แผนการจัดการเรียนรู้ เทอม 2 ปี 2564 กนกวรรณ 115P

3. บันทึกระยะห่างจากแท่งพลาสติกถึงผิวแผ่นพลาสติก และบันทึกระยะหา่ งจากผวิ แผ่นพลาสติกถงึ ตำแหนง่
ภาพโดยสงั เกตระยะห่างน้ีจากตารางที่อยูต่ รงข้ามกับแท่งพลาสติก
4. เปลยี่ นระยะหา่ งจากแทง่ พลาสตกิ ถึงผวิ แผน่ พลาสติกอีก 3 ครั้ง โดยสงั เกตและบันทึกระยะห่างจากภาพถึง
ผิวแผ่นพลาสติกทุกครง้ั
5. ทำซ้ำข้อ 2. แล้วนำแท่งพลาสติกรูปทรงลูกบาศก์อีกแท่งหนึ่งวางด้านหลังแผ่นพลาสติก โดