความดเี ขามันหนนุ แตช่ าตกิ อ่ นนะ เขา้ ใจไหมนะนั่น แต่ว่าเธอท�ำชั่วนะ่
กลบั กลายเปน็ ของดนี ะนนั่ เธอยงั ยงั รอ้ นอยนู่ ะ กรรมยงั ไมใ่ หผ้ ล เธอจะยงั นอนหลบั

290

หรอื เปลา่ นะนน่ั ไอส้ มบตั ไิ ด้ เธอไดไ้ ปบำ� รงุ ลกู หลานนะ มนั จะฉบิ หายไปดว้ ยโจรภยั
อัคคภี ัย มันจะไหมท้ หี ลังนะ

คนน่ะ คนท่ที ำ� ดีไมไ่ ดด้ ีน้นั มนั ไอค้ วามชวั่ มาแตช่ าตกิ ่อนมาปลำ้� เขา้ ใจไหม
มนั ไม่ไดด้ ี เข้าใจไหม มาปล้ำ� ให้ถอยลง นัน่ ไอ้ความดีในปจั จุบันยังไม่ทนั ให้ผล
เข้าใจไหม อา้ ว กมฺมทายาโท กมมฺ โยนิ กรรมนีส่ ำ� คัญ คนต้องวิ่งไปตามกรรมนะ
กรรมทงั้ หลายนะ คลา้ ยๆ กับสนุ ขั ไล่เน้อื นะ มันทนั ท่ีไหนตอ้ งกดั ทนี่ ัน่ เข้าใจไหม
เอ้า ถามมา

ถาม พระเวสสนั ดร ทำ� ไมบรจิ าคลูก บรจิ าคเมียให้ชูชก

ตอบ ใจพระเวสสนั ดรนน้ั ใจของทา่ นปำ้� ทส่ี ดุ ใจเปน็ ปรมตั ถท์ เี ดยี ว พระเวสสนั ดร
การบำ� เพญ็ ทานของพระองค์นั้นแผน่ ดนิ ไหวถงึ ๗ ครัง้ จติ ใจพระองค์ม่นั คงในทาน
เชอ่ื มน่ั ในการใหท้ านทเี ดยี ว อศั จรรยม์ าก พระเวสสนั ดรไดบ้ ำ� เพญ็ ทานลงไปนนั้ เปน็ ลม
เปน็ แลง้ ทีเดยี ว แผน่ ดนิ ใหญเ่ ท่าขนาด ทำ� ไมไหวทเี ดยี วนะ คลา้ ยๆ กับแมเ่ ลี้ยงเด็ก
ไกวอูน่ ะ ให้หว่นั ไหวนะ เออ แน่ะ สำ� คัญ

ปฏคิ าหก พระเวสสนั ดรนนั้ ไมก่ ลา่ วถงึ พระ คนสจุ รติ นน่ั ชชู กนะ่ ทจุ รติ คนบาปมาก
ไมม่ ศี ลี ในตวั แทท้ จี่ รงิ หวั ใจพระเวสสนั ดรนนั้ นะ่ ใจปำ้� ใจถงึ ปรมตั ถ์ แผน่ ดนิ ยงั ไหว
เขา้ ใจไหม ทานชา้ งตวั หนงึ่ และกท็ านมา้ ทข่ี บั ไปนน้ั และทานกมุ าร ทางกรงุ สพี นี น้ั นะ่
แผน่ ดินไหวถึง ๗ ครัง้ ทเี ดียว ๗ ครัง้ หัวใจของพระโพธิสตั ว์ ใจปำ้� ทานลงไปปปุ๊
ลงไปเนย่ี ะ ไมค่ ดิ อนาคตอดีตเทยี วนะนน่ั ขอให้บำ� เพ็ญทานใหถ้ ึงใจก็แล้วกนั

บคุ คลอนื่ น่ะ ๓ วันทำ� ไมไ่ ด้ เพราะใจไม่ถงึ ไมเ่ หมือนพระโพธสิ ตั ว์นะ อันนี้
พระเวสสนั ดร พระพทุ ธเจา้ บางองคน์ นั้ นะ่ พาบรวิ ารบรพิ ารทงั้ หลายไปสวนอทุ ยานใน
คร้งั น้ัน เวลาบา่ ย ๒ โมงน่ี หรอื ๓ โมงน่ี ออกจากสวนอทุ ยานจะกลับพระราชวงั
ไปเห็นบุรษุ คนหนง่ึ อายุหลายร้อยทีเดียว แก่ชรา อยูใ่ นสวนแห่งหน่ึง นงั่ ขอทานอยู่
ตอนนนั้ พระโพธสิ ตั วไ์ ปแลเหน็ นะ นน่ั เวลากลบั ไปหาพระราชวงั นะ ไปเหน็ ชายคนนนั้
แกช่ รานะ่ ถามวา่ “เธอมานงั่ อยทู่ น่ี ห่ี มายความยงั ไง” “ขา้ พระองคเ์ ปน็ คนจน นม่ี าขอทาน

291

พระเจา้ ขา้ ” พดู กบั กษตั รยิ ์ เมอื งพาราณสี ตอนนน้ั เองแหละ จบั มอื นะ หตั ถพ์ ระมเหสี
ใหท้ านใหเ้ ธอนะ ใหท้ านใหค้ นชราคนนน้ั นะ ใหช้ ายชราคนนน้ั นะ นน่ั ชายชราคนนน้ั
รอ้ งทกุ ขว์ า่ “ขา้ พระองคน์ ะ ไมม่ อี ะไรจะเลยี้ งขา้ เทวขี องทา่ น บรจิ าคทานดว้ ยบรสิ ทุ ธ์ิ
ใหข้ า้ พระองค์แล้ว” ตอนนัน้ พระโพธสิ ัตวย์ กเมอื งพาราณสใี หท้ ีเดยี วนั่น ให้คนทกุ ข์
คนนั้นนะน่นั พระองค์กลบั ไปเป็นฤาษีนะ บวชเปน็ ฤาษี ไมค่ ดิ หน้าคดิ หลงั ท�ำลงนะ
ทานเมียนะ เมียจะชอบใจหรอื เปลา่ นะ จบั เมยี ให้ทานเลยทเี ดียวนะนน่ั และเมอื ง
พาราณสนี ่ะนนั่ เขาชอบใจหรอื เปลา่ ประชาชนนะ จะให้ทาน ทานได้ทง้ั กรงุ ด้วยนะ
ทานได้ทง้ั ภรรยาด้วยนะ ยกตนออก ออกบวช มนั เปน็ เช่นนน้ั ใจป้�ำ พระโพธสิ ตั ว์
แผน่ ดนิ จึงไหว มันเหลือวสิ ัยคนธรรมดาท่ีจะทำ� ได้ อา้ ว ถามอีก

ถาม ลกู เมยี ก็ลำ� บากนะ
ตอบ เขา้ ใจแลว้ ลำ� บากกล็ ำ� บาก กใ็ ช่ ไมเ่ ปน็ ปญั หา แตน่ น้ั แหละ ความรกั ของ
พระเวสสนั ดรมากถงึ ขนาดไหน แตก่ เ็ รยี กกมุ ารออกมาจากสระ เรยี กกุมารออกมา
“พ่อชาลอี อกมานะ” ไมใ่ ช่พระเวสสันดรจะไมร่ ักบตุ รนี่ แหม ร้องทกุ ข์เชยี ว “ลกู นะ
ลกู นะ พอ่ ปรารถนาเป็นพทุ ธภูมินะ ใหส้ �ำเร็จนะ ฟังคำ� พอ่ นะ” แค่ได้ยินนะ ไอ้น้�ำตา
พระเวสสนั ดร แหม ไหล กระแสนำ�้ ตาทำ� ใหเ้ ดก็ เปยี กหมดเชยี ว เขา้ ใจไหม อา้ ว ลกู สาว
กเ็ หมอื นกนั นะ ไมใ่ ชพ่ ระเวสสนั ดรไมร่ กั ลกู นะ กร็ กั นะ แตเ่ ทยี บสมยั นไ้ี มไ่ ด้ สมยั นี้
เปน็ สมยั ปุถชุ น เอากเิ ลสเป็นเครือ่ งวดั นะ

292

แหวกแหนออก ใหเ้ ห็นเงา

เทศนาอบรมฆราวาส
๒๖ มิถนุ ายน ๒๕๒๔

ขอให้ต้งั อกตัง้ ใจ เตรยี มตัว น่ังขัดสมาธิ ขาขวาทับขาซ้าย มอื ขวาทับมือซ้าย
วางตวั ใหต้ รง ใหต้ รงเสีย นั่งตรง ตอนนฟี้ งั กายวิเวกหนึ่ง คือความสงดั ของกายนี้
เราอยทู่ น่ี หี่ ลายคน ใหต้ ดั สนิ ดวงใจนะ ใหต้ ดั สนิ ดวงใจ อยา่ ใหเ้ กย่ี วเกาะกนั นะ อยา่ ให้
เกี่ยวเกาะกัน ให้วเิ วกทีเดยี ว แปลวา่ กายมนั เน่ืองกนั ให้น่ังคนเดียวอยู่ ณ ทนี่ ้ี
ตดั สนิ ใจลงไปวา่ เราตายคนเดยี ว เกดิ คนเดยี ว แกค่ นเดยี ว ใครชว่ ยไมไ่ ด้ ใหต้ ดั สนิ ใจ
ถงึ ขนาดนัน้ เทยี วนะ ถึงได้ชอ่ื ว่า กายวเิ วก

กายวิเวก ไม่ต้องอาศัยใคร อาศยั ธรรมะค�ำสง่ั สอนของพระพุทธเจา้ นแี่ หละ
เรยี กวา่ กายวเิ วก ประการหนงึ่ วจวี เิ วก คอื หมายความวา่ พระเทศน์ หา้ มไมใ่ หค้ ยุ กนั
เสยี งกระอบุ กระอบิ กลบคำ� พระทเ่ี ทศนไ์ ปประการหนงึ่ มโนวเิ วก นน้ั คอื หวั ใจเปลย่ี ว
วา้ เหว่ เปล่ยี ว ว้าเหว่

และทีน้นี อ้ มเอาคุณของพระพทุ ธเจา้ พทุ โธ นะ นอ้ มมาฝงั ไวใ้ นดวงจติ ของเรา
แล้วเร่ิมภาวนาว่า พทุ โธๆๆๆ อยูใ่ นจิตในใจ บรกิ รรม พทุ โธๆ อยา่ เอา ธมั โม เอาไว้
เสยี กอ่ น สงั โฆ เอาไวเ้ สยี กอ่ น เอาพทุ โธอยา่ งเดยี ว บรกิ รรมพทุ โธอยา่ งเดยี ว พหลุ กี โต
ทำ� ใหม้ าก ทำ� ใหม้ าก พทุ โธ ตอนนน้ั จะเกดิ อศั จรรยเ์ รยี กวา่ มโนภาพ ใจสงบนง่ิ จติ มี
อำ� นาจหนงึ่ จติ ไมฟ่ งุ้ ซา่ นหนงึ่ จติ มรี ศั มหี นง่ึ นอ้ี าศยั พทุ โธ อยใู่ นดวงจติ เกดิ อศั จรรย์
ทเี ดียว

293