รวมธรรมสากัจฉา

อนั นไี้ มจ่ ำ� เปน็ เหมอื นกบั เรารบั ประทาน เราหวิ เตม็ ทก่ี ท็ ราบวา่ หวิ เตม็ ที่ ความหวิ
มนั อยชู่ นั้ ไหน เรากไ็ มไ่ ดถ้ ามมนั ใชไ่ หม ถา้ จะพดู แตเ่ พยี งวา่ อยชู่ นั้ หวิ เตม็ ทกี่ ำ� ลงั จะตาย
กบ็ อกอยา่ งนนั้ ทน่ี รี่ บั ประทานลงไป เผด็ กร็ ู้ ไมต่ อ้ งบอกวา่ นชี่ นั้ เผด็ นะ เคม็ กร็ ู้ หวานกร็ ู้
คาวกร็ ู้ และอม่ิ มากนอ้ ยกร็ ู้ รไู้ ปโดยลำ� ดบั ๆ นมี่ นั อยชู่ น้ั ไหนๆ ไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งถามใชไ่ หม
พออมิ่ เตม็ ทแี่ ลว้ กป็ ลอ่ ยปบุ๊ เลย นถี่ งึ ชน้ั ไหน ชน้ั อม่ิ เราบอกพอแลว้ นน่ั เราไมจ่ ำ� เปน็
จะตอ้ งไปหาเรยี งลำ� ดบั ลำ� ดาอยา่ งนนั้ เดยี๋ วจะเปน็ อยา่ งทเ่ี ขาวา่ สำ� เรจ็ โสดาๆ กจ็ ะกลาย
เปน็ โสเดาไปนะ สว่ นมากมแี ตโ่ สเดา ไมค่ อ่ ยมโี สดาแหละ โสดา โสตะ แปลวา่ กระแส
แหง่ พระนิพพาน

หลงั จากอา่ นหนงั สอื แลว้ กเ็ ลยยงั สงสยั ตวั เอง เอ๊ เรานง่ั ฝกึ หดั ปฏบิ ตั นิ ่ี เราจะทราบ
ไดอ้ ยา่ งไรวา่ ตัวเราเองขณะนไ้ี ดป้ ฐมฌานหรือวา่ เฉยี ดฌานบา้ งหรือไม่ สงสัยอยู่ครับ

เรายงั ไมก่ า้ วเลย แลว้ ยงั จะเฉยี ดฌานไปแลว้ หรอื กา้ วผา่ นไปโนน้ ไมม่ าหาฌานแลว้
กเ็ ฉยี ดฌานไปแลว้ อยา่ งนน้ั เหรอ เฉยี ดไมเ่ ฉยี ดมนั กร็ เู้ อง ธรรมะของพระพทุ ธเจา้ วา่
สนทฺ ฏิ ฺ โิ ก พระองคไ์ มไ่ ดผ้ ขู้ าด ไมไ่ ดข้ นึ้ อยกู่ บั ผใู้ ด แตข่ น้ึ อยกู่ บั ผปู้ ฏบิ ตั จิ ะตอ้ งรเู้ อง
สำ� หรบั ผปู้ ฏบิ ตั ิ เหมอื นกบั ผรู้ บั ประทานจะตอ้ งรเู้ อง เรอ่ื งเผด็ เคม็ เปรยี้ ว หวาน อะไร
จะตอ้ งรเู้ องๆ จนกระทงั่ ถงึ ขน้ั อม่ิ ตวั กร็ เู้ อง นที่ า่ นเทยี บกนั อยา่ งนน้ั ไมจ่ ำ� เปน็ จะตอ้ ง
ไปถามใคร ลองไปถามสักรายดซู ิ เขาจะว่าบ้าไปหมดนั่นแหละ สมมุตวิ ่าเรานั่งอยู่
มากมายดว้ ยกันน่ี ต่างก็รับประทานดว้ ยกัน เผด็ ก็รู้ เค็มก็รดู้ ว้ ยกันทุกคน และอ่มิ
ขนาดไหนกร็ ู้ แลว้ มอี กี รายหนงึ่ ลกุ ปบุ๊ ปบ๊ั ขน้ึ มาวา่ นผี่ มอม่ิ แลว้ ยงั เขาจะวา่ คณุ กำ� ลงั
จะเปน็ บา้ แลว้ เหรอ เขาจะวา่ อยา่ งนน้ั แหละ คณุ จะมาขายบา้ ใหค้ นอนื่ เขาฟงั เหรอ นกี้ ็
เหมือนกนั สนทฺ ิฏฺ โิ ก เอ๊ะ เราเฉียดฌานแล้วยัง นี่ก�ำลงั จะเป็นบา้ จะว่าไมบ่ อกนะ
หลวงตาบวั พดู ตามความจรงิ ตรงไปตรงมา เราไมอ่ ยากใหล้ กู ศษิ ยเ์ ปน็ บา้ เพราะฉะนน้ั
เราจงึ หา้ มไวก้ อ่ น อาจารยห์ า้ มไมใ่ หเ้ ปน็ บา้ ไมเ่ ปน็ ไร ไมเ่ สยี หายใชไ่ หม ถา้ คนอนื่ เขาวา่
ลกู ศษิ ยเ์ ปน็ บา้ น่ี แหม เสยี หายมาก ฉะนน้ั อาจารยจ์ งึ ตอ้ งสกดั ไวต้ รงนกี้ อ่ น กลวั เขา
จะว่าลกู ศิษย์เรา ลูกศิษย์เราๆ กห็ วงน่ี อยากใหใ้ ครมาวา่ เม่อื ไร อาจารย์วา่ เสยี กอ่ น
ดีกว่า เหมือนอย่างนักมวยเขาข้ึนต่อยกัน เวลาต่อยกัน ลูกศิษย์เผลอตรงไหนๆ

340

เปดิ ช่องว่างตรงไหน ครูก็บอก พอต่อยไปๆ อยา่ เปิดตรงนั้นๆ และตอ่ ยไปอยา่ เปดิ
ตรงนนั้ พอครง้ั ทสี่ ามตมู เขา้ ไป อยา่ เปดิ ตรงนน้ั ทคี่ รมู วยตหี รอื ครมู วยตอ่ ยไมไ่ ดเ้ จบ็
เหมอื นคตู่ อ่ สตู้ อ่ ยเพราะเพยี งฝกึ ซอ้ มกนั ถา้ เปน็ คตู่ อ่ สแู้ ลว้ โอโ้ ฮ้ ดไี มด่ ตี ายโนน่ วา่ ไง
อนั น้กี เ็ หมอื นกัน เราสกัดลูกศษิ ยว์ า่ อย่าเป็นบา้ จะเปน็ ไรไปใช่ไหม กเ็ หมือนกับวา่
อย่าเปิดตรงนนั้ น่ันเอง ถา้ คนอื่นเขาวา่ บ้าแลว้ เสรจ็ นะ

ในเวลาปฏบิ ตั ิ อยา่ ไปคำ� นงึ ถงึ ฌานนนั้ ฌานนี้ เพราะการปฏบิ ตั นิ นั้ แลเปน็ เรอ่ื งท่ี
จะใหร้ ใู้ หเ้ หน็ สงิ่ เหลา่ น้ี สง่ิ เหลา่ นไ้ี มไ่ ดน้ อกเหนอื จากภาคปฏบิ ตั เิ ลย ตลอดถงึ มรรคผล
นพิ พาน จะไม่นอกเหนอื จากภาคปฏิบตั ิ จะไปคาดมรรคผลนิพพานคาดโนน้ คาดนี้
ไม่ถกู ทงั้ นั้นผปู้ ฏบิ ตั ิ เหมือนอย่างจะมาวัดป่าบา้ นตาด มแี ต่คาดเฉยๆ ไม่เดนิ ไม่กา้ ว
มนั จะถงึ ท่ีไหนใชไ่ หม นงั่ อย่กู รุงเทพฯ กค็ าดได้ คาดวัดป่าบา้ นตาด คาดทวีปยุโรป
กค็ าดได้ แตไ่ มไ่ ดไ้ ปกไ็ มถ่ งึ อนั นกี้ เ็ หมอื นกนั คาดโนน้ คาดนคี้ าดไปคาดมา เขาวา่ บา้
เด๋ยี วจะโมโหเขาอีก มันสองชั้นน่ันน่ะ

หลวงพ่อครับ ผลจากการปฏิบัติธรรมจะท�ำให้เราหลุดพ้นจากอกุศลกรรม
ได้ไหมครบั

การปฏบิ ตั ธิ รรม ใครวา่ เปน็ เครอ่ื งผกู มดั ตวั เองใหล้ ม่ จมในนรกอเวจี กศุ ลกรรม
เปน็ เครื่องแกอ้ อกจากส่ิงเหลา่ น้ที งั้ น้ัน ธรรมมแี ตเ่ ครื่องแก้ กเิ ลสเป็นเคร่อื งผกู

แมแ้ ตก่ รรมหนักถึงขนาดฆ่าคนอะไรเหลา่ น้ี จะหลุดพ้นได้ไหมครับ

มนั กค็ อ่ ยเบาไปๆ ตอ่ ไปกห็ ลดุ พน้ ได้ เพราะคำ� วา่ กรรมๆ เหลา่ นเ้ี ปน็ ของไมแ่ นน่ อน
เป็นของไม่เทย่ี ง เมอื่ หมดวาระของมนั แล้ว ก็หมดวาระท่ีจะให้ผล เพราะสิง่ เหลา่ นี้
เปน็ ของไมเ่ ทย่ี งทง้ั นน้ั เวลาหนกั มนั กห็ นกั ถา้ เราแกใ้ นระยะนนั้ ใหเ้ บาลง เรากแ็ กล้ งไปๆ
ถา้ ปลอ่ ยใหห้ มดเอง มันก็นานและทุกข์ก็นาน ถ้าเราแกเ้ ขา้ ไปๆ นี้ กย็ ่นเวลาเขา้ มา
ผอ่ นหนกั ผอ่ นเบา ทเ่ี คยหนกั กเ็ บาลงมา ควรจะยาวกส็ น้ั เขา้ มาๆ จนกระทงั่ หมดไปได้
ดว้ ยการแก้ ถา้ จะปลอ่ ยใหเ้ ปน็ ไปตามกรรม มนั กส็ ดุ ขดี ของมนั นน่ั ละถงึ จะหมด นพี่ ดู
อยา่ งนีเ้ ขา้ ใจหรอื เปล่าล่ะ

341

อนั นผ้ี มกส็ งสยั กรณอี ยา่ ง องคลุ มี าล เปน็ ตน้ นะครบั ไดฆ้ า่ คนถงึ ๙๙๙ คนแลว้
เมื่อได้มารับฟังธรรมจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ยังได้เป็นพะอรหันต์เข้าสู่
นพิ พานได้ กแ็ สดงว่าหลดุ พน้ แล้ว

กเ็ ราไมไ่ ดฆ้ า่ ใครถงึ ๙๙๙ คน นน่ี ะ เราจะไปสรา้ งบาปทไ่ี หนถา้ ไมห่ าเรอ่ื งบาปใส่
เราต่างหาก อยูๆ่ ก็เอาไฟมาจ้เี จ้าของ อุ๊ย เจ็บ เจา้ ของนน้ั แหละจเ้ี จา้ ของ เขา้ ใจไหม
ทพี่ ดู อยา่ งนี้ คอื กวา้ นหาเรอื่ งมาใสเ่ จา้ ของ ความจรงิ แลว้ เจา้ ของเอาไฟจเ้ี จา้ ของ เรอ่ื งบาป
เรื่องบุญ นรก สวรรค์ นพิ พาน ตายแลว้ เกิดถา้ ยังมีเชอื้ คอื กเิ ลสอยูภ่ ายในใจ นเี่ ป็น
คำ� สง่ั สอนของพระพทุ ธเจา้ ทกุ ๆ พระองค์ ไมม่ ผี ดิ เพยี้ นจากกนั แมน้ อ้ ยหนง่ึ เลย ไมเ่ คยมี
ศาสดาองคใ์ ดเป็นศาสดาองคแ์ หวกแนวสอนผดิ เพี้ยนจากศาสดาทง้ั หลาย ไมเ่ คยมี
ศาสดาองคไ์ หนกอ็ งคน์ น้ั สอนแบบเดยี วกนั หมด เพราะความจรงิ เหลา่ นเ้ี ปน็ ของทม่ี อี ยู่
เหมอื นกนั องคไ์ หนเหน็ กเ็ หน็ แบบเดยี วกนั เหน็ อยา่ งเดยี วกนั เชน่ อยา่ งทา่ นทง้ั หลาย
ที่น่ังอย่ดู ว้ ยกนั มองมาดูอนั นี้ มาเหน็ ดว้ ยกนั ใครจะค้านกนั ได้ไหมวา่ ไม่เหน็ อนั น้ี
คอื อะไร ก็คา้ นกนั ไม่ได้เพราะมองเห็นแลว้ ด้วยกนั ทีนีค้ �ำว่า นรก ท่านกเ็ ห็นอย่างนี้
เหมอื นกนั สตั วท์ ง้ั หลายตายแลว้ เกดิ ทา่ นกเ็ หน็ อยอู่ ยา่ งนเี้ หมอื นกนั ถา้ เรายงั ไมเ่ หน็
สตั วท์ งั้ หลายเกดิ แลว้ ในบา้ นของเรามไี หม เราทงั้ หลายทนี่ งั่ อยดู่ ว้ ยกนั นล้ี ว้ นแตเ่ กดิ
มาด้วยกันแล้วใชไ่ หม เกิดแล้วถึงไดเ้ ป็นคนขึ้นมา นีเ่ ราปฏิเสธได้ไหมว่าเราไม่เกดิ
แตท่ ำ� ไมเมอ่ื กเิ ลสวา่ ตายแลว้ สญู ทำ� ไมเชอ่ื มนั พจิ ารณาดซู ิ กเ็ ราทกุ คนมาดว้ ยความเกดิ
ทง้ั นนั้ ไมไ่ ดม้ าดว้ ยความสญู นี่ แลว้ ทำ� ไมเราถงึ เชอ่ื กเิ ลส นแ่ี สดงวา่ เรานโ้ี งม่ าก ไมท่ นั
กลมายาของกเิ ลสเลย พระพุทธเจา้ ทุกๆ พระองค์มาสอนยังสูก้ เิ ลสไมไ่ ด้ กเิ ลสยงั มี
นำ้� หนกั มากกวา่ และลากเอาคนลงนรกไปไดส้ บายๆ พระพทุ ธเจา้ ลากขนึ้ สวรรคไ์ มย่ อมขนึ้
วา่ บาปมนี ะ กไ็ มย่ อมฟงั บญุ มกี ไ็ มย่ อมฟงั นรกมสี วรรคม์ กี ไ็ มย่ อมฟงั แตเ่ วลามนั จะฟงั
วา่ บาปไมม่ ี นน่ั กเิ ลสหลอก บญุ ไมม่ ี นรกไมม่ ี สวรรคไ์ มม่ ี ตายแลว้ สญู ทง้ั ๆ ทเี่ จา้ ของ
เกดิ มาเปน็ มนษุ ยน์ จ้ี ากความเกดิ ยงั เชอ่ื กเิ ลสวา่ ตายแลว้ สญู ถา้ สญู เรามาเกดิ ไดอ้ ยา่ งไร
เทา่ นเ้ี รากฟ็ ดั กนั ไดแ้ ลว้ กบั กเิ ลสใชไ่ หม ถา้ จะเปน็ นกั ตอ่ ยกนั นก้ี ม็ แี ตห่ มอบๆ ยงั ไมไ่ ด้
ต่อยกันเลย ยอมเขาแล้ว ยกมือไหว้เขาแล้ว ท�ำยังไง อันนี้แบบยกมือไหว้กิเลส
ถา้ เอาธรรมของพระพุทธเจ้าเข้าตอ่ กรแล้ว กเิ ลสจะเกง่ ขนาดไหน หงายทงั้ น้นั แหละ

342

พระพทุ ธเจา้ ไดต้ รสั รเู้ พราะกเิ ลสหงายลงไปจากเวที พระสาวกทงั้ หลายมแี ตก่ เิ ลสหงาย
ท้งั นนั้ จงึ ไดต้ รสั รู้ นเี่ พราะสมู้ นั จนหงาย หงายไมม่ ที า่ ลงเลย เผาศพกเิ ลสดว้ ย กสุ ลา
ธมมฺ า กสุ ลา ธมมฺ า คอื ความฉลาดเผากเิ ลสตวั ทำ� เราใหโ้ ง่ อกสุ ลา ธมมฺ า กเิ ลสตวั ทำ�
คนใหโ้ ง่ กสุ ลา ธมมฺ า ทำ� คนใหฉ้ ลาดฆา่ กเิ ลสได้ ทา่ นสอนอยา่ งน้ี ใหพ้ ากนั จำ� เอานะ

เราเชอ่ื มันอะไร....กเิ ลส พระพทุ ธเจา้ ท่านสอนทกุ ๆ พระองคท์ า่ นสอนอยา่ งนี้
เช่นอยา่ งตายแล้วสญู สิ่งที่กล่าวทั้งหมดเหล่านเ้ี ปน็ ผลรายได้ของกิเลสทงั้ มวล ถา้ ว่า
บาปมี บญุ มี คนกจ็ ะขยะแขยงบาปแลว้ คนกอ็ ยากไดบ้ ญุ คนตอ้ งสรา้ งความดี การท่ี
สร้างความดี คือคนจะหนีจากอ�ำนาจของกเิ ลสและจะพน้ จากอำ� นาจของกเิ ลส มนั จงึ
กน้ั ไวเ้ สยี วา่ บาปไมม่ บี ญุ ไมม่ เี พอ่ื จะกวา้ นเขา้ มาสอู่ ำ� นาจของมนั นรกไมม่ ี สวรรคไ์ มม่ ี
ตายแลว้ สญู คนเราถา้ วา่ ตายแลว้ เกดิ มนั ยงั มหี วงั มนั กก็ ลวั ใชไ่ หม นเ่ี วลาเกดิ ชาตหิ นา้
จะเปน็ อยา่ งไรๆ กจ็ ะมีแก่ใจบำ� เพ็ญแต่คณุ งามความดี

กิเลสตัวทห่ี ลวงพอ่ กลา่ วถึง ไดแ้ ก่ โลภะ โทสะ โมหะ ใชไ่ หมครบั

มีแต่กเิ ลสท้ังนัน้ แหละ นีล่ ะแก่นมัน ความโลภ ความโกรธ ความหลง ราคะ
ตัณหา มแี ต่รากเหง้าเค้ามูลของกเิ ลสที่ท�ำคนให้เสยี คนท้ังน้นั แหละ ท่นี ี่ความไมโ่ ลภ
ความไม่โกรธ ความไม่หลง ความไม่มีราคะตัณหา น้ีแสนสบายไม่มีอะไรกวนใจ
เรอื่ งของกเิ ลสเปน็ สงิ่ ทก่ี วนใจทงั้ นนั้ ความโลภเกดิ ขน้ึ คนเราอยเู่ ปน็ ปกตสิ ขุ ไดเ้ มอ่ื ไร
ตาก็เป็นฟืนเป็นไฟ หูก็เป็นฟืนเป็นไฟ มีแต่อยากได้อยากเอาท่าเดียว ความโกรธ
มองเหน็ อะไรไมไ่ ด้ ไดย้ นิ อะไรไมไ่ ด้ เปน็ ไฟขนึ้ มา เปน็ พรกิ สกุ เลยใชไ่ หม ความหลง
กง็ มุ่ งา่ มตว้ มเตย้ี ม ไมส่ นใจกบั บญุ กบั บาป ไมส่ นใจกบั ดกี บั ชวั่ เหมอื นสตั วท์ เี่ ดนิ อยู่
ตามท้องถนนหรอื ตามท้องนา มันน่าดูเม่อื ไร พจิ ารณาดซู ิ ราคะตัณหาเวลาเกดิ ข้นึ
เราเห็นไหม หน้าเดือน ๑๑-๑๒ น่ะ มันเห่าหอนอกึ ทกึ กดั กนั ฉีกกันแหลกไปหมด
นน่ั ละเวลาราคะตณั หามนั เกดิ แมส้ นุ ขั กไ็ มส่ บาย แลว้ คนจะหาความสบายมาจากไหน
เม่ือราคะตัณหาเกิดขึ้นมากๆ มันกัดมันฉีกกันเพราะราคะตัณหามีมากเห็นไหม
ธรรมท่านไปกดั ไปฉกี ผู้ใดทไี่ หน ไม่เคยมี มแี ต่กเิ ลสน่ันแหละ ตัวราคะตณั หานย่ี ิง่
รา้ ยกาจมาก มีเมยี หน่ึงแล้วอยากได้ ๕ เมีย ๑๐ เมยี มผี วั หนง่ึ แลว้ อยากได้ตงั้

343

๒๐ ผวั ๓๐ ผวั โนน่ กเิ ลสตณั หามนั ใชเ่ ลน่ เมอื่ ไร นตถฺ ิ ตณหฺ าสมา นที นำ้� มหาสมทุ ร
อยา่ เอามาเปรยี บสตู้ ณั หาไมไ่ ด้ ตณั หาเอาตมู เดยี วหงายเลย มหาสมทุ รมนั ยงั มฝี ง่ั ของมนั
เช่นฝัง่ โนน้ ฝัง่ นี้ แต่กิเลสตณั หาไม่เคยมฝี ่ัง เอามาให้มนั ซิ เอ๊า สมมตุ วิ ่าเอานีม้ าแลว้
มนั ตอ้ งการสองอกี แลว้ เอามาสอง มนั ตอ้ งการสามทนั ทๆี ไดม้ ามากเทา่ ไรยง่ิ ตอ้ งการมาก
เหมอื นกบั ไฟไดเ้ ชอ้ื ไสฟนื เขา้ ไปซิ จะใหไ้ ฟดบั ไมม่ ที าง ไสเขา้ ไปมากเทา่ ไร ยง่ิ แสดงเปลว
ขน้ึ จรดเมฆโนน่ อนั นกี้ เ็ หมอื นกนั เราไสสง่ิ ทม่ี นั ตอ้ งการเขา้ ไป เหมอื นกบั เชอ้ื ไฟนน่ั แหละ
มนั กแ็ สดงเปลวโพลงๆ จรดเมฆ ทา่ นจงึ วา่ นตถฺ ิ ตณหฺ าสมา นที แมน่ ำ้� ในทอ้ งมหาสมทุ ร
ยงั น้อยไป มากสนู้ �้ำตณั หานีไ้ ม่ไดเ้ ลย นำ้� ตัณหานี้ไม่มฝี ัง่ น่ีถึงวา่ กว้างกวา่ มหาสมุทร
มหาสมทุ รจะลกึ ขนาดไหน กม็ พี นื้ แผน่ ดนิ เปน็ ทร่ี องรบั กนั กวา้ งขนาดไหนกม็ ฝี ง่ั เปน็
เขตแดนของมัน แตร่ าคะตัณหานี้ไม่มฝี ั่งไมม่ แี ดน ไดเ้ ท่าไรยิง่ อยากได้ เอาจนตาย
วา่ งน้ั เถอะ สว่ นมากเราลองพจิ ารณาดกู ร็ ู้ พอ่ อหี นกู บั แมอ่ หี นอู ยตู่ ามครอบครวั นน้ั นะ่
ที่ทะเลาะกนั สว่ นมาก มักทะเลาะกันเรอ่ื งน้แี หละ คนหนึ่งจะเอาใหอ้ ยูเ่ มอื งพอ กเ็ ลย
ทะเลาะกนั สุดท้ายก็แตกกันได้ แล้วมนั สขุ ไหมระหว่างพอ่ อีหนกู บั แม่อีหนแู ตกกัน
บางทหี นา้ แขง้ ของพอ่ อหี นแู ตกกม็ ี ถกู แมอ่ หี นตู เี อา นเี่ ปน็ อยา่ งไรละ่ เพราะราคะตณั หา
มนั ไมม่ เี มอื งพอ ชอบหาเศษหาเลยหาของเดนมาเผาบา้ นเผาเรอื นเผาเมอื งเผาครอบครวั
แต่กไ็ ม่เขด็ กนั มนุษยเ์ รา

เทา่ นกี้ ระผมกเ็ หน็ ดว้ ย เพราะวา่ เปน็ ความจรงิ ในทกุ ครอบครวั แตก่ ระผมยงั สงสยั
วา่ บางศาสดาทไ่ี ดร้ บั คำ� ยกยอ่ งวา่ เปน็ ศาสดาแลว้ ยงั บญั ญตั ไิ ด้ อนั นผ้ี มตอ้ งขออนญุ าต
ออกไปทางศาสนาอนื่ สกั เลก็ นอ้ ย อยา่ งเชน่ ศาสนา.....อยา่ งนนี้ ะครบั ยงั อนญุ าตใหม้ ี
ถงึ ๔ แลว้ ในเรอื่ งการฆา่ สตั วก์ เ็ หมอื นกนั อยา่ งเชน่ ชาว....อยากจะกนิ ไกอ่ ยา่ งนี้ ตอ้ งเชอื ด
คอไก่ดว้ ยตนเอง เขากลบั หาว่าไดบ้ ุญ รูส้ ึกจะตรงกนั ข้ามกับศาสนาเรา

ถา้ อยา่ งนน้ั กเ็ อามา อนั นใี้ หเ้ ชอื ดคอนจ่ี ะกนิ ดว้ ยตนเอง นจ่ี ะใหเ้ ชอื ดไหม พจิ ารณา
ดซู ิ คอเขาคอเรา ใครอยากใหเ้ ชอื ดเมอื่ ไร เปน็ ไกม่ นั กว็ ง่ิ เขา้ ปา่ ใชไ่ หมละ่ กจ็ ะไปเชอื ด
คอมนั คนยง่ิ รกู้ วา่ นน้ั ใครจะยอมใหเ้ ชอื ดละ่ ใครจะกนิ ไมก่ นิ กต็ าม ถา้ คอหลวงตาบวั
เปน็ ไมใ่ หเ้ ชอื ด เรากค็ ดิ ดซู ิ คดิ เทา่ นน้ั กร็ กู้ นั แลว้ น่ี แลว้ เราอยากเปน็ ลกู ศษิ ยข์ องศาสดา
องค์น้ไี หมล่ะ

344

กไ็ ม่ละครับ แตย่ งั สงสัยวา่ ชาวโลกไม่น้อยที่ยงั ยกย่องอยู่

กไ็ ม่ จะเอาของเขามาพดู ทำ� ไม ของเขาเปน็ เรอื่ งของเขา อยา่ เอามาพดู ในวงศาสนา
ของเรา จะกระทบกระเทอื นกนั จะยกศาสนามาแขง่ กนั แลว้ สดุ ทา้ ยกเ็ อาศาสนาขนึ้ เวที
ตอ่ ยกนั และเรากด็ ศู าสนาตอ่ ยกนั ใชไ้ มไ่ ดเ้ ลย เรอื่ งของเขาเปน็ เรอื่ งของเขา เรอื่ งของเรา
ก็เป็นเร่ืองของเรา ครอบครัวก็เป็นครอบครัวเขา ครอบครัวของเราก็เป็นของเรา
เราปกครองกนั ในครอบครวั เรา อยา่ ไปยงุ่ กบั ครอบครวั เขา ศาสนาเขาเปน็ เรอ่ื งของเขา
ศาสนาเราเปน็ เรอื่ งของเรา ใหป้ ฏบิ ตั ติ ามเรอื่ งของเรา ถา้ เราเชอื่ ศาสนานวี้ า่ เปน็ ทล่ี งใจ
ไดแ้ ลว้ กป็ ฏบิ ตั ติ ามน้ี พากนั ไปพจิ ารณาดซู ิ ได้ ๔ เมยี ๕ เมยี มนั ดเี มอ่ื ไร มใี ครวเิ ศษ
วโิ สวา่ ได้ ๕ เมยี ๖ เมยี ดี เหน็ ดแี ตผ่ วั เดยี วเมยี เดยี วเทา่ นนั้ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสอนวา่
อปปฺ จิ ฉฺ ตา ใหม้ คี วามมกั นอ้ ย มกั นอ้ ยในอะไร มกั นอ้ ยในอารมณ์ จะมกี หี่ มนื่ กแี่ สน
กลี่ า้ นหญงิ ลา้ นชายกต็ าม นนั้ ไมใ่ ชข่ องเรา ของเรามเี พยี งคนเดยี วเทา่ นี้ มแี มอ่ หี นคู นเดยี ว
พอ่ อหี นคู นเดยี วเทา่ นพ้ี อ มเี ทา่ นไ้ี ปไหนไปเถอะ จะไปทำ� งานในบา้ นนอกบา้ นไมต่ อ้ ง
ระแคะระคายกนั ผลรายไดท้ เี่ กดิ มาเลย้ี งกนั เปน็ ผาสกุ เพราะไมม่ อี ะไรเคลอื บแฝงอยู่
ภายในนัน้ เพยี งเทา่ นกี้ เ็ หน็ ได้ชัดแล้วว่ามีความสขุ แค่ไหน ลองมี ๒ ดูซิ ไม่ต้อง
มมี ากแหละ มี ๒ เทา่ นน้ั เปน็ ยงั ไง ยง่ิ จะมี ๓ มี ๔ ดว้ ยแลว้ เสรจ็ เลย ใครอยากเสรจ็ กไ็ ป
ไปหา ๕ หา ๖ โนน่ แลว้ เอามาแขง่ ศาสนาพทุ ธดว้ ย และเอามาอวดหลวงตาบวั ดว้ ยวา่
นี่ผมมเี มยี ๕ คนนะหลวงตา เอามาแขง่ หลวงตาบวั ด้วย ก็หลวงตาบัวไม่เคยมีเมียน่ี
ใหห้ ลวงตาบวั ไดอ้ ศั จรรย์ ให้ ๕ เมยี สรณํ คจฉฺ ามิ สกั หนอ่ ยเถอะนา่ เราจะไดป้ ลอ่ ย
พทุ ธฺ ํ ธมมฺ ํ สงฺฆํ สรณํ คจฉฺ ามิ เสยี ที ถ้าเราควรจะปล่อยได้ เราจะปลอ่ ย แต่นเ่ี รา
ฝังพอแล้ว ๕ เมยี ๖ เมีย อยา่ เอามายงุ่ เราเทา่ นั้นละพอ พจิ ารณาดซู ิ เพยี งเทา่ นี้
ก็เห็นกันแล้วด้วยตาโลกหัวใจของโลกด้วยกัน ใครจะไม่หึงไม่หวงใช่ไหม มีเป็น
ของตัวแล้วไปแบ่งสันปันส่วนให้ใคร เท่านั้นเราก็รู้แล้ว การแตกกระจายอย่างนั้น
มนั แตกภายในหัวใจนนี่ ะ แบ่งไปอย่างน้ันไมด่ ี

หลวงพอ่ ครับ ทว่ี า่ ตายแลว้ ไมส่ ญู อยา่ งนี้นะครบั ยังมาเกิดใหม่ได้ แล้วท�ำไม
คนในปัจจบุ นั จงึ มากกว่าอดีตครับ

345

เอา๊ กเ็ กดิ ใหมไ่ ด้ มนั จงึ คอ่ ยเพมิ่ ละซิ เกดิ ใหมไ่ มไ่ ด้ จะเอาอะไรมาเพม่ิ ใชไ่ หมละ่
เรอ่ื งสตั วเ์ รอื่ งวญิ ญาณนมี้ เี ตม็ แผน่ ดนิ แตม่ นั ยงั ไมม่ ชี อ่ งมโี อกาสทจี่ ะเกดิ ได้ และกรรม
ยงั ไมอ่ ำ� นวยทจี่ ะเกดิ ได้ ชอ่ งไหนควรเกดิ ได้ เกดิ ไดด้ ว้ ยวธิ ใี ด มนั กเ็ ขา้ ของมนั ๆ อยา่ ง
สตั วเ์ กดิ สตั วก์ เ็ กดิ มากเหมอื นกนั แตถ่ กู ฆา่ ไมห่ ยดุ ไมถ่ อย คนเราไมค่ อ่ ยถกู ฆา่ มนั จงึ
มากข้ึนๆ สตั ว์มนั ถกู ฆ่าจึงนอ้ ยลงเรื่อยๆ จนกระท่งั จะไม่มีสตั ว์เหลอื อยูใ่ นโลกแลว้
เวลานเ้ี พราะถกู ฆา่ ถกู ทำ� ลาย มนษุ ยเ์ ราไมไ่ ดถ้ กู ฆา่ เหมอื นสตั วน์ ่ี มแี ตเ่ สรมิ กนั เรอ่ื ยๆ
คดิ ดซู ิ มี ๔ เมยี ๕ เมีย ยงั ไมพ่ อ ยงั อยากได้ ๑๐ เมยี อกี เมือ่ มแี ตเ่ รอื่ งเสรมิ ทัง้ นน้ั
จะไมม่ ีมากยงั ไง

แลว้ วญิ ญาณเริม่ แรกล่ะครับ มาจากไหน

เรามดี วงวิญญาณกันทกุ ๆ คน มันมาจากไหน ถามเจ้าของนน่ั ซิ ไปถามคนอ่นื
ทำ� ไม ถา้ เจา้ ของไมม่ วี ญิ ญาณ ไปถามคนอนื่ คอ่ ยยงั ชว่ั นเ้ี จา้ ของกม็ วี ญิ ญาณ ไปถาม
คนอน่ื มนั ขายโงน่ ะ เขา้ ใจไหมละ่ นนั่ แหละอยใู่ นตวั นน่ั ดวงวญิ ญาณมที กุ คน นกี่ ม็ ี
นั่นกม็ ี มาจากไหนถงึ ได้มาเกดิ มาจากไหนก็ตาม กร็ ๆู้ กันอยูน่ จ้ี ะวา่ ไง เด๋ียวจะเป็น
เรอ่ื งอาหารรบั ประทาน พอเขายกจานข้าวมานี้ เอ๊ จานน้เี ขาท�ำโรงงานไหนนะ ไลไ่ ป
จนกวา่ จะถงึ โรงงาน....เสรจ็ ไมไ่ ดก้ นิ ขา้ วแลว้ นอี่ าหารนมี้ าจากไหนๆ ไลไ่ ปเรอื่ ยๆ กวา่
จะถงึ ทเ่ี กดิ ของอาหารเสรจ็ เลยไมไ่ ดก้ นิ อาหารเนา่ เฟะ อนั นกี้ เ็ หมอื นกนั วญิ ญาณมา
จากไหน คน้ หาวญิ ญาณ กวา่ จะรเู้ รอ่ื งวญิ ญาณหรอื ยงั ไมท่ นั รู้ เจา้ ของตายเสยี กอ่ นแลว้
และเกดิ อกี แลว้ หาวญิ ญาณตวั เกา่ นน่ั แหละ เลยไมเ่ จอสกั ทที งั้ ๆ ทอ่ี ยกู่ บั ตวั มนั เปน็
อยา่ งน้นั แหละพิจารณาเอา อนั ไหนทคี่ วรตอบ เราก็ตอบให้ อันไหนทเ่ี ป็นอจินไตย
ตอบแลว้ ไมเ่ กดิ ประโยชน์ เรากไ็ มต่ อบ เชน่ อยา่ งหนามยอกเทา้ เรานี่ ทถี่ กู ตอ้ งรบี ถอด
หวั หนามออกมาทนั ทใี ชไ่ หม ไมจ่ ำ� เปน็ จะตอ้ งวา่ หนามนเี้ กดิ มาจากสกลุ ใด มาจากไมไ้ ผ่
กอใด เปน็ หนามอะไร และถามหาโคตรหาแซม่ นั ทง้ั ๆ ทม่ี นั กำ� ลงั จมอยใู่ นเทา้ ไมย่ อม
ถอนมนั แตไ่ ปถามหาโคตรหาแซม่ นั กอ่ นนเี้ ปน็ อยา่ งไร มนั ไมด่ ี อยา่ งนน้ั ไมค่ วรถาม
ชนดิ น้ีไมค่ วรถาม ใหถ้ อนหนามที่ยอกเท้าเราอยอู่ อกทันทีจะไดห้ าย และยาใส่เข้าไป
นเี้ ป็นความถูกตอ้ ง ไมจ่ ำ� เปน็ จะต้องไปถามสกลุ หนามแหละ เรอื่ งสกลุ ของวิญญาณ
กเ็ หมอื นกัน ไม่ควรไปถาม มนั จะเปน็ ท�ำนองเดยี วกันนั่นแหละ คือเป็นอจินไตย

346

เอ้อ... ต้องขออภยั นะทีพ่ ูดถึงภาวนาตะกน้ี ้ี ยังไม่ได้พดู ถึงเรือ่ งภาวนาให้ท่าน
ทั้งหลายพอเข้าใจบา้ ง เรื่องจิตตภาวนาตามหลักท่านสอนไว้ว่า เช่นอย่างเราจะทำ� จิต
ใหม้ คี วามสงบ ตามธรรมดาของจติ ถา้ ไมม่ อี ะไรยดึ จะพยายามบงั คบั ใหส้ งบยอ่ มเปน็ ไป
ไมไ่ ด้ เพราะฉะนนั้ จงึ ตอ้ งมที ยี่ ดึ ทเี่ กาะ เชน่ คำ� บรกิ รรม เราจะเอาคำ� ใดกต็ าม เชน่ พทุ โธ
หรอื ธมั โม หรอื สงั โฆ หรอื กำ� หนดอานาปานสติ กำ� หนดลมหายใจเขา้ ออก กำ� หนดใหร้ ู้
ลมเข้าลมออก น้ีก็เป็นจุดอันหน่ึงท่ีต้ังของจิตที่ตั้งของสติ และให้ท�ำความรู้อยู่กับ
คำ� บรกิ รรมนน้ั ๆ ของตน แลว้ จติ จะคอ่ ยสงบตวั เขา้ ไปๆ พอสงบตวั เขา้ ไป ถา้ สงบมาก
จติ กล็ ะเอยี ดมาก เชน่ ผกู้ ำ� หนดลมหายใจนี้ ลมหายใจปรากฏวา่ หายไปเลยกม็ ี หายใน
ความรสู้ กึ เพราะจติ ละเอยี ดมากเขา้ ไป ลมกล็ ะเอยี ดมากเขา้ ไป จนกระทง่ั ลมหายไปเงยี บ
แตจ่ ติ นนั้ สกั แตว่ า่ รเู้ พราะละเอยี ดมาก จงึ บอกวา่ สกั แตว่ า่ รเู้ ทา่ นนั้ นท่ี างสมถะเรยี กวา่
ความสงบ จะก�ำหนดบริกรรมค�ำใดก็ตาม เวลาจิตละเอียดลงไปแล้วก็เหมือนกัน
ค�ำบรกิ รรมกับความร้นู ้นั จะกลมกลนื เปน็ อันเดยี วกนั เช่น เราบรกิ รรมพทุ โธๆ คำ� วา่
พทุ โธๆ กบั ความรเู้ ลยกลมกลนื เปน็ อนั เดยี วกนั ทแี รกคำ� วา่ พทุ โธเปน็ อนั หนงึ่ ผรู้ เู้ ปน็
อนั หนงึ่ เหมอื นกบั วา่ มนั จอ่ กนั อยอู่ ยา่ งนี้ ทนี พ้ี อภาวนาเขา้ ไป จติ ละเอยี ดเขา้ ไปๆ คำ� วา่
พทุ โธกบั ความรเู้ ลยกลมกลนื เปน็ อนั เดยี วกนั คำ� วา่ พทุ โธหายไป เหลอื แตค่ วามรทู้ เ่ี ดน่
ใหอ้ ยกู่ บั นน้ั เสยี นเี่ รยี กวา่ ภาวนา ทำ� จติ ของเราใหส้ งบอยา่ งน้ี เมอ่ื จติ ของเราสงบเพยี ง
ครงั้ เดยี วเทา่ นนั้ แหละ ถา้ ไมไ่ ดล้ ะเอยี ดมากกวา่ นไี้ ป เราจะไมม่ วี นั ลมื เลยจนกระทง่ั ถงึ
วนั ตาย เพราะเหตไุ ร เพราะรสแหง่ ความสขุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ จากธรรมคอื ความสงบน้ี ตา่ งกนั
กบั รสทงั้ หลายทเ่ี ราเคยผา่ นมาอยมู่ ากมาย ถา้ หากวา่ เราไดท้ ำ� ความสงบแกจ่ ติ ของเรา
ใหม้ คี วามละเอยี ดลออยง่ิ กวา่ น้ี อนั นกี้ จ็ ะคอ่ ยจางไปๆ เพราะอนั นน้ั มคี ณุ คา่ มากกวา่
มรี สชาตทิ ลี่ ะเอยี ดแหลมคมมากกวา่ มนั กด็ มื่ ไปทางโนน้ ๆ แลว้ กป็ ลอ่ ยนไ้ี ป ถา้ เราพบ
เพยี งความสงบขน้ั เดยี วนเี้ ทา่ นนั้ เราไมเ่ คยเจออะไรอกี เลยแลว้ เราจะไมล่ มื จนกระทง่ั
วนั ตาย คอื มนั เปน็ สงิ่ ทสี่ ะดดุ ใจเอาอยา่ งมาก ฝงั ใจอยา่ งลกึ ทเี ดยี ว นลี่ ะความสขุ ทาง
ดา้ นจิตใจ

ในทางดา้ นปฏิบัตินี้ เอาแต่เพยี งก�ำหนดร้ลู มหายใจเท่านน้ั หรือยงั ตอ้ งเอาจติ
กำ� หนดไว้ตรงนเี้ ลย ถา้ กำ� หนดเป็นจุดหน่งึ ไวต้ รงน้หี รือว่าเอาผสมกนั

347

อันน้แี ล้วแตถ่ นดั สมมตุ วิ า่ กำ� หนดลม ส่วนมากก็จะก�ำหนดทดี่ งั้ จมกู เวลาเรา
กำ� หนดทดี่ งั้ จมกู นลี้ มเขา้ กใ็ หร้ ู้ ลมออกกใ็ หร้ ู้ ใหเ้ ราทำ� ความเขา้ ใจไวอ้ กี ประการหนง่ึ คอื
เวลาเรากำ� หนดเพลนิ อยกู่ บั ทวี่ า่ เรากำ� หนดอยทู่ ด่ี ง้ั จมกู ทนี พี้ อลมเขา้ ลมออกนานเขา้ ๆ
จติ ละเอยี ดเขา้ ไปๆ แลว้ มนั จะคอ่ ยลมื มนั เพลนิ รแู้ ตล่ มอยเู่ ทา่ นนั้ เลยลมื ไปวา่ เราตง้ั
สูงขนาดไหนต�ำ่ ขนาดไหน เพราะทีแรกเรากต็ ้ังตรงนี้แลว้ และตอ่ ไปมนั จะมลี ักษณะ
อนั ใดอนั หนง่ึ ทแี่ ฝงขนึ้ มามาหลอกเรา เอ๊ การตง้ั ลมน่ี ดมู นั ตำ่� ไปบา้ งหรอื วา่ สงู ไปบา้ ง
หรอื สงู ไปตำ่� ไปอยา่ งน้ี อยา่ ไปสนใจกบั ทวี่ า่ เราตง้ั ไวอ้ ยา่ งไร ขอ้ สำ� คญั อยทู่ วี่ า่ อยา่ ให้
เผลอจากลมเท่านนั้ เป็นสำ� คัญ จะสูงก็ตามต่�ำกต็ าม ไมใ่ หเ้ ผลอจากลมแลว้ เป็นใชไ้ ด้
เป็นความถูกต้อง ถ้าหากวา่ เอะ๊ สูงไปแลว้ ต้ังใหม่ เอ๊ะ ตำ่� ไปแล้วต้ังใหม่ เลยจะตัง้
อยเู่ รอื่ ยๆ เหมอื นกบั ปลกู ตน้ ไม้ พอปลกู แลว้ ยา้ ยไปปลกู โนน้ และยา้ ยไปปลกู น้ี สดุ ทา้ ย
ตน้ ไมย้ งั ไมท่ นั ขนึ้ เลยตายแลว้ นลี้ มกเ็ หมอื นกนั เราตงั้ ใหมอ่ ยเู่ รอ่ื ยๆ อยา่ งนจี้ ะทำ� ให้
ไมม่ หี ลกั แนน่ อน จะสงู หรอื ตำ�่ กต็ าม ขออยา่ เผลอลมทเ่ี ราจบั ไวน้ กี้ แ็ ลว้ กนั ลมเขา้ กร็ ู้
ลมออกกร็ ู้ รตู้ รงนแี้ ลว้ มนั จะสงบเอง ถา้ หากเราไมไ่ ปควา้ ไปหมายอยา่ งทวี่ า่ สงู ไปตำ�่ ไป
และตั้งใหม่ นั่นไมไ่ ดเ้ รอ่ื ง พากันจ�ำเอาไว้ตรงนี้แลว้ ทำ� จติ ใหส้ งบ

จติ เปน็ ของสำ� คญั มาก พสิ ดารมากเชยี วจติ น่ี ความรคู้ วามเหน็ แปลกๆ ตา่ งๆ ทเี่ รา
เคยรู้เคยเห็นธรรมดาๆ สามญั เราซง่ึ ไมเ่ กี่ยวขอ้ งกบั เรือ่ งภาวนากบั ความร้คู วามเห็น
ทเี่ กดิ ขน้ึ จากดา้ นภาวนานี้ มนั ผดิ กนั มาก ผดิ กนั จนคาดไมถ่ กู เลย นล่ี ะทส่ี าวกอรหตั
อรหนั ตท์ งั้ หลายยอมพระพทุ ธเจา้ ยอมเพราะเหตนุ เ้ี อง เพราะวา่ ความรขู้ องพระพทุ ธเจา้
พิสดารมาก ดินฟ้าอากาศตลอดไตรโลกธาตุสามารถแทงทะลุไปหมด จึงได้มาเป็น
ศาสดาของโลก ทนี เี้ วลาสาวกอรหนั ตป์ ฏบิ ตั ติ ามจนไดร้ เู้ หน็ ตามพระพทุ ธเจา้ แมจ้ ะไม่
กวา้ งขวางเหมอื นพระพทุ ธเจา้ กต็ าม ตา่ งยอมรบั ความเปน็ พระพทุ ธเจา้ ทกุ อยา่ ง เพราะ
เงอ่ื นทส่ี ำ� คญั ๆ สาวกทงั้ หลายไดร้ แู้ ลว้ ตามพระพทุ ธเจา้ นนั่ ยอมรบั เลย ใจจงึ พสิ ดารมาก
ตาไมเ่ หน็ ใจเหน็ หไู มไ่ ดย้ นิ ใจไดย้ นิ สง่ิ เหลา่ นบี้ รรดา ตา หู จมกู ลนิ้ กาย ไมร่ ู้ ใจรู้
ใจแทงทะลุไปหมด แตเ่ วลานม้ี ันถกู ปดิ บงั จึงเป็นใจธรรมดา ตาธรรมดา หธู รรมดา
ใจธรรมดา พอเปดิ อนั นอ้ี อกดว้ ยธรรม ธรรมเปน็ ผเู้ ปดิ ความสกปรกโสมมทป่ี ดิ ปกคลมุ
หุ้มหอ่ จติ ไว้นี้ เปิดออกมากน้อยมนั กเ็ ห็น สวา่ งออกไปเรื่อยๆ เปิดออกมากเทา่ ไร

348

ยงิ่ สวา่ งมากเพยี งนัน้ เปิดออกเต็มที่สว่างจ้าไปหมดเลย ใจจงึ เป็นของส�ำคัญอยมู่ าก
แตธ่ รรมเทา่ นัน้ จะเปิดได้ จะให้กเิ ลสมาเปิดกม็ แี ต่มนั จะปิดเขา้ ไปเรื่อยๆ นัน่ แหละ
สุดทา้ ยตายเลย ธรรมเท่าน้ันจะเปดิ ได้

ใจเปน็ หลกั สำ� คญั มากในรา่ งกายของเรา พอรา่ งกายนแี้ ตกสลาย ใจนไ้ี มแ่ ตก....
ไปอีกแลว้ มวี บิ ากผลของกรรมดีช่วั พาให้ไปเกดิ สูงๆ ตำ่� ๆ ลุ่มๆ ดอนๆ เด๋ยี วไปเกิด
เปน็ สตั ว์เปน็ บุคคล เป็นเทวบุตรเทวดาอินทรพ์ รหม และเกดิ ในนรกกม็ ี เปน็ ไปได้
เพราะอำ� นาจแหง่ วบิ ากกรรม คอื ผลของกรรมทดี่ แี ละชว่ั พาใหส้ งู พาใหต้ ำ่� มนั หมนุ ไปๆ
เจา้ ของกเ็ หมอื นสตั วท์ ถ่ี กู เจา้ ของบงั คบั ไปนน่ั เอง อนั นวี้ บิ ากบงั คบั จติ ใหเ้ ปน็ ไปเชน่ นน้ั
เพราะฉะนัน้ จึงใหส้ ร้างความดี

จติ ที่จะไปจุตใิ นรา่ งใหม่นี่ จะไปทนั ทไี หมครบั หรือยังลอยเคว้งอยกู่ ม็ ี

ออกจากรา่ งมนั ออกทนั ทนี น่ั แหละ แตว่ า่ มนั จะไปไกลไปใกลน้ น้ั แลว้ แตว่ บิ ากมี
ความรนุ แรงตา่ งกนั ถา้ วบิ ากไมร่ นุ แรง มนั กไ็ มร่ นุ แรงกไ็ มเ่ รว็ อยา่ งพวกเราลมหายใจขาด
มนั กอ็ อกทันที แต่ออกไปแลว้ ไมพ่ ุ่งไปทีเดียวกม็ ี พงุ่ ใส่ภพน้นั ภพนท้ี นั ทที ีเดียวกม็ ี
ถ้าบาปหนักบุญหนกั เหล่าน้กี ็เรว็ ถา้ ไม่หนักมากกไ็ ม่เรว็ เพราะฉะนน้ั จงึ ว่าสัมภเวสี
แสวงหาที่เกิด ยังมีโอกาสแสวงหาที่เกิดได้อยู่ ถ้าเป็นเร่ืองหนักแล้วแสวงไม่ได้
พุ่งเลยเชียว ถงึ ทีๆ่ เลย

แล้วอย่างที่พระท่านสอนว่า คนใกล้จะถึงจุดดับท่ียังมีสติอยู่ให้ภาวนาว่า
นพิ ฺพานํๆ จะไปนพิ พานได้จรงิ ๆ ไหมครับ หรอื ตอ้ งแล้วแตบ่ ญุ อกี ครบั

นพิ พฺ านๆํ ในขณะทใ่ี จจะขาด ใจสนิ้ จากกเิ ลสแลว้ กไ็ ปนพิ พานได้ ถา้ ในขณะทใี่ จ
จะขาดทง้ั ๆ ทว่ี า่ นพิ พฺ านๆํ แตใ่ จมกี เิ ลสอยกู่ ไ็ มถ่ งึ นพิ พาน แตอ่ ยา่ งไรกต็ าม อารมณ์
แหง่ นพิ พานนน้ั เปน็ เครอื่ งหลอ่ เลยี้ งของจติ ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี ไมเ่ สยี เรอ่ื งเสยี นน่ั แตจ่ ะให้
รบั รองวา่ ไปนพิ พานไดน้ นั้ รบั รองไมไ่ ด้ ถา้ จติ ไมพ่ น้ จากกเิ ลส วา่ เทา่ ไรกเ็ ทา่ นน้ั แหละ
แตม่ นั เปน็ อารมณท์ ด่ี ี อารมณท์ เี่ ปน็ กศุ ล แตถ่ า้ ในขณะทเ่ี ราบรกิ รรมวา่ นพิ พฺ านๆํ อยนู่ นั้
พอดขี ณะจติ ทจี่ ะดบั จติ หลดุ พน้ จากกเิ ลสโดยประการทง้ั ปวงแลว้ กเ็ ปน็ นพิ พานไดเ้ ลย

349

สมที่เราบรกิ รรม ถ้าจิตยงั ไมพ่ ้นก็ไมเ่ ป็นนิพพาน แตก่ เ็ ปน็ คณุ สมบตั ขิ องจิตอย่างดี
ทีเดยี ว คอื เปน็ เครอ่ื งหลอ่ เลี้ยงจิตเปน็ อย่างดี

หลวงปู่คะ แลว้ พิจารณากับภาวนาต่างกันอย่างไร

ภาวนาเปน็ คำ� กลางๆ พจิ ารณาเปน็ การแยกแยะ พจิ ารณานเี้ ปน็ ดา้ นของปญั ญา
ถา้ คำ� วา่ ภาวนา จะใหเ้ ปน็ บรกิ รรมภาวนากไ็ ด้ เชน่ สมถภาวนากไ็ ด้ วปิ สั สนาภาวนากไ็ ด้
แยกกนั ไปอยา่ งนนั้ คำ� วา่ ภาวนาเปน็ คำ� กลางๆ ถา้ สมถะแยกแลว้ นค่ี อื ฝา่ ยสงบ วปิ สั สนา
ฝา่ ยรแู้ จง้ เกยี่ วกบั เรอื่ งปญั ญา อยา่ งเขาพดู ตามภาษภี าษาของเขาวา่ ไปนง่ั วปิ สั สนากอ่ น
คำ� วา่ วปิ สั สนา นน้ั คอื นงั่ พจิ ารณาทางดา้ นปญั ญาใหร้ แู้ จง้ แทงทะลุ แตน่ เ่ี ขาไมร่ เู้ รอื่ ง
เขากพ็ ดู ไปนงั่ วปิ สั สนา กฟ็ งั ได้ เรากฟ็ งั ไดท้ ำ� ไมจะฟงั ไมไ่ ด้ คอื เขาไปนง่ั ภาวนานน่ั แหละ
แต่เขาไม่รู้ความหมาย

หลวงปคู่ ะ เบอื้ งตน้ ทจ่ี ะปฏบิ ตั ธิ รรม เรายงั ไมค่ วรพจิ ารณาใชไ่ หมคะ หรอื วา่ ....

อนั นถ้ี า้ เรามโี อกาสทจ่ี ะพจิ ารณากพ็ จิ ารณาได้ เรอ่ื งพจิ ารณาไมส่ น้ิ สดุ อยกู่ บั ผใู้ ด
บางทไี ปสัมผัสสัมพนั ธก์ ับเรือ่ งราวอะไร เชน่ เราไปงานศพไปเหน็ คนตายมา มนั เป็น
อารมณข์ องใจทำ� ใหค้ ดิ อยเู่ รอ่ื ยๆ ถงึ เรอื่ งความเกดิ แก่ เจบ็ ตาย แลว้ เราแยกเราแยะ
พจิ ารณาเรอ่ื งเขาเรอ่ื งเราเรอ่ื งสตั วท์ วั่ ๆ ไป มนั อดไมไ่ ดอ้ ยา่ งนน้ี ะ ตอ้ งพจิ ารณา อยา่ งน้ี
เราก็ปล่อยให้พิจารณา ในขณะท่ีต้องการให้จิตสงบ เราก็ให้สงบเสียด้วยบทธรรม
เขา้ ใจเหรอ ไมใ่ ชว่ า่ เปน็ การกน้ั กางหวงหา้ มทวั่ ๆ ไป จติ ยงั ไมม่ คี วามสงบ จะพจิ ารณา
ไมไ่ ดก้ ไ็ มถ่ กู ถงึ วาระทจ่ี ะพจิ ารณาใหร้ แู้ จง้ ในสง่ิ เหลา่ นน้ั แลว้ จติ ยอ้ นเขา้ มาเปน็ ความ
สงบของจติ ก็ได้ มนั มีเหมอื นกัน

หลวงพอ่ คะ อยา่ งฝนั เหน็ คนตายนี่ คนตายจติ เขามาผกู พนั กบั เราหรอื วา่ มาหาเรา
หรอื เปลา่ คะ

เราไปผกู พนั กบั เขา ฝนั เหน็ เขายงั ไมร่ อู้ ยเู่ หรอ เราไปผกู พนั กบั เขาไปฝนั เหน็ เขา

บางทีก่อนจะหลับก็ไมไ่ ดน้ กึ ถงึ นะครับหลวงพอ่ เปน็ ไปได้ยงั ไงยังสงสยั

350

จติ เวลาไมเ่ ขา้ ภวงั คแ์ หง่ ความหลบั อยา่ งสนทิ มนั ฝนั ไดท้ ง้ั นน้ั ละ มนั ออกเทยี่ ว คอื
จติ ทเี่ ขา้ สภู่ วงั คแ์ หง่ ความหลบั แลว้ จะไมฝ่ นั เลยคนเรา ถา้ ไมเ่ ขา้ สภู่ วงั คแ์ หง่ ความหลบั
อย่างสนิทแลว้ มนั จะออกของมนั จงึ เรียกว่าฝันๆ

จรงิ หรือเปล่าคะท่ีจติ ไปพบ....

จรงิ ไมจ่ รงิ ถามตวั เองซิ ตวั เองฝนั ถามคนอน่ื ไดย้ งั ไง หลวงตาบวั ฝนั ไมเ่ หน็ ไป
ถามใคร หลวงตาบวั เคยฝนั มามากตอ่ มากแลว้ ไม่เห็นไปถามใคร น่มี าถามท�ำไม
เพราะฉะนน้ั จงึ ไมต่ อบ

ใหน้ ำ� เอาธรรมะนไี้ ปปฏบิ ตั นิ ะ ลองซิ พอจติ ไดร้ บั ความสงบเยน็ ใจแลว้ ทนี ท้ี ำ� หนา้ ท่ี
การงานอะไรมนั คลอ่ งตวั นะ มนั ผดิ กนั จติ ทมี่ ธี รรม ทำ� หนา้ ทกี่ ารงานอะไรมนั ราบเรยี บ
สมำ่� เสมอ ไมพ่ รวดพราดไมว่ วู่ าม อะไรๆ ทเ่ี คยเปน็ มาแตก่ อ่ นซง่ึ เปน็ ของไมด่ ี มนั จะ
ระงบั ตวั เขา้ มา แมแ้ ต่คนอืน่ เขามาว่าใหเ้ ราอยา่ งนี้ แทนที่จะโกรธปบุ๊ ป๊บั เสียทีเดยี ว
เหมือนแต่กอ่ นทเ่ี คยเปน็ มนั ไม่เปน็ กลับนำ� เอาเร่อื งนน้ั มาพจิ ารณาแล้วเป็นเครอ่ื ง
สอนตนได้อีก ยังไดอ้ ุบายไปสอนคนอน่ื ได้อกี

ในการปฏบิ ตั ธิ รรม บางครงั้ จติ ใจสงบรม่ เยน็ มคี วามกระหยม่ิ ยมิ้ ยอ่ งในการเอา
ชนะความฟงุ้ ซา่ นรำ� คาญของตนได้ แตบ่ อ่ ยครง้ั ทเ่ี สยี ใจอยไู่ มห่ ายในอารมณท์ คี่ ดิ ปรงุ
จนจติ หาความสงบไมไ่ ด้ กระผมอยากจะเรยี นถามวา่ ความพอใจในการเอาชนะกเิ ลส
ไดก้ ด็ ี หรอื ความเสยี ใจทไี่ มอ่ าจเอาชนะมนั ไดก้ ด็ ี จะเปน็ เรอื่ งของกเิ ลสเครอ่ื งทำ� ใจให้
เศร้าหมองหรอื ไมค่ รับ

เอาอีกๆ เมืองพอมันมีอยู่น่ี ตะกี้เทศน์เมืองพอใช่ไหม ความอยากอันหนึ่ง
เปน็ มรรค ความอยากอนั หนงึ่ เปน็ สมทุ ยั ใหเ้ ขา้ ใจอยา่ งนี้ อยากพน้ ทกุ ขต์ อ่ สกู้ บั กเิ ลส
การตอ่ สกู้ บั กเิ ลสจะเขม้ ขน้ ขนาดไหน เอาเปน็ เอาตายกส็ ู้ เปน็ เรอื่ งมรรคทง้ั มวล เพราะ
กเิ ลสตวั นม้ี นั เกง่ ไมเ่ กง่ สมู้ นั ไมไ่ ด้ อะไรจะเหมาะสมกบั การปราบกเิ ลส เอาอนั นนั้ มาใช้
ความพอใจในความชนะของเรานเี้ ปน็ มรรค ไมใ่ ชเ่ ปน็ กเิ ลส ถา้ เราแพก้ เิ ลสแลว้ เราเสยี ใจ
ความเสยี ใจนก้ี ย็ งั เป็นมรรคอีก คอื เราจะต่อสู้กับมัน คือเสียใจจะไมถ่ อย จะหาทาง

351

เอาจนไดน้ ่ี เปน็ ตามธรรมดาของกเิ ลสยงั มอี ยกู่ ต็ อ้ งเสยี ใจ แตค่ วามเสยี ใจนแ้ี ยกเปน็
ทางมรรคแลว้ ที่จะกลบั ไปฆา่ กิเลส เพราะฉะน้ัน คำ� ว่าอยากๆ จึงผดิ กนั แต่สว่ นมาก
มาตีเอาแตค่ วามหมายฝา่ ยกเิ ลสเสยี ทง้ั หมด สดุ ทา้ ยจะอยากอะไรก็ไม่อยาก กลัวจะ
เปน็ กเิ ลสไปทง้ั หมด กเ็ หมอื นกบั คนตายละซิ คนตายแลว้ มคี วามอยากอะไร คนเปน็
ต้องอยาก พระพทุ ธเจ้าอยากพ้นทุกข์ พระสาวกอยากพ้นทุกข์ อยากจนถึงขนาดนัน้

นอี่ าจารยจ์ ะเล่าเรอ่ื งนทิ านหลวงตาบัวให้ฟัง จะจริงหรอื ไม่จริงให้ท่านทงั้ หลาย
พจิ ารณาเอา หลวงตาบวั เปน็ ตวั เหตเุ ฉยๆ หลวงตาบวั ไมไ่ ดพ้ ดู เพอื่ หลวงตาบวั แตพ่ ดู
เพือ่ เป็นธรรมเป็นคตใิ หท้ า่ นทง้ั หลายไดพ้ จิ ารณา

บวชมาทแี รกนี่ หลวงตาบวั ไมไ่ ดต้ งั้ ใจวา่ จะบวชอยถู่ งึ ขนาดนหี้ รอกนะ คดิ วา่ บวช
สกั ปีสองปีสกึ กันไปเลยไม่อยู่ นเ่ี ป็นความจรงิ นะ แตเ่ วลาบวชจะเอาให้จริงใหจ้ ังตอ่
การบวช เพราะนสิ ยั เราเปน็ อยา่ งนน้ั อยแู่ ลว้ พอบวชไปแลว้ กต็ ง้ั หนา้ ตง้ั ตาเรยี นหนงั สอื
เรยี นไปก็ เอะ๊ ๆ ชอบกลๆ เรอ่ื ยไป นธี่ รรมะทา่ นวา่ อยา่ งนน้ั เราทำ� อยา่ งน้ี เราผดิ ๆ น่ี
ทา่ นทำ� อยา่ งนี้ แตต่ อนสำ� คญั กค็ อื ไปอา่ นประวตั พิ ระพทุ ธเจา้ แลว้ ไปอา่ นประวตั ขิ อง
พระสาวก ดวู า่ ทา่ นดำ� เนนิ ยงั ไง พระพทุ ธเจา้ ทรงสลบถงึ ๓ หน เวลาทา่ นบำ� เพญ็ สงสาร
ท่านเป็นกำ� ลัง น�้ำตาร่วง ต่อจากน้ันท่านได้ตรัสรู้ อัศจรรย์ท่านถึงกับนำ�้ ตาร่วงอีก
นำ�้ ตารว่ งทง้ั สองครงั้ น้ี เปน็ เครอ่ื งดงึ ดดู สำ� คญั อนั หนงึ่ นะ จากนนั้ กด็ ปู ระวตั ขิ องสาวก
ออกมาจากสกลุ ไหนกต็ าม สกลุ พระราชามหากษตั รยิ ์ เศรษฐี กฎุ มุ พี พอ่ คา้ ประชาชน
คนธรรมดา เวลามาบวชไดร้ บั พระโอวาทจากพระพทุ ธเจา้ แลว้ องคน์ น้ั เขา้ อยใู่ นปา่ นนั้
องคน์ ใ้ี นเขาลกู นนั้ องคน์ น้ั อยใู่ นถำ้� นน้ั เงอื้ มผานนั้ ไมส่ นใจไยดใี นเรอ่ื งสมบตั เิ งนิ ทอง
ซง่ึ เคยเปน็ เศรษฐี กฎุ มุ พี และเจา้ อำ� นาจวาสนามาแตก่ อ่ นนนั้ เลย สลดั ปดั ทงิ้ ทงั้ หมด
เขา้ อยใู่ นปา่ ในเขา อยอู่ ยา่ งไรกต็ าม กนิ อยา่ งไรกต็ าม ขอแตใ่ หด้ ำ� เนนิ ทางธรรมะใหเ้ ตม็
หวั ใจดว้ ยความอยากนี้ อยากพน้ ทกุ ข์ อยากเหลอื ประมาณ นม่ี นั อยากฟงั นะ อยากเทา่ ไร
จติ ยิง่ หมนุ เราก็เอานั้นมาเทียบ ทีน้พี อเหน็ ท่านในตำ� รับตำ� รา องค์นั้นตรสั รู้ องคน์ ้ัน
บรรลุธรรมท่ีน่ันๆ เราก็อยากเป็นพระอรหันต์นี่ เราจะเอาให้เป็นพระอรหันต์ให้ได้
เราจะเรียนเสียก่อนพอให้รู้แนวทางแล้วเราจะออกปฏิบัติ เอาให้เป็นพระอรหันต์

352

องค์หนึ่ง ไม่ได้เอาให้ตายเลยเชียว พอเรียนจบชั้นท่ีเจ้าของตั้งสัจอธิษฐานไว้แล้ว
ทนี เ้ี กดิ ความสงสยั พอจะเอาจรงิ เอาจงั กเิ ลสมนั ปดิ เรา ถา้ หากวา่ เราปฏบิ ตั ไิ ปแทบลม้
แทบตาย สละก�ำลังชีวิตจิตใจทุกด้านลงไปน้ี ไม่มีมรรคผลนิพพานเป็นเครื่อง
ต้อนรบั แล้ว เราจะไมข่ าดทนุ ไปหรือ เกดิ ขอ้ ข้องใจขึ้นมา นกึ ตง้ั สัจอธิษฐานขอให้เรา
ไดพ้ บครบู าอาจารยอ์ งคใ์ ดองคห์ นง่ึ มาชแ้ี จงในเหตใุ นผลเรอื่ งของมรรคผลนพิ พานวา่
ยงั มอี ยดู่ ว้ ยเหตนุ นั้ ๆ ใหเ้ ราไดถ้ งึ ใจเทา่ นนั้ แหละ เราจะมอบกายถวายตวั ตอ่ ครบู าอาจารย์
องคน์ นั้ ดว้ ย และเราจะมอบหวั ใจเราลงสอู่ รหตั ตผลนนั่ ดว้ ย ตายกต็ าย ยงั ไมไ่ ดก้ ต็ าม
ใหต้ ายอย่ใู นสนามรบ ทนี ก้ี บ็ ่ึงถึงทา่ นอาจารยม์ ั่นละซิ

พอเรยี นจบแลว้ กด็ ว่ นถงึ ทา่ นอาจารยม์ น่ั ความคดิ ความเหน็ ของเราทง้ั หลายทต่ี ง้ั
สัจอธิษฐานไว้นี้ ไปเข้าเรดาร์ท่านหมดแล้ว พอไปถึง ท่านก็ลากมามีแต่เรื่องภาพ
ของเรากบั เรื่องของเราเตม็ ไปหมด น่นี ่าๆ ไอ้นีข่ องท่านใชไ่ หมๆ เรอ่ื งของเราทีค่ ิด
มากนอ้ ยอยนู่ นั้ ทงั้ หมด เวลาทา่ นเทศนก์ เ็ หมอื นกบั ถอดออกมา นเ่ี หน็ ไหมมรรคหรอื
ไมม่ รรค ผลหรอื ไม่ผล นิพพานหรอื ไม่นิพพาน คนเราเมอ่ื มาหาความจริงอยู่แลว้
จะไมเ่ ชอื่ ไดอ้ ยา่ งไร กถ็ อดออกมาคำ� ไหนหาทค่ี า้ นไมไ่ ดๆ้ นเี่ หน็ ไหม ตาบอดหรอื ๆ ตามี
ทำ� ไมไมด่ ู นน่ี า่ เหน็ ไหมๆ เหมอื นถอดออกมาจากหวั ใจทา่ น จติ มนั กล็ งซิ โอโ้ ฮ ไมเ่ คย
ได้ยินได้ฟัง จิตปรากฏว่าส่ันสะเทือนไปหมด อาจจะสะเทือนไปด้วยความตื่นเต้น
ความยินดีความอะไรพูดไม่ถูก เอาละที่น่ีพบแล้วครูบาอาจารย์ผู้ทรงมรรคทรงผล
หาทส่ี งสยั ไมไ่ ดแ้ ลว้ เราจะจรงิ ไหมทน่ี ่ี คอื แตก่ อ่ นคดิ ไวว้ า่ ขอใหไ้ ดม้ คี รบู าอาจารยแ์ นะนำ�
เราน้ี เราจะมอบกายถวายตวั ตอ่ ทา่ น แลว้ ทกุ อยา่ งเราจะมอบลงเพอ่ื มรรคผลนพิ พาน
เมอื่ เรามาเจออยา่ งนแ้ี ลว้ ทา่ นจรงิ ขนาดนแี้ ลว้ ทนี เ้ี ราจะจรงิ ไหม จรงิ ซิ วา่ ทนั ที ฟาดกนั
ตง้ั แตบ่ ดั นนั้ เอ๊า เปน็ กเ็ ป็น ตายกต็ าย เพราะเหตไุ ร เพราะอยากเปน็ พระอรหันต์
เอาพดู อย่างนล้ี ะ ใครจะวา่ หลวงตาบวั โงก่ ย็ อมรบั มันเป็นอยา่ งนี้จริงๆ จะไมใ่ ห้วา่
อยา่ งนี้ได้อยา่ งไร เรม่ิ แรกกอ็ ยากไปสวรรค์เสียกอ่ น ครั้นตอ่ มาอยากไปพรหมโลก
พอไดอ้ า่ นอยา่ งนเี้ ขา้ หนกั ๆ เขา้ จติ มนั หมนุ ไปทางอยากไปนพิ พาน อยากเปน็ พระอรหนั ต์
อยากเรอ่ื ยเชยี ว มนั อยากนกั อยากหนากฟ็ าดมนั ลง โอโ้ ฮ จนจะสลบไสล บางครงั้ ตอ่ สู้
กับกเิ ลสไม่ได้นกึ ว่าชีวิตจิตใจจะมาใหท้ ่านทั้งหลายได้เห็นนะ ไมไ่ ดค้ ยุ โน่นเข้าอยู่

353

ในปา่ ในเขา ไมม่ ใี ครละอยคู่ นเดยี ว เอา๊ อยากกนิ กก็ นิ กวี่ นั ชา่ งมนั ไมต่ อ้ งกนิ อยากกนิ
เมอื่ ไรคอ่ ยมากนิ เดนิ โซซดั โซเซเซซดั ปดั เฉวยี ง ลมหายใจไมไ่ ดอ้ อกจมกู ออกทางน้ี (ห)ู
ตอนนน้ั ยงั หนมุ่ ฟอ้ อยนู่ ะ แตท่ ำ� ไมถงึ ตอ้ งทำ� อยา่ งนน้ั เพราะตอ้ งการดดั สนั ดานมนั นี่
ถ้ากนิ มาก ภาวนาไมไ่ ด้เร่อื ง มอี ะไรดีดขน้ึ มาเป็นกิเลสๆ เอ๊า บงั คบั ลงไปๆ เข้มแข็ง
ทำ� ความเพียรด้านจิตใจขึ้น บงั คบั ทางส่วนรา่ งกาย รา่ งกายมนั เป็นเคร่ืองทับจติ ให้
สง่ เสรมิ กเิ ลสไดด้ เี หมอื นกนั ทนี ด้ี ดั ทางนลี้ ง เอาทางนขี้ นึ้ ดดั ทำ� ความเพยี รขนึ้ เอากนั อยู่
อยา่ งนน้ั ความอยากมนั กอ็ ยาก อยากตะพดึ ตะพอื ทนี พ้ี อฟาดเตม็ เหนยี่ ว มนั หมดยาง
กไ็ มร่ แู้ หละ ทกุ วนั นเี้ ลยเปน็ หลวงตาผบี า้ อยากอะไรกไ็ มอ่ ยาก อยเู่ ฉยๆ อยากตกนรก
กไ็ มอ่ ยากตก อยากไปเกดิ กไ็ มอ่ ยาก อยากไปสวรรคก์ ไ็ มอ่ ยาก อยากไปนพิ พานกไ็ ม่
อยาก ความอยากมนั กย็ ตุ ขิ องมนั ไดเ้ หมอื นกนั เมอ่ื สดุ ขดี ของมนั แลว้ มนั เลยไมอ่ ยาก
เขา้ ใจหรอื ยงั ละ่ ทำ� ไมความอยากจะไมต่ าย เมอื่ เราหมดฤทธแิ์ ลว้ มนั กต็ ายของมนั ไปเอง
ถา้ เรายงั ไมห่ มดฤทธิ์ ความอยากมนั กย็ งั มไี ป พอเราหมดฤทธห์ิ มดความสามารถแลว้
ความอยากมันกห็ มดของมนั เข้าใจหรือยงั หรอื จะให้วา่ อะไรอกี

ยงั ไมแ่ จม่ แจง้ ทเี ดยี วฮะ คอื ผมขอเรยี นถามตอ่ นดิ นงึ ถา้ สมมตุ วิ า่ ระหวา่ งทก่ี ำ� ลงั
แสวงหาธรรมหรอื แสวงหาอะไรกต็ าม ขณะทเ่ี รากำ� ลงั แสวงหานี่ เราจะมคี วามสงบได้
อยา่ งไร คอื ตราบใดทเี่ รายงั มกี ารแสวงหา หาคอื หาความสงบหรอื อะไรนี่

กเ็ ราหาความสงบ

ครับ ระหวา่ งทเ่ี ราแสวงหาอยู่ เราจะเกดิ ความไม่สงบ

ก็น่ันแหละ เราก�ำลังหาความสงบด้วยวิธีการท่ีจะให้สงบ ท�ำไมจะสงบไม่ได้
เราไมใ่ ช่หาความสงบดว้ ยวธิ ีการฟงุ้ ซ่าน มันผดิ กนั ท่ตี รงนี้ เขา้ ใจหรอื ยงั วิธกี ารท่จี ะ
ใหส้ งบคอื อะไร ตะกน้ี กี้ อ็ ธบิ ายใหฟ้ งั แลว้ นนั่ นะ่ วธิ กี าร คอื การแสวงหาดว้ ยวธิ กี ารนี้
จะเปน็ ไปเพ่ืออยา่ งนี้ การแสวงหาดว้ ยวิธกี ารนัน้ จะเปน็ ไปเพื่ออย่างนน้ั มันตา่ งกนั
เปน็ ทีเ่ หตุพาใหต้ า่ ง ผลกต็ อ้ งตา่ งกัน มาแสวงหาความสงบอยา่ งนเ้ี ป็นต้นนะ เวลานี้
จติ มนั ไมส่ งบ ทำ� ยงั ไงจงึ จะสงบ เรากท็ ำ� อยา่ งน้ี สมมตุ วิ า่ เรากำ� หนดพทุ โธๆๆ มนั ไมส่ งบ
เพราะมนั ทำ� งานพทุ โธๆ อยนู่ ี่ แตพ่ ทุ โธนเี้ ปน็ อบุ ายทจ่ี ะทำ� จติ ใหส้ งบ มนั ตา่ งกนั ตรงนี้

354

มญี าตโิ ยมทม่ี าดว้ ยกนั อยากจะใหห้ ลวงพอ่ ชว่ ยแนะนำ� คอื ไมเ่ คยประพฤตปิ ฏบิ ตั ิ
เลยครบั อยากจะใหห้ ลวงพอ่ แนะนำ� วธิ กี ารปฏบิ ตั ทิ ำ� สมาธภิ าวนาวา่ เรมิ่ ตน้ จะนงั่ ยงั ไง
จะบริกรรมภาวนายังไง คืนนี้เขาจะได้ท�ำกัน เพราะบางคนยังไม่เคยมาและยังไม่
ทราบเลย

เราจะน่งั ขดั สมาธิกไ็ ด้ เฉพาะผู้ท่ีทา่ นจะตง้ั หนา้ ตั้งตาทำ� ภาวนาเปน็ การเป็นงาน
ท่านจรงิ ๆ สว่ นมากท่านมักขัดสมาธิกนั ท้งั นนั้ เพราะมนั ไม่หนักทางโนน้ หนักทางนี้
มันเสมอ ถ้านงั่ พับเพียบอยา่ งน้ี มันจะหนกั ทางหนึง่ และเจ็บทางหน่งึ มากกวา่ กนั
แต่ถ้านัง่ ขัดสมาธแิ ลว้ มันเสมอ

ทนี เี้ ราจะกำ� หนดเอาพทุ โธ หรอื ธมั โม หรอื สงั โฆ หรอื ธรรมบทใดกต็ ามทเ่ี หมาะ
กบั จรติ หากมลี กั ษณะของจติ ทท่ี ำ� ใหร้ สู้ กึ โลง่ ๆ ในใจของเรา เรากเ็ อาอนั นนั้ มาเปน็ หลกั
แลว้ กำ� หนดยดึ เอาตรงน้ี ยกตวั อยา่ งเชน่ พทุ โธ เปน็ ตน้ นะ เรากำ� หนดเฉพาะพทุ โธๆๆ
ใหม้ นั รอู้ ยภู่ ายในน้ี ไมต่ อ้ งไปกำ� หนดไวท้ ต่ี รงนน้ั ตรงน้ี ใหเ้ รารวู้ า่ เรานกึ พทุ โธ ไมใ่ ห้
จติ สง่ ไปทางโนน้ สง่ มาทางนี้ บงั คบั ไวใ้ หอ้ ยกู่ บั พทุ โธๆๆ ทนี คี้ ำ� วา่ พทุ โธนมี้ นั เปน็ เครอื่ ง
ยดึ ของความรู้ ความรถู้ า้ ไมม่ ที ย่ี ดึ ทเี่ กาะกร็ วนเรไปหมดหาทเี่ กาะไมไ่ ด้ เมอื่ หยดุ เกาะ
อยูก่ บั คำ� ว่าพทุ โธน้ี ก็ค่อยสงบตวั เข้ามาๆ พอสงบตวั เขา้ มาจรงิ ๆ แล้วคำ� ว่าพุทโธกับ
ความรนู้ นั้ เลยกลมกลนื เปน็ อนั เดยี วกนั ตอนนนั้ ไมจ่ ำ� เปน็ ทจี่ ะวา่ พทุ โธ หรอื ไมว่ า่ พทุ โธ
ก็รอู้ ยชู่ ัดๆ เดน่ อยูภ่ ายใน อันนนั้ พทุ โธก็ปล่อยไดเ้ อง น่ีวธิ ีการภาวนาใหจ้ ิตสงบเปน็
อยา่ งนนั้ อยา่ งกำ� หนดอานาปานสตกิ เ็ หมอื นกนั เราไมต่ อ้ งทำ� ใหม้ ภี าระอะไรมากในขนั้
เรม่ิ แรก สว่ นมากลมจะสมั ผสั ทด่ี งั้ จมกู มากกวา่ เพอ่ื น เวลากำ� หนดลมหายใจเขา้ ออก
เวลามนั ผ่านด้งั จมกู นี้ มนั ก็ร้วู า่ ลมออกลมเขา้ ให้ก�ำหนดรอู้ ยู่ทตี่ รงน้ี เข้ากร็ ู้ ออกกร็ ู้
แต่ไม่ตามลมเข้าไป ไม่ตามลมออกไป ให้มีแต่รู้ เหมือนกับว่าคนยืนอยู่ท่ีประตู
คนเขา้ กร็ แู้ ตไ่ มต่ ามเขาเขา้ ไป คนออกมากร็ แู้ ตไ่ มต่ ามเขาออกไป ดคู นเขา้ กร็ ู้ ออกกร็ ๆู้
แลว้ จติ กค็ อ่ ยสงบๆ ทนี เี้ มอื่ จติ คอ่ ยสงบกบั ลมคอ่ ยละเอยี ดลงไป มนั ทำ� งานไปพรอ้ มๆ กนั
ยง่ิ ลมละเอียดเข้าไปๆ แลว้ การก�ำหนดอานาปานสติน่นี ะ ทีแรกเราไดต้ ั้งลมไว้ตรงน้ี
เวลาทำ� ไปเพลนิ ๆ มนั อาจจะมคี วามสำ� คญั อนั หนง่ึ หลอกขนึ้ มาได้ เอะ๊ กเ็ รากำ� หนดลม

355

ทตี่ รงนี้ ทำ� ไมจงึ ไปอยสู่ งู ไปตำ่� ไป เลยกำ� หนดทเ่ี ราตงั้ ไวบ้ า้ ง นเ้ี ปน็ เครอ่ื งหลอก อยา่ ไป
สำ� คญั กบั ความสูงความต�ำ่ ใหม้ กี ำ� หนดกฎเกณฑ์อยกู่ บั ความสมั ผัสของลมเขา้ ออก
เทา่ นนั้ ใหร้ กู้ นั อยตู่ รงน้ี จะสงู กต็ ามจะตำ�่ กต็ าม ไมเ่ หนอื ความรขู้ องเราทร่ี อู้ ยนู่ ้ี เอาตรงนี้
แล้วมันกป็ ลอ่ ยกงั วลได้

ทีน้ีพอลมหายใจละเอียดเข้าไปๆ จนกระทั่งถึงขั้นลมดับจริงๆ มันมีได้ใน
ความรสู้ กึ แตล่ มจะดบั จรงิ ๆ หรอื ไมจ่ รงิ เราไมไ่ ปสนใจ เราเอาความจรงิ ทปี่ รากฏในตวั
ของเรานีพ้ อ ทนี ้ีลมละเอยี ดลงๆ จนสดุ ขีดแล้วหายเงียบไปเลย นอี่ นั หนึง่ ที่จะสร้าง
ปญั หาหลอกเรา พอลมหายเงยี บไปในขณะนนั้ จติ เรยี กวา่ ละเอยี ดมากเตม็ ที่ พอลมหาย
เงยี บไป มนั จะมวี ติ กอนั หนงึ่ ขนึ้ มา เอ๊ นล่ี มหายใจดบั ไปแลว้ จะไมต่ ายหรอื พอกลวั ตาย
จติ มนั เคลอื่ นปบ๊ั ขน้ึ มา ลมหายใจเลยมตี ามเดมิ ภาวนาคราวหลงั เลยไมไ่ ดเ้ รอื่ ง กไ็ ปถงึ
แคก่ ลวั ตายนน่ั แหละ เพอ่ื ตดั ปญั หาอนั นี้ เมอ่ื ลมหายใจคอ่ ยละเอยี ดลงไปๆ จนกระทงั่
ลมหายใจหมดไปในความรสู้ กึ อยา่ งเดน่ ชดั กต็ าม เมอ่ื ผรู้ ยู้ งั ครองรา่ งอยแู่ ลว้ ไมต่ าย
เทา่ นนั้ ละ จติ กพ็ งุ่ ของมนั นเ่ี รยี กวา่ เปน็ ไดเ้ ตม็ เมด็ เตม็ หนว่ ยไมม่ อี ะไรมาหลอก ใหจ้ ำ� ไว้
ตรงนี้ เปน็ ไปไดจ้ รงิ ๆ นกั ภาวนา ถา้ กำ� หนดลมหายใจจะเปน็ อยา่ งนนั้ จรงิ ๆ พอถงึ ขนั้ นี้

แตเ่ วลาภาวนา อยา่ คาดวา่ จะเหน็ นนั่ จะเหน็ น่ี เหน็ เปรตเหน็ ผี เหน็ ยกั ษเ์ หน็ มาร
เหน็ คนนนั้ คนนี้ เหน็ สวรรคเ์ หน็ วมิ าน เหน็ นรกเหน็ สวรรค์ อยา่ ไปคาดขณะนน้ั หา้ มคาด
เปน็ อนั ขาด ใหร้ อู้ ยกู่ บั งานของตนทที่ ำ� กำ� หนดรอู้ ยตู่ รงนเ้ี ทา่ นน้ั เมอ่ื อนั นพ้ี อตวั แลว้
ผลของมนั จะแสดงขึน้ มาเองตามเหตอุ ันน้ี เรอ่ื งทว่ี ่าเหลา่ นัน้ ปดิ ไมอ่ ยู่ ถ้ามีนสิ ัยทจี่ ะ
รูแ้ ล้วตอ้ งรขู้ องมนั นีเ่ ป็นหลักสำ� คญั

คืนนไี้ หนๆ พวกผมก็มาถึงวัดกันแล้ว ก็ควรจะไดเ้ ร่ิมปฏบิ ตั ติ ามท่ที า่ นแนะน�ำ
เพอื่ เป็นประโยชน์ในการที่จะทำ� ให้จติ ใจสงบ จึงขอเรยี นถามว่า ควรจะท�ำระยะแรก
นานสกั เท่าไรครบั

โอ.้ ...กร็ สู้ กึ จะตอบยาก บทเวลาจะมาตดิ กม็ าตดิ หญา้ ปากคอกอยนู่ ะ ไมท่ ราบวา่
จะตอบวา่ ไงละทน่ี ี่ ยังไม่เคยท�ำเลย จะใหท้ �ำนานสกั เทา่ ไร โอย๊ ....ยังไงกนั

356

สว่ นมากกม็ ักจะจบั เวลา แรกๆ กเ็ อานอ้ ยหน่อย ๑๕-๒๐ นาที

เรานนั่ ละบงั คบั เรา การทเ่ี ราบงั คบั เรานน้ั ดี ศาสนาไมบ่ งั คบั ผใู้ ดใหเ้ คารพนบั ถอื
แตเ่ วลาเรานบั ถอื ศาสนาแลว้ เราตอ้ งบงั คบั เราใหเ้ ปน็ ไปตามหลกั ศาสนาเปน็ ขน้ั ๆ ตาม
กำ� ลงั ของเรา สมมตุ วิ า่ เบอื้ งตน้ เราจะเอาสกั กนี่ าที เอา้ ถา้ ไมไ่ ดเ้ ทา่ นน้ั เราไมอ่ อก วา่ งนี้ ะ
จะกีน่ าทกี ็ตาม ให้เจา้ ของกำ� หนดเองเสยี กอ่ นและภาวนาไป เวลาภาวนาอย่าไปกงั วล
จนกระทง่ั จะตายจรงิ ๆ แลว้ ถงึ มองดนู าฬกิ า เขา้ ใจไหม แตร่ ะวงั มอื นะ มนั คะนองนะมอื
เวลานนั้ นะ่ เวลามนั เจบ็ ปวดมากๆ แลว้ เดยี๋ วมนั จะไปเคาะนาฬกิ า ทำ� ไมนาฬกิ าทกุ วนั
มนั เดนิ เรว็ วนั นที้ ำ� ไมถงึ เดนิ ชา้ นกั นนั่ คนจะตายมนั พาลโนน้ พาลนเี้ ขา้ ใจไหม ระวงั
ใหด้ นี ะ กเิ ลสมนั พาลนะ เดยี๋ วนาฬกิ าพงั หมดในบา้ นไมม่ เี หลอื ถา้ ขนื ภาวนาไปนานๆ
ใหเ้ ราบงั คบั เราบา้ งอยา่ งน้ี ทแี รกมนั จะได้ ๑๐ นาทกี ต็ าม ๑๕ นาทกี ต็ าม แตใ่ นขณะทท่ี ำ�
เราจะตอ้ งจรงิ จงั ตอ่ การทำ� ของเรา ทนี พี้ อจรงิ จงั ในการทำ� มนั ปรากฏความสงบขนึ้ มา
เรอื่ งเวลานาทมี นั กล็ บของมนั ไปเอง เพราะมสี งิ่ ทเ่ี พลนิ แลว้ มนั ยอ่ มไปเพลนิ กบั อนั นน้ั
ไมไ่ ปเพลนิ กบั นาฬิกา เขา้ ใจไหม มนั เพลนิ กับอันนี้ มนั กล็ มื นาฬกิ าไป เข้าใจ

กระผมต้องขอกราบเรียนถามต่อไปอีกนิดนึง คือการที่จิตเป็นของท่ีสอดส่าย
อยเู่ ปน็ ปกติ เมอ่ื เราจบั มนั มาขงั ไวอ้ ยใู่ นทใ่ี ดทห่ี นงึ่ นี้ มนั จะไมก่ อ่ ใหเ้ กดิ ความเครยี ด
ยง่ิ ขนึ้ หรอื วา่ จะทำ� ใหอ้ ารมณไ์ มส่ งบทวยี ง่ิ ขน้ึ ได้ เทา่ กบั วา่ พยายามอยา่ งยง่ิ ทจี่ ะกกั ขงั
ย่ิงพยายามเท่าไรก็ย่ิงด้ินข้ึนไปเท่าน้ัน ขณะที่มันดิ้น เราจะปล่อยให้มันด้ินออกไป
แล้วคอ่ ยๆ รู้และดึงมันกลบั มา หรอื ว่าเราพยายามจะเพยี รกกั ไว้อย่างน้ี

กอ่ นจะตอบปญั หาขอ้ นี้ ขอถามปญั หากอ่ น ทปี่ ลอ่ ยใหม้ นั ไปโกโรโกโสตามเรอื่ ง
ตามราวน้นั มนั สรา้ งอะไรให้บา้ ง

มนั ก็อาจจะสรา้ งความเพลิน

มนั ไม่ใช่อาจนะ ตดั ออกเสียกอ่ นอาจน่ะ

มันก็อาจสร้างความเพลดิ เพลนิ ไปในท่ตี า่ งๆ ตามเคยของมนั

357

ปญั หานน้ั กบั ปญั หานม้ี นั กเ็ ขา้ กนั ได้ คอื การกกั ขงั กเิ ลส มนั ดน้ิ จรงิ ๆ กม็ นั จะตาย
มนั กต็ อ้ งดน้ิ ใชไ่ หมละ่ พอเราปลอ่ ย กเิ ลสกเ็ ผน่ เลย คราวหลงั มาตเี ราเจบ็ กวา่ เกา่ มนั ดนิ้ ๆ
เรากต็ มี นั เลย ตมี ันจนกระทงั่ มันหมอบราบ คราวหลงั มนั ไมก่ ลา้ พองตวั ขนึ้ มาอีก

หลวงพอ่ คะ ดฉิ นั ขอเรยี นถาม คอื มนั มนี วิ รณอ์ ยตู่ วั นงึ คอื งว่ งอยเู่ รอ่ื ยเลย จะทำ�
อย่างไรคะ

กเ็ ปน็ ธรรมดา ไมใ่ ชค่ นตาย มนั กง็ ว่ งบา้ งละ หลวงพอ่ กเ็ คยงว่ ง เรอื่ งความงว่ ง
เปน็ ธรรมดา มนั มบี า้ ง เชน่ เราทำ� การทำ� งานหนกั หนาอะไรมาจนเพยี บแลว้ พอถงึ เวลา
ท่ีจะภาวนามักจะง่วงๆ คือเวลาภาวนานี้ จิตสงบเข้าไปๆ มันมีความสุขนะ พอมี
ความสุขแล้ว นอนดีนะ หาความสุขเพ่ิม เข้าใจไหม เช่นอย่างคนไปฟังเทศน์นี่
กไ็ มร่ เู้ รอื่ งของเจา้ ของ ถา้ จะนงั่ อยธู่ รรมดานไี่ มเ่ ปน็ ไร จติ มนั คกึ มนั คะนองไปไดท้ กุ ทวปี
พอนง่ั ภาวนาจติ จอ่ หรอื นง่ั ฟงั เทศนพ์ อจติ จอ่ จติ มนั จอ่ กพ็ งุ่ อยใู่ นจดุ เดยี วนี่ ทนี กี้ ส็ งบ
ละซิ ถา้ ไมค่ ดิ ไปโนน่ ไปนกี่ ค็ อ่ ยสงบๆ ทนี กี้ ส็ ปั หงกละซิ งว่ งนอน เอ๊ จติ นม่ี นั เทวทตั
ยังไงกันว่ะ แต่ก่อนยังไม่ได้ฟังเทศน์ฟังธรรมก็ไม่เห็นง่วงหลับง่วงนอน พอมาฟัง
เทศนท์ า่ นคอยแตจ่ ะสปั หงกงกงนั แลว้ เรากว็ า่ มนั เปน็ มาร ความจรงิ จติ มนั สงบ ทนี จี้ ติ
ของเราพอสงบบา้ งนี่ มนั ทำ� ใหก้ ลอ่ มไดเ้ หมอื นกนั นะ พอสงบๆ ลง มนั อยากจะนอน
เหมอื นกนั แตเ่ วลาสงบจรงิ ๆ แลว้ มนั ไมน่ อนแหละ คอื อำ� นาจของความสงบนม้ี นั เหนอื
การนอน มันเปน็ อย่างน้ันละ

หลวงพอ่ คะ ถา้ สมมตุ เิ วลารตู้ วั ขน้ึ มานี่ พอตน่ื ขน้ึ มาปบ๊ั เรากพ็ ทุ โธตอ่ และกไ็ ปอกี
สักพักนึงก็หลบั เด๋ยี วเอาอกี แล้ว แล้วเรากข็ ึน้ มาพุทโธตอ่ อีก

ก็ตอ้ งตอ่ สู้อยา่ งน้ันกอ่ นแหละ สู้ไปเร่ือยๆ จนสูไ้ ม่ไหวแล้วค่อยล้ม อย่าลม้ เอา
งา่ ยๆ นะ หมอนไสไปใหห้ า่ งๆ หนอ่ ย สว่ นมากไมล่ ม้ ไปไหน มนั ลม้ ไปทอ่ี อ่ นๆ แหละ

ฤทธข์ิ องกเิ ลสนี่ ถา้ เราทำ� ธรรมดาๆ มนั กไ็ มร่ นุ แรง แตเ่ รากไ็ มท่ ราบวา่ เปน็ กเิ ลส
โน่นเวลาจะเอาจรงิ ๆ จงั ๆ น้ีซิ เราถงึ จะไดเ้ ห็นฤทธิข์ องกิเลสวา่ มันรุนแรงขนาดไหน
มีกำ� ลังวังชาขนาดไหน มีความฉลาดแหลมคมขนาดไหน เรารูก้ ันตรงน้ัน ย่ิงเราผลิต

358

สตปิ ญั ญาขน้ึ มาและมคี วามสงา่ ผา่ เผยตอ่ ตวั เองขนึ้ มาเรอ่ื ยๆ แลว้ นนั่ ละเรายง่ิ จะเหน็
ความแหลมคมของกเิ ลส ยง่ิ เหน็ กลมายาของกเิ ลสวา่ มนั รอ้ ยสนั พนั คมทเี ดยี ว เพราะ
เรามเี ครอื่ งจบั มาไมไ้ หนกท็ นั กนั ๆ ไมท่ นั กนั กต็ อ่ สจู้ นทนั เราถงึ ไดร้ เู้ รอื่ งของมนั เราอยาก
จะพูดอย่างเต็มปากตามภาษาบ้าของเราว่า ไม่มีอะไรที่จะฆ่ายากเหมือนฆ่ากิเลสใน
โลกธาตนุ ้ี และไมม่ งี านใดทจี่ ะหนกั มากยง่ิ กวา่ งานฆา่ กเิ ลส วา่ งนั้ เลย ทเี่ รากลา้ พดู เชน่ นี้
กเ็ พราะเราเกดิ มาในโลกนก้ี น็ านพอสมควร ทำ� งานอะไรเรากไ็ ดท้ ำ� ทำ� แทบเปน็ แทบตาย
เรากท็ ำ� แตเ่ ราไมเ่ คยมอบกายถวายชวี ติ ตอ่ งานนน้ั เลย แตเ่ วลามางานภาวนานไ้ี มร่ กู้ ค่ี รงั้
คอื เรามอบเลย เอา๊ ถงึ ข้นั แลว้ จะไปกไ็ ป จะตายก็ตาย อยา่ งน้ไี มร่ กู้ คี่ ร้ังนะทเ่ี รยี กวา่
มอบเลย เอาพงุ่ คอื หมายความวา่ ตอ้ งชนะทา่ เดยี ว คำ� วา่ แพน้ มี้ ไี มไ่ ด้ ถา้ วา่ มแี พแ้ ลว้
ใหต้ ายเสียกอ่ นดกี วา่ ท่ีจะมาแพ้ หนกั ศาสนาวา่ งั้นเลย นพี่ ดู ถงึ ว่ามนั ถึงขนั้ ท่ีพอฟดั
พอเหวย่ี งกนั แลว้ มนั จะถอยไดย้ งั ไง กก็ เิ ลสเคยหมอบเรามาไมร่ กู้ คี่ รงั้ แลว้ ทำ� ไมเรา
จะหมอบใส่กิเลสล่ะทีน้ี เม่ือเราฟาดกิเลสหมอบมากเข้าๆ เท่าไรเราก็ย่ิงพองตัวข้ึน
ธรรมะมกี ำ� ลงั ขนึ้ ฟาดกนั ลงไป สรปุ แลว้ ในงานทงั้ หลายนี้ ไมเ่ หน็ งานอะไรสำ� หรบั เราเอง
ทจ่ี ะเปน็ งานหนกั หนา งานถงึ ขนั้ สละชวี ติ เลอื ดเนอ้ื ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ ง มอบลงเพอ่ื งานนน้ั
เหมือนงานฆ่ากิเลสนี้เลย อันน้ีหนักมาก หนักจริงๆ เวลาไปเต็มเหน่ียวสุดความรู้
ความสามารถ จนเรียกว่าหมดก�ำลังวังชาของเราแล้ว ทนไม่ได้ก็ต้องย้อนไปถึง
พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงปรารถนาเป็นศาสดาสอนโลก คือปรารถนาพุทธภูมิ
แมเ้ ชน่ นนั้ เวลาตรสั รใู้ หมๆ่ ยงั ทรงทอ้ พระทยั ทำ� ความขวนขวายนอ้ ย เอ๊ นเี่ ราจะสงั่ สอน
โลกไดย้ งั ไง ทรงรำ� พงึ ขนึ้ ธรรมนส้ี ดุ วสิ ยั ของมนษุ ยท์ จี่ ะรไู้ ดเ้ หน็ ได้ เราจะสอนมนษุ ยไ์ ป
ทำ� ไม ธรรมนเี้ ปน็ ธรรมประเสรฐิ ธรรมอศั จรรย์ มนษุ ยจ์ ะสามารถรไู้ ดย้ งั ไง เลยทำ� ใหเ้ กดิ
ความท้อพระทัยความขวนขวายน้อย ไม่อยากจะสอนสัตว์โลก นี่หมายถึงขณะที่
พระพทุ ธเจ้าตรัสรใู้ หม่ๆ ท่ีทรงทำ� ความขวนขวายน้อย แตก่ ็ไม่พน้ พระปรชี าสามารถ
ของทา่ นเหมอื นกนั เอา้ ถา้ หากธรรมชาตนิ ส้ี ดุ วสิ ยั ของโลกทจี่ ะรไู้ ดจ้ รงิ ๆ สดุ วสิ ยั ของ
มนษุ ยท์ จี่ ะรไู้ ดเ้ หน็ ไดจ้ รงิ ๆ แลว้ กเ็ ราเปน็ มนษุ ยห์ รอื เทวดามาจากไหน ทำ� ไมเราจงึ รู้
ไดล้ ะ่ รู้ได้เพราะเหตุไร กร็ ู้ได้เพราะปฏปิ ทาคอื ขอ้ ปฏบิ ตั ิการดำ� เนนิ เมื่อน�ำขอ้ ปฏบิ ัติ
วิธกี ารดำ� เนินน้ไี ปสอนสัตวโ์ ลก ทำ� ไมสตั ว์โลกจะรูไ้ ม่ไดล้ ะ่ จากน้ันกย็ อมรับเหตผุ ล

359

และมแี กพ่ ระทยั ทจ่ี ะสง่ั สอน นนั่ ละธรรมชาตนิ น้ั เปน็ ของอศั จรรยถ์ งึ ขนาดนน้ั ถา้ พดู
ถงึ เรอื่ งการทมุ่ เทกำ� ลงั กถ็ งึ เปน็ ถงึ ตาย เวลาผลปรากฏกค็ มุ้ คา่ เปน็ สง่ิ ทอี่ ศั จรรยย์ งิ่ กวา่
สงิ่ ใดๆ ในโลก จนถงึ กบั วา่ จะไมส่ ามารถสง่ั สอนสตั วโ์ ลกไดเ้ ลยเพราะจะไมเ่ ขา้ ใจ แตเ่ มอ่ื
นำ� ปฏปิ ทาเขา้ มาเทยี บปบุ๊ เทา่ นนั้ เชน่ เรามาจากกรงุ เทพมาถงึ วดั ปา่ บา้ นตาดนไี้ ดอ้ ยา่ งไร
กส็ ายทางมนั มี มาตามสายทางมนั กไ็ ดล้ ะซิ ถงึ ได้ ผลอนั นจ้ี ะวเิ ศษขนาดไหน สายทาง
ทีจ่ ะมาเพอ่ื ความวิเศษนีม้ ีอย่คู ือขอ้ ปฏิบตั ิ สอนวิธีการปฏิบัติให้กส็ ามารถถึงได้ จึงมี
แกพ่ ระทยั ท่ีจะสั่งสอนสตั วโ์ ลกและสง่ั สอนสตั วโ์ ลกเร่ือยไป

นพ่ี ดู ถงึ ความยากความลำ� บากในการบำ� เพญ็ ไมว่ า่ สมยั ไหนแหละ กเิ ลสเปน็ ตวั
สำ� คญั มาก เปน็ ขา้ ศกึ อนั ใหญโ่ ตทเี ดยี ว ถา้ ใครยงั เสยี ดายปา่ ชา้ อยแู่ ลว้ จะเหยยี บหวั
กเิ ลสไมล่ ง เฉพาะอยา่ งยงิ่ ธรรมขนั้ ควำ่� กเิ ลสวฏั ฏะออกจากใจ จติ ตอ้ งเปน็ เหมอื นกบั วา่
ออกแสงแพรวพราวๆ เลอ่ื มพบั่ ๆๆ ถา้ ดาบกเ็ ปน็ ยงั งนั้ แตท่ ำ� ไมจงึ เปน็ ยงั งน้ั ทง้ั ทเ่ี ปน็
เหลก็ เหมอื นกนั คอื น้เี หล็กน้ดี าบ ที่ต่างกนั กเ็ พราะเอามาแปรรปู มาทำ� จนกระทงั่ เปน็
ดาบขน้ึ มาและคมกลา้ ผดิ กบั เหลก็ อนั นนั้ ซง่ึ เปน็ เหลก็ ชนดิ เดยี วกนั เปน็ ไหนๆ อนั นน้ั
แปรสภาพมาอนั น้ี จากนายชา่ งมาเปน็ ดาบได้ อนั นน้ั ยงั ไมแ่ ปรสภาพ ยงั เปน็ เหลก็ ทงั้ ดนุ้
มนั ก็ตา่ งกัน คนทงั้ ดนุ้ กับคนที่ดัดแปลงตัวเองแลว้ ก็เป็นอยา่ งนั้นเหมือนกนั

ไมท่ ราบวา่ กลวั อะไรครบั ขณะภาวนาไปรสู้ กึ กายใหญข่ นึ้ กเ็ ลยลมื ตาลองคลำ� ดู
ตวั เอง ก็เหน็ เท่าเก่า

นนั่ ซิ เปน็ บา้ อกี แลว้ นนั่ นะ่ เราไมไ่ ดภ้ าวนาใหเ้ ปน็ บา้ น่ี ใหญเ่ ลก็ กช็ า่ ง อยา่ ไปยงุ่
กับมนั เปน็ เพยี งอาการของจิต

พอวันหลังต่อมาไม่เป็นอกี แลว้ ครบั

นน่ั แหละ เผลอกลมายาของกเิ ลสแลว้ ตวั จะใหญเ่ ทา่ ภเู ขากใ็ หใ้ หญไ่ ปซิ ใหอ้ ยู่
กบั ความรู้นัน่ สกั ประเดย๋ี วมันก็สงบตวั เข้ามาๆ เอง เล็กเขา้ มาๆ แล้วหายเงียบไป
ผมเคยเปน็ แลว้ สงิ่ เหลา่ นนั้ เพราะฉะนน้ั ถงึ ไดพ้ ดู วา่ มนั จะเปน็ บา้ ตะครบุ เงาแลว้ แตผ่ ม
ไมเ่ ปน็ ยงั งนั้ นะ คอื ไมไ่ ดไ้ ปหลงยงั งน้ั จะเปน็ เทา่ ไรไมไ่ ปสนใจ ตอนนน้ั จติ ของเราแนน่

360

ปง๋ึ เหมือนภเู ขานี่ ภาวนาไปตัวมนั ใหญ่ออกๆๆ ขยายออกๆๆ จติ ก็กำ� หนดลงตรงนี้
ไมป่ ลอ่ ย มนั จะใหญโ่ ตขนาดไหนก็ตาม ไม่ไปเกย่ี วข้องกับความใหญ่โต ไมส่ ง่ ไป
ใหอ้ ย่กู บั ความรู้ รูอ้ ยอู่ ย่างน้นั สมมตุ วิ า่ บรกิ รรมก็บริกรรมอยนู่ น้ั เมอื่ จติ ไม่เคลอ่ื น
ไปตามอาการนน้ั คงฝงั ตวั อยใู่ นความรอู้ นั เดน่ อยนู่ ่ี เรอื่ งนนั้ กค็ อ่ ยๆ ยบุ ยอบเขา้ มาๆๆ
เรากไ็ มส่ นใจอกี จบั ตรงนอ้ี กี คอื ตรงจติ นี่ จนกระทง่ั เขา้ มาเตม็ ที่ จากนน้ั รา่ งกายกห็ าย
เหลือแตจ่ ิตรู้ๆ ธรรมดา อาการนัน้ ไมม่ ี นอี่ ยา่ ไปย่งุ กับมนั ซิ

เวลาเปน็ มาแลว้ เราอยากจะใหม้ นั เปน็ อยา่ งนนั้ อกี เราอยา่ ไปหมาย มนั เปน็ ยงั งนั้ ได้
เพราะเราพจิ ารณายงั ไง จบั เงอื่ นนไี้ ว้ นแี่ หละตน้ เหตุ งานของเราทจี่ ะใหเ้ ปน็ อยา่ งนนั้
หรอื ยง่ิ กวา่ นนั้ อกี คอื งานนไ่ี มป่ ลอ่ ย เปน็ ขนึ้ มาอยา่ งนน้ั แลว้ วนั นภี้ าวนาอยากใหเ้ ปน็
อยา่ งนัน้ อกี จิตมันไปแยบ็ ไปมน่ั ไปหมายเสยี ไมไ่ ด้เข้าวงปจั จบุ นั มนั กไ็ ม่เป็น อนั น้ี
กเ็ ปน็ มาแลว้ เพราะฉะนนั้ จงึ รบี เตอื นหมเู่ พอ่ื น อนั ใดทไ่ี ดเ้ คยเปน็ มาแลว้ รบี เตอื นบอกไว้
ใหร้ ูไ้ มใ่ หเ้ สยี เวลา เพราะความผดิ น้ันเปน็ ครูส�ำหรบั เราแล้ว กก็ ลายมาเปน็ คำ� สอน
หมูเ่ พอื่ นอกี เพอื่ ใหต้ รงแนว่ ไปเลย บางทภี าวนากำ� หนดจติ ลง จติ นมี่ ันพุ่งเหมือน
ไฟพะเนยี ง พงุ่ ขน้ึ ๆๆ ถงึ เมฆโนน่ นะ่ เราลองตามเฉยๆ นม่ี นั จะเปน็ ยงั ไงความสวา่ งนนี่ ะ่
ตามธรรมดาเราจะไมต่ ามแหละ ปกตเิ ราไมค่ อ่ ยตามอะไรงา่ ยๆ ออ้ มนั เปน็ อยา่ งนเ้ี อง
ทนี ไ้ี มใ่ หม้ นั ไป คอ่ ยถอยจติ ลงๆ พอถอยจติ ลงมาอนั นน้ั กล็ ดลงๆ นน่ั เราทนั กลของมนั
พอย้อนจิตลงมาๆ อันน้ันก็หดลงมาๆๆ กระท่ังจิตลงมาสู่ตัวเดิมแล้วอันนั้นก็หาย
เงยี บไป นกี่ ร็ ู้ เคยเปน็ แลว้ ทง้ั นน้ั สำ� หรบั ผม มตี อนหนงึ่ ทน่ี งั่ ภาวนอยหู่ นองผอื พอจติ
สงบลงไปปบ๊ั มองเหน็ หมา กค็ งผปี อบนนั่ แหละ เราดมู นั อยู่ ทนี หี้ มานนั้ กระโดดผงึ จะมา
กดั เรานะ เรากพ็ ลกิ ตวั หลบ หมาเลยกระโดดผา่ นไปโนน้ เสยี ตอนเราพลกิ ตวั นกี่ ายไหว
จิตเลยถอนขึ้นมา โอ๊ย มันบา้ นห่ี วา่ ว่าเจา้ ของ

ท่าน......มาอยทู่ ี่นีภ่ าวนาเป็นยงั ไง ฟังเทศนเ์ ป็นยังไง

ก็เข้าใจดคี รับ การภาวนาก็ไมห่ า่ งจากสติ แตไ่ มค่ อ่ ยเหน็ นิมติ อะไรเลยครับ

361

นมิ ติ อะไรละ่ เหน็ อยทู่ กุ วนั เวลาน่ี ลมื ตาแลว้ มแี ตน่ มิ ติ เตม็ ไปหมด ตน้ ไม้ ภเู ขา
หนิ ทราย วตั ถตุ า่ งๆ รอบขา้ ง มองไปทางไหนมแี ตน่ มิ ติ เครอ่ื งหมายของทางตาทางหู
มเี ตม็ ไปหมด สนใจอะไรกบั มนั ดกู เิ ลสภายในจติ นนั่ เปน็ ไร ใหม้ นั สงบตวั ลงไปดว้ ย
อ�ำนาจตปธรรม คอื ความแผดเผาดว้ ยความเพยี ร ดูตรงนั้นซิ

ตวั รขู้ องเราน้ี ตง้ั แตเ่ กดิ มาเรากร็ ู้ แกไ่ ปยงั ไงเรากร็ ทู้ งั้ นน้ั กำ� ลงั ถอยลงไปขนาดไหน
ก็รู้ ตัวรูต้ ัวนเี้ ป็นไตรลกั ษณห์ รอื เปล่า และจะเสอ่ื มลงไปได้ไหมครับ

ออ๋ มสี งิ่ ทเี่ ปน็ ไตรลกั ษณอ์ ยใู่ นนนั้ เราจงึ พดู ไดว้ า่ เปน็ ไตรลกั ษณไ์ ด้ สงิ่ ทแ่ี ทรกสงิ
อยูน่ ั่นคือสมมุติ กิเลสแม้นิดหน่งึ กเ็ ปน็ สมมุติ นัน้ ละคอื ไตรลกั ษณ์ ทจี่ ิตเจรญิ หรอื
เส่อื มลงนต้ี ามอาการของจิตทง้ั ฝ่ายดีฝ่ายชัว่ มีอยภู่ ายในจติ เช่นว่าจิตเจรญิ ขน้ึ ๆ นีก่ ็
หมายความวา่ อาการของจติ คอ่ ยดขี นึ้ จงึ แสดงความสวา่ งกระจา่ งแจง้ ออกมาใหเ้ หน็ ชดั
ไปโดยล�ำดบั ๆ หรือผอ่ งใสไปโดยลำ� ดับๆ นีเ้ ป็นอาการของจิตทง้ั นนั้ แต่เราต้องเดนิ
ตามน้ี ไมเ่ ดนิ ตามนไี้ มไ่ ด้ เพราะทางอยนู่ ี้ ดงั เชน่ พยายามใหเ้ จรญิ ขนึ้ เรอ่ื ยๆ เพราะมนั
จะไปถงึ ขดี จะตอ้ งไปแบบนี้ ไปแบบอนื่ ไมไ่ ด้ เราจงึ ตอ้ งบอกวา่ เวลานจ้ี ติ เจรญิ เวลานี้
จติ เสอ่ื ม ตวั จติ จรงิ ๆ ถงึ จะไมเ่ จรญิ ไมเ่ สอ่ื มกต็ าม แตว่ า่ เราจะสามารถเอาอนั นน้ั เอาไมไ่ ด้
อนั น้มี ีอยูร่ อบตัวของจิต จึงต้องแกไ้ ขตรงน้ีเขา้ ไป จึงเรยี กวา่ จติ มีไตรลักษณ์ เพราะ
สิ่งเหล่านี้พาให้มี ถ้าหมดสิ่งเหล่านี้แล้ว อาการท่ีว่าดีว่าชั่วก็ไม่มี คือหมดสมมุติ
โดยประการทงั้ ปวง เพราะฝา่ ยดฝี า่ ยชว่ั ดงั ทพ่ี ดู ตะกน้ี วี้ า่ ปญุ ญปาป ปหนิ บคุ คล บญุ คอื
ฝา่ ยดี ปาปะ แปลวา่ บาป คือฝ่ายเศร้าหมองที่ทำ� ใหเ้ กิดความทกุ ข์ อาการทีจ่ ะให้
เจรญิ ใหเ้ สอ่ื มนเ้ี ปน็ คแู่ ขง่ กนั บาปกบั บญุ นเ้ี ปน็ คแู่ ขง่ กนั พอทง้ั สองนพ้ี รากออกจากจติ
เทา่ นน้ั สงิ่ เหลา่ นก้ี ห็ มดคำ� ทวี่ า่ เจรญิ หรอื เสอ่ื ม หมดเลย เพราะไมม่ สี มมตุ เิ ขา้ ไปแทรก
เลยพดู ไมไ่ ดว้ า่ เจรญิ หรอื เสอ่ื ม เพราะมนั ไมเ่ จรญิ ไมเ่ สอ่ื ม เรยี กวา่ พอ ถงึ ขน้ั มชั ฌมิ า
ในหลักธรรมชาตขิ องจติ ถ้าพดู ถงึ เรื่องเปน็ ฝา่ ยผลแลว้ กน็ ้ีแหละคอื มชั ฌิมาในหลกั
ธรรมชาติ หรอื วา่ ผลแหง่ มชั ฌมิ าในหลกั ธรรมชาติ ฝา่ ยมรรคนเ้ี ดนิ เขา้ ไปๆ กเ็ ปน็ มชั ฌมิ า
คอื ศนู ยก์ ลาง ใหต้ รงแนว่ ตอ่ จดุ หมายอนั น้ี พอถงึ จดุ หมายนแ้ี ลว้ อนั นก้ี เ็ ปน็ มชั ฌมิ า
ในหลกั ธรรมชาติ คอื มชั ฌมิ าในฝา่ ยผลโดยหลกั ธรรมชาตขิ องตน ทวี่ า่ จติ เสอื่ มไปนนั้

362

เจรญิ ไปน้ี ก็หมดท่ีจะพดู อันใด จงึ เรียกวา่ อกาลกิ จติ อกาลกิ ธรรม คอื จิตทไ่ี มม่ ี
เวลานาทอี ะไรเขา้ ไปเกย่ี วข้องเลย ไมม่ ีกาลสถานท่เี ขา้ ไปเกย่ี วขอ้ งพดู ง่ายๆ

การเดนิ จงกรมนี้ จิตจะเปน็ สมาธลิ งแน่วไปถงึ ขัน้ อปั ปนาได้หรือเปล่าครบั

สำ� หรบั อาจารยเ์ องไมเ่ คยเปน็ นะ แตเ่ วลาจติ จะสงบหรอื เขา้ สคู่ วามละเอยี ดแลว้
ตอ้ งหยุดยนื เสียก่อน พอจะถงึ จดุ ยืนน้ี มนั จะไม่ก้าวเลยนะ จะยืนแนว่ อยูน่ ั้นเลย
บางทพี อถงึ จงั หวะทจี่ ติ จะหยดุ การเดนิ กห็ ยดุ ทนั ทแี ละยนื อยนู่ น้ั นานสกั เทา่ ไรกไ็ มร่ ู้
จนกระทง่ั ถอนออกมา แบบนมี้ ไี ด้ แต่ว่าเวลาเดนิ ไปนใ้ี หจ้ ติ ลงไปนั้น ไม่เคยปรากฏ
คอื มนั เหมือนกบั บอกอย่ใู นตัวใหร้ ูน้ ะ

อ๋อ ถา้ เกดิ จิตจะแนว่ ลงไปถงึ ขนาดนั้น จะหยดุ โดยอตั โนมัตใิ ชไ่ หมครบั

ใช.่ ... มนั บอกอยใู่ นตวั ของมนั เอง แตน่ ไ้ี มใ่ หผ้ ปู้ ฏบิ ตั ทิ ง้ั หลายคาดนะ คอื จะทราบ
ดว้ ยตวั เอง แมแ้ ตก่ ารเดนิ เรว็ หรือเดนิ ชา้ กเ็ หมือนกัน จะเปน็ เรือ่ งทบี่ อกอยใู่ นตัวเอง
ทค่ี วรจะชา้ มนั กบ็ อก แตไ่ มไ่ ดบ้ อกเปน็ คำ� คอื ทราบในตวั เองนนั่ แหละวา่ ควรชา้ และ
เวลาจะเร็วก็บอกอยู่ในตัวของมัน พอจะถึงเวลาหยุดนี้ ก็อย่างเดียวกันนั้นแหละ
หยุดก๊กึ เลย แล้วอยู่แนว่ กำ� หนดอย่างนล้ี ะ ทง้ั ๆ ท่รี ้อู ยใู่ นตัวเองกพ็ ูดยาก ทจี่ ะพูด
ออกมาภายนอกน้ี พดู ไมค่ อ่ ยถกู แหละ ทงั้ ๆ ทร่ี อู้ ยใู่ นตวั เองวา่ ควรยงั ไง เดนิ จงกรม
ควรชา้ จะเรว็ ในเวลาเชน่ ไร อยา่ งนมี้ นั กบ็ อกอยใู่ นตวั ของมนั บางครง้ั อยเู่ ฉยๆ กเ็ ดนิ
เรว็ ไปของมนั กม็ ี ปบ๊ั ๆๆ หากบอกไมถ่ กู วา่ เพราะเหตไุ รมนั ถงึ เรว็ แตก่ ร็ ดู้ ว้ ยตวั เองวา่
ท่ีเดินเร็วน้ันเหมาะกับในเวลาน้ันพูดง่ายๆ และเดินช้าเหมาะในเวลานั้น และหยุด
เหมาะในเวลานนั้ บางทยี นื อยเู่ สยี จนเปน็ ชวั่ โมงกย็ งั มี พอถงึ ระยะทจี่ ะยนื มนั ยนื ของ
มันเอง เดนิ ไปก�ำลงั จะถงึ ระหว่างกลางทางจงกรม หยดุ ยนื อยูน่ ้ันเลยก็มี บางทีไปถงึ
หัวทางจงกรมพอดีเหมาะกับจังหวะน้ันยืนอยู่น่ันเลยก็มี แต่จะบอกกับใครว่ายังไง
บอกไมไ่ ด้ หากเปน็ เรอื่ งรใู้ นตวั เองวา่ ควรจะหยดุ กห็ ยดุ ของมนั เอง จนกวา่ เรอื่ งเหลา่ นนั้
ผ่านไปแล้วถึงจะก้าวเดินต่อไป บางทีเดินเสียจนกระทั่งอีเก้งมาที่นั่นยังไม่เห็นเลย
สตั วต์ วั นค้ี งจะอยทู่ างเหนอื ลมเลยไมไ่ ดก้ ลน่ิ คน มนั มาใกลแ้ ค่ ๑ เมตรเทา่ นนั้ คอื วา่

363

ยนื นานขนาดนน้ั ละ จนกระทง่ั สตั วม์ านเี้ ราไมร่ เู้ ลย และเรากไ็ มไ่ ดย้ นิ เสยี งเพราะไมไ่ ด้
สนใจกบั เสยี งอะไร เรากำ� หนดพจิ ารณาโดยเฉพาะของเรา พอกระดกุ กระดกิ จะกา้ ว เกก๊ ..
มนั ตน่ื ฟงั เสยี งดงั ปา่ เลกิ ไปเลยเชยี ว โอโ้ ฮ มนั กลวั ตายน่ี กด็ นี ะเราไดเ้ อามาคดิ ไอน้ ่ี
ก็กลวั ตายเหมือนเรานัน่ แหละวะ

ดฉิ นั อยากจะกราบเรยี นวา่ การเดนิ จงกรมเดนิ วิธใี ดถึงจะถกู คะ

กิรยิ าของการเดนิ จงกรม เราก็เดินกลับไปกลบั มา แตค่ วามระลึกรู้ของเราทจ่ี ิต
ทำ� งานกใ็ หท้ ำ� งานอยภู่ ายในตวั ของเราดงั ทเี่ คยทำ� เชน่ กำ� หนดพทุ โธ เดนิ ไปกใ็ หร้ อู้ ยู่
กับพทุ โธ เราเดนิ กลบั ไปกลบั มาน่ีก็ถูก น่งั ....เราจะนั่งแบบไหนกไ็ ด้ แต่ทท่ี ่านน่งั ขดั
สมาธิเพชรก็เพ่ือความเสมอของรา่ งกาย คือร่างกายของเราน้ี ถา้ นงั่ พบั เพียบอยา่ งนี้
มนั จะหนกั ทางดา้ นน้ี นงั่ พบั ทางดา้ นนี้ มนั กจ็ ะหนกั ทางดา้ นนี้ ไมเ่ สมอ ถา้ เรานง่ั ขดั สมาธนิ ้ี
มันเสมอ ความกดของส่วนร่างกายกับพื้นก็เสมอกัน เราจะเห็นคุณค่าแห่งการน่ัง
ขดั สมาธนิ ใ้ี นเวลาทเ่ี รานง่ั นาน ถา้ เรานง่ั พอเหนอื่ ยกพ็ ลกิ เสยี ๆ เรากไ็ มท่ ราบและไมค่ อ่ ย
เห็นความสำ� คญั ของการนงั่ ขัดสมาธิ เวลานัง่ นานๆ นี้มันลงเสมอกัน

ขณะที่ก�ำหนดจิตว่าพุทโธๆๆ น่ีจ�ำเป็นท่ีจะต้องทราบลมหายใจเข้าออก
หรอื เปล่าครบั

ถ้าต้องการทราบก็ได้ไมข่ ัดขอ้ ง ไมเ่ ป็นอุปสรรคต่อกนั

แต่ถ้าเผื่อเราก�ำหนดจิตให้ทราบพุทโธๆ อย่างเดียว แล้วเอาใจอยู่กับพุทโธ
อย่างเดียว โดยที่เราไม่ต้องไปค�ำนึงถึงลมหายใจเข้าออก จะเป็นการสะดวกกว่า
หรอื เปลา่ ครบั

อันน้ีให้เป็นตามอัธยาศัยเจ้าของนะ ถ้าเจ้าของเห็นว่าอะไรสะดวกก็ให้ยึด
อนั นน้ั ไว้ คอื จรติ นสิ ยั ของเราไมเ่ หมอื นกนั เชน่ เราจะกำ� หนดลมหายใจตามดว้ ยพทุ โธ
อยา่ งนกี้ ไ็ ด้ หรอื กำ� หนดเฉพาะพทุ โธกไ็ ด้ หรอื จะสงั เกตดเู ฉพาะลมกไ็ ด้ แตส่ ว่ นมาก
ถ้าสติเรายังไม่ดี ล�ำพังก�ำหนดเฉพาะลมน้ีไม่ค่อยจะได้หลักเท่าไร จึงต้องอาศัย

364

คำ� บรกิ รรม แตถ่ า้ จติ ของผชู้ ำ� นาญแลว้ อนั นน้ั เปน็ อกี แงห่ นง่ึ ซง่ึ ผดิ กนั มาก เพยี งกำ� หนด
จิตให้สงบอยา่ งนีเ้ อาเสยี จนแทบล้มแทบตาย บางทีไม่สงบเลย พาเผ่นเสียด้วยซ้ำ� ไป
นอกจากไม่สงบแล้วยังพาเผ่น น่ีคือหมายความว่าก�ำลังสติของเราไม่มี มีแต่ก�ำลัง
ของความเคยชินของจิตที่เคยคิดอย่างน้ัน แล้วมันก็พาไปเสีย ทีน้ีเวลาเราฝึกเข้าๆ
สตเิ รากค็ อ่ ยมขี นึ้ มาๆ คอ่ ยๆ มกี ำ� ลงั ขน้ึ เรอ่ื ยๆ แลว้ จติ กส็ งบไดง้ า่ ย พอมคี วามชำ� นาญ
เขา้ จรงิ ๆ แลว้ เอาใหส้ งบเมอื่ ไรมนั ไดน้ ี่ ทง้ั ๆ ทแี่ ตก่ อ่ นมนั พาเราเผน่ พอสตขิ องเรามี
ความสามารถแลว้ มนั หมอบเลย กำ� หนดปบ๊ั นหี่ มอบเลย ลงแนว่ เลย นลี่ ะเราจะเหน็ วา่
การฝกึ กบั ไมฝ่ กึ นนั้ ตา่ งกนั อยา่ งไร และการฝกึ จติ ในขณะทส่ี ตยิ งั ไมด่ กี บั สตทิ มี่ คี วาม
สามารถเป็นลำ� ดับๆ แลว้ ผิดกนั ยงั ไง นเี้ ราจะทราบภายในตัวของเราเอง

จิตถ้าสงบลงไปจริงๆ ไม่มีอะไรกวน การกวนก็คือเรื่องเจ้าของกวนเจ้าของ
นน่ั แหละไมใ่ ชอ่ ะไรนะ ตามหลกั ธรรมชาตแิ ลว้ เจา้ ของกวนตวั เอง คดิ เรอื่ งนน้ั คดิ เรอื่ งน้ี
มันปรุงออกจากนีไ้ ปเปน็ ภาพสง่ิ น้นั เปน็ ภาพเรอ่ื งนั้น เปน็ ภาพคนนนั้ เป็นภาพคนน้ี
คือมันแยบ็ ออกจากนี้ไปเป็นภาพ ความจริงกค็ ือตัวนี้กระเพอ่ื มกวนตัวเองไมใ่ ชอ่ ะไร
ทไ่ี หน พอจติ สงบเขา้ ไป อนั นไ้ี มแ่ สดงตวั กไ็ มม่ เี รอ่ื งอะไร เมอื่ มแี ตค่ วามรลู้ ว้ นๆ นแี้ ลว้
ก็เหมือนกับโลกนีไ้ มม่ ี เพราะตวั นี้ไมไ่ ปใหค้ วามหมายอะไรท้ังหมด มนั อยู่ในนี้หมด
นคี่ อื จติ สงบ คำ� วา่ เหมอื นไมม่ ี ทง้ั ๆ ทโี่ ลกกม็ ี แตว่ า่ ความรสู้ กึ ไมไ่ ปเกยี่ วขอ้ งวา่ อนั นนั้ มี
อนั นน้ั เปน็ อยา่ งนนั้ มคี วามรอู้ นั เดยี ว ตอนนตี้ อนสบาย ไมม่ อี ะไรกวน เจา้ ของกไ็ มก่ วน
เจา้ ของ เพยี งขน้ั นี้ก็รู้สึกวา่ ดี ไดห้ ลกั ไดเ้ กณฑ์ ถ้าขน้ั ละเอียดเขา้ ไปกวา่ น้มี อี ีก มเี ป็น
ลำ� ดับๆ จนกระทงั่ สดุ ท้ายคำ� วา่ ละเอียดกห็ มดความหมายไปอกี ถา้ ถงึ นน้ั แล้วหมด
ปัญหาภายในตวั เอง

หลวงปู่คะ อยา่ งปล่อยนกปล่อยปลาปล่อยเตา่ ท่เี ขาว่าเปน็ การตดั กรรมตดั เวร
อะไรอย่างนี้ เปน็ ไปได้ไหมคะ

เป็นไปได้ตามกำ� ลังของการกระท�ำของเรา

ก�ำลงั นี้ หมายความว่าแรงใจท่ีเราส่งไปใช่ไหมครับ

365

อยา่ งสมมตุ วิ า่ เราเอาปลาไปปลอ่ ยกเ็ ทา่ กบั ใหช้ วี ติ ของเขายดื ยาวไป ชวี ติ ของเรา
ก็ยดื ยาวไป ตดั ชีวติ ของเขาก็เหมอื นตัดชวี ิตของเรา มนั เป็นอย่างนน้ั การปล่อยสัตว์
จึงเปน็ ของดี การฆา่ สตั วจ์ ึงเปน็ ของช่วั การปล่อยสัตวด์ ี แตก่ ารฆา่ สตั ว์ไม่ดี

อยา่ งเชน่ บอกวา่ เราทำ� บญุ นนี่ ะคะ เรากรวดนำ้� หรอื อทุ ศิ สว่ นบญุ สว่ นกศุ ลไปให้
แต่ว่าผู้ท่ีจะได้รับนี้คือผู้ท่ีอยู่ในลักษณะเปรตและภูตอย่างน้ีใช่ไหมคะ แต่ภพอ่ืน
ไมท่ ราบว่าจมด่งิ อยู่ในขมุ นรกไหน อยา่ งนอี้ าจจะไม่ได้...

เปรตก็มีหลายประเภทตามหลักธรรมท่ีสอนไว้ พวกเปรตประเภทที่จะได้รับ
สว่ นบญุ สว่ นกศุ ลนกี้ ค็ อื ปรทตั ตปู ชวี เี ปรต มจี ำ� พวกเดยี วเทา่ นนั้ เปรตมถี งึ ๑๒-๑๓
จำ� พวก คอื หนกั เบาตา่ งกนั โดยลำ� ดบั ลำ� ดา พวกนเี้ ปน็ พวกทเ่ี บาทส่ี ดุ ปรทตั ตปู ชวี เี ปรต
คอื ผทู้ จี่ ะสามารถรบั สว่ นบญุ สว่ นกศุ ลของทา่ นผอู้ น่ื ทอ่ี ทุ ศิ สว่ นกศุ ลไปให้ เวลาเราแปล
ออกนะ ปรทตั ตปู ชวี เี ปรต นมี้ คี วามเปน็ อยแู่ ละสามารถทจ่ี ะรบั สว่ นบญุ สว่ นกศุ ลของ
ผอู้ น่ื ที่อุทิศไปให้ มีญาตมิ ติ ร เปน็ ตน้ จำ� พวกนี้ได้รบั

คือพวกท่กี รรมของเขาหมดไปมากแล้วอย่างนั้นหรือคะ

ใชแ่ ลว้ อยใู่ นฐานะทจี่ ะรบั ไดถ้ งึ รบั ได้ แตท่ ร่ี บั ไมไ่ ดท้ เ่ี ราอทุ ศิ ไปนน้ั จะเสยี หายไหม
ไมเ่ สยี หาย สมมตุ เิ ราเอาของนไ้ี ปใหค้ นนน้ั เมอื่ คนนน้ั เขาไมไ่ ดร้ บั เสยี ของนนั้ กต็ ดิ อยู่
กับมอื เราน้ีไม่ได้ไปไหน เข้าใจไมใ่ ช่หรือ

ขอเรยี นถามเรอื่ งคตธิ รรมคอื การสะเดาะเคราะห์ ไมท่ ราบวา่ จะเปน็ หลกั ธรรมทาง
พระพุทธศาสนาหรอื เปลา่

เปน็ ยงั ไงสะเดาะเคราะห์ สะเดาะยังไง

ทเี่ หน็ เพอ่ื นฝงู เขาทำ� กนั เขาปลอ่ ยนกปลอ่ ยปลา แลว้ มกั จะพดู อยเู่ สมอวา่ อทุ สิ ะ
แลว้ เอาทุกข์โศกหรอื ความไมด่ ีต่างๆ ปลอ่ ยไปกับตวั ปลาดังความเช่ือ จะเปน็ ไปได้
ไหมครบั

366

เรานนั่ แหละ เรานเี่ อาไปเอง ใหน้ กใหส้ ตั วเ์ อาไปกไ็ ด้ พอปลอ่ ยเขาไป เขากพ็ น้ ภยั
เรากเ็ ปน็ บุญเป็นกุศลอนั หนงึ่ ขนึ้ มาดงั ทพ่ี ดู น้ี ชวี ติ ของเราก็ยืดยาว น่นั หายสงสัย
แล้วยงั

ในเวลาที่เราได้ท�ำบุญไปให้ผู้ที่เป็นญาติหรือว่าพ่อแม่ของเราน้ี เราจ�ำเป็นต้อง
ระลึกหรือกรวดน้ำ� อทุ ศิ ไปใหไ้ หมครับ

ความอทุ ศิ นเี้ ปน็ ของสำ� คญั นะ อทุ ศิ ดว้ ยการกรวดนำ้� กไ็ ด้ ไมก่ รวดนำ�้ กไ็ ด้ สำ� คญั ท่ี
อทุ ศิ ทางใจ อทุ สิ ะ แปลวา่ เจาะจง มงุ่ ตอ่ คนๆ ใดเปน็ ความเจาะจง เปน็ ความมงุ่ ตอ่ ผนู้ น้ั
ผนู้ ้ี นน่ั เรยี กวา่ เปน็ อทุ ศิ แลว้ นำ�้ นเ้ี ปน็ สกั ขพี ยานภายนอกตา่ งหาก หลกั อนั ใหญโ่ ตจรงิ ๆ
คอื ใจ ถา้ ยงั ไมแ่ นใ่ จ กเ็ อานำ้� เปน็ สกั ขพี ยานอกี ทหี นง่ึ ความหมายวา่ อยา่ งนน้ั ไมใ่ ชน่ ำ้� น้ี
สามารถทจ่ี ะท�ำอยา่ งนนั้ ได้ น้ำ� ใจต่างหาก นี่หลกั ของธรรมแทเ้ ป็นอยา่ งนี้ ธรรมก็มี
หลายประเภทนี่ คนนี้ควรจะอยู่ในข้ันนี้ ไม่สามารถที่จะรับขั้นนั้นได้ ก็ให้อาศัยน้ี
ไปกอ่ นๆ เชน่ ไดก้ รวดนำ�้ นเ้ี ปน็ ทส่ี นทิ ใจของคนนท้ี อี่ ยใู่ นภมู นิ ก้ี ท็ ำ� อยา่ งนนั้ ทา่ นไมว่ า่
เอานเี้ ปน็ เครอ่ื งพยงุ เอานเี้ ปน็ หลกั ฐานพยานใหเ้ ปน็ ทมี่ น่ั ใจลงไปกไ็ ด้ แตห่ ลกั จรงิ ๆ แลว้
อทุ สิ ะ หมายถงึ นำ�้ ใจ อทุ ศิ ทางนำ�้ ใจเปน็ สำ� คญั แตถ่ า้ ไมอ่ ทุ ศิ ตามหลกั ธรรมนน้ั กบ็ อกวา่
ไมไ่ ด้รับ ยกตัวอย่างเช่น พวกเปตชน ญาตวิ งศ์ท�ำบญุ อยู่ธรรมดาๆ พวกน้ไี ม่ไดร้ ับ
แตพ่ ออทุ ศิ พบั กไ็ ดร้ บั และมาตอ่ วา่ เลย ทำ� ไมเราตายไปตงั้ นานแลว้ ทำ� ไมเพงิ่ เอามาให้
ผู้น้ีก็ระลึกได้ทันทีว่าแต่ก่อนเราไม่ได้อุทิศ บุญก็เลยไม่ออก เลยเป็นของคนน้ีเอง
เหมอื นวา่ คนนมี้ เี งนิ เตม็ กระเปา๋ กเ็ ตม็ อยา่ งนนั้ แหละ ไมไ่ ดจ้ า่ ยใหใ้ คร คนนนั้ กไ็ มไ่ ดร้ บั
พอจา่ ยปบุ๊ คนนนั้ กไ็ ดร้ บั นอ่ี ทุ ศิ ปบ๊ั กถ็ งึ ความหมายวา่ อยา่ งนน้ั อทุ ศิ หมายถงึ วา่ จา่ ย
ออกไป

คนเราทจ่ี ติ ใจแนว่ แน่น่ีส�ำคญั ทสี่ ุด เป็นอยา่ งน้นั หรือเปลา่ ครับ

สำ� คญั มาก จติ ใจแนว่ แนส่ ำ� คญั มาก และขอเรยี นใหท้ า่ นทง้ั หลายทราบวา่ ใจนมี้ ี
ความพสิ ดารมากทสี่ ดุ เกนิ กวา่ ความคดิ ธรรมดาเราจะรู้ เรอื่ งใจกบั ธรรมจงึ เหมาะสมกนั
ตาน้ีสามารถมองเหน็ แตร่ ปู สีแสงตา่ งๆ หูสามารถเพียงเสยี งเทา่ น้นั จมูก ล้ิน กาย

367

ไมต่ อ้ งพดู มนั สามารถตามหนา้ ทข่ี องมนั แตใ่ จนล้ี กึ ซงึ้ มาก สง่ิ เหลา่ นไ้ี มส่ ามารถ ใจอนั นี้
สามารถๆๆ เปน็ แตเ่ พียงว่ามอี ะไรมาปกคลุมหุ้มห่ออยภู่ ายในจิตใจ ใจแมจ้ ะมีความ
สามารถ กถ็ กู ปดิ เอาไวอ้ ยใู่ นวงจำ� กดั กอ็ อกไมไ่ ด้ ทนี พี้ อเปดิ สง่ิ ทมี่ ดื ดำ� ทง้ั หลายนอ้ี อกๆ
ออกมากออกนอ้ ยกส็ วา่ งไปเรอื่ ย เพราะธรรมชาตนิ สี้ วา่ งอยแู่ ลว้ พอเปดิ ออกไปเทา่ นนั้
กจ็ า้ ไปหมดเลย อยา่ งพระพทุ ธเจา้ ของเรา ใจจงึ พสิ ดารมาก ตาไมเ่ หน็ ใจเหน็ หไู มไ่ ดย้ นิ
ใจไดย้ นิ ทา่ นจงึ เรยี กวา่ ทพิ พโสต ทพิ พจกั ษุ คอื วา่ ตาทพิ ย์ หทู พิ ย์ มนั เลยวสิ ยั ของ
ตาเนือ้ หหู นงั ไป

อยา่ งเช่นการสังหรณ์ เป็นการรู้ดว้ ยใจในอย่างหนึ่งใช่ไหมคะ หรือว่าใจเน้อื

สังหรณก์ ็ตอ้ งเป็นเกีย่ วกบั เรือ่ งใจ บางทกี ็มีภายนอกประกอบบา้ งเหมือนกนั

ประทานโทษครบั หลวงตาอายุเท่าไรแลว้ ครับ

โอ๊ะ..อยา่ ถามเลย ไปถามมดื กบั แจ้งก็แล้วกนั หลวงตาบวั ก็อยกู่ บั มดื กบั แจ้ง
นน่ั แหละ นบั วนั นนั้ ปนี นั้ ออกมาจากมดื กบั แจง้ กเ็ ทา่ นนั้ เองละ ไมไ่ ดเ้ รอื่ งอะไร เวลาเรา
เจบ็ ไขไ้ ดป้ ว่ ย มดื กบั แจง้ ไมเ่ หน็ มาชว่ ยเรา ปกี บั เดอื นกไ็ มเ่ หน็ มาชว่ ยเรา ไอเ้ ราชว่ ยเรา
แทบตาย หาหยูกหายามากนิ แทบตาย ม้อื วันปีเดือนหายเงยี บไปไหนไมร่ ู้ ไม่เห็นมา
ชว่ ยเรา เพราะฉะนนั้ เราจงึ ไมถ่ ามหามนั เกดิ มาไดก้ ป่ี กี เ่ี ดอื นขเ้ี กยี จตอบ เพราะพวกนน้ั
ไม่เคยชว่ ยเรา

หลวงตาขา ตายแลว้ ไปไหนคะ

ตายแล้วกไ็ ปปา่ ชา้ ไปหาเมรุ

ไปหาเมรกุ ห็ มดหรอื คะ

ถ้าไปเมรุหมดแล้วมันมาเกิดได้ยังไง ส่ิงท่ีไม่หมด มันมีพาให้มาเกิดอยู่น่ัน
เขา้ ใจไหมละ่ รา่ งนไี้ ปหาเมรุ หมด กลายลงไปเปน็ ดนิ เปน็ นำ�้ เปน็ ลม เปน็ ไฟ แตใ่ จน้ี
ออกไปถือภพใหม่แล้วเกิดมาอีกนี้แหละจึงไม่หมด ท�ำบุญก็เกิดต้ังแต่มนุษย์ข้ึนไป

368

เร่ือยๆ สงู ขึ้นไปโดยลำ� ดับล�ำดา ถา้ ไม่มีบุญมแี ตบ่ าปก็เกิด แตไ่ ปเกดิ ต่�ำ อยา่ งน้อย
ไปเป็นสัตวเ์ ดรจั ฉาน มากกว่านัน้ กเ็ ปน็ เปรตเปน็ ผีไป

หลวงตาขา ไม่หมดสิน้ หรอื คะ

ไมห่ มด เพราะเชอ้ื ทจี่ ะไมใ่ หห้ มดยงั มอี ยใู่ นหวั ใจ ใครจะไปลบลา้ งยงั ไงกไ็ มห่ มด
ลมปากมาลบลา้ งสกั กแี่ สนกหี่ มน่ื ลมปากกไ็ มห่ มด สามแดนโลกธาตมุ าลบลา้ งกไ็ มห่ มด
เพราะธรรมชาตนิ นั้ ไมใ่ ชล่ มปาก หากเปน็ ความจรงิ อยใู่ นหวั ใจของสตั วโ์ ลก ทพี่ ระพทุ ธเจา้
ทรงสอนไวไ้ มม่ ผี ดิ แมเ้ ปอรเ์ ซน็ ตเ์ ดยี ว ไมม่ เี ลย อวชิ ชฺ าปจจฺ ยา สงขฺ ารา อวชิ ชาเปน็ ตวั เชอ้ื
พาให้สตั วท์ ง้ั หลายเกดิ ส่วนที่จะเกดิ ดเี กดิ ชั่วนน้ั เป็นวบิ ากที่คนทำ� ดที ำ� ชัว่ เชอ้ื ทีพ่ า
ใหเ้ กดิ คอื อวชิ ชา การเกดิ นนั้ เกดิ แน่ แตว่ า่ การเกดิ จะตอ้ งมสี งู ๆ ตำ่� ๆ ไปตามวบิ ากกรรม
ดีช่ัวของตนท�ำ ก็เหมือนกับว่าต้นไม้น้ีมันเป็นต้นแน่ แต่ว่าจะมีก่ิงมีก้านมากน้อย
ขนาดไหน สูงต�่ำขนาดไหนนน้ั ขึน้ อยกู่ ับการบำ� รุง เข้าใจ....

อาจารย์คะ ขึ้นอยกู่ ับกรรมใช่ไหมคะ

กรรมดีกรรมช่ัวนั่นละ คิดดูต้ังแต่เรามาเกิดก็ยังไม่เหมือนกัน ภพต่างๆ
กเ็ หมอื นกนั อยา่ งนน้ั แหละ ภพในโลกนมี้ ากขนาดไหน อยา่ วา่ แตภ่ พมนษุ ยท์ มี่ องเหน็ กนั
ด้วยตาน้ีว่าเป็นภพใหญ่ภพโตเลย ไม่ได้ใหญ่ ส่ิงท่ีไม่อาจมองเห็นด้วยตาเน้ือมาก
ยงิ่ กวา่ นเ้ี ปน็ แสนๆ หมนื่ ๆ ลา้ นๆ โนน่ จะวา่ อะไรกบั ภพของสตั ว์ แตเ่ ราจะเอาตานไี้ ป
จบั มนั ไมไ่ ด้ ภพนนั้ ไมใ่ ชว่ สิ ยั ของตา วสิ ยั ของใจ วสิ ยั ของญาณความรทู้ จี่ ะหยงั่ ถงึ กนั
เช่นเดยี วกบั เชื้อโรคตวั ละเอียดนี่ จะเป็นวิสยั ของกล้องเทา่ นั้น ถา้ คนตาบอดกม็ อง
ไมเ่ หน็ อีกเหมือนกัน นีเ่ อาธรรมมาสอ่ ง ถา้ ใจบอดเสียอย่างเดียว ธรรมกเ็ ป็นธรรม
กล้องเปน็ กลอ้ ง กไ็ มเ่ ห็น ธรรมกับใจต้องเข้าถกู กัน ถงึ กันแล้วพงุ่ เลย

ท่านอาจารย์ครับ ช่วยแนะน�ำวิธีก�ำหนดจิตให้สงบเวลานั่งภาวนาด้วยครับ
กระผมเคยภาวนา สัมมา อะระหัง

369

เคยภาวนา สมั มา อะระหงั กใ็ หจ้ ติ รอู้ ยกู่ บั สมั มา อะระหงั นนั่ ซี จติ มนั กส็ งบเอง
จะใชธ้ รรมบทใดกใ็ หจ้ ติ รอู้ ยกู่ บั ธรรมบทนนั้ ไมใ่ หส้ ง่ ไปทอี่ น่ื ใหร้ อู้ ยจู่ ำ� เพาะนนั้ เทา่ นน้ั
แลว้ จติ จะคอ่ ยสงบตวั เขา้ มาเอง ธรรมบทใดกไ็ ดต้ ามจรติ นสิ ยั ทช่ี อบทเี่ หมาะกบั ตวั เอง
ธรรมทงั้ หลายกเ็ หมอื นกบั ยาหลายๆ ขนานนน้ั แหละ ขนานนนั้ ถกู กบั โรคนน้ั ขนานนี้
ถกู กบั โรคนี้ ทีนโี้ รคของเรามันชอบอะไร ธรรมกม็ ีหลายบทหลายบาทที่จะเหมาะกบั
จรติ นสิ ยั ของเรา เราชอบอันไหน เราก็น�ำน้นั มาบริกรรมภาวนา กเ็ หมอื นกบั ยาอะไร
ทถ่ี กู กบั โรคของเรา กน็ ำ� ยานน้ั มารกั ษา นกี่ เ็ หมอื นกนั ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขนั ธ์ อยา่ เอา
มาแบกหลงั หกั จะว่าไมบ่ อกนะ แลว้ จติ ก็ไมร่ วม จติ ก็ไมส่ งบ หลงั กห็ กั ขาดทนุ ด้วย
ใชไ้ มไ่ ด้ บทใดกต็ าม ธรรมจะมมี ากมนี อ้ ยเอาเฉพาะจำ� เปน็ ทจ่ี ะตอ้ งใชก้ บั เรา เหมอื นกบั
ยามมี ากมนี อ้ ย เอาเฉพาะจำ� เปน็ กบั โรคของเรา เอาแคน่ นั้ ใหจ้ ติ อยกู่ บั สมั มา อะระหงั
มนั จะไปไหนจติ บงั คบั มนั บา้ งซิ ทำ� ไมจะสงบไมไ่ ด้ บงั คบั ไมไ่ ด้ พระพทุ ธเจา้ สอนให้
บงั คบั จิตทำ� ไม พระพุทธเจ้าวิเศษด้วยอะไร วิเศษดว้ ยการบงั คบั จติ ได้ ฆา่ กิเลสตาย
นเี่ รากบ็ งั คบั จติ ของเราใหม้ คี วามสงบ ถา้ สงบแลว้ สบาย คนเราจติ ไมส่ งบ หาความสบาย
ไมไ่ ด้ แมจ้ ะไปนงั่ อยบู่ นกองเงนิ กองทอง กจ็ ะไปรอ้ งไปครางอยอู่ ยบู่ นกองเงนิ กองทอง
นนั่ แหละ เพราะจติ มนั พารอ้ น พอจติ สบาย อยไู่ หนสบายหมดนนั่ แหละมนษุ ยเ์ รา อยไู่ ด้
ขาดๆ เขนิ ๆ บกๆ พรอ่ งๆ อยไู่ ด้ทง้ั นน้ั แหละ เพราะจติ ไม่บกพร่อง จติ มีอาหารเป็น
เคร่ืองเสวย สบาย...เย็น... นั่นมีธรรมเป็นเคร่ืองเสวย ถ้าเอายาพิษเข้าไปใส่...
โอะ๊ ...ไมไ่ ดน้ ะ รอ้ นเปน็ ฟนื เปน็ ไฟ ไมม่ อี ะไรรอ้ นยง่ิ กวา่ ใจ ความโลภเผาเขา้ ไปกร็ อ้ น
ความโกรธเผาเขา้ ไปกร็ อ้ น ความหลงเผาเขา้ ไปกร็ อ้ น ความรกั ความชงั เผาเขา้ ไปกร็ อ้ น
มแี ตฟ่ นื แตไ่ ฟ ภาคธรรมะไมโ่ ลภนไ่ี มร่ อ้ น ไมโ่ กรธไมร่ อ้ น ไมห่ ลงไมร่ อ้ น ไมร่ กั ไมร่ อ้ น
ไมช่ งั ไมร่ อ้ น ไมเ่ กลยี ดไมร่ อ้ น นน่ั ฟงั ซิ ธรรมทา่ นเปน็ อยา่ งนนั้ ถา้ ไมๆ่ ๆ แลว้ สบายเลย
ไมใ่ ชไ่ มส่ บายนะ ปฏเิ สธในสง่ิ ทกี่ เิ ลสยอมรบั กเิ ลสมนั เสกสรร เราปฏเิ สธปบ๊ั ๆ ลา้ งออกๆ
นัน่ แหละเขา้ ใจไหม จึงว่าอย่างนี้นะ อะไรเข้ามากระเทอื นจิตท้ังน้นั แหละ มาเขย่า
ทง้ั นน้ั แหละ ไมม่ อี ะไรเขยา่ แลว้ แสนสบาย รกั กเ็ ขยา่ ชงั กเ็ ขยา่ เกลยี ดกเ็ ขยา่ โกรธกเ็ ขยา่
โลภกเ็ ขยา่ เอา้ สมมตุ คิ นนงั่ อยดู่ ว้ ยกนั สองคนน่ี คนหนงึ่ มคี วามโกรธเตม็ ตวั คนหนง่ึ
ไม่มี....สบาย คนมีความโกรธเป็นยังไง ดูไม่ได้เลยใช่ไหม นี่เรายกตัวอย่างให้ดู

370

คนหนงึ่ มคี วามโลภเตม็ ตวั คนหนง่ึ ไมม่ ี คนไมม่ นี นั่ แหละเปน็ คนสบาย คนมนี น่ั แหละ
เป็นกองทุกข์ใหญ่ เราอย่าว่าส่ิงนี้เป็นของดี ธรรมพระพุทธเจ้าไม่เห็นว่าเป็นของดี
การเสาะแสวงหาทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ ง อยา่ ใหก้ เิ ลสเหยยี บยำ�่ ทำ� ลายเราดว้ ยการแสวงหา ขอให้
แสวงหาด้วยอรรถดว้ ยธรรมดว้ ยเหตดุ ้วยผล จะสขุ จะสบายไปดว้ ยกนั อย่าให้กิเลส
เข้าไปเป็นเจ้าของกแ็ ล้วกัน ถ้ากเิ ลสเอาไปเปน็ เคร่อื งมือเมือ่ ไรแล้ว เปน็ ไฟเมอ่ื น้ัน

ธรรมของพระพทุ ธเจา้ กระเทอื นโลกมา ๒,๕๐๐ กวา่ ปนี แ่ี ลว้ เฉพาะพระพทุ ธเจา้
ของเราองค์น้ี แล้วเป็นยังไงมากระเทือนหัวใจเราบ้างไหม เห็นมีแต่กิเลสเขย่าอยู่
ตลอดเวลา กระเทอื นดว้ ยกเิ ลสแทบลม้ แทบตายแทบหงายทอ้ งขน้ึ ฟา้ มเี ยอะ ธรรมไมไ่ ด้
เขา้ ไปกระเทอื นในหวั ใจเลย จะหาความสขุ ไดย้ งั ไงมนษุ ยเ์ รา ความสขุ จรงิ ๆ แลว้ ไมไ่ ด้
อยู่กับสิ่งนั้นๆ อยู่กับตรงน้ี..เอาตรงน้ีซิ เพราะทุกข์ก็ตรงน้ีเป็นตัวทุกข์น่ีนะ ไม่ใช่
สงิ่ นน้ั ทกุ ข์ ไมใ่ ชส่ ง่ิ นที้ กุ ข์ ตวั นท้ี กุ ขต์ า่ งหาก พอแกต้ วั นดี้ ว้ ยอรรถดว้ ยธรรมถกู ตอ้ ง
ดงี ามแล้ว อันน้ีจะเปน็ สุขขนึ้ มาๆ อันนั้นมมี าก็สุข อันนัน้ หายไปก็สขุ ไมเ่ ดอื ดร้อน
วนุ่ วาย มนั อยทู่ ต่ี รงนๆ้ี เมอื่ บอกวา่ อยทู่ ตี่ รงนแี้ ลว้ ไปดตู รงโนน้ มนั กไ็ มเ่ หน็ ละซี ไดม้ า
ก็ไดม้ าแต่ความบน่ ....ยุง่ ....ก็เราหาเร่อื งย่งุ นวี่ ะ....

เธอบอกวา่ ระหวา่ งทป่ี ฏบิ ตั นิ ่ี เธอมองเหน็ ตวั ของเธอเปน็ สตั วต์ า่ งๆ แตล่ ะครงั้ ๆ
ในรปู ของสตั ว์ ซง่ึ ทก่ี ลา่ วมากม็ สี นุ ขั และกม็ กี บ แลว้ ครงั้ หลงั ทสี่ ดุ นเี้ หน็ เปน็ ชา้ งเจา้ คะ่
และบอกวา่ ครง้ั หลงั นี้ พอตวั รสู้ กึ วา่ เปน็ ชา้ ง ไปกราบทา่ นในรปู ของชา้ ง ตวั คณุ ....เปน็
ชา้ ง....ก้มลงกราบท่านอาจารย์เจา้ คะ่ แล้วท่ีมองเห็นตนเป็นสัตวแ์ ตล่ ะชนดิ ๆ นก้ี ็เปน็
สัตว์ท่ีดีเจ้าค่ะ คือว่าไมไ่ ปเบียดเบียนใครเจา้ ค่ะ เปน็ สัตวท์ ีเ่ รียบรอ้ ย ถึงแมเ้ ปน็ กบ
ก็เป็นกบท่ีเรียบร้อย

ภาวนาเหน็ อย่างน้ันเหรอ

เธอบอกวา่ เหมอื นอยา่ งกบั อยใู่ นใจเจา้ คะ่ และดฉิ นั กถ็ ามเหมอื นกนั วา่ เหน็ ออก
มาเลยเหรอ เธอบอกวา่ เหน็ ในทางมโนภาพเจา้ คะ่

371

สตั วช์ นดิ ใดกต็ าม เราวา่ เหน็ เปน็ มโนภาพ เรากเ็ หน็ อยแู่ ลว้ น่ี เตม็ ไปหมด เอามา
เทยี บพจิ ารณาดซู ิ กเ็ ร่อื งเหลา่ นีก้ ับเร่ืองของเรามนั ผดิ กนั ท่ีตรงไหน ก็คือสตั ว์น่ันเอง
เปน็ แตเ่ พยี งวา่ ความรกู้ วา้ งแคบตา่ งกนั ลกึ ตน้ื หยาบละเอยี ดตา่ งกนั เทา่ นน้ั เรอื่ งวฏั จกั ร
คือความหมุนเวียน เขาก็หมนุ ไปแบบของเขา เราก็หมุนมาแบบของเรา เราพิจารณา
อยา่ งนน้ั ซิ ถา้ พจิ ารณาใหเ้ ปน็ ธรรม เวลานเ้ี ราหมนุ มาแบบของเรา เขาหมนุ อยแู่ บบของเขา
แตก่ อ็ ยใู่ นวงของวฏั ฏะ เปน็ ผเู้ ดนิ อยใู่ นวฏั ฏะดว้ ยกนั ไมจ่ ำ� เปน็ จะตอ้ งอาศยั ภาพนนั้
มาถามเปน็ ปญั หา เอาภาพจากความคดิ ธรรมดาหรอื เอาภาพทเี่ รามองเหน็ ในทที่ ว่ั ๆ ไป
ธรรมดาเอามาพจิ ารณา มนั กไ็ ดค้ วามอย่างเดยี วกนั น้ี เขา้ ใจหรือยงั

เชน่ เราจะน่ังภาวนาน้ีนะครบั โดยเอานมิ ิต...สมมตุ วิ ่าเราระลกึ ถึงรูปพระหรอื
รปู ดวงแกว้ อยใู่ นทอ้ งเหนอื สะดอื น้ี เปน็ เครอ่ื งชว่ ยเพอ่ื ทำ� ใหใ้ จสงบไวขน้ึ นี้ จะมขี อ้ เสยี
ไหมครับ

กไ็ ดไ้ มเ่ ปน็ ไร แตข่ อ้ สำ� คญั อยา่ ใหน้ มิ ติ ออกไปขา้ งนอกกแ็ ลว้ กนั ใหอ้ ยภู่ ายในตวั

แล้วถ้าเผื่อวา่ เราจะนกึ ถึงอสภุ ะ เราก็นกึ อยภู่ ายในตวั เรานใี้ ช่ไหมครับ

สว่ นอสภุ ะ เราจะเอาอะไรมาเปน็ อสภุ ะ อยขู่ า้ งนอกกย็ งั ไดอ้ สภุ ะนน้ี ะ่ พอเหน็ อสภุ ะ
ชดั แลว้ กน็ อ้ มเขา้ มาสตู่ วั ของเราเทยี บเคยี งกนั ตอ่ ไป อสภุ ะขา้ งนอกนนั้ เมอื่ พจิ ารณาได้
ความแลว้ มาพจิ ารณาอสภุ ะภายในตวั กไ็ ดค้ วาม แลว้ มนั กป็ ลอ่ ยอนั นนั้ เอง เลยมายดึ
อันนเี้ ปน็ หลัก

หมายความวา่ ถา้ เผอื่ เราชอบอสภุ ะ เรากเ็ อาอสภุ ะ แตว่ า่ พอใจเราสงบแลว้ เรากเ็ ขา้
มาข้างในน่ี

ใช่

คนที่ตายแล้วนี่นะคะ ถ้าหากไม่มีการสวดศพให้ จะผิดท�ำนองคลองธรรม
หรอื เปล่า

372

ผดิ นนั้ ไมผ่ ดิ แตห่ ลกั ใหญท่ ที่ า่ นสอนวา่ กสุ ลา ธมมฺ า อกสุ ลา ธมมฺ า นน้ั ทา่ นสอน
คนเปน็ น้ใี หฉ้ ลาด ไมไ่ ด้สอนคนตายให้ฉลาด

แล้วการอุทิศสว่ นกศุ ลให้ผู้ตายนี้ ผตู้ ายจะได้รบั บา้ งไหมคะ

ผตู้ ายทอี่ ยใู่ นฐานะทคี่ วรไดก้ ต็ อ้ งได้ เพราะวา่ ในฐานะมี ในอฐานะกม็ นี ่ี แตส่ ำ� คญั
ทว่ี า่ สวดศพนี่ เชน่ วา่ กสุ ลา ธมมฺ า อะไรนี่ ใหพ้ ยายามสวดเราเสยี กอ่ น อยา่ งพวกทา่ น
ทัง้ หลายมาบ�ำเพญ็ นี่ เรียกว่ามาสรา้ ง กุสลา ธมฺมา เขา้ ใจเหรอ การพินิจพิจารณา
สรา้ งบญุ สรา้ งกศุ ลเปน็ หนทางทดี่ ี กศุ ลกแ็ ปลวา่ ความฉลาด บญุ กค็ อื ความสขุ นกี้ อ็ อก
ไปจากความฉลาด อยา่ ง กสุ ลา ธมฺมา ส่วน อกุสลา ธมฺมา น้ัน ธรรมยงั คนให้โง่
เขา้ ใจไหม

กสุ ลา ธมมฺ า ธรรมทำ� คนใหฉ้ ลาด เราไมฉ่ ลาด เรากจ็ ะเสาะแสวงหาบญุ ไดย้ งั ไง
เรากส็ ัง่ สมของเราอย่างน้ีแหละ เฉพาะอย่างย่งิ เอ้า....ทำ� ใจใหม้ ันฉลาดเถดิ ในเทศน์
บางกณั ฑ์ หลวงตาบวั กย็ งั เทศนน์ ่ี ใครจะวา่ บา้ กต็ าม เราเทศนต์ ามความจรงิ พอเทศน์
ถงึ เรอ่ื ง กสุ ลา ธมมฺ า เอาเตม็ ทแี่ ลว้ กฟ็ ดั ลงเตม็ เหนย่ี วลงในน้ี นเ่ี วลาหลวงตาบวั ตาย
อยา่ ไปหานมิ นตพ์ ระ หากวนพระมา กสุ ลา ธมมฺ า หนา ขนาดนน้ั ยงั มเี ปน็ บางกณั ฑน์ ะ
ทเ่ี ราพยายามสง่ั สมความฉลาดมาตงั้ แตว่ นั เราเรมิ่ บวชเรม่ิ ปฏบิ ตั มิ า จนกระทงั่ ปา่ นนแ้ี ลว้
มนั ยงั จะโงแ่ บบบดั ซบแล้ว อยา่ นิมนตท์ า่ นให้เสยี เวลำ่� เวลาเลย ให้มันจมไปเลยนะ
ยังมีบางกัณฑ์ใช่ไหม น้ีละความจริงไม่ใช่อุตริพูดนะ ให้ฉลาดเพียงพอภายในตัว
ของตวั นี้เถอะ ไม่ได้ค�ำนึงถึงอะไรทัง้ นัน้ แหละ ตายเวลาไหนก็ตาย อยูก่ ็อยู่อยา่ งน้ี
กเ็ หน็ อยนู่ ธ้ี าตขุ นั ธน์ ่ี รกู้ นั อยนู่ ี้ จติ กเ็ ปน็ จติ ธาตกุ เ็ ปน็ ธาตุ กเ็ ปน็ เหมอื นวตั ถทุ ง้ั หลาย
น่ันเอง เปน็ แตเ่ พียงว่าอนั น้ีมันเปน็ เครือ่ งมือของใจยงั ใชก้ นั อยู่ พอใชไ้ ด้กใ็ ชก้ นั ไป
เม่ือสุดวิสัยแลว้ ก็เหมอื นกับรถตดิ เครอื่ ง ก็ไม่ตดิ น่ีจะว่าไง ใช้ไม่ไดแ้ ลว้ อ้าว..ทตี่ ิด
เครอื่ งได้ สว่ นไหนเสีย ส่วนนัน้ ก็ไปไมไ่ ด้อกี สดุ ทา้ ยมันเสียท้งั คันแลว้ จะไปขบั ข่ีได้
อยา่ งไร ทนี ร้ี า่ งกายของเราเสยี หมดทง้ั รา่ ง ใจนก้ี ไ็ มไ่ ดต้ าย เหมอื นกบั คนขบั รถนนั่ แหละ
คนขบั ไมไ่ ดเ้ สยี รถเสยี ตา่ งหาก คนขบั รถกข็ บั ไปไมไ่ ดน้ ถี่ า้ รถเสยี แลว้ อนั นใี้ จของเราดี
ร่างกายไปไมร่ อดแล้ว กป็ ล่อยมนั เสีย จะไปสวด กสุ ลา ธมมฺ า ใหม้ ันทำ� ไม ถ้าลงได้

373

แนใ่ จขนาดนน้ั แลว้ ไมต่ อ้ งสวดอะไรกไ็ ด้ การพดู อยา่ งนี้ เราไมไ่ ดป้ ฏเิ สธถงึ การสวด
ทง้ั หลายนะ เราพดู เปน็ วรรคเปน็ ตอนใหเ้ ขา้ ใจไว้ สรปุ ความลงกค็ อื วา่ สอนเจา้ ของให้
ฉลาดตัง้ แต่บดั น้ี อนั นัน้ เปน็ ผลพลอยไดท้ ี่ควรจะไดม้ ากน้อยเพยี งไร เปน็ เรื่องของ
คนอืน่ ท่ีเขามาสง่ มายืน่ ใหเ้ รา ควรไดก้ เ็ อา ไมค่ วรได้ก็ทำ� ใหไ้ ดต้ ดิ ตวั ของเราไปนี่เสีย
เขา้ ใจเหรอ ตอ้ งการเมอ่ื ไรกล็ ว้ งปบ๊ั ออกมากนิ เลย ขา้ วตม้ ขนมเอาตดิ ตวั ไปนกี่ นิ ไดเ้ ลย
ดกี วา่ จะคอยใหเ้ ขามาสง่ มาเสยี บางทเี ขาไมม่ าสง่ กแ็ ย่ เขาสง่ ไมถ่ กู ตามจดุ หมายทเี่ ราอยู่
กแ็ ย่ นน่ั มนั ดแี ลว้ หรอื เสย่ี งทายอยา่ งนนั้ เอาอนั ไมเ่ สยี่ งนลี่ ะดี อยา่ งทา่ นทง้ั หลายบำ� เพญ็
น่ีไม่เส่ยี ง เข้าใจเหรอ

ธรรมะของพระพุทธเจา้ มีเหตมุ ีผลทุกอยา่ ง เราจะพดู ลอยๆ ท�ำลอยๆ ไดย้ งั ไง
ท�ำลงให้มันถึงใจอย่างท่ีว่าน้ี ค�ำพูดเหล่านี้จะออกมาเองจากจิตดวงนั้นแหละ ท่ีว่า
ตายแล้วอย่านิมนต์พระมากุสลาหนา ท�ำไมจึงว่าไม่ต้องกุสลา จะกุสลาหาอะไร
ก็พอตวั แล้ว กสุ ลาหาอะไร ไปเอามาจากไหน กพ็ อแลว้ นี่ เหมือนกับนำ้� เต็มตมุ่ แลว้
จะเทลงมาเท่าไรก็เทซิ เทกล็ ้นไปหมดนัน่ แหละ มนั พอแล้วน่ี เอาจติ ให้พอซี จติ ถงึ
เมอื งพอแลว้ ไมต่ อ้ งการอะไรทงั้ นนั้ สรรเสรญิ กไ็ มต่ อ้ งการ นนิ ทากไ็ มต่ อ้ งการ ทกุ สงิ่
ทกุ อยา่ งพอ ตกมาปบ๊ั มนั ไหลออกหมด มนั พอแลว้ นน่ั ไมว่ า่ ดวี า่ ชวั่ ตำ� หนติ ฉิ นิ นนิ ทา
อะไรกเ็ ทา่ นนั้ แหละ เมอ่ื อนั นพี้ อแลว้ นนั่ ละ มนั ฉลาดพอตวั แมแ้ ตม่ หาสตมิ หาปญั ญา
ท่เี คยใชช้ ่วยกันเสยี เตม็ เหนยี่ วจนจะเปน็ จะตายแล้ว บทเวลาน้ำ� เต็มต่มุ แล้ว มหาสติ
มหาปญั ญาทเี่ ทลงจกั้ ๆๆ อยเู่ หมอื นนำ�้ กห็ มดปญั หาไปเอง เทไปหาอะไร เพราะฉะนน้ั
ทา่ นผบู้ รสิ ทุ ธ์ิแลว้ ทา่ นจึงไมน่ ิยมวา่ ท่านมสี ติ ทา่ นขาดสติ ท่านไม่นิยมทง้ั น้นั แหละ
บรสิ ทุ ธแ์ิ ลว้ เทา่ นนั้ พอ เรยี กวา่ พอแลว้ นำ�้ อะไรกม็ าเถอะ ไมต่ อ้ งการทงั้ นน้ั พอแลว้ ...
แนะ่ เอาละ หายสงสยั แลว้ นะทพี่ ดู ใหฟ้ งั นี่ อทุ ศิ กอ็ ทุ ศิ ไปซี นน่ั กเ็ ปน็ กศุ ลของเราทคี่ ดิ
ไวอ้ ยแู่ ลว้ ตง้ั แตบ่ ดั น้ี เราอทุ ศิ รา่ งของเรานใ้ี หเ้ ปน็ ประโยชนแ์ กโ่ รงพยาบาล กอ็ อกจาก
ความฉลาดของคณุ อยู่แล้วนี่ จะวา่ อะไรอกี

แต่คิดวา่ ไม่มีธรรมเนียมอะไรแบบนี้คะ่

374

ธรรมเนียมไม่ธรรมเนียมก็ช่างเถอะ กิเลสตัณหาก็ดี บุญก็ดี ไม่ต้องหา
ธรรมเนยี มแหละ ทำ� ผดิ มนั ผดิ ไปทนั ที ทำ� ถกู ๆ ไปทนั ที ไปหาธรรมเนยี มมาจากไหน
ศาสนาไมใ่ ช่ศาสนาธรรมเนียม ศาสนาคอื ศาสนาของจริง บญุ บาปไม่ใช่ธรรมเนียม
เปน็ ของจรงิ ทงั้ สองอยา่ ง ทำ� ลงไป ตรงไหนผดิ มนั กเ็ ปน็ บาป ถกู มนั กเ็ ปน็ บญุ นค่ี วามจรงิ
ส่วนที่เราใช้เป็นบทเป็นบาทเป็นกฎเป็นข้อบังคับ อย่างนั้นก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ทีนี้
เวลาใช้ไปนานๆ กเ็ ปน็ ขนบธรรมเนยี ม เพยี งขนบธรรมเนียมเฉยๆ เราอยากทำ� ก็ได้
ไม่ท�ำก็ได้ จะเปน็ ไรไป เข้าใจแล้วเหรอ สำ� คัญอยู่ท่ีวา่ ความจริงนั่นละเปน็ หลกั ใหญ่

หลวงตาคะ อยา่ งฆราวาสน่ี ถา้ เราคดิ วา่ เปน็ ธรรมะแลว้ เราจะทำ� อะไร เราพดู ออกไป
ตรงๆ อยา่ งน้ี ไม่ทราบว่าจะเหมาะสมไหมคะ

เพศพระกบั ฆราวาสตา่ งกนั เพศเรานเี้ ปน็ เพศทช่ี ดั แจง้ อยแู่ ลว้ ทงั้ สายตาของคน
ท้ังหัวใจเรา ทั้งเพศของเราก็ประจักษ์กับเราอยู่แล้วว่า เพศนี้ไม่มีอะไรจะผิดจะถูก
จะเปน็ จะตายกอ็ ยู่ในหลกั ธรรมหลักวนิ ัยนี้เทา่ นัน้ ส�ำหรับโลกมีการปลกี การแวะการ
หลีกเล่ียงได้ตามสังคมหรือตามสมมุตินิยม อันน้ันเราไม่เอามาเก่ียวข้องเข้าใจไหม
แลว้ แตผ่ ้ปู ฏบิ ัติธรรมจะน�ำไปพจิ ารณาเอาเอง เข้าใจแลว้ เหรอ

กร็ ูส้ ึกวา่ เป็นฆราวาสน่ี บางทีถ้าท�ำตรงไปตรงมากล็ �ำบากเหมอื นกัน

อยา่ งนนั้ แหละ เราจงึ พยายามไมไ่ ปเกยี่ วขอ้ งเรอ่ื งทเี่ ราจะปฏบิ ตั ติ อ่ ฆราวาส เพราะ
นน้ั กฆ็ ราวาส นกี้ ฆ็ ราวาส คนนนั้ ไมม่ ธี รรม คนนม้ี ธี รรม จะปฏบิ ตั อิ ยา่ งไร คนมธี รรม
จะโงก่ วา่ คนไมม่ ธี รรม มนั กเ็ ปน็ ไปไมไ่ ด้ ธรรมดาคนมธี รรมยอ่ มฉลาดกวา่ เสมอ เพราะ
ศาสดาสอนให้คนฉลาด ไม่ได้สอนคนให้โงน่ ่ีวะ

คุณ....ฝากให้มากราบเรียนถามท่านอาจารย์ว่า กระแสจิตน้ีส่งถึงกันได้จริง
หรือไม่

ตามธรรมดาของหลกั ความจรงิ หนง่ึ ตามหลกั ธรรมทสี่ อนไวห้ นงึ่ กส็ ง่ ถงึ กนั ได้
แต่ผทู้ ่สี ง่ ไมท่ ราบว่าส่งผดิ สง่ ถกู ประการใดน้ัน เราไมร่ บั รองนะ แต่ตามหลักธรรมท่ี

375

ถูกตอ้ งท่ีเปน็ ความจริงแลว้ ....ได้ แตผ่ ูท้ ีจ่ ะน�ำไปใช้นน่ั เหมอื นอย่างว่า สิง่ นีเ้ อาไปทำ�
ประโยชนอ์ ยา่ งนๆี้ ๆ ไดส้ ำ� หรบั ผรู้ จู้ กั ใชแ้ ลว้ ไดๆ้ ๆ แตผ่ ไู้ มร่ จู้ กั ใช้ อาจจะเอาไปฟนั หวั เขา
กไ็ ดน้ ่ี มนั เปน็ อยา่ งงน้ั เปน็ ไดห้ ลายอยา่ งน่ี เราจงึ จะพดู ยนั ไปทเี ดยี วกไ็ มไ่ ด้ มนั ตอ้ งพดู
แยกแยะ เข้าใจไมใ่ ช่เหรอท่ีพูดอยา่ งน้ี คำ� ว่า กระแสจติ น้ี กระแสจติ ท่ีเปน็ ธรรมก็มี
ไม่เป็นธรรมกม็ ี ใช้กระแสจติ ถกู กม็ ี ใชผ้ ิดกม็ ี มนั มหี ลายดา้ น ถา้ พดู ถึงเรือ่ งอำ� นาจ
อะไรจะมามอี ำ� นาจยงิ่ กวา่ จติ แมแ้ ตเ่ ขาทำ� นวิ เคลยี รน์ วิ ตรอนไมอ่ อกไปจากจติ จะออก
ไปจากไหน นน่ั ออกไปจากจติ จติ เปน็ ผบู้ ญั ชาเปน็ ผบู้ งการ เปน็ ผคู้ ดิ ผอู้ า่ นผทู้ ำ� มนั ถงึ
แสดงอำ� นาจของทางดา้ นวตั ถโุ ดยออกไปจากอำ� นาจของใจกอ่ น เพยี งโลกๆ น้ี เรากพ็ อ
ทราบไดว้ า่ เปน็ ไปจากไหน คนตายทำ� ไดไ้ หมอนั นี้ คนตายทำ� ไมไ่ ดใ้ ชไ่ หม กระแสจติ
มันใชเ่ ลน่ เมือ่ ไร แมแ้ ตน่ ่ิวแท้ๆ ยังเพ่งให้ละลายไดน้ ี่

กระแสจติ จากคนนี้ถงึ คนนี้ จะส่งผา่ นถงึ กนั ไดไ้ หมเจ้าคะ

อนั นเี้ ปน็ ตามนสิ ยั วาสนาของแต่ละคนท่ีจะสามารถรบั กันได้สง่ กนั ได้ เราไม่ได้
ยนื ยนั ทว่ั ๆ ไป มไี ดแ้ ละมไี มไ่ ดส้ องอยา่ ง เปน็ ไปไดแ้ ละเปน็ ไปไมไ่ ด้ คอื คำ� วา่ เปน็ ไปได้
นีเ่ ปน็ หลกั ธรรมดา ท่ีว่าหลักของความจรงิ น้ันเป็นไปได้ แต่ผทู้ ีม่ าปฏบิ ตั นิ ัน้ บางคน
เป็นไปไมไ่ ดก้ ็มี อย่างเป็นไปได้ก็มี และผ้รู บั กนั รบั ไดก้ ม็ ี รับไมไ่ ด้กม็ ี

อยู่ทีพ่ ลังจติ แรงหรอื ไม่แรงใช่ไหมเจา้ คะ

พดู เท่าน้ีก็พอแลว้ อยา่ ให้พูดไปมากนักเถอะ พดู อะไรมากนกั พลังจิต เลยจะ
กลายเปน็ โลกๆ ไปแหละ หนงั สือนีไ่ ปอ่านนะ อา่ นแล้วจะไดเ้ ห็นกระแสกิเลสกระแส
ธรรมฟดั กนั หนงั สอื เลม่ ไหนทเี่ ทศนเ์ ผด็ รอ้ นนนั่ นะ่ ใหพ้ งึ เขา้ ใจวา่ นน้ั ละคอื วธิ กี ารตอ่ สู้
ของทา่ น ทา่ นตอ่ สกู้ นั อยา่ งนนั้ ตอ่ สกู้ บั กเิ ลส ฟดั เหวยี่ งกนั อยา่ งเตม็ ท่ี แตน่ ไ้ี มเ่ ผด็ รอ้ น
อะไรมากนัก เทศนส์ อนพระลว้ นๆ ยงั เผ็ดร้อนยิง่ กวา่ หนงั สอื ที่ออกไปนั้นอกี

ที่ทา่ นอาจารยว์ า่ เผด็ ร้อนมากน่ี หมายถึงดมุ ากใชไ่ หมครับ

ถา้ พดู ตามแบบโลกๆ เขากว็ า่ เทศนด์ ไุ ปเสยี ถา้ พดู ตามแบบของธรรมแลว้ กจ็ รงิ
ตอ่ จริงถึงกนั เทศน์เปิดเต็มที่ ให้เหน็ ทัง้ โทษทั้งคุณอยา่ งถึงใจ กเิ ลสมันอยู่ตรงไหน

376

หลบซอ่ นยงั ไง ขดุ ลงไปคน้ ลงไป กเิ ลสแตล่ ะประเภทๆ มนั เปน็ พษิ เปน็ ภยั ยงั ไง เวลามนั
เคลอื่ นไหว เคลอื่ นไหวยงั ไง และวธิ กี ารของธรรมทจี่ ะเขา้ ปราบกเิ ลสจะปราบอยา่ งไร
เอาท้งั สองด้านนี้ใสเ่ ข้าไปผางๆๆ จนว่ากิเลสพงั ทลาย เทศนแ์ บบนีก้ เิ ลสไม่ชอบฟัง
เพราะมันกลัวสัตว์โลกจะรู้เท่าทันมันน่ี จึงต้องหาอุบายหลอกลวงว่าท่านเทศน์ดุ
เทศน์ด่าไปเสีย เลยไม่อยากเข้าวัดเข้าวาหาครูบาอาจารย์ นั่น กิเลสมันกล่อมคน
เขา้ ใจไหม ถา้ ผตู้ อ้ งการความจริงแล้วถงึ ไหนถึงกัน เทศน์ไมเ่ ห็นโทษอยา่ งถึงใจคน
จะถึงใจได้ยังไง เทศน์ไมเ่ ห็นคุณอย่างถงึ ใจคน จะถึงใจได้ยังไง เม่ือเห็นโทษกเ็ หน็
อยา่ งถึงใจ เห็นคุณก็เหน็ อย่างถึงใจ ทั้งสองอยา่ งนจี้ งึ เปน็ พลังท่จี ะเขา้ หนุนจิตใจให้
พุ่งตวั ไดท้ ง้ั นนั้ พุ่งตัวหลบหลกี ออกจากภัย หนีภัย พุ่งตัวเพอื่ ความหลุดพ้นจากภัย
เมอื่ มกี ำ� ลงั ทงั้ สองอยา่ งชว่ ยสนบั สนนุ จติ กพ็ งุ่ เทศนแ์ บบงๆู ปลาๆ การฟงั กฟ็ งั แบบงๆู
ปลาๆ เชอื่ กเ็ ชอื่ แบบงๆู ปลาๆ เวลาปฏบิ ตั กิ แ็ บบงๆู ปลาๆ เขา้ ใจไหม กเ็ ลยไมไ่ ดเ้ รอ่ื ง

ในธรรมท่านว่า อริยสัจนี้มีแต่ทุกข์เท่านั้นท่ีเกิดขึ้น มีแต่ทุกข์เท่าน้ันที่ต้ังอยู่
มแี ต่ทกุ ข์เทา่ นนั้ ท่ดี บั ไป แลว้ เราจะไปหาสุขที่ไหนคะ

เราได้เหน็ จริงๆ แล้วเหรอทุกขน์ ่ะ....น่นั ซี ถงึ ถามอยา่ งนี้ เราได้เหน็ แล้วหรอื
มีแต่ทุกข์เท่านั้นเกิดข้ึน ทุกข์เท่าน้ันดับไป เราได้เห็นแล้วหรือตรงนี้ ถ้ายังไม่เห็น
กท็ กุ ขน์ นั้ ละบังสุข....จะว่าไง เปดิ ไปทีไรกม็ แี ต่ทุกข์ อา่ นดู โอ๊ย...ไมไ่ หว....หนีแล้ว
ถ้าจะภาวนาก็ไม่ไหวมีแต่ทุกข์บังไว้เสีย มันก็ไปไม่ได้ ลองผ่านทุกข์ให้ทะลุไปดูซิ
กอ่ นทจ่ี ะไปถงึ สขุ ทา่ นกใ็ หเ้ ปดิ ทกุ ขเ์ สยี กอ่ น ทา่ นถงึ สอนสจั ธรรม คอื ทกุ ขฺ ํ อรยิ สจจฺ ํ
ทกุ ขเ์ ปน็ ของจรงิ ทา่ นวา่ ไอเ้ ราไมไ่ ดว้ า่ ทกุ ขเ์ ปน็ ของจรงิ นน่ี ะ เขา้ ใจแลว้ ยงั มนั ไมม่ อี ะไร
มีแต่ทุกขเ์ กดิ ข้นึ ดบั ไป กใ็ ห้เห็นซวิ า่ เกิดขนึ้ ดบั ไปจรงิ ๆ เหรอ ใหเ้ ห็นประจกั ษก์ ับใจ
นั้นซิ นนั่ ละทุกข์จะจริง พอทุกขจ์ ริงแล้ว ความรกู้ จ็ ริงและไม่หลอกตนเอง

ทำ� ไมทกุ ข์มนั ไม่จริง...

นน่ั ซี ทำ� ไมถึงทุกข์ไมจ่ รงิ ทุกขน์ ั้นจริงอยู่ แตเ่ ราไมจ่ ริงตา่ งหากน่ี ทกุ ขสจั เป็น
ของจรงิ ใครจะรกู้ ต็ าม ใครจะหลงกต็ าม ทกุ ขก์ เ็ ปน็ ของจรงิ อยอู่ ยา่ งนนั้ ถา้ เปน็ แตเ่ พยี ง

377

จติ เรารแู้ ลว้ เราพลกิ ตวั ของเรา นล่ี ะจติ กเ็ ปน็ ของจรงิ พอจติ จรงิ แลว้ ทกุ ขถ์ งึ จะเกดิ ขน้ึ
กต็ าม เชน่ ในสว่ นรา่ งกายนก้ี ท็ ราบวา่ ทกุ ข์ แตไ่ มก่ ระเทอื นถงึ จติ แตก่ อ่ นทกุ ขก์ บั ใจนี้
ประสานกนั เขา้ เลย เหมอื นหอกเหมอื นหลาวทมิ่ แทงเขา้ ไปในหวั ใจ ทนี พี้ อเขา้ ใจเรอื่ ง
ทุกข์ชัดเจนแล้ว ทุกข์ก็เป็นทุกข์ ใจก็เป็นใจ ต่างอันต่างจริงแล้วไม่กระทบกัน
ถา้ มนั ปลอมมนั กระทบกนั ทกุ ขเ์ ปน็ ของจรงิ กจ็ รงิ อยู่ แตใ่ จปลอม มนั กไ็ ปควา้ เอาทกุ ข์
เขา้ มาแล้วก็หาวา่ ทกุ ข์เปน็ ข้าศกึ แก่ตวั เอง ความจรงิ ตวั เองไปคว้าเอามา ถ้าจริงแลว้
กไ็ มค่ วา้ ตา่ งอนั ตา่ งจรงิ แลว้ ไมก่ ระทบกนั ในดา้ นการปฏบิ ตั ิ ความจำ� ไดเ้ ปน็ อยา่ งหนง่ึ
ความจริงเปน็ อยา่ งหนงึ่ ไม่ใชอ่ ันเดียวกัน ทเ่ี ราเรยี นธรรม เรียนมากเรียนนอ้ ยเรียน
ด้วยความจ�ำทั้งน้ัน ยังไม่เห็นความจริง แต่เวลาเราปฏิบัติไปเจอความจริงเข้าแล้ว
ความจำ� มนั กป็ ลอ่ ยของมนั หมด เหลอื แตค่ วามจรงิ เขา้ ใจหรอื ทว่ี า่ ความจำ� กบั ความจรงิ
ตา่ งกนั อาจารยเ์ คยพดู ใหล้ กู ศษิ ยล์ กู หาฟงั คอื เราดใู นตวั เรานแ่ี หละ เราปฏบิ ตั นิ ก้ี ไ็ ดแ้ ก่
ดตู วั เรากอ่ นอนื่ การปฏบิ ตั คิ อื การเรยี นธรรมภายใน คอื ดตู วั เอง เมอ่ื มอี ะไรขน้ึ มามนั กร็ ู้
ถา้ จติ ของเราอยทู่ นี่ แ่ี ลว้ มอี ะไรผา่ นกร็ ู้ นอกจากจติ ของเราไมอ่ ยใู่ นน้ี เหมอื นคนไมอ่ ยู่
ในบา้ น เขาจะมาขโมยโกยเอาของไปหมดกไ็ มร่ ู้ รแู้ ตว่ า่ กลบั มาบา้ นแลว้ โอย๊ ของหมด
ไม่ทราบว่าใครขโมยเอาไป ถ้าเราอยู่ในบ้าน ใครเข้ามาก็เห็น ถ้าจิตอยู่กับตัวแล้ว
อะไรผา่ นออกกเ็ หน็ ผา่ นเขา้ กเ็ หน็ เราเรยี นเขา้ มนั กร็ เู้ รอื่ งของเรา ไปกระทบกบั เรอื่ งอะไร
เพราะเหตไุ ร ก็รู้ไปพร้อมๆ และพยายามแกไ้ ขไปเร่ือยๆ รู้จกั วิธีแก้วธิ ีปลดเปล้อื งไป
เรอื่ ยๆ มนั กเ็ รมิ่ จรงิ เขา้ มา เรม่ิ รจู้ กั วธิ ปี ฏบิ ตั ติ อ่ ตวั เอง สงิ่ ทเ่ี ปน็ ขา้ ศกึ ตอ่ เรา เราเรม่ิ รเู้ รอ่ื ง
ก็มีวิธีแก้ไขกันได้ ถา้ ไมร่ ู้เร่ือง รแู้ ต่ทกุ ข์เฉยๆ ไมท่ ราบวิธีแก้ไข ทกุ ข์กท็ กุ ข์อยูอ่ ยา่ ง
นน้ั แหละ

มใี จดวงเดยี วทเี่ ปน็ พษิ เปน็ ภยั ตอ่ ตวั เราอยทู่ กุ เวลา ไมใ่ ชอ่ ะไรนะ จะวา่ รปู มาเปน็
พษิ ตอ่ เรา เสยี งเปน็ พษิ ตอ่ เรา มนั กไ็ มใ่ ช่ เวลาพจิ ารณาเขา้ ถงึ ความจรงิ แลว้ รปู เสยี ง
กลน่ิ รส เครอ่ื งสัมผัส นีม้ ีอยใู่ นโลกตั้งแตเ่ ม่อื ไร อย่างสมมุติว่า เขานินทาเรา ถา้ เรา
ไมไ่ ดย้ นิ เขาจะนนิ ทาจนไมม่ นี ำ้� ลายกไ็ มม่ อี ะไร แตพ่ อมใี ครมาเลา่ ใหเ้ ราฟงั ดซู ิ “หอื ...
ว่าง้นั หรอื ...มันไม่น่าจะวา่ ให้เรา” เอาละ ทีน่ โี่ กรธขน้ึ ละ เราหลงอารมณเ์ ราตา่ งหาก
เขาพดู แลว้ เขาไปไหนกไ็ มร่ แู้ หละ เขาไปไดก้ โี่ ลกแลว้ กไ็ มร่ ู้ คำ� พดู นนั้ หายไปไหนแลว้

378

กไ็ มร่ ู้ แตเ่ รากม็ าปรงุ ขน้ึ ใหมอ่ นุ่ ขน้ึ มาเผาเจา้ ของ คอื เราหลงอารมณเ์ ราทปี่ รงุ ขน้ึ มาหลอก
ทน่ี พ่ี อรทู้ งั้ ทเ่ี กดิ รทู้ ง้ั สงิ่ นน้ั ทมี่ าสมั ผสั พบั รทู้ งั้ อนั นไ้ี ปรบั พบั แกก้ นั พบั ตา่ งอนั ตา่ งแยก
กนั พบั ๆ แลว้ ไมม่ ปี ญั หาอะไร นว่ี ธิ ปี ฏบิ ตั ิ ทแี รกเราตอ้ งแกอ้ ยา่ งนเ้ี สยี กอ่ น ใหท้ ำ� ความ
เขา้ ใจกบั สงิ่ นนั้ ทำ� ความเขา้ ใจกบั ตวั เองทไ่ี ปเกย่ี วขอ้ งกบั รปู กบั เสยี ง กบั กลน่ิ กบั รส
ระหวา่ งจติ กบั สงิ่ เหลา่ นนั้ ใหท้ ำ� ความเขา้ ใจกนั เสยี กอ่ น และพยายามแกไ้ ขกนั จนกระทง่ั
แกไ้ ขไดแ้ ลว้ ไมจ่ ำ� ตอ้ งทำ� ความเขา้ ใจตอ่ ไป พอสมั ผสั พบั ดบั ไปพรอ้ ม ไมต่ อ้ งไปบอก
ใหด้ บั มนั กด็ บั กม็ แี ตเ่ กดิ กบั ดบั เทา่ นนั้ ในโลกอนั นี้ ไมใ่ ชว่ า่ มแี ตท่ กุ ขเ์ ทา่ นน้ั มเี กดิ มดี บั
สง่ิ อ่ืนกม็ เี กิดมีดับเหมอื นกัน อะไรเกิดขึ้นอนั นนั้ ต้องดบั มตี ีความหมายไปไดห้ มด
น่นั แหละ ธรรมทวี่ ่าเปน็ ของกวา้ งขวางมากมายละเอียดลออ เข้าใจเหรอ

ท่ีวา่ ปฏิบัตไิ ปแล้วจะเหน็ รปู เห็นนามนี้ หมายความว่าอยา่ งไรคะ

กเ็ หน็ อยา่ งนแี้ หละ เชน่ อยา่ งเหน็ รปู อนั นนั้ กเ็ หน็ นามธรรม คอื ความปรงุ ของจติ
ปรุงไปรบั ส่งิ นั้น นีเ่ รยี กว่าเห็นรูปเห็นนาม สมมตุ ิวา่ เห็นรูปน้ี จะเปน็ รปู หญงิ รูปชาย
รปู สตั ว์ส่ิงของอะไรกต็ าม

จิตมันน่งิ อยู่ มนั ไมเ่ หน็ อะไรเลยค่ะ

ตอนมนั นง่ิ กไ็ มเ่ หน็ ถา้ เราพดู ๆ ตอนทม่ี นั นงิ่ หรอื ไมน่ งิ่ มนั เปน็ ตวั เหตุ เวลานงิ่
มนั ไมก่ อ่ เหตุ กใ็ หเ้ ราทราบวา่ มนั นงิ่ ไมก่ อ่ เหตุ แตเ่ วลามนั กระดกิ ขนึ้ มาจะควา้ มบั นน่ั
ก่อเหตุแลว้ รกั บ้าง ชงั บา้ ง เกลยี ดบ้าง โกรธบ้าง ชอบบา้ ง เหล่าน้ีมีแต่เร่อื งก่อเหตุ
ก่อเหตุจากความปรุงของจิตนี่ละเป็นส�ำคัญ เพราะฉะนั้น จิตน้ีจึงเรียกว่ามหาเหตุ
แกต้ รงนหี้ มดเหตแุ ลว้ มนั ไมม่ อี ะไร อะไรกม็ อี ยอู่ ยา่ งนนั้ แตอ่ นั นไี้ มส่ นใจ ไมไ่ ปเกย่ี วขอ้ ง
ไมไ่ ปเกาะ ไมไ่ ปปรงุ ไปแตง่ วา่ ดวี า่ ชวั่ วา่ สขุ วา่ ทกุ ข์ วา่ ชอบไมช่ อบ เปน็ จรงิ ของมนั อยู่
อยา่ งนนั้

ขอถามวา่ จะท�ำอยา่ งไรมนั ถึงจะหยุดปรุงเจา้ คะ

แล้วทำ� ยงั ไงมนั ถึงปรุง พิจารณาตรงน้ันก่อนซิ

379

มนั มีเหตุมากระทบค่ะ

นนั่ ซี อนั นกี้ ต็ อ้ งใหม้ เี หตเุ ปน็ ตวั ดบั ซิ สตเิ ปน็ ตวั เหตุ กำ� หนดจอ่ มนั อยนู่ นั่ เอา้ ...
มนั จะปรุงเรือ่ งอะไร ให้กำ� หนดอยนู่ ้นั เราจ่ออยู่อยา่ งนี้ แมแ้ ตข่ โมยก็ไม่กลา้ ลักของ
พอเราเผลอ มนั ฉวยมบั ไปเลย นนั่ ละ มนั เอาตอนเราเผลอ พอเราเผลอพบั ..แวบ็ ..นนั่
เหน็ ไหม นน้ั ละตวั เหตมุ นั ปรงุ เปน็ เพราะเหตนุ ้ี และมนั ไมป่ รงุ เพราะเหตนุ ี้ คอื ความมสี ติ
รอบคอบ เพราะความเผลอสตมิ นั ถงึ ปรงุ เข้าใจไหม

มันไม่เผลอ แตว่ ่ามันโกรธน่คี ะ

มันเลยเถิดแล้ว มันก็เป็นได้ทุกเวลานั่นแหละจะว่าไง พวกเรานี่พวกเลยเถิด
อาจารยน์ ก่ี เ็ ลยเถิดเหมือนกัน อยา่ งทเี่ ขาเรยี นคาถาไม่โกรธมา ไปเรียนคาถามาแล้ว
กม็ าเลา่ ให้เพอื่ นฟงั ว่า แต่กอ่ นเราเป็นคนโกรธเกง่ จนเรียกวา่ คนข้ีโกรธได้ ทีน้เี ราไป
เรยี นคาถามาแลว้ เราไมโ่ กรธ ไหนคาถาวา่ ไงคาถาไม่โกรธ คนหนง่ึ มนั จะย่วั ถามขน้ึ
ไหน วา่ ไงนะไมโ่ กรธ ไหน ว่าไงนะท่วี า่ ไม่โกรธๆ ย่ัวเอาซงึ่ ๆ หน้าจนตาแดงตวั แดง
ยงิ่ กวา่ พรกิ ทงั้ ๆ ท่ที อ่ งคาถาไม่โกรธนน่ั แหละ เหน็ ไหม

พยายามเอาธรรมเขา้ ไปปราบซิ กเิ ลสกลวั แตธ่ รรม กอ่ นไปโกรธเขา กใ็ หเ้ หน็ โทษ
ของตวั เอง ความโกรธเกดิ ขน้ึ จากเรา กอ่ นทจี่ ะไปกระทบกระเทอื นคนอนื่ มนั กระทบ
กระเทือนตัวเองแลว้ เราต้องดนู ก้ี ่อน ถ้ามนั จะปรงุ แยบ็ ไปเร่อื งความโกรธ แล้วรจู้ ดุ
ของมนั วา่ ทเี่ ปน็ ภยั อยทู่ นี่ ่ี เมอื่ เรารทู้ นี่ แี่ ลว้ มนั กป็ ลอ่ ยทางโนน้ ถา้ ไมร่ ทู้ นี่ แี่ ลว้ มนั จะ
ไปยดึ ทางโนน้ ยิง่ ไปเสรมิ ความโกรธให้รุนแรงขนึ้ ไม่ว่าความโกรธ ไม่ว่าความรกั
อะไรก็ตาม ถ้าหากส่งไปขา้ งนอกและไมส่ นใจดจู ุดของมนั ที่เกดิ ขึน้ จะตอ้ งทวคี วาม
รุนแรงขึน้ ไปเรื่อยๆ เปน็ ไง.... เข้าใจไหมเล่า

เขา้ ใจค่ะ แตเ่ วลาโกรธจริงๆ มนั ไมย่ อมถอย มันไมค่ อ่ ยยอม เพราะจับตวั มนั
ไม่อยู่

กเ็ ราไสให้ไปมันกไ็ ป ถ้าจับหางดึงไว้บา้ งก็กลัวหางขาดอยา่ งง้ันเหรอ จบั ดงึ จน
หางขาด ลองดูซจิ ะเปน็ ไง คราวหลงั เขด็ ....กลัวหางขาด เข้าใจไหม สตติ ามบา้ งซิ

380

เพราะมนั มีเหตุ เขาไมม่ าว่ากไ็ ม่โกรธ

ถา้ เราไมป่ รงุ เรากไ็ มโ่ กรธ แตน่ เี้ ราปรงุ ไปตา่ งหาก เขาวา่ กใ็ หเ้ ขาวา่ ไปซิ ถา้ เราไมป่ รงุ
ไปรบั เขาก็ไม่โกรธจะวา่ ไง

และว่าไมจ่ ริงก็โกรธ ว่าจริงก็โกรธ

กน็ นั่ ซิ มนั ทง้ั ขนึ้ ทง้ั ลอ่ ง กเิ ลสมนั ไมย่ อมขาดทนุ มนั เอากำ� ไรทงั้ นนั้ แหละ เรานี้
ยอมเสียสละทุกอย่างให้เขา หมอบใหเ้ ขาเร่ือย เขาก็สบั ไปเร่อื ยซิจะวา่ ไง

กเ็ ขาว่าไมจ่ รงิ นคี่ ะ

ถา้ เขาวา่ จรงิ กโ็ กรธไดเ้ หมอื นกนั แหละ เอ.๊ ..นพี่ ดู อะไรกนั กระทบกระแทกกนั น่ี
ทงั้ ๆ ทเี่ ขาวา่ จรงิ กไ็ ปวา่ เขากระทบกระแทกเอาอกี นน่ั กเ็ รอ่ื งมนั มผี ดิ อยา่ งนแี้ ลว้ อะไรๆ
กผ็ ดิ หมด เหมอื นกบั เรามแี ผลทฝี่ า่ เทา้ นี่ เดนิ ไปดว้ ยกนั กบั คนทเ่ี ขาไมม่ แี ผล เขาเดนิ ไป
ธรรมดาๆ แต่เราขยอกแขยก แม้ใบไมอ้ อ่ นๆ หรือวา่ หญ้าออ่ นๆ มากระทบเขา้ แลว้
โดดผางเลย กจ็ ะไปตำ� หนเิ สน้ หญา้ อกี นนั่ แหละ เราไมไ่ ดด้ วู า่ เรามแี ผล แผลเราไมเ่ ปน็ ทา่
ต่างหาก ถูกอะไรคอยแต่จะกระทบเจ้าของ ถ้าเราพยายามรักษาแผลท่ีฝ่าเท้าเสีย
เรากเ็ ดนิ ไปไดส้ บายๆ เขา้ ใจไมใ่ ชห่ รือ แผลอยู่กับเรา อะไรมาก็มาถกู แผลนนั้ แหละ
เขาเปน็ แผล เขายงั พยายามใสย่ า แตแ่ ผลทใ่ี จเราๆ ไมพ่ ยายามใสย่ า แลว้ ยงั คอยแตจ่ ะ
รบั ของแสลงนน่ั แหละเอามาทมิ่ เรอ่ื ย อนั นนั้ มาทมิ่ อนั นมี้ าทมิ่ ผา่ นไปตง้ั กปั ตง้ั กลั ปแ์ ลว้
กม็ าอนุ่ ขน้ึ มาทมิ่ แทงอยนู่ ี่ เขา้ ใจหรอื ระลกึ ถงึ เรอ่ื งอดตี ทเ่ี สยี ใจนกี้ เ็ อามาอนุ่ ทมิ่ แทง
เจา้ ของอยนู่ นั่ แหละ เผาเจา้ ของอยนู่ นั้ แหละ อนั นม้ี นั ไมน่ า่ อนั นนั้ มนั ไมน่ า่ ....เรอื่ ย....
มแี ตเ่ รื่องไมน่ ่า และเราน่รี ้อนไปเร่อื ยๆ ก็เหมอื นกบั เรยี นคาถาไม่โกรธนัน่ แหละ

ก็วิธีท่จี ะเหอารมณ์อยา่ งน้จี ะทำ� ยงั ไง

ใหด้ ูตรงน้ี แกท้ ีอ่ นื่ ไม่ตก ใหแ้ ก้ตรงทมี่ ันไปปรุงว่ามนั ไปโกรธเขา ไม่ไดด้ มู าก
ถา้ เราไมร่ ทู้ อ่ี น่ื กใ็ หด้ เู รอื่ งความโกรธทม่ี นั กำ� ลงั รอ้ นอยนู่ ี่ กำ� หนดอนั นน้ั เปน็ เปา้ หมาย
เป็นจดุ ท่ีอยูข่ องจิต ให้จติ อยู่กบั จุดนั้น เช่น เอาความโกรธเปน็ อารมณ์ หรือว่าเป็น

381

เปา้ หมายของจติ ให้ดูท่ีน่ี อันนดี้ หี รือไม่ดี ความโกรธนี่เผาใครเวลาน้.ี ... มนั เผาเรา
มนั ดไี หมน่ี ฝกึ ...ตอ่ ไปพอจะเรม่ิ โกรธ พอมนั แยบ็ ขน้ึ มากร็ แู้ ลว้ ถา้ เราจะไประงบั ขา้ งนอก
มันไมไ่ ด้ วธิ ีระงับตอ้ งมาระงับตวั นี้ ตวั นี้ตวั โกรธ ตวั น้ีตวั ปรุงใหโ้ กรธ อนั นก้ี เ็ ปน็
อบุ ายหนง่ึ แตย่ งั ไงกต็ าม ผลของกเิ ลสทจ่ี ะใหเ้ ราเกดิ ทกุ ขต์ อ้ งแสดงขนึ้ ทจ่ี ติ ใหเ้ ราเหน็
จดุ นกี้ อ่ น เหน็ ความทกุ ขน์ ก้ี อ่ น แลว้ เราคอ่ ยพจิ ารณาแกไ้ ข เรอื่ งความรกั เปน็ อะไรถงึ รกั
กพ็ จิ ารณาเหตผุ ลเรอ่ื ยจนกวา่ จะสงบ แตโ่ ดยมากจติ มกั ไมย่ อมพจิ ารณานะ อะไรเปน็
ของแสลงใจย่ิงจะไปเสรมิ

มนั แกไ้ ดด้ ว้ ยกนั นนั่ แหละ สำ� คญั ทอ่ี บุ ายของการแก้ เวลารกั สงิ่ นนั้ สง่ิ นน้ั ไมไ่ ด้
รกั เรา เรากอ็ ยา่ ไปรกั เขาซิ ลกู กค็ นละคนกบั เรา ใหแ้ ยกคนละประเภท นน่ั กล็ กู นกี่ เ็ รา
อย่าให้คละเคล้าเป็นอันเดียวกัน ความคิดความเห็นการกระท�ำของเขาก็เป็นอย่าง
ของเรากเ็ ปน็ อยา่ ง จะใหเ้ ปน็ แบบเดยี วกบั เรานเ้ี ปน็ ไปไมไ่ ด้ เพราะไมใ่ ชค่ นๆ เดยี วกนั
แยกไปอยา่ งนนั้ แหละ นเ่ี ปน็ เพยี งเอกเทศและกรณุ าแยกไปอยา่ งนี้ เขา้ ใจหรอื ถา้ เรา
มีความพยายามมคี วามสนใจอยา่ งนก้ี จ็ ะคอ่ ยเบาลงไปเร่ือยๆ พออะไรปรากฏขึ้นมา
เรากพ็ ยายามแก้ หาอบุ ายวิธีแก้

....นับวันเหมือนกบั ลงิ ....

เราไมใ่ ชล่ งิ กอ็ ยา่ ใหม้ นั เปน็ อยา่ งงน้ั ซิ แกไ้ ปอยา่ งงนั้ ซิ เราไมใ่ ชล่ งิ จะใหม้ นั เปน็
เหมอื นลงิ ไดย้ งั ไง เราจะใหเ้ กง่ กวา่ ลงิ ไปอกี อยา่ งนน้ั กใ็ ชไ้ มไ่ ดซ้ ิ เรอ่ื งอบุ ายทจี่ ะพยายาม
แกเ้ รานี่สำ� คัญมาก คือสติกบั ปัญญา

ทา่ นคะ อยา่ งอรยิ สจั ๔ คอื ทกุ ข์ สมทุ ยั นโิ รธ มรรค ทา่ นวา่ จะสำ� เรจ็ มรรคผล
กต็ อ้ งส�ำเรจ็ ด้วยอริยสัจ ๔ ใช่ไหมคะ

แลว้ ส�ำหรับคณุ ล่ะวา่ สำ� เร็จด้วยอะไร

แลว้ ทำ� ไมถึงจะตอ้ งพิจารณาปฏจิ จสมปุ บาท....

382

ปฏจิ จสมปุ บาทคอื อะไร คณุ เขา้ ใจวา่ คอื อะไร ปฏจิ จสมปุ บาทนอกจากวงอรยิ สจั
ไปอย่างนั้นเหรอ ปฏิจจสมุปบาทนั่นแลคือตัวอริยสัจ และยอดอริยสัจเสียด้วย
อวิชชฺ าปจจฺ ยา สงขฺ ารา สงฺขารปจฺจยา...เรอ่ื ย มันเกีย่ วมันเนื่องอยภู่ ายในจิตนี้ ไมอ่ ยู่
ทอ่ี ่ืน

อริยสัจนี่มี ๔ เท่านัน้ เอง แลว้ ปฏจิ จสมุปบาทมีตงั้ ๑๓

เชน่ เรามองไปดตู น้ ไม้ ตน้ ไมม้ กี ต่ี น้ บอกวา่ มตี น้ เดยี ว แลว้ ทำ� ไมมที ง้ั กง่ิ ทง้ั กา้ น
ทง้ั ดอกทงั้ ใบ อนั นกี้ เ็ หมอื นกนั เขา้ ใจหรอื ทวี่ า่ ทำ� ไมจงึ ตอ้ งพจิ ารณาอรยิ สจั ทอ่ี าจารย์
อธบิ ายใหฟ้ งั ย่อๆ ท�ำไมทา่ นจงึ ตอ้ งใหพ้ ิจารณาปัจจยาการ ปจั จยาการนนั่ แลคือตัว
อรยิ สจั สมทุ ยั สจั กค็ อื นนั้ แหละ ชาตปิ ิ ทกุ ขฺ า ชราปิ ทกุ ขฺ า เหลา่ นเ้ี ปน็ ทกุ ขสจั กม็ อี ยู่
ในนั้น โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ มันเกิดขึ้นพร้อมถ้ามีต้นเหตุ
เกดิ อนั น้ีๆๆ แลว้ ก็ตอ้ งไปอย่างนัน้ ๆๆ แถวของมนั เป็นอย่างนั้น ทีนี้เวลาดับนี้แลว้
มนั จะตอ้ งดบั นน้ั ๆ อยา่ งนน้ั ๆ สดุ ทา้ ยกล็ ง นริ ชุ ฌฺ นตฺ ิ หมายถงึ ดบั พออวชิ ชาดบั คอื
อวิชชฺ ายเตวฺ ว อเสสวริ าค...เรอื่ ย..ท้ังหมดดบั เข้าใจไหม

อยากจะใหท้ า่ นอาจารยอ์ ธบิ ายเกย่ี วกบั การพจิ ารณา เกสา โลมา นขา ทนั ตา ตโจ
ว่าจะพจิ ารณาอย่างไร

เรากด็ ซู ทิ เ่ี กดิ ทอี่ ยขู่ องมนั เปน็ ยงั ผม ขน เหลา่ นมี้ นั เกดิ จากปพุ โพโลหติ นำ้� เนา่
น้�ำหนองภายในไหลออกมา ตอ้ งชะตอ้ งล้างต้องอาบน้ำ� ทุกวัน ท่ีชะทลี่ า้ งกเ็ พราะเปน็
ของสกปรก นน่ั ละความจรงิ ของมนั พจิ ารณาขดั เกลาออก กลบั ไปกลบั มาหลายตลบ
ทบทวนดว้ ยความมสี ตจิ ดจอ่ ไมใ่ หก้ ระแสของจติ แยบ็ ออกไปทางโนน้ ทางนี้ พจิ ารณาไป
ตามอาการทเี่ ปน็ ๆ จติ ใจจะเขา้ ใจตามความจรงิ และซง้ึ ไปโดยลำ� ดบั แตก่ ารพจิ ารณานี้
แลว้ แต่อุบายวธิ ขี องแตล่ ะรายๆ เรียกวา่ เป็นเทคนิคของแตล่ ะคน บอกกบ็ อกได้แต่
เงอ่ื นหนงึ่ สองเงอ่ื น สว่ นเจา้ ของไปพจิ ารณาตแี ผน่ นั้ ไดก้ วา้ งขวางมาก ครอู าจารยเ์ ปน็
แตแ่ นะแนวพอเปน็ กรยุ หมายปา้ ยทางใหเ้ ทา่ นนั้ เราเองเวลาเราทำ� หนา้ ทน่ี ้ี เราเปน็ ผบู้ กุ
ผเู้ บกิ ผขู้ ดุ คน้ ใหก้ วา้ งขวางละเอยี ดลออไปตามจรติ นสิ ยั ของใครของมนั และความรู้

383

ความเขา้ ใจทเ่ี กดิ ขนึ้ จากการพจิ ารณาของเรานเ้ี ปน็ ความจรงิ รกู้ ร็ จู้ รงิ เหน็ จรงิ ละไดจ้ รงิ
เปน็ ความสขุ จรงิ ๆ เปน็ ความเบาจรงิ ๆ ความปลอ่ ยวางจรงิ โดยลำ� ดบั ๆ นน่ั เรยี กวา่ ความจำ�
กบั ความจรงิ มนั ตา่ งกนั มาก ความจำ� นจี้ ำ� เทา่ ไรกจ็ ำ� ไมต่ อ้ งพดู ทอี่ นื่ พดู หลวงตาบวั นลี้ ะ
จะพดู นทิ านหลวงตาบวั ใหฟ้ งั หลวงตาบวั อยโู่ นน้ เรยี นหนงั สอื พอสอบไดน้ กั ธรรมตรี
โอ้ ดีใจ แหม เรานี่ภูมิสูงนะได้นักธรรมตรี สอบได้นักธรรมโทย่ิงดีใจใหญ่
ไดน้ กั ธรรมเอกเขา้ ไป ไดม้ หาเขา้ ไป โถ จะไดเ้ อาเชอื กมามดั พงุ มนั จะแตกปญั ญามนั
มาก เข้าใจว่าเจ้าของมคี วามรมู้ าก ความฉลาดมาก น่มี นั จำ� ไดเ้ ทา่ นนั้ ความส�ำคัญน้ี
เลยเป็นกิเลสมาพอกพูนตวั เพ่มิ ข้ึนอีก การเรียนน้ันแทนที่จะทำ� กเิ ลสใหเ้ หอื ดแห้งไป
กลับเป็นการส่งเสริมฟื้นฟูกิเลสข้ึนมามากมายเต็มหัวใจจนก้าวไม่ออกเพราะหนัก
ความรู้ ความจริงมนั หนักกิเลสเขา้ ใจไหม น่เี ราพดู ถงึ เรื่องภาคความจ�ำ เราไมต่ �ำหนิ
หากพดู ตามความจรงิ คอื ความจำ� เปน็ อยา่ งนน้ั เรยี นไปมากเทา่ ไรยงิ่ มคี วามสำ� คญั ตน
มากข้นึ ๆ จนจะกา้ วไปไม่ได้ เพราะมนั หนักสตปิ ัญญาความเฉลยี วฉลาด ทง้ั ๆ ท่ีโง่
ยงิ่ กวา่ เดก็ ครน้ั พอเราออกปฏบิ ตั ิ ออกปฏบิ ตั นิ จ้ี ะเอาจรงิ เอาจงั เรยี นแผนมนั เรยี บรอ้ ย
แลว้ แผนจะฆ่ากเิ ลส เรียนแผนแล้วกว็ างแผน เอา้ ด�ำเนินตามแผนตามภาคปฏบิ ัตนิ ี่
การเรยี นกย็ ากแกก่ ารจดจำ� แตไ่ มไ่ ดย้ ากเหมอื นภาคปฏบิ ตั ทิ จี่ ะเอาจรงิ เอาจงั ปฏบิ ตั ิ
เข้าไป พิจารณาเข้าไป พิจารณาอันใดจริงอันนั้น พิจารณาอย่างไรจริงอย่างนั้น
ไม่ให้เคลือ่ นคลาดเปน็ อยา่ งอ่นื บงั คบั เขา้ ไปจนเขา้ สู่ความจรงิ เข้าใจไปโดยลำ� ดับๆ
ทนี ค้ี วามสำ� คญั มน่ั หมายของตนทเี่ คยสำ� คญั ไวน้ นั้ มนั คอ่ ยหลดุ ลอยไปๆ นกั ธรรมตรี
ก็ไม่ทราบหายหนา้ ไปไหน ไปแล้วไมก่ ลับ นักธรรมโทก็ไมท่ ราบขโมยหนีไปทางไหน
ไปแลว้ ไมก่ ลบั นกั ธรรมเอกไมท่ ราบวา่ วงิ่ ไปทางไหน ไปแลว้ ไมก่ ลบั มหากไ็ มท่ ราบวา่
โดดลงโลกไหนไปแลว้ ไมก่ ลบั จนกระทงั่ ยงั เหลอื แตห่ ลวงตาบวั เดยี๋ วน้ี คดิ เอากแ็ ลว้ กนั
ไมม่ เี รอื่ งอะไรแหละมแี ตห่ ลวงตาบวั ยงั อยอู่ ยา่ งนนั้ แหละ เขา้ ใจไหมทพี่ ดู นี้ พอฟงั เขา้ ใจ
หรอื เปลา่ นเี่ ทยี บใหร้ คู้ วามจรงิ ความจำ� เปน็ อยา่ งนนั้ อยเู่ ปลา่ ๆ กส็ บายอยา่ งหนงึ่ วา่
ทกุ ขไ์ มท่ กุ ข์ พออยเู่ ปลา่ ๆ ไมม่ อี ะไรละทน่ี ่ี ไมม่ คี วามรวู้ ชิ าอะไรแลว้ อยแู่ บบเซอ่ ๆ ซา่ ๆ
นสี่ บายจรงิ อยแู่ บบฉลาดนน้ั แหละมนั ทกุ ข์ ทกุ ขเ์ พราะความฉลาดมาก เราอยา่ เขา้ ใจ
ว่าทุกข์เพราะความโง่นี้มากเลย ทุกข์เพราะความฉลาดย่ิงมากยิ่งหนัก ให้โง่แบบ

384

พระพทุ ธเจา้ โงแ่ บบธรรมะ พดู งา่ ยๆ นะ แบบธรรมะมนั สบายดี ถา้ จะวา่ ฉลาดกฉ็ ลาด
แบบธรรมเสยี ถา้ จะวา่ โง่กแ็ บบธรรมเสยี แสนสบายทัง้ สองอย่าง

ท่านอาจารย์ครับ คือการท่ีเรานั่งภาวนานี้ก็เพื่อต้องการความฉลาดแหลมคม
และการหลดุ พน้ ตอ่ กเิ ลส นเี่ ราตง้ั ความหมายไวอ้ ยา่ งนจี้ ะถอื วา่ เปน็ กเิ ลสหรอื เปลา่ ครบั

การตง้ั ความหมายเอาไว้ มนั เปน็ แผนฆา่ กเิ ลส ไมเ่ ปน็ กเิ ลส ถงึ เราจะปฏบิ ตั ยิ งั ไงๆ
หรอื เราจะตอ้ งปฏบิ ตั อิ ยา่ งนน้ั ๆ กเิ ลสถงึ จะระงบั ดบั ลงไปโดยลำ� ดบั ๆ จนกระทง่ั กเิ ลส
ตายหมด นนั้ เปน็ แผนการของเรา ทนี่ เ่ี รากป็ ฏบิ ตั ติ งั้ หนา้ ตง้ั ตาปฏบิ ตั ิ ไมเ่ ปน็ กเิ ลสทง้ั นน้ั
คนอยากไปนพิ พานกไ็ มเ่ ปน็ กเิ ลส เพราะไมใ่ ชค่ นตาย อยากไปนพิ พาน ความอยากน้ี
เป็นมรรค เปน็ ทางเดินเพอื่ ความหลดุ พน้ ความอยากเปน็ สาเหตุให้ดำ� เนินเพอ่ื ความ
หลดุ พน้ อยากไดบ้ ญุ อยากพน้ ทกุ ขแ์ ละทำ� ความดี ไมเ่ ปน็ กเิ ลส อะไรๆ กไ็ มอ่ ยากเลย
จะทำ� อะไรไปบา้ ง พอมคี วามอยากนิดหนึ่งๆ เปน็ กิเลสแล้วๆ เลยไมอ่ ยาก อยู่เฉยๆ
เหมอื นกบั หวั ตอไปเสยี ไมง่ นั้ กเ็ รยี กคนตายไปเสยี พวกนเี้ ขาไมอ่ ยาก เขาไดน้ พิ พานแลว้
ใช่ไหมคนตาย ถา้ วา่ เขาไดน้ ิพพานแล้ว ไป กุสลา ธมฺมา ให้เขาท�ำไม นมิ นตพ์ ระไป
จนวา่ เต็มบา้ นเตม็ เมอื ง อยไู่ หนๆ กก็ วา้ นเอามา กุสลา ธมมฺ า อกสุ ลา ธมมฺ า ไอ้นมี่ นั
ตายแลว้ นา ทำ� ไมไมว่ า่ ไอน้ นี่ พิ พานแลว้ นา มนั หมดความอยากแลว้ ไปนพิ พานแลว้ นา
อยา่ มากุสลาให้มนั นา ท�ำไมไมว่ ่าอย่างนั้นละ่

บางครงั้ ไมท่ ราบวา่ กเิ ลสคอื อะไร

ท่ีไมท่ ราบวา่ กิเลสคืออะไร นั้นแลคอื กิเลส เข้าใจไหม ยังไม่รอู้ ยู่หรือ นน้ั แล
กิเลส

ทนี ้ีถา้ หากว่าเรารู้วา่ กเิ ลสคอื อะไร กเ็ ปน็ กิเลสไปอกี

น้นั คือธรรม เข้าใจแล้วเหรอท่ีน่ี พอเขา้ ใจแล้วเหรอ

คนเขาคยุ กนั วา่ คอื วา่ ธรรมะของชาวบา้ นเขาบอกวา่ ไอก้ เิ ลสคอื ความเศรา้ หมอง
แลว้ ก็คยุ กนั ไปคยุ กนั มา ผู้ทท่ี �ำความชัว่ กเ็ ป็นกิเลส ผู้ทที่ �ำความดีกเ็ ป็นกเิ ลส

385

ทนี เี้ ขา้ ใจแลว้ หรอื ทวี่ า่ ผหู้ วงั ความดดี ำ� เนนิ ประพฤตปิ ฏบิ ตั ติ นดนี น่ั นะ่ เปน็ มรรค
เขา้ ใจแลว้ หรอ ความความอยากหลดุ พน้ ทกุ ข์ เปน็ ตน้ เอาพดู งา่ ยๆ เอาสดุ ยอดเลยนะ
อยา่ งไหนเปน็ กเิ ลส มนั มขี อบมเี ขต ความอยากมี ๒ ประเภท ความอยากเปน็ ประเภท
ของกเิ ลสกม็ ี ความอยากเปน็ ประเภทของมรรคกม็ ี ไมอ่ ยาก มนั ไมม่ จี ดุ หมายปลายทาง
แล้วเดนิ โซซดั โซเซไปชนกำ� แพง ไม่เดินไปตามทาง ดซู ีหัวแตกอยา่ วา่ ไม่บอก เรอ่ื ง
กำ� แพงแตกนจ่ี ะยากอยนู่ ะ เราจะไปโนน้ กต็ อ้ งคำ� นงึ ถงึ ทางประตเู สยี กอ่ นซิ ออกตรง
ช่องนัน้ ไปน้ัน มันมีจุดความมุ่งหมายหลุดพน้ จากทุกข์ น้พี ดู ตามส่วนนี้ อนั น้กี ็เป็น
กระทไู้ ดอ้ นั หนง่ึ เหมอื นกนั แตอ่ ยา่ เอามาเปน็ แบบอนั หนง่ึ นะ ใหเ้ อาเปน็ แบบอยา่ งหนงึ่
ตา่ งหาก ไมใ่ หเ้ ปน็ แบบอนั หนง่ึ แตใ่ หเ้ ปน็ แบบหนงึ่ ตา่ งหาก แยกไวส้ องกอ่ น นเี่ ราเคย
อยา่ งประจกั ษใ์ จทเี ดยี วไมล่ มื จนกระทงั่ เดยี๋ วน้ี เพราะมนั เดน่ มาก ทแี รกไมอ่ ยากบวช
ยกหลวงตาบัวอีกแหละ ถ้าความเลื่อมใสพระเลื่อมใสพระศาสนาน้ี เล่ือมใสยินดี
แตไ่ มอ่ ยากบวช หากจำ� เปน็ ดว้ ยเหตผุ ลบงั คบั เลยตอ้ งบวช เวลาบวชไปแลว้ ดหู นงั สอื
ธรรมะ ดทู ต่ี รงไหนทำ� ใหเ้ อะใจๆ เอะ๊ ชอบกลๆ เรอ่ื ย มนั สะดดุ ใจ ยงิ่ ไปดพู ทุ ธประวตั ิ
ไปดูประวัตขิ องสาวก โอย๋ จติ หมุนต้วิ เหน็ พระพทุ ธเจา้ สลบก็เกดิ ความสงสารทา่ น
จนน้�ำตาร่วงในขณะที่อ่านหนังสือประวัติท่านอยู่ ที่นี่ตรัสรู้ก็น้�ำตาร่วงอัศจรรย์ท่าน
ดปู ระวัติของสาวกกเ็ หมอื นกนั เป็นความอศั จรรย์ทา่ น ได้รบั ความทุกขค์ วามลำ� บาก
กส็ งสารทา่ น นำ�้ ตารว่ งเหมอื นกนั ทที่ า่ นไดร้ บั ความวเิ ศษวโิ สคอื บรรลธุ รรม กเ็ กดิ ความ
อศั จรรยท์ า่ น นี่ทงั้ ประวตั ิของพระพุทธเจ้า ท้ังประวัติของพระสาวก เลยหมุนเข้ามา
สจู่ ติ ใจนี้ จติ ใจกห็ มนุ เขา้ นนั่ เลย หมนุ เขา้ เรอ่ื งธรรม ทนี เี้ รอื่ งภายนอกเลยจดื ไปจางไปๆ
จิตยงิ่ หมุนเขา้ ไปๆ ประหวดั เร่ืองธรรมเรอ่ื งมรรคผลนพิ พาน อยากเปน็ พระอรหันต์
อยากไปนพิ พาน เลยมคี วามอยากอนั เดยี วเทา่ นน้ั อยากอยา่ งเดน่ นะ ไมใ่ ชอ่ ยากธรรมดา
อยากจนว่า ไม่ไดร้ ับมรรคผลนพิ พาน เอ้า ตายก็ตาย ก็มปี ญั หาอนั หนง่ึ แทรกข้นึ มา
เวลานเี้ ราตอ้ งการมรรคผลนพิ พานเตม็ ที่ เรยี กวา่ เตม็ หวั ใจแลว้ แตม่ รรคผลนพิ พาน
ในศาสนาน้จี ะยังอย่หู รือไมน่ า หรือว่ามรรคผลนพิ พานเสอื่ มไปหมดแล้ว ถา้ หากวา่
มรรคผลนิพพานหมดเขตหมดสมัยแล้ว การบ�ำเพ็ญของเราน้ีจะบ�ำเพ็ญยากล�ำบาก
แค่ไหนก็ไม่เห็นเกิดประโยชน์ เพราะไม่มีผลเป็นเคร่ืองตอบรับกัน เลยท�ำให้เกิด

386

ความคิดข้ึนมาอีกแง่หน่ึงว่า ขอให้เราได้พบครูบาอาจารย์องค์ใดองค์หนึ่งได้ชี้แจง
ถงึ เรอ่ื งมรรคผลนพิ พานใหเ้ ราฟงั อยา่ งถงึ ใจวา่ มรรคผลนพิ พานมอี ยู่ ไมม่ ที างสงสยั
ร้อยเปอร์เซ็นต์เพียงเท่านี้ละ เมื่อเราถึงใจแล้ว เราจะมอบกายถวายตัวฝากครูบา-
อาจารยอ์ งคน์ น้ั ไวเ้ ลย และเราจะบำ� เพญ็ เพยี รเพอ่ื ความเปน็ พระอรหนั ต์ เพอ่ื นพิ พานน้ี
อยา่ งเตม็ ความสามารถ ตายไหนไมห่ มายปา่ ชา้ เลย ขอใหเ้ ราไดท้ ราบอนั นอ้ี ยา่ งถงึ ใจเถดิ
ได้เช่ือว่ามรรคผลนิพพานยังมีอยู่อย่างถึงใจเถิด การประพฤติปฏิบัติเพื่อมรรคผล
นพิ พานนี้ จะเอาให้อย่างถึงใจเหมอื นกนั กับความเช่อื นั่นแล

ที่น่ีพอหยุดเรียนตามท่ีเราตั้งค�ำสัตย์ไว้แล้ว ออกมาตามหาท่านอาจารย์ม่ัน
ตามมาอดุ รฯ ทา่ นไปสกลนครแลว้ เรากเ็ ลยไปหนองคายเสยี กอ่ น พกั อยวู่ ดั ทงุ่ สวา่ งนี้
๓ เดอื น ทนี ตี้ ามทา่ นไปถงึ สกลนคร เลยไปถงึ ที่อยขู่ องทา่ นบ้านโคกนามน ปนี น้ั
ท่านจำ� พรรษาทบี่ า้ นโคก พอไปถงึ ท่านมืดพอดี ท่านกำ� ลังเดินจงกรมกบุ๊ ก๊บั อย่ขู า้ งๆ
ศาลาหลงั เลก็ ๆ ทา่ นกนั้ หอ้ งอยทู่ น่ี นั่ หอ้ งนน้ั แหละเปน็ หอ้ งทเี่ ราไปแอบฟงั ทา่ นสวดมนต์
ทีนี้พอเราไปถงึ เท่านนั้ ละ ปญั หาท่เี ราคดิ ไว้ทง้ั หมดเต็มอยู่ในหัวใจน้ี เหมอื นกับทา่ น
มาบนั ทกึ เอาหมดทกุ แงท่ กุ มมุ พอไปถงึ ทา่ น ปญั หาทเี่ ราคดิ ไวท้ ง้ั มวลน้ี ทา่ นแจงออก
ในขณะนนั้ เลย เหมือนกับว่า น่ีน่ามรรคผลนพิ พาน หลงบา้ ไปไหน คงวา่ อยา่ งนน้ั
รไู้ หมมรรคผลนพิ พานอยตู่ รงนๆี้ ๆ เหน็ ไหมๆๆ ฟงั เทา่ ไรยง่ิ ซง้ึ ๆ จนกระทงั่ หายสงสยั
ทั้งๆ ทีก่ เิ ลสยังมีเตม็ หัวใจนะ หากหายสงสยั แลว้ ทว่ี ่า มรรคผลนิพพานมหี รือไม่มี
มแี ตค่ วามแนใ่ จวา่ มรรคผลนพิ พานมอี ยอู่ ยา่ งสมบรู ณด์ งั ทท่ี า่ นอาจารยไ์ ดช้ แี้ จงใหเ้ รา
ทราบอยขู่ ณะนี้ เหมอื นกบั วา่ ทา่ นถอดออกมาจากหวั ใจของทา่ น ถา้ เปน็ วตั ถกุ เ็ หมอื นกบั
วา่ ทา่ นถอดออกมา นนี่ า่ เหน็ ไหม ตาบอดเหรอ ถา้ คนไมต่ าบอด เราเอาวางไวฝ้ า่ มอื นี้
ตอ้ งเหน็ เสมอ นเ่ี หน็ แลว้ ยงั ๆ เรากอ็ ยากจะพดู ใหม้ นั เตม็ ปากวา่ ไมเ่ หน็ ยงั ไง กว็ างอยู่
บนฝ่ามือ คือความเช่อื มันเช่อื แลว้ เชอ่ื ท่าน เพราะทา่ นถอดความจรงิ ออกมาจากใจ
ให้เห็นชัดเจน ที่นี่เร่ืองท้ังหลายท่ีว่าความอยากอันนี้มันรุนแรง พร้อมด้วยที่นี่นะ
ความอยาก ยงั สงสยั ผลอยยู่ งั มี เรยี กวา่ ความอยากยงั ไมส่ มบรู ณ์ พอทา่ นแสดงเรอื่ ง
มรรคผลนพิ พานใหฟ้ งั แลว้ เอาละทนี่ ท่ี า่ นอาจารยอ์ ธบิ ายถงึ ขนาดนเ้ี ชอื่ แลว้ ยงั เชอื่ อยา่ ง
ถงึ ใจ เอา๊ ทีน้เี ราจะจรงิ ไหม ต้องจริง ไม่จริงไม่ได้ จรงิ เอาตายเขา้ ว่าเลย แลว้ มัน

387

กเ็ ปน็ อยา่ งนนั้ จรงิ ๆ ความเพยี รของผทู้ เ่ี อาตายเขา้ วา่ กบั ความเพยี รธรรมดาน้ี ตา่ งกนั
ในคนๆ เดยี วกนั ความเพยี รธรรมดานเ้ี ปน็ อยา่ งหนงึ่ ความเพยี รทมี่ คี วามเชอื่ มนั่ และ
ความมงุ่ มน่ั ตอ่ สง่ิ นัน้ มีกำ� ลงั อย่างลน้ หัวใจแลว้ ความพยายามท่จี ะใหเ้ ขา้ ถึงจดุ นน้ั
ต้องฟัดเต็มเหนี่ยว เอา ตายก็ตาย ไม่ตายให้รู้ มีเท่านั้น เป็นอย่างอื่นไปไม่ได้
ถอยไม่ได้ ตายในสนามรบ นี่มีแตค่ วามอยากจูงไปเทา่ นั้น เราเอาความอยากเข้ามา
เทยี บเคยี งดู ความอยากนอี้ ยากจรงิ ๆ อยากหลดุ พน้ อยากรอู้ ยากเหน็ มรรคผลนพิ พาน
อยากเปน็ พระอรหนั ต์ อยากจรงิ ๆ หลวงตาบวั ตวั เทา่ หนกู ต็ าม ความอยากมนั เทา่ ภเู ขา
พอไดท้ ราบความจริงจากท่านอาจารย์มน่ั แล้ว เอ๊า ทน่ี ่ีกนิ ใหส้ มอยากนะ พูดง่ายๆ
พูดอย่างงั้นนะ กนิ ใหส้ มอยากกค็ ือวา่ เอ๊า ท�ำให้เต็มที่ซี ตัง้ แตน่ ั้นแหละ ความเพยี ร
ถึงเป็นเหมอื นกบั กงั หนั อยุ๊ เหมอื นกบั อะไรก็ไม่รูแ้ หละ พดู ไมถ่ ูก ไม่มีจิตท่จี ะแย็บ
ออกไปทไี่ หนๆ เกย่ี วกบั ประชาชนเพอ่ื นฝงู อะไรเลย หมนุ ตว้ิ ๆ เราไมเ่ คยสนใจคดิ วา่
เราจะได้เป็นครูเป็นอาจารย์สั่งสอนพระเณรประชาชนอย่างนี้ แต่มันเป็นขึ้นมาได้
อย่างไรก็ไม่รู้ ขณะท่ีหมุนต้ิวเข้าตะลุมบอนไม่คิดเป็นคิดตายอะไรกับผู้ใดท้ังนั้น
นอกจากเจา้ ของอยา่ งเดยี ว เขา้ มาอยตู่ ามธรรมดานไี้ มไ่ ด้ หาอยแู่ ตใ่ นปา่ ในเขา หากอยู่
กบั หมเู่ พอื่ นองคห์ นง่ึ สององคส์ ามองคไ์ มส่ ะดวก พลกิ คดิ ใหม่ เพราะเรารใู้ นใจของเรา
ความเพยี รไมส่ ะดวก อยคู่ นเดยี วทงั้ นนั้ อยากกนิ กก็ นิ ไมอ่ ยากกนิ กวี่ นั ชา่ ง เอา้ ตาย
กต็ าย โถ จนหนงั หอ่ กระดกู แตก่ อ่ นมนั หนมุ่ ปอ้ นะ กอ็ ายุ ๒๗ ออกปฏบิ ตั ิ แลว้ หนงั
หอ่ กระดกู เปน็ ยงั ไง ผอมหรอื ไมผ่ อม ฟงั ซิ จนกระทง่ั ลงมาหาหมเู่ พอ่ื นพากนั ตกตะลงึ
แมแ้ ตท่ า่ นอาจารยม์ น่ั ยงั ตกตะลงึ โฮ้ ทำ� ไมเปน็ อยา่ งน้ี เหลอื งเปน็ ขมน้ิ ลงมาจากภเู ขา
โฮ๊ะ ท�ำไมเป็นอย่างน้ี พอวา่ อยา่ งนน้ั ท่านกแ็ กป้ ุ๊บ มันตอ้ งอยา่ งน้ีจึงเรยี กวา่ นกั รบ
นน่ั ทา่ นกลวั เราจะออ่ นแอรอ้ งไหแ้ งๆ เขา้ ใจไหม พอทา่ นวา่ ทำ� ไมเปน็ อยา่ งน้ี เดย๋ี วก็
ร้องไห้แงๆ ถ้าวา่ มนั ต้องอย่างน้ีซิ ถึงเรยี กวา่ นกั รบ ท่านแกป้ บุ๊ เดยี วเลย เพราะเรา
มนั เปน็ เหมอื นกบั ลกู ตวั แดงๆ อยนู่ นี้ ะ่ มนั คอยแตจ่ ะออดจะออ้ น พอวา่ ทำ� ไมเปน็ อยา่ งง้ี
คอยแตจ่ ะรอ้ งไหแ้ งๆ ทา่ นจงึ รบี ตดั ปบุ๊ เลย มนั ตอ้ งอยา่ งน้ี จงึ เรยี กวา่ นกั รบ การปฏบิ ตั ิ
ตามความอยากมนั จงึ ต้องหมุนของมนั เรากลา้ พูดไดอ้ ยา่ งเตม็ ปาก เราไมไ่ ด้อวดรู้
อวดฉลาด เราพดู ตามความจรงิ เพราะเราไมอ่ ยากพดู มนั ไมอ่ ยาก มนั ไมห่ วิ แตเ่ มอื่

388

เหตผุ ลทค่ี วรจะพดู มกี พ็ ดู โดยยกความอยากนน้ั กบั ความอยากทเ่ี ปน็ ตณั หาเปน็ กเิ ลส
ขนึ้ มาเทยี บกนั เราอยากเตม็ หวั ใจ เรากเ็ คยอยากมาแลว้ คอื อยากไดม้ รรคผลนพิ พาน
ทีนคี้ วามเพียรให้สมใจกบั ความอยาก เราก็ไดเ้ คยทำ� เต็มสติก�ำลังของเรา จนถงึ กับ
บางครงั้ บอกมอบเลยเชยี ว เอา๊ ตายกต็ ายเถอะ มนั ถงึ ขนั้ หวั เลยี้ วหวั ตอ่ จรงิ ๆ มนั มนี ่ี
จะถอยไมไ่ ด้ นอกจากตายกบั พงุ่ เทา่ นนั้ ถา้ เปน็ สวา่ นกพ็ งุ่ ไมท่ ะลเุ อาใหท้ ะลุ ถา้ เปน็ คน
โดนต้นไมใ้ หท้ ะลุ ท่เี ราจะถอยมาน้ี ถอยไม่ไดแ้ ล้ว มนั เขา้ หัวเลีย้ วหวั ต่อ จะเข้าดา้ ย
เขา้ เขม็ ถอยไม่ได้ ลงประจัญบานกันอยูข่ นาดน้นั จะถอยไม่ไดเ้ ลย ตอ้ งสู้ เอา ตาย
ไมต่ ายให้ชนะ นนั่ ละ มันเป็นระยะๆ ทีม่ ันวางพ้ืนไว้ในเร่ืองสละชีวติ นีก้ ็วางอย่แู ลว้
พอถงึ คราวเข้า ยิง่ เหนบ็ เข้าไปอีก หนกั เข้าไปอกี อ้าว ไปเถอะ ไมไ่ ปไมร่ ู้ ตายกต็ าย
เพราะอะไร เพราะความอยากรอู้ ยากเหน็ โฮ้ ความทกุ ขค์ วามทรมานความลำ� บากลำ� บน
ในชีวติ น้ี ก็ในเวลาปฏิบัตกิ รรมฐานนีเ่ อง เพราะอ�ำนาจแห่งความอยากมันหนักจรงิ ๆ
เราไม่นกึ วา่ เราจะยังเหลอื เป็นผเู้ ปน็ คนเดนตายมาอย่างนี้

หมเู่ พอ่ื นกไ็ มม่ แี ตก่ อ่ น เพราะเราไมส่ นใจกบั ใครนี่ เขา้ ปา่ ไปอยคู่ นเดยี ว กว่ี นั ชา่ ง
ข้าวอยากกินก็กิน ไม่อยากกิน กี่วันก็ช่าง เวลามันจะตายจริงๆ ก็เดินโซซัดโซเซ
ออกไปบณิ ฑบาตฉนั เสยี วนั หนงึ่ แลว้ หายเงยี บไปเลย เพราะเหตไุ รถงึ ตอ้ งทำ� อยา่ งนนั้
เรามนั คนหยาบ เรายอม พอไดก้ นิ อมิ่ เตม็ ทอ้ งแลว้ มนั นอนอยเู่ หมอื นหมู ไมย่ อมลกุ ละซิ
จะมาเลยี้ งหมไู ดห้ รอื นไี้ มใ่ ชโ่ รงเลย้ี งหมนู น่ี ะ ทนี่ เ่ี วลาเราอดเขา้ ไปเทา่ ไร รา่ งกายซบู ผอม
ลงไป รา่ งกายไมม่ กี ำ� ลงั แตจ่ ติ ใจมนั ดดี ผงึ ๆ เหน็ อยชู่ ดั ๆ อนั นลี้ ะ พาอดไมใ่ ชอ่ ะไรนะ
พอถงึ เวลาทเ่ี ราจะฉนั โอ๋ มนั เกดิ อธกิ รณเ์ กดิ คดกี นั ในศาลเตย้ี น่ี อนั หนงึ่ คดิ บอกขน้ึ วา่
น่ีจะอดให้ตายเชยี วเหรอ มนั ก�ำลังจะตายอยู่แลว้ นะ คนหนึง่ โฮ้ เวลามึงไดก้ นิ แลว้
มงึ นอนอยเู่ หมอื นหมนู นี้ ะ่ มนั ยงิ่ ตาย ขนึ้ เขยี งแลว้ ไมย่ อมลง จะใหม้ นั กนิ อะไรนกั หนา
ตกลงเรานน่ั แหละเปน็ ผพู้ พิ ากษา โอ๋ อดบา้ งอมิ่ บา้ งนนั่ แหละดี เอาตรงนน้ั เรากฟ็ าด
ลงไปเรือ่ ย จนกระทง่ั มันไปหมดสตกิ ำ� ลงั ความสามารถแล้ว ก็เปน็ หลวงตาบวั โทโ่ ร่
อยอู่ ยา่ งน้ี อะไรกเ็ ลยไมอ่ ยาก จะวา่ คนตายหรอื ตายแลว้ ทำ� ไมมาพดู อยอู่ ยา่ งนใี้ ชไ่ หม
มนั ไม่อยากกบ็ อกไมอ่ ยาก ใครจะวา่ อะไรกต็ าม ว่าเราบา้ กย็ อมรับว่าบา้ บ้าไม่อยาก
จะวา่ งนั้ อยากไปสวรรคก์ ไ็ มอ่ ยาก อยากไปนพิ พานกไ็ มอ่ ยาก อยากเปน็ พระอรหนั ต์

389