รวมธรรมสากัจฉา

ก็เหมือนกัน สมมุติคนนี้ได้เคียดแค้นให้คนน้ัน เราตามฆ่ามันเท่านั้นจึงจะอยู่ได้
ไมฆ่ า่ อยไู่ มไ่ ด้ ตอ้ งฆา่ อยา่ งเดยี ว นน่ั ถงึ ใจแลว้ ใชไ่ หมฆา่ ได้ คนเราเกดิ มาไมไ่ ดต้ งั้ ใจ
จะฆา่ ใครละนา่ แตเ่ วลามนั ถงึ ใจแลว้ มนั ฆา่ ไดค้ นเราเพราะกำ� ลงั ใจ นหี่ มายถงึ ทางชวั่
มนั มกี ำ� ลงั ทนี ท้ี างดมี นั กเ็ หมอื นกนั ไมม่ กี ำ� ลงั กก็ า้ วไมอ่ อก สมมตุ วิ า่ ธรรมไมม่ กี ำ� ลงั
ฆา่ กเิ ลสไดย้ งั ไง กำ� ลงั ต้องเหนอื กิเลสถึงจะฆ่ากิเลสได้ คิดอยา่ งนัน้ ซิ เพราะฉะนั้น
ครูบาอาจารย์ท่านท่ีวิมุตติหลุดพ้นไปแล้ว ท่านแสดงอาการกิริยาเป็นพลังของธรรม
พุ่งๆ มานี่ เราไม่เคยเห็นพลังของธรรมท่านก็จะว่า อุ๊ย...ท่านอาจารย์องค์นี้ดุนะ
ทา่ นอาจารยอ์ งคน์ นั้ ดนุ ะ ไมท่ ราบวา่ เปน็ พลงั ของธรรม เพราะเคยเหน็ แตพ่ ลงั ของกเิ ลส
ทแี่ สดงออกมาดว้ ยความโมโหโทโสใชไ่ หมละ่ ทา่ นไมม่ โี มโหโทโส แตเ่ ปน็ พลงั ของธรรม
ทพ่ี ดู ออกมาอยา่ งเดด็ อยา่ งจรงิ อยา่ งจงั ทกุ อยา่ ง มแี ตค่ วามถกู ตอ้ งดงี าม ผงึ ๆ ออกมา
เราไม่เคยเหน็ กริ ยิ าอันน้ี เรากว็ า่ ทา่ นโมโหโทโส ความจรงิ ผิดไป ๑๐๐% เลย แน่ะ
พลงั ของธรรมตา่ งหาก ถา้ จะเทยี บอปุ มาเหมอื นกบั วา่ ไอถ้ งั นำ้� นส่ี กปรกเตม็ ถงั ถงั นำ�้
นส่ี ะอาดเตม็ ถงั เราไขกอ๊ กปบุ๊ ลงไปนี้ ถงั นำ้� ทส่ี กปรกเตม็ ถงั นี้ มนั จะพงุ่ ของมนั ออกไป
แลว้ กม็ าเปดิ ถงั นำ�้ สะอาดเตม็ ถงั เหมอื นกนั มนั กพ็ งุ่ ออกเหมอื นกนั ทนี น้ี ำ้� สกปรกนไ้ี หล
ไปถงึ ไหนสกปรกไปถงึ นนั่ ใชไ่ หมละ่ นำ้� สะอาดพงุ่ ไปถงึ ไหนสะอาดไปถงึ นน้ั ถา้ หากวา่
น้�ำท่ีสะอาดไม่พอกับส่ิงท่ีสกปรก ก็ไม่สามารถท่ีจะชะล้างส่ิงนั้นสถานที่น้ันให้หาย
สกปรกได้ นี่พลังของธรรมถ้าไม่มีก�ำลังเหนือกิเลสก็ช�ำระกิเลสไม่ได้ เพราะฉะน้ัน
ธรรมจงึ ตอ้ งมกี ำ� ลงั ทนี คี้ รบู าอาจารยท์ ง้ั หลายเวลาทา่ นแสดงออก กเ็ พราะเหตวุ า่ ธรรม
ไมม่ เี ครอื่ งมอื เปน็ ของตนนี่ อนั นเี้ ปน็ เครอื่ งมอื ของกเิ ลสตา่ งหาก เปน็ วบิ ากของกเิ ลส
ทำ� ใหเ้ กดิ ใชไ่ หมละ่ กเิ ลสเปน็ เจา้ ของ เปน็ เครอื่ งมอื ของกเิ ลส ทนี ธี้ รรมไมม่ เี ครอ่ื งมอื
เปน็ ของตวั เอง กจ็ ำ� เปน็ ตอ้ งมาอาศยั นเี้ ปน็ เครอื่ งมอื กเิ ลสตายไปแลว้ สว่ นของวบิ ากของ
กเิ ลสยงั เหลอื อยู่ เรากอ็ าศยั วบิ ากของกเิ ลสนม้ี าเปน็ เครอ่ื งมอื แสดงธรรม เพราะฉะนนั้
กริ ิยาท่าทางจงึ ไปคล้ายคลงึ กับคนมีกิเลส เหมือนกบั คนมโี มโหโทโส ความจรงิ แลว้
เป็นพลังของจติ ทีอ่ อกมาจากความบรสิ ุทธิล์ ้วนๆ พุ่งๆๆ เข้าใจแลว้ หรือทน่ี ี่ ป่านนถี้ งึ
เขา้ ใจ พดู จนจะตาย

บางทีวบุ๊ เดียวกเ็ ขา้ ใจ บางทมี ันต้องฟงั จนเกดิ มสี ติปัญญามาวินิจฉัยอีกที

490

ถา้ หากธรรมมเี ครอ่ื งมอื เปน็ ของตนแลว้ ไมม่ อี ะไรจะสวยงามยง่ิ กวา่ ลวดลายของ
ธรรมทแี่ สดงออกจากเครอื่ งมอื ของตน แตน่ เ้ี ครอ่ื งมอื ของธรรมไมม่ ี จงึ ยมื นม้ี าแสดง
มันจึงเปน็ คลา้ ยกบั โลกไป เวลาพลังของธรรมแสดงออกมาพงุ่ ๆ พ่งุ ออกมาเต็มที่นี้
กริ ยิ านน้ั จะเปน็ เหมอื นกบั คนมโี มโหโทโสใชไ่ หมละ่ เพราะพลงั แรง นล่ี ะคนจงึ วา่ โถ....
ทา่ นโมโหนะ ทา่ นดจุ งั วะ่ ไปอยา่ งนน้ั เสยี เอาอยา่ งนน้ี ะ สมมตุ วิ า่ เราไปวดั ไปวาไปฟงั
เทศนน์ ี่ เราเปน็ หนุ่ ใหก้ เิ ลสจบั ไสไปขา้ งหนา้ กเิ ลสอยขู่ า้ งหลงั แลว้ กระซบิ บอก อาจารย์
องค์นดี้ ุนะ กิเลสอยู่ข้างหลังอย่างนน้ี ะ แลว้ มากระซบิ จบั ลากพาเผ่นหนเี ลยไม่อยาก
ฟังเทศน์ตอ่ ไป ส้กู เิ ลสไม่ได้ เขา้ ใจไหมล่ะ

ท่ีอธบิ ายธรรมะไปวันน้ี ท่านเจ้าคุณมีข้อขอ้ งใจตรงไหนบ้าง

หายสงสยั ตรงทว่ี า่ พระพทุ ธเจา้ นท่ี รงเสวยทกุ ขเวทนา ตอนแรกกม็ คี วามเขา้ ใจไป
อยา่ งหนง่ึ เขา้ ใจวา่ ทว่ี า่ อานนท์ ปสู งั ฆาฏิ เราเหนอื่ ยอะไรตอ่ อะไรน่ี เขา้ ใจวา่ เปน็ เรอื่ ง
ของทุกขเวทนา และตอนนี้หายสงสยั ในข้อนี้ ที่แทเ้ ปน็ เร่อื งของธาตขุ องขนั ธ์

หลกั ธรรมชาตแิ ท้ จติ กบ็ รสิ ทุ ธเ์ิ ตม็ ตวั ขนั ธก์ เ็ ปน็ ขนั ธเ์ ตม็ ตวั อยโู่ ดยหลกั ธรรมชาติ
ของเขา แต่จิตไปยดึ คร้งั พอจิตบรสิ ุทธิแ์ ล้ว ต่างอนั ตา่ งจริงก็ไมย่ ดึ กนั

แต่ไม่จัดเป็นขันธมารหรอื ครับผม

ไม่ ไม่เปน็ ขนั ธมารน่ีสิ่งแรกกค็ ือสงั ขารขนั ธ์เรามนั ปรุงหลอก พวกเรานพี่ วก
ขนั ธมารทง้ั นนั้ นๆี่ พวกขนั ธมาร ปรงุ หลอกเจา้ ของวนั ยงั คำ�่ ไมม่ คี วามอมิ่ พอ ปรงุ หลอก
แลว้ หลอกเลา่ มนั บา้ นพ่ี วกนี้ หลอกเจา้ ของ ปรงุ วา่ อยา่ งนน้ั ปรงุ วา่ อยา่ งนี้ เลน่ ตกุ๊ ตา
เหมอื นเดก็ มนั นา่ ขนั เจา้ ของ เรอ่ื งราวผา่ นไปกป่ี กี เี่ ดอื นแลว้ ระลกึ ขน้ึ มาไดเ้ อาสดๆ รอ้ นๆ
หลอกสดๆ รอ้ นๆ ดว้ ยนะหลอกเจา้ ของ ถา้ เราจะพดู ใหส้ นกุ ๆ กว็ า่ มองดทู ไี่ หนกเ็ หน็ แต่
พระรา่ ยบา้ อยเู่ รอื่ ย เลน่ กบั ตกุ๊ ตาเจา้ ของเอง ปรงุ หลอกเจา้ ของ มองดทู ไี่ หนกเ็ หน็ แต่
พระรา่ ยบ้าอยู่ ผมอยากจะพดู อยา่ งนั้น มันถงึ ใจดี สนกุ ดว้ ยนะ

ละเอยี ดจรงิ ๆ.... มนั อศั จรรยพ์ ระพทุ ธเจา้ นน่ี ะ่ หากเปน็ ขนึ้ ในใจเองความอศั จรรย์
พระพทุ ธเจา้ ตรง แหม ทรงขดุ ขน้ึ มาไดย้ งั ไงโดยไมม่ ใี ครบอกใครสอนเลย อนั นหี้ นาแนน่

491

ยงิ่ กวา่ อะไร สตั วโ์ ลกไม่มีรายใดทีจ่ ะผดุ โผล่ขนึ้ มาได้ พระพทุ ธเจา้ ทรงโผลข่ น้ึ มาได้
อย่างมหัศจรรย์ เรียกวา่ สยัมภู.... แปลก อบุ ายวิธีการทุกอยา่ งก็ทรงขวนขวายเอง
รกู้ ร็ ขู้ นึ้ มาเองโดยไมม่ ใี ครบอกใครสอน นที่ า่ นเจา้ คณุ ถา้ เราเรยี นฝา่ ยเปรยี ญแลว้ กพ็ ดู
กันเข้าใจ เช่นอย่างพระสารีบุตรว่าไม่เช่ือพระพุทธเจ้า ท่านเจ้าคุณก็เห็นมิใช่หรือ
นน่ั ละตรงนลี้ ะตรงปญั ญาทเี่ กดิ ขน้ึ มา เกดิ ขนึ้ มาแลว้ ร.ู้ .... มนั อยา่ งนเ้ี อง ตรงพระสารบี ตุ ร
รอู้ นั นี้ แลว้ พระทตี่ าบอดทงั้ หลายกห็ าวา่ พระสารบี ตุ รไมเ่ ชอื่ พระพทุ ธเจา้ ดถู กู พระพทุ ธเจา้
ไปอยา่ งนน้ั เสยี พวกตาบอด พอถงึ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นกร็ บั สงั่ “วา่ ไงสารบี ตุ ร” ทา่ นกถ็ าม
“ไมเ่ ชือ่ เราตถาคตใชไ่ หม” ใช่ “เพราะเหตไุ ร” เพราะเหตนุ .้ี ....ข้าพระองคพ์ ิจารณา
อยา่ งนี้ เมอื่ ขา้ พระองคร์ เู้ องเหน็ เองจงึ ไมเ่ ชอ่ื ใคร หากเชอ่ื ธรรมชาตอิ นั นี้ “ใช่ ถกู แลว้ ”
คอื อนั นเ้ี องแหละ “ถกู ตอ้ งแลว้ สารบี ตุ ร” ถา้ หากภาษาตลก เรากบ็ อกวา่ พวกบา้ นอี้ ะไรๆ
มนั เกิดเรอื่ งท้ังนัน้ แหละ ก็เราไม่มีเรอ่ื งกบั สารบี ตุ ร มันมแี ตพ่ วกบา้ นน่ั เราจะว่างัน้
ภาษาเรานะ รอิ า่ นจะมาฟ้องเรา ต้องใหเ้ ราช�ำระ คงหมายว่างนั้

เชอ่ื ตวั เอง สนทฺ ฏิ ฺ โิ กๆ นสี่ ำ� คญั ถงึ ขนั้ สนทฺ ฏิ ฺ โิ ก วาระสดุ ทา้ ยกค็ อื การหลดุ พน้
ของเจา้ ของ ความหลดุ พน้ ไปแลว้ เปน็ ยงั ไง นนั่ สนทฺ ฏิ ฺ โิ ก สดุ ยอด ออกจากหนงั สอื กม็ ี
พดู ถงึ เรอ่ื งพระอรหนั ต์ ทา่ นเปน็ ชาคระ วา่ ทา่ นตน่ื อยตู่ ลอดเวลาอะไรนี่ คนเลยถอื อนั นนั้
มาโปะไปหมดเลยว่า พระอรหันต์ทา่ นไมน่ อน ไปยังง้ันเสีย ใครยังนอนอยู่ ไมใ่ ช่
พระอรหันต์ ไปยังงั้นเลย ไปใหญ่แล้วท่ีน่ี ก็เรื่องหลับเร่ืองนอนเป็นเร่ืองของขันธ์
เรอ่ื งระงบั ขันธ์ ชาคระ นีห่ มายถงึ จิตทห่ี ลดุ พน้ จากทุกส่ิงทกุ อยา่ งแล้ว มันต่างกนั
การหลบั นอนคอื การระงบั ขนั ธ์ ขนั ธท์ ำ� งานของมนั เชน่ ความคดิ ความปรงุ ความเคลอื่ นไหว
ไปมา มแี ตเ่ รอื่ งขนั ธท์ ำ� งานทง้ั นนั้ มนั กต็ อ้ งเหนด็ ตอ้ งเหนอ่ื ย ตงั้ แตร่ ถเราวง่ิ ไปยงั ตอ้ ง
ไดพ้ กั เครอื่ ง อนั นขี้ นั ธท์ ำ� งานตา่ งหาก ภวงั คแ์ หง่ ความหลบั แนะ่ มนั ตา่ งกนั ภวงั คแ์ หง่
ความหลับเปน็ เรือ่ งของขันธ์ ภวงั ค์แหง่ ความหลับ จติ กพ็ ัก ขนั ธท์ อ่ี าศยั อย่กู บั จติ น้ี
ระงบั ตวั ของมนั เรยี กวา่ “หลบั ” แตช่ าคระนนั้ นอกจากขนั ธอ์ ยแู่ ลว้ เปน็ ปกตโิ ดยหลกั
ธรรมชาติ ท่านหมายถึงอันน้วี ่า ชาครธรรม ทนี เ้ี ลยไปกว้านขนั ธ์ทงั้ ๕ มาเป็นชาคระ
ดว้ ยกันอีก ไม่ให้พระอรหนั ตน์ อน.....จะไดต้ ายซิ พวกบา้ น่ี ยงั ง้นั ซิ

492

เวลาจิตท่ีเป็นชาคระ จิตต่ืนหรือจิตเป็นชาคระน้ี มันละภวังคจิตใช่หรือเปล่า
ครบั ผม

อนั นนั้ เปน็ หลกั ธรรมชาตขิ องตวั เองเปน็ ประจำ� อยแู่ ลว้ เปน็ อกาลกิ จติ อกาลกิ ธรรม
ตะกว้ี า่ หลบั วา่ ตนื่ นี้ มนั เปน็ เรอื่ งของขนั ธท์ งั้ นนั้ ขนั ธท์ ำ� งานแลว้ ระงบั ตวั อาการเหลา่ นี้
จะเอาเข้ามาใส่ชาครธรรมไม่ได้ เพยี งอาศัยกนั อยเู่ ทา่ นนั้ เอง

ต่างอันต่างอยู่

ถา้ เราจะพดู ใหช้ ดั เจนตามภาษาสมมตุ กิ เ็ รยี กวา่ “ตา่ งคนตา่ งอย”ู่ ธรรมชาตนิ นั้
เปน็ ธรรมชาตขิ องตัวเอง เรยี กว่าเปน็ อฐานะกบั สิ่งใดๆ ท้งั น้ัน ขึ้นชือ่ ว่าสมมุตแิ ลว้
เป็นอฐานะ เข้ากนั ไมไ่ ดใ้ นหลักธรรมชาตวิ ่ายงั ง้ัน เพราะฉะนั้น พระอรหนั ตท์ ่านจะ
นพิ พานทา่ ใดกต็ าม เชน่ เรอ่ื งอบุ ตั เิ หตหุ รอื อะไรกแ็ ลว้ แตเ่ ถอะ จะไมม่ ปี ญั หาอะไรเลย
ก็เรอื่ งของขันธ์ เพราะอนั น้ันบริสทุ ธ์เิ ตม็ ที่แลว้ เปน็ ตวั ของตวั ถา้ หากว่าตวั ของตัว
กเ็ ตม็ ทแี่ ลว้ วา่ งน้ั เลย จงึ ไมม่ กี าลสถานท่ี เปน็ อกาลกิ จติ อกาลกิ ธรรม คอื ธรรมกบั จติ
เป็นอนั เดียวกนั แลว้ จึงไม่มปี ญั หา จะตายทา่ ใดกต็ าม เช่น อุบตั เิ หตุ ถูกควายชน
ตกต้นไม้ รถคว่ำ� ตายดว้ ยแบบไหนก็ตาม ไมม่ ปี ญั หากบั จติ ดวงนั้นเลย อย่างท่ีท่าน
เขา้ สมาธสิ มาบตั ไิ ปนพิ พานนนั้ ทา่ นทำ� ตามอธั ยาศยั ของทา่ นตา่ งหาก ไมใ่ ชว่ า่ ทา่ นไมท่ ำ� นี้
ทา่ นจะไมบ่ รสิ ทุ ธิ์ ทา่ นจะบกพรอ่ งในความบรสิ ทุ ธขิ์ องทา่ นอยา่ งนน้ั ..... ไมใ่ ช่ เพราะอนั น้ี
เปน็ สมมตุ ิ อยา่ งพระพทุ ธเจ้า พระองค์ทรงเป็นศาสดา คำ� วา่ ศาสดา ไมใ่ ชจ่ ะขึ้นบน
ธรรมาสนแ์ ล้วถึงจะวา่ เทศน์ ถา้ เป็นภาษาเราๆ กเ็ รยี กว่าต้องขน้ึ นโม ตสฺส.. ถึงจะ
ว่าเทศน์ ทรงเปน็ ศาสดาทกุ พระอาการท่ีเคล่อื นไหว ยดึ เป็นหลกั เปน็ เกณฑไ์ ดท้ ั้งน้นั
เป็นคตไิ ดท้ ง้ั หมด วาระสุดท้ายที่จะเสดจ็ เข้าสู่ปรนิ พิ พานก็ทรงเข้าฌาน หมายถงึ วา่
น่ีก็เปน็ ศาสดาวาระสดุ ทา้ ย ผู้ทีม่ ีภมู ินีย้ งั มอี ยู่มากมาย พระสาวกเปน็ อาทิ ปราชญ์
ทง้ั หลายผมู้ ภี มู ทิ จี่ ะเปน็ ไปอยา่ งพระพทุ ธเจา้ ยงั มมี าก พระองคก์ ท็ รงเสดจ็ ใหเ้ หน็ เปน็
ตวั อยา่ ง โดยเขา้ ปฐมฌาน ทตุ ิยฌาน ตตยิ ฌาน จตุตถฌาน อากาสานญั จายตนะ
วญิ ญาณญั จายตนะ เนวสญั ญานาสญั ญายตนะ แลว้ เขา้ สญั ญาเวทยติ นโิ รธ ดบั ระงบั
หมด....เงยี บ นที่ พ่ี ระรปู ไหนถามพระอนรุ ทุ ธะทว่ี า่ เอ๊ นไี่ มใ่ ชพ่ ระพทุ ธเจา้ ปรนิ พิ พาน
แลว้ หรือ ผมก็ลืมชอื่ เสยี แล้ว

493

พระอานนท์ถามพระอนุรทุ ธะ

ยงั ท่านวา่ ก�ำลังประทบั อยู่ท่นี ิโรธสมาบัติ สัญญาเวทยติ นิโรธ นที่ นี เี้ ราพูด
ได้ท่านเจ้าคุณว่าสูญหรือไม่สูญ เราพูดได้ตรงน้ี พอพูดได้ว่า พระจิตท่ีบริสุทธ์ิถ้า
ไม่มสี มมตุ มิ าเกี่ยวขอ้ งนีจ้ ะพดู ไมไ่ ด้ พอมีสมมุตเิ ข้ามาเกย่ี วข้องนี่ พระจิตท่บี ริสทุ ธิ์
เข้าปฐมฌาน เข้าทุตยิ ฌาน ตตยิ ฌาน จตุตถฌาน รปู ฌานสี่ และกเ็ ขา้ อรูปฌานส่ี
อากาสานญั จายตนะ จนกระทง่ั ถงึ สญั ญาเวทยติ นโิ รธ พกั ตรงนนั้ เหลา่ นเี้ ปน็ สมมตุ ิ
ทง้ั นนั้ ธรรมสมมตุ ิ พดู งา่ ยๆ ไมใ่ ชโ่ ลกสมมตุ ิ ธรรมสมมตุ ิ ธรรมวมิ ตุ ติ จติ ทบี่ รสิ ทุ ธน์ิ น้ั
อาศยั ธรรมสมมตุ เิ ขา้ ฌานนเ้ี ขา้ ฌานนนั้ พระอนรุ ทุ ธะจงึ รๆู้ กเ็ พราะรอู้ ยกู่ ต็ อ้ งรู้ แตถ่ า้ ไมม่ ี
อะไรพาดพงิ กพ็ ดู ไมถ่ กู พดู ไมไ่ ด้ ทนี พ้ี อมที พี่ าดพงิ นเี่ ขา้ ปฐมฌานแลว้ เขา้ ทตุ ยิ ฌานแลว้
เขา้ ตตยิ ฌานแลว้ จตตุ ถฌานแลว้ .... สญั ญาเวทยติ นโิ รธ ออกจากนนั้ กย็ อ้ นพระจติ ลงมา
จนกระทง่ั ถงึ พระจติ บรสิ ทุ ธธ์ิ รรมชาตธิ รรมดา ไมเ่ กย่ี วขอ้ งกบั สมมตุ ธิ รรมเหลา่ นี้ ทนี ี้
พอกา้ วขึน้ อีกแลว้ คราวน้ีออกทางน้ี รปู ฌานสี่ รูปฌานสี่ซง่ึ เป็นสมมตุ ธิ รรมก็ไมไ่ ป
อรปู ฌานสซี่ ง่ึ เปน็ สมมตุ ธิ รรมนก่ี ไ็ มไ่ ปไมอ่ ยู่ ออกนปี้ รนิ พิ พานแลว้ ทนี ไี้ มม่ ที พี่ าดพงิ
แลว้ พดู ไมไ่ ดแ้ ลว้ นน่ั พดู ไมไ่ ดเ้ ฉยๆ ไมใ่ ชส่ ญู คอื ไมม่ อี ะไรพาดพงิ เขา้ ใจมใิ ชห่ รอื
ทีพ่ ดู นี่

ครบั ผม คมมาก

นน่ั นะ พระจติ พระอนรุ ทุ ธะรหู้ มดเพราะทา่ นเกง่ ในทางน้ี ตามเสดจ็ เรอ่ื ยๆ ไปไหน
กต็ ามรู้ตามเห็น ทา่ นไมต่ อ้ งเข้าฌานดูอย่างน้กี ร็ ู้

ทีพ่ อ่ แมค่ รูอาจารยเ์ ทศนใ์ นเทปท่ีวา่ จติ นี่ไม่มอี ายุ กร็ สู้ กึ ประทบั ใจดคี รบั ผม
วา่ กเิ ลสไมม่ อี ายุ มานกึ ถงึ ตอนทท่ี า่ นเจา้ คณุ อบุ าลที า่ นวา่ ใจของคนเรากไ็ มแ่ กเ่ หมอื นกนั
ออ้ กระผมยงั มอี กี ขอ้ หนง่ึ ทส่ี งสยั คอื วา่ คำ� วา่ สลดกบั ธรรมสงั เวช ธรรมสงั เวชเกดิ ขน้ึ
กับพระอรหนั ต์อย่างน้ี

หมายความว่าขนั ธก์ ระเพอ่ื ม

กระเพ่อื มนเ่ี พราะมอี ะไรเป็นเหตเุ ป็นปัจจัยครบั ผม ถงึ ไดก้ ระเพื่อม

494

กค็ อื ขนั ธน์ กี้ บั สงิ่ ทสี่ มั ผสั ทใี่ หเ้ กดิ ความสงั เวชมนั กระทบกนั เทา่ นน้ั เอง สว่ นทจ่ี ะ
ใหจ้ ิตอนั นนั้ กระเพอ่ื ม มนั ไม่มีแล้ว ชาคระน้ันไม่มีกระเพ่อื ม....ไมม่ ีเลย มีแต่อาการ
เวลาทคี่ รองขนั ธอ์ ยู่ ขนั ธ์น้กี บั อนั นน้ั สัมผัสกันเทา่ นั้นกระเพ่ือมข้ึนมา ก็เป็นวา่ ปลง
ธรรมสงั เวช....กเ็ ท่าน้นั เอง

กระเพ่ือมน่ีกระทบไตรลกั ษณ์ดว้ ย

นน่ั แหละ เทา่ นนั้ เอง ทา่ นสงั เวช ความสงั เวชของพระอรหนั ตไ์ มไ่ ดเ้ หมอื นความ
สงั เวชของเรา มนั ผดิ กนั แตก่ ไ็ มท่ ราบวา่ จะเอาอะไรมาพดู กเ็ ลยเอาสมมตุ นิ มี้ าพดู ทนี ้ี
พวกเราเลยเอามามดั คอเราอกี วา่ พระอรหันตน์ ี่ก็เหมือนเราไปอีกแลว้

กระผมกเ็ ขา้ ใจอยา่ งนัน้ ธรรมสังเวช-สลด

ก็เหมือนการหัวเราะของพระอรหันต์เหล่าน้ีน่ีนะ พระอรหันต์หัวเราะกับเรา
หวั เราะมนั ผดิ กนั อยา่ งเชน่ พระพทุ ธเจา้ แยม้ พระโอษฐ์ พระองคแ์ ยม้ พระโอษฐม์ เี หตุ
มีผลของพระองค์นี่ ถ้าย้ิมธรรมดาก็เป็นอีกอย่าง ไม่ใช่ว่าพระพุทธเจ้าจะย้ิมไม่ได้
หวั เราะไมไ่ ด้ หวั เราะไดเ้ หมอื นกนั แตท่ รงยม้ิ ดว้ ยเหตผุ ลอะไรนม้ี ี นน่ั ตา่ งหาก ไมใ่ ช่
พระพทุ ธเจ้าจะไมย่ มิ้ ทรงย้ิมเหมอื นกนั พูดเหมอื นกัน หวั เราะเหมอื นกันนน่ั แหละ
แตธ่ รรมดาๆ ทา่ นเหลา่ นน้ั สาวกทงั้ หลายเหลา่ นนั้ ไมใ่ ชเ่ ปน็ คนโง่ เปน็ คนฉลาด อะไรที่
แสดงออกมามเี หตมุ ผี ล ยมิ้ ออกมาดว้ ยมเี หตผุ ลเปน็ ตน้ เหตุ กย็ ดึ ปบ๊ั วา่ พระองคท์ รงยม้ิ
(แยม้ ) พระโอษฐใ์ ห้ปรากฏอยา่ งน้ันๆ ว่าไป ถ้าย้มิ ธรรมดาเหมอื นเราพดู สนุกกันนี้
จะเปน็ อะไรไป มนั กเ็ ปน็ อกี อยา่ ง เขา้ ใจไหมทา่ นเจา้ คณุ เปน็ อยา่ งนนั้ หนา เวลาทรงแสดง
นมิ ติ ความยมิ้ นก่ี เ็ ปน็ นมิ ติ อนั หนงึ่ ออกมา โดยเหตผุ ลทคี่ วรจะยดึ เปน็ หลกั กอ็ อกมา
แตธ่ รรมดากเ็ ป็นอกี อยา่ งหนึง่

ความกระเพอื่ มของขนั ธท์ ำ� ใหเ้ กดิ ธรรมสงั เวช นค่ี มมากครบั ผม ไมเ่ คยนกึ ถงึ เลย

ก็ความกระเพื่อมของขันธ์น่ันแหละแย็บออกมา เพราะสมมุติน้ีกับสมมุติโน้น
กระทบกันปั๊บแย็บออกมา มนั กเ็ ท่านนั้ แหละ พอแยบ็ ออกไปกห็ ายเงียบไป

495

ตอนทเ่ี รียนยังเข้าใจวา่ เอ...พระอรหนั ต์ก็ยงั สงั เวช เราก็เข้าใจค�ำว่าสงั เวชเปน็
ภาษาไทย ไม่ไดน้ กึ ว่าขนั ธ์มันกระเพือ่ ม

ถา้ เทยี บกเ็ หมอื นกบั คนเลน่ ลเิ ก พอถงึ บทหวั เราะกห็ วั เราะ บทรอ้ งไหก้ ร็ อ้ งไหน้ นี่ ะ
แต่คนร้องไห้ที่เขาเล่นลิเกละครกันนั้น ไม่ได้โศกเศร้าเหงาหงอยเหมือนอย่างเรา
มันผิดกัน เพราะอันน้ันเป็นบทเล่นเฉยๆ อันนี้ก็เป็นบทเล่นในสมมุติหรือว่าใช้ใน
สมมตุ เิ ฉยๆ เหมอื นๆ กนั นน่ั แหละ เพยี งใชใ้ นสมมตุ ิ องคท์ า่ นเองไมเ่ ปน็ ทา่ นใชต้ าม
สมมตุ ิ

อาศยั สมมตุ ิ แต่ไม่อาศยั กเิ ลส

ใช่ เพราะทา่ นไมม่ แี ลว้ คำ� วา่ ไมม่ นี ่ี ถงึ จะทำ� ใหม้ กี ไ็ มม่ ี ถา้ หมดแลว้ มนั กเ็ ปน็ อฐานะ
เหมอื นกนั เชน่ โกรธอยา่ งนนี้ ะ แตก่ อ่ นเคยโกรธเพราะอำ� นาจของกเิ ลส ทนี ก้ี เิ ลสไมม่ ี
จะทำ� ทา่ กท็ ำ� ทา่ ไปยงั งนั้ จติ ไมไ่ ดโ้ กรธ เชน่ วา่ ดเุ อาเปน็ แผดเปน็ เผาขนาดไหน กเ็ ปน็ ไป
ดว้ ยพลงั ของธรรมต่างหาก ไมใ่ ช่พลังของกเิ ลส มันผดิ กนั คอื กเิ ลสก็มพี ลังของมัน
เหมอื นกนั มนั ถงึ แสดง ความโลภกโ็ ลภเตม็ ท่ี โกรธเตม็ ที่ หลงเตม็ ท่ี เปน็ พลงั ของกเิ ลส
ทีน้เี วลากิเลสหมดไปแล้ว พลังของธรรมเข้าแทนท่ี แต่กอ่ นเปน็ พลังของกเิ ลสดันจิต
ทนี ้เี ปน็ พลงั ของธรรมกับจติ เปน็ อันเดียวกัน แลว้ กพ็ ุ่งออกมาๆ พูดใหถ้ ึงเหตถุ งึ ผล
เหมอื นกบั ดดุ า่ วา่ กลา่ วเปน็ ฟนื เปน็ ไฟไป แตไ่ มใ่ ชพ่ ลงั ของกเิ ลสหนา เปน็ พลงั ของธรรม
เพราะฉะนนั้ คนจงึ เอาไปกวา้ นมดั คออกี ละ อยู๊ ... นท่ี า่ นยงั งนั้ ยงั ดยุ งั วา่ .... เอาอกี แลว้
พลังของธรรมตา่ งหากไมใ่ ช่พลังของกเิ ลส มันผิดกันตรงนี้ ถา้ ลงกิเลสหมดแล้ว จะ
เอาอะไรมาโกรธ มันหมด จะเอาอะไรมามี ไม่ง้ันเรียกวา่ หมดไดย้ งั ไง เรยี กตวั หาได้
จะเรยี กวา่ หมดยงั ไง หมดกห็ มดยงั งนั้ มแี ตพ่ ลงั ของธรรมทพ่ี งุ่ ๆ เตม็ เหตเุ ตม็ ผลเตม็
อรรถเตม็ ธรรม เตม็ ตามความสตั ยค์ วามจรงิ การพดู จงึ มเี นน้ ลงในทค่ี วรเนน้ ควรหนกั
กห็ นกั จะวา่ อะไร....ปจั จบุ นั นอ้ี ยา่ งพอ่ แมค่ รอู าจารยม์ น่ั น่ี ผมเหน็ ทแี รกทงั้ ๆ ทผ่ี มกต็ ง้ั ทา่
เสาะอาจหาญหาทา่ น ว่าทา่ นดเุ ก่งหนา ดีไม่ดพี ระอยกู่ บั ทา่ นถกู ไล่เลยวา่ งนั้ เรานล่ี ะ
องคห์ นงึ่ ....วา่ งน้ั เลยนะ เราหาอาจารยอ์ ยา่ งนน้ั แหละ หาอาจารยเ์ ดด็ ๆ เอา...ถา้ ถกู ทา่ นขบั
ก็ใหเ้ ราน้ีองค์หน่งึ วา่ ทา่ นขับเพราะเหตผุ ลกลไกอะไร ขนาดท่านอาจารยม์ ั่นนี้ เราได้

496

เคยได้ยินชื่อกิตติศัพท์กิตติคุณมาตั้งแต่เราเป็นเด็กจนกระทั่งป่านน้ี ท่านจะขับหนี
ตีส่งคนด้วยหาเหตุผลไม่ได้ด้วยอารมณ์น้ีมีหรือ...เป็นไปไม่ได้ เราเช่ือตรงนี้นะ
เราจะตอ้ งไปหาทา่ นในเรว็ วนั แลว้ ไปจรงิ ๆ ไปกเ็ ปรย้ี งจรงิ ๆ โอโ้ ฮย้ กลา้ หาญขนาดนน้ั
มนั ยงั กลัวนี่ว่าไง กเิ ลสมันก็ต้องกลัววา่ ทา่ นดุ คร้นั เวลาอย่กู ับทา่ นไปนานๆ จิตเรา
ก็ประกอบของเราอยตู่ ลอดเวลา ปรบั ปรงุ ทางน้ๆี ให้มนั เรอื่ ยๆ จิตก็คอ่ ยขยบั เข้าไป
เขา้ ใจเขา้ ไป ตอ่ ไปนบ้ี างทมี นั ยงั พดู สนกุ ดว้ ยซำ้� เหน็ ทา่ นดพุ ระแหลกนน่ี ะ เปรยี้ งๆ บางที
ท่านหันหน้าไปทางน้ีดุพระองค์น้ีเปรี้ยงๆ พอมีอีกองค์ข้ึนมากราบเรียนเรื่องอะไรๆ
ทา่ นกห็ นั หนา้ มาพดู ดว้ ยธรรมดาๆ เออ...อยา่ งนนั้ นะๆ พอเสรจ็ แลว้ กก็ ลบั มาเปรย้ี งๆ ....
ดู เปน็ อยา่ งนนั้ นะ ถงึ เวลาเปรย้ี งๆ พอหนั ไปทางนไี้ ปอกี แบบหนงึ่ เหมอื นไมเ่ คยดเุ ลย
พอหนั มาอกี ทางก็เปรย้ี งอีกแหละ เหมือนว่างานนี้ยงั ไมเ่ สร็จ งานสบั ยำ� ยงั ไมเ่ สรจ็ คง
วา่ งัน้ สับเสยี กอ่ น เหมอื นเราสับลาบยำ� ลาบนล่ี ะ เราไมไ่ ด้โกรธใหล้ าบ แต่สับยำ� มนั

หาดูยาก

ทนี ขี้ น้ั ตอ่ ๆ ไป พอจติ ของเราเขา้ ระดบั ทค่ี วรจะเชอ่ื สง่ิ เหลา่ นไี้ ดแ้ ลว้ เลยหายสงสยั
ว่าทา่ นดุด้วยกเิ ลส หายสงสัยจรงิ ๆ ถงึ มีเวลาทา่ นดุใครต่อใครให้เห็น โอ๊ย ท�ำท่าไป
อยา่ งนน้ั แหละ บางทพี ดู อยา่ งนก้ี ม็ ผี มนะ่ จะวา่ คะนองปากหรอื เปน็ กรรม ผมกย็ อมรบั
แตเ่ ราไมไ่ ดถ้ งึ ใจน่ี พดู อะไรเรากพ็ ดู ดว้ ยความรกั ทา่ น ดว้ ยความเคารพเลอ่ื มใสทา่ น
ต่างหาก ที่วา่ โอ้ ก็ทำ� ทา่ ไปยังง้ันแหละ คอื แต่ก่อนเรากลวั หมูเ่ พอ่ื นกก็ ลวั จะตาย
ทนี เี้ รากห็ ายกลวั คำ� วา่ หายกลวั ไมใ่ ชเ่ ราดอื้ นะ คอื เรายอมรบั พดู งา่ ยๆ เราหายกลวั
ด้วยความยอมรับท่านว่าทา่ นเป็นธรรมทัง้ แท่ง ทนี เี้ วลาท่านดใุ ครท่ียงั ไม่รู้เรือ่ งรูร้ าว
แหม เอาแหลกเหมือนกนั นะ เปรี้ยงๆ โอ้ ก็ท�ำท่าไปยังงนั้ แหละ ในเมอื่ ไมม่ ีกิเลส
ตวั ดตุ วั ไหนมาเปน็ ความโมโหโทโส แลว้ จะเอาอะไรมาเปน็ ความโมโห ดไุ ดแ้ ตไ่ มโ่ กรธ
ทีท่ ัง้ ดุทง้ั โกรธก็มี แต่น้ีดุไดแ้ ตไ่ ม่โกรธ เป็นอย่างนนั้ ถ้ากิเลสไม่มี มนั ก็ไมโ่ กรธ
ถ้ากเิ ลสมี มนั ทั้งดทุ ั้งโกรธ เอาไว้ไม่อยู่แหละ มนั ไปพรอ้ มกนั น่นั แหละ ถ้ากเิ ลสมี
กก็ เิ ลสพาดเุ ลย อยา่ วา่ แตก่ เิ ลสจะไปตามหลงั ความดเุ ลย กเิ ลสนนั่ แลไปกอ่ น ถา้ กเิ ลส
ไมม่ แี ลว้ กม็ ีแต่ธรรมพ่งุ ออกเลย

497

ปัญญามันยังแยกไม่ออก เช่น คนดุหรือพ่อแม่ตีลูก อาจารย์ดุศิษย์อะไรน่ี
เราปญั ญายงั ไม่ถึง ก็นึกว่าท่านยงั ตอ้ งใชอ้ ารมณ์อยู่

กม็ ี พอ่ แมก่ ย็ งั มกี เิ ลสกม็ สี ว่ นอยบู่ า้ ง ความรกั นะ่ รกั ความถอื วา่ ลกู ดดุ า่ วา่ กลา่ ว
อนั นมี้ สี ว่ นใหญ่ แตค่ วามโมโหโทโสมนั กม็ ี เพราะกเิ ลสมนั มอี ยนู่ นั่ ยงั ไงกเิ ลสตอ้ งออกมา
ทำ� งานดว้ ยจนได้ ถา้ ไมม่ เี สยี จรงิ ๆ แลว้ กร็ ไู้ ดช้ ดั ทำ� ยงั ไงมนั กไ็ มม่ ี จะดจุ นเปน็ ฟนื เปน็ ไฟ
กไ็ มม่ ี กม็ แี ตล่ มแพะๆๆ มนั ไมม่ อี ะไรทจี่ ะมาเสรมิ มแี ตพ่ ลงั ของธรรมพงุ่ ๆ พอหมดเรอื่ ง
ทจ่ี ะพดู แลว้ กห็ ายเงยี บไปเลย กเ็ หมอื นไมม่ ี ดเุ ปรยี้ งๆ กเ็ หมอื นไมเ่ คยดุ เพราะอนั น้ี
ไมไ่ ด้เป็นอุปาทาน ว่าไปตามเหตุตามผล พอหมดแล้วกข็ าดกันไปเลย เหมือนกับเรา
เอามีดฟนั น�ำ้ พอยกมดี ข้นึ มา มนั กห็ ายเงียบ ไม่มีร่องมีรอย

จติ นล่ี ะเอยี ดมากนะทา่ นเจา้ คณุ ละเอยี ดมากทเี ดยี ว ถา้ ไมใ่ ชว่ ชิ าธรรมแลว้ ยงั ไง
ก็ไมม่ ที างเจอได้ เจอจติ เปน็ จติ นน่ี ่ะ มนั จะเหมาเอาหมดทง้ั รา่ ง นอกจากน้ันแล้วพอ
รา่ งสลายลงไปแลว้ ความรนู้ ก้ี ห็ มดความหมายไปตามๆ กนั เมอื่ เปน็ ยงั งนั้ เราจะพดู
ร้อยท้ังร้อย พันทั้งพัน ล้านทั้งล้าน ต้องเข้าใจเอาว่ากายกับจิตเป็นอันเดียวกัน
การปฏบิ ตั เิ ทา่ นน้ั จงึ รจู้ ติ เปน็ จติ ธาตเุ ปน็ ธาตุ ขนั ธเ์ ปน็ ขนั ธ์ รจู้ รงิ เปน็ จรงิ ตรงนเี้ ราจะ
เร่ิมรู้ตง้ั แต่จติ สงบ จติ เปน็ สมาธิ มนั จะเป็นเช้อื ใหเ้ กิดความรู้หรือวา่ เปน็ เชอ้ื ใหเ้ กิด
ความเชอ่ื วา่ จติ เปน็ จติ มนั เปน็ เชอื้ อนั หนงึ่ พอจติ สงบแลว้ มนั จะตะลอ่ มของมนั เขา้ ไป
กระแสของจิตจะหดตวั เขา้ มาๆ เหมือนกับเราตากแหไว้บนลานหญา้ นั้น เรามองไป
จะไมเ่ หน็ เพราะตากไว้ แหมนั บาง ทนี พ้ี อจบั จอมแหดงึ เขา้ มาๆ มนั กจ็ ะรวมตวั เขา้ มาๆ
จนเปน็ กอ้ นแหกองแห เอามาไวน้ กี้ องๆ แลว้ กระแสของจติ มนั ตะลอ่ มเขา้ มาๆ พอจติ
สงบจากความฟงุ้ ซา่ นเขา้ มาๆ แลว้ จดุ ความรนู้ จี้ ะเดน่ ขน้ึ ๆ เหมอื นกองแหเดน่ ขนึ้ ๆ ตอ่ ไป
พอจิตมีฐานเป็นของตัวเองแล้ว ทีนี้ค�ำที่ว่าจิตเป็นสมาธิตามความรู้สึกของทางภาค
ปฏบิ ตั หิ รอื ของผมเอง จติ รวมเปน็ ครงั้ เปน็ คราวนน้ั ยงั เรยี กไมไ่ ดว้ า่ จติ เปน็ สมาธิ เรยี กวา่
จติ รวม จติ สงบ ทนี พ้ี อรวมหลายครง้ั หลายหนแลว้ มนั สรา้ งฐานขน้ึ มาในตวั ทกุ ๆ ครง้ั
ทกุ ๆ ระยะ จนกลายเปน็ จิตที่มคี วามแน่นหนามน่ั คงข้นึ ในตวั เอง ทัง้ ๆ ทเ่ี ราคิดอ่าน
ไตรต่ รอง ไมไ่ ดเ้ ขา้ ทส่ี มาธภิ าวนากต็ าม ความสงบนจ้ี ะเปน็ ตวั ของตวั อยนู่ ้ี เปน็ พน้ื ฐาน

498

แลว้ ทนี่ นี่ ่ะ เราคิดเร่อื งอะไรก็คิดไดส้ บายๆ พอย้อนเขา้ มาสูภ่ ายในนี้ เราจะเห็นฐาน
แหง่ ความมน่ั คงของจติ แนน่ ปง๋ึ อยภู่ ายในตวั เองน้ี นเี่ พราะจติ เปน็ สมาธิ คอื สรา้ งฐาน
ขึน้ เปน็ ของตัวเอง ทีนี้พอจิตสงบ อาการของความคิดต่างๆ จะสงบตวั เขา้ มาสู่ฐานนี้
พอออกจากนี้ อาการกใ็ ชๆ้ แตฐ่ านอนั นไี้ มล่ ะตวั เอง นผ่ี มเรยี กวา่ จติ เปน็ สมาธิ เปน็ ยงั งนั้
จรงิ ๆ น่ี ทนี เ้ี ราจะรูว้ า่ อ้อ จติ เป็นอย่างนี้ เหลา่ นีเ้ ปน็ ธาตเุ ปน็ ขนั ธ์ ก็จะเรม่ิ ร้แู ต่ยังไม่
เตม็ เมด็ เตม็ หนว่ ย เพยี งเรมิ่ จบั เงอื่ นไดแ้ ลว้ ทนี พ้ี อกา้ วเขา้ สปู่ ญั ญา จติ นกี้ ย็ งิ่ ละเอยี ด
เขา้ ไปๆ จนกระทัง่ ถึงปัญญาขัน้ อัตโนมตั แิ ล้ว เอาละทน่ี ่ี เรอ่ื งความเช่อื ของจิตอันนี้
จติ กบั กเิ ลสทพ่ี นั กนั อนั ไหนทต่ี ดั ไดแ้ ลว้ อนั ไหนทยี่ งั มนั รๆู้ กว็ นเขา้ มาๆ แคบเขา้ มาๆ
ทีแรกพิจารณาอะไรมันกว้างขวาง พอเข้าใจแล้วมันตัดออกมาๆ ปล่อยเข้ามาๆ
ยน่ เขา้ มาๆ วงแคบเขา้ มา จนกระทงั่ ถงึ ขนั ธ์ เอา๊ รปู ขนั ธ์ เวทนา สญั ญา สงั ขาร วญิ ญาณขนั ธ์
พิจารณาเสรจ็ แลว้ เข้าใจแล้ว มนั แยกออกๆ ตดั ออก จึงเข้าไปสู่จติ ท่ผี มเคยพูดว่า
อวชิ ชารวมตวั ในหนงั สอื กม็ ใี นเทปกม็ ี นน่ั เปน็ ภาคปฏบิ ตั จิ รงิ ๆ เมอื่ รจู้ รงิ ๆ แลว้ จะทำ�
ยงั ไงใหต้ ดิ มนั กไ็ มต่ ดิ ใหไ้ ปพจิ ารณาอกี มนั กไ็ มย่ อม เหมอื นกบั วา่ เราอมิ่ แลว้ จะกนิ
อะไรอกี ความหมายว่างน้ั ที่ไหนยงั ไมอ่ ่ิมกก็ นิ ไดอ้ ีก นจี่ ติ มนั ดืม่ อย่างน้ี อันน้ยี ิง่ ชดั
ชดั ถงึ วา่ ออ้ จติ เปน็ อยา่ งนๆ้ี ความใสของจติ ดวงน้ี ความสวา่ งของจติ ดวงน้ี ความอศั จรรย์
ไมเ่ หมอื นจติ ดวงไหน คอื ไมเ่ หมอื นทเ่ี คยเปน็ มาๆ ความละเอยี ดตา่ งกนั มาก มากเขา้ มา
เปน็ ล�ำดับลำ� ดา เหล่านี้เปน็ อาการทั้งนน้ั ละท่านเจา้ คณุ

จะเรียกว่าเปน็ “ธรรมจิต” เสียเลยจะได้ไหมครับ

ได้ ถา้ ลงถงึ ขน้ั เตม็ ที่ ทนี พ้ี อเขา้ ไปถงึ แลว้ เมอ่ื กเิ ลสรวมตวั ของมนั แลว้ กไ็ ปเปน็
กอ้ นอนั หนงึ่ อยนู่ น้ั ทว่ี า่ จติ ผอ่ งใสอะไรทวี่ า่ ในหนงั สอื “ดกู อ่ น ภกิ ษทุ ง้ั หลาย จติ เดมิ แท้
เปน็ จติ ประภสั สร” นๆี่ ทพ่ี วกนกั ปรยิ ตั เิ ราถกเถยี งกนั ผมเองกเ็ คยถกเถยี งกบั หมเู่ พอ่ื น
เหมอื นกนั แต่กอ่ นกถ็ กเถยี งแบบเราหลับตาชนกนั เลย ไม่ได้ลมื ตาชนกัน หลบั ตา
เถยี งกนั ถงึ วา่ จติ ผอ่ งใส จติ เดมิ เปน็ ประภสั สร ถา้ เปน็ ประภสั สรแลว้ เกดิ ทำ� ไม เลยยงุ่
และหาทางออกไมไ่ ด้ กเ็ หมอื นไขก่ บั ไกน่ นั่ แหละ ทง้ั นเี้ พราะไมไ่ ดใ้ ชภ้ าคปฏบิ ตั ิ พอใช้
ภาคปฏบิ ตั เิ ขา้ ไป นอกจากผอ่ งใสแล้ว ยังเลยไปอกี ท่วี า่ อวชิ ชารวมตัว แตเ่ ราไม่รู้นะ

499

ตอนนนั้ ไมร่ เู้ หมอื นกนั วา่ ธรรมรวมตวั ทท่ี า่ นวา่ โอภาสแสงสวา่ งในวปิ สั สนกู เิ ลส ๑๐
(ไดแ้ ก่ โอภาส ปตี ิ ญาณ ปสั สทั ธิ สขุ อธโิ มกข์ ปคั คาหะ อปุ ฏั ฐานะ อเุ บกขา นกิ นั ต)ิ
พอเข้าถึงตัวจริงๆ แล้ว โถ ปัญญาขนาดว่าเกรียงไกรขนาดน้ันยังงงได้ ยังเป็น
องครกั ษ์รกั ษามนั จนได้ นีถ่ งึ เรยี กวา่ มนั ละเอียดมาก

ประภสั สรจติ นห่ี รอื ครับผม

ประภสั สรจติ นแ่ี หละ มนั ละเอยี ดลออ มนั ผอ่ งมนั ใสมนั อะไร มนั ทำ� ใหอ้ อ้ ยองิ่
เสยี ทกุ อยา่ งนนั่ แหละ นหี่ มายถงึ วา่ มนั ไปเปน็ ประภสั สรของจติ ทช่ี ำ� ระไดน้ ะ พออนั น้ี
กระจายตวั ลงไป เมอ่ื สตปิ ญั ญารทู้ นั มนั แลว้ กำ� หนดเขา้ ไปตรงนี้ มนั กเ็ หมอื นกบั สภาว-
ธรรมทั้งหลาย มันกเ็ ขา้ ใจเหมอื นกนั ปลอ่ ยเหมือนกัน แตอ่ ันนี้ไมเ่ พยี งปล่อยเฉยๆ
มนั พงั ลงดว้ ยน่ี กระจายลงผงึ เดยี วเทา่ นน้ั หมด ขณะเดยี วเทา่ นนั้ พออนั นน้ั หมดไปแลว้
ไอท้ ว่ี า่ ผอ่ งใส มนั เลยกลายเปน็ กองขค้ี วายทบั ทองคำ� ทงั้ แทง่ ไวข้ า้ งลา่ ง พดู งา่ ยๆ วา่ งน้ั
น่จี งึ รวู้ ่า เกง่ ไหมอวิชชา เกง่ ไหมท่ีนี่น่ะ โอโ้ ฮ ขนาดนี้เชยี วหรือ หลอกจนไดข้ นาดนี้
เชียวหรือ พอถึงอันนั้นแล้วพูดไม่ถูกเลยท่ีนี่ อัศจรรย์เกินคาดเสียทุกสิ่งทุกอย่าง
อนั นเี้ ลยกลายเปน็ กองขค้ี วายทง้ั กองไปเลย โอโ้ ฮ สลดสงั เวชจนนำ้� ตารว่ ง โฮ้ หาธรรมน่ี
หาทไ่ี หน ธรรมอยทู่ ไ่ี หน กเิ ลสอยทู่ ไี่ หน นน่ั หาอวชิ ชาทไ่ี หน เหมอื นเสอื โครง่ เสอื ดาว
ท่ไี หน...ตัวอวิชชาแทๆ้ น้นั

ท่ขี ค้ี วายทบั ทอง

นล่ี ะทวี่ ่าจะเกิดอกี หรือไมเ่ กิดอีกทน่ี ่ี ชัดขนาดไหน ท่ีนหี่ มดเคร่ืองสืบต่ออะไร
ทง้ั หมดแลว้ หมด ไมม่ อี ะไรสบื ตอ่ แลว้ ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งจะมมี ากไมม่ มี าก มนั กเ็ ปน็ เรอื่ ง
ของเขา มนั ไมม่ าตดิ มาตอ่ มาสดุ ทา้ ยกค็ อื อวชิ ชานม้ี นั เปน็ อนั นก้ี บั อยนู่ ี่ มจี ดุ ใหจ้ บั อยนู่ ่ี
พออันน้ีกระจายลงไปแล้วหาจุดจับไม่ได้...ไม่มี ไม่มีที่จับ ไม่สงสัยท่ีจะจับอะไร
พูดง่ายๆ มันไม่สงสัยด้วย ก็ทำ� ให้ย้อนถึงเรื่องของพระพุทธเจ้าเม่ือพระองค์ตรัสรู้
ใหมๆ่ น้นั ทรงทอ้ พระทยั ในการสง่ั สอนสตั วโ์ ลก กท็ รงเหน็ อนั นเี้ ปน็ ของอศั จรรย์
เกนิ คาดเกนิ หมาย เกินโลกเกนิ สงสาร เกินสติปัญญาของสัตว์โลกทั้งหลายจะรูต้ าม

500

เห็นตามได้ เมือ่ เปน็ อย่างน้ีจะทำ� อย่างไร ทรงท้อพระทยั ในเมอ่ื ปรากฏอนั นี้ทีแรกนะ
ถา้ พดู ภาษาของโลกกเ็ รยี กวา่ ตน่ื เตน้ วา่ อยา่ งนนั้ เถอะ เพราะยงั ไมไ่ ดพ้ จิ ารณาแยกออก
ตอนน้ัน

ทนี เี้ วลาพจิ ารณา มนั กย็ อ้ นปบ๊ั กนั ซิ ถา้ หากวา่ สอนใครไมไ่ ดแ้ ลว้ วา่ อนั นเี้ ปน็ สง่ิ ท่ี
สดุ วสิ ยั ของโลก แลว้ เรารไู้ ดอ้ ยา่ งไร รไู้ ดเ้ พราะเหตไุ ร เรารไู้ ดเ้ พราะปฏปิ ทา เพราะการ
ด�ำเนิน เมือ่ น�ำปฏิปทาน้ีไปสอนเขา ทำ� ไมจะรูไ้ มไ่ ด้ ทางมีอยู่ บนั ไดมอี ยู่ สอนมาซิ
พาดมาซบิ นั ได พดู งา่ ยๆ จงึ ทรงมแี กพ่ ระทยั ทจี่ ะสงั่ สอนสตั วโ์ ลก ลำ� ดบั แรกทรงมแี ก่
พระทัยทีจ่ ะสั่งสอนสตั วโ์ ลก ลำ� ดบั ท่สี องกเ็ ปน็ พรฺ หมฺ า จ โลกาฯ อยา่ งเราตัวเทา่ หนู
มนั กเ็ ปน็ นี่ อยา่ วา่ แตพ่ ระพทุ ธเจา้ เลย เวลาปรากฏขนึ้ มาแลว้ โอโ้ ฮๆ จะไปสอนใครได้
ไปสอนใครเขาจะว่าบ้า แน่ะ ถึงขนาดนี้แล้วจะไปสอนใคร ใครจะไปรู้ไปเห็นได้
มนั สุดวสิ ยั ของใครๆ ทจ่ี ะร้ไู ด้ สอนใครเขาจะวา่ บ้า อยู่ไปกินไปพอถึงวันตายแลว้
ไปเลยเสียสบายดี ทีนม้ี ันย้อนเจา้ ของซิ ก็เมื่อเปน็ เช่นนัน้ เราเปน็ ใคร ไม่ใช่โลกหรือ
แล้วเรารู้ได้ด้วยเหตุผลกลไกอะไร ถ้าว่าใครจะไม่สามารถ เราเอาความสามารถมา
จากไหน ดว้ ยเหตผุ ลกลไกอะไร พอยอ้ นมานี่ กเ็ พราะการปฏบิ ตั นิ น้ั กเ็ มอ่ื เปน็ อยา่ งนแี้ ลว้
น�ำขอ้ ปฏิบัตหิ รือวิธกี ารนส้ี อนท�ำไมใครจะไมร่ ู้ นนั่ ละ เร่ืองมันก็ขยายออกคลค่ี ลาย
ออกไป ถา้ จะมาดแู ตว่ งปจั จบุ นั นไ้ี มด่ เู หตุ ดแู ตผ่ ลอนั นแี้ ลว้ กอ็ ยา่ งวา่ ละ ทำ� ใหห้ ดได้
แตน่ ผี่ ลกบั เหตมุ นั เกยี่ วเนอื่ งกนั จะไมพ่ ดู ไดย้ งั ไง จะไมว่ ง่ิ ถงึ กนั ไดอ้ ยา่ งไร กต็ อ้ งวง่ิ
ถงึ กนั อยโู่ ดยดี แตว่ า่ ขณะทห่ี ยดุ กกึ มนั กก็ กึ ของมนั แตพ่ อเวลาขยายกข็ ยายของมนั ไป
รไู้ ดด้ ว้ ยเหตนุ นั้ ๆ เมอ่ื สอนอยา่ งนน้ั ทำ� ไมจะรไู้ มไ่ ดว้ ะ จงึ วา่ เรอ่ื งกเิ ลสน่ี แหม สลบั ซบั ซอ้ น
มากจรงิ ๆ ละเอียดๆ มากทเี ดยี ว

ถาม โยมขอคำ� แนะนำ� ในการปฏบิ ตั ธิ รรมคะ่ สภาวะทเ่ี กดิ ขน้ึ มดี งั นี้ ตอนแรก
เรมิ่ เบาและมคี วามรสู้ กึ เหมอื นอยใู่ นคลน่ื ลกู ใหญๆ่ แบบคนกำ� ลงั จะจมนำ�้ รงุ่ ขน้ึ ตวั เบา
จนไม่มนี ำ�้ หนัก และจติ เดินพุทโธตลอดเวลา ลกุ ไม่ได้ เวียนศีรษะ ต้องนอนอยู่และ
ไมอ่ ยากรบั ประทานดว้ ย จติ นงิ่ สบายดมี าก นอนอยสู่ องวนั ตอนกลางคนื ของวนั แรก
ทีน่ อนมีความร้สู ึกว่าจะไปแลว้ ไมก่ ลับละ จิตก�ำลังจะออก โยมกำ� หนดไวว้ า่ รู้หนอๆ

501

กเ็ ลยหลบั ไปในเวลาไมน่ าน รงุ่ ขนึ้ วนั ทสี่ องทนี่ อนอยู่ กภ็ าวนาพทุ โธตลอดเปน็ อตั โนมตั ิ
จติ สบายผอ่ งใสมาก แตก่ ายรสู้ กึ เบาไมม่ นี ำ้� หนกั และเวยี นศรี ษะ เปน็ อยตู่ อ่ มาอกี กวา่
สปั ดาห์ แตก่ พ็ อไปทำ� งานไดบ้ า้ ง เมอ่ื นอนอยบู่ า้ น ทางโรงเรยี นไมม่ คี รยู อมเขา้ สอนแทน
และดา่ ทงั้ ครแู ละนกั เรยี น นอนอยบู่ า้ น จติ รบั รหู้ มดทกุ อยา่ ง และมคี วามรสู้ กึ วา่ มอี ะไร
ใหม่ๆ เหมอื นนกั เรยี นได้เล่ือนชัน้ เวลานนี้ ่งั ก็ยงั เบาๆ อยู่ อาการอีกอนั หน่ึงทดี่ กี ค็ ือ
ความวางเฉยของจติ ตอ่ การกระทบกระทง่ั ของบคุ คลภายนอกดขี นึ้ มาก แตก่ เ็ ปน็ เพยี ง
บางชว่ ง บางระยะกย็ งั กลบั ทนยากอยู่ แตบ่ างทกี ว็ างเฉยไดเ้ ลย ขอทา่ นอาจารยโ์ ปรด
แนะนำ� การปฏบิ ตั วิ า่ เวลานคี้ วรจะทำ� อยา่ งไรจงึ จะกา้ วหนา้ ในการปฏบิ ตั ธิ รรมตอ่ จาก
สภาวะท่กี ำ� ลงั ด�ำเนินอย่นู ี้

ตอบ จติ ที่สงบผอ่ งใสน้นั ถูกตอ้ งแลว้ ต่อไปควรพิจารณาแยกแยะรา่ งกาย
ดว้ ยการใชป้ ญั ญาไดแ้ ลว้ ตามทเี่ คยอธบิ ายไวใ้ นหนงั สอื ใหเ้ ปน็ เปน็ อสภุ ะ-ไตรลกั ษณใ์ ด
กไ็ ดต้ ามแตถ่ นดั ปญั ญาจะพากา้ วเดนิ ออกไปทก่ี วา้ งขวางเวงิ้ วา้ ง ซง่ึ ผดิ กบั สมถะอยมู่ าก
เวลาพกั บรกิ รรม พทุ โธกม็ ี เวลาพจิ ารณาทางวปิ สั สนาปญั ญาเพอื่ ความเหน็ แจง้ ในกาย
กม็ ี สบั เปล่ยี นวาระกัน ใจดวงผอ่ งใสนัน้ แล จะพาผ้บู �ำเพญ็ ถงึ แดนประเสริฐเกษม

ถาม หนูก�ำลังอ่านหนังสือ “เข้าสู่แดนอวกาศของจิตของธรรม” ของท่าน
อาจารย์ค่ะ อ่านแล้วหนูคิดว่าท่านอาจารย์คงจะเมตตาผู้ปฏิบัติใหม่ซึ่งก�ำลังล้มลุก
คลุกคลานอยู่นะคะ หนูอยากกราบเรียนทา่ นอาจารยว์ ่า ท�ำไมทา่ นอาจารยต์ ำ� หนิผมู้ ี
รปู ภาพของครบู าอาจารยซ์ ง่ึ เปน็ ภาพสมมตุ ิ เพราะสำ� หรบั ผมู้ ปี ญั ญานอ้ ยเชน่ หนู บางครง้ั
เกดิ ทอ้ เพราะปฏบิ ตั ไิ มไ่ ดผ้ ล กร็ บี ไปดไู ปกราบรปู ทา่ นอาจารยบ์ า้ ง รปู ทา่ นอาจารยม์ น่ั บา้ ง
เพราะหนูคิดว่าเป็นหลักชัยในชีวิตของเราท่ีเราควรจะถือเป็นก�ำลังใจในการมุ่งมั่น
ปฏบิ ตั ติ ามครบู าอาจารยข์ องเรา แมไ้ มเ่ หมอื นหรอื ไมเ่ ทา่ ทา่ น แตก่ ย็ งั ดกี วา่ มองไมเ่ หน็
ครอู าจารยเ์ ลยนะคะ หนวู า่ ทา่ นอาจารยต์ อ้ งสงสารพวกหนหู รอื ศษิ ยส์ มยั นม้ี ากๆ นะคะ
เพราะสมัยนเี้ รามคี รูอาจารย์ท่ปี ฏบิ ัติจรงิ ๆ นอ้ ยกวา่ สมยั ทา่ นอาจารย์ม่ันมีชีวิตอยู่

หนูกราบเรียนทา่ นอาจารย์มาด้วยความเคารพ ถา้ สงิ่ ใดไมส่ มควรหรอื เปน็ การ
ล่วงเกินทา่ นอาจารย์ ขอทา่ นอาจารย์จงเมตตายกโทษให้ด้วยค่ะ

502

ตอบ อาจารยไ์ มม่ เี จตนาตำ� หนริ ปู ภาพของครอู าจารยท์ งั้ หลายซงึ่ เปน็ ทเี่ คารพ
นบั ถอื แตอ่ ยา่ งใดเลย ยงั กราบไหวร้ ปู ภาพทา่ นอาจารยเ์ หลา่ นนั้ ทกุ ๆ เชา้ เยน็ มไิ ดข้ าดดว้ ย
ทั้งยงั พอใจกราบไหว้ทา่ นตลอดไปจนวนั อวสานแหง่ ชีวติ อกี ด้วย

ท่ีพูดให้คนส่วนมากฟังเกี่ยวกับรูปภาพของอาจารย์เองนั้น เป็นอีกกรณีหนึ่ง
ต่างหาก จงึ กรุณาเข้าใจตามที่เรียนมานี้

ปกตอิ าจารยเ์ ปน็ คนอาภพั วาสนา ถา้ พดู เปน็ เชงิ ตำ� หนติ วั ไว้ ความเยอ่ หยง่ิ อนั เปน็
เรอ่ื งของกเิ ลสไมค่ อ่ ยแสดงตวั ออกเพน่ พา่ นนกั ดมู นั สงบดี จงึ ใชว้ ธิ นี ปี้ ราบมนั เรอ่ื ยมา

ขรวั ตาอาภพั วาสนา

ป.ล. หนงั สอื อวกาศของจติ ของธรรม เป็นธรรมทเี่ ผด็ รอ้ นอยมู่ าก เพราะเทศน์
สอนพระวดั ปา่ บา้ นตาดโดยแท้ ซงึ่ มแี ตอ่ งคก์ เิ ลสหนาๆ กนั ทง้ั วดั เหน็ วา่ เหมาะสมกนั ดี
สำ� หรบั ทา่ นทมี่ กี เิ ลสเบาบางอาจขยะๆ ในสำ� นวนหนงั สอื กเ็ ปน็ ได้ จงึ ตอ้ งขออภยั ไวด้ ว้ ย

ขรัวตากิเลสหนา

ถาม ดฉิ นั ไดร้ บั ความเมตตาจากทา่ นอาจารยใ์ นเรอ่ื งหนงั สอื และเทปธรรมะ
ซงึ่ เปน็ คำ� เทศนาของทา่ นอาจารย์ ดฉิ นั เปดิ ฟงั ตลอดมา ปจั จบุ นั รสู้ กึ วา่ มคี วามรบั ผดิ ชอบ
ในการงานดีขึ้นทั้งงานบ้านและงานที่ท�ำงาน เท่าที่ดิฉันสังเกตดูรู้สึกว่า เวลาท�ำงาน
ก็ไมค่ ่อยคดิ ฟงุ้ ซา่ นเรอ่ื งอื่น จติ ใจอยทู่ ีง่ าน โดยเฉพาะเวลาท�ำงานบ้านร้สู กึ ชอบมาก
เพราะจะไดเ้ ปดิ ฟงั เทปไปดว้ ย มคี วามสงบใจอยกู่ บั การทำ� งาน พรอ้ มกบั พยายามสำ� รวจ
ตวั เองเวลาไดฟ้ งั คำ� สอนของทา่ นอาจารย์ และพยายามปฏบิ ตั ติ าม ซงึ่ กไ็ ดม้ ง่ั ไมไ่ ดม้ ง่ั
แตก่ พ็ ยายามอยูเ่ สมอมาค่ะ

ในชว่ งปลายเดอื น....ทผี่ า่ นมา ดฉิ นั ไดไ้ ปอบรมทวี่ ดั ..... เปน็ เวลาเจด็ วนั ไดร้ บั การ
อบรมจากทา่ นเจ้าคณุ .... ในชว่ งเจ็ดวนั น้ี ไดเ้ รมิ่ ฝึกนัง่ สมาธิภาวนาพทุ โธ และฝึก
เดนิ จงกรมดว้ ยเจา้ คะ่ ดฉิ นั รสู้ กึ วา่ เดนิ จงกรมนจ่ี ติ ใจสงบดมี าก ความคดิ ไมค่ อ่ ยฟงุ้ ซา่ น

503

มากเทา่ นง่ั ภาวนา แตก่ เ็ ปน็ บางครง้ั บางคราวทด่ี บี า้ งไมด่ บี า้ ง แตอ่ ยา่ งไรกต็ ามจากการ
ฝกึ เจด็ วนั นี้ สงิ่ ทเ่ี หน็ ไดช้ ดั กค็ อื ความศรทั ธาทเ่ี พมิ่ มากขน้ึ และทำ� ใหม้ คี วามเพยี รพยายาม
เพ่ิมมากข้ึนในอันที่จะก้าวเดินต่อไปเพ่ือความหลุดพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิดน้ี
ดิฉนั ทราบว่าส�ำหรบั ตวั ดฉิ นั คงอีกนานกวา่ จะถงึ จดุ หมายปลายทาง แต่ดิฉนั ก็คิดวา่
จะพยายามสรา้ งบญุ ใหเ้ พม่ิ มากขนึ้ เรอ่ื ยๆ ดว้ ยการทำ� แตส่ งิ่ ทด่ี ี ละเวน้ การทำ� ชวั่ และ
พยายามบำ� เพญ็ ภาวนาใหม้ ากๆ อย่างนี้ไดใ้ ช่ไหมเจ้าคะ

ท่านอาจารย์คะ ดฉิ ันอยากรบกวนท่านอาจารย์ ขอท่านอาจารย์เมตตาแก่ดฉิ ัน
ไมท่ ราบวา่ จะเปน็ การรบกวนเกนิ ไปหรอื ไม่ คอื ดฉิ นั อยากกราบขออนญุ าตทา่ นอาจารย์
ไปพักท่ีวัดป่าบ้านตาดเพ่ือบ�ำเพ็ญภาวนาและเพื่อกราบท่านอาจารย์และได้รับฟัง
เทศนาจากทา่ นอาจารย์ ไมท่ ราบวา่ ตอ้ งเปน็ ผทู้ ฝ่ี กึ มานานพอสมควรแลว้ หรอื ไมเ่ จา้ คะ
ขอทา่ นอาจารยเ์ มตตาแนะนำ� ด้วยนะเจ้าคะ

ตอบ ทวี่ า่ ตวั คณุ เองคงอกี นานกวา่ จะถงึ จดุ หมายปลายทางพน้ ทกุ ขน์ นั้ กรณุ า
อย่าปล่อยโอกาสให้กิเลสถือเอาเป็นเคร่ืองมือพาให้ว่าอย่างน้ัน มันจะคว้าเอาความ
ทอ้ ถอยนอ้ ยใจมายัดใส่มือให้ (ยดั ใสห่ วั ใจ) แลว้ ออ่ นเปียกในการท�ำความดีเพ่ือหนี
จากอ�ำนาจของมันท่คี ุมสัตวโ์ ลกไว้ในเงอ้ื มมอื ทวั่ ไตรภพ

กิเลสความมืดบอดอยู่กับใจ มิได้อยู่กับกาลสถานท่ีเวล�่ำเวลา ธรรมประทีป
ดวงสวา่ งกอ็ ยกู่ บั ใจ เกดิ ทใ่ี จ ไมม่ กี าลสถานทเ่ี วลำ่� เวลาเชน่ เดยี วกนั กรณุ าเปดิ ธรรม
ประทปี ดว้ ยการบำ� เพญ็ ขนึ้ ทใี่ จ จนกเิ ลสพงั ทลายลงจากใจนน่ั แลคอื ความถกู ตอ้ งของ
ชาวพทุ ธ ซง่ึ เปน็ ศษิ ยม์ คี รสู งั่ สอน อยา่ คาดคะเนดน้ เดาตามเพลงกลอ่ มของกเิ ลสตอ่ ไปอกี
ถา้ ไมอ่ ยากใหม้ นั มดั คอ (ดวงใจ) ตดิ กบั ตน้ เสาวฏั จกั รไมม่ วี นั พน้ โทษตลอดอนนั ตกาลนะ่
ลูกศษิ ย์มีครตู อ้ งสู้ไมถ่ อย

ความมดื แมจ้ ะเคยมมี าตง้ั กปั ตงั้ กลั ปไ์ มส่ ำ� คญั พอเปดิ ไฟจา้ ขน้ึ ขณะเดยี วเทา่ นน้ั
ความมืดหายหนา้ ไปหมด ไมม่ อี ำ� นาจเอากาลเวลามาอ้างไดเ้ ลย กรุณาอ่านให้ถึงใจ
อาจารย์พยายามเขียนให้คุณอ่านโดยตรง เขียนด้วยความถึงใจกับกิเลสและธรรม

504

เคร่ืองปราบปรามมัน ท้ังนี้เพราะความเคยี ดแคน้ แทนคณุ ทกี่ ำ� ลังจะตกเปน็ เครอื่ งมอื
ของมันในขณะจะบ�ำเพญ็ ความดีทั้งหลาย

เมตตาธรรมมาพร้อมนี้ อยา่ เสียกลของกเิ ลส

ขรัวตาเคียดแค้น

ป.ล. วดั เปน็ วดั เพอ่ื แผน่ ดนิ มไิ ดน้ ยิ มคนเกา่ คนใหม่ มไิ ดน้ ยิ มระดบั ชนั้ ภมู ใิ ดๆ
ท้งั สน้ิ

พระไมม่ รี ะดับ

ถาม กอ่ นอนื่ หนตู อ้ งกราบของพระคณุ เปน็ อยา่ งสงู เลยนะคะ ทไี่ ดร้ บั ความ
เมตตาเปน็ อยา่ งมากจากหลวงปนู่ บั ตงั้ แตไ่ ดม้ ากราบนมสั การเมอื่ ....ตอนคำ�่ ขอ้ ธรรม
และหลกั การปฏบิ ตั ทิ ไ่ี ดร้ บั จากหลวงปไู่ ปนน้ั นบั วา่ มปี ระโยชนเ์ ปน็ อยา่ งมากคะ่ เพราะ
แตเ่ ดมิ นนั้ กส็ นใจเรอ่ื งการปฏบิ ตั มิ าก พยายามเขา้ หาครบู าอาจารยม์ ามากตอ่ มากแลว้
แตล่ ะองคท์ า่ นกเ็ มตตาสง่ั สอนทกุ องค์ แตว่ า่ วธิ กี ารและหลกั การแตล่ ะองคก์ แ็ ตกตา่ งกนั
ออกไป ซ่งึ ทุกองค์ทา่ นก็สอนให้มุ่งไปทจี่ ุดหมายเดียวกันทง้ั น้ัน หนขู อกราบเรยี นวา่
สงิ่ ทศ่ี กึ ษามานนั้ อาจจะมากแบบหรอื รมู้ ากเกนิ ไปจนจบั ตน้ ชนปลายไมถ่ กู เลยยงุ่ กนั
ใหญค่ ะ่ มาบดั นหี้ ลวงปไู่ ดป้ พู น้ื ฐานใหใ้ หม่ หนกู พ็ ยายามเดนิ ตามแลว้ คะ่ ขณะนกี้ ำ� ลงั
เดนิ ตามรอยโคเพอื่ จะไดไ้ ปใหถ้ งึ ตวั โค แตห่ ลวงปคู่ ะ หนทางทก่ี ำ� ลงั เดนิ อยนู่ ล้ี ำ� บากมาก
จรงิ ๆ อุปสรรคและขวากหนามเต็มไปหมด และขอยอมรับว่าก�ำลงั ทง้ั หา้ กอ็ ่อนเตม็ ที
จะทำ� อยา่ งไรดคี ะ บางครงั้ ทอ้ แท้ แตก่ พ็ ยายามสอนตวั เจา้ ของเองวา่ ใหใ้ ชค้ วามพยายาม
ใหม้ ากๆ ขณะเขียนจดหมายอย่นู ก้ี เ็ สยี ใจมากถงึ กบั ร้องไห้ แล้วถามตัวเองวา่ ท�ำไม
ถึงอ่อนแอนัก หลวงปู่ขา หนูตัง้ จุดหมายไว้สงู มากทเี ดียวคือม่งุ หวงั ถึงความหลดุ พน้
ตามแบบอยา่ งของครบู าอาจารย์ ไมท่ ราบวา่ คดิ แบบนถ้ี กู หรอื ไม่ มกั ใหญใ่ ฝส่ งู เกนิ ไป
หรอื เปลา่

505

ขณะนี้หนูตอ้ งการขวัญและก�ำลังใจจากหลวงปู่มากทีส่ ดุ ค่ะ จะได้เป็นก�ำลงั ใน
การตอ่ สตู้ อ่ ไป ถา้ ไมเ่ ปน็ การรบกวนเกนิ ไป ขอความกรณุ าจากหลวงปเู่ ขยี นตอบทาง
จดหมายกแ็ ลว้ กนั นะคะ ถา้ หนมู โี อกาสและวา่ งพอจะเดนิ ทางมาดว้ ยตนเองคะ่ แตภ่ าระ
หนา้ ทม่ี หี ลายอยา่ ง คอื รบั ราชการเปน็ อาจารยส์ อนหนงั สอื เปน็ แมบ่ า้ น เปน็ แมข่ องลกู
สองคน อายุ ๖ ปแี ละ ๔ ปี และเปน็ ลกู ของคณุ พอ่ คณุ แมซ่ งึ่ ทา่ นกำ� ลงั ชราแลว้ ตอ้ งการ
ผดู้ แู ล ภาระเหลา่ นกี้ จ็ ำ� เปน็ อยเู่ องทจ่ี ะตอ้ งทำ� หนา้ ทใี่ หส้ มบรู ณ์ จะออกไปปฏบิ ตั อิ ยา่ ง
เตม็ ตวั อยา่ งเชน่ คณุ หญงิ ...หรอื พ.ี่ ..กท็ ำ� ยากคะ่ แตห่ นกู พ็ ยายามหาเวลาและโอกาสทำ�
ทบี่ า้ น แมแ้ ตอ่ อกจากบา้ นเมอ่ื พบเหน็ อะไร กเ็ อามาพจิ ารณาใหเ้ ปน็ ธรรมอยเู่ หมอื นกนั

