รวมธรรมสากัจฉา

รู้สึกมีการโต้เถียงขัดแย้งกันเองระหว่างความรู้สึกสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งพยายามท่ีจะ
สง่ สา่ ยไปเรอื่ งโนน้ เรอ่ื งนี้ พจิ ารณาอยา่ งโนน้ อยา่ งนสี้ ารพดั อกี ฝา่ ยหนงึ่ พยายามใหห้ ยดุ
ไมใ่ หส้ ่งส่าย ในบางขณะที่เกดิ ขดั แยง้ กันจะรสู้ กึ มนึ และลา้ จะแกไ้ ด้อยา่ งไรคะ

คำ� วา่ วบิ ากกรรม หมายถงึ กรรมทเ่ี ราสรา้ งไวใ้ นอดตี ชาตใิ ชห่ รอื ไม่ เคยมที า่ นผรู้ ู้
ทา่ นหนง่ึ ทกั ดฉิ นั วา่ คณุ นม่ี วี บิ ากมากจรงิ ทา่ นหมายถงึ วบิ ากตวั ทเี่ ปน็ เครอื่ งขดั ขวาง
การปฏิบัติ จะแกไ้ ดอ้ ยา่ งไรคะ แมน้ ไมไ่ ดห้ มด ให้เบาบางลงกย็ งั ดคี ่ะ ทา่ นคงจะ
เหน่ือยมากแลว้ ขอจบเทา่ นดี้ ีกวา่ นะคะ

ตอบ ท่ีคุณพูดเร่ืองการซื้อของท�ำบุญว่าบางคร้ังก็มีปัญหาน้ัน ยอมรับโดย
ท่ัวกนั แม้อาจารย์เองซ้ือของถวายพระ ยังมลี งั เลในใจเป็นบางครั้งเชน่ เดียวกับคณุ
จงึ ขอใหเ้ ปน็ ไปตามอธั ยาศยั ของผบู้ ำ� เพญ็ แตล่ ะรายๆ จะเหมาะดวี า่ จะเอาอะไรทำ� บญุ
ดงั นเ้ี ปน็ ตน้ สบทู่ มี่ กี ลนิ่ หอมมากจนสะดดุ ใจ หลวงปมู่ น่ั เคยสอนพระเสมอวา่ ไมเ่ หมาะ
สำ� หรบั พระจะใชส้ บเู่ ชน่ นี้ จงึ กรณุ าพจิ ารณาตามนี้ อาจารยเ์ องไมอ่ าจต-ิ ชมโดยลำ� พงั
ความรขู้ องตวั เองได้ ซงึ่ บางทคี วามรสู้ กึ ของตวั อาจชอบทหี่ อมๆ กวา่ นกี้ ไ็ ด้ ขอยอมรบั
กราบไหวบ้ ชู าหลวงปมู่ น่ั โดยทางความรกู้ ารปฏบิ ตั คิ วามสามารถของทา่ นทเี่ คยประจกั ษ์
ตา-ห-ู ใจ มาแล้วดีกวา่ เชอื่ ตัวเอง

การสง่ สงิ่ ของมาถวายทา่ น แตไ่ มเ่ หมาะทท่ี า่ นจะใชส้ อยเปน็ บางอยา่ งบางชนดิ นนั้
คดิ วา่ ไมเ่ ป็นบาป เพราะมงุ่ ตอ่ กุศล มิได้มุ่งอกุศลแต่อย่างใด กรณุ าเย็นใจหายกงั วล

เวลาจิตสงบโดยล�ำดับ ย่อมเริ่มปล่อยความรู้สึกทางร่างกายเข้ามาโดยล�ำดับ
บางครงั้ ราวกบั รา่ งกายไมม่ ี (ในความรสู้ กึ วา่ กายไมม่ )ี ในขณะนน้ั ลมหายใจจะละเอยี ด
และละเอียดมากแทบไม่มีลม หรือไม่มีลมหายใจในความรู้สึกเลย ร่างกายจะเร่ิม
ปรากฏชา-หววิ ๆ จนหายชา-หววิ แลว้ กร็ อู้ ยจู่ ำ� เพาะจติ แหง่ เดยี ว ไมม่ อี ะไรยงุ่ เกย่ี วอกี
ในขณะนน้ั นค่ี อื ลกั ษณะของจติ ทป่ี รากฏในเวลาจติ สงบตามขน้ั จนถงึ ขน้ั ละเอยี ดสดุ
ของสมาธิ วธิ ปี ฏบิ ตั ติ อ่ จติ ในขณะสงบตวั คอื แมล้ มจะแผว่ เบาหรอื หายไปในความรสู้ กึ
ในขณะนน้ั กไ็ มต่ อ้ งกงั วลกบั ลม เพราะเรามไิ ดภ้ าวนาเพอ่ื เอาลมหายใจ เราภาวนาเพอ่ื

290

เอาจติ ตา่ งหาก จงึ ใหอ้ ยกู่ บั ความรู้ ตวั รอู้ นั ละเอยี ดนนั้ โดยเฉพาะ ไมต่ อ้ งกงั วลกบั ลม
กบั กายทกุ ส่วน เม่อื ควรแกก่ าลจติ ถอนออกมาแล้ว เขากร็ ้แู ละปฏิบัติต่อกนั เองโดย
ไมม่ อี ะไรมาบงั คบั เพราะจติ กบั กายเคยปฏบิ ตั ติ อ่ กนั อยแู่ ลว้ การมนึ ศรี ษะหรอื มอี าการ
ตา่ งๆ ผดิ ปกตบิ า้ งทางรา่ งกายหลงั จากภาวนามาแล้ว ไม่ควรถอื เปน็ เครื่องกงั วลใจ
จะเป็นอุปสรรคต่อการบ�ำเพ็ญในคราวต่อไป โดยกลัวว่าจะเป็นอย่างนั้นอย่างนี้
แลว้ ความเพยี รเลยลม้ เหลวไปตามกลมายาของกเิ ลส จากน้นั ก็ถกู กิเลสลากขน้ึ เขียง
(หมอน-เสือ่ ) หายเงยี บไปเลย

การทำ� งานยอ่ มใชร้ า่ งกายเปน็ เครอ่ื งมอื ทง้ั ทางโลกและทางธรรม รา่ งกายจงึ ตอ้ งมี
อาการตา่ งๆ ผดิ ปกตกิ วา่ ทไี่ มท่ ำ� งานไปบา้ ง ควรนำ� มาเทยี บเคยี งผลทร่ี า่ งกายไดร้ บั จาก
งานทง้ั สองฝา่ ยนนั้ (ฝา่ ยโลกฝา่ ยธรรม) จะไมแ่ พก้ ลหลอกของกเิ ลสอยรู่ ำ่� ไปดงั ทโ่ี ลก
เคยถกู เปน็ ประจำ� มาแลว้ ตอ้ งขออภยั ขอเลา่ ความจรงิ มาเปน็ เครอื่ งประกอบ อาจารย์
เคยนงั่ ภาวนาตลอดรงุ่ ตอนลกุ จากทภ่ี าวนาลม้ ทง้ั หงายโครมไมเ่ ปน็ ทา่ แทนทจี่ ะเขด็
แตไ่ มเ่ ขด็ คราวหนา้ เปลยี่ นวธิ ใี นการลกุ จากทภ่ี าวนาใหม่ คราวตอ่ ไปเลยไมล่ ม้ แมร้ า่ งกาย
จะชอกช�้ำมากหลงั จากนง่ั ภาวนาตลอดรุ่งมาแลว้ เชน่ คราวก่อนๆ

พระพทุ ธเจา้ ปรากฏวา่ ทรงสลบ ๓ หน กอ่ นไดต้ รสั รนู้ ำ� ธรรมมาสอนโลก เราเพยี ง
ชา-หววิ กรณุ าน�ำมาเทียบกบั ท่านแลว้ จงบำ� เพญ็ ต่อไป หนกั กใ็ ห้รวู้ ่าหนกั เบาก็ให้รู้
วา่ เบา โงก่ ใ็ หร้ วู้ า่ โง่ ฉลาดกใ็ หร้ วู้ า่ ฉลาดจากการภาวนา จะไดร้ เู้ รอ่ื งของตวั ของโลกอยา่ ง
กวา้ งขวางรอบตวั รอบโลกธาตุ ไมห่ วาดหวน่ั ไหวกบั สงิ่ ใดๆ ทง้ั สน้ิ จากหลกั การภาวนา
ซง่ึ เคยทำ� คนใหฉ้ ลาดมามากตอ่ มากจนนบั ไมไ่ ดแ้ ลว้ เราควรจะไดเ้ ปน็ ผหู้ นงึ่ ในจำ� นวน
คนฉลาดเหล่านัน้ ๑% คือเรายงั ดเี ยีย่ มสำ� หรบั เรา

การยกจติ เขา้ สปู่ ญั ญานน้ั หลงั จากจติ ถอนออกจากความสงบแลว้ กค็ วรพจิ ารณา
ทางดา้ นปญั ญาได้ จติ ของคณุ ควรแกว่ ปิ สั สนาอยแู่ ลว้ อยา่ ปลอ่ ยใหน้ อนจมอยกู่ บั สมาธิ
ไปนานนกั จะเสยี กาลเพือ่ ความฉลาดถอดถอนกิเลสด้วยปญั ญา (พิจารณาปญั ญา
หลังจากจิตถอนความสงบแลว้ มิใช่ท�ำในวาระเดียวกนั )

291

ทคี่ ณุ วา่ ตวั ไมห่ ลบั ทง้ั ๆ ทห่ี ลบั นนั้ ถกู ตอ้ ง กรณุ าใหเ้ ปน็ ไปตามทเ่ี ปน็ นนั้ อยา่ สงสยั
อย่าแกไ้ ขใหเ้ ปน็ อ่นื จะผดิ ความเป็นจริงท่กี �ำลังเปน็ อยู่เวลานี้

คำ� วา่ วบิ าก ก็คือผลของกรรมดี-ชั่วนน้ั เอง ซงึ่ มีอยู่กับทุกคน อย่าเป็นอารมณ์
ใหย้ ่งุ ไป น้สี ละเวลาธาตุขนั ธเ์ ขยี นอยา่ งเตม็ ก�ำลัง กรุณาอ่านให้เกดิ ประโยชน์

ถาม ศษิ ยไ์ ดร้ บั คำ� สอนจากทา่ นพระอาจารยแ์ ลว้ ดว้ ยความปตี ยิ นิ ดยี งิ่ และ
ซาบซ้ึงในเมตตาธรรมของพระอาจารย์ ท่ีท่านเมตตาสละเวลาธาตุขันธ์ให้กับศิษย์
ค�ำสอนจากท่านเปรยี บเสมือนพลังทิพย์อนั เย็นฉ�่ำท่กี ระตุน้ ให้มกี �ำลังต่อสู้และปฏบิ ตั ิ
ต่อไป ขอนอ้ มรับดว้ ยความเคารพบูชายง่ิ เจ้าคะ่

ศษิ ยไ์ ดท้ ำ� ตามคำ� สอนของทา่ นพระอาจารยแ์ ลว้ คอื หลงั จากถอนจากสมาธแิ ลว้
ศษิ ยจ์ ะพจิ ารณารา่ งกายตอ่ ดว้ ยคดิ วา่ เปน็ ทางสวู่ ปิ สั สนาตามคำ� สอนของทา่ น หลงั จาก
ทป่ี ฏบิ ตั มิ า ๒-๓ วนั จนเมอื่ คนื นใ้ี นขณะทกี่ ำ� ลงั พจิ ารณาอยนู่ น้ั ปรากฏวา่ กลบั มคี วาม
สงบเกดิ ขนึ้ อกี และในขณะทเี่ กดิ ความสงบนนั้ กม็ เี สยี งดงั มาจากภายในกงั วานขน้ึ มาวา่
“ร่างกายไม่ใชข่ องเราๆๆ” ดังซ�้ำๆ อยู่อย่างน้ี กลบการพิจารณาเดิมเสยี สนิ้ เสยี งน้นั
ไมไ่ ดเ้ กดิ จากการพจิ ารณา พอรสู้ กึ ตวั อกี ครงั้ กพ็ บวา่ หายใจหอบเหนอื่ ยเหมอื นวง่ิ มา
ปรบั ตวั สกั ครหู่ นงึ่ กเ็ ปน็ ปกตแิ ละออกจากทปี่ ฏบิ ตั ิ อยากเรยี นถามทา่ นพระอาจารยว์ า่
ที่ศิษย์ปฏิบัติและประสบอยู่ ใช่การสู่วิปัสสนาที่ถูกต้องหรือไม่ อาการหอบเหนื่อย
เกดิ จากอะไร และการพจิ ารณาในครงั้ ตอ่ ๆ ไปควรจะพจิ ารณาในแบบเดมิ หรอื เปลยี่ น
หัวขอ้ ธรรมใหมเ่ จา้ ค่ะ

สำ� หรับการเปรยี บเทยี บ การทำ� งานทางโลก-ทางธรรม น้ัน หลังจากออกจาก
สมาธแิ ลว้ จติ ใจสงบดมี าก สว่ นการทำ� งานทางโลกนนั้ กว็ นุ่ วายไปตามกระแสของงาน
สง่ิ ทศี่ ษิ ยก์ ำ� ลงั พยายามปฏบิ ตั อิ ยกู่ ค็ อื ไมย่ อมใหใ้ จวนุ่ วายตามไปดว้ ย พยายามใชส้ ติ
วางเฉยกบั ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งทวี่ งิ่ เขา้ มากระทบตา-ห-ู จมกู -ลนิ้ -กาย-ใจ แตม่ คี วามรสู้ กึ
วา่ ยากกว่าการนัง่ ปฏบิ ัติ เพราะเผลอสติ ปล่อยให้ใจว่งิ ตามสิง่ ท่ีมากระทบไปบอ่ ยๆ
แตพ่ อรูว้ ่าเผลอ ก็พยายามจบั ใหเ้ ข้ามาอยู่ในกรอบใหม่ รูส้ กึ ว่ายากจริงๆ เจ้าค่ะ

292

ศิษย์รบกวนธาตุขันธ์ของท่านพระอาจารย์ผู้เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมมากแล้ว
เจ้าคะ่ ขอกราบลาเจ้าคะ่

ตอบ ทค่ี ณุ ท�ำนนั้ ถูกตอ้ งแล้ว หายใจหอบหรือไม่หอบ อย่าไปแบกไปหาบ
ไปหามมนั ให้เกิดกงั วลขนทกุ ข์ใส่ตวั เพิ่มเขา้ อกี

ถาม ดฉิ ันมีเร่อื งรบกวนจะเลา่ ให้ทา่ นอาจารยท์ ราบ มอี ย่คู รงั้ หนึ่งเกดิ เหตุ
เม่ือเรว็ ๆ นี้ ดิฉนั ประสบทกุ ขใ์ จแสนสาหัส โดยปกติดฉิ นั จะรกั ษาศลี ๕ โดยเฉพาะ
เก่ียวกับการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต พยายามระมัดระวังไม่ต่อเวรต่อกรรมกับใครท้ังส้ิน
แตโ่ ชครา้ ยจรงิ ๆ คะ่ เชา้ วนั หนง่ึ ดฉิ นั ขน้ึ รถจะขบั มาทำ� งาน กส็ งั่ ใหเ้ ดก็ รบั ใชช้ ว่ ยดแู ล
ลกู แมวตวั เล็กๆ ให้พ้นทาง เขากเ็ ดนิ ดูรอบรถแล้วก็บอกให้ถอยได้ ปลอดภยั แล้ว
ดฉิ นั ยงั ถามยำ้� วา่ แนใ่ จหรอื เขากย็ นื ยนั ดฉิ นั กต็ ดิ เครอ่ื งแตย่ งั ไมถ่ อยรถ เรม่ิ เปดิ เทป
ทา่ นอาจารยก์ ่อนออกรถ เพราะในขณะขับรถน้ัน ฟังธรรมะของท่านอาจารยท์ ำ� ใหใ้ จ
เยือกเย็น สงบ พอถอยรถมาได้นดิ เดียว ได้ยินเสยี งเด็กรอ้ งตกใจและมเี สยี งหล่น
จากหนา้ รถ ลูกแมวตวั หนงึ่ ปีนเขา้ ไปในตัวกระโปรงรถโดยไม่มใี ครเหน็ (เพราะอยู่
ข้างในเคร่ือง) มันตกลงมาตายสนทิ เลือดกบ เข้าใจว่าใบพดั จะตมี นั ดฉิ ันตกใจ
มอื เทา้ ออ่ นไปหมด เพราะดฉิ นั ไมเ่ คยคดิ จะทำ� รา้ ยใครแมก้ ระทง่ั ยงุ แตท่ ำ� ไมเขาจะตอ้ ง
มาตายเพราะมือดิฉันด้วย ขับรถไปคิดไป ฟังเทปไปด้วย มีอยู่ตอนหน่ึงเสียง
ทา่ นอาจารยส์ อนวา่ “อดตี และอนาคตไมต่ อ้ งไปคำ� นงึ ถงึ ใหร้ อู้ ยแู่ ตใ่ นปจั จบุ นั เทา่ นน้ั ”
ดฉิ นั แชม่ ชน่ื ทนั ที และมานกึ ถงึ ธรรมะของพระพทุ ธองคท์ วี่ า่ “สตั วโ์ ลกทง้ั หลายมกี รรม
เป็นของตน” ถ้าเป็นเช่นนี้ ดิฉันก็ขอเดินหน้าเข้าสู้กรรมอันเกิดจากไม่เจตนาคร้ังน้ี
และมีธรรมะครองใจแทนท่ี ดิฉันต้องกราบขออภัยอีกคร้ังหนึ่งที่เขียนเล่าเร่ืองราว
ส่วนตัวและอาจจะทำ� ให้ท่านอาจารยต์ ้องเสียเวลาอนั มคี า่ มาน่งั อ่าน จ.ม. จากศษิ ยท์ ี่
กำ� ลังพยายามตะเกียกตะกายให้พ้นจากกองทุกข์

ตอบ เรือ่ งลกู แมวตายนนั้ มนั เป็นกรรมของสตั ว์ทีเ่ คยเกย่ี วพนั กนั มา มิได้
เปน็ กรรมของคณุ ดว้ ยเจตนาแตอ่ ยา่ งใด กรณุ าอยเู่ ยน็ ใจดว้ ยความเชอ่ื ธรรม เชอื่ กรรม
ทท่ี รงสอนไว้ ค�ำวา่ กรรมๆ น้ี มีอำ� นาจเหนือสง่ิ ใดๆ ในไตรภพ จงึ ไมม่ ีใครห้ามได้

293

เม่อื วาระมาถงึ อย่าวา่ เพียงลกู แมวเทา่ นัน้ ตอ่ ใหพ้ อ่ แมว แมแ่ มว ปู่ย่าแมว พอ่ สัตว์
แมส่ ตั ว์ ปยู่ า่ สตั ว์ พอ่ คน แมค่ น ปยู่ า่ คน กต็ อ้ งเปน็ ทำ� นองลกู แมวตวั ตายในรถนน้ั แล
เมอื่ วาระแห่งกรรมมาถงึ แล้ว ทา่ นจึงสอนไม่ให้ประมาทกรรมว่าไมใ่ หผ้ ล สัตว์โลก
ล้วนอยู่ใต้กฎแห่งกรรมทั้งสิ้น ไม่ง้ันค�ำสั่งสอนพระพุทธเจ้าท้ังหลายก็ไม่ศักด์ิสิทธิ์
ไม่ประเสริฐ ไม่เป็นสรณะของโลกทั้งสามได้ ทั้งนี้ก็เพราะตรัสไว้ชอบแล้วน้ันแล
จงึ ไมม่ ธี รรมบทใดบาทใดทคี่ วรดดั แปลงแกไ้ ขไปตามความรคู้ วามเหน็ ของผหู้ นงึ่ ผใู้ ด
ตลอดไป กรณุ าอา่ นใหถ้ งึ ใจ แก้ไขส่งเสริมให้ถึงกรรมชว่ั -ดที ม่ี อี ยูก่ ับคนทุกคน

ถาม ในอดตี ลูกเคยต้องการลาภ ยศ สรรเสริญ ขวนขวายไม่เคยอม่ิ พอ
ปัจจุบันลูกตัดแล้วส่ิงเหล่านี้อย่างส้ินเชิงไม่เคยคิดเสียดายแม้แต่น้อย หันมาท�ำงาน
ประกอบอาชพี สว่ นตวั อยา่ งเดียว แต่ก่อนทำ� งานเทา่ ไรๆ ไมม่ ีความพอ แต่พอรู้ว่า
พอแลว้ มนั กลบั ยงิ่ มากเกนิ กวา่ ทต่ี อนยงั ไมพ่ อ ทำ� งานอยา่ งเดยี วกก็ ลบั เจรญิ กา้ วหนา้
กวา่ ทำ� งานสองอยา่ งเสยี อกี แตจ่ ติ มนั กลบั ไมย่ นิ ดหี รอื ยนิ รา้ ย จติ มนั อยนู่ ง่ิ ๆ เหมอื น
ไมต่ ้องการอะไรทง้ั สน้ิ คล้ายๆ สกั แตว่ ่าท�ำไปตามหน้าท่ที ่ีตอ้ งกระทำ� เทา่ น้ัน แตก่ ท็ �ำ
ดว้ ยสติ จิตไม่ติดอย่กู บั อะไร มองสิง่ ของตา่ งๆ เหมือนไม่มีคา่ แก้วแหวนเงินทอง
ไม่มีคา่ ไปหมด เหมอื นมันไมเ่ ป็นอะไรสักอยา่ ง อยา่ งหลวงพ่อเทศนว์ า่ เราไปสำ� คญั
มน่ั หมายเอากันไปเองนนั้ เพ่ิงร้ไู ด้ในจติ อย่างนี้เอง ไมม่ ีอะไรสงสยั อีก

ลกู ตอ้ งยอ้ นกลบั มาพดู เรอื่ งเกา่ อกี คอื เมอ่ื กอ่ นทลี่ กู อยากเหน็ หลวงพอ่ เมอื่ ได้
พบแล้ว อยากได้รูปหลวงพ่อไปบูชากราบไหว้ แต่หลวงพ่อไม่ชอบให้ใครถ่ายรูป
หารูปหลวงพ่อยากกวา่ ของมคี ่าใดๆ ทงั้ หมด แตก่ ็ไม่พน้ ความพยายามของลูกไปได้
ลูกไปวัดป่าครั้งแรกคิดว่าจ�ำไม่ผิดแน่ๆ ลูกเห็นรูปหลวงพ่อแขวนอยู่ท่ีเสาบนศาลา
ลูกดใี จมาก จึงขออนญุ าตในใจถ่ายรปู จากรูปจนไดม้ าบูชาเปน็ รูปสชี ดั แจว๋ ใสก่ รอบ
กราบไหว้บูชาตลอดเป็นความอบอุ่นใจอย่างหน่ึง ยิ่งเดี๋ยวน้ียิ่งรู้สึกอบอุ่นเพราะ
หลวงพ่อเปน็ กำ� ลังใจใหล้ กู ปฏิบัติให้ถึงทส่ี ดุ แหง่ ธรรมวมิ ุตติ

294

ลกู แสวงหารปู หลวงพอ่ แสนยาก พอหลวงพอ่ เมตตาไดเ้ หน็ หลวงพอ่ จากหนงั สอื
“รวมเมตตามหาคณุ ” เสยี จนอมิ่ พอ อยากจะขออนญุ าตหลวงพอ่ ตดั รปู จากในหนงั สอื
น�ำมาใสก่ รอบบชู าเพราะรูปใหญ่ดี หลวงพ่ออนญุ าตนะเจา้ คะ

เหตทุ ่ีรักเคารพหลวงพ่อดุจบดิ า ครูอาจารย์ ดว้ ยศรัทธาเต็มหวั ใจเพราะ

ประการแรก หลวงพ่อเทศนธ์ รรมะตรงจดุ ดุจเดนิ ทางสายตรง

ประการที่สอง หลวงพ่อเด็ดเดี่ยวมาก เทศน์แล้วรู้สึกกิเลสในตัวต้องสยบ
ยอมแพ้ ถา้ ยงั ไมล่ งง่ายๆ กส็ ะดงุ้ ทีเดียวจนหมอบ

ประการที่สาม หลวงพ่อไม่แสดงเหมอื นอยา่ งครูบาอาจารยอ์ ื่น มกั ชอบแสดง
ในเรอื่ งอทิ ธฤิ ทธิ์ หลงพาดนู รก สวรรค์ ซงึ่ คนสว่ นมากมกั หลงชอบ (แตล่ กู ไมช่ อบเลย
เพราะไมเ่ กีย่ วกบั การพาสตั วโ์ ลกใหห้ ลุดพ้นได)้

ประการทสี่ ่ี เพราะหลวงพอ่ ไมม่ กี ารรดนำ�้ มนต์ เสกเปา่ ไมแ่ จกเครอ่ื งรางของขลงั
(ใหแ้ ต่ธรรมะอย่างเดยี ว)

ประการทหี่ า้ เป็นเน้ือนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอ่นื ย่งิ กว่า ลูกจะปฏบิ ัตติ าม
คำ� สั่งสอนของหลวงพ่อ จะหาทางหลดุ พน้ ให้ได้ อยากจะพดู ว่าในชาตนิ เี้ สียเลย

หลวงพ่อคะ เม่ือไม่นานมานี้ เหมือนกับลูกได้รับค�ำสั่งจากทางจิตจากองค์
หลวงปขู่ าว หลวงปตู่ อ้ งการใหล้ กู ไปในพธิ พี ระราชทานเพลงิ ศพหลวงปู่ อยปู่ ฏบิ ตั ธิ รรม
รักษาอโุ บสถ ๓ วัน หลวงพ่อเจ้าคะ อันน้ีจะเปน็ ความจรงิ หรอื ไม่เจ้าคะ หรอื ลกู
เปน็ ไปเองอยา่ งไร เพราะเวลาปฏบิ ตั ใิ นบางครงั้ เหมอื นมผี มู้ าเทศนธ์ รรมะใหล้ กู ฟงั อยู่
ในจติ จติ ของลกู ถามวา่ เปน็ ผใู้ ด ไดร้ บั คำ� ตอบวา่ พทุ ธะ อยา่ งนเี้ สมอ ถา้ มสี งิ่ ตดิ ขดั
ใหญ่ๆ จะไดฟ้ งั เทศน์กณั ฑ์ใหญค่ รง้ั หนงึ่ เร่ืองนีล้ กู ไม่เคยบอกผูใ้ ดเลย แต่ความ
สงสยั นเ้ี กบ็ ไว้ก็คงไมด่ ีแน่ หลวงพอ่ ไดโ้ ปรดเมตตาชี้แจงแกล่ ูกดว้ ย ผิดถูกอย่างไร
ลูกจะได้ขอหลวงพ่อช่วยแก้ไขให้ลูกดว้ ย เพราะลูกยังดอ้ ยปญั ญาจริงๆ เจา้ ค่ะ

295

หลวงพ่อคะ มบี างคนสนใจธรรมะของหลวงพ่อ ลูกดูแล้วว่าถา้ เขาศรทั ธาจรงิ
ลกู กอ็ ดั ตอ่ ใหเ้ ขาไปโดยแจกเปน็ ธรรมทานตามความประสงคข์ องหลวงพอ่ เพราะไมม่ ี
การซือ้ ขาย แม่ชีท่ีวดั ปา่ ..... อยากฟงั ธรรมจากหลวงพ่อ ลูกอัดสง่ ไปให้....มว้ นก่อน
ถา้ แม่ชีสนใจอีก ลูกกจ็ ะอดั ส่งไปอกี หลวงพอ่ คงอนุญาตนะคะ

ตอบ รูปหลวงพ่อนั้น คุณเห็นว่าจะเป็นมงคลด้วยวิธีใดก็ตามแต่คุณ
พิจารณาเอง

ลาภ ยศ สรรเสรญิ เปน็ ปยุ๋ หลอ่ เลยี้ งของกเิ ลสวฏั ฏ์ เพอื่ ความยดื ยาวถาวรของมนั
การรเู้ ทา่ และปลอ่ ยวางโลกธรรมมี ลาภ ยศ สรรเสรญิ เปน็ ตน้ เปน็ ทางของววิ ฏั (นพิ พาน)
ใจเม่ือมธี รรมเปน็ เครอ่ื งดม่ื ย่อมปลอ่ ยอาหารอันเป็นพษิ ท่ีเคยสำ� คญั วา่ เปน็ คุณออก
โดยลำ� ดบั เมอ่ื รสแหง่ ธรรมเขา้ บรรจเุ ตม็ หวั ใจแลว้ ใจยอ่ มปลอ่ ยโลกามสิ โดยสนิ้ เชงิ
ไม่มีเหลือ

ทรี่ ขู้ นึ้ ในจติ ยอ่ มมที งั้ ธรรมของจรงิ และกเิ ลสของปลอมแฝงธรรมเกดิ ไดด้ ว้ ยกนั
ส�ำคัญที่สติปัญญาระลึกรู้ไตร่ตรองเลือกเฟ้นก่อนเช่ือและก่อนน�ำออกใช้ จะเป็น
ผู้รอบคอบไม่หลงกลของกิเลสท่ีชอบแฝงธรรมไปทุกระยะของการบ�ำเพ็ญ ธรรมยัง
หยาบ กิเลสตวั แฝงธรรมก็หยาบ ธรรมละเอียดภายในใจ กเิ ลสแฝงธรรมกล็ ะเอียด
แฝงกันไปตลอด จนกเิ ลสส้นิ เชอื้ แลว้ จงึ ไมม่ ีอะไรปลอมแปลงแฝงธรรมอกี

สตปิ ญั ญาเกดิ ในใจจากภาคปฏบิ ตั ิ เกดิ ไดท้ กุ ระยะทกุ อริ ยิ าบถทกุ ขณะทไ่ี ดร้ บั
สัมผสั หรอื ไมต่ อ้ งสมั ผสั กบั สงิ่ ใดกเ็ กดิ ไดโ้ ดยลำ� พงั ตวั เอง นกี่ เ็ คยอธบิ ายใหฟ้ งั แลว้
กระมงั ในฉบบั กอ่ น สตปิ ญั ญาทางภาคปฏบิ ตั ไิ มข่ น้ึ อยกู่ บั ผใู้ ดกบั อะไร แตข่ น้ึ อยกู่ บั
กำ� ลงั ธรรมภายในใจหนนุ ตอนทใ่ี จมกี ำ� ลงั โดยลำ� ดบั ไปแลว้ แตต่ อนตน้ ๆ ตอ้ งลากจงู
ถูไถจึงจะเกิดสติปัญญาข้ึนมาได้ ฉะนั้น ท่านจึงสอนให้พิจารณาเพ่ือสติปัญญาใน
ขน้ั เรมิ่ แรก เมอื่ ถงึ ขน้ั อตั โนมตั แิ ลว้ สตปิ ญั ญายอ่ มหมนุ ตวั ไปเองกบั เหตกุ ารณต์ า่ งๆ
ท้ังภายในภายนอกไม่มีประมาณ จนสิ้นเหตุสิ้นผลจงึ จะหยุดไปเองไม่ต้องบงั คบั

296

เทป ถ้าผคู้ วรอดั ให้ไม่นำ� ไปซือ้ ขายเพื่อฟงั โดยธรรมก็ใหไ้ ด้ กรุณาก�ำชบั เสมอ
กอ่ นจะใหใ้ คร เรอื่ งการขาย แมเ้ จา้ ตวั ไมข่ าย แตม่ นษุ ยห์ วั แหลมมนั มอี บุ ายหลอกและ
นำ� ไปขายได้ จงึ ควรระวงั อยเู่ สมอกบั แตล่ ะรายทจ่ี ะปลงใจอดั ใหเ้ ขา (หลวงพอ่ ไมห่ งึ หวง
ธรรมะ-เทป)

ถาม การรจู้ กั ปลอ่ ยวาง ทำ� ใหล้ ดความเหนด็ เหนอื่ ยลงมาก แตก่ อ่ นโงย่ ดึ มนั่
ก็เหน่ือยแทบตาย เดี๋ยวนคี้ วามโงค่ ลายลงก็สบายข้นึ ลูกค่อยๆ คลายความโงอ่ อก
รอบดา้ นทงั้ ท่บี า้ นและทที่ �ำงาน

ตง้ั แตป่ ลายเดอื น พ.ค. ถงึ ขณะนี้กม็ ชี วี ติ ว่ิงเข้าออกโรงพยาบาลช่วยดูเพ่อื นๆ
ผู้ทีร่ ่วมท�ำบญุ มากบั ลกู เสมอ เดยี๋ วนีพ้ อป่วยมาก ยอมสวดมนต์และภาวนามากขนึ้
แตก่ อ่ นกต็ ามเรอื่ งตามราว

ตอบ การปล่อยวางความยดึ มนั่ ในวัตถแุ ละอารมณต์ ่างๆ เป็นจดุ มุง่ หมาย
ของศาสนธรรมโดยแท้ แม้ธาตุขันธ์ยังต้องอาศัยสิ่งเหล่าน้ันอยู่ ก็ไม่จ�ำต้องยึดถือ
แบกหามเสยี จนหนกั องึ้ ตลอดเวลาจนหาความอสิ ระทางจิตใจไม่ได้ คนเราย่อมเปน็
ทกุ ขก์ นั ตรงนี้ มไิ ดเ้ ปน็ ทกุ ขเ์ พราะความไมม่ กี นิ มใี ช้ แตเ่ ปน็ ทกุ ขเ์ พราะมมี ากนอ้ ยเทา่ ไร
กย็ ดึ มนั อยา่ งเหนยี วแนน่ ตา่ งหาก ลูกศิษยพ์ ระพทุ ธเจ้าจะมที างรู้และปล่อยวางภาระ
คอื ความยดึ ถอื เหลา่ นไี้ ดโ้ ดยลำ� ดบั และไดโ้ ดยเดด็ ขาด นอกนนั้ แทบไมม่ แี ละไมม่ ที าง
ปลอ่ ยวางได้ นี่เป็นความจรงิ ตามหลักธรรม

ถาม ดิฉันเป็นครูสอนอยู่ที่.....ได้อ่านหนังสือ.....ซึ่งมารดาอ่านเป็นประจ�ำ
และไดท้ ราบจากมารดาวา่ ทวี่ ดั ของพระคณุ ทา่ นมไี กฟ่ า้ เดนิ จงกรม ดฉิ นั เขยี นจดหมาย
มารบกวนเพอ่ื อยากจะเรยี นถามทา่ นวา่ ทวี่ ดั ยงั มไี กฟ่ า้ เดนิ จงกรมจรงิ หรอื ไม่ และอยาก
ทราบประวตั ิของไก่ฟา้ วา่ มีความเปน็ มาอยา่ งไร

ตอบ ทำ� ไมอยากเห็นอยากทราบไกฟ่ ้าเดนิ จงกรม แต่คนท�ำไมไมอ่ ยากเห็น
ไม่อยากเดนิ จงกรม หรอื ถกู ตัวขีเ้ กยี จตัวไม่เชื่อธรรมขวางทางก้าวขาไม่ออก

297

ถาม นานแลว้ ทด่ี ฉิ นั มไิ ดม้ โี อกาสมากราบทา่ นอาจารย์ แตก่ ไ็ ดร้ ะลกึ ถงึ ทา่ น
อาจารย์ดว้ ยความเคารพอยูเ่ สมอ ร้สู ึกเสียดายเมือ่ ทราบวา่ ทา่ นอาจารยม์ ากรุงเทพฯ
แล้วไมท่ ราบ ขาดโอกาสทจี่ ะได้นมสั การทา่ นอาจารย์

ต้ังแต่ตุลาคมปีที่แล้ว ดิฉันได้เจ็บล้มลุกคลุกคลานมาเป็นเวลาหลายเดือน
ยังไม่ทันได้ฟื้นดี ก็มาโดนรถอุบัติเหตุซ�้ำเติมระหว่างทางไปโคราช เม่ือวันท่ี...นี้
บุญที่รอดตายอยา่ งไมช่ ้ำ� กอ่ นเกิดอุบตั เิ หตุ ดฉิ นั ได้เกดิ สังหรณใ์ จว่าเราอาจจะไมถ่ งึ
โคราช เลยภาวนาว่าหากจะเกิดจริง ขอบญุ ทัง้ หลายและคณุ ของพระพุทธ พระธรรม
และพระสงฆ์ ไดโ้ ปรดชว่ ยใหท้ กุ คนปลอดภยั เราเดนิ ทางดว้ ยกนั ๔ คน จะไปทำ� การ
อบรมผนู้ ำ� เกษตรกร พระไดช้ ่วยเราทั้ง ๔ คน เพียงช�ำ้ ๆ โนๆ กันนดิ หน่อยเทา่ น้นั
แตร่ ถพัง

ในขณะนด้ี ฉิ นั มจี ติ ทอ่ี อ่ นแอมาก ออ่ นแออย่างท่ไี มเ่ คยเปน็ มาก่อน มแี ต่ความ
เกยี จครา้ น เบอ่ื หนา่ ยในทกุ อยา่ งแมก้ บั การปฏบิ ตั ธิ รรม มแี ตส่ ตติ ามความรสู้ กึ ตา่ งๆ
แต่ไมม่ ีพลังบงั คับใหใ้ จทำ� ในสิง่ ท่เี คยทำ� ได้ แม้แตเ่ ขยี นจดหมายถงึ อาจารยก์ เ็ ชน่ กัน
กวา่ จะบงั คับให้มือจบั ปากกาขึน้ เขยี นนัน้ ก็กนิ เวลาหลายวัน

ท่านอาจารย์เจา้ คะ อะไรคะท่เี กิดขน้ึ กับดิฉัน จะเปน็ เพราะดิฉันไม่รักษาสัจจะ
ทว่ี า่ จะปลอ่ ยวางทกุ อยา่ งหลงั จากทำ� โครงการ.....เสรจ็ หรอื เปน็ เพราะเรอ่ื งของเวรกรรม
สำ� หรบั เรอื่ งงานนนั้ ดฉิ นั คดิ วา่ ขยายเวลาออกไปเพราะงานชว่ ยสว่ นรวมทย่ี ากจนกำ� ลงั
เดินดี ก�ำลังได้รับความร่วมมือจากหลายๆ ฝ่าย อย่างนี้เป็นการเสียสัจจะไหมคะ
ขอทา่ นอาจารยไ์ ด้โปรดเมตตาให้แสงสว่างด้วยค่ะ

ตอบ ความท้อถอยอ่อนแอหมดก�ำลังใจในกิจการที่ชอบท่ีดี น้ันคือความ
พ่ายแพ้กิเลสมารภายในใจ ถ้าขืนปล่อยให้มารนี้ควบคุมบังคับจิตใจไปนานเท่าไร
ก็ยิ่งจะเสียมากเท่านั้น ปราชญ์ท่านเป็นกังวลด้วยจิตคิดที่กล่าวน้ี แต่กิเลสมาร
เตรียมตบมือและกินเลี้ยงกันท่ีมันท�ำงานได้ผลเกินคาดบนหัวใจชาวพุทธลูกศิษย์
พระกรรมฐาน

298

เรอื่ งกรรมเวรและสจั จะใดๆ ทีถ่ ามไป ก็หมดก�ำลังใจท่จี ะช้แี นะ หากช้แี นะไป
ก็กลัววา่ กิเลสมารจะเกบ็ ท้ิงลงตะกร้าหรือเผาไฟเสียหมด เจ้าของจะยงั ไมไ่ ดอ้ ่าน

เมตตาด้วยความกงั วลและหมดกำ� ลังใจที่จะช่วยได้ ถ้าเจ้าตัวไมพ่ ยายามชว่ ย
ตวั เอง

ขรวั ออ่ นใจ

ถาม หลวงตาคะ หลวงตาแกแ่ ลว้ อาพาธบอ่ ยดว้ ย หนคู ดิ ดกู เ็ ปน็ หว่ งทง้ั อาการ
ของหลวงตา และเป็นห่วงทั้งผู้มวี ญิ ญาณครองสง่ิ ท้งั มวลทหี่ วงั พง่ึ บารมีขององค์ทา่ น
ขณะนแี้ ละทย่ี งั ไมม่ าถงึ ทง้ั ผทู้ อี่ าจสำ� เรจ็ ในความเพยี รขน้ั ใดขน้ั หนงึ่ กค็ งจะมอี กี มาก
ตลอดทั้งผู้สนใจใครธ่ รรมเริ่มแรก

หลวงตาคะ หนูเคยได้อ่านพระธรรมเทศนาของหลวงตาในหนังสือเล่มหนึ่ง
หนขู อกลา่ วโดยสรปุ มใี จความวา่ พระอรหนั ตท์ า่ นจะมชี วี ติ อยหู่ รอื ละขนั ธก์ ม็ คี า่ เทา่ กนั
ส�ำหรับองค์ท่าน แต่ถ้าองค์ท่านมีชีวิตอยู่ จะเป็นประโยชน์ส�ำหรับสัตว์โลกมาก
ขอ้ ความนส้ี ะดดุ ใจหนมู ากคะ่ และหนเู คยศกึ ษาไดค้ วามรจู้ ากผมู้ พี ระคณุ ทา่ นหนง่ึ วา่
พระอรหนั ตส์ ามารถตอ่ ธาตตุ อ่ ขนั ธข์ ององคท์ า่ นไดโ้ ดยเจรญิ อทิ ธบิ าทภาวนา หนดู ใี จมาก
ทรี่ เู้ รอ่ื งน้ี จะไดถ้ อื โอกาสรอบคอบไวก้ อ่ น เพราะอนาคตจะเปน็ อยา่ งไรแคไ่ หน คนโง่
อย่างหนูไม่อาจทราบได้

หลวงตาคะ องคท์ า่ นเปน็ ผทู้ เี่ ปย่ี มไปดว้ ยพระเมตตา อตุ สา่ หส์ งั่ สอนสตั วโ์ ลกให้
รตู้ ามเพ่ือความสงบสขุ ในจติ ใจของเขา แมอ้ งคท์ า่ นจะชราภาพและอาพาธบอ่ ยกต็ าม
ทรงมีพระปัญญาอันสูงส่งหายากยิ่งในปัจจุบัน และเป็นองค์ผู้มีความบริสุทธิ์อย่าง
แทจ้ รงิ หนมู คี วามเคารพบชู าในองคท์ า่ นและปรารถนาจะใหอ้ งคท์ า่ นมชี วี ติ อยใู่ นโลกนี้
ใหน้ านทส่ี ดุ เทา่ ทจี่ ะนานได้ คอื อยา่ งนอ้ ยขอใหพ้ ระชนมายขุ ององคท์ า่ น ๑๓๐ จงึ ทรง
ละขนั ธเ์ ถิด ถ้าเกนิ กว่านี้ ก็ขอให้ไมม่ ีประมาณ ท้งั นกี้ ็เพ่ือยดื เวลายงั ประโยชนส์ ขุ ให้
ทวั่ ทง้ั ไตรโลกธาตตุ อ่ ไปอกี เพราะองคท์ า่ นเปน็ เนอ้ื นาบญุ อนั ยง่ิ ใหญข่ องโลก เปน็ หลกั ชยั

299

ของผสู้ นใจใครธ่ รรมเพอ่ื หลดุ พน้ เปน็ แมเ่ หลก็ ดดู ของสตั วโ์ ลกใหล้ ะชว่ั ทำ� ดี เปน็ พยาน
ใหไ้ ดป้ ระจกั ษ์วา่ ศลี ธรรม บาป บุญ มิไดเ้ สื่อมไปไหนเหมือนบางคนเขา้ ใจ แตย่ ังอยู่
คโู่ ลกตลอดกาลทกุ ยคุ ทกุ สมยั ผปู้ ฏบิ ตั ไิ ดแ้ ละบรรลคุ ณุ ธรรมอนั วเิ ศษยงั มใี หเ้ หน็ อยู่
หลวงตาคะ มากมายนานัปการสุดทจี่ ะบรรยาย

ขอให้หลวงตาผู้เป็นพระขีณาสพเจ้าอันประเสริฐ ได้โปรดเมตตารับอาราธนา
นมิ นตข์ องขา้ พระพทุ ธเจา้ ผมู้ เี จตนาอนั บรสิ ทุ ธิ์ และเพอื่ อานสิ งสใ์ นการสรา้ งบารมขี อง
ขา้ พระพุทธเจ้าด้วยเถิด

ตอบ จ.ม. อทิ ธบิ าท ทราบแลว้ ราวกบั นำ� ภเู ขาทง้ั ลกู มาใหห้ ลวงตา ซง่ึ มกี ำ� ลงั เทา่
อง่ึ อา่ งแบกหามน่นั แล อาจตายในขณะแบกก็ไดไ้ มถ่ งึ ไหน

คนไมเ่ คยทำ� ความเพยี รเพอ่ื ฆา่ กเิ ลส ยอ่ มพดู เรอื่ งการฆา่ กเิ ลสไดอ้ ยา่ งคลอ่ งปาก
ไม่นึกกระดากอาย แตผ่ ทู้ �ำความเพียรฆา่ กิเลส เชน่ พระพทุ ธเจ้า ทรงสลบ ๓ หน
พระอรหนั ตต์ ลอดครอู าจารยท์ ง้ั หลายทา่ นรอดตายเดนตายกวา่ กเิ ลสจะตาย ไดค้ รอง
อรหนั ต์

ผู้ไม่เคยเจริญอิทธิบาท ก็พูดเร่ืองการเจริญอิทธิบาทเพื่ออายุยืนนานได้อย่าง
คลอ่ งปาก นำ�้ ลายไหล แตผ่ ทู้ า่ นเจรญิ อทิ ธบิ าทซงึ่ เปน็ ผรู้ บั ภาระหนกั ทา่ นทราบความ
ต้นื ลึกหนาบางได้ดี แตท่ า่ นไมพ่ ูดพลา่ มเหมอื นนกขุนทองอิทธิบาทในต�ำรา

การรบี เรง่ ทำ� ความดี ซง่ึ เปน็ การตอ่ บญุ เพม่ิ กศุ ลใหม้ ากมนู ขน้ึ ในขณะทม่ี ชี วี ติ อยู่
นั่นเปน็ ความชอบธรรม จงึ กรุณาสนใจให้มาก อยา่ ไดค้ ดิ หวังลมๆ แลง้ ๆ ท้องแห้ง
เปลา่ ประโยชนต์ ามลมปากนกขนุ ทอง จะเสียใจภายหลัง จะว่าหลวงตาไม่บอก

เสยี ใจทรี่ บั แบกภเู ขาพระสเุ มรไุ มไ่ ด้ เนอื่ งจากเกนิ กำ� ลงั กลวั ตายทง้ิ เปลา่ ๆ ขอแบก
เท่าทกี่ ำ� ลังอำ� นวยกน็ ่าจะเหมาะสมแลว้

ขอใหค้ ณุ เจรญิ อทิ ธบิ าทในบญุ กศุ ลทง้ั หลายแทนการขอใหห้ ลวงตาแบก “ภารา
หเว ปญจฺ กฺขนฺธา” (ขนั ธ์หา้ เปน็ ภาระอนั หนัก)

ขรัวตาแบกขันธ์

300

ถาม หนมู ปี ัญหาทต่ี อ้ งการกราบรบกวนหลวงตา หนคู ิดอย่นู านเหมอื นกัน
ไมค่ อ่ ยอยากรบกวนหลวงตา เพราะไดท้ ราบวา่ สขุ ภาพหลวงตาไมค่ อ่ ยดี แตส่ ถานการณ์
มนั เลวลงทุกวัน จึงทำ� ให้หนูตดั สนิ ใจเขยี นมารบกวน

หนแู ละพสี่ าวดแู ลคณุ แมอ่ ายุ ๘๔ กวา่ แลว้ ทา่ นเปน็ โรคอมั พฤกษ์ (รา่ งกายซกี ขวา
ไมท่ ำ� งาน) มา ๒ ปแี ลว้ และเรากต็ ง้ั ใจจะดแู ลทา่ นจนกวา่ ชวี ติ ทา่ นจะถงึ ทส่ี ดุ แตแ่ ม่
เรียกรอ้ งมากโดยเฉพาะเร่อื งกนิ คณุ แม่ทานตลอดเวลา เรียกใหป้ ้อนอาหารแทบทกุ
ครึง่ ช่ัวโมง และทานคร้งั ละค�ำสองคำ� กบ็ อกพอ ท่านเลอื กสรรอาหารจนแทบจะหมด
ปญั ญาสรรมาให้ บอ่ ยครงั้ ทใี่ หอ้ าหารเคยชอบกลบั ไมท่ าน จะทานอกี อยา่ ง ซง่ึ ไมใ่ ชว่ า่
จะหาไดท้ กุ ครงั้ ไป เปน็ อยา่ งนมี้ าตลอด ๒ ปี จนลกู เบอื่ หนา่ ย เมอ่ื เบอื่ มากเขา้ กก็ ลาย
เป็นโทสะ ระยะหลังน้ีหนูและพี่สาวดุคุณแม่บ่อย ซ่ึงทุกครั้งท่ีดุ หนูก็ไม่สบายใจ
เสยี ใจตนเองทกุ ครงั้ ตง้ั ใจวา่ จะทำ� ดๆี กบั ทา่ น แตพ่ อเขา้ ไปหาทา่ น ไดเ้ หน็ พฤตกิ รรม
ของท่านก็อดโกรธไมไ่ ด้

หลวงตาคะ ทำ� อย่างไรแมถ่ ึงจะกวนน้อยลง หรือตอนเดก็ ๆ หนจู ะตื๊อทา่ นมาก
แตท่ า่ นเคยเลา่ ใหฟ้ งั วา่ หนเู ลย้ี งงา่ ยทสี่ ดุ ในบรรดาลกู ทง้ั หมด หรอื ชาตกิ อ่ นๆ หนเู คย
กวนทา่ นมาก หนไู มอ่ ยากดไุ มอ่ ยากโกรธแมเ่ ลย หนกู ลวั ตกนรก และจรงิ ๆ หนกู ร็ วู้ า่
แมม่ คี วามทกุ ข์ และหนกู พ็ ยายามชว่ ยทา่ น แตท่ า่ นไมย่ อมรบั รอู้ ะไรเลย นอกจากทา่ น
จะทำ� ตามตอ้ งการของทา่ นเทา่ นน้ั ทา่ นไมย่ อมรอคอยอะไรดว้ ย ถา้ จะทานอะไร จะตอ้ ง
นำ� มาใหท้ า่ นเดยี๋ วนนั้ ถา้ ไมไ่ ด้ ทา่ นกจ็ ะโวยวายอยนู่ น่ั จนกวา่ จะไดต้ ามตอ้ งการ พอได้
ก็ทานแคส่ องคำ� แลว้ ส่งั ใหเ้ อาไปเกบ็ อกี ๑๐-๑๕ นาที ก็จะเรียกทานของอย่างอ่นื
ต่อไป กลางคืนกท็ าน แต่กอ่ นเกรงใจไมเ่ รียกไม่ปลกุ เดย๋ี วนี้ทา่ นเรียกทุกเวลา

หลวงตาไดโ้ ปรดชแี้ นะหนดู ว้ ย หนยู อมรบั วา่ หนเู ปน็ ลกู ทไ่ี มด่ ี ดพุ อ่ ดแุ ม่ (ทงั้ ๆ ที่
ไม่อยากด)ุ หลวงตาจะดุดา่ หนกู ็ไดค้ ะ่ ขอแต่เพียงชว่ ยใหแ้ ม่กวนนอ้ ยลง เล้ยี งให้
งา่ ยๆ หนอ่ ย หรอื ใหห้ นมู ใี จเยือกเย็นอดทนตอ่ พฤตกิ รรมของแมไ่ ด้

301

หนูกราบขอบารมีหลวงตาด้วย สมาธิหนูตอนน้ีก็ไม่ค่อยได้ความเท่าไร
หนพู ยายามนำ� เรอ่ื งแมม่ าพจิ ารณาเหมอื นกนั กย็ งั ไมไ่ ดผ้ ล หนไู มอ่ ยากทำ� เวรทำ� กรรม
กับพระอรหันตข์ องหนู และหนกู ็ต้งั ใจทจ่ี ะตอบแทนพระคุณทา่ นจนถึงทส่ี ุด

ตอบ แมเ่ ปน็ คนปว่ ย เราเปน็ คนดปี กติ ไมค่ วรแสดงกริ ยิ าผดิ ปกตติ อ่ คนไข้
ซึ่งไม่ปกติในธาตุขันธ์และจิตใจ การขอรับประทานบ่อยและการเอาตามใจตัวเอง
น่ันเป็นอาการระบายความทุกข์ทรมานของคนป่วยแต่ละคร้ังแต่ละอาการต่อลูกๆ
ผ้เู ปน็ คนดีปกตทิ างธาตุขนั ธ์ จงึ ควรเหน็ ใจใหค้ วามอบอุ่นแก่ท่าน ทา่ นหวงั พ่งึ ลูกๆ
ทกุ อยา่ ง ทงั้ เปน็ ทง้ั ทกุ ขท์ ง้ั ตาย ไมม่ ที พี่ งึ่ ไมม่ ที เ่ี รยี กรอ้ งนอกจากลกู ๆ ของตนเทา่ นนั้
คนอนื่ กเ็ ปน็ คนอนื่ แมก่ ท็ ราบวา่ เปน็ คนอนื่ จงึ ไมร่ บกวนใครๆ นอกจากลกู ๆ ของตน
เท่านั้น

พระคุณของแม่ล้นฟ้าล้นแผ่นดินที่ควรเทิดทูนสุดหัวใจ แต่คุณของความ
โมโหโทโสความดดุ า่ น้ันไม่มี นอกจากมแี ต่โทษล้วนๆ ของมนั เทา่ นั้น จงึ ไมค่ วรเอา
ความดุมาแข่งพระคุณของแม่ต่อไปอีก ท่ีเป็นมาแล้วก็ควรยอมรับว่าผิดต่อแม่
ความโมโหความดจุ ะไดห้ มอบหวั ลง ไมโ่ ผลห่ วั ขนึ้ แผพ่ งั พานตอ่ สกู้ บั ผมู้ พี ระคณุ ลน้ ฟา้
อีกต่อไป อาหารทห่ี ามาให้ทา่ นไม่ทันหรอื หามาไม่ได้ ก็บอกทา่ นโดยดีวา่ ไมท่ ันไม่ได้
พร้อมกับการแสดงกิริยานุ่มนวลต่อท่าน สมกับเราเป็นลูกผู้ดีของท่านท่ีไว้ใจลงใจ
ในเราจนฝงั ใจชนดิ ถอนไม่ขึน้

จงเมตตาทา่ นสดุ หวั ใจตลอดไป อยา่ นำ� ยาพษิ คอื กริ ยิ าไมด่ แี ละดดุ า่ มาเปน็ คแู่ ขง่
พระคุณทา่ น และเผาลนทา่ นใหแ้ สลงตาแสลงใจได้ทกุ ขเ์ พราะเราอีกตอ่ ไป

เรากวนทา่ นตอนอยใู่ นทอ้ ง ตกคลอดออกมา เวลายงั เดก็ ยงั เลก็ จนรเู้ ดยี งสาและ
ถงึ บดั นี้ กวนมาก ยงุ่ มาก วนุ่ วายมาก ไมม่ ใี ครยงุ่ วนุ่ วายเกนิ ลกู ๆ ยงุ่ วนุ่ วายพอ่ -แม่
กรณุ าทบทวนใหล้ ะเอยี ดระหวา่ งเรากบั แมก่ วนกนั วนุ่ วายกนั เรอ่ื ยมา ความดคุ วามตำ่�
ทเี่ คยมใี นตวั เรากบั แมจ่ ะไมเ่ ปน็ คแู่ ขง่ กนั อกี ตอ่ ไป จะมแี ตค่ วามเมตตากรณุ าอนั เปน็
ธรรมความชมุ่ เย็นลว้ นๆ ตอ่ กันจนอวสาน

น่ี จ.ม. ปลัดขิก เปน็ จ.ม. อศั จรรย์ ใครยงั ไม่ได้อ่านอย่าดว่ นตาย

302

ถาม ดฉิ นั เคยไดย้ นิ และกราบรูปของทา่ นอาจารยม์ านานแลว้ รวมทง้ั อา่ น
หนังสือของทา่ นอาจารยบ์ างเล่มทม่ี ี ดิฉันร้สู กึ ว่าดีมาก เพราะเทศนแ์ ต่ละครงั้ จะตอ้ ง
มีอบุ ายใหด้ ฉิ ันคดิ อยเู่ สมอ

การนง่ั สมาธิ ดฉิ นั จะนงั่ ทกุ วนั ๆ ละประมาณ ๕-๑๐ นาที บางครงั้ ครง่ึ ช.ม. (รสู้ กึ
วา่ นอ้ ยมากสำ� หรบั การนงั่ สมาธ)ิ แตก่ ไ็ มค่ อ่ ยจะมเี วลา เพราะทำ� งานดว้ ย และลกู ๆ ทบี่ า้ น
กย็ ังเล็กมาก ท�ำให้น่ังไมค่ ่อยสะดวก ดิฉันมีปญั หาบางอย่างอยากจะกราบเรยี นถาม
ทา่ นอาจารย์ เพราะปญั หานไ้ี ดเ้ คยถามพระบางองคแ์ ลว้ ทา่ นอาจจะเหน็ เปน็ ปญั หาของ
เด็กอมมือหรือคนโง่ ถามตอบแล้วไม่ให้ความกระจ่างต่อดิฉันเลย บางองคก์ ไ็ ม่ตอบ
ทำ� ใหด้ ิฉนั ไมก่ ลา้ ถาม เพราะจะแสดงถงึ ความไม่พยายามของดฉิ นั คอื ใหน้ ่งั นานๆ
ปญั ญาจะมมี าเองเพราะละเอยี ดออ่ นมาก แตเ่ หมอื นกบั วา่ ดฉิ นั เปน็ คนมกี รรม นงั่ เทา่ ไร
กค็ ดิ ไมอ่ อกไมเ่ กดิ ปญั ญา แตด่ ฉิ นั กไ็ มท่ ราบจะทำ� อยา่ งไร จงึ อยากจะเรยี นถามปญั หา
ท่านอาจารย์ดงั น้คี ะ่

๑. พระธรรมคำ� สง่ั สอนของพระพทุ ธเจา้ นน้ั ทา่ นไดส้ งั่ สอนแตใ่ หค้ นทำ� ดี ละเวน้
จากกาม แตท่ ำ� ไมพระบางองคจ์ งึ ไดเ้ อาสญั ลกั ษณข์ องกามคอื ปลดั ขกิ มาใหค้ นกราบ
ไหวบ้ ชู า โดยทำ� เปน็ สญั ลกั ษณใ์ หญบ่ า้ งเลก็ บา้ งแลว้ แตจ่ ำ� นวนเงนิ ของผบู้ ชู า อยากทราบ
พระพวกนเี้ มอ่ื มรณะไปแลว้ จะไดเ้ ปน็ โสดาบนั หรอื พระอรหนั ตไ์ ดบ้ า้ งหรอื ไม่ เพราะ
ในระยะทีพ่ ระพวกน้มี ชี ีวิตอยู่ ก็มีแต่ความดงั ในด้านวตั ถุนิยม มแี ต่คนแหแ่ หนไป
กราบไหวบ้ ูชา

๒. คนเราเมอ่ื ตายไปแลว้ กเ็ หลอื แตด่ วงจติ หรอื วญิ ญาณออกจากรา่ งไป รา่ งกาย
ถกู แปรเปล่ยี นไปเป็นธาตุ ๔ ดฉิ นั ขอ้ งใจวา่ การไดร้ ับโทษในนรกน้นั ดวงจติ ของเรา
หรือวญิ ญาณของเราเป็นผู้ได้รบั โทษใช่ไหม

๓. ดิฉันได้อ่านหนงั สือฉบับหนง่ึ วา่ ในขณะน้ีหลวงป่ตู ้ือได้มาเข้าทรงคนและ
รกั ษาตาให้ชาวบ้าน โดยใชเ้ ทยี นปดิ หรอื จอ่ ที่ตา ดฉิ ันไม่แน่ใจนนั้ จะเปน็ จริงหรอื ไม่
เพราะหลวงปู่ต้ือเป็นครูบาอาจารย์ท่ีมนุษย์มีกิเลสอย่างพวกดิฉันไม่น่าจะเอาช่ือของ
ท่านมาหากินเลย แตก่ ไ็ ม่แน่ใจว่าใช่หลวงปตู่ อื้ หรอื ไม่และเปน็ จรงิ หรอื ไม่

303

ปัญหาของดฉิ ันมเี พยี ง ๓ ขอ้ ดิฉันหวงั อย่างยงิ่ ว่าคงจะได้รบั คำ� ตอบจากทา่ น
อาจารย์ เพราะในขณะน้ที ่ที ำ� งานดฉิ ันเป็นคนค่อนขา้ งเก็บตวั เพราะปญั หาที่ท�ำงาน
มีเยอะ ดิฉันเลยมโี อกาสดกี ว่าคนอ่นื ทีย่ ังพอมเี ทปของหลวงพ่อสิมบ้าง ท่านอาจารย์
เทสกบ์ า้ ง ของท่านอาจารย์เองบา้ ง เปิดฟงั เลยท�ำใหจ้ ติ ใจไมค่ ่อนข้างจะยงุ่ กับสังคม
สมยั ใหม่มาก

สุดท้ายนี้ ดิฉันขออวยพรให้ท่านอาจารย์อยู่เป็นท่ีสักการะกราบไหว้บูชาของ
ประชาชนท่ัวๆ ไป นานๆ ดว้ ยเทอญ

ตอบ คุณ..... ผเู้ ขียน จ.ม. ขบขันดี

จ.ม. อศั จรรย์ได้รบั แลว้ การเทศนแ์ ตล่ ะกณั ฑ์และการเขียนหนงั สอื แตล่ ะเล่ม
กเ็ พอ่ื ผฟู้ งั ผอู้ า่ นไดค้ ดิ อา่ นไตรต่ รองใหเ้ กดิ ประโยชนท์ งั้ สนิ้ มไิ ดม้ งุ่ ใหส้ นกุ เพลดิ เพลนิ
แบบโลกๆ แตอ่ ยา่ งใด ผฟู้ งั ผอู้ า่ นควรฟงั อา่ นดว้ ยความสนใจไตรต่ รองใหเ้ กดิ ประโยชน์
เทา่ ที่ควร

นง่ั สมาธิภาวนาแค่ ๕-๑๐ นาที แตม่ ุง่ ผลและความฉลาดลน้ โลกนนั้ มนั อวด
กเิ ลสตวั ไมเ่ อาไหนเกินไป อา่ นแล้วออ่ นใจท้อใจท่ีจะสง่ั สอนใครๆ เพราะไม่คมุ้ คา่ ท่ี
สละตายแสวงธรรมมาสง่ั สอนคลงั กเิ ลสตวั ขเี้ กยี จไมเ่ อาไหน ทกุ ๆ คนเกดิ กบั เวลำ�่ เวลา
กันทั้งน้นั นับแตอ่ ยใู่ นทอ้ งจนตกคลอดตลอดมาถึงบัดน้ี แต่จะหาโอกาสเวลามาทำ�
ความดีภาวนาบ้างไม่มี น่ันคือความจนตรอกจากกิเลสจนหาทางออกไม่ได้แล้วนะ
จะวา่ ไมเ่ ตอื น บทเวลาตาย ตายไดท้ กุ คน ทำ� ไมจงึ มเี วลาตายได้ กรณุ าตงั้ ปญั หาถาม
กิเลสตวั ปดิ ก้นั เวลำ่� เวลาบ้าง เพื่อมที างออกไม่ถกู ปดิ จนวันตายและตลอดไป

ปัญหาทีค่ ุณถามนั้น พระส่วนมากท่านไม่อาจตอบ เพราะปลดั ขกิ กับปลัดขบ
สองกษตั รยิ น์ ม้ี นั มอี ำ� นาจมาก มนั สามารถเตรด็ เตรเ่ พน่ พา่ นไดท้ กุ ซอกทกุ มมุ แมก้ ระทงั่
ในวัด ในกุฎพี ระ ในห้องนอนพระ ไมเ่ กรงกลวั ใครๆ ทั้งสน้ิ (วทิ ยุ โทรทัศน์ วิดโี อ)
เขา้ ไดไ้ มเ่ ลือกหนา้ ชก ใครเกง่ เชิญมาตอ่ กร ถ้าอยากบรรลัยชว่ั พริบตาเดยี ว ศาสนา
จะสอนอย่างไรกส็ อนไป แต่เจา้ ปลดั ขกิ ปลดั ขบ มนั ไมย่ อมฟังท่าเดียว ชาวพทุ ธหรอื
ผู้ปฏบิ ัตธิ รรมก็อยู่หมดั ใหม้ นั ไปไม่รอด

304

พวกเกง่ ๆ ทางปลดั ขิก ปลัดขบ น้ี เวลามรณะไปแล้ว จะได้สำ� เรจ็ โสเดาแทน
โสดาบนั และสำ� เรจ็ อรหนั ตป์ ระเภทหนั เหตามปลดั ทง้ั สองแทนพระอรหตั ไมอ่ าจสงสยั
ใครเกง่ ก็ลองดจู ะรู้เอง ไมจ่ �ำตอ้ งถามใคร น่ีคือการตอบปัญหาขอ้ ทห่ี นึง่ ของคณุ

๒. คนและสัตวม์ ารับทกุ ข์มหนั ตทุกขก์ นั ทั่วหน้าเวลาน้ี เอาอะไรมาเกิดมารบั
ทกุ ขก์ นั อนาคตกเ็ หมอื นปจั จบุ นั นเี่ องไมอ่ าจสงสยั อะไรจะแตกสลายกแ็ ตกสลายไป
สตั ว์เป็นทกุ ข์จนได้ไมอ่ บั จน คุณสงสัยให้จนตรอกทำ� ไม จงสร้างความดคี ือบญุ กศุ ล
เข้าซิ ถา้ ไมอ่ ยากแบกหามทกุ ขต์ ่อไปอย่างยืดยาวนะ่

๓. แมแ้ ตพ่ ระพทุ ธเจา้ พระอรหนั ตท์ า่ น มนษุ ยส์ มยั จรวดมนั ยงั เอาทา่ นมาเปน็
ตุ๊กตาเครื่องเล่นของเด็กได้ จะกล่าวไปท�ำไมถึงครูอาจารย์ทั้งหลายในวงปัจจุบัน
มันเรื่องเทา่ กับหนตู วั หนึง่ เท่านั้น ถา้ ไม่อยากเป็นบ้ากบั เขา

เกบ็ เพือ่ อะไรเก็บตัวนั่นน่ะ น�ำออกท�ำงานทเ่ี ป็นประโยชน์แก่ตนและส่วนรวมซิ
เขากค็ น เรากค็ น มนั คนละคน ไมค่ ลกุ เคลา้ กนั นี่ เรามอี สิ ระเตม็ ตวั ในการคดิ การพดู
การทำ� เชน่ เดยี วกบั โลกทวั่ ไป กลวั อะไร เกรงอะไร กลวั บาปเกรงบาปทจี่ ะบบี หวั ใจนน่ั
ดีกวา่ กลัวอะไรๆ ในโลก

เทปกม็ ี หนังสอื กม็ ีให้ฟังใหอ้ า่ น โดดตะครุบเงาลมๆ แล้งๆ หาสมบัติพระแสง
อะไร คะนองไมเ่ ข้าเรื่องน่ี

ขรัวปลดั ขกิ + ปลดั ขบ

ถาม ผมมีความข้องใจอยู่บางประการ อยากจะขอความกรุณาท่าน
พระอาจารยโ์ ปรดชี้แนวทางในการปฏิบตั ิใหแ้ ก่กระผมบา้ งเถิดครับ กระผมสนใจใน
การปฏิบตั ิธรรมมาก กระผมขอ้ งใจบางอยา่ งเท่านนั้ กระผมไดป้ ฏิบัตธิ รรมโดยการ
ภาวนา พทุ หายใจเขา้ โธ หายใจออก โดยการเอาสตมิ าใชใ้ นอริ ยิ าบถทง้ั ส่ี สำ� คญั ทส่ี ดุ
ทตี่ รงโพรงจมกู แตบ่ างครง้ั เวลาทำ� สมาธอิ ยู่ จติ มกั จกั เกดิ การสะดงุ้ อยเู่ สมอ เวลาทำ�
อยใู่ นสมาธิ กายมกั จะเบาเหมอื นนนุ่ บางทกี จ็ ะเหน็ ภาพโครงกระดกู หรอื ไมก่ ศ็ พเนา่

305

ทมี่ หี นอนไชอยู่ กระผมอยากจะใหท้ า่ นอาจารยช์ ว่ ยแนะนำ� ทวี า่ ทำ� อยา่ งไรจงึ จะถกู ตอ้ ง
และไมผ่ ดิ และขอ้ สำ� คญั ทจี่ ติ มกั สะดงุ้ ในเวลาอยเู่ ฉยๆ ไดย้ นิ อะไรหนอ่ ยกส็ ะดงุ้ แลว้
ขอวธิ แี กด้ ว้ ย และอกี อยา่ งหนง่ึ คอื จติ คดิ กลวั ผี ทำ� อยา่ งไรจงึ จะแกไ้ ด้ ชว่ ยแนะนำ� ที
กระผมได้พบชื่อของท่านอาจารย์อยู่ในหนังสือประวัติพระอาจารย์ม่ันซึ่งผมอ่านอยู่
และชว่ ยแนะนำ� กระผมทวี า่ อยา่ งไรถกู ผดิ ประการใด และอยา่ งไหนเปน็ สมถกรรมฐาน
และวปิ สั สนากรรมฐาน ชว่ ยบอกดว้ ย และทำ� อยา่ งไรจงึ จะถกู ตอ้ ง กระผมขอความกรณุ า
ชว่ ยแนะน�ำผมที ถา้ มีหนงั สือทางธรรมไว้จำ� หนา่ ย เลม่ ละเทา่ ไรชว่ ยบอกที ถา้ ไม่ได้
จำ� หน่าย ผมขออนุญาตไว้อ่านสักฉบบั ด้วยนะครบั

ตอบ พระ.....ผสู้ นใจ เพื่อความพ้นทุกขโ์ ดยชอบธรรม

ท่ที ่านภาวนาดว้ ย พทุ เขา้ โธ ออก กบั ลมหายใจนนั้ ถูกตอ้ งแลว้ ท่ตี ง้ั ลมตรง
โพรงจมกู กถ็ กู ตอ้ งเช่นกนั ตามอิรยิ าบถต่างๆ จติ จะสะดุ้งบ้างก็ชา่ งเถอะ อยา่ ไปตงั้
ความสนใจและสงสยั มัน แม้คนไม่ได้ภาวนาเขากเ็ ปน็ ไดเ้ ชน่ กนั ในเร่อื งสะดงุ้ ถ้าใจ
คอ่ ยๆ สงบลง กายกย็ อ่ มเบา ใจกเ็ บา ซง่ึ เปน็ ผลของความสงบจากการภาวนา นบั วา่
ถกู ต้องดีแลว้ นิมนต์ท�ำต่อไป อย่าลดละความเพียรพยายาม ใจจะละเอยี ดเข้าไป
โดยลำ� ดบั

การเห็นภาพโครงกระดูกในขณะภาวนา นั่นคือพระธรรมท่านแสดงของจริง
ในกายของเราของสตั วโ์ ลกให้ทราบ แม้ไมด่ ูไมเ่ หน็ กายกจ็ ะต้องเป็นเช่นนั้นทกุ รปู
ทกุ นามไมส่ งสยั เมอ่ื เหน็ ภาพเชน่ นน้ั ขอใหน้ อ้ มเขา้ มาสรู่ า่ งกายเราวา่ เปน็ เชน่ นนั้ และ
ควรนำ� ภาพนั้นมาพิจารณาอยเู่ สมอจนใจเกิดความเบ่อื หนา่ ยคลายความยินดใี นกาย
เขากายเรา ถา้ ทำ� ไดอ้ ยา่ งนจ้ี ะดมี าก หากยงั ทำ� ไมไ่ ด้ กข็ อใหท้ ำ� ความเขา้ ใจกบั ภาพนน้ั ไว้
เพือ่ เปน็ พยานแห่งกายเรากายเขาวา่ ต้องเปน็ ดงั ภาพทีป่ รากฏโดยแท้

การกลัวผี น่ันเป็นเร่ืองของเด็ก มิใช่เร่ืองของพระผู้เสาะแสวงหาเหตุผลและ
ผมู้ เี หตผุ ล ความจรงิ ผมี ไิ ดม้ าจากทไ่ี หนมากไปกวา่ ผคี อื ตวั สงั ขารทคี่ ดิ ปรงุ หลอกตวั เอง
ให้กลัวซึ่งเกิดจากใจต่างหาก และความกลัวผีนั่นแลคือตัวภัยตัวโทษท่ีให้โทษแก่

306

ผ้กู ลัวผี ผมี ไิ ดม้ าใหโ้ ทษแก่ใคร ผีลมผแี ลง้ ทค่ี ิดข้ึนจากใจตา่ งหากตัวหลอกให้กลัว
ใหท้ ุกข์ กรุณาจ�ำตามนแ้ี ละปฏบิ ัติดังทแี่ นะมา คณุ จะหายกลวั ลมๆ แล้งๆ ไปเอง

ความสงบเย็นเป็นสมาธิเป็นสมถะ จิตมีความแยบคายด้วยสติปัญญาต่อการ
พจิ ารณาในสภาวธรรมท้ังหลาย มขี ันธห์ า้ เป็นต้น เปน็ วิปัสสนา

ผมไดส้ งั่ พระใหจ้ ดั หนงั สอื เทา่ ทย่ี งั พอมสี ง่ มาใหท้ า่ นพรอ้ มน้ี กรณุ าอา่ นใหเ้ กดิ
ประโยชน์

หนังสอื ผมเขยี นทกุ เล่ม พมิ พ์แจกทานลว้ นๆ ไมม่ ีการจำ� หน่ายเลย

ถาม ดิฉันกราบขออนุญาตฝากตัวเป็นลูกศิษย์ท่านอาจารย์ และกราบขอ
ประทานอภัยท่ีไม่ได้มากราบท่านอาจารย์ด้วยตัวเอง เพราะยังไม่สามารถหรือยังไม่
พรอ้ มทจี่ ะละทงิ้ ครอบครวั มาได้ แตจ่ ากการไดอ้ า่ นธรรมะทท่ี า่ นอาจารยเ์ ขยี นไว้ ดฉิ นั
เคารพเลอ่ื มใสในคำ� แนะนำ� สง่ั สอนนนั้ ๆ เปน็ อยา่ งยง่ิ ดฉิ นั ไดย้ มื หนงั สอื จากเพอื่ นอา่ น
ในทกุ โอกาสทจ่ี ะยมื ได้ และต้งั ใจจะมากราบเคารพทา่ นอาจารยด์ ้วยตวั เองใหไ้ ด้ใน
โอกาสขา้ งหน้า

ดฉิ นั สนใจฟงั ธรรมปฏบิ ตั อิ บรมจติ ตง้ั แตเ่ รม่ิ แรกทอ่ี วชิ ชาหอ่ หมุ้ ไวว้ า่ “ตายกย็ งั
ไมอ่ ยากตาย เกดิ กอ็ ยากเกดิ อกี ในทมี่ ง่ั มศี รสี ขุ ” แตเ่ มอ่ื ไดพ้ ยายามปอกกเิ ลสตนเอง
ออกไป อบรมจติ ใหย้ กระดบั ดขี น้ึ แตข่ ณะนก้ี ไ็ ดแ้ คล่ บู คลำ� เปลอื กธรรมะเทา่ นน้ั ยงั ไม่
ไดพ้ บแก่นธรรมะเลย เพราะตดิ สง่ิ ท่ีตวั เองคิดวา่ สบาย และเอาชนะความเกียจคร้าน
ไม่ได้ แต่กพ็ ยายามปฏิบตั เิ ป็นประจำ� วนั ละนดิ หน่อย

ตอบ คณุ .....ผใู้ จบุญใครธ่ รรมขออนโุ มทนา

จ.ม. พร้อมธนาณัติเพ่ือทุนพิมพ์หนังสือธรรมะ.....บาท เพ่ือเป็นสังฆทาน
ในวัด....บาท ได้รับแล้วด้วยความขอบคุณมาก ขอให้คุณมีดวงตาเห็นธรรมและ
เอาชนะความเกียจคร้านด้วยการต่อสู้ อย่าได้เอาความชนะความขี้เกียจด้วยความ
เกียจครา้ น จะเป็นการเพิ่มกิเลสตัวขี้เกยี จเขา้ อีก ไม่อยากได้ยนิ เพราะความขี้เกียจ

307

ออ่ นแอเคยมเี ตม็ หวั ใจมาแลว้ รบกนั แทบไปแทบอยกู่ วา่ ความเกยี จครา้ นจะหลดุ ลอย
ออกจากใจได้
ความสบายของธรรมมิได้เกิดจากส่ิงท่ีตนคิดว่าสบาย ท้ังท่ีแบกหาบความ
เกียจคร้านจนจะยกไม่ข้ึน ความเกียจคร้านถ้าพาคนให้พ้นทุกข์ ต่างก็พ้นไปหมด
นานแลว้ ไมม่ สี ตั วต์ วั ใดตกคา้ งอยใู่ นโลกขเ้ี กยี จอนั นี้ อาจารยต์ อ้ งพน้ โลกอนั นไี้ ปกอ่ น
ใครๆ เพราะความเกยี จครา้ นมีมากกว่าคนและสตั ว์ทั้งโลก
พระพทุ ธเจา้ สอนวา่ ความเกยี จครา้ นในกจิ การกศุ ลคอื มารของศาสนาและมาร
ของชาวพุทธทง้ั หลาย คุณเป็นชาวพุทธหรือชาวอะไร ถา้ เปน็ ชาวพุทธกค็ วรเห็นโทษ
ความเกียจคร้านว่าเป็นตัวมารสังหารความดีของเราบ้าง จะได้มีช่องทางแก้ไขให้
เบาบางลง
การรบั คณุ เปน็ ลกู ศษิ ยห์ รอื ไมต่ ามทขี่ อถวายตวั เปน็ ลกู ศษิ ย์ กรณุ าอา่ นสำ� นวน
จ.ม. นี้ คุณกน็ ่าจะทราบได้เอง
หนังสือก็ได้สั่งให้พระจัดส่งมาให้คุณตามที่พอมีเหลืออยู่บ้าง เพราะได้ส่งไป
ท่วั ประเทศตามทมี่ ีผขู้ อมามไิ ด้หยดุ หย่อนเรอ่ื ยมา ๑๐ กวา่ ปแี ล้ว
การอ่านหนังสือธรรมะที่อาจารย์เขียน ก็กรุณาสังเกตไปทุกวรรคทุกตอนว่ามี
บทธรรมเสรมิ ความเกยี จครา้ นแทรกอยบู่ า้ งไหม ถา้ มี กแ็ สดงวา่ อาจารยข์ องคณุ มไิ ด้
เหน็ มรรคผลนพิ พานวเิ ศษวโิ สไปยง่ิ กวา่ ความเกยี จครา้ น แลว้ กข็ อใหค้ ณุ สง่ เสรมิ บำ� รงุ
ความเกยี จครา้ นไวม้ ากๆ และนำ� ออกรา้ นคา้ อวดพระพทุ ธเจา้ พระธรรม พระสงฆ์ และ
ครูอาจารย์ดว้ ย จะสมใจว่าความเกียจคร้านวเิ ศษจรงิ
ขรวั ตาสง่ เสรมิ ความเกยี จครา้ น

308

ถาม ลกู ไดร้ บั ธรรมะจากหลวงพ่อแล้วคะ่ ขอกราบขอบพระคณุ อยา่ งสูงที่
หลวงพอ่ มเี มตตาจติ ตอ่ ลกู ลกู ฟงั แลว้ สบายใจ ซาบซงึ้ หายทกุ ขใ์ จมากๆ คะ่ ถงึ แมจ้ ะมี
ใครน�ำสงิ่ มีคา่ มาใหล้ กู กย็ ังสูไ้ ด้รับฟงั ธรรมะของหลวงพ่อไมไ่ ดค้ ะ่ หลวงพอ่ อุตส่าห์
พยายามแนะแนวทางให้สติตอ่ ลกู หลายอย่าง ยากที่จะหาผใู้ ดเสมอเหมือน ซ่ึงลูกไม่
สามารถจะหาสงิ่ ใดมาทดแทนพระคณุ ไดเ้ ลยคะ่ ถา้ หากมสี ง่ิ ใดทล่ี กู รบกวนหลวงพอ่
หรอื ทำ� ใหห้ ลวงพอ่ ล�ำบากใจมากไป หลวงพอ่ กรณุ าไดโ้ ปรดใหอ้ ภยั ตอ่ ลูกดว้ ยนะคะ
ลกู มหี ลวงพอ่ นแี่ หละทเ่ี ปน็ ทพี่ งึ่ ดที ส่ี ดุ หลวงพอ่ ไดโ้ ปรดกรณุ าเมตตาลกู อยา่ งนตี้ ลอดไป
นะคะ

หลวงพอ่ คะ เวลานง่ั ภาวนานานๆ ทำ� ไมจงึ ปวดเมอื่ ยมากและตอ้ งขยบั กายบอ่ ยๆ
อยา่ งนจ้ี ะทำ� ใหเ้ สยี สมาธไิ หมคะ และทกุ ครง้ั ทจี่ ติ หายฟงุ้ ซา่ น ทำ� ไมจงึ ไมร่ สู้ กึ ตวั และ
คำ� ภาวนาวา่ พทุ โธ กห็ ายไป ปญั ญากไ็ มเ่ กดิ ลกู จะบงั คบั สตใิ หร้ ะลกึ อยไู่ ดอ้ ยา่ งไรคะ
เมอ่ื คนื นต้ี อนก่อนนอน ลกู นั่งภาวนาประมาณ ๑ ชว่ั โมง ขณะนอนหลบั ได้ฝันวา่
คุยกับเพื่อนๆ และบอกเขาวา่ อกี หน่อยถา้ เราบงั คับสตไิ ด้ “เราจะเปน็ คนเหนือโลก”
หลวงพอ่ คิดว่าเป็นไปได้ไหมคะ หลวงพ่อกรณุ าแนะแนวทางปฏิบัตดิ ้วยคะ่ ขอกราบ
ขอบพระคุณอย่างสูง แต่ท้ังนี้ลูกต้องขอกราบพ่ึงบุญบารมีของพระศรีรัตนตรัยและ
หลวงพ่อ ได้โปรดดลบนั ดาลใหก้ �ำลงั ใจใหม้ ปี ัญญาและดวงตาเหน็ ธรรมเรว็ ๆ คะ่

ขอกราบอัญเชิญอ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและส่ิงศักด์ิสิทธ์ิทั้งหลาย โปรด
คุ้มครองหลวงพ่อใหม้ คี วามสุขเกษม มีอายุยืนนาน ได้ให้ธรรมะแก่ลูกๆ ตลอดไปค่ะ

ตอบ จ.ม. ทราบวนั น้ี ขอเรยี นตอบเทา่ ทจ่ี ำ� เปน็ เพราะเวลามนี อ้ ย การโปรดนนั้
ย่อมโปรดจนวันสดุ ท้ายของชวี ิตดว้ ยกนั ทงั้ สองฝ่าย

ไมว่ า่ เฉพาะนงั่ ภาวนานานๆ ปวดเมอ่ื ย แมเ้ ขานง่ั เลน่ ไพแ่ ละนง่ั สนกุ เฮฮาตลอด
นงั่ อนื่ ๆ เมอ่ื นง่ั นานกป็ วดเมอื่ ยเชน่ เดยี วกนั เปน็ แตค่ วามสมคั รใจตา่ งกนั จงึ ราวกบั วา่
ปวดเมอื่ ยเฉพาะเวลานงั่ ภาวนา นงั่ อยา่ งอนื่ ๆ ไมป่ วดเมอ่ื ย ความจรงิ แลว้ ยอ่ มปวดเมอื่ ย
เหมอื นกนั ทง้ั สน้ิ ธาตขุ นั ธไ์ มล่ ำ� เอยี ง นอกจากใจลำ� เอยี งแสนลำ� เอยี งเทา่ นน้ั การขยบั กาย

309

กไ็ มเ่ สยี สมาธิ ถ้าจิตไม่ดิ้นรนกวดั แกวง่ ผฝู้ กึ หัดใหม่เม่ือปวดเมอื่ ย จะขยบั บ้างก็ได้
แตผ่ ู้ฝกึ หัดมานาน แต่ยงั มามัวขยับแตก่ าย ก็แสดงว่าใจไม่เอาไหน มากังวลแตก่ าย
แทนท่จี ะกงั วลกบั ความด้ินรนของใจทีม่ ายุง่ กบั กาย

เวลาจติ หายฟงุ้ ซา่ น จติ ไมก่ งั วลกบั อะไร จติ จงึ ไมร่ สู้ กึ กบั กาย ขณะทจ่ี ติ สงบสนทิ
คำ� ภาวนายอ่ มหมดปญั หาไปในเวลานนั้ เหลอื แตค่ วามรเู้ ดน่ อยโู่ ดยลำ� พงั ปญั ญายอ่ ม
ไมเ่ กดิ ในขณะทจี่ ติ สงบเปน็ สมาธิ แตจ่ ะเกดิ เมอ่ื ออกจากทสี่ งบแลว้ พจิ ารณาทางปญั ญา
โดยยกธาตุขันธ์ขึ้นพิจารณาทางอสุภะบ้าง ทางไตรลักษณ์บ้าง ตามแต่ถนัดใน
ไตรลกั ษณ์ใด ปัญญาจะไม่เกดิ แกผ่ ไู้ ม่พจิ ารณาในเวลาท่จี ติ สงบอิม่ ตวั และออกจาก
ความสงบแลว้ อนั เปน็ ความเหมาะสมแกก่ ารพจิ ารณา แมจ้ ติ จะสงบละเอยี ดมากเพยี งไร
ถา้ ไมพ่ าจติ พจิ ารณา จติ กจ็ ะตดิ อยกู่ บั ความสงบนนั้ ตลอดไป ทถี่ กู ควรพจิ ารณาหลงั จาก
จติ พกั สงบแลว้ การบงั คบั สตเิ ราเคยบงั คบั อยา่ งไรกค็ วรบงั คบั ดงั ทเ่ี คยปฏบิ ตั มิ าแลว้
น่นั แล กรณุ าดแู นวทางพจิ ารณาในหนังสือทไี่ ด้มาน่ันแล หนงั สือนน้ั เหมาะอยู่แลว้

ถ้าบังคับสติได้และใช้ปัญญาพิจารณาตามท่ีแนะ สติและปัญญาก็จะดีขึ้นโดย
ล�ำดับ ทำ� ให้ใครๆ เปน็ คนเหนอื โลกได้ อย่าว่าแต่คุณจะเป็นคนเหนอื โลกโดยเฉพาะ
คุณเลย สติปญั ญาท�ำใหค้ นเป็นคนเหนือโลกมามากตอ่ มากแล้ว พระพทุ ธเจ้าไม่เคย
โกหกโลก ธรรมไมเ่ คยโกหกโลกแต่ไหนแต่ไรมา นอกจากคนเรามักโกหกตัวเองอยู่
ตลอดเวลาเรื่อยมาเทา่ นนั้ จงึ เปน็ คนเหนอื โลกไมไ่ ด้ ร้อยท้งั รอ้ ยมแี ต่กเิ ลสเหนอื โลก
เหนือคน คนไม่ได้เหนอื กเิ ลสและเหนือโลกเลย ถ้าอยากเป็นคนเหนือโลกดงั ค�ำฝัน
กพ็ ยายามรกั ษาสตใิ หด้ ี ทำ� ปญั ญาให้เกดิ ดว้ ยการพิจารณา

หลวงพ่อใต้โลก

ถาม ดฉิ นั ซาบซง้ึ ในความเมตตาทพ่ี ระคณุ เจา้ แผบ่ ารมไี ปยงั ดฉิ นั ชาวจงั หวดั
สมทุ รสงคราม ดฉิ นั ขอกราบเรยี นวา่ ดฉิ นั ไดร้ บั ประโยชนจ์ ากหนงั สอื ของพระคณุ เจา้
มากมาย จนไม่สามารถจะกลา่ วเป็นวาจาอยา่ งใด จึงจะเหมาะกับความร้สู กึ ร�ำลึกถงึ

310

พระคุณของพระคุณเจ้า และขอกราบเรียนด้วยว่า ดิฉันได้เร่ิมปฏิบัติตามหลักการ
ปฏิบัติธรรมที่ดิฉันได้รับความรู้จากหนังสือของพระคุณเจ้าแล้ว และพบปัญหาว่า
พอเวลาเรม่ิ นง่ั ภาวนาสมาธิ ใจกส็ งบไดเ้ ลก็ นอ้ ยแลว้ กเ็ รม่ิ คดิ ถงึ อดตี ปจั จบุ นั อนาคต
วุ่นไปหมด และดิฉนั ได้พยามยามแก้ไข พยายามใชส้ ตคิ มุ ก็ได้ผลคอื สงบลงไดบ้ า้ ง
และคอ่ ยสงบดกี วา่ ครงั้ แรกๆ แตพ่ อเวลาหลงั จากนงั่ สมาธแิ ลว้ (ดฉิ นั นงั่ สมาธใิ นชว่ ง
เวลา ๔-๕ ทมุ่ ) กน็ อนตามปกตแิ ละมกั จะฝนั บอ่ ยๆ บางครงั้ เปน็ ฝนั นา่ กลวั คลา้ ยคน
จะเขา้ มาทำ� รา้ ย บางครง้ั กลวั ขนาดละเมอตกใจตนื่ และนอนไมห่ ลบั ไปนาน ตอ้ งพยายาม
ภาวนาพุทโธจนหลับไปอีก

ดฉิ นั ขอกราบเรยี นถามวา่ เปน็ เพราะเหตใุ ด ขอพระคณุ เจา้ เมตตาใหค้ วามสวา่ ง
แกด่ ิฉันผู้เร่ิมแรกด้วยเจา้ ค่ะ

ตอบ ธรรมของพระพทุ ธเจา้ ประกาศกงั วานโลกมานาน ถือเอาเป็นความสจั
ความจรงิ และเชอ่ื ถอื ไมไ่ ดห้ รอื ถงึ ไดด้ อดไปเชอ่ื ความฝนั ยดึ ความฝนั มาเปน็ ไฟเผาตวั
โดยถือเอาเป็นความจรงิ ต้องขออภัยว่าให้เสยี บา้ ง คงไม่รา้ ยเทา่ คำ� ฝนั ทำ� พษิ กระมงั
คำ� ภาวนามอี ยู่ บรกิ รรมลงไป ผีฝันจะได้จางไปบา้ ง เชอ่ื ลมๆ แลง้ ๆ อย่างไรกันน่ี
ทพ่ี ูดว่าไดป้ ระโยชนจ์ ากธรรมของอาจารยน์ น้ั ไดต้ รงไหนกันแน่ ดูๆ เห็นแต่แย่ลง
เพราะค�ำฝันหลอกจะให้เปน็ บา้ ไปได้

ขรวั ตาไร้สาระ สอนลูกศษิ ย์ไม่ไดเ้ ร่อื ง

ถาม หนูแอบเป็นลูกศิษย์ท่านอาจารย์ก็เนื่องในหนังสือที่ยืมอ่านบ้าง
จากคณุ ปา้ ทา่ นเมตตาหามาให้อ่านบา้ ง บอ่ ยครง้ั มปี ัญหาในธรรมหรอื สงสัยในธรรม
ขน้ึ มา พอไดห้ ยบิ หนงั สอื ทา่ นอาจารยข์ นึ้ มาอา่ น ยงั มทิ นั จะเลอื กหวั ขอ้ ธรรม เพยี งเปดิ
ผา่ นแลว้ อา่ นดเู ทา่ นนั้ กลบั ไปตรงกบั ทกี่ ำ� ลงั ขอ้ งใจอยทู่ กุ ที ทำ� ใหน้ กึ ถงึ ความอศั จรรย์
ของธรรม สมดงั ทว่ี า่ “ธรรมยอ่ มรกั ษาผปู้ ระพฤตธิ รรม” ราวกบั วา่ ทา่ นอาจารยไ์ ดค้ อย
แนะน�ำสอนอยตู่ ลอดเวลา

311

หนูมปี ัญหาว่า เมอื่ ภาวนาไปสักพกั จติ มันไปวาบสวา่ งมากๆ ท่ีช่วงอกอยูน่ าน
เลยวางคำ� บรกิ รรมเหมือนกบั วา่ ตา หู กาย ไม่มี แตก่ ็ได้ยินอยู่ ท่านอาจารย์แนะให้
พิจารณากาย ผ่าอก ตัดตวั เองออกเปน็ ท่อนๆ ผา่ ตวั ออก ตดั คว้ิ ควักลกู ตาซา้ ยขวา
ตดั แขนขา ควักไส้ ปอดออก และให้ท�ำโดยอนุโลมปฏิโลม หนูนกึ ยังไง มันกไ็ มเ่ ปน็
ภาพขนึ้ มาได้ แตม่ นั กอ็ ยอู่ ยา่ งนน้ั ของมนั หนคู วรทำ� อยา่ งไรดคี ะ ทา่ นอาจารยไ์ ดโ้ ปรด
เมตตาแนะน�ำหนูผู้โงเ่ ขลาผนู้ ดี้ ว้ ยเถอะค่ะ

ท้ายนี้ ขอความเมตตาจากท่านอาจารย์ได้โปรดเมตตารับหนูผู้มีกิเลสหนา
ปญั ญาทบึ ซงึ่ มอี ยเู่ ตม็ ตวั ไวเ้ ปน็ ลกู ศษิ ยด์ ว้ ยเถอะคะ่ เพอ่ื เปน็ ทพี่ ง่ึ ของสตั วโ์ ลกทหี่ ลง
มัวเมาหลงทางเดนิ แหวกโลกออกมาให้ได้ด้วยเถอะเจ้าค่ะ

ตอบ สวา่ งกป็ ลอ่ ยใหม้ นั สวา่ ง ทจี่ ติ แสดงอาการสวา่ งอยภู่ ายในนนั้ ถกู ตอ้ งแลว้
อยา่ ไปสนใจกบั มนั มากนกั ปลอ่ ยใหม้ นั พกั ตวั เมอื่ ถงึ เวลาพจิ ารณากค็ วรทำ� หลงั จติ
ถอนออกมาจากการพกั ตัวคือถอนออกจากสมาธิแลว้

ถาม เนอ่ื งดว้ ยดฉิ นั ไดท้ ำ� สมาธแิ ลว้ มคี วามรสู้ กึ วา่ ทำ� ไดด้ พี อใช้ แตภ่ ายหลงั
รสู้ กึ ว่าจิตเกิดแข็งขึ้นมา ดฉิ นั พยายามบงั คับ แตจ่ ติ กลับยง่ิ แขง็ มากข้ึน ระยะหลังนี้
ดฉิ นั นอนไมห่ ลบั และหลบั ไมส่ นทิ ตนื่ คนื ละสหี่ า้ ครง้ั เปน็ เวลาเดอื นกวา่ ดฉิ นั จงึ หยดุ
พกั ท�ำสมาธิและไปหาแพทย์และรักษาอยสู่ องอาทิตยไ์ ด้แล้ว และรับประทานยาก็ยงั
หายไมป่ กติ ดฉิ นั ไดเ้ รม่ิ ทำ� สมาธใิ หม่ โดยปลอ่ ยใจใหส้ บายๆ ไมบ่ งั คบั รสู้ กึ วา่ การทำ�
สมาธดิ ขี น้ึ มากและจิตไมแ่ ขง็ แลว้

ดฉิ นั ใครก่ ราบเรยี นถามทา่ นอาจารยว์ า่ ทน่ี อนไมห่ ลบั และนอนหลบั ๆ ตนื่ ๆ นนั้
เพราะเหตุใด ถ้าเพราะสุขภาพไม่ดีก็คงจะทรุดโทรม แต่นี่ดิฉันไม่เหน่ือยหรือ
ออ่ นเพลยี อะไร การทบี่ งั คบั จติ มากนน้ั จะเปน็ เหตทุ ำ� ใหน้ อนไมห่ ลบั หรอื ไม่ และดฉิ นั
ควรจะปฏิบัตอิ ยา่ งไรต่อไป

312

ตอบ การบงั คบั จติ แมเ้ จตนาเปน็ ธรรม แตว่ ธิ บี งั คบั อาจกลายเปน็ ทางสง่ เสรมิ
กเิ ลสให้ฟงุ้ ตวั มากข้ึนกไ็ ด้ จติ จึงแข็ง-ตอ่ สไู้ ด้ การคล้อยตามเป็นพักๆ ตอนๆ เพ่อื
ผอ่ นคลายความตึงเครียด ย่อมเปน็ อุบายให้จติ อ่อนตวั และสงบไดด้ งั ท่ีคุณเลา่ ไป

ปกติการฝึกทรมานจิตดวงพยศโดยถูกทาง จิตจะด้ือด้านไปไม่ได้ ย่อมจะ
ยอมจำ� นนธรรมเคร่อื งฝกึ ทรมานโดยไม่อาจสงสยั (วธิ ีนี้เราเคยทำ� มาแล้ว เอาจนจติ
อย่หู มดั ประจกั ษใ์ จ) ฉะนน้ั พอไดอ้ า่ นบทท่คี ุณเล่าว่า ฝกึ ทรมานเท่าไร จิตยิง่ แข็ง
ยง่ิ ตอ่ สเู้ ทา่ นน้ั ใจมนั คกึ คกั ขนึ้ ในทา่ ตอ่ สทู้ นั ที (อยากทำ� ใหด้ เู ดยี๋ วนนั้ เลย) ตอ้ งขออภยั
ถา้ ผาดโผนไป จงึ ท�ำให้คดิ วา่ อาจบังคบั ผิดวิธีไปบ้างก็ได้ กเิ ลสจึงมกี �ำลงั ต่อส้ธู รรม
เครื่องปราบปราม

ความกงั วลตอ่ งานและผลของงานวา่ ไมไ่ ดอ้ ยา่ งใจกน็ อนไมห่ ลบั ความเพลนิ ใน
ความเพยี รกน็ อนไมห่ ลบั จติ เขา้ ขนั้ สตปิ ญั ญาอนั เกรยี งไกร ขดุ คน้ ตอ่ สู้ ฟาดฟนั กบั
กเิ ลสชนดิ ต่างๆ ก็นอนไมห่ ลบั ความทุกขก์ ังวลทางใจมากก็นอนไมห่ ลบั มดี ว้ ยกนั
หลายสาเหตุท่ีใหน้ อนไม่หลับ

พอจะเรม่ิ ดีดด้ินออกจากการนอนจมปลกั ของกิเลสกม็ าหว่ งแตน่ อน ราวกับจะ
ไปนพิ พานดว้ ยทา่ นอนไมย่ อมต่ืนอย่างไรกนั

ขรวั ตาหว่ งหมอน นพิ พานสไู้ มไ่ ด้

หลวงพอ่ คะ การทค่ี นเราปว่ ยแลว้ กนิ ยา อยา่ งนจี้ ะถอื วา่ เปน็ การบำ� รงุ กเิ ลสหรอื
เปล่าคะ

กินอย่างอื่นบ�ำรงุ กเิ ลสหรอื เปล่าล่ะ

บ�ำรุงคะ่ กบ็ �ำรงุ ให้มีตัวมีตนอยู่

พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสอนไวบ้ า้ งหรอื เปลา่ วา่ เภสชั นะ่ ถา้ หากวา่ เภสชั นเ่ี ปน็ การบำ� รงุ
กเิ ลส พระพุทธเจา้ ก็สอนโลกใหบ้ �ำรุงกิเลส ไม่ได้สอนโลกใหแ้ กก้ ิเลสละซิ

313

การท่ีเรารกั ษาตัวน่ี คงไม่เป็นที่ว่าเป็นการบ�ำรงุ กเิ ลสนะคะ

ไม่ทราบวา่ จะท�ำอย่างไร จะแก้วา่ ไง

คอื ไม่ถอื วา่ เราเป็นตัวตน โดยถอื เอาเราเป็นใหญอ่ ยา่ งน้ีใช่ไหมคะ

กเ็ รารกั ษาไวเ้ พื่อปฏบิ ตั ธิ รรม เราไม่ไดร้ ักษาไว้เพ่ือบำ� รุงกเิ ลส ก็คงไมเ่ ป็นเร่ือง
ของกเิ ลส ถา้ เรารกั ษาไวเ้ พอ่ื เรอ่ื งของกเิ ลส แมจ้ ะไมบ่ อกวา่ บำ� รงุ กเิ ลส กค็ อื การบำ� รงุ
กเิ ลสอยู่นนั่ แล ยานม้ี นั นอ้ ยไป..เอายามาแก้โรคแก้ภยั น่ี เอาอาหารดๆี มาให้พระฉนั
ไมใ่ ชเ่ อามาบำ� รงุ พระจนหมดวดั แลว้ เหรอ เพราะฉะนน้ั พระพทุ ธเจา้ จงึ เปน็ กองกเิ ลส
คลังกิเลสอยู่ในนั้น เพราะได้สิ่งบ�ำรุงจากญาติโยม ถ้าจะพูดไปอย่างนั้นมันก็เป็น
อย่างน้ัน แตน่ ี่ในหลกั บณิ ฑบาตทา่ นกส็ อนไว้แล้ว บณิ ฑบาตทฉ่ี ันน้ีพอยงั อตั ภาพให้
เปน็ ไป เพื่อระงับดบั ทุกขเวทนาท่มี อี ยูก่ อ่ นแลว้ ให้ระงับดบั ลงไป เพ่ือจะไดบ้ �ำเพญ็
สมณธรรม แนะ่ ทา่ นกบ็ อกไวใ้ น ปฏสิ งขฺ า โยฯ ถา้ เราจะฉนั เพอ่ื ความอว้ นทว้ นสวยงาม
มนั กเ็ ป็นกิเลส แตถ่ า้ ฉันโดยค�ำนงึ ถึงหลกั ธรรมท่ีพระพุทธเจ้าท่านสอนไวน้ ้ี ก็ไม่เปน็
กเิ ลส หากเปน็ ธรรม คอื พอยงั อตั ภาพใหเ้ ปน็ ไปเทา่ นนั้ แลว้ มอี ะไรอกี ทำ� ไมจงึ มาสงสยั ยา
ใหแ้ ลว้ กก็ ลวั จะมาบำ� รงุ กเิ ลสหลวงตาบวั ถา้ ไมใ่ หย้ า หลวงตาบวั ตายเสยี แลว้ มนั ดแี ลว้
หรอื น่ัน หากวา่ ไมด่ กี ็เอามาซิ น่ันซพิ ูดใหห้ ลวงตาบวั ทวงเอายานน่ี า่ แล้วก็อยากให้
หลวงพอ่ อยนู่ านๆ พอเอายามาขวดเดยี วทง้ั ๆ ทยี่ งั ไมท่ นั ไดฉ้ นั เลย จะบำ� รงุ กเิ ลสแลว้

คอื วา่ ธรรมชอบมีปัญหาใหค้ ดิ สองแงส่ องมุมคะ่

คดิ นนั่ แหละดี ใชป้ ญั ญานนั่ แหละคดิ คดิ ใหด้ ี คดิ เพอ่ื หาหลกั หาเกณฑห์ าทยี่ ตุ ิ
อยา่ คดิ แบบเตลดิ เปดิ เปงิ กแ็ ลว้ กนั ถา้ คดิ แบบเตลดิ เปดิ เปงิ มนั กล็ อยลม ใชไ้ มไ่ ด้ คดิ หา
หลักเทียบเคยี งหาเหตุหาผลเพอ่ื ยตุ ิ ถา้ ถกู ตอ้ งแลว้ ก็ยตุ ิ

หลวงพอ่ คะ ความอยากทีเ่ ราอยากจะถึงพระนพิ พานนีเ้ ป็นตณั หาไหมคะ

ทไี่ มอ่ ยากถงึ พระนพิ พานกม็ แี ตค่ นตายแลว้ พระตายแลว้ อยใู่ นปา่ ชา้ โนน่ พวกนี้
ไมอ่ ยาก เขา้ ใจไหม พวกนค้ี งสน้ิ ตณั หาแลว้ มงั ความอยากมี ๒ ประเภท ความอยาก

314

ทเี่ ปน็ กเิ ลส มนั ถงึ เปน็ กเิ ลสขน้ึ มาได้ ความอยากเพอ่ื จะแกก้ เิ ลส เปน็ ธรรม ถา้ เวลาจะ
ประพฤตปิ ฏบิ ตั ธิ รรมแลว้ ละกเ็ ปน็ ตณั หาเสยี บทเวลาอยากตามกเิ ลส ใหก้ เิ ลสลากไป
ถลอกปอกเปกิ แลว้ เปน็ ธรรมหรอื นนั่ นม่ี คี นเขา้ ใจกนั มากมาย เขา้ ใจไปอยา่ งทวี่ า่ นนี้ ะ่
พอเราอยากในทางคณุ งามความดี กก็ ลวั เปน็ ตณั หาไปเสยี หมด ไมใ่ หอ้ ยากอะไรเลย
มนั อะไรกนั เราอยากมากเทา่ ไรยงิ่ ทำ� ความดไี ดม้ าก คนเราอยากไปสวรรคไ์ ปนพิ พาน
เทา่ ไร อยากไดบ้ ญุ ไดก้ ศุ ลเทา่ ไร ยง่ิ มคี วามเขม้ แขง็ ยง่ิ มคี วามขยนั หมน่ั เพยี รเขา้ มาก
และผ่านไปได้ อะไรก็ตามถ้าลงได้มีความอยากเข้าฝังแล้ว ไม่ว่าทางช่ัวทางดีมันมี
ก�ำลงั มากดว้ ยกนั นั่นแหละ ถ้าอยากเป็นฝ่ายตณั หา มันก็จะเสริมแตต่ ัณหาขน้ึ อย่าง
มากมาย ถา้ เป็นความอยากทางฝา่ ยธรรม กม็ แี ต่เพิ่มธรรมข้นึ ไปเปน็ ลำ� ดับๆ แล้ว
ปราบตณั หาน้ไี ปเรอื่ ยๆ

ถ้าเผื่ออยากท�ำในความดี ไม่เป็นตัณหา

มนั จะเปน็ อะไรนั่นน่ะ เปน็ มรรคเข้าใจไหม เปน็ มรรคฆา่ กเิ ลสตัวมันหยาบน่ัน
ความอยากท่ีเปน็ มรรคกม็ ี ความอยากเปน็ กิเลสก็มี เพราะฉะนัน้ จึงมีท้งั ทกุ ข์ สมทุ ยั
มที งั้ นโิ รธและมรรค ทง้ั สองอยา่ งนเี้ ปน็ ขา้ ศกึ กนั ปราบกนั เพราะอยา่ งนนั้ เราจงึ ตอ้ ง
เสริมความอยากน้ีขึ้นให้มากๆ แต่ระวังกิเลสมันจะมาปัดมือ อย่าไปอยากนั้นนะ
เดยี๋ วจะเปน็ กเิ ลสนะ บทเวลาความอยากกบั กเิ ลส มนั ไมว่ า่ นะ มนั อยาก ใหอ้ ยากมาก
ยิง่ กวา่ นน้ั

ทหี่ ลวงพอ่ เขยี นวา่ หลวงปมู่ นั่ ทา่ นทราบดว้ ยญาณวา่ เจา้ คณุ อบุ าลที า่ นอยากจะ
เหน็ ธรรมอะไรไมท่ ราบฮะ กเ็ ลยตดิ อยู่อยา่ งนัน้ เลยไปไม่ได้ หลวงปกู่ เ็ ลยไปเรียน
ท่านวา่ เปน็ เพราะท่านไปอยากกเ็ ลยไมไ่ ด้ น่ที า่ นกอ็ ยากในธรรมเหมอื นกนั

สมมุติว่าเราจะพูดอย่างอื่นนะ เอาพระอานนท์ก็แล้วกัน เอาหลักมาพูดเลย
พระอานนทไ์ ดร้ บั พระพทุ ธพยากรณจ์ ากพระพทุ ธเจา้ วา่ จะไดบ้ รรลธุ รรมเปน็ พระอรหนั ต์
ในคนื วนั สังคายนา พอถงึ คืนวนั นั้น เวลาบ�ำเพญ็ เพียร พระอานนทก์ ม็ ีแตค่ วามคาด
ความหมายวา่ จะบรรลวุ นั นี้ วนั นๆี้ อยโู่ นน่ ใชไ่ หม แตพ่ ระอานนทไ์ มไ่ ดท้ ำ� งานแกก้ เิ ลส

315

ความอยากนี่ ตรงนล้ี ะตรงมนั ผกู มดั ทนี พ้ี อพระอานนทท์ อดธรุ ะนน้ั เขา้ มาเสยี จติ คอ่ ย
เขา้ มาหางานหรอื วา่ จติ ประหวดั เขา้ มาสวู่ งปจั จบุ นั ครน้ั พอทอดกายลงเทา่ นน้ั จะวา่ นงั่
กไ็ มใ่ ช่ จะวา่ นอนกไ็ ม่เชงิ ใชไ่ หมละ่ ในต�ำรา ก็บรรลุธรรม

คนเราความอยากมากเทา่ ไร กำ� ลงั วงั ชาความขยนั หมน่ั เพยี รยง่ิ มมี ากขนึ้ ไปตาม
ความอยากนน้ั อยา่ งนกั ภาวนานน่ี ะ การภาวนามนั มหี ลายขนั้ หลายภมู ิ ภาวนาขน้ั พน้ื ๆ
ธรรมดาๆ มนั ขเี้ กยี จ พอจะเรมิ่ นงั่ ภาวนา ตากส็ อดสา่ ยมองหาหมอนแลว้ มองดนู าฬกิ า
ทง้ั ๆ ทนี่ าฬกิ ากม็ ดี ง้ั เดมิ ของมนั อยแู่ ลว้ แตก่ อ่ นกไ็ มเ่ ปน็ ไร พอจะเรม่ิ ปบ๊ึ กเิ ลสตนี ปี่ บ๊ั
ให้มองข้ึนโน่น แล้วกเิ ลสตีน่ีปั๊บ ใหม้ องหาหมอน แลว้ มนั ตีปุ๊บ เสื่ออยู่ไหน นก่ี ิเลส
มันตีไม่รู้นะ มันข้ีเกียจ คือยังไม่เห็นผล เหมือนเราบังคับให้เด็กท�ำงานนั่นแหละ
เดก็ ยงั ไมเ่ คยเหน็ ผลของงานกเ็ ลยขเี้ กยี จ พอผใู้ หญเ่ ผลอกเ็ ถลไถลไมย่ อมทำ� งาน ทนี ้ี
พอเด็กโตข้ึนมาและร้เู รื่องการงาน เห็นผลของงานแล้วก็ค่อยขยนั อยา่ งเราๆ ท่านๆ
นไ่ี ม่ตอ้ งมใี ครมาบอกเรากท็ �ำได้ เพราะเรารูเ้ หตุผลของมนั อย่แู ลว้ ยาก เราก็อตุ ส่าห์
พยายาม ทีน้ีการภาวนาก็เหมือนกัน พอเร่ิมเห็นผลแล้ว ความอยากก็จะเร่ิมเข้า
ความอุตส่าห์พยายามความพากความเพียร ทุกส่ิงทุกอย่างที่เป็นไปทางด้านธรรมะ
กจ็ ะเพม่ิ กันเข้ามาๆ อยากเรอ่ื ยๆ แลว้ ก็เหน็ ผลขึ้นไปเรือ่ ย ท�ำเร่อื ยไมห่ ยุดไม่ถอย
ผลกย็ งิ่ เดน่ ขน้ึ ๆ ทนี่ คี่ วามอยากอนั นยี้ ง่ิ ไมม่ เี วลำ�่ เวลา นจี่ งึ เรยี กวา่ พลงั ของธรรมมมี าก
พลังของมรรคคือความอยากอันน้ีมีมาก ต้องเป็นเครื่องเสริมกัน สติปัญญาก็เพ่ิม
ความเพยี รกเ็ พิ่ม เพม่ิ ทางมรรคคอื เพม่ิ ทางดา้ นธรรมะเพือ่ ฆา่ กิเลส จนกระทัง่ ทา่ น
กล่าวไวใ้ นสงั โยชนเ์ บอ้ื งบนว่า อทุ ธจั จะน้เี ป็นไปในอริยบุคคลขนั้ สงู คอื ความอยาก
ทจ่ี ะหลดุ พน้ โดยถา่ ยเดยี วมกี ำ� ลงั มากทสี่ ดุ ชวี ติ จติ ใจไมม่ คี ณุ คา่ ยงิ่ กวา่ ความหลดุ พน้
ไปเสยี เทา่ นน้ั และคำ� วา่ แพก้ เิ ลสน้ี จะมไี ปไมไ่ ดน้ อกจากใหต้ ายเสยี เทา่ นน้ั จะเอาชนะ
อยา่ งเดยี ว กเิ ลสตวั ไหนมาเถอะ บอกเหมอื นกบั วา่ กวกั มอื เรยี กมาเลย เมอ่ื ถงึ ขน้ั นน้ั แลว้
ท่านเพลินในความพากความเพียร เพราะความอยากหลุดพ้นจากทุกข์เป็นก�ำลัง
ความอยากมากเทา่ ไร ความเพยี รยง่ิ หมนุ ตว้ิ ๆๆ นล่ี ะความอยากทเ่ี ปน็ มรรค คอื มรรค
ละเอยี ดเทา่ ไร ความอยากยง่ิ ละเอยี ดลออยง่ิ สขุ มุ คมั ภรี ภาพ ยดื กนั เปน็ สายยาวเหยยี ด
ไปเลย เกยี่ วเน่อื งกนั ไม่มถี ดถอยเลย

316

แตด่ ิฉนั ไม่ได้เป็นอยา่ งหลวงพอ่ น่คี ะ

ไม่เปน็ ก็ชา่ งเถอะ เราพูดตามเรือ่ งของพระพุทธเจา้ น่ีนะ เราเดินตามพระพทุ ธเจ้าซิ

ดฉิ นั กอ็ ยากจะดอี ยากจะได้ แตพ่ อจดุ ธปู กห็ าว ทำ� วตั รเยน็ ไดค้ รงึ่ เดยี วกส็ ปั หงก
บางทสี วดแลว้ กล็ มื ต้องถาม

พอจดุ ธูปแลว้ ดังเสียงครอกเลยใช่ไหม

พอทำ� วตั รเยน็ ไปได้คร่ึง บางทหี ลับไปไมร่ ูต้ วั เลยต้องถามคนขา้ งหลังอกี ที

นน่ั มันตกภวงั ค์หลวงแลว้ ละ

ดฉิ นั ทำ� ไมกิเลสจงึ หนักหนาเอาเสียเหลอื เกิน แก้ได้ไหมคะหลวงพอ่

ถา้ จะแกแ้ บบนนั้ แกจ้ นกระทงั่ วนั ตายกไ็ มไ่ ด้ ถา้ พอจดุ ธปู แลว้ ครอกนี่ จนกระทงั่
วนั ตายกไ็ มไ่ ด้ เราบอกตรงๆ เลยนะ ถา้ แกโ้ ดยบอกตนเองวา่ กเู คยนอนตงั้ แตว่ นั เกดิ
กจู ะภาวนา เท่าน้ันได้ เข้าใจไหม ไมค่ รอกแหละ ถา้ แบบกุ๊กกกั๊ ครอก โอ๊ย วันตาย
ไมว่ ่าใครทงั้ นนั้ แหละ..เสรจ็ ดไี ม่ดี กเิ ลสมอื เปน็ ไฟไปแลว้ หน่ั หวั หอมไมท่ ัน เราขน้ึ
บนเขยี งคอยมนั อยแู่ ลว้ มนั หน่ั หวั หอมกระเทยี มไมท่ นั เลยละ..กเิ ลสนะ่ มนั จะขยำ� เรา
เขา้ ใสน่ นั่ เข้าใจไหมล่ะ โอย กเิ ลสร�ำคาญแบบนั้น อยา่ เลย

และพอสวดต่อไปจนจบ มาดทู ีวที ำ� ไมตามนั สวา่ งได้คะ

นัน่ นะ่ ตานรกรจู้ ักไหม ตานรกมันสว่างนะ ไฟเผามนั มนั นอนไมไ่ ด้ว่าไงละ่

หลวงพ่อชว่ ยแผ่บารมมี าใหด้ ฉิ ันดว้ ยนะคะ ใหก้ ิเลสมันหมดไปมงั่

ไมแ่ ผ่ คนจะขเี้ กยี จ ไมส่ นคนขเ้ี กยี จ อะไรๆ กท็ า่ นจะแผใ่ ห้ อะไรๆ กท็ า่ นจะแผใ่ ห้
แลว้ เราก็สนกุ นอนแผส่ องสลงึ น่นั น่ะ

ทา่ นอาจารยค์ รบั ผมสงสยั อยา่ งทท่ี า่ นอาจารยบ์ อกวา่ เดยี๋ วนอี้ รหนั ตจ์ ะไมค่ อ่ ย
มแี ลว้ หรือฮะเมืองไทยน่ี

317

ความเข้าใจของคน เราไม่ได้บอกว่าพระอรหันต์ไม่มีแล้วตามหลักธรรมของ
พระพุทธเจ้านะ แต่เราพูดตามเรอื่ งของกิเลสครอบหัวใจคนว่า เวลานี้สดุ เอ้ือมแลว้
พระอรหนั ตไ์ มม่ ี กก็ เิ ลสมนั หลอกคนจะใหพ้ ดู อะไรนกั หนา ถา้ อยากจะเหน็ กเ็ อาซิๆ
ยังบอกแลว้ นี่ หาทเี่ จา้ ของน่ซี ิ ท่าน ๑,๒๕๐ องค์ ทา่ นหาท่เี จา้ ของน่นี ะ ทา่ นได้เป็น
พระอรหนั ต์ขึ้นมา ทา่ นไม่ได้ไปเทีย่ วงมนน่ั งมนี่ เขาวา่ พระอรหนั ตส์ ดุ เอือ้ มหมดหวงั
คือคนไม่สนใจ..พูดมาเฉยๆ ผ้สู นใจมอี ยู่ ผูป้ ฏบิ ตั ิมอี ยู่ พระอรหันตจ์ ะหายไปไหน
ธรรมของพระพทุ ธเจา้ ชลี้ งในอรหนั ต์แทๆ้ นี่ ชใ้ี นมรรคผลนพิ พานแท้ๆ ไม่ได้ชีไ้ ป
ทไี่ หนนะ ท�ำไมจะไมม่ ี พระพุทธเจา้ โกหกโลกเม่ือไร ไม่เคยโกหกโลก

พระอรหนั ต์ยังต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกไหมท่านอาจารย์

พระอรหนั ตแ์ ลว้ ไมม่ ี พระอรหนั ตอ์ ยา่ งพระพทุ ธเจา้ และสาวกอรหนั ต์ ถา้ อรหนั ต์
อยา่ งหลวงตาบวั นมี่ ี มวั หนั มานห่ี นั ไปน่ี หลายหนั นว่ี ะ หนั กนิ หนั นอน ตายเกดิ ๆ อยนู่ ี่
เข้าใจแลว้ เหรออรหันตห์ ลวงตาบวั ผู้เป็นคลังกเิ ลส

หลวงปคู่ ะ เวลานงั่ สมาธกิ ำ� หนดบรกิ รรมพทุ โธโดยมสี ตริ อู้ ยู่ ทนี เ้ี มอื่ พทุ โธหาย
ก็ใหม้ ีสติรู้ว่าพทุ โธหาย คอื ใหม้ ีตัวรู้อยูใ่ ชไ่ หมคะ

พทุ โธหายนนั้ มนั ไมร่ แู้ หละ ถา้ รไู้ มห่ าย มนั เผลอตอนนน้ั นะ่ เชน่ เวลาพทุ โธๆ
พุทโธหาย ก็รวู้ ่าพทุ โธหายใชไ่ หมละ่ ...มันไมใ่ ช่ ถา้ รอู้ ยู่ พทุ โธจะไมห่ าย ตอนเผลอ
นน่ั แหละพทุ โธหาย คอื มนั ไปรอู้ ยา่ งอน่ื เสยี ไมร่ กู้ บั พทุ โธ พทุ โธกห็ าย ถา้ พทุ โธๆ รอู้ ยู่
พทุ โธหายไปกร็ ู้ พทุ โธจะไมห่ ายเพราะรอู้ ยนู่ ่ี พอเราเผลอแผลบ็ เดยี วเทา่ นน้ั พทุ โธกห็ าย
นน่ั ละหายไปเพราะความเผลอ พอเผลอจากนป่ี บ๊ั จบั โน่นปุ๊บ

หลวงปคู่ ะ คอื หนูตงั้ ใจจะถามว่า การมสี ตินี้หมายถึงการรตู้ วั ใช่ไหมคะ

สมมตุ วิ า่ พทุ โธๆๆ กใ็ หร้ อู้ ยกู่ บั พทุ โธๆ นเ่ี รยี กวา่ สติ ทนี เี้ ราฝกึ หดั ไปนานๆ เขา้
สติน้ีเลยกลายเป็นสัมปชัญญะไป คือเป็นพื้นไปเลย เพราะความรู้นี้สืบเนื่องกันไป
โดยลำ� ดบั ๆ จนกลายเปน็ สมั ปชญั ญะ จะท�ำอะไรๆ ก็รสู้ กึ ตัว ความรู้สกึ ตวั วา่ ท�ำน้นั

318

ทำ� นอ้ี ะไรๆ นเ่ี ปน็ สมั ปชญั ญะ เพราะสตทิ เี่ ราฝกึ หลายครง้ั หลายหนจนกระทง่ั สบื เนอ่ื ง
กนั ไปตดิ ต่อกนั ไปไดย้ ืดยาว นีเ่ รยี กว่าสมั ปชัญญะ

หลวงปคู่ ะ ถา้ อยา่ งนนั้ นะคะ อยา่ งเราเดนิ จงกรมนคี่ ะ่ เราเดนิ ดว้ ยความรใู้ ชไ่ หมคะ
ขณะทเ่ี ดนิ จงกรมโดยการรตู้ วั ในกริ ยิ าอาการเคลอื่ นไหว แลว้ ถา้ หนจู ะปฏบิ ตั ธิ รรมโดย
ไมต่ ้องน่งั หลบั ตา แตย่ ดึ ที่การรู้ตัว ให้มีสติรู้อยูต่ ลอดเวลาเชน่ นี้ จะเป็นการฝึกสติ
วปิ ัสสนาหรอื เปลา่ คะ

เปน็ หลบั ตาอยนู่ ก้ี ต็ ามถา้ สตไิ มม่ กี ใ็ ชไ้ มไ่ ด้ ถา้ หากวา่ ใชไ้ ด้ คนตาบอดเขากว็ เิ ศษ
ไปนานแล้ว

หลวงปคู่ ะ ถา้ เชน่ นนั้ นะคะ หนจู ะฝกึ สตโิ ดยทไี่ มต่ อ้ งนงั่ สมาธเิ ลยนะคะ แตใ่ ช้
วธิ ีฝึกเดินจงกรมโดยวิธีท�ำความรู้สกึ ตัวอย่ตู ลอดเวลา

ส�ำหรบั เราเองกแ็ ล้วแตค่ วามเหมาะสมของเราที่จะใชว้ ธิ ใี ด จะบอกว่าอย่างน้นั
ไมต่ อ้ งนง่ั สมาธนิ ะ อยา่ งนกี้ ผ็ ดิ ทงั้ นจ้ี งึ พดู ไมไ่ ด้ เพราะนก้ี เ็ คยนงั่ สมาธมิ าแลว้ นี่ จะมา
ลบลา้ งสมาธิกนั ไม่ได้

หลวงตาคะ ถา้ ฆราวาสถือศีล ๕ หรือถือศีล ๘ อยา่ งน้นี ะคะ ถา้ เทียบกบั สงฆ์
ซึง่ ถอื ศีล ๒๐๐ กว่าข้อ ในเม่อื ถอื ศีลต่างกัน ในการปฏิบตั ิธรรมเพ่ือใหร้ ไู้ ด้ถงึ ทส่ี ดุ
แหง่ ธรรม จะถงึ ได้เทา่ กนั หรือเปล่าคะ

ทา่ นไดบ้ อกไวห้ รอื เปลา่ ละ่ วา่ นน้ี พิ พานของศลี ๕ น้ี นพิ พานของศลี ๘ น้ี นพิ พาน
ของพระ ๒๒๗ ทา่ นไดบ้ อกไวห้ รอื เปลา่ ละ่ ถา้ ไมไ่ ดบ้ อกไว้ เรากอ็ ตุ รลิ ะซิ ถามแบบอตุ ริ
เราตอบไมไ่ ด้ ตอบแบบอตุ รอิ ยา่ งนน้ั เราจะตอบตามหลกั ความจรงิ วา่ นพิ พานมอี นั เดยี ว
เทา่ นัน้ ธรรมแท้มอี ันเดยี วเท่านนั้ ไม่มสี อง ใครจะปฏบิ ัตใิ นศีลในธรรมขอ้ ใดก็ตาม
ธรรมแท้นั้นสามารถจะปฏิบัติได้ด้วยกันถึงได้ด้วยกันท้ังน้ัน ไม่ว่าผู้หญิงผู้ชาย
เพราะการรกั ษาศลี นเ้ี ปน็ อาการของธรรมแตล่ ะประเภทๆ แตธ่ รรมแทๆ้ ทเี่ ขา้ ไปสคู่ วาม
ละเอียดน้ัน เขา้ ไปได้เหมือนกนั

319

หลวงพอ่ คะ แลว้ ฆราวาสอยา่ งพวกเรานนี้ ะคะ จะมโี อกาสไดม้ องเหน็ ธรรมหรอื
เปล่าคะ ในเมื่อการด�ำรงชวี ติ อยา่ งธรรมดานี้ มนั ยากมากเลยค่ะ

ธรรมท่านบอกวา่ ยากมากหรือ อะไรบอกว่ายากมาก ยากอยา่ งนน้ั ยากอยา่ งน้ี
ก็คือกิเลสมันหลอกคน ก็บอกแล้วน่ี ธรรมไม่ได้หลอก ธรรมไม่ได้บอกว่ายาก
กิเลสตา่ งหากยาก ก็พดู แลว้ ตะกี้นี้ ยงั จะเอาหนา้ กเิ ลสมาหลอกเราอกี ใหเ้ ราหลงตาม
เราไม่หลงตามแหละ สว่ นมากมกั เป็นอยา่ งน้นั แหละ พอจะท�ำงานทางดา้ นธรรมะน้ี
กเิ ลสจะมาทำ� แทนทเี่ สยี ทนั ทๆี เราไมเ่ คยรเู้ รอื่ งของธรรม มแี ตเ่ รอ่ื งของกเิ ลสทพ่ี วั พนั
กบั เรา เรากเ็ ชอ่ื มนั เลย พอจะทำ� อะไร เอะอะกอ็ นั นนั้ เขา้ มาขวางเสยี ทำ� หนา้ ทแ่ี ทนธรรม
ไปเสีย น่ันมันไม่ได้เรื่อง เพราะฉะนัน้ คนเราจึงไมส่ นใจในศลี ในธรรมเพราะกเิ ลส
ไมใ่ หส้ นน่ี มนั คอยขดั คอยขวาง จงึ ตอ้ งไดฝ้ นื กนั อยา่ งเชน่ ทา่ นวา่ วริ ยิ ะ ความเพยี ร
ไมฝ่ นื จะเรยี กวา่ เพยี รไดย้ งั ไง ตอ้ งฝนื ขนั ติ ความอดทน ไมฝ่ นื จะอดไดท้ นไดย้ งั ไง
ตอ้ งอดต้องทนต้องสู้ พระพุทธเจ้าองคศ์ าสดาของเรานั้น ทา่ นประพฤตปิ ฏบิ ัตธิ รรม
ตอ่ สูก้ ับกเิ ลสสลบ ๓ หน ในตำ� รา นัน่ เห็นไหม ทา่ นสหู้ รือไมส่ ู้ ท่านทนหรือไม่ทน
แลว้ พระสาวกมีจำ� นวนมากท่ีได้รับความล�ำบากเพราะการต่อสกู้ ับกเิ ลส เพราะกเิ ลส
มันไม่ใช่กล้วยหอมพอที่จะปอกแล้วกินเอากินเอา อะไรจะเหนียวแน่นยิ่งกว่ากิเลส
ถา้ กเิ ลสเปน็ กลว้ ยหอม หลวงตาบวั นท่ี อ้ งปอ่ งไปนานแลว้ แหละ ฟดั กเิ ลสเรยี บหมดเลย
ปอกกนิ ๆ สบายเลย ไมต่ อ้ งมาสอนคนวา่ วริ ยิ ะอยา่ งนน้ั นะ อดทนอยา่ งนนี้ ะ ไมต่ อ้ ง
มาสอนละ เอา้ ปอกเลยเรา จะบอกอยา่ งนเี้ ลย ปอกเลย ฟาดกเิ ลสใหห้ มดเรยี บวธุ เลย
ชาวพทุ ธตอ้ งอดต้องทนจงึ ว่าต่อสู้กบั กิเลส การต่อสูต้ ้องมคี วามอดความทน ไมท่ น
เปน็ เรอ่ื งของกเิ ลสหมด สดุ ทา้ ยตวั เราทงั้ คนเปน็ อาหารของกเิ ลสทง้ั นนั้ ไมไ่ ดเ้ ปน็ เครอื่ ง
บชู าธรรมเลย ถา้ ไมใ่ ชค้ วามอดความทน ความพยายาม ความพากเพยี ร ใหพ้ ากนั จำ� เอาไว้
ธรรมขอ้ นี้

หลวงปคู่ ะ สมมตุ ิวา่ เราภาวนาแล้วถึงขนั้ ท่วี า่ คลา้ ยๆ วา่ ลมหายใจละเอยี ดลงๆ
พุทโธหายไป อย่างฟังเม่ือก้ีนี้ยังไม่ค่อยเข้าใจว่าจะต้องภาวนาก�ำหนดพุทโธต่อ
หรืออย่างไรคะ ทีว่ า่ พทุ โธหายเพราะความไม่มสี ติ

320

คอื ความมสี ตอิ ยู่ พทุ โธๆ คอ่ ยๆ หมดไปๆ จติ ละเอยี ดลงไปๆ จนกระทง่ั พทุ โธ
กับความร้กู ลมกลนื เปน็ อันเดยี วกัน น้อี นั หนงึ่ นะ เวลานน้ั ไม่จำ� เปน็ จะต้องวา่ พทุ โธ
เขา้ ใจเหรอ เราอยากทราบวา่ พทุ โธหายๆ แบบนี้ ถา้ ผถู้ ามถามอยา่ งนเ้ี ราอยากจะตอบ
ทนั ที มีได้เปน็ ได้ แม้แต่ลมหายใจกเ็ หมอื นกนั เวลาก�ำหนดลมหายใจ ลมหายใจจะ
คอ่ ยละเอยี ดเขา้ ไปๆ จนกระทง่ั ลมหายใจหมดในความรสู้ กึ นะ นอี่ นั หนง่ึ ถา้ ไมไ่ ดร้ บั
คำ� แนะนำ� ไวแ้ ลว้ จะสรา้ งอปุ สรรคใหผ้ ภู้ าวนา จะไปตดิ แคน่ น้ั แหละ เชน่ พอกำ� หนด
ลมหายใจละเอยี ดลงไปๆ พอลมหายใจหมดแลว้ มนั กระตกุ เจา้ ของวา่ เอ๊ นลี่ มหายใจ
หมดแลว้ จะไมต่ ายเหรอ นน่ั สรา้ งเหตขุ น้ึ มาแลว้ คนเรามนั กลวั ตายดว้ ยกนั ทงั้ นนั้ แหละ
และหยดุ ทนั ทเี ลย ภาวนาไปวนั หลงั กไ็ ดแ้ คน่ น้ั ไมเ่ ลยจดุ นน้ั ไปได้ เพราะฉะนนั้ เพอื่ ตดั
ปญั หาน้ี เมอ่ื ลมหายใจคอ่ ยแผว่ เบาลงๆ ละเอยี ดลงไปๆ จนกระทง่ั หมดไป เอา๊ หมด
กห็ มดไปเถอะ เราไมไ่ ดภ้ าวนาเอาลม เราภาวนาเอาความรตู้ า่ งหากน่ี ความรนู้ อี้ ยกู่ บั เรา
ลงความรู้ได้ครองร่างอยู่แล้วนี้ไม่ตาย เท่านั้นมันก็พุ่งของมันเลย เต็มที่ของมัน
เหน็ ไดช้ ัดเรือ่ งภาวนา

ธรรมของพระพทุ ธเจา้ ไมใ่ ชโ่ กหกโลกน่ี ทำ� ลงไปใหม้ นั เหน็ ใจเทา่ นนั้ จะพสิ ดาร
มากท่ีสดุ ตาไมไ่ ดพ้ ิสดารละ เราอย่าเขา้ ใจวา่ ตา หู จมกู ล้ิน กาย ของเรานี่พิสดาร
กวา่ ใจเลย เอา๊ ปฏบิ ตั ซิ ิ นกั ปฏบิ ตั ิ ไมม่ อี ะไรจะพสิ ดารกวา้ งขวางละเอยี ดลกึ ซงึ้ ยง่ิ กวา่ ใจ
ไมเ่ คยเหน็ กเ็ หน็ ไมเ่ คยรกู้ ร็ ู้ ดงั พระพทุ ธเจา้ มาประกาศสอนโลก เทวบตุ รเทวดาอนิ ทร์
พรหมทงั้ หลาย เราเคยเหน็ ทไ่ี หนตงั้ แตเ่ กดิ มา มแี ตช่ อ่ื นายพรหมนายแพมเตม็ อยใู่ น
เรอื นจำ� กม็ ี นางสวรรคแ์ สวนกม็ ใี นเรอื นจำ� แตเ่ ปน็ คนไมใ่ ชพ่ รหมจรงิ ๆ พระพทุ ธเจา้
เห็นหมดนั่นน่ะ จิตละเอียดขนาดไหนดูซิ อะไรจะพิสดารแหลมคมยิ่งกว่าจิตไม่มี
นกี้ เ็ หมอื นกนั นกั ภาวนาพอภาวนาไป ตะกนี้ ก้ี พ็ ดู แลว้ ใชไ่ หมเรอ่ื งปญั ญา ไมม่ อี ะไรจะ
กวา้ งขวางยงิ่ กวา่ ปญั ญา ปญั ญานกี้ วา้ งขวางมาก ละเอยี ดลออมาก ซมึ ซาบไปไดห้ มด
ทกุ แงท่ กุ มมุ ตา หู จมกู ลนิ้ กาย ของเราน้ี อยา่ เขา้ ใจวา่ กวา้ งขวางพสิ ดารเลย ใจเทา่ นน้ั
ทกี่ วา้ งขวางมากทส่ี ดุ ลองเปดิ กเิ ลสออกซิ กเิ ลสมนั ครอบอยนู่ ี่ มนั จะกวา้ งขวางไดย้ งั ไง
จะไปรู้เหน็ ได้ยงั ไง ก็กเิ ลสครอบหวั มันอย่นู ี่ แม้แตต่ ะเกยี งเราน้ีก็ลองดู เอาส่งิ ด�ำๆ
มาครอบดูซิ จะเหน็ อะไรใชไ่ หม...ไมเ่ ห็น ทีน้พี อเปดิ ออก กส็ วา่ งจา้ เตม็ ภมู ขิ องมัน

321

จติ นกี่ เ็ หมอื นกนั เมอื่ เปดิ สงิ่ ปกคลมุ คอื กเิ ลสออกแลว้ มนั จะจา้ ไปหมดเลย และกราบ
พระพทุ ธเจา้ อย่างราบเลย ไมร่ าบอยา่ งไร กท็ ุกสง่ิ ทุกอย่างทแ่ี สดงไวแ้ ลว้ จรงิ ทง้ั นน้ั
เห็นแลว้ รู้แลว้ ด้วยตวั เองน่ี

พวกตาบอดหูหนวกละซิ ข้าไม่กลวั แหละ แลว้ โดนสะดดุ เก่งกว่าเขา คนตาดี
ไมโ่ ดน คนตาบอดมนั เอาจรงิ ๆ แหละ ป๋ึงเรือ่ ยๆ ผู้ที่วา่ บาปไม่มนี ั้นละ ผ้ทู ่ีจะเปน็
กองรบั เหมาบาป กองรบั เหมากองทกุ ข์ ผทู้ ว่ี า่ นรกไมม่ ี นนั่ แหละจะไปตกนรก คนตาดี
แลว้ หลกี คนทเ่ี ชอ่ื พระพทุ ธเจา้ แลว้ หลกี ๆ เหมอื นกบั คนตาดเี ดนิ ไปตามถนนหนทาง
อนั นขี้ วากอนั นห้ี นาม อนั นหี้ วั ตอ อนั นห้ี นิ โสโครก หลกี ไปๆ ขา้ มไปๆ ไมโ่ ดน แตค่ น
ตาบอดนป่ี ง๋ึ เอาๆ นนั่ แหละ หวั แมเ่ ทา้ กแ็ หลก หนา้ ผากกแ็ หลก กค็ อื คนตาบอดนนั่ แล
คนท่ีว่าบาปไม่มีบุญไม่มีน้ันแหละคือกองรับเหมาบาป บาปก็ดีบุญก็ดี จะไปกลัว
คนตาบอดยังไง ไม่ได้กลัว เราอย่าเข้าใจว่าคนตาบอดว่าบาปไม่มี บาปจะกลัวนะ
บุญไม่มีบุญจะกลัว แต่ส่วนมากคนท่ีว่าบาปไม่มีบุญไม่มีน่ันแหละจะไม่ท�ำบุญ
บาปไม่มีบุญไม่มี ถ้าว่าอย่างน้ันแล้วนรกจะหายเงียบไปเลย เพราะถูกคนตาบอด
ลบล้างยอ่ มเป็นไปไมไ่ ด้ เพราะอนั น้ีเป็นของจริงลบล้างไม่ได้ นอกจากสอนวิธีหลบ
วธิ หี ลีกเทา่ นน้ั และสอนวธิ บี ำ� เพ็ญ

แลว้ อยา่ งเวลาทนี่ ง่ั ภาวนา บางครง้ั สำ� หรบั บางสถานทมี่ กั มอี าการปวดมนึ ศรี ษะ
อยูเ่ รอื่ ยๆ กใ็ หท้ นนงั่ ภาวนาตอ่ ไปใชไ่ หมคะ

น่กี แ็ ล้วแต่เจ้าของจะพจิ ารณาเอาเองเถอะนะ

แตว่ า่ เคยอ่านในหนงั สือ ทา่ นเคยพูดในแงท่ ว่ี ่าเราเพง่ มากเกินไปหรอื เปลา่ คะ

เรอื่ งรา่ งกายนม้ี สี ว่ นเปน็ ได้ กระแสจติ นแี้ รงนะ เปน็ ไปตามนสิ ยั บางนสิ ยั กระแสจติ
รนุ แรงมาก แตไ่ มไ่ ดเ้ ปน็ ไปทกุ นสิ ยั นะ จติ เหมอื นกนั กต็ าม แตก่ ระแสจติ รนุ แรงหรอื ไม่
รนุ แรงต่างกนั ถ้าเปน็ อย่างน้ัน เรากอ็ ย่าไปเพ่งแรงนะ

หลวงตาครับ กระผมขออนญุ าตถา่ ยรปู ครับ

322

ถา่ ยไปทำ� ไม นหี่ ลวงตาบวั ดเู อา นล่ี ะรปู จรงิ ตามสมมตุ ิ ถา่ ยไปแลว้ เปน็ กระดาษ
ไปหาอะไรกบั กระดาษซงึ่ เปน็ ของปลอม ศาสนาเปน็ ของจรงิ สอนคนใหจ้ รงิ นมี้ าเหน็
ตวั จรงิ แลว้ ยงั มาถา่ ย ไปตะครบุ เงากันทำ� ไม อยา่ ถา่ ยนะ ไม่ดีหรอก เราเคยคิดแล้ว
ไมไ่ ดผ้ ดิ เราไมห่ งึ ไมห่ วงการถา่ ยรปู แตเ่ ราหงึ หวงดว้ ยเหตผุ ลคอื อรรถธรรมตา่ งหาก
น่ีส�ำคัญ สว่ นมากถ่ายแล้วไปลา้ งฟลิ ์มท่รี า้ นเขานนั่ ซิไมไ่ ด้คิด พอไปล้างฟิล์มปับ๊ โอ๋
อาหารวา่ งเกดิ แลว้ นน่ั เหน็ ไหม รปู ครบู าอาจารยเ์ กลอ่ื นตลาดเปน็ ปลาเนา่ เตม็ ไปหมด
อยู๊ เราไปเหน็ แลว้ สลดสงั เวช เพราะเราไมเ่ คยมเี รอื่ งการเงนิ การทองทจี่ ะเกบ็ งำ� ไวเ้ ปน็
ของเราแมส้ ตางคห์ นง่ึ เลย พอไดม้ าปบ๊ั ปบุ๊ ๆ ตรงไหนจำ� เปน็ ตรงนนั้ กองทกุ ข์ กแ็ กก้ นั ซิ
ตรงนีไ้ มม่ ีทุกขไ์ ม่ต้องแก้ แก้ทำ� ไม ตรงไหนมีทกุ ข์แก้ตรงนัน้ ...จ�ำเป็น ความจำ� เปน็
อยตู่ รงไหน ความทกุ ขอ์ ยตู่ รงนน้ั จำ� เปน็ มาก กองทกุ ขม์ มี าก เอาๆ ชว่ ยๆ จงึ ไมเ่ คยมเี งนิ
วดั ปา่ บา้ นตาด พดู ตรงๆ นะ คนทง้ั หลายเขา้ ใจวา่ วดั ปา่ บา้ นตาดจะมง่ั มี แตต่ รงกนั ขา้ ม
จนทสี่ ุดคอื วัดปา่ บา้ นตาด แตก่ ็ไมจ่ นนะ หากมมี าอย่างนลี้ ะ คนนั้นให้ คนนีเ้ อาออก
ออกอยตู่ ลอด เรอื่ งเกบ็ ไมม่ วี ดั นนี้ ะ่ เราพดู ไดเ้ ตม็ ปากวา่ ไมเ่ คยเกบ็ ไมเ่ กบ็ จรงิ ๆ มเี ทา่ ไร
เอาออกสงเคราะห์โลกหมด

อกี ประการหนง่ึ หลวงตาบวั ไมใ่ ชเ่ ปน็ คนมอี ำ� นาจวาสนาบญุ ญาภสิ มภารพอจะได้
ออกหนา้ ออกตาใหล้ กู ศิษย์ลูกหาทงั้ หลายถ่ายไปประกาศโลกวา่ นห่ี ลวงตาบัวเก่งนะ
ไมเ่ อา..หลวงตาบวั ไมม่ ีวาสนาอย่างน้ัน เพราะฉะนั้นจึงไมค่ อ่ ยให้ใครถา่ ย แตเ่ ราก็
ไม่ได้หวง หากแต่หวงคืออรรถธรรมมากกว่าทุกอย่าง มันเป็นดังที่เห็นน่ันแหละ
ถ้าควรจะให้ เรากใ็ หเ้ ลย ไม่ยากเลย ถา้ ไมค่ วรใหแ้ ลว้ จะวา่ ยากก็ยากทส่ี ุด ดไี มด่ ี
ดคุ นแหลกไปเลย ไม่เพยี งยากเฉยๆ ดุคนแหลกไปอีก

มคี นเขาวา่ การปฏบิ ตั ธิ รรมไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งทำ� สมาธกิ อ่ นกไ็ ด้ แตใ่ หพ้ จิ ารณาเลย
แลว้ คอ่ ยกลบั มาทำ� สมาธิทหี ลัง อย่างน้จี ะถกู ตอ้ งไหมคะ

นนั่ คนเขาบอก ทน่ี พ่ี ระพทุ ธเจา้ บอกนะ สมาธปิ รภิ าวติ า ปญฺ า มหปผฺ ลา โหติ
มหานสิ สํ า. ปญฺ า ปรภิ าวติ ํ จิตฺตํ สมมฺ เทว อาสเวหิ วมิ จุ จฺ ต.ิ ท�ำจติ ใจให้มคี วาม
สงบรม่ เยน็ และอมิ่ ตวั แลว้ พิจารณาทางด้านปัญญา ปัญญาเม่อื ใจมีความอิ่มตวั ย่อม

323

ไม่ระเหเรร่ อ่ น ไม่หวิ โหยวอกโนน้ วอกนี้ โยกๆ คลอนๆ ให้พจิ ารณาอะไรกพ็ จิ ารณา
ตามนนั้ เลยเพราะอมิ่ ตวั เพราะฉะนนั้ การทำ� จติ ใหม้ คี วามอมิ่ ตวั ใหม้ คี วามสงบ จงึ เปน็
บาทฐานของการพจิ ารณาโดยไมต่ อ้ งสงสยั หายสงสยั หรอื ยงั ทวี่ า่ พจิ ารณาเสยี กอ่ นแลว้
คอ่ ยมาเอาสมาธนิ นั่ เอานพิ พานเสยี กอ่ น คอ่ ยมาเอาเถอะสมาธิ สำ� หรบั อาจารยเ์ อง ลงได้
ไปนพิ พานแลว้ ไมก่ ลบั มาเอาแหละสมาธิ ยงั จะมาเสียดายอยหู่ รือสมาธนิ ่วี ่ะ

มคี นพดู อยา่ งทว่ี า่ นะ่ เหน็ ใจเหมอื นกนั เพราะเรากเ็ คยผา่ นโลกมานาน บางราย
กบ็ อกวา่ เอา้ พจิ ารณาไปเลย ไมต่ อ้ งมาฝกึ สมาธใิ หเ้ สยี เวลำ�่ เวลาแหละ พจิ ารณาไปเลย
มนั เลยไปไหน...กม็ แี ตล่ งคลองเทา่ นน้ั แหละ ไมเ่ ลยไปไหนแหละ ถา้ เราเกง่ กวา่ ครแู ลว้
พระพุทธเจา้ ท่านสอนไว้อย่างน้ี แต่เรามนั เก่งกวา่ ครใู ช่ไหมละ่ เราไมต่ ้องฝึกละเรอ่ื ง
สมาธนิ ี่ มันเหมอื นกับว่าล้าสมัย เอานพิ พานเลย..มนั ไม่ได้เรอื่ ง นพิ พานกไ็ มไ่ ดเ้ ร่อื ง
มีเยอะอยา่ งนี้นะ่ พระพทุ ธเจ้าทา่ นทำ� มาก่อนแล้ว สมควรอะไรๆ ท่านแนะไว้ตามที่
ท่านได้รู้ได้เห็นจากการด�ำเนินของท่านมาแล้วทั้งนั้นจึงไม่มีผิด สมกับธรรมบทว่า
สวากขาตธรรม ตรัสไวช้ อบแลว้ พวกเราไมเ่ คยท�ำ เรอ่ื งอยากได้อยากได้เลย มองดู
แต่ผล เหตุไม่ทราบว่าเป็นยังไง เช่น ผลไม้ต้นน้ีท�ำไมมันดกนา มันมากนักนา
มันเป็นยังไงนี่ เราไม่ดูล�ำตน้ ของมัน ไม่ดูพ้ืนฐาน ไม่ดอู าหารของมันว่ามอี ะไรถงึ ได้
ดกนกั ดกหนา เราไปดแู ตด่ อกแตผ่ ล ไมไ่ ดด้ เู หตุ นก่ี เ็ หมอื นกนั เรามองดแู ตน่ พิ พานโนน่
กไ็ มท่ ราบวา่ พน้ื ฐานทจ่ี ะเปน็ นพิ พาน หรอื ปยุ๋ ทจ่ี ะใหเ้ กดิ พระนพิ พานคอื อะไร ถา้ ไมด่ ู
สมาธนิ จ้ี ะดูอะไร ปุย๋ สำ� คญั คือสมาธนิ ่ลี ะ

เจา้ หนา้ ทสี่ ว่ นมากทมี่ าอบรมเทย่ี วน้ี เวลาฟงั นี่ จติ ใจไมค่ อ่ ยจะมาอยใู่ นบทเรยี น
จะมวี ธิ กี ารยงั ไงทจ่ี ะเรยี กใหม้ าจดจอ่ อยทู่ เ่ี ดยี ว คอื เวลานงั่ ฟงั นใ้ี หอ้ ยทู่ ง้ั กายทงั้ ใจดว้ ย

เวลาไปฟงั ระบำ� รำ� โป๊ มนั ไปอยทู่ ไ่ี หนละ่ ตอนนนั้ อยกู่ บั ตวั ดหี รอื ไมเ่ หน็ พดู ตอนนนั้
ให้ฟังบ้าง ตะกี้น้ีก็พูดถึงการรักษาจิต มันจะเหนือสติปัญญาของเราไปได้เหรอ
นน่ั พดู แลว้ ความเพลดิ ความเพลนิ ฟงุ้ เฟอ้ เหอ่ เหมิ ไมเ่ ปน็ ประโยชน์ มแี ตค่ วามเสยี หาย
แกต่ น รงั้ เขา้ มา เหยยี บเบรกหา้ มลอ้ ไมใ่ ชเ่ หยยี บคนั เรง่ ใหม้ นั ลงคลอง ลงคลองจมไป
รถขน้ึ ได้ เราขึน้ ไม่ได้ มีเท่านั้นเหรอ อย่กู ับตวั แลว้ เหรอทนี่ ี่

324

ทจี่ ดั อบรมเทยี่ วนกี้ ม็ หี ลายฝา่ ย ฝา่ ยนนั ทนาการเปน็ ฝา่ ยจดั กจิ กรรมตา่ งๆ ใหแ้ ก่
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม ไดจ้ ดั ใหม้ กี จิ กรรมพเิ ศษขน้ึ กเ็ ลยมวี ธิ กี ารหนง่ึ ทจ่ี ะเรยี กจติ ใจให้
เขา้ มากอ่ นการอบรม โดยการเรยี กสตใิ หต้ วั เองกลบั มาโดยการเขา้ สมาธิ กเ็ ลยมาถาม
ทางฝา่ ยผม ผมเองกต็ อบไมไ่ ดว้ า่ จะทำ� ไดแ้ คไ่ หนหรอื ไม่ ๔-๕ นาที ทจี่ ะใหป้ ฏบิ ตั กิ นั
จะเหมาะสมเพยี งใดหรอื ไม่

การทีจ่ ะมานั่งภาวนาร้งั จิต ๕ นาที นเี่ ราไมค่ ดั คา้ น แตก่ รุณาฟังอีกคำ� หนงึ่ ทจ่ี ะ
แทรกข้ึนมาในข้างๆ เคยี งๆ กัน ตะกนี้ ้ไี ด้บอกว่า จิตจะเหนอื สติปัญญาไปไมไ่ ด้
มนั คดิ ไปไหน รง้ั เขา้ มา เหยยี บเบรกหา้ มลอ้ เขา้ มา พอคดิ นน้ั ปบุ๊ จติ หา้ มเขา้ มาใหห้ ยดุ
ทตี่ รงน้ี นง่ั ภาวนาคอื การบงั คบั จติ การจอ่ ดจู ติ ซงึ่ เปน็ ตวั โจรตวั ผรู้ า้ ยตวั ทำ� ลาย มนั จะ
ออกไปฉกนนั้ ขโมยน้ี ฉกนน้ั ขโมยนอี้ ยา่ งไร ไปขโมยรกั เขาบา้ ง ไปขโมยเกลยี ดเขาบา้ ง
ไปขโมยโกรธเขาบ้าง ซ่ึงเป็นของไม่ดี เราห้ามจิตเข้ามาสู่จุดเดียว เช่น เราจะเอา
คำ� บรกิ รรมวา่ พทุ โธกต็ าม ธมั โมกต็ าม สงั โฆกต็ าม เพอื่ เปน็ หลกั ยดึ ของใจ ในขณะนน้ั
หา้ มไมใ่ หม้ ันไปคดิ อารมณ์อืน่ นอกจากอารมณท์ เี่ รามอบให้นี้เท่าน้ัน นีท่ ่านเรยี กวา่
เป็นการหักห้ามจิตใจประเภทหน่ึง ให้อยู่ในน้ีช่ัวขณะหน่ึงก็ยังดีกว่าที่จะปล่อยให้
เพน่ พา่ นไปทำ� ลายตวั เอง แลว้ การนง่ั สมาธจิ ะอธบิ ายใหฟ้ งั จะทำ� วธิ ใี หด้ นู ะ ทา่ นทงั้ หลาย
คอ่ ยไปทำ� ตอ่ ในบา้ นนะ จะบอกวธิ เี ฉยๆ นใี่ ครจะนง่ั แบบนกี้ ไ็ ด้ ทนี จ้ี ติ มนั จะคดิ ไปไหน
กำ� หนดใหม้ นั อยใู่ นหวั ใจเรานี้ ใหร้ สู้ มมตุ วิ า่ พทุ โธๆๆ กใ็ หร้ อู้ ยใู่ นวงกายของเราน้ี จะรู้
อยขู่ า้ งบนขา้ งลา่ งไมต่ อ้ งสำ� คญั แตข่ อใหร้ อู้ ยกู่ บั ตวั ของเรานเ้ี ปน็ สงิ่ สำ� คญั เชน่ พทุ โธๆ
ใหร้ นู้ ี้ มันจะคดิ อะไรใหก้ ำ� หนดพุทโธถย่ี ิบ เพอ่ื หา้ มไม่ใหม้ ันมขี ณะใดขณะหนึ่งท่จี ะ
สอดแทรกออกไปคิดข้างนอกได้ น่ีเป็นวิธีการฝึกจิต ทีนี้เวลาจิตของเราได้รับ
การฝึกอบรมหลายครั้งนี้ มันจะอยู่นะ หากจะรู้ในตัวของมันรอบอยู่ในน้ีไม่ออก
นอกจากนนั้ แลว้ มนั จะสวา่ งภายในน่ี พอมนั สอ่ งของมนั นปี่ บ๊ั มนั จะตอ้ งสวา่ ง เหมอื นกบั
ตาของเรามองโนน้ มันสว่างโนน้ มองโนน้ มนั เหน็ โนน้ ๆ มองน้เี ห็นนี้ มองป๊ับเขา้ ไปนี้
มนั กเ็ หน็ น้ี จติ กเ็ หมอื นกนั สง่ ไปโนน้ กร็ โู้ นน้ สง่ โนน้ รโู้ นน้ สง่ เขา้ มาปบ๊ั รนู้ ้ี แลว้ จติ ของ
เรากส็ งบเยน็ นวี่ ธิ หี นงึ่ ใหท้ า่ นทงั้ หลายไปพจิ ารณานะ ใหไ้ ปปฏบิ ตั ิ ทา่ นทำ� อยา่ งนลี้ ะ
พระกรรมฐานทา่ นภาวนาของทา่ น พระพทุ ธเจา้ ทเี่ ราไดเ้ ปลง่ วาจาถงึ ทา่ นวา่ พทุ ธฺ ํ สรณํ

325

คจฉฺ ามิ ทา่ นฝกึ ทรมานทา่ นไดเ้ ปน็ ศาสดาองคเ์ อกเพราะเหตนุ ี้ พระสงฆส์ าวกทา่ นฝกึ
ทรมาน ทา่ นฆา่ กเิ ลสความวนุ่ วายทงั้ หลายภายในจติ ใจใหร้ าบไปหมด เหลอื แตค่ วาม
บรสิ ุทธลิ์ ว้ นๆ เกดิ ทต่ี รงนด้ี ้วยวธิ ีนี้ จงึ ไดเ้ ปน็ สงฆฺ ํ สรณํ คจฉฺ ามิ ของพวกเรา คำ� วา่
ธมมฺ ํ สรณํ คจฉฺ ามิ ธรรมไดเ้ กดิ ขนึ้ แลว้ แกพ่ ระพทุ ธเจา้ และสาวกทงั้ หลาย กเ็ กดิ ขนึ้ ทใี่ จ
ซึง่ ไดฝ้ กึ ฝนทรมานเรียบรอ้ ยแลว้ นี้

ใหเ้ อาวธิ กี ารทส่ี อนนไ้ี ปปฏบิ ตั ติ วั เองนะ แลว้ เราจะเหน็ ความแปลกประหลาดขน้ึ
ท่ีตัวของเรา ซ่ึงแต่ก่อนมันเคยเถลไถลระเหเร่ร่อนหาหลักหาเกณฑ์ไม่ได้ พอเรา
เหยยี บเบรกปบุ๊ เขา้ ไปดว้ ยสตดิ ว้ ยปญั ญา พจิ ารณาใครค่ รวญเหตผุ ลดชี ว่ั ประการตา่ งๆ
แลว้ หกั หา้ มตวั เอง นแ้ี หละความศกั ดส์ิ ทิ ธคิ์ วามดเี ดน่ ของเราจะเกดิ ทต่ี รงนี้ สำ� คญั อยู่
ตรงน้แี หละ

คอื อยา่ งนค้ี รบั เหยียบเบรกกเ็ หยยี บแลว้ พยายามแล้วพยายามอกี แมแ้ ตก่ าร
ระงับสตอิ ารมณ์ด้วยความตง้ั ใจวา่ จะให้สงบ

ไม่ใช่เหยียบเบรกไม่ติดเครอ่ื งเหรอ

ไม่ยอมอยูค่ รับ

เบรกรถไมต่ ดิ เครอื่ งนี้ มนั อยขู่ องมนั อยแู่ ลว้ คอื อยกู่ บั กองมตู รกองคถู ความโลภ
ความโกรธ ความหลง ความฟงุ้ เฟอ้ เหอ่ เหมิ กน็ เ่ี ราไมเ่ คยเหยยี บไมเ่ คยหา้ ม ถา้ หา้ มทำ� ไม
จะไมอ่ ยู่ เวลาไปยงั ไปได้ ทำ� ไมหา้ มไมไ่ ด้ เราตอ้ งคดิ อยา่ งนนั้ ซิ ไปเหยยี บเบรกตอนรถ
ไมต่ ดิ เครอ่ื งจะเปน็ ทา่ อะไร เวลานอนหลบั ครอกๆ จะไปหา้ มมนั เวลานน้ั มนั ไมไ่ ดไ้ ป
มันไปตอนเราไม่หลับต่างหากนี่ เหยียบเบรกตอนน้ันซิ ต้องหักห้ามตอนมันคึก
มนั คะนองซิ เอากนั ตรงน้ัน แล้วจะเห็นฤทธ์ิของสติปญั ญากับส่งิ ที่เปน็ ข้าศกึ ตอ่ เรา
ถา้ มแี ตป่ ลอ่ ยตามๆ แลว้ เราทงั้ คนจะไมม่ ศี กั ดศ์ิ รดี งี ามอะไรเลย คนเราอยดู่ ว้ ยความแพ้
นง่ั อยดู่ ว้ ยความแพ้ นอนอยดู่ ว้ ยความแพ้ ไมว่ า่ อริ ยิ าบถใด อยดู่ ว้ ยความแพ้ ไปทไ่ี หน
มแี ตค่ วามแพ้ แลว้ ใหต้ ายเสยี ดกี ว่ามนุษย์เรา ตอ้ งมีชนะบา้ งซิ มันถงึ เป็นศกั ดศ์ิ รี
ของมนษุ ย์ อย่างเราไปเล่นกีฬาด้วยกนั น้ี แมจ้ ะค�ำวา่ เล่นๆ ก็ตาม ถา้ อะไรท่ีไหนๆ

326

ก็มแี ต่แพเ้ ขาๆๆ ให้ตายเสยี ดกี ว่า เพราะฉะน้นั ค�ำว่าแข่งแลว้ ต้องให้มีแพม้ ชี นะบา้ ง
ถ้าสมมุติวา่ คราวน้แี พ้ คราวหน้าให้ไดช้ นะ อยา่ งนน้ั บ้างซิ

ทา่ นคะ ผ้หู ญงิ จะข้นึ เป็นถงึ พระอรหนั ตไ์ ดไ้ หมคะ

ผหู้ ญงิ ผชู้ ายมนั ขนึ้ ไมไ่ ดล้ ะ ใจตา่ งหากขน้ึ ผหู้ ญงิ มใี จผชู้ ายมใี จแลว้ ขนึ้ ไดท้ งั้ นนั้
ขอใหก้ เิ ลสสนิ้ ไปดว้ ยความเพยี รของเราเถอะ มคี วามเพยี รเปน็ หลกั ตง้ั ความเพยี รนแี้ หละ
จะเปน็ กญุ แจเปดิ ตมู้ รรคผลนพิ พาน เราอยา่ เอาเพศมาเปดิ เอาเพศมาเปดิ แลว้ ตดิ เพศ
ไปไมร่ อดนะ ถา้ วา่ เพศพระก็วา่ เราเป็นพระ ใครก็นับถือ นอนกนิ ก็ได้ นง่ั กินกไ็ ด้
นอนใจ อนั นตี้ วั ขเ้ี กยี จใหญ่ ตวั กเิ ลสตกู้ เิ ลสอยใู่ นนน้ั แหละ แมแ้ ตห่ ลวงตาบวั คยุ โวๆ้
อยู่นี่ กไ็ ม่เห็นดีอะไร ถ้าขเ้ี กียจเสยี อยา่ งเดียวไม่เป็นท่า เร่ืองกินแล้วขยันยง่ิ กวา่ ลิง
ใช้ไม่ไดอ้ ย่างน้นั การประกอบความเพยี รใหเ้ รว็ ใหค้ ลอ่ งตวั สตปิ ัญญาใหค้ ล่องตัว
น้นั ละกิเลสจะกลวั

บางทกี ไ็ ด้ยนิ คนพดู เหมอื นกนั ว่าผหู้ ญงิ .....

คนพดู เปน็ คนประเภทใดวะ่ คนประเภทอยา่ งเราพดู กไ็ ดน้ ี่ คนมหี ลายประเภท
เขาพดู กไ็ ด้ เราพดู กไ็ ด้ เขาพดู .... เขามนั เกดิ ทหี ลงั หู เราอยา่ ไปเชอื่ งา่ ยๆ ซิ หเู กดิ แลว้
เขาจงึ เกดิ ทหี ลังนี่ เอะอะไปเช่ือเขาแล้ว

หลวงปคู่ ะ มีคนเขาอยากเห็นพทุ ธศาสนาแทๆ้ ทา่ นสอนและปฏิบัตอิ ย่างไรคะ

เอาหนังสือน้ไี ปอ่านดเู สยี กอ่ นกแ็ ลว้ กัน ถ้าอยากจะให้ชดั ลงไป อา่ นแลว้ น�ำไป
ปฏบิ ตั ิ จะรกู้ นั แทห้ รอื ไมแ่ ทต้ รงนแ้ี หละ ดนิ ไมใ่ ชธ่ รรม นำ้� ไมใ่ ชธ่ รรม ลม ไฟ ไมใ่ ชธ่ รรม
อากาศอะไรๆ ไมใ่ ชธ่ รรมท้งั นั้น ธรรมคอื ธรรม อะไรจะสมั ผัสธรรมได้ ตาสมั ผสั รปู
หสู ัมผัสเสยี ง จมกู สมั ผัสกลน่ิ ล้นิ สมั ผสั รส ไมใ่ ช่สมั ผสั ธรรม ใจเทา่ น้ันจะสมั ผสั
ธรรมได้ เพราะฉะนนั้ ทา่ นจงึ สอนใหป้ ฏบิ ตั ใิ จ บำ� รงุ ใจ เรยี กวา่ ปรบั ใจใหเ้ หมาะสมท่ี
ควรจะรับทราบธรรมขั้นใด สมั ผัสธรรมข้นั ใดได้ ธรรมตั้งแต่สมาธิธรรมข้ึนไปหรือ
สมถธรรม วปิ สั สนาธรรม ตลอดถงึ วมิ ตุ ตธิ รรม จะไมน่ อกเหนอื ไปจากจติ นไ้ี ปไดเ้ ลย

327

เพราะฉะนน้ั ธรรมจะมอี ยขู่ นาดไหนกต็ าม ถา้ โลกไมอ่ าจปรบั จติ เขา้ สธู่ รรมทคี่ วรจะรู้
จะเหน็ จะสัมผสั สมั พนั ธไ์ ด้ ธรรมกเ็ ป็นโมฆะอยเู่ ชน่ น้ันส�ำหรับโลกทีเ่ ป็นโมฆะ

ถา้ โลกไมเ่ ปน็ โมฆะ กม็ งุ่ จดุ ตามทพี่ ระพทุ ธเจา้ สอน พอเรม่ิ ปฏบิ ตั ติ ามนน้ั กจ็ ะเรมิ่
สมั ผสั สมั พนั ธธ์ รรม ตงั้ แตค่ วามสงบรม่ เยน็ เขา้ ไปโดยลำ� ดบั ออ๋ สงบตรงนเ้ี หรอ ทา่ นวา่
สงบๆ ทา่ นวา่ สมาธิ อ๋อ เปน็ ตรงนเ้ี หรอ คอื เป็นทใ่ี จน่ี ไมไ่ ดเ้ ป็นที่ต้นไมภ้ เู ขาดนิ ฟา้
อากาศ ไมไ่ ดเ้ ปน็ ทค่ี มั ภรี ์ คมั ภรี ม์ นั ชอื่ ของธรรมตา่ งหาก ตวั ธรรมแทส้ ถติ อยทู่ ใี่ จ พรอ้ ม
เสมอทใี่ จ แตใ่ จปรบั ตวั ไม่ได้ ถงึ จะมีธรรมห้อมล้อมก็ไม่รู้ พอปรับใจตัวเองไดแ้ ลว้
กเ็ หมอื นกบั วา่ เปดิ แยม้ ออกรบั ธรรม ธรรมกค็ อ่ ยสมั ผสั กนั เขา้ มากนอ้ ยโดยลำ� ดบั ลำ� ดา
จนกระทง่ั วา่ เปดิ กวา้ งเทา่ ไร ธรรมกบั ใจกจ็ ะคอ่ ยประสานกนั เขา้ เปน็ อนั หนงึ่ อนั เดยี วกนั
ไปเลย

จะไปหาธรรม ไปหาตน้ ไม้กเ็ หน็ ตน้ ไม้น่ันแหละ ไมม่ ธี รรมอยใู่ นนัน้ เอาทีจ่ ติ ซิ
ฝกึ ทจี่ ติ สอนทจ่ี ติ เวลานจี้ ติ ถกู กเิ ลสครอบไวไ้ มใ่ หธ้ รรมแทรกเขา้ ไปไดเ้ ลย เพราะฉะนน้ั
จงึ ตอ้ งเปดิ กเิ ลสออก ถากถางกเิ ลสออกเพอื่ ใหธ้ รรมไหลเขา้ ไปได้ ทนี เี้ วลาเปดิ ออกธรรม
ก็พร้อมที่จะไหลเข้าอยู่เสมอ เพราะธรรมมีอยู่แล้ว เป็นแต่เพียงกิเลสครอบเอาไว้
ภายในเสยี ไมใ่ หธ้ รรมเขา้ ไปได้ ตอ้ งเปดิ กเิ ลส เปดิ กเิ ลสจะเอาอะไรไปเปดิ เอาความ
ขเ้ี กยี จไปเปดิ นนั้ กค็ อื กเิ ลส เอาความทอ้ แทอ้ อ่ นแอไปเปดิ นน้ั กค็ อื กเิ ลส เอาความไมม่ ี
วาสนาไปเปดิ นั้นก็คือตัวกิเลสใหญ่ เลยมีแตก่ เิ ลสๆ ไมม่ ธี รรม ถา้ จะเอาธรรมแลว้
ตอ้ งเอาความอตุ สา่ หพ์ ยายาม ความหนกั เอาเบาสไู้ มถ่ อย แกก้ นั ไดต้ รงนี้ เปดิ กนั ตรงน้ี
อยา่ เอาความขเ้ี กยี จไปเปดิ อา่ นหนงั สอื กอ็ า่ นยาก คอ่ ยๆ อา่ นไป คอ่ ยๆ อา่ นไปมนั ก็
คอ่ ยๆ หลดุ มอื เองแหละ นน่ั ละจงึ วา่ มนั เปดิ มากนะ ไมใ่ ชเ่ ปดิ นอ้ ยๆ ในเมอ่ื มแี ตก่ เิ ลสๆ
ทงั้ นน้ั จะไปเปดิ กเิ ลสไดย้ งั ไง กเิ ลสตอ่ กเิ ลสมนั เปดิ กนั อยแู่ ลว้ พอจะนงั่ ภาวนา โอย๊
เหนอ่ื ย หมอบราบลงหมอน ไดย้ นิ แตเ่ สยี งครอกๆ นนั่ เหน็ ไหมกเิ ลสนอ็ กไมร่ เู้ รอื่ งเลย
ถา้ อยากจะรคู้ ำ� พดู เหลา่ นเี้ ปน็ ความจรงิ เพยี งใด ใหต้ อ่ สกู้ บั กเิ ลสซิ เราจะรหู้ มด เพลงของ
กเิ ลสมาแบบไหนๆ รูห้ มด เพลงกล่อมของกเิ ลสน้ีสนทิ มากออ้ ยองิ่ มาก สัตวโ์ ลกถงึ
ไดต้ ดิ ได้จม จะใหท้ ุกข์ขนาดไหนสัตวโ์ ลกไมเ่ คยเหน็ โทษของมนั เลย ธรรมเท่าน้ันท่ี

328

สอ่ งกล้องเขา้ ไปเห็นๆ โดยลำ� ดบั ล�ำดาๆ ปราบกันไปๆ เอา๊ ทนี ก้ี เิ ลสจะมาไมไ้ หน
อยใู่ นหัวใจใด แสดงกิริยาอาการใดออกมาก็ตาม รหู้ มด เพราะเคยถูกนอ็ กมาแลว้
นี่ จึงวา่ ไมเ่ หนือธรรมไปได้ ธรรมเท่าน้นั ทีจ่ ะปราบกิเลสไดอ้ ยูห่ มัด

หลวงปู่คะ จะแก้อยา่ งไรคะ พอนง่ั ฟังเทศน์สงบแล้วมนั ดิง่ ไมไ่ ด้ยนิ คำ� เทศน์

มันก็ดิ่งลงภวังค์หลวงน่ันแหละ จะเป็นอะไรไป พอนั่งฟังเทศน์แล้วง่วง
มนั อยากหลบั

ไมใ่ ชม่ นั งว่ งคะ่ แต่ไม่ไดย้ ินค่ะและก็รู้อยู่

รกู้ ใ็ หม้ นั รอู้ ยอู่ ยา่ งนน้ั ไมไ่ ดย้ นิ กช็ า่ งมนั เถอะ เราเคยไดฟ้ งั มาพอแรงแลว้ จนหู
จะฉีก จะฟังอะไรนกั หนา เสยี ดายอะไรนกั หนาเรอื่ งการฟังน่ัน ฟังความร้นู ั่นซิ ทีม่ ัน
กงั วานครอบโลกธาตอุ ยู่ เวลามนั รเู้ ดน่ จรงิ ๆ เหมอื นกบั กงั วานครอบโลกธาตุ อำ� นาจ
ของความรเู้ ดน่ ขนาดนน้ั นะ ถา้ ธรรมไดเ้ ปดิ กเิ ลสออกหมดแลว้ ไมม่ อี ะไรทจ่ี ะกงั วาน
ยิ่งกวา่ ธรรมกับจิตอย่ดู ว้ ยกันละ กังวานครอบโลกธาตโุ น่น

ผมขอโอกาสครบั คอื วา่ การทำ� สมาธิ เมอื่ เราทำ� ไดท้ ม่ี จี ติ ลงสแู่ ลว้ กข็ าดไป พอมา
ตอนหลงั จะเอาอารมณอ์ ยา่ งนน้ั ขนึ้ มาพจิ ารณาอกี มนั เปน็ ไปไมค่ อ่ ยได้ เปน็ เพราะเหตไุ ร
ครับผม

อยา่ ไปเปน็ อารมณ์ซิ ถา้ เราภาวนายังไง จติ ของเราถงึ ไดล้ งอยา่ งนน้ั ใหย้ ึดเอา
อารมณน์ น้ั เขา้ มาสวู่ งปจั จบุ นั อยา่ ไปคดิ วา่ เราเคยไดอ้ ยา่ งนน้ั เคยเสอื่ มอยา่ งนี้ เคยขาด
อยา่ งนน้ั มาเปน็ อารมณ์ ไมเ่ กดิ ประโยชน์ นี่ละท่ผี มพดู อยา่ งนี้ มันเขา้ เงือ่ นเดยี วกนั
ปบุ๊ เลย ไม่มีผิดเพี้ยนไปได้ จงึ พูดใหห้ มูเ่ พอื่ นฟังอยเู่ วลาน้ี

บางครั้งกไ็ มไ่ ดค้ ดิ อะไร พอน่งั ก็ลงปก๊ึ แลว้ ก็หายไปเลย บางครั้งกไ็ ม่ค่อยได้

เวลาไมค่ อ่ ยไดเ้ ปน็ เพราะกเิ ลสมนั ออกเพน่ พา่ น กำ� ลงั ของกเิ ลสมมี าก กำ� ลงั ของ
ธรรมไมพ่ อ กเ็ ข้าไม่ได้

329

แตก่ ร็ สู้ กึ วา่ จติ ในขณะนน้ั ออ่ นเตม็ ทคี รบั แตว่ า่ ไมข่ าดเทา่ นน้ั เอง ยงั มสี ตอิ ยกู่ บั จติ
แตว่ ่ามันไม่ลงมนั ไมข่ าด แต่ก็เบาเต็มที บางคร้ังกข็ าดไปเลย

มันขาดกข็ าดใหเ้ รารูไ้ ดช้ ว่ั ระยะหนึ่ง ค�ำว่าสมาธิน้ียังเป็นของไมแ่ นน่ อน ยงั จะ
ละเอยี ดเขา้ ไปเร่ือยๆ และจะมเี สอ่ื มได้ ถ้าปฏบิ ัตผิ ิดหรอื นอนใจยังมเี สอ่ื มได้และมี
เจรญิ ได้ จงึ วา่ ใหอ้ อกพจิ ารณาทางดา้ นปญั ญาดงั ทเ่ี คยสอนไว้ จะรเู้ องวา่ ผดิ กบั สมาธิ
ขนาดไหน

ถ้าหมู่เราได้เข้าใจธรรมอย่างพระเดชพระคุณอาจารย์อบรมส่ังสอน ก็จะรู้ว่า
ธรรมะทพ่ี ระเดชพระคณุ อาจารยส์ อนนนั้ ถา้ ใครปฏบิ ตั ติ ามกจ็ ะเหน็ อาจารยว์ า่ เปน็ ดงั
สมยั พุทธกาลกลา่ วว่า ผู้ใดเหน็ ธรรม ผูน้ ้นั ยอ่ มเห็นตถาคต

ถกู แลว้ คอื ความจรงิ มนั อนั เดยี วกนั ไมม่ อี ดตี อนาคต เมอ่ื ความจรงิ ประกาศอยา่ ง
เดน่ ชดั ภายในหวั ใจแลว้ จะไปสงสยั พระพุทธเจ้าท่ไี หนกัน

ถ้าหมู่พวกเราน้ีไดป้ ฏบิ ัตถิ ึงขนาดนน้ั กจ็ ะไดเ้ ห็นตวั อาจารยไ์ ดแ้ จม่ แจ้ง

ผมไมอ่ ยากใหเ้ หน็ ผมละ ใหเ้ ห็นเจา้ ของน่นั แหละ

กระผมขอโอกาสถามอีกสักคร้ังหน่ึงครับ การที่จะก�ำจัดกิเลสอย่างละเอียดที่
เรยี กวา่ อนสุ ยั ซงึ่ นอนเนอ่ื งอยนู่ นั้ อนสุ ยั ตามทพี่ ระเดชพระคณุ อาจารยส์ อนกบ็ อกวา่
ถ้าหากมันไปกระทบกระท่ังก็จะขุ่นข้ึนมาเหมือนน�้ำใสที่มีตะกอนนอนก้น ทีนี้จะเอา
ธรรมะอะไรครบั เขา้ มาสกดั น้ำ� ขนุ่ ที่นอนก้นไม่ใหม้ นั ขนึ้ มา

ปญั ญา, ปญั ญาเปน็ สารสม้ แกวง่ ลงไป เพยี งเอาสมาธกิ ดมนั ไมอ่ ยู่ ถา้ มนั รนุ แรง
สมาธิกดไมอ่ ยู่ เด๋ียวพาสมาธพิ งั ไปดว้ ย ปญั ญาเทา่ นนั้ ฟดั กันลงไป

เมอื่ ปที แ่ี ลว้ ครบั ผม ผมไปอยทู่ บ่ี า้ นคอ้ เดนิ จงกรมอยู่ ผมพยายามคดิ วา่ จะเอา
ธรรมะอะไรมาสกดั ก้นั อนสุ ยั ไมใ่ หก้ ระทบกระทัง่ ออกมา ผมกเ็ ลยคิดขน้ึ มาว่าต้องมี
สติด้วยสมาธิดว้ ย

330

เรอ่ื งสตนิ นั่ เปน็ พนื้ ฐานอยแู่ ลว้ ถงึ ไมพ่ ดู ถงึ กค็ อื พดู ถงึ อยนู่ น่ั แหละ เรอื่ งสตเิ ปน็
พื้นฐานส�ำคัญมากทีเดียว ก่อนท่ีปัญญาจะเคลื่อนไหว สติต้องเป็นพ้ืนฐานอยู่แล้ว
มิฉะนน้ั ปัญญาก็เปน็ สัญญาไปได้ ในข้นั เร่ิมแรก ปัญญามักจะเปน็ สญั ญาไปถ้าไมม่ ี
สติตาม เพราะปัญญายังไม่เคยเหน็ ผลของตัวเอง ต่อค่อยเห็นผลของตวั เองแลว้ ทีน้ี
เกดิ ความสนใจ ปัญญาก็ขยบั ตาม เมื่อปัญญาขยบั เร่ืองสติก็ไปตามกัน สดุ ท้ายสติ
กบั ปญั ญาเลยกลมกลนื เปน็ อนั เดยี วกัน แต่ถงึ ข้ันนม้ี นั หมุนเป็นอัตโนมตั ิ ขั้นทตี่ อ้ ง
บงั คบั อยนู่ เ้ี ปน็ เพราะสตกิ บั ปญั ญายงั แยกกนั อยู่ ถา้ เราระลกึ ไมท่ นั ปญั ญากเ็ ถลไถล
ไปเป็นสญั ญาอารมณไ์ ปเสยี และถูกกิเลสลากไปเสีย พอถึงข้นั เข้าใจตัวเองไดเ้ ห็นผล
ของตวั เองแลว้ ทนี ้ี มนั กส็ นใจ จอ่ อะไรเขา้ ไปกอ็ ยากเขา้ ใจจรงิ ๆ สนใจจรงิ ๆ มนั หมนุ
ไปตาม ค�ำวา่ จ่อ สติก็ไปด้วยกันน่ันแหละ

คำ� วา่ อนสุ ยั กค็ อื ความละเอยี ดของกเิ ลสนนั่ แหละ ละเอยี ดลงไปๆ ตดั ฟนั มนั ลง
ไปเรือ่ ยๆ อย่างทท่ี า่ นพดู ถึงเรื่องอปุ กเิ ลส ๑๖ เปน็ โอภาส เปน็ แสงสว่าง เป็นอะไรๆ
กเ็ ขา้ ในทผ่ี มพดู นนั่ แหละ แตผ่ มพดู ธรรมะปา่ นี่ ไมค่ อ่ ยจะเอาอปุ กเิ ลสหรอื อนั นน้ั อนั นี้
มาพูดหรอก แต่ก็พูดเรื่องอุปกเิ ลสอยโู่ ดยดี

แต่ถ้านักปฏิบัติแล้วก็รู้สึกว่าแจ่มแจ้ง ถ้าปฏิบัติถึงนะครับผม ถ้ายังไม่ถึง
กระผมก็ไมท่ ราบ

คอื ผมไมไ่ ดพ้ ดู ภาคปรยิ ตั ิ ผมพดู ภาคปฏบิ ตั ิ ภาคปรยิ ตั กิ ร็ ู้ แตว่ า่ กเ็ หมอื นกบั มดี
ทถี่ อื อยกู่ บั มอื กบั มดี ทเี่ หนบ็ พกไวน้ ี้ มนั ตา่ งกนั ควา้ นม้ี นั เสยี เวลา อยกู่ บั มอื นท่ี ม่ิ ไดเ้ ลย
แทงได้เลย สติปญั ญาทเี่ กดิ กับภาคปฏบิ ัตเิ ป็นอย่างน้ัน พุง่ เลย ทนั เลยๆ จะไปถอด
มีดอยู่ในพกเสียก่อนไม่ทัน ก็เหมือนปริยัติ ในข้ันท่ีเราจะเอาปริยัติมาพิจารณา
กพ็ จิ ารณา แตใ่ นขน้ั ทจ่ี ะไมเ่ อาปรยิ ตั มิ า มนั มนี ี่ มนั เกดิ พรอ้ ม เกดิ พรอ้ มกนั นน้ั มนั ทนั กนั
ไมง่ น้ั ไม่ทัน ถึงขัน้ หมุนมนั หมุนจรงิ ๆ เห็นโทษก็เห็นอยา่ งถึงใจ เหน็ คุณกเ็ ห็นอย่าง
ถงึ ใจ เมอ่ื ตา่ งอนั ตา่ งถงึ ใจแลว้ ก็มาหนุนกำ� ลังใจเพ่อื ความรอดพน้ ไปเสียใหม้ กี ำ� ลัง
มากขึ้น

331

แต่ก่อนผมก็ไม่เคยคิดท่ีว่าท่านเดินจงกรมจนฝ่าเท้าแตก ถ้าจะเดินโดยการ
บงั คบั ธรรมดาจนฝา่ เทา้ แตกนกี่ ย็ งั ไมส่ มเหตสุ มผล เดนิ เพราะความดดู ดมื่ เดนิ เพราะ
ความเพลิดเพลินในความเพียรนั้นเหมาะ พอถึงข้ันแล้วมันเป็นจริงๆ มันไม่ได้ดู
พระอาทติ ยพ์ ระจนั ทร์ ไมไ่ ดด้ เู ดอื นดาวตะวงตะวนั มดื แจง้ สวา่ งอะไรเลย มนั หมนุ ตว้ิ ๆ
อยู่ภายในเหมือนกับนักมวยเข้าวงในกัน ใครจะไปค�ำนึงว่าก�ำลังน้อยก�ำลังมาก
คดิ ไปไหนไมไ่ ดเ้ วลานั้น อันนก้ี เ็ หมอื นกนั มันหมนุ ต้ิวๆๆ เวล�่ำเวลาไม่มี ความหิว
ความกระหายไมม่ ี มแี ตจ่ ติ กบั อารมณท์ ฟี่ ดั กนั อยเู่ ทา่ นนั้ ทนี ฝ้ี า่ เทา้ จะไมแ่ ตกไดย้ งั ไง
กฝ็ า่ เทา้ มนั เปน็ เครอื่ งมอื เมอ่ื เดนิ ไมห่ ยดุ มนั กแ็ ตก เพราะความเพยี รหมนุ อยภู่ ายใน
เพยี งความเพยี รแบบหนๆู อยา่ งผมนกี่ พ็ อนำ� มาเทยี บมาพดู ได้ เวลากา้ วเขา้ ทางจงกรม
แลว้ ไมม่ เี วลำ่� เวลา ความหวิ ความโหยไมม่ เี ลย นำ้� กไ็ มห่ วิ หมากพลบู หุ รอ่ี ะไรๆ กไ็ มส่ นใจ
มีแตม่ ุง่ งานอย่างเดยี วเทา่ น้ัน โนน่ พอออกจากทางจงกรม มองไปเหน็ กาน�ำ้ โอโ้ ฮ
มันจะโดดใส่ผึงเลยนะ ก็มันหิวนำ�้ จะตาย พอดม่ื น�้ำเข้าไปส�ำลกั กก๊ั ๆๆ เหมอื นไม่ได้
กนิ นำ�้ ทอี ยกู่ บั ทางจงกรม มนั กไ็ มห่ วิ นะ มนั ลมื ไปหมดเพราะความเพยี รอนั นหี้ มนุ ตวั
เปน็ เกลยี วเปน็ อตั โนมตั ไิ ปเลย อยทู่ ไ่ี หนจนบางทไี ดร้ ำ� พงึ ใหเ้ จา้ ของ เอ๊ ทำ� ไมเราไมเ่ คย
คาดเคยฝนั ว่าจะเป็นอย่างน้ี ความคาดความคดิ นัน้ กับความจริงนมี้ ันผดิ กัน นกึ วา่
จิตใจมีความละเอียดลออเข้าไปเท่าไร แล้วการงานก็จะลดน้อยถอยลงไป ใจก็จะ
สบายข้นึ ๆ มันกลับตรงกนั ขา้ ม ยง่ิ หมนุ ทง้ั วนั ทัง้ คืน ท�ำไมถงึ เป็นอยา่ งน้ี เม่ือไรมนั
จะไดส้ ะดวกสบายกนั เสยี ทนี า พอหยดุ รำ� พงึ มนั กโ็ ดดปบุ๊ เขา้ สงู่ านอกี แลว้ จนกระทง่ั
มนั ไปหมดกำ� ลงั ของมนั แลว้ กห็ ยดุ ของมนั เอง แตใ่ นขณะนนั้ มนั ไมไ่ ดค้ ำ� นงึ อะไร คดิ ดู
พอตน่ื ขนึ้ มาจนกระทงั่ ถงึ หลบั มนั เผลอเมอื่ ไร ถา้ จะวา่ เผลอ มนั เผลออะไร เผลอไป
กับอะไร มนั เหมอื นกับว่าทกั เราอยอู่ ย่างน้ัน กม็ นั ไม่เผลอ มนั เป็นเองของมันน่ี ท่ีวา่
มหาสตมิ หาปญั ญาในครงั้ พทุ ธกาล กค็ อื สตปิ ญั ญาอตั โนมตั นิ เี่ อง มนั เปน็ ของมนั เอง
อันนเ้ี ป็นสมมุตนิ ะ ทำ� ไมถึงว่าเปน็ สมมุติ กถ็ ึงวาระทม่ี นั จะพรากตัวเอง มนั กพ็ ราก
ของมนั เองนี่ สตปิ ญั ญาแบบนกี้ ไ็ มม่ เี มอื่ ถงึ วาระทจี่ ะไมม่ แี ลว้ มนั เปน็ ความเหมาะสม
ของแต่ละอย่างๆ นี่ อนั น้ีก็เป็นสมมตุ ิ ปัญญาเปน็ สมมตุ ิ สติเปน็ สมมตุ ิมาแก้สมมตุ ิ
ดว้ ยกนั คอื สมทุ ยั เปน็ สมมตุ เิ ปน็ ฝา่ ยชวั่ มรรคเปน็ ฝา่ ยดี สตปิ ญั ญาเปน็ ฝา่ ยแก้ กเิ ลส

332

เปน็ ฝา่ ยผูกมดั พออนั น้หี มดปญั หา อันนน้ั กห็ มดปญั หาไปตามๆ กัน ท่ที ่านพูดถึง
เรอื่ งพระอรหนั ตท์ า่ นมสี ตวิ ปิ ลุ ะ ทา่ นยกรบั สมมตุ ติ า่ งหาก เชน่ มคี นมาฟอ้ งพระอรหนั ต์
วา่ ทา่ นเปน็ สงั ฆาฯ ปาราชกิ อะไรกแ็ ลว้ แตเ่ ถอะ พระพทุ ธเจา้ ทรงเปน็ ประธาน พระองค์
ทรงรบั สงั่ วา่ โอ อยา่ ไปฟอ้ งรอ้ งเธอซิ เธอเปน็ สตวิ นิ ยั แลว้ กค็ อื หมายเอาความบรสิ ทุ ธิ์
อันน้ันมันพ้นจากสมมุติทั้งมวลแล้ว การฟ้องการร้องเหล่าน้ีเป็นเรื่องสมมุติทั้งมวล
จติ อนั นน้ั พน้ ไปแลว้ จะเอาอะไรมาเปน็ อนั นไ้ี ด้ ทา่ นกย็ กเอาสตวิ นิ ยั ขน้ึ มาเสยี นท่ี า่ น
ก็ยกขน้ึ มาเป็นสมมุติ พ้ืนฐานจรงิ ๆ ของหลักธรรมชาตินี้กับสมมตุ ทิ ง้ั หลาย หรอื กบั
สิ่งที่เขาหาเรื่องท้ังหลายน้ัน มันเข้ากันไม่ได้ ว่าง้ันเลย มันเป็นคนละโลกอยู่แล้ว
ถา้ เปน็ โลก แตน่ นั้ ไมใ่ ชโ่ ลก ทา่ นถงึ ไดว้ า่ โลกตุ ร โลกตุ รธรรมกธ็ รรมเหนอื โลกนน่ั เอง
พูดอะไรก็ไม่สนิทใจ ถ้าว่าธรรมเหนือโลก....ถูก อุตระก็แปลว่าสูง โลกะ.....โลก
โลกตุ รธรรม....ธรรมสงู ทนี เ้ี วลาเอาความกธ็ รรมเหนอื โลก เหนอื โลกกค็ อื เหนอื สมมตุ ิ
ตง้ั แตโ่ สดา สกทิ าขึ้นไป ธรรมสงู ก็ถูก ถกู ไปเรื่อยๆ พอถงึ วาระสดุ ท้ายท่ีพน้ จากโลก
ไปแลว้ กว็ า่ ธรรมเหนอื โลกไปเสยี เพราะแปรไปตามขั้นของธรรม คือธรรมอนั น้ีสงู
แตย่ งั ไมพ่ น้ จากโลก โสดา สกทิ าคา อนาคา นย่ี งั ไมพ่ น้ จากโลกจากสมมตุ ิ กว็ า่ โลกตุ ร
โลกตุ ร สงู ๆๆ หรอื วา่ สงู ไปโดยลำ� ดบั พอถงึ ขนั้ อรหตั ภมู แิ ลว้ กบ็ อกธรรมเหนอื โลกเลย
ทนี่ ่ี คอื เหนอื ไปหมด สงู จนหากำ� หนดกฎเกณฑไ์ มไ่ ด้ พอวา่ เหนอื โลกกร็ กู้ นั ชดั เจนวา่
เหนือหมดแลว้

สามขั้นน้จี ะจัดเปน็ สมุทยั ไดไ้ หมครบั ผม

สมมุตมิ อี ยู่ ก็เป็นสมุทยั ไดอ้ ยนู่ ่นั แหละ พระอนาคามีก็มีสมุทยั ตามข้ันของ
พระอนาคา โสดา สกทิ า อนาคา สมมตุ ยิ งั ครองใจอยู่ เมอ่ื สมมตุ ยิ งั ครองใจ กเิ ลสประเภท
ละเอียดตามขั้นของธรรม ตามข้ันของจิต ตามข้นั ของกิเลส จะไม่ครองใจได้อยา่ งไร
เมอ่ื ผา่ นนหี้ มดแลว้ ทนี ้ี ไมม่ แี หละทอี่ ะไรจะไปครองใจ...ไมม่ ี จะวา่ อวกาศของจติ กไ็ ด้
เวงิ้ วา้ งหมดเลย มนั ตดิ อะไรจติ นี่ มนั กต็ ดิ สมมตุ นิ นั้ เอง พอผา่ นอนั นไี้ ปแลว้ มนั ตดิ อะไร
ไมต่ ดิ อะไรน่ี ถา้ ไมร่ กั ษาสมมตุ แิ ลว้ พดู ไปไดต้ รงเปง้ ๆ ไปเลยตามความจรงิ แตน่ โี่ ลก
มีสมมุติ เราก็พูดมีสูงมีต�่ำเป็นธรรมดาไปตามโลกตามสมมุติ ถ้าจะพูดตามหลัก

333

ธรรมชาติเสยี จริงๆ แลว้ ก็ไม่มอี ะไรน่ากลัวไมม่ ีอะไรนา่ กล้าหาญน่ี เพราะเรื่องกลัว
เร่อื งกล้าเรอื่ งอายไมอ่ าย เหลา่ นเ้ี ปน็ เรอ่ื งของสมมตุ ทิ งั้ หมด จิตดวงนัน้ มิไดเ้ ปน็ จติ
อยา่ งนน้ั แต่เปน็ ความจรงิ ล้วนๆ ความจรงิ กับความจริงจงึ เขา้ กนั ไดส้ นิท นี่พดู ตาม
ความจรงิ ทีน้ีโลกมนั มสี มมตุ ิก็ตอ้ งเป็นไปตามสมมตุ ิ เพราะธาตขุ นั ธเ์ รากเ็ ป็นสมมุติ
ยังเก่ียวกับสมมุติ จึงต้องปฏิบัติตามสมมุติเท่าที่ควร เพราะฉะนั้นจึงมีสูงมีต�่ำ
สำ� หรบั จิตดวงน้นั ไม่มี เอาอะไรมามี ไมม่ อี ะไรติดอะไรข้อง ถ้าจะเทยี บแบบสมมุติ
ก็เรียกว่าอวกาศ ขั้นหมดความดึงดูดแล้ว มันก็พุ่งตัวได้เต็มที่เหมือนยานอวกาศ
เมอ่ื ไมม่ อี ะไรดึงดูดกดถ่วงแล้วพงุ่ ไปได้เตม็ ท่ี นจี่ ิตไม่มอี ะไรดงึ ดดู สมมุติหมดแลว้
ก็ไปไดเ้ ตม็ เหนย่ี วถา้ จะไป แต่น้ที า่ นยงั ไมไ่ ป ไมเ่ หมือนจรวดเขานี่ พดู เทียบเฉยๆ
จิตจะไปไหน จะอย่ทู ีไ่ หน จะไปทีไ่ หน ท่านไม่ได้สนใจกับค�ำวา่ อย่วู า่ ไปย่ิงกว่าหลกั
ธรรมชาตทิ ่ปี รากฏอยูเ่ ท่านนั้ จะให้เหมือนสมมตุ จิ รงิ ๆ มนั ไมเ่ หมอื น กเ็ ทียบกันไป
อยา่ งนน้ั แหละ จะใหม้ นั เหมอื นจรงิ ๆ กค็ อื วา่ ใหเ้ จา้ ของรกู้ แ็ ลว้ กนั ใครรเู้ ขา้ แลว้ กห็ มด
ปัญหา และอะไรจะมาเป็นปญั หาตอ่ จิตดวงนั้นมนั ไมม่ ี เร่ืองปัญหาท้งั มวลก็คอื เรื่อง
สมมตุ นิ น้ั แล หมดสมมตุ ปิ ญั หากห็ มดไป พดู ใหม้ นั สดุ ๆ สนิ้ ๆ ลงไปวา่ ตายแลว้ จะไป
เกดิ ทไ่ี หน มนั กห็ มดไปเสยี ความกลวั เปน็ กลวั ตายกห็ มดไปเสยี กลวั อะไรกลา้ อะไร

ถ้าแยกออกมาดูร่างกายนี้กับส่ิงเหล่านี้ก็เหมือนกัน ส่วนแข็งๆ ก็เป็นดิน
กเ็ หมอื นดิน ส่วนออ่ นก็เปน็ น้�ำเหมอื นน�้ำเสีย กค็ อื นำ้� อยู่ในน้เี ปน็ ดนิ เป็นน้�ำเป็นลม
เป็นไฟเสีย ก็ไมไ่ ด้เป็นเราเป็นของเรา เขาไม่ไดเ้ ปน็ สตั ว์เป็นบุคคล เรามาใหช้ ือ่ เขา
ตา่ งหากน่ี เมอื่ รตู้ ามความจรงิ นแ้ี ลว้ กจ็ ะไปตนื่ อะไร จะเปน็ จะตายกค็ อื ธาตุ สว่ นความจรงิ
ของมนั แตล่ ะอยา่ งๆ เมอ่ื สลายลงไปกเ็ ขา้ สคู่ วามจรงิ ของมนั ตามเดมิ กเ็ ทา่ นน้ั จติ จะ
ไปไดไ้ ปเสยี อะไรกบั มนั แมอ้ ยดู่ ว้ ยกนั นก้ี ไ็ มเ่ หน็ มอี ะไรไดเ้ สยี จากกนั อนั นสี้ ลายไปแลว้
จะไปมไี ดม้ เี สยี อะไรจากสง่ิ เหลา่ นม้ี นั ไมม่ ี จงึ ไดพ้ ดู วา่ บรรดาพระขณี าสพทงั้ หลายนน้ั
ถ้าหากพูดโดยล�ำพังตามหลักธรรมชาติของท่านแล้ว ความเป็นอยู่ความตายไปจะมี
นำ�้ หนกั เทา่ กนั เพราะทา่ นอยกู่ บั ความจรงิ ทา่ นไมไ่ ดอ้ ยกู่ บั ความเปน็ อยแู่ ละตายไปนนี่ ะ
ความเปน็ อยแู่ ละความตายไปสำ� หรบั ทา่ นแลว้ มนี ำ�้ หนกั เทา่ กนั ถา้ จะพจิ ารณาคดิ ออกไป
ในแงป่ ระโยชนข์ องโลกว่ามชี ีวติ อย่กู ไ็ ดท้ ำ� ประโยชน์อยา่ งน้นั ๆ ถ้าตายไปเสียการท�ำ

334

ประโยชนใ์ หโ้ ลกทค่ี วรไดร้ บั ประโยชนม์ ากนอ้ ยกข็ าดสะบน้ั ไปตามๆ กนั ความเปน็ อยู่
ก็มีน้�ำหนักมากกว่า เพราะท่านคิดเทียบเคียงต่างหาก ไม่ได้คิดด้วยความอยากอยู่
อยากไป ท่านไม่อยาก ความอยากกก็ วนใจ อยากหาอะไร ความไม่อยากมนั สบาย
ทีส่ ุดแลว้ จะไปเสาะหาอะไรกับความอยากมาทม่ิ แทงหัวใจ

พ้ืนศาลานใี้ ช้อะไรขดั คะถงึ ได้เงาอย่างน้ี

ใชค้ วามเพยี ร ไมไ่ ดใ้ ชค้ วามเกยี จครา้ น ถา้ เอาความเกยี จครา้ นมาใสแ่ ลว้ แหลก
หมดเลย เลอะเทอะไปหมด ตอ้ งเอาความขยนั หมน่ั เพยี ร ความพยายาม ความพนิ จิ
พิจารณา ศาสนาละเอียดอย่างนน้ั ละ ถา้ ตามหลักของพระพุทธศาสนาจริงๆ แล้วจะ
ไม่มีทางต�ำหนิ นอกจากจะเทิดทูนสุดหัวใจเท่าน้ัน ถ้าเป็นเร่ืองของกิเลสเข้าแทรก
ต้องท�ำลายศาสนา ต�ำหนิติเตียนศาสนาว่าไม่ดี และเอาของสกปรกเข้าไปแทนว่าดี
ธรรมดาของกเิ ลสตอ้ งเปน็ ขา้ ศกึ ของธรรมเสมอ กเิ ลสไปทไ่ี หนแหลกทนี่ น่ั แตม่ นั ยกวา่
มันดี ธรรมท�ำเสมอๆ ตรงไปตรงมา

หลวงพ่อคะ การปฏบิ ตั ธิ รรมในข้นั พน้ื ฐานจะปฏบิ ัตอิ ยา่ งไรคะ

ก่อนที่จะท�ำ กด็ ูตามตำ� รบั ตำ� ราหรือครูบาอาจารยท์ ่านแนะนำ� เสยี กอ่ น และทำ�
ตามนนั้ คอื ธรรมะทเี่ ขยี นไวต้ ามตำ� รบั ตำ� ราหรอื ครบู าอาจารยส์ อนนี้ เปน็ แผนทห่ี รอื วา่
เปน็ เขม็ ทศิ ทางเดนิ เวลาทา่ นสอนอยา่ งนน้ั ๆ แลว้ เรากด็ ำ� เนนิ ตามนนั้ เชน่ อยา่ งเราจะ
มาวดั ปา่ บา้ นตาดนี่ มาวดั ปา่ บา้ นตาดนไี้ ปสายไหน เรากถ็ าม ไปสายขอนแกน่ -อดุ รฯ
นเ่ี รมิ่ แรก แลว้ จากนน้ั แยกไปอกี วา่ เมอื่ ขอนแกน่ ไปอดุ รฯ แลว้ แยกตรงไหน กจ็ ะตอ้ ง
มบี อกอกี วา่ แยกทต่ี รงนน้ั ๆ เชน่ กโิ ลเมตรท่ี ๕๕๕ เปน็ ทางแยกนะ และตรงนน้ั มสี แ่ี ยก
แยกซ้ายเข้ามาและตรงมาตามทางลาดยาง ทางลาดยางน้ีจะเข้าไปถงึ วดั ทเี ดยี ว ไมม่ ี
ทางแยกท่ีไหนอกี ถ้ามาตามทางลาดยางนี้ จะถงึ ประตวู ดั เลย นเ่ี ปน็ แผนทใี่ ชไ่ หมล่ะ
รทู้ ศิ ทางเดนิ แลว้ กม็ าตามนนั้ นคี่ อื การปฏบิ ตั ิ เรากม็ าตามนนั้ และเขา้ ถงึ วดั ทา่ นบอกวา่
ใหแ้ ยกทางนแี้ ตเ่ ราแยกทางนน้ั เสยี มนั กผ็ ดิ ใหม้ าตามทางลาดยาง แตเ่ ราไปตามทาง
หนิ ลกู รงั เสยี ก็ผดิ ทา่ นบอกให้ปฏบิ ัตอิ ยา่ งน้ี แต่เราปฏบิ ตั อิ ยา่ งน้ันเสยี กผ็ ดิ จงึ ตอ้ ง
ดำ� เนนิ ตามทที่ า่ นสอน นน่ั ละเรยี กวา่ เขม็ ทศิ ธรรมนเี้ ปน็ เขม็ ทศิ ทางเดนิ ทางดา้ นจติ ใจ

335

กอ่ นเริ่มปฏิบตั ิธรรม เราจ�ำเปน็ จะต้องสมาทานศีลทุกคร้ังไหมครับ

อนั นต้ี ามอธั ยาศยั นะ สมาทานกไ็ ดไ้ มส่ มาทานกไ็ ด้ ไมม่ อี ะไรขดั ขอ้ ง ถา้ ผตู้ อ้ งการ
สมาทานกส็ มาทาน ผู้ไมต่ อ้ งการกไ็ ม่ตอ้ ง สมาทานจะสมาทานกบั ใคร คอื การรับศีล
กม็ อี ยหู่ ลายประเภท ทา่ นอนญุ าตใหเ้ ปน็ ความสะดวกซง่ึ เปน็ ศลี สมบรู ณด์ ว้ ยกนั เชน่
สมาทานวริ ตั สมาทานจากพระ เอาพระเปน็ พยาน จะเปน็ พระสงฆห์ รอื พระพทุ ธรปู กไ็ ด้
นเ่ี รยี กวา่ สมาทานวริ ตั ิ เจตนาวริ ตั ิ นเ่ี ราเจตนาขน้ึ ในตวั ของเราเอง กเ็ ปน็ ศลี ขน้ึ มาแลว้
เช่น วนั นเ้ี ราจะรกั ษาศลี ๕ อยา่ งน้ีเปน็ ตน้ จากนถ้ี งึ เวลาเท่านน้ั มเี ทา่ นกี้ ็เปน็ ศีล
ขนึ้ มาแล้ว สัมปัตตะวริ ัติ ไปพบส่งิ ท่เี ป็นข้าศึกต่อศลี เราไม่ท�ำเสยี เช่น เหน็ ของตก
เรย่ี รายเสยี หาย หรอื เหน็ ของควรจะขโมย เราไม่ขโมย เห็นสัตวท์ ี่ควรฆ่า เราไมฆ่ ่า
อยา่ งนเี้ ปน็ ตน้ นกี้ เ็ ปน็ ศลี ๆ ขนึ้ โดยลำ� ดบั แลว้ มี ๓ ประเภท สว่ น สมจุ เฉทวริ ตั ิ เรยี กวา่
งดเวน้ ตลอดไปเลย นน่ั อนั หนงึ่ อกี อนั หนงึ่ เปน็ ศลี ของพระอรยิ เจา้ ตง้ั แตพ่ ระโสดาบนั
ขน้ึ ไป สมจุ เฉทวริ ตั มิ อี ยภู่ ายในจติ ใจของทา่ นตลอดไปเลย ทา่ นไมท่ ำ� อะไรทง้ั นน้ั ทเี่ ปน็
เรอ่ื งผดิ ศลี เราจะสมาทานก็ได้ ไม่สมาทานกไ็ ด้

หลวงพอ่ ครบั ระหวา่ งปฏบิ ตั บิ างครงั้ กร็ สู้ กึ วา่ งบุ ๆ ไปเหมอื นกบั วา่ สปั หงก แตพ่ อ
มาสำ� รวจจิตเราเอง เอ...เราก็ไม่ไดห้ ลบั นี่

แมแ้ ต่เราเขยี นหนังสือกย็ งั งุบๆ ไป กไ็ มเ่ ห็นวา่ ให้เรา เราเดนิ โนน้ เดนิ น้ี บางที
ทำ� งานนั้นงานนก้ี ็ยงั งุบๆ งิบๆ เป็นธรรมดา...ก็คนท�ำงาน อนั นก้ี ็คนทำ� งานจะเป็น
อะไรไป ไมใ่ ช่คนตายนี่ ถ้าคนตายเอาไวท้ ่ีไหน มันกอ็ ยูท่ น่ี ัน่

กระผมสงสยั วา่ ตวั เองจะหลับไปทุกที

กอ็ ยา่ สงสยั ซิ ถา้ ยงั สงสยั แสดงวา่ อาจหลบั ได้ ถา้ ไมส่ งสยั ไมห่ ลบั ตอนทไ่ี มแ่ นใ่ จ
จงทำ� ให้แน่ใจเจา้ ของเสียนะ ถา้ สงสัยวา่ จะหลบั เอ๊ มนั จะหลับหรอื ไง กต็ ง้ั ท่าใหม่
เอาจนกระทง่ั เจา้ ของไมส่ งสยั เจา้ ของวา่ หลบั ถงึ มนั จะงบุ ไปไหนกง็ บุ ไปซิ กเ็ ราทำ� งานนี่
มวั จะไปสนใจแต่สว่ นร่างกายส่วนต่างๆ นี้ เรอื่ งทางด้านจิตใจกจ็ ะออ่ นไป เมอ่ื เรา
จดจอ่ ทางดา้ นจติ ใจ รา่ งกายมนั อาจไหวไปโนน้ ไหวไปนบี้ า้ ง กป็ ลอ่ ยตามเรอื่ งของมนั

336

บางทกี ำ� ลงั พจิ ารณาอสภุ ะอยเู่ หมอื นกนั ตวั ผพู้ จิ ารณาอสภุ ะขาดหายไปเฉยๆ ครบั

อสุภะขาดหายไป แสดงว่าสติหายไป ความรับทราบตามหน้าท่ีของตนก็หาย
ไปดว้ ย อยา่ งนไี้ มด่ ี การทำ� งานทางจติ ทส่ี ำ� คญั กค็ อื สติ จะทำ� งานอะไรกต็ าม จะกำ� หนด
จิตใหอ้ ยู่ เชน่ เราจะทำ� คำ� บริกรรม จะเปน็ พทุ โธหรอื อานาปานสติ ก็ใหส้ ติรู้อยกู่ บั
ค�ำบรกิ รรมของเราเทา่ นั้น ไมไ่ ปสนใจกบั อดีตอนาคตเร่อื งราวอะไรทงั้ สน้ิ นอกจาก
ค�ำบริกรรมกับความรู้ท่ีสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอยู่เท่านั้น และไม่ต้องคาดผลว่าจะรู้
อย่างนัน้ จะเหน็ อย่างน้ี จะเหน็ นรกจะเหน็ สวรรค์ อยา่ ไปคาดจะทำ� ให้จติ เขว ให้รู้อยู่
เทา่ นน้ั ทนี เ้ี วลาเรากำ� หนดมสี ตบิ งั คบั ในงานของเรา เชน่ คำ� บรกิ รรม ความรจู้ ะสบื เนอื่ งกนั
โดยลำ� ดบั นนั้ แลคอื การทำ� งานอยตู่ ลอด การทำ� งานกเ็ ปน็ ผลของงานขนึ้ มาเรอื่ ยๆ อยู่
ในน้นั ตอ่ ไปกร็ ูเ้ อง สงิ่ ใดทจี่ ะควรรคู้ วรเหน็ ก็จะร้เู หน็ ในวงปจั จบุ ันนน้ั ไมใ่ ชค่ วามรู้
ความเหน็ จากการคาดโนน้ คาดนี้ นนั้ เปน็ ความรเู้ หน็ ของธรรมดาสามญั ชน ไมใ่ ชร่ เู้ หน็
จากดา้ นภาวนา ถ้าดา้ นภาวนาแลว้ ลงในหลักปัจจบุ ัน จากนั้นจะกระจายไป มนั จะรู้
จะเห็นในวงปจั จุบันนน่ั แหละ น้นั แลเปน็ ความถกู ตอ้ ง

ถา้ อยา่ งนเ้ี ราจำ� เปน็ จะตอ้ งพจิ ารณาทกุ ครง้ั ไหมครบั เวลาทเี่ ราทำ� สมาธนิ ี่ จะเปน็
อสุภะก็ดี สกั กายทฐิ ิกด็ ี หรอื วา่ จะนัง่ สมาธอิ ยา่ งเดยี วเฉยๆ

น่งั สมาธิเปน็ คำ� กลางๆ เราจะนัง่ แลว้ บรกิ รรมภาวนาก็ได้ พิจารณาอสภุ ะอสุภงั
อะไรกไ็ ด้ หรอื จะนงั่ รำ� พงึ ถงึ เรอื่ งอรรถเรอ่ื งธรรมอะไรกไ็ ด้ คำ� วา่ นงั่ ภาวนาเปน็ คำ� กลางๆ
ถ้าแยกประเภทออกกม็ ีมากในงานของการนั่ง

บางทา่ นกว็ า่ การทำ� สมถกรรมฐานเปน็ แตเ่ พยี งไปขม่ จติ ไวเ้ ทา่ นน้ั เอง เหมอื นกบั
ไปกดเอาไว้เฉยๆ อย่างน้จี ะผิดถกู ประการใด

การพูดก็ต้องมีการแยกแยะ ผู้ท่านชอบแต่นั่งภาวนา จิตสงบขนาดไหนก็อยู่
แตเ่ พยี งแคส่ งบเทา่ นน้ั กถ็ กู อยา่ งคำ� ทท่ี า่ นวา่ นี้ แตเ่ มอ่ื เรานงั่ ลงไปแลว้ มนั วนุ่ เรอ่ื งอะไร
ก็จะต้องบังคับให้มันสงบ จิตไม่สงบไม่อ่ิมตัวจะพาคิดทางด้านปัญญาอะไรๆ นี้
มันระเหเร่ร่อนไปเสีย เพราะความหิวโหยในอารมณต์ า่ งๆ ถา้ จิตสงบแลว้ จิตก็อม่ิ ตัว

337

ใหท้ ำ� งานอะไรกท็ ำ� ไมห่ วิ โหยในอารมณต์ า่ งๆ ไมแ่ ทรกไมแ่ ซงไปในงานอน่ื ๆ ถา้ เจา้ ของ
ใหท้ ำ� นี้ มนั ไมท่ ำ� กลบั ไปทำ� งานอนื่ เสยี นเี่ รยี กวา่ จติ หวิ โหยตอ่ อารมณ์ แทนทจี่ ะพจิ ารณา
ใหเ้ ปน็ ปญั ญา มนั กลายเปน็ สญั ญาอารมณไ์ ปตามโลกตามสงสารซงึ่ เปน็ เรอื่ งของกเิ ลส
ไปเสยี ทน่ี เ่ี วลาจติ อมิ่ ตวั หมายถงึ จติ มคี วามสงบแลว้ จติ อม่ิ ตวั อมิ่ อารมณน์ น้ั เราจะพา
พจิ ารณาอะไรๆ กเ็ ปน็ งานน้ันๆ ขน้ึ มา นี่ละทา่ นจงึ สอนให้พิจารณาทางด้านวปิ ัสสนา
มสี มาธแิ ลว้ สอนทางวปิ สั สนา กค็ อื วา่ ถา้ ไมม่ สี มาธิ เราจะใชว้ ปิ สั สนาเลย มนั กลายเปน็
วิปัสสนหู ลอกเจา้ ของ

ถา้ อยา่ งนนั้ กต็ อ้ งทำ� จติ เราใหส้ งบเสยี กอ่ น จงึ คอ่ ยมาพจิ ารณาอสภุ ะใชไ่ หมครบั

ส่วนมากเป็นอย่างน้ัน พอจิตสงบแล้วเราจะพิจารณาอสุภะก็ได้ หรือบางที
จติ มนั ผาดโผน เราจะใชป้ ญั ญาสกดั ลดั กนั้ มนั กไ็ ด้ จงึ แลว้ แตก่ รณที ค่ี วรจะทำ� อยา่ งไร
แตห่ ลกั ใหญก่ อ็ ยใู่ นความสงบนนั่ แหละ ทา่ นจงึ สอนวา่ สมาธปิ รภิ าวติ า ปญฺ า มหปผฺ ลา
โหติ มหานสิ สํ า. ปญั ญาทม่ี สี มาธเิ ปน็ เครอ่ื งอดุ หนนุ แลว้ ยอ่ มทำ� งานไดค้ ลอ่ งตวั ปญฺ า
ปริภาวิตํ จิตตฺ ํ สมมฺ เทว อาสเวหิ วมิ จุ จฺ ต.ิ จติ ท่ีมีปัญญารอบตวั แล้ว ยอ่ มสามารถ
หลดุ พน้ จากกิเลสท้ังปวงไดโ้ ดยชอบ

ช่วงนีใ้ ชไ่ หมครบั ท่วี ่าเปน็ วปิ สั สนา

นเ้ี ปน็ หลกั ทที่ า่ นสอนภาคทว่ั ๆ ไป คอื มสี มาธเิ ปน็ พนื้ จากนนั้ กอ็ อกทางดา้ นปญั ญา
จะเปน็ สมาธขิ น้ั ใดกต็ าม กค็ วรแกว่ ปิ สั สนาขน้ั นนั้ ๆ คอื สมาธลิ ะเอยี ดกค็ วรแกว่ ปิ สั สนา
ขน้ั ละเอียด มันกเ็ ปน็ ไปตามๆ กนั นัน่ แหละจากจิตดวงเดียวนั่น

เห็นท่านท้ังหลายมคี วามสนใจทางดา้ นธรรมะธมั โม หลวงพ่อก็อนุโมทนาด้วย
ดใี จดว้ ยเปน็ อยา่ งยงิ่ เพราะโลกจะมคี วามรม่ เยน็ เปน็ สขุ อยดู่ ว้ ยกนั เปน็ ผาสกุ เพราะ
อำ� นาจแหง่ ธรรมเปน็ เครอ่ื งปกครอง ถา้ ไมม่ ธี รรมเสยี เลยแลว้ ความรขู้ นาดไหนกเ็ ถอะ
เป็นเครื่องมือของกิเลสได้ทั้งนั้น และเป็นเคร่ืองมือของกิเลสได้อย่างคล่องตัวด้วย
ถา้ มธี รรมเขา้ แทรกแลว้ กเิ ลสเดินไม่สะดวก ถา้ ไมม่ ีธรรมเขา้ แทรกเลยน่ี เหมอื นกบั
ทางลาดยางนน่ั แล ลนื่ ไปเลย ความรไู้ มส่ ำ� คญั ถา้ ไมม่ ธี รรมแทรกเสยี อยา่ งเดยี วเทา่ นนั้
เปน็ เคร่ืองมอื ของกิเลสไดอ้ ย่างคลอ่ งตวั เลย

338

เพราะฉะนน้ั คนเราทม่ี แี ตโ่ ลกลว้ นๆ ในหวั ใจแลว้ ความรมู้ ากเทา่ ไรยงิ่ คดไดม้ าก
โกงไดม้ าก มเี ลห่ เ์ หลย่ี มหลายสนั หลายคมปลนิ้ ปลอ้ นหลอกลวงเขาเกง่ ทส่ี ดุ นล่ี ะคอื
เครอื่ งมอื ของกเิ ลส เรอ่ื งของกเิ ลสตอ้ งเปน็ เชน่ นนั้ เอารดั เอาเปรยี บ มแี ตท่ างรดี ทางไถ
เหน็ แกต่ วั เหยยี บย่ำ� ท�ำลายคนอื่น ล้วนแล้วแต่วิชาที่เป็นเครื่องมือของกเิ ลสทัง้ นั้น
ถา้ เปน็ เรอ่ื งธรรมแลว้ ....ทำ� เขาทำ� ไม เหยยี บเบรกแลว้ นนั่ ทนี ร้ี ถกว็ ง่ิ ไมค่ ลอ่ งตวั ใชไ่ หมละ่
เมือ่ ถกู เหยียบเบรกเข้าไป ถา้ เหยยี บแตค่ นั เรง่ รถก็พุ่งลงคลองเลย ทา่ นจงึ สอนให้
มีธรรม

ธรรมไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย ธรรมไม่เคยท�ำโลกให้เสียหายให้ด้อยลงแม้แต่
นิดเดยี วเลย เรือ่ งธรรมของพระพุทธเจา้ แลว้ เป็นเครอ่ื งเสรมิ ทงั้ น้ัน แตเ่ ม่ือกเิ ลสมี
อำ� นาจมาก มนั กก็ ดธรรมลง ทำ� อนั ตรายแกธ่ รรม ทำ� ลายธรรม ยกธรรมทเี่ ปน็ ของดวี า่
เปน็ ของชวั่ ยกของชว่ั วา่ เปน็ ของดขี นึ้ มาเสยี เหยยี บยำ�่ ของดไี ปเสยี ทนี ห้ี าของดกี ไ็ มเ่ จอ
ก็กิเลสพาหา มันจะเจอยังไง ถ้าธรรมพาหา กเ็ จอของดใี ชไ่ หม ถา้ กเิ ลสพาหา มนั พา
ลงนรกน่ี มันจะวา่ ดีอะไร จึงตอ้ งอาศัยธรรม

ธรรมนเ่ี หน็ ใจทา่ นใจเราเหมอื นกนั สมบตั ทิ า่ นสมบตั เิ ราเหมอื นกนั ไมว่ า่ สมบตั ิ
น้อยใหญ่ของเขาของเรา เห็นเสมอกันแล้วทำ� กันไม่ลง ถ้าเป็นเรื่องของกิเลสไม่ใช่
อยา่ งนนั้ ไดข้ น้ึ ไปนง่ั บนหวั เขา ขบั ลำ� ทำ� เพลงอยนู่ น้ั เขารอ้ งกอ็ กๆๆ เขาจะตายอยแู่ ลว้
เพราะนง่ั บนหวั เขา คอเขาจะหกั นนี่ ะ ทางนสี้ นุกร้องเพลงเลย..กเิ ลส ถา้ เป็นเรอื่ งของ
กเิ ลสเปน็ อยา่ งนน้ั นะ ไมร่ วู้ า่ คอเขาจะหกั ทง้ั ทขี่ น้ึ ไปนง่ั อยบู่ นหวั เขา คนนง่ั ทง้ั คน คอมนั
เลก็ แคน่ ี้ ท�ำไมจะไมห่ ักใช่ไหม มันกร็ อ้ งโกก้ ๆ ละซิ คนมนั จะตายน่ี กิเลสมนั สนกุ
รอ้ งเพลงเลย ถ้าเป็นธรรมไมใ่ ช่อยา่ งน้นั ก็ลองให้เขามานงั่ คอเราดูซิ น่ังหวั เราดซู ิ
เทา่ นน้ั พอ เราจะเปน็ ยงั ไง จะไปนงั่ หวั เขาทำ� ไม หวั เขาหวั เรามนั เหมอื นกนั นน่ี ะ นเี่ หยยี บ
เบรกแล้วก็ท�ำกนั ไมล่ ง

แลว้ อยา่ งผปู้ ฏบิ ตั ธิ รรมน่ี จำ� เปน็ ไหมวา่ ตวั เองไดฝ้ กึ ปฏบิ ตั แิ ลว้ จะตอ้ งรวู้ า่ เราได้
ระดบั ปฐมฌานหรือทุตยิ ฌานอะไรอยา่ งน้ี

339