หลวงปคู่ ะ จรติ นสิ ยั หนถู กู กบั ธรรมะของหลวงปมู่ ากทเี ดยี ว ชอบฟงั เทปมากทส่ี ดุ
ฟงั แลว้ เอามาพจิ ารณา พยายามศกึ ษาและปฏบิ ตั ติ าม ขณะนป้ี ฏบิ ตั ติ ามไดบ้ างสง่ิ บางอยา่ ง
นะคะ ยงั ไมส่ ามารถรบั ไดท้ ง้ั หมดคะ่ อนั นต้ี อ้ งขอเวลาหนอ่ ยนะคะ นสิ ยั ทไี่ มด่ ใี นตวั
อกี อยา่ งคอื ใจรอ้ น เอาแตใ่ จเจา้ ของ ถา้ หลวงปจู่ ะชว่ ยปราบใหด้ ว้ ย จะเปน็ การดมี าก
การเอาแตใ่ จเจา้ ของน้ี ทำ� ใหม้ ที ฐิ มิ านะมาก ทำ� อยา่ งไรดคี ะหลวงปู่ บางทรี สู้ กึ ตวั บางที
ขาดสติค่ะ หลวงปสู่ อนอยา่ งหนักๆ เลยนะคะ ปราบแรงๆ มนั จะไดล้ งเสยี ที หนูจะ
ยนิ ดมี ากตอ่ คำ� สอนทกุ อยา่ งทจ่ี ะไดร้ บั หนจู ะตงั้ ใจรอคอยจดหมายคำ� อบรมพรำ�่ สอน
ของหลวงปู่อย่างใจจดใจจ่อค่ะ ระยะนี้ก็จะพยายามต่อสู้กับกิเลสด้วยก�ำลังของ
เจา้ ของเอง บางครงั้ กพ็ า่ ยแพอ้ ยา่ งไมเ่ ปน็ ทา่ นา่ อายทส่ี ดุ เลยนะคะ ขอกราบเรยี นสารภาพ
ตามความจรงิ ทกุ อยา่ งเลยค่ะ

สดุ ทา้ ยนี้ หนขู ออาราธนาคณุ พระศรรี ตั นตรยั และอำ� นาจบญุ กศุ ลทห่ี นไู ดบ้ ำ� เพญ็
มาทงั้ หมด จงดลบนั ดาลใหห้ ลวงปมู่ สี ขุ ภาพและอนามยั ดขี นึ้ ขอใหแ้ ขง็ แรงมอี ายยุ นื ยาว
เพอื่ ทจ่ี ะไดเ้ ปน็ ทพ่ี งึ่ เปน็ ขวญั เปน็ กำ� ลงั ใจแกพ่ ทุ ธบรษิ ทั ตอ่ ไปตราบนานเทา่ นานนะคะ
หนูคิดถึงและเป็นห่วงเรอื่ งสุขภาพของหลวงป่มู าก พยายามถามข่าวคราวจากครบู า-
อาจารย์ตลอดจนพระเณรทที่ า่ นไปพบหลวงปเู่ สมอคะ่

ตอบ จงเดินตามรอยโคตามที่สอนน้ันจะไม่ผิดหวัง จะต้องถึงตัวโคในวัน
เวลาหน่งึ แน่นอน ขอแตอ่ ย่าปลอ่ ยรอยโคก็เป็นพอ

506

ความจำ� กบั ความจรงิ ตา่ งกนั มาก การเรยี นรกู้ บั การปฏบิ ตั ริ จู้ งึ ตา่ งกนั มากราวฟา้
กบั ดนิ ดงั นนั้ การสอนจากภาคปรยิ ตั กิ บั จากภาคปฏบิ ตั จิ งึ ถกู ตอ้ งแนน่ อนผดิ กนั อยมู่ าก
ตามหลักความจรงิ

ทางโลกก็ทำ� ไปตามความจำ� เปน็ ทางธรรมกด็ ำ� เนินไปในคนๆ เดียวกันนัน่ แล
ไมก่ ดี ไมข่ วางกนั ถา้ เราไมท่ ำ� ใหก้ ดี ขวางเอง เพราะธรรมกบั โลกกอ็ ยใู่ นคนๆ เดยี วกนั น้ี
ขออยา่ ทะเลาะกบั ตัวเองให้เสียงานเสียประโยชนก์ ็เปน็ พอ

ความทอ้ แทเ้ ปน็ กองทพั กเิ ลสเหยยี บยำ�่ ธรรม ความบกึ บนึ ตอ่ สเู้ ปน็ กองทพั ธรรม
ยำ่� ยกี เิ ลส จงมนั่ ใจอยา่ งหลงั น้ี ถา้ อยากพน้ ทกุ ขส์ มเจตนาทตี่ ง้ั ไวส้ งู นะ่ การตง้ั เจตนา
ไว้สงู ในทางดแี ละดเี ลศิ น้นั ถูกตอ้ งเหมาะสมกับภมู มิ นษุ ย์ชาวพุทธเราแล้ว เป็นเพียง
ระมัดระวังกองทพั ขา้ ศึกคอื กเิ ลสจะแอบเข้าท�ำลายใหล้ ม้ ละลายเทา่ นั้น

เอาให้ดีตามท่ีสอนไว้นั้นๆ ซึ่งแน่ใจในการสอนแก่ผู้ฟังอย่างยิ่งทุกบททุกบาท
ทงั้ เขยี นทงั้ เทปในเทศน์ ไมส่ งสยั ลบู คลำ� ในการปฏบิ ตั มิ าและการสง่ั สอน ผอู้ บรมศกึ ษา
จึงไม่ควรหาเรือ่ งสงสยั ลูบคล�ำมาทำ� ลายตัวเองโดยใช่เหตุ

ศาสนธรรมเอื้อมมือฉุดลากสัตว์โลกให้พ้นจากโลกันตสัตว์ทุกบททุกบาท
ดว้ ยสวากขาตธรรมอยเู่ รอ่ื ยมา ไมเ่ คยมคี ำ� วา่ ครลึ า้ สมยั นอกจากคนทเี่ นา่ เฟะทงั้ ทย่ี งั
ไมต่ ายเท่านนั้ จะหาเรอ่ื งต�ำหนศิ าสนธรรมไดล้ งคอ แลว้ ก็เขา้ ไปขวางในหวั อกตวั เอง
น่นั แล

กเิ ลส สรณํ คจฉฺ ามิ กบั พทุ ธฺ ํ ธมมฺ ํ สงฆฺ ํ สรณํ คจฉฺ ามิ นนั้ ตา่ งกนั มาก และจะมี
และม-ี เกดิ จากใจดวงเดยี วกนั นแ่ี ล (ใจเราเอง) ถา้ ควา้ กเิ ลสมาเปน็ สรณะ กจ็ มไปกบั มนั
ถา้ ควา้ ธรรมมาเปน็ สรณะ ก็โชตๆิ ปรายโน ฟังใหถ้ งึ ใจ จะถงึ ธรรมสรณะไม่สงสยั

ขรวั ตาอยากไดช้ ัยชนะ

507



ปัญหา ม.ร.ว. คกึ ฤทธ์ิ
สยามรัฐ ฉบับลงวันที่ ๒๓ มนี าคม ๒๕๑๕

ไดม้ ที า่ นผมู้ ใี จกรณุ ามอบหนงั สอื ใหผ้ มเลม่ หนง่ึ เปน็ หนงั สอื ประวตั พิ ระอาจารยม์ นั่
ภรู ทิ ตั ตเถระ ซง่ึ ทา่ นอาจารยพ์ ระมหาบวั ญาณสมั ปนั โน แหง่ วดั ปา่ บา้ นตาด อดุ รธานี
เปน็ ผเู้ รียบเรียง

หนงั สอื เลม่ นี้ ผมเขา้ ใจวา่ ไดพ้ มิ พแ์ จกไปแลว้ เปน็ จำ� นวนมาก เลม่ ทผี่ มไดร้ บั มาน้ี
เปน็ เลม่ ทเี่ พงิ่ ไดพ้ มิ พข์ น้ึ ใหม่ และผมกเ็ พง่ิ ไดเ้ คยอา่ นหนงั สอื เลม่ นใี้ นคราวน้ี ทไี่ ดน้ ำ� เอา
หนงั สอื เรอ่ื งนม้ี าเขยี นถงึ ในคอลมั นน์ ี้ กเ็ พราะเหน็ วา่ หนงั สอื เลม่ นเ้ี ปน็ หนงั สอื ทนี่ า่ อา่ น
อยู่มาก ใครทย่ี ังไม่เคยอา่ น ก็ควรจะไดห้ ามาอา่ นเสยี ทวี่ ่าเป็นหนังสอื ทนี่ า่ อ่านนนั้
ผมหมายถงึ วธิ เี ขยี นหนงั สอื ของทา่ นอาจารยพ์ ระมหาบวั ผเู้ รยี บเรยี งหนงั สอื เลม่ นขี้ นึ้
เปน็ สำ� คญั เมอื่ จบั หนงั สอื เลม่ นขี้ นึ้ อา่ น กส็ งั เกตไดท้ นั ทวี า่ ทา่ นผเู้ รยี บเรยี งทา่ นไดเ้ ขยี น
หนงั สอื เลม่ นขี้ นึ้ ตามสบายของทา่ น เมอ่ื ผเู้ ขยี นหนงั สอื เขยี นตามสบาย ใจของคนอา่ น
กเ็ กดิ ความรสู้ กึ วา่ ตามสบายคลอ้ ยตามไป และอา่ นหนงั สอื นนั้ ตามสบายเชน่ เดยี วกนั
เมอื่ เกดิ ความรสู้ กึ วา่ หนงั สอื เลม่ นอี้ า่ นไดต้ ามสบายแตใ่ นขน้ั แรกแลว้ ผมเองกเ็ รม่ิ อา่ น
ตามสบายเรอื่ ยๆ ไป และถา้ ไมม่ ธี รุ ะบางอยา่ งมาขดั ขอ้ งเสยี แลว้ กค็ ดิ วา่ คงจะไดอ้ า่ น
เรือ่ ยไปจนจบในรวดเดยี วน้ัน

509

อยา่ งไรกต็ ามเมอ่ื อา่ นจบแลว้ กเ็ กดิ ความนบั ถอื เลอ่ื มใสในทา่ นเจา้ ของประวตั ิ คอื
พระอาจารยม์ น่ั ภรู ทิ ตั ตเถระ เปน็ อยา่ งยงิ่ ในการเขยี นประวตั ขิ องทา่ นพระอาจารยม์ น่ั นนั้
ท่านอาจารยพ์ ระมหาบัวได้เขยี นอยา่ งตามสบายของทา่ นจรงิ ๆ กล่าวคือ นึกถึงเรอ่ื ง
อะไรออก ทา่ นกเ็ ขยี นลงไว้ มไิ ดเ้ ขยี นประวตั อิ ยา่ งคนอน่ื เขยี นตามธรรมดา แตม่ กี าร
สอดแทรกธรรมะท่ีพระอาจารย์มั่นได้สั่งสอนสานุศิษย์ของท่านไว้ในหลายที่หลายแห่ง
โดยตลอด นอกจากน้ันก็ยังได้เขียนถึงเหตุการณ์อันน่าสนใจน่าต่ืนเต้นอีกมากมาย
หลายอย่างในชวี ิตของพระอาจารยม์ น่ั ลงไวเ้ ปน็ ระยะๆ ไป

การอา่ นหนงั สอื ธรรมะลว้ นๆ นนั้ มกั จะเปน็ งานหนกั ของคนสว่ นมาก เพราะตอ้ ง
ใชส้ ติปญั ญามากอยใู่ นการอา่ นเพื่อให้เกดิ ความเขา้ ใจอนั ถกู ต้อง และสตปิ ญั ญาน้ัน
เมอ่ื ใชม้ ากเขา้ กเ็ กดิ ความเหนด็ เหนอื่ ยทางสมองขนึ้ ได้ การอา่ นหนงั สอื ธรรมะจงึ อา่ นได้
รวดเดียวจบไม่งา่ ย เฉพาะตัวผมเองไม่เคยปรากฏวา่ ท�ำได้ แตห่ นงั สอื ท่ที า่ นอาจารย์
พระมหาบวั แตง่ ขนึ้ นี้ ทา่ นมวี ธิ เี ขยี นของทา่ นจากขอ้ ความอนั เปน็ ธรรมะไปยงั ขอ้ ความ
เกย่ี วกบั เหตกุ ารณอ์ นื่ ทนี่ า่ ตนื่ เตน้ บา้ ง นา่ สนใจบา้ ง จนความเหนด็ เหนอื่ ยในการอา่ นนนั้
ไม่เกดิ ข้นึ เพราะเมอ่ื เหนื่อยธรรมะแล้ว ก็มีเร่อื งอื่นทีเ่ รยี กรอ้ งความสนใจในทางอ่ืน
มาให้อา่ นต่อไปในจังหวะทีพ่ อดีทกุ ครั้งไป เปน็ การพกั สมองไปในตวั

เมือ่ ได้อ่านหนังสอื เลม่ น้จี บลงแล้วก็เกดิ ความรสู้ ึกขึ้นในใจว่า ไดอ้ า่ นชีวติ ของ
นกั ตอ่ สทู้ มี่ คี วามแขง็ แกรง่ และมกี ำ� ลงั มากคนหนงึ่ รปู เรอื่ งทเ่ี กดิ ขน้ึ ในใจนนั้ เปน็ เรอ่ื ง
ของการตอ่ สรู้ ะหวา่ งพระอาจารยม์ นั่ กบั ความโงห่ ลงงมงายของมนษุ ย์ ขอ้ ความทท่ี า่ น
อาจารยพ์ ระมหาบวั เกบ็ เอามาลงไวใ้ นหนงั สอื จากเทศนาของพระอาจารยม์ น่ั ในหลายที่
หลายแหง่ นน้ั แสดงใหเ้ หน็ ไดช้ ดั วา่ ทา่ นตอ้ งทำ� การตอ่ สอู้ ยา่ งหนกั กบั กเิ ลสตณั หาของ
มนษุ ยแ์ ละความโงห่ ลงงมงายของมนษุ ย์ หรอื มฉิ ะนนั้ การโตต้ อบของทา่ นกบั ผทู้ ม่ี าตงั้
ปัญหาถามท่านต่างๆ น้ัน ก็แสดงให้เห็นถึงการต่อสู้นั้นเช่นเดียวกัน เป็นต้นว่า
ทา่ นเทศนส์ ง่ั สอนพระภกิ ษสุ งฆผ์ เู้ ปน็ สานศุ ษิ ยข์ องทา่ นวา่ อยา่ นกึ วา่ เมอื่ ไดม้ าบวชแลว้
จะตอ้ งเปน็ คนดที อ่ี ยใู่ นศลี ธรรมเสมอไป เพราะบาปนนั้ ทำ� ไดถ้ งึ สามทาง คอื ทางกายกรรม
ทางวจกี รรม และทางมโนกรรม ถงึ แมว้ า่ พระภกิ ษสุ งฆจ์ ะไมท่ ำ� บาปดว้ ยกายและดว้ ยวาจา

510

กย็ งั ไมแ่ นน่ กั วา่ พระภกิ ษสุ งฆเ์ หลา่ นนั้ จะเปน็ ผพู้ น้ จากบาปแลว้ หรอื ไม่ เพราะอาจยงั ทำ�
บาปทางใจอยูก่ ไ็ ด้ และตราบใดท่ียังทำ� บาปทางใจอยแู่ ลว้ กลับไปนกึ เสียว่าตนเป็นผู้
ทอ่ี ยใู่ นศลี ธรรมอนั ดแี ลว้ พระเชน่ นนั้ จะยง่ิ สง่ั สมบาปใหม้ ากหนกั ขนึ้ ไปอกี ฟงั ดแู ลว้
กจ็ บั ใจ

เมื่อท่านจาริกไปถึงเมืองนครราชสีมา มีผู้มาถามท่านว่า ในการที่ท่านมายัง
นครราชสีมาคราวนี้ ทา่ นมคี วามประสงค์ท่ีจะมาแสวงหามรรคผลอันใด ทา่ นตอบวา่
อาตมาเปน็ คนไมห่ วิ เสยี แลว้ ธรรมดาของคนไมห่ วิ กย็ อ่ มไมแ่ สวงหาอนั ใดทง้ั สน้ิ ฟงั แลว้
ก็สะใจดพี ลิ ึก

ทงั้ ทห่ี นงั สอื เลม่ นเี้ ปน็ หนงั สอื ทอี่ า่ นสนกุ อา่ นเพลนิ แตข่ ณะทอี่ า่ นนน้ั กเ็ กดิ ความ
กงั วลขนึ้ เรอ่ื ยๆ ทา่ นอาจารยม์ น่ั ภรู ทิ ตั ตเถระ นน้ั ทา่ นเปน็ อาจารยท์ างวปิ สั สนาซง่ึ มี
ผู้เคารพนับถอื ยกยอ่ งมาก เมอ่ื ได้อ่านประวตั ขิ องทา่ นกเ็ กดิ ความสนใจจนกลายเปน็
ความรอ้ นใจทจี่ ะไดท้ ราบถงึ การปฏบิ ตั ขิ องทา่ นในทางวปิ สั สนา แตห่ นงั สอื เลม่ นกี้ ม็ ไิ ด้
บอกไว้ คงบอกแตว่ ัตรปฏิบตั ขิ องทา่ น เชน่ ทา่ นนัง่ สมาธเิ วลาใด เดนิ จงกรมเวลาใด
ฉนั อาหารจากบาตรเป็นประจำ� และฉนั วันละหน เหลา่ น้เี ท่าน้นั นอกจากนัน้ ก็มเี รื่อง
เกี่ยวกับการเดินทางของท่านเพอ่ื ไปพ�ำนักอยูใ่ นทว่ี ิเวกตามป่าเขาหรอื ในถำ�้ ซึ่งกเ็ ปน็
เร่ืองนา่ ตนื่ เต้นน่าสนใจดงั ท่ไี ด้กล่าวมาแล้ว

โดยเฉพาะเรอื่ งระหวา่ งพระอาจารยม์ นั่ และสตั วป์ า่ ตา่ งๆ ทที่ า่ นไดพ้ บเหน็ เชน่
เสือบ้าง ฝูงลิงบ้าง และช้างบ้าง น้ัน แสดงให้เห็นเมตตาอันมีต่อสัตว์ท้ังปวงของ
พระพทุ ธศาสนาอยา่ งเดน่ ชดั เมตตาของพระอาจารยม์ น่ั อนั มตี อ่ สตั วท์ ง้ั ปวงนี้ มาปรากฏ
เป็นแสงสว่างขึ้นในตอนท้ายของหนงั สอื พระอาจารย์มัน่ ไปอาพาธหนกั อยทู่ บี่ ้านผือ
อนั เปน็ บ้านปา่ นอกอำ� เภอเมอื งสกลนคร เมอื่ ทา่ นทราบแนว่ า่ ทา่ นจะตอ้ งถงึ กาลกริ ยิ า
ในคร้ังนั้น ท่านก็เร่งเร้าให้บรรดาศิษย์ท้ังหลายของท่านพาตัวท่านไปยังตัวจังหวัด
สกลนคร เพ่ือทจี่ ะไดม้ รณภาพที่นน้ั ทา่ นได้กล่าวว่า หากท่านมรณภาพลงทบ่ี ้านผอื
อนั เปน็ ละแวกทไ่ี มม่ ตี ลาดขายอาหารแลว้ ผคู้ นทม่ี าเคารพศพทา่ นเปน็ จำ� นวนมากมาย
เมอื่ ทา่ นมรณภาพแลว้ กจ็ ะตอ้ งซอ้ื อาหารจากบา้ นผอื นน้ั เอง ทำ� ใหช้ าวบา้ นตอ้ งฆา่ สตั ว์

511

มาขายเปน็ อาหารเพ่ิมขนึ้ กว่าปกติ ทา่ นไม่สามารถท่จี ะทนดชู ีวิตสตั วจ์ �ำนวนมากมาย
ตอ้ งถกู ทำ� ลายลงเพราะทา่ นมรณภาพแตอ่ งคเ์ ดยี วได้ จงึ ขอใหท้ า่ นไดไ้ ปมรณภาพเสยี
ท่ีตวั จังหวัดสกลนคร เพราะทนี่ นั่ มตี ลาดสดพอท่ผี ู้คนจะซอ้ื อาหารไดส้ ะดวก

เรื่องประทับใจต่างๆ เหล่านี้มีมากเหลือเกินในหนังสือเล่มน้ี แต่ถึงอย่างนั้น
ความกงั วลใจเพราะอยากจะไดส้ ดบั ธรรมขน้ั สงู กวา่ นนั้ กย็ งั มอี ยู่ ในการเขยี นหนงั สอื
เล่มน้ี ท่านอาจารย์พระมหาบัวเขียนด้วยความเคารพเลื่อมใสและความกตัญญูต่อ
พระอาจารยม์ น่ั ผเู้ ปน็ อาจารยข์ องทา่ น เมอ่ื อา่ นแลว้ กเ็ กดิ ความเขา้ ใจขน้ึ วา่ เพราะเหตใุ ด
ในพระไตรปฎิ กซง่ึ ไดร้ จนาขนึ้ ภายหลงั พระพทุ ธเจา้ นพิ พานแลว้ หลายรอ้ ยปี จงึ เตม็ ไป
ด้วยปาฏิหารยิ ์ตา่ งๆ และเร่ืองท่คี นในสมัยปัจจบุ นั อาจเห็นว่าเหลือเช่อื

ทา่ นอาจารยพ์ ระมหาบวั ทา่ นเขยี นไวว้ า่ เมอื่ ครง้ั พระอาจารยม์ นั่ ออกไปอยตู่ ามปา่
ตามเขาหรอื อยใู่ นถำ�้ ทจี่ งั หวดั เชยี งใหมน่ น้ั มพี ระอนิ ทรแ์ ละเทวดาทง้ั หลาย คอื เทวดา
เบอ้ื งลา่ งและเบื้องบน ตลอดจนพญานาค มาฟังธรรมจากทา่ นเปน็ เนอื งนติ ย์ เทวดา
ที่มาจากประเทศเยอรมันก็มี คร้ังหน่ึงเทวดาที่มาฟังธรรมจากพระอาจารย์ม่ันน้ัน
มจี ำ� นวนมาก จนทา่ นตอ้ งกำ� หนดตารางสอนแบง่ เวลาใหเ้ ทวดาฟงั ธรรมเปน็ พวกๆ ไป
เท่าที่ทราบจากหนังสือเล่มนี้ เทวดาท่ีจังหวัดสกลนครมีน้อยกว่าเทวดาท่ีเชียงใหม่
ขอใหช้ าวจงั หวดั สกลนครนึกเสียวา่ เปน็ กรรมกแ็ ลว้ กัน อยา่ นอ้ ยอกน้อยใจไปเลย

แตใ่ นเรอื่ งนกี้ ม็ สี งิ่ ทนี่ า่ สงั เกตอยวู่ า่ ในหนงั สอื เลม่ นเี้ อง ปรากฏวา่ พระอาจารยม์ น่ั
ทา่ นตอบในเรอื่ งบางเรอื่ งอยา่ งมเี หตผุ ลดที ส่ี ดุ เปน็ ตน้ วา่ มผี มู้ าถามทา่ นวา่ ผมี จี รงิ ไหม?
ทา่ นกต็ อบวา่ ผที ที่ ำ� ใหค้ นเกดิ ความกลวั และเปน็ ทกุ ขก์ นั นนั้ เปน็ ผที คี่ นคดิ ขนึ้ ทใี่ จวา่
ผมี อี ยทู่ น่ี น้ั บา้ งทน่ี บี้ า้ ง ผจี ะมาทำ� ลายบา้ งตา่ งหาก จงึ พาใหเ้ กดิ ความกลวั และเปน็ ทกุ ข์
ขึน้ มา ถา้ อยธู่ รรมดาไม่กอ่ เร่อื งผขี ึ้นที่ใจ ก็ไมเ่ กิดความกลัวและไมเ่ ป็นทกุ ข์ ฉะนนั้
ผจี งึ เกดิ ขน้ึ จากการกอ่ เรอื่ งของผกู้ ลวั ผขี นึ้ ทใี่ จ มากกวา่ ผจี ะมาจากทอี่ น่ื หรอื เมอื่ มผี มู้ า
ต้ังปัญหาถามทา่ นวา่ มนุษยเ์ กดิ มาจากไหน? ทา่ นตอบว่า มนุษย์เราตา่ งกม็ พี อ่ มแี ม่
เปน็ แดนเกดิ แมผ้ ถู้ ามกม็ ไิ ดเ้ กดิ จากโพรงไม้ แตม่ พี อ่ แมเ่ ปน็ ผใู้ หก้ ำ� เนดิ และเลย้ี งดมู า
เหมอื นกนั จงึ ไมค่ วรถาม ถา้ จะตอบวา่ มนษุ ยเ์ กดิ จากอวชิ ชาตณั หา กย็ ง่ิ จะมดื มดิ ปดิ ตา

512

ยง่ิ กวา่ ไมต่ อบเปน็ ไหนๆ เพราะไมเ่ คยรวู้ า่ อวชิ ชาตณั หาคอื อะไร ทงั้ ทม่ี อี ยกู่ นั ตนทกุ คน
เวน้ พระอรหนั ต์เทา่ นน้ั

พระอาจารย์มั่นท่านได้ถือโอกาสในการตอบปัญหาเหล่านี้ แสดงธรรมต่อไป
เพื่อให้มนุษย์เกิดปัญญา ลักษณะเช่นน้ีของพระอาจารย์ม่ันดูเหมือนจะมีคุณวิเศษ
ในสายตาของผมยงิ่ กวา่ ปาฏหิ ารยิ ใ์ ดๆ ทงั้ สน้ิ แตเ่ รอื่ งเทวดามาฟงั ธรรมนน้ั กช็ า่ งเถดิ
เพราะในพระไตรปฎิ กกม็ พี ดู ถงึ บอ่ ยๆ วา่ เทวดามาฟงั ธรรมจากพระพทุ ธเจา้ ในอรรถกถา
พระพุทธโฆษาจารยไ์ ดก้ ลา่ วไว้วา่ เทวดาลงมาฟงั ธรรมจากพระอรหันต์ จึงมิใชเ่ รื่อง
แปลกประหลาด เร่ืองที่แปลกประหลาดอย่างย่ิงน้ันก็คือในหนังสือเล่มน้ีบอกว่า
เมอื่ พระอาจารยม์ น่ั อยใู่ นถำ�้ มพี ระอรหนั ตห์ ลายองคม์ าสนทนาธรรมกบั ทา่ น นอกจาก
สนทนาธรรมแล้ว พระอรหันต์ยังแสดงท่านิพพานของแต่ละองค์ให้พระอาจารย์ม่ัน
ดอู ีกดว้ ย เมื่ออา่ นถงึ ตอนนีแ้ ล้ว ส่ิงท่ีเกิดข้ึนกับใจน้ันเกินไปกวา่ ความกงั วล แต่เปน็
ความเดือดร้อนทีเดียว พระอรหันต์ท่ีนิพพานไปแล้วมาสนทนาธรรมกับคนที่ยังไม่
นิพพาน แล้วแสดงท่านิพพานใหด้ นู ้นั ไมม่ ใี นพระบาลเี ปน็ แน่นอนครับ

เมอ่ื อปุ สวี มานพมาทลู ถามปญั หาพระพทุ ธเจา้ เรอื่ งพระอรหนั ตน์ นั้ อปุ สวี มานพ
ไดท้ ลู ถามวา่ ทวี่ า่ พระอรหนั ตด์ บั ไปแลว้ นน้ั ทา่ นดบั โดยสน้ิ เชงิ หรอื วา่ เปน็ แตไ่ มม่ ตี วั
หรือจักเป็นผู้ต้ังอยู่ยั่งยืนหาอันตรายมิได้ สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า
ประมาณแห่งเบญจขันธ์ของผู้ท่ีดับขันธปรินิพพานแล้วมิได้มีกิเลสซ่ึงเป็นเหตุกล่าว
ผนู้ นั้ วา่ ไปเกดิ เปน็ อะไร ของผนู้ นั้ กม็ ไิ ดม้ ี เมอื่ ธรรมทง้ั หลายอนั ผนู้ นั้ ขจดั ไดห้ มดไปแลว้
กต็ ดั ทางแหง่ ถอ้ ยคำ� ทจี่ ะพดู ถงึ ผนู้ น้ั วา่ เปน็ อะไรเสยี ทงั้ หมด หมายความวา่ พระอรหนั ตน์ นั้
ดับถงึ ขนาดทีไ่ มม่ เี รอ่ื งท่จี ะพูดถึงทา่ นอกี ตอ่ ไป

อา่ นประวตั ขิ องพระอาจารยม์ นั่ จบแลว้ กไ็ ดแ้ ตถ่ ามตนเองวา่ ทห่ี ลวงพอ่ มน่ั ทา่ น
ตอ่ สกู้ บั ความโงห่ ลงงมงายของมนษุ ยน์ นั้ ทา่ นไดช้ ยั ชนะทำ� ใหใ้ ครไดฉ้ ลาดขน้ึ หรอื ไม่
หรือวา่ ท่านตายเปล่า?

513

อนั เน่อื งมาแตป่ ระวัติ
ทา่ นพระอาจารย์มั่น ภรู ิทตั ตเถระ

ม.ล. จติ ติ นพวงศ์
คัดจากหนงั สอื พิมพ์ศรีสปั ดาห์
ฉบับที่ ๑๐๗๕ วนั ศกุ ร์ที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๑๕

ปญั หาทเี่ ปน็ เหตใุ หต้ อ้ งมาเขยี นเรอื่ งนมี้ อี ยวู่ า่ เปน็ ไปไดห้ รอื ทพี่ ระอรหนั ตจ์ ะมา
สนทนาธรรมกบั ทา่ นพระอาจารยม์ นั่ จนกระทงั่ ถงึ แสดงทา่ นพิ พานใหท้ า่ นดตู า่ งๆ กนั
ในเมอื่ ไม่ปรากฏในพระบาลีว่า พระอรหนั ตน์ ิพพานไปแล้วจะมาทำ� เชน่ นน้ั

เหตผุ ลเทา่ นน้ั ทท่ี ำ� ใหม้ นษุ ยส์ งู กวา่ สตั ว์ ทำ� ใหค้ นฉลาดแตกตา่ งจากคนโง่ แตก่ ต็ อ้ ง
เปน็ เหตผุ ลทถ่ี กู ตอ้ งตามความจรงิ แท้ มใิ ชส่ กั แตว่ า่ เปน็ เหตทุ คี่ นทรามปญั ญาควา้ มาถอื
และก็ไม่ถือไว้ตามล�ำพังตน ยังพยายามจะให้คนอ่ืนทั้งหลายถือไว้เหมือนตนด้วย
ให้กลายเปน็ ผทู้ รามปัญญาเหมือนตนดว้ ย

กถ็ กู ตอ้ ง ทไ่ี มม่ ปี รากฏในพระบาลวี า่ พระอรหนั ตท์ น่ี พิ พานไปแลว้ จะมาสนทนา
ธรรมกบั คนทยี่ งั ไมน่ พิ พาน แตก่ ไ็ มม่ ปี รากฏในพระบาลเี ลยวา่ พระอรหนั ตท์ น่ี พิ พานแลว้
จะมาทำ� เชน่ นนั้ ไมไ่ ดเ้ ปน็ อนั ขาด ในกรณนี ้ี เหตผุ ลตอ้ งอยทู่ ตี่ รงนี้ อะไรทไี่ มถ่ กู นำ� มา
เอย่ ถงึ ไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งไมม่ อี ยู่ ปราชญท์ างพระพทุ ธศาสนาทแี่ ทจ้ รงิ ทงั้ หลายทา่ นทราบ
ในขณะที่ปราชญ์จอมปลอมไม่อาจรู้ได้ว่านอกจากที่ปรากฏในพระบาลียังมีอะไรๆ

514

ทอ่ี ศั จรรยว์ จิ ติ รพสิ ดารอกี มากนกั ผทู้ เี่ กดิ มาไมเ่ คยปฏบิ ตั ธิ รรม หมกมนุ่ วนุ่ วายอยแู่ ต่
กบั ความสกปรกโสโครกทกุ ลมหายใจเขา้ ออก จะรจู้ กั สง่ิ บรสิ ทุ ธสิ์ งู สง่ หาใดเสมอเหมอื น
มไิ ด้ได้อยา่ งไร

ระหวา่ งพระกบั มาร ใครหลงเชอ่ื มาร มารกพ็ าไปนรกเทา่ นนั้ ทา่ นอาจารยม์ น่ั กต็ าม
ทา่ นอาจารย์พระมหาบัวก็ตาม ท่านเป็นพระ

หรอื ถา้ ไมอ่ ยากจะเชอ่ื ใครทงั้ นนั้ ในเรอื่ งน้ี อยากจะเชอ่ื ตวั เอง กต็ อ้ งทำ� ตวั เองให้
เหมือนท่านอาจารย์ท่านเสียก่อน ให้เห็นเท็จและจริงด้วยตัวเองเสียก่อนนั่นแหละ
แล้วจึงควรอ้าปากวิจารณ์เรื่องน้ี ไม่เช่นนั้นก็จะไม่พ้นต้องเป็นคนโง่ตัวใหญ่ท่ีคิดจะ
ยกตวั ใหส้ งู ขน้ึ ดว้ ยการพยายามปนี ปา่ ยเหยยี บยำ�่ กระทบื ยอดเจดยี บ์ รรจพุ ระบรมธาตุ
ท่ามกลางสายตาของพทุ ธศาสนกิ ชน จะพ้นสภาพย่อยยบั ไปไมไ่ ดเ้ ลย

การเขา้ ใจความพระบาลใี หถ้ กู ตอ้ งนนั้ อยา่ คดิ วา่ งา่ ย ตอ่ ใหไ้ ดช้ อื่ วา่ เปน็ ปราชญ์
ทางโลก อ่านหนังสือหมดโลกกต็ าม

ถา้ พระพทุ ธเจา้ และพระอรหนั ตน์ พิ พานแลว้ จะตอ้ งดบั สน้ิ ถงึ ขนาดทไ่ี มม่ เี รอ่ื งจะ
พูดถงึ ทา่ นได้อกี ตอ่ ไปจริง แลว้ ทุกวันนีพ้ ระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มอี ย่อู ยา่ งไร
ในเมอ่ื ทา่ นนพิ พานไปเสยี แลว้ หรอื ทกุ วนั นไ้ี มม่ พี ระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ เสยี แลว้
ทใ่ี หถ้ งึ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ เปน็ ทพ่ี ง่ึ สงู สดุ กนั นนั้ หมายถงึ ใหถ้ อื ลมถอื แลง้
หรอกหรอื ไม่มีความจริงกระนนั้ หรอื

ปฏเิ สธเสยี กอ่ นวา่ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ สรณะสงู สดุ ของเราไมม่ ใี นปจั จบุ นั
ปฏิเสธเสียกอ่ นวา่ พุทธานภุ าพ ธรรมานภุ าพ สังฆานภุ าพ ไม่มีในปจั จบุ นั

แลว้ นน่ั แหละ จงึ ปฏเิ สธเรอ่ื งราวระหวา่ งพระอรหนั ตท์ ที่ า่ นนพิ พานแลว้ กบั ทา่ น
พระอาจารยม์ ั่นได้

515

ตอบปญั หาของทา่ นผ้ถู าม
เก่ยี วกับพระอาจารย์ม่นั ภรู ทิ ตั ตเถระ

โดย พระมหาบวั ญาณสัมปันโน
วัดปา่ บ้านตาด อดุ รธานี

นับตง้ั แตว่ ันที่ ๒๓ มนี าคม ๒๕๑๕ เป็นตน้ มา ได้มีสุภาพบุรษุ สุภาพสตรี
หลายท่านทงั้ ใกลแ้ ละไกลทยอยกนั มาถามปัญหาธรรมในแงต่ ่างๆ ท้ังอุตสา่ หม์ าดว้ ย
ตวั เอง ทง้ั มจี ดหมายมาถามมไิ ดข้ าดแทบตอบไมห่ วาดไมไ่ หว ตน้ เรอื่ งมสี าเหตสุ บื เนอ่ื ง
มาจากหนงั สอื พิมพส์ ยามรัฐ ฉบบั วันที่ ๒๓ มนี าคม ๒๕๑๕ โดยทา่ นคกึ ฤทธ์ิเป็น
ผเู้ ขยี นขน้ึ ความจรงิ ทา่ นกเ็ ขยี นดนี า่ ฟงั อยแู่ ลว้ ไมน่ า่ จะมปี ญั หาทค่ี วรยงุ่ เหยงิ วนุ่ วาย
ถงึ ขนาดทก่ี ำ� ลงั เปน็ อยเู่ วลานี้ เพอ่ื ชว่ ยกนั แบง่ เบาไปบา้ ง จงึ ขอเรยี นตอบดว้ ยการเลา่
เร่อื งท่านอาจารยม์ ่นั ใหฟ้ งั ซ่งึ บางเรอื่ งเห็นวา่ เหมาะสมกับเหตุการณท์ ่กี ำ� ลังเปน็ อยู่

เพียงเท่าน้ีก็พอท�ำให้คิดและทราบได้ในหลักใจของชาวพุทธเราว่า ยังมีท่านที่
ลงั เลสงสยั ธรรมทางพระพทุ ธศาสนาทง้ั ดา้ นปรยิ ตั แิ ละปฏบิ ตั อิ ยมู่ าก จงึ ทำ� ใหว้ ติ กถงึ
ปฏเิ วธธรรมทเี่ ปน็ ผลแสดงขนึ้ ในลกั ษณะตา่ งๆ กนั จากการปฏบิ ตั ขิ องทา่ นผบู้ ำ� เพญ็ อยู่
ไมน่ อ้ ยวา่ นา่ จะเปน็ ธรรมสดุ เออื้ มหมดหวงั ในสมยั ปจั จบุ นั เพราะความจรงิ ใจในธรรม
มีน้อย เนอ่ื งจากถกู ทุ่มเทไปทางอนื่ เสียมาก มิได้ค�ำนงึ เหตผุ ลพอประมาณ จงึ อดคดิ
เปน็ หว่ งมไิ ดใ้ นเรอ่ื งดงั กลา่ วมา เฉพาะองคท์ า่ นพระอาจารยม์ นั่ ทผ่ี เู้ ขยี นเทดิ ทนู สดุ จติ
สดุ ใจนนั้ แมท้ า่ นจะถกู วพิ ากษว์ จิ ารณแ์ ละตำ� หนติ ชิ มในลกั ษณะยกขนึ้ ทมุ่ ลง หรอื ดว้ ย

516

วิธีการใดๆ จนไม่มีช้ินส่วนอะไรติดต่อกันและกลายเป็นผุยผงไปตามอากาศก็ตาม
ผู้เขียนมิได้มีอะไรหว่ันวิตกไปด้วยท่านเลย แม้กิเลสจะแสนหนาแน่นภายในใจอยู่
ขณะนกี้ เ็ ถดิ แตท่ ไ่ี มแ่ นใ่ จอยเู่ วลาน้ี คอื ความรภู้ ายในของทา่ นพระอาจารยม์ นั่ ประเภท
ทลี่ ึกลบั ซับซ้อนเกินกวา่ ความคาดคิดด้นเดาของสามญั ธรรมดาท่วั ไป เฉพาะอยา่ งยิง่
ผคู้ รองพระไตรปฎิ ก แตไ่ มเ่ คยสนใจมองดหู วั ใจตนวา่ เปน็ อยา่ งไรบา้ งเลย มแี ตเ่ ทยี่ ว
กวาดตอ้ นลา่ ธรรมทา่ นทรี่ เู้ หน็ จากการปฏบิ ตั ทิ างจติ ตภาวนาในแงต่ า่ งๆ ไมม่ ปี ระมาณนนั้
ใหเ้ ขา้ สวู่ งจำ� กดั คอื พระไตรปฎิ กโดยถา่ ยเดยี วนน่ั แล ทน่ี า่ เปน็ หว่ งมากกลวั วา่ อกจะแตก
ไปเสยี กอ่ น ทงั้ ทธี่ รรมทา่ นทกี่ ำ� ลงั ถกู กวาดตอ้ นกย็ งั ไมเ่ ขา้ สจู่ ดุ หมายใหห้ มดสน้ิ ไปได้

เมอื่ มเี หตอุ นั ควรกลา่ วถงึ องคท์ า่ นอาจารยม์ น่ั อกี ผเู้ ขยี นกจ็ ะกลา่ วถงึ ความรทู้ า่ น
ทยี่ งั ไมเ่ คยกลา่ วเสยี บา้ ง เผอ่ื ทา่ นทม่ี คี วามสามารถในทางนจ้ี ะไดช้ ว่ ยกวาดตอ้ นตชิ มไป
ตามนสิ ยั ซง่ึ อาจเปน็ การชว่ ยสงั คายนากลน่ั กรองธรรมเถอื่ นใหห้ มดสน้ิ ไป เหลอื ไวแ้ ต่
ธรรมของจรงิ ลว้ นๆ หากอยใู่ นฐานะทคี่ วรเปน็ ได้ ลำ� พงั ผเู้ ขยี นเพยี งคนเดยี วไมอ่ าจเหน็
ความผดิ พลาดและความบกพรอ่ งของทา่ นและของตนไดโ้ ดยทวั่ ถงึ จงึ ขอเลา่ เรอื่ งทา่ น
แต่เพยี งเอกเทศไว้ ณ ท่ีน้บี ้าง

ทา่ นเคยเลา่ ใหส้ านศุ ษิ ยฟ์ งั ในโอกาสตา่ งๆ กนั อยเู่ สมอมาวา่ วนั คนื หนง่ึ ๆ ธรรม
ประเภทตา่ งๆ ปรากฏขน้ึ ภายในใจทา่ นเสมอจนไมอ่ าจคณนา สง่ิ ไมเ่ คยคาดคดิ วา่ จะ
รเู้ ห็นกร็ ้เู ห็นขึ้นมาเรือ่ ยๆ จงึ ท�ำใหท้ ่านแน่ใจหายสงสัยในธรรมท้งั หลายทเี่ กดิ ขึน้ ใน
พระพุทธเจ้าและสาวกทั้งหลายหลังจากตรัสรู้และบรรลุธรรมแล้ว จนถึงกาลเสด็จ
ปรนิ พิ พานวา่ มมี ากตอ่ มาก ราวทอ้ งฟา้ มหาสมทุ รสดุ จะประมาณได้ ธรรมทเ่ี ปน็ พระวสิ ยั
ของพระพทุ ธเจา้ ทรงรเู้ หน็ โดยเฉพาะ ไมอ่ ยใู่ นวสิ ยั ของสาวกจะพงึ รไู้ ดก้ ด็ ี ธรรมทอี่ ยู่
ในวสิ ยั ของสาวกบางองคอ์ าจรตู้ ามได้ แตไ่ มอ่ าจแสดงใหแ้ กใ่ ครรแู้ ละเขา้ ใจไดก้ ด็ ี ยงั มี
อกี มากมาย

ท่านว่า ธรรมท่ีไม่ได้จารึกไว้ในพระบาลีแห่งพระไตรปิฎกนั้นเทียบกับน�้ำใน
มหาสมทุ ร สว่ นธรรมทมี่ าในพระไตรปฎิ กนนั้ เทยี บกบั นำ�้ ในตมุ่ ในไหเทา่ นนั้ เอง จงึ นา่
เสยี ดายทพ่ี ระพทุ ธเจา้ และพระอรหนั ตผ์ เู้ ชย่ี วชาญนพิ พานไปแลว้ ตงั้ หลายรอ้ ยปี จงึ มี

517

ผู้คดิ ได้และจารกึ ธรรมเหล่าน้ันข้ึนส่คู ัมภรี ต์ ามความสามารถของตน ซ่งึ โดยมากการ
จารึกก็ข้ึนอยู่กับความรู้สึกนึกคิดของผู้จัดท�ำอีกเช่นกัน จึงไม่แน่ใจว่าจะได้ธรรมที่
ถกู ตอ้ งแมน่ ยำ� ถงึ ใจเสมอไปไวต้ อ้ นรบั อนชุ นรนุ่ หลงั ไดอ้ า่ นไดช้ มเพยี งไร เฉพาะความ
รสู้ กึ ของผมเองวา่ ธรรมทอ่ี อกจากพระโอษฐข์ องพระพทุ ธเจา้ ซงึ่ ฉายออกมาจากพระทยั
ท่ีบริสทุ ธิน์ น้ั เป็นธรรมถึงใจสดุ จะกล่าว เพราะเปน็ ธรรมถงึ เหตถุ ึงผลอยู่กับพระทัย
ทบี่ รสิ ทุ ธลิ์ ว้ นๆ แลว้ จงึ เปน็ ธรรมทอ่ี ศั จรรยแ์ ละมอี านภุ าพมากผดิ ธรรมดา ผรู้ บั จาก
พระโอษฐจ์ งึ มที างบรรลมุ รรคผลไดง้ า่ ยและมจี ำ� นวนมากมายเหลอื จะพรรณนา บรรดา
ธรรมเหลา่ นนั้ ไมว่ า่ พระพทุ ธเจา้ และสาวกแสดง ยอ่ มเหน็ ผลประจกั ษแ์ กผ่ รู้ บั ฟงั อยา่ ง
ถึงใจ สว่ นพระไตรปฎิ กทพ่ี วกเราศกึ ษาจดจ�ำกันมานน้ั มใี ครบ้างได้บรรลุมรรคผล
ในขณะทกี่ ำ� ลงั ฟงั และศกึ ษาอยู่ แตม่ ไิ ดป้ ฏเิ สธวา่ ไมม่ ผี ล เมอ่ื เปน็ เชน่ นี้ ธรรมทง้ั สองนน้ั
ธรรมใดเป็นธรรมท่ีมีคุณค่าและน�้ำหนักมากกว่ากันเล่า? ลองพิจารณาดูซิพวกท่าน
ถา้ วา่ ผมหาเรอ่ื งปา่ เถอื่ นมาพดู สำ� หรบั ผมเองมคี วามรสู้ กึ อยา่ งนี้ และเชอื่ อยา่ งเตม็ ใจวา่
ธรรมจากพระโอษฐน์ น่ั แล คอื ธรรมประเภทถอนรากถอนโคนกเิ ลสทกุ ประเภทไดอ้ ยา่ ง
ถึงใจทันควัน ดังพระองค์ทรงใช้ถอดถอนกิเลสแก่มวลสัตว์มาแล้วจนสะเทือนโลก
ทง้ั สาม ผมจงึ ไมป่ ระสงคแ์ ละสง่ เสรมิ ใหท้ า่ นทงั้ หลายเยอ่ หยง่ิ ทำ� ตวั เปน็ ตวั บงุ้ ตวั หนอน
คอยกัดแทะกระดาษแห่งคัมภีร์ใบลานอยู่เปล่าๆ โดยไม่สนใจพิจารณาสัจธรรม
อันประเสริฐที่มีอยู่กับตัว แต่มัวไปยึดธรรมที่ศึกษามาถ่ายเดียวซ่ึงเป็นสมบัติของ
พระพทุ ธเจา้ มาเปน็ สมบตั ขิ องตนดว้ ยความเขา้ ใจผดิ วา่ ตนเรยี นรแู้ ละฉลาดพอตวั แลว้
ทัง้ ท่กี เิ ลสยังกองเต็มหัวใจย่งิ กวา่ ภูเขาไฟมไิ ด้ลดนอ้ ยลงบา้ งเลย จงพากนั มสี ติคอย
ระวังตวั อยา่ ใหเ้ ปน็ คนประเภทใบลานเปลา่ ๆ เรยี นเปลา่ และตายท้ิงเปล่า ไม่มีธรรม
อนั เปน็ สมบตั ขิ องตวั อยา่ งแทจ้ รงิ ตดิ ตวั บา้ งเลย การกลา่ วทงั้ นี้ ผมมไิ ดก้ ลา่ วเพอ่ื ประมาท
ธรรมของพระพทุ ธเจา้ ธรรมยอ่ มเปน็ ธรรม ทง้ั ธรรมในใจและธรรมนอกใจ คอื ธรรม
ในบาลีพระไตรปิฎก แต่ธรรมในพระทัยที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเอง พทุ ธบริษทั ได้
บรรลมุ รรคผลตอ่ พระพกั ตรข์ องพระองคแ์ ตล่ ะครง้ั มจี ำ� นวนมาก สว่ นธรรมทจี่ ารกึ ขน้ึ
สู่คมั ภรี ์ใบลานนน้ั มผี ลผิดกนั อยู่มากดังทป่ี รากฏในต�ำรา ฉะนน้ั ธรรมในพระทยั
จึงเป็นธรรมที่บริสุทธ์ิล้วนๆ แต่เม่ือพระองค์และพระสาวกซ่ึงเป็นเจ้าของเสด็จเข้าสู่

518

นิพพานแล้ว จึงมีผู้จารึกภายหลังซึ่งอาจแฝงไปด้วยความรู้ความเห็นของผู้จดจารึก
อนั เปน็ เครอื่ งยงั ธรรมนนั้ ๆ ใหล้ ดคณุ ภาพและความศกั ดส์ิ ทิ ธลิ์ งตามสว่ น ใครกไ็ มอ่ าจ
ทราบได้

นเี่ ปน็ คำ� ทที่ า่ นพระอาจารยม์ น่ั เคยพดู อยเู่ สมอ กรณุ าทา่ นทส่ี งสยั ถามมาโดยทาง
จดหมาย วนิ จิ ฉยั ตามทเ่ี รยี นมาน้ี สว่ นทน่ี อกเหนอื ไปจากคำ� ทที่ า่ นเคยพดู ไว้ ผเู้ ขยี น
ไมอ่ าจวนิ จิ ฉยั ใหห้ ายสงสยั ได้ เพยี งแตป่ ระคองรา่ งสบื ชวี ติ ไปวนั ๆ กย็ งั หกลม้ กม้ กราบ
อยูแ่ ลว้ จงึ กรุณาเหน็ ใจและขออภยั มากๆ ไว้ ณ ทน่ี ้ดี ว้ ย

ส่วนท่านท่ีถามมาตามหนังสือสยามรัฐตอนสุดท้ายว่า ท่ีหลวงพ่อม่ันท่านต่อสู้
กับความโง่หลงงมงายของมนุษย์ ท่านไดช้ ยั ชนะท�ำใหใ้ ครไดค้ วามฉลาดขึ้นหรอื ไม่?
หรอื วา่ ทา่ นตายเปลา่ ? ส�ำหรบั ทา่ นผเู้ ขยี นประวตั ิท่านมีความเหน็ ว่าอย่างไรบ้าง? นั้น

ถ้าพอมีสติระลึกตนได้อยู่บ้างว่ายังโง่ยังหลงงมงายอยู่หรือไม่ หรือฉลาดจน
ถงึ ไหนแลว้ และเหน็ วา่ วธิ กี ารทที่ า่ นดำ� เนนิ เปน็ นยิ ยานกิ ธรรมอยบู่ า้ ง ธรรมนนั้ และวธิ นี นั้
กค็ วรจะทำ� คนโงใ่ หฉ้ ลาด และทำ� คนหลงใหร้ สู้ กึ ตวั ได้ ไมต่ ายเปลา่ แบบทา่ นอาจารยม์ นั่
ซงึ่ ก�ำลงั เป็นปญั หาอยู่เวลานี้ ไม่มีใครอาจแก้ให้ตกไปได้ ถ้าไมแ่ ก้ทตี่ นซึง่ ก�ำลังเปน็
ปัญหาตัวใหญ่อยู่กับทุกคนว่าจะตายเปล่าหรือจะตายที่เต็มไปด้วยอะไรบ้างด้วยกัน
ไมม่ ขี ้อยกเวน้

และทา่ นทถ่ี ามอยา่ งกวา้ งขวาง แลว้ มาสรปุ ความลงวา่ การวจิ ารณว์ า่ เรอื่ งพระอรหนั ต์
มาสนทนาธรรม และมาแสดงทา่ นพิ พานตา่ งๆ กนั ใหท้ า่ นอาจารยม์ นั่ ดู มไิ ดม้ ใี นพระบาลี
นน้ั จรงิ ไหม? การวิจารณเ์ ปน็ ความจริงหรอื ไม่ ถูกต้องหรอื ไม่ ท่านเป็นผ้เู รยี บเรียง
จะวนิ ิจฉัยวา่ อยา่ งไร ขอค�ำแนะนำ� ด้วย

ปัญหาเหล่าน้ีเข้าใจว่าได้เรียนตอบลงในค�ำบอกเล่าของท่านพระอาจารย์ม่ัน
ซงึ่ เขยี นผา่ นมาแลว้ ผเู้ ขยี นมใิ ชค่ นวเิ ศษวโิ ส เปน็ คนใหญค่ นโตมคี วามรคู้ วามฉลาด
เลอ่ื งลอื มาจากโลกไหน กเ็ ปน็ คนสามญั ธรรมดาทม่ี กี เิ ลสเตม็ หวั ใจเราดๆี นเ่ี อง ทา่ นผู้
วจิ ารณแ์ ละทา่ นผอู้ า่ นท้งั หลายกเ็ ขา้ ใจว่าคงเปน็ คนสามัญธรรมดาด้วยกนั สว่ นทา่ น

519

พระอาจารยม์ น่ั ซงึ่ เป็นเจ้าของประวตั ิน้นั ทา่ นเปน็ พระประเภทใด ผู้เขยี นไม่กล้า
อาจเออื้ มวจิ ารณท์ ำ� นายทา่ นได้ กลวั ตกนรกทงั้ เปน็ ยงั อาลยั เสยี ดายอยากอยใู่ นโลก
เหมือนคนทัว่ ๆ ไปอยู่
การที่ความรู้ความเห็นของท่านพระอาจารย์ม่ันจะมีในพระบาลีหรือไม่น้ัน
ถา้ พระไตรปฎิ กมไิ ดต้ งั้ ตวั เปน็ กองปราบปรามผกู ขาด ผปู้ ฏบิ ตั กิ ม็ สี ทิ ธจ์ิ ะรไู้ ดใ้ นธรรม
ทั้งหลายตามวิสัยของตน ดังพระพุทธเจ้าและสาวกทั้งหลายทรงรู้เห็นมาก่อน
พระไตรปฎิ กยงั ไมอ่ บุ ัติ ถา้ ธรรมเหลา่ นแี้ ละทา่ นเหลา่ นจี้ ะพอเปน็ ความจรงิ เปน็ ความ
ถกู ตอ้ งไดแ้ ละเปน็ สรณะของโลกได้ กเ็ ปน็ มากอ่ นพระบาลแี ลว้ ถา้ ปลอมกป็ ลอมมาแลว้
อย่างไมม่ ีปัญหา จึงขอใหท้ ่านวินิจฉัยเลอื กเอาตามชอบใจว่าจะเอา พทุ ฺธํ ธมมฺ ํ สงฆฺ ํ
สรณํ คจฉฺ ามิ หรอื อะไรๆ ผา่ นสายตาสมั ผสั ใจก็ สรณํ คจฉฺ ามิ รำ�่ ไป แบบกนิ ไมเ่ ลอื ก
แต่เวลาเจอก้าง.....

520

จติ พยาบาท กบั ความตาย

ท่านพระอาจารยม์ หาบัว ญาณสมั ปันโน
อบรมธรรมท่ีวดั ปา่ บา้ นตาด จ.อุดรธานี

วนั ที่ ๒๘ สงิ หาคม ๒๕๓๕

ถาม สำ� หรบั จติ ทเ่ี ปน็ พยาบาททไ่ี มม่ อี ภยั ทำ� อยา่ งไรจงึ จะเตอื นผทู้ ใี่ กลจ้ ะตาย
ให้ละพยาบาทได้?

ตอบ เรอื่ งพยาบาทหรอื เรอ่ื งอะไรกต็ าม มนั กเ็ กดิ เปน็ เรอื่ งของแตล่ ะบคุ คลๆ
ใครสนใจ ใครทำ� ใหเ้ กดิ มนั กเ็ ปน็ เรอ่ื งของคนนนั้ คนไหนสนใจ คนนนั้ ทำ� ใหเ้ กดิ มนั ก็
เปน็ เร่ืองของคนนัน้ ... ถา้ จิตมันหนกั มนั กล็ ำ� บากอย่เู หมอื นกัน มันเป็นพลังอันหนงึ่
ของจิตประเภทนั้นเหมือนกัน ถ้ามันหนกั ไปทางโกรธ ก็มกั ดดู ดืม่ ไปในทางโกรธอยู่
ตลอดเวลา มนั เหมอื นกบั วา่ มนั มเี ครอ่ื งดงึ ดดู อยา่ งนนั้ นะ่ อยา่ งไรกต็ าม เรอ่ื งความรสู้ กึ
มนั ไดท้ งั้ นน้ั เพราะเราเปน็ เจา้ ของๆ ใจเรานี่ รวู้ า่ มนั ผดิ นเ่ี รากเ็ ปน็ เจา้ ของ เรากช็ กั กลบั มา
หรือดึงกลับมาได้

ถาม ความโกรธและความพยาบาท จะน�ำจติ ไปไหนเมอ่ื ตายไป?

ตอบ ถ้าไปดว้ ยพลังของอันน้ี ก็ต้องไปชวั่ แนๆ่ ไมส่ งสยั เลย เพราะนเี้ ป็น
ทางเดนิ อยแู่ ลว้ น่ี เดนิ คลอ่ งดว้ ย จติ นถี่ า้ ไปตามนี้ ถา้ จติ พอใจไปตามอารมณท์ ไ่ี มด่ แี ลว้
ก็เท่ากับจติ พอใจเดนิ ลงเหวลงบอ่ น่นั เอง ฉะนัน้ จึงต้องฝึกกนั ไวไ้ ม่ให้ไป...

521

ถาม หมายความวา่ ใหอ้ ภยั เขาเสยี อยา่ งน้ันใชไ่ หม?

ตอบ ใหอ้ ภยั เขาแลว้ เรากไ็ มไ่ ปยงุ่ ไปคดิ อกี ในสงิ่ ทเ่ี ปน็ อปั มงคลนะ เราคดิ แต่
ในสงิ่ ที่ดี มันก็เป็นการลบลา้ งกันไปในตัวๆ เหมอื นอยา่ งน้นั นะ

ถาม ถา้ ฝา่ ยหน่งึ ให้อภยั แต่อีกฝา่ ยหนงึ่ ไมอ่ ภัย นกี่ ารจองเวรมนั จะไปใน
รูปไหน?

ตอบ ถา้ เราใหอ้ ภยั อยแู่ ลว้ เราไมไ่ ปนนั่ แลว้ การจองเวรนนั้ มนั กว็ นุ่ อยกู่ บั คนๆ
เดยี วนัน้ มันไมม่ ายุ่งกับเรา เขาก็ตอ้ งรบั ของเขาเองเพราะเราไมร่ บั นี่ เราก็ทำ� ของเรา
ดแี ลว้ มนั กไ็ มม่ เี รอ่ื งตดิ ตอ่ ประสานกนั เราไมส่ บื ตอ่ เรยี กวา่ เราชกั สะพานแลว้ ถงึ เขา
จะตอ่ สะพานมา เรากไ็ มร่ บั สะพานนน้ั ไมร่ บั การเกยี่ วขอ้ งอกี มนั กผ็ า่ นไปเลย ถา้ ทางน้ี
ออกรบั มนั กร็ บั กนั อยา่ งนนั้ นะ่ ทา่ นจงึ บอกวา่ ใหร้ ะงบั ความชวั่ ดว้ ยความดี หรอื ให้
ชนะคนชว่ั ดว้ ยความดขี องเรา ชนะความตระหนดี่ ว้ ยการให้ ชนะการโกรธดว้ ยการไมโ่ กรธ
ชนะการกอ่ เวรของเขาดว้ ยการไมก่ อ่ เวรของเรา ทา่ นกบ็ อกไวแ้ ลว้ ธรรมของพระพทุ ธเจา้
บอกไว้ ทา่ นสอนไวอ้ ยา่ งนั้น เปน็ พทุ ธพจนด์ ้วย ทา่ นประทานพระโอวาทไว้

เมอ่ื อะไร “ม”ี กต็ ามเถอะ เราใหร้ ะงบั ดว้ ย “ความไมม่ ”ี ทา่ นบอกอยา่ งน้ี เขา “ชว่ั ”
เรากร็ ะงบั ดว้ ย “ความด”ี ของเรา ระงบั ความชวั่ อนั นนั้ ดว้ ยความดขี องเราน่ี ตรงกนั ขา้ มๆ
มนั กไ็ มม่ เี รอ่ื งตอ่ ขนึ้ มาไดส้ บื ตอ่ กนั อกี แลว้ ...อนั ไหนทเี่ ปน็ มาแลว้ กใ็ หท้ ราบวา่ มนั เปน็
มาแล้ว อะไรที่อยู่ในวิสัยที่เราจะแก้ เราก็แก้ไปโดยล�ำดับๆ อันไหนที่เป็นมาแล้ว
กป็ ล่อยให้ผ่านไปๆ นี่ ท่านสอนไว้ แล้วอย่าไปนำ� เอาอารมณ์น้ันมาครนุ่ คิดตอ่ ไปอกี
มนั จะเปน็ การฟน้ื ฝอยหาตะเขบ็ คอื ไฟทมี่ นั สงบแลว้ ไปเสรมิ มนั เหมอื นอยา่ งนนั้ ไมต่ อ้ ง
ไปคดิ มนั ปลอ่ ยมนั ไปเลย มนั กร็ ะงบั ของมนั เอง เพราะมนั ไมม่ เี ชอ้ื ตอ่ กนั เรากท็ ำ� ของ
เราไปเรือ่ ย มันกด็ ีไปเรือ่ ย อนั ไหนทที่ �ำลงไปแล้ว กม็ ันท�ำไปแลว้ นี้ จะไปแกม้ นั ยงั ไง
ก็มนั ผ่านไปแล้วนี้ ส่วนใดที่ยังอยู่ในวสิ ยั ที่จะต้องแก้ น่ตี รงน้ี ให้แก้ตรงน้ี เราแกไ้ ด้
อยูน่ ่ี ตรงน้ี นี่เรากแ็ ก้ตรงนี้ ไม่ใหท้ �ำอยา่ งนน้ั อกี คือเราไมท่ �ำเรอื่ งของเรา เราแก้ได้
มนั เป็นอยา่ งน้นั

522

ถาม สมมุติว่าคนท่ีตายยังมีความเคียดแค้นพยาบาทอยู่ เม่ือตายไปแล้ว
คนที่เป็นอยู่น้ีมีทางช่วยเหลือให้คนท่ีตายได้พ้นจากโทษจากการอาฆาตพยาบาทได้
อย่างไร?

ตอบ จติ เราคดิ อยากใหเ้ ขาดี แตเ่ ขาไมย่ อมดี นม่ี นั กแ็ กย้ ากนะ กค็ นนน้ั ยงั เปน็
ผพู้ อใจในความพยาบาทมาดรา้ ยนะ่ คนอน่ื คดิ ใหเ้ ขาดนี นั้ มนั กม็ สี ว่ นนอ้ ยมากทเี ดยี ว
เพราะคนนน้ั ยงั ไมพ่ อใจทจี่ ะรบั มแี ตพ่ อใจทจ่ี ะเคยี ดแคน้ อยตู่ ลอด โกรธอยู่ แคน้ อยู่
อาฆาตมาดร้ายอยตู่ ลอด เพราะฉะนน้ั ก็ส่ังสมความชว่ั ดว้ ยตัวเองอย่ตู ลอดน่ี

ถาม ถ้าเราจะท�ำความดีอุทศิ ใหเ้ ขา?

ตอบ อทุ ศิ ใหเ้ ขานะ่ มนั ไมเ่ สยี ถงึ เขาไมไ่ ด้ เรากต็ อ้ งไดอ้ ยโู่ ดยดี อนั นมี้ นั ไมเ่ สยี
สำ� หรบั เรา แตส่ ำ� หรบั เขามนั กเ็ สยี่ งอยอู่ ยา่ งนนั้ แหละ แตเ่ ราไมเ่ สยี่ ง เราทำ� ดว้ ยตวั ของ
เราเอง เขาไมร่ ับ เราก็ตอ้ งรบั อยโู่ ดยดี ไมม่ ิผี ิดมพี ลาดอันนี้นะ่ แตใ่ นส่วนเขาเองนั้น
มนั พอจะมีส่วนทจ่ี ะไดร้ บั บา้ ง เขากอ็ าจจะไดร้ ับ ถ้าไม่มสี ่วน เขาไมไ่ ด้รับเลยมนั กม็ ี
มันเป็นอย่างน้ัน พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนจุดน้ี เน้นหนักมากนะ ในเวลามีชีวิตอยู่
รจู้ กั บญุ กบั บาปนี่ รจู้ กั กศุ ล ทง้ั ทาน ทา่ นถงึ ใหท้ ำ� ในระยะน้ี ทา่ นสอนไว้ เวลาตายไป
แลว้ นนั้ มนั ไมแ่ นน่ อนนกั ทา่ นกบ็ อก ความไมแ่ นน่ อน คอื บางทไี ปเกดิ ในภพทไี่ มค่ วร
ทจี่ ะรบั ทกั ษณิ าทานอะไรไดเ้ ลย นม่ี นั กม็ มี ากนะ เกดิ ถงึ ๓ จำ� พวกนน่ั นะ ทา่ นแสดง
ไวใ้ นตำ� รับตำ� รา จ�ำพวกไหนบ้างที่จะคอยรบั ทกั ษณิ าทานได้ จ�ำพวกไหนทร่ี บั ไม่ได้
จำ� พวกไหนทีอ่ าการหนักท่ีสดุ ไมม่ ที างรับไดเ้ ลย มันกม็ อี ยูใ่ นน้นั นะ เพราะฉะนั้น
ทา่ นจงึ วา่ ในระยะทเ่ี ราเปน็ มนษุ ยน์ เ้ี ปน็ ระยะทแ่ี นม่ ากทส่ี ดุ ใหร้ สู้ กึ ตวั แลว้ แกไ้ ขจดั แจง
สงั่ สมไปเลยในเวลานดี้ กี วา่ เวลาอนื่ ใด ทา่ นสอนไวอ้ ยา่ งนนั้ ไมอ่ ยา่ งนนั้ มนั เปน็ การเสยี่ ง
เหมอื นอยา่ งเราตามเอาของไปตามสง่ ตามเสยี เขา ถา้ ไปเจอเขา เขากไ็ ดก้ นิ กบั เรา ถา้ ไม่
เจอเขา ของนน้ั มนั กอ็ ยกู่ บั มอื เรา เรากก็ นิ เขากไ็ มไ่ ดก้ นิ มนั กอ็ ยา่ งนน้ั ... ถา้ เขาไมไ่ ดร้ บั
เรานั้นก็ได้รับ ก็เราเป็นคนสร้างเอง แต่คนน้ันมันไม่แน่น่ี ถ้าไปเจอกันก็ได้รับ
ถา้ ไมเ่ จอกนั แลว้ จะวา่ ไง ของนม่ี นั ไมใ่ ชข่ องทงิ้ นี่ ของกนิ ของใช้ เรากม็ ากนิ มาใชเ้ สยี
มนั ก็เส่ียงอยู่นนั่ ละ ใชไ่ หม ใหเ้ อาตดิ ตวั ของเราไปเสยี ดกี ว่า ไปไหนตดิ ไปเลย เวลา

523

สร้างตัวด้วยตัวของเราเองน้ี มันเหมาะดีกว่าท่ีจะคอยให้เขาส่งไปให้นะ นี่ท่านผู้รู้
ถงึ สอนวา่ ในอตั ภาพของมนษุ ยน์ ี้ เปน็ อตั ภาพทเี่ หมาะทสี่ ดุ ทา่ นวา่ เวลานร้ี สู้ กึ ทกุ สงิ่
ทุกอย่างอยา่ งนีใ้ ห้เตรียมพร้อมเสยี ตง้ั แต่บดั นี้ อย่าให้เสียทา่ ... คอื เวลาตายไปแล้ว
มนั เสย่ี งนี่ คำ� วา่ “เสยี่ ง” เพราะในแงท่ จี่ ะทำ� ใหเ้ กดิ ในทตี่ า่ งๆ เบอ้ื งหนา้ ของวบิ ากกรรม
นม่ี นั มมี ากตอ่ มาก ทา่ นวา่ ยงั งนั้ แตเ่ วลาทเี่ ราเปน็ มนษุ ยย์ งั ง้ี จติ มนั มหี นา้ ทอี่ ยา่ งเดยี ว
แลว้ เราบงั คบั ใหม้ นั ไปทางไหน มนั กไ็ ปนเ่ี วลาน้ี บงั คบั ไดเ้ วลานี้ เวลาตายแลว้ มนั บงั คบั
ไมไ่ ด้สักอยา่ ง มันสำ� คัญตรงนี้นะ แลว้ แต่วิบากจะพาไป วิบากจะพาไปเกิดภพไหน
กำ� เนดิ ใด สงู ตำ่� ยงั ไง อนั นน้ั เปน็ เรอ่ื งของวบิ ากกรรมดชี ว่ั นะจะพาไปเอง เราบงั คบั ไมไ่ ด้
ตอนนน้ั

เราเหน็ คณุ คา่ ของการอา่ นหนงั สอื ทางดา้ นธรรมะเปน็ สำ� คญั อา่ นทางโลกมนั มี
ฉากหนา้ ฉากหลงั สดุ ทา้ ยกฉ็ ากหลงั นน่ั แหละทำ� ลาย ฉากหนา้ เปน็ เครอ่ื งลอ่ หลู อ่ ตาลอ่ ใจ
ไปหนอ่ ยๆ ฉากหลงั นีส่ �ำคัญแทงเขา้ ไปเลย เสียมากต่อมาก แต่เมื่อไม่มีใครคิดทาง
เรอื่ งเสยี แลว้ ก็ มนั จะเสยี ขนาดไหนกไ็ มส่ นใจ มแี ตป่ นี หนา้ เรอ่ื ยๆ ความฉบิ หายกไ็ ป
เรื่อยๆ เหมือนไฟลามทุ่ง

สว่ นทเ่ี ปน็ สารประโยชนก์ ม็ ี ไมไ่ ดป้ ฏเิ สธ แตผ่ ทู้ อ่ี า่ นสว่ นมากมกั อา่ นดว้ ยความ
เพลดิ เพลนิ ละซิ ไมไ่ ด้อ่านเพ่ือหาสารประโยชนอ์ ะไรนกั นะ ยิ่งเป็นเดก็ หนมุ่ เด็กสาว
ด้วยแล้ว คกึ คะนองนี้ โอย๊ เปน็ บา้ ไปเลยทเี ดยี ว บา้ สดๆ รอ้ นๆ ยิ่งเหน็ โปๆ๊ เป๊ๆ
ดว้ ยแลว้ ยงิ่ ไปใหญเ่ ลยนะ ลมื นงุ่ ซน่ิ นงุ่ ผา้ นน่ั แหละ วง่ิ เปน็ บา้ เหมอื นหมา นลี่ ะอำ� นาจ
ของกามตณั หามนั ใช่เลน่ เมื่อไร มันเคยท�ำลายโลกมามากตอ่ มากแลว้ อนั ไหนก็ไม่
รนุ แรงเหมอื นอนั นี้ อนั นรี้ นุ แรงมาก ไมว่ า่ สตั วว์ า่ คน ถา้ ลงอนั นไี้ ดบ้ บี หวั ใจแลว้ อยไู่ มไ่ ด้
ต้องด้นิ เทยี ว

ทา่ นจงึ ใหม้ นี ำ�้ คอื ธรรมะ อา่ นธรรมะ ฟงั ธรรมะ อบรมธรรม เพอ่ื ดบั ไฟในใจ เพราะ
สิ่งที่ท�ำให้เพลิดเพลินน้ันเป็นส่ิงที่มีพิษภัยและความโศกเศร้าแฝงอยู่ในน้ัน จึงน�ำ
ธรรมะเขา้ ไปชะลา้ งในจดุ นน้ั เปดิ ออก เพอื่ เหน็ โทษของมนั ถา้ มแี ตส่ งิ่ เหลา่ นี้ ถงึ จะมี
โทษขนาดไหนกไ็ มไ่ ดเ้ หน็ โทษเพราะไมส่ นใจดโู ทษ พอธรรมะสอ่ งเขา้ ไปปบ๊ั กเ็ หน็ โทษ

524

ของมนั มากน้อย เหน็ เร่อื ยๆ เหน็ หลายครง้ั หลายหน ก็มีกำ� ลงั มากและปราบกนั ไดๆ้
อยา่ งน้อยก็อยูด่ ว้ ยความสงบเยน็ ใจ ไมป่ ีนรว้ั ปนี ลูกกรงอย่างเขาว่า
เราเหน็ อยา่ งนน้ั แหละ จงึ ไดพ้ มิ พห์ นงั สอื ออกแจก ทแี รกกท็ างวดั พมิ พแ์ จกกอ่ น
ทนี ตี้ อ่ มาบรรดาลกู ศษิ ยล์ กู หากพ็ มิ พ์ เลยพมิ พก์ นั เปน็ เนอ้ื เปน็ หนงั จรงิ ๆ ทางวดั กเ็ ปน็
อนั วา่ ปลอ่ ย เปน็ แตเ่ พยี งวา่ รบั แจกให้ ทำ� ออกมาแลว้ กแ็ จกประชาชน ญาตโิ ยม เพราะเรา
เหน็ คณุ คา่ ของการอา่ นหนงั สอื ธรรมนมี้ ากอยา่ งฝงั ใจ นห่ี ลวงตาบวั บวชตงั้ แตห่ นมุ่ ฟอ้
จนกระท่งั ป่านน้ีก็เพราะได้อ่านหนงั สือ ให้ลกู หลานท้งั หลายเอาไปเป็นคติ

(อบรมฆราวาส ๒๐ มิ.ย. ๓๖)

525

อาจารย์อธิบายธรรมของพระพุทธเจ้าให้ฟังก็เพ่ือความ
เป็นคนดี มิได้เพื่อเป็นคนแบบน้ัน ท่านผู้ฟังทุกท่านจึง
ควรพจิ ารณาเลอื กเฟน้ เอาตามทเี่ หน็ ควรจะเปน็ ประโยชน์
แก่ตน เพราะธรรมมีหลายช้ันและหลายรส อย่าให้เสีย
ประโยชน์ในการฟัง สมกับธรรมเป็นประโยชน์ และเพ่ือ
ประโยชนแ์ ก่โลก ถา้ ผู้ฟงั เพอ่ื ประโยชน์แก่ตนจรงิ ๆ จะถือ
เอาประโยชน์ได้เท่าท่ีควร โลกก็จะปรากฏมีธรรมประจ�ำ
บา้ นเรอื น สงั คม และบคุ คล จะเปน็ โลกทรี่ ม่ เยน็ ปราศจาก
เคราะหเ์ ขญ็ เวรรา้ ยภยั พบิ ตั ิ ธรรมจะกำ� จดั เสยี ได้ ไมเ่ กดิ มี
มแี ตค่ วามสขุ สวสั ดเี ปน็ เครอ่ื งสง่ เสรมิ เพม่ิ พนู ใหอ้ ยเู่ ปน็ สขุ
โดยท่วั กัน

526

หนงั สืออา้ งอิง

ท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปนั โน, รวมธรรมสากจั ฉา ภาค คำ� ถาม - คำ� ตอบ
ปญั หาธรรม, ๒๕๓๖, บรษิ ทั แอด๊ วาชน์ อนิ เตอร์ พรนิ้ ตงิ้ จำ� กดั .

ค�ำอทุ ศิ มหากศุ ลผลบุญสรา้ งเจดียม์ หามงคล “บัว”

ตัง้ นะโม ฯ ๓ จบ

มหากศุ ลผลบญุ ทป่ี วงข้าฯ ทัง้ หลาย ไดอ้ ตุ สา่ ห์บ�ำเพญ็ เพยี รมาแล้ว ดว้ ยกาย
วาจา ใจ ไดส้ รา้ งพทุ ธสถานเจดยี ม์ หามงคล “บวั ” เพอ่ื บรรจพุ ระบรมสารรี กิ ธาตุ อฐั ธิ าตุ
ขององค์พระสาวกอรหันต์ในครั้งพุทธกาลและสมัยปัจจุบัน สร้างมหากุศลช่วยชาติ
ในยามวิกฤต พร้อมด้วยสร้างหนังสือพระธรรมยอดค�ำสอนของสมณะนักปราชญ์
เพอื่ ให้เปน็ ธรรมทาน ถวายไวใ้ นบวรพระพทุ ธศาสนา รวมมหากศุ ลผลบญุ ท้งั หมด
และทีไ่ ด้บ�ำเพญ็ มาแต่ปางกอ่ น อันเกิดจากนำ้� ใจใสศรัทธาของปวงข้าฯ ทงั้ หลาย.

ณ โอกาสน้ี ปวงขา้ ฯ ทงั้ หลาย ขอนอ้ มจติ แผอ่ ทุ ศิ ใหบ้ ดิ ามารดา ผมู้ พี ระคณุ
หาประมาณมิได้ พระอุปัชฌาย์ผู้เลิศคุณ พระอาจารย์ผู้เกื้อหนุน และพระมหา-
กษตั รยิ าธริ าชเจา้ ผทู้ รงมพี ระคณุ แกแ่ ผน่ ดนิ ไทยทกุ พระองค์ ผทู้ รงพระคณุ อนั ประเสรฐิ
พรอ้ มดว้ ยพระบรมวงศานวุ งศท์ ล่ี ว่ งลบั ไปแลว้ ซง่ึ มพี ระคณุ แกป่ วงขา้ ฯ ทง้ั หลาย.

โดยเจตนาดว้ ยน้ำ� จิตน้�ำใจ แผอ่ ทุ ิศให้ดว้ งวิญญาณทง้ั หลาย ของเหล่านกั รบ
ผพู้ ลชี พี เพอ่ื แผน่ ดนิ ธรรม นบั แตบ่ รรพบรุ ษุ ในสมยั โบราณกาลตลอดมาจนถงึ ปจั จบุ นั
ณ วนั น้ี รวมทง้ั ญาตมิ ติ ร มใิ ชญ่ าติ มใิ ชม่ ติ ร และสตั วเ์ หลา่ อน่ื ทเ่ี ปน็ กลางๆ พรอ้ มทงั้
เทพทงั้ ปวงใน ๑๐ แดนโลกธาตุ จงไดร้ บั และอนโุ มทนาสว่ นมหากศุ ลผลบญุ ทง้ั หมด
ในกาลน้ี เปน็ เมตตาแผก่ วา้ งไมม่ ปี ระมาณ ทปี่ วงขา้ ฯ ทง้ั หลายไดอ้ ทุ ศิ ใหแ้ ลว้ .

อน่ึง สัตว์เหล่าใด ยังไม่รับรู้ส่วนมหากุศลผลบุญในคร้ังน้ี ขออัญเชิญเทพ
ท้งั ปวงทกุ ชัน้ ภมู ิ ผมู้ ีตาทพิ ย์ จงน�ำมหากุศลผลบุญ ไปแจง้ แกส่ รรพสัตวท์ ้งั หลาย
เมอ่ื ตกทุกข์ขอใหพ้ ้นจากทุกข์ เม่ือมีสุขกข็ อใหม้ ีสขุ ยงิ่ ๆ ข้นึ ไป ตราบกา้ วเขา้ สู่แดน
บรมสุขเกษมส�ำราญ จงท่วั หนา้ กันเทอญ.

(การอทุ ศิ มหากศุ ลผลบญุ นี้ ทำ� ไดท้ กุ วนั ยงิ่ ดี เปน็ อานสิ งสใ์ หค้ วามรม่ เยน็ ใจแก่
ตนเอง และปวงชนทั่วแผ่นดินตลอดสัตว์โลกท้งั มวล.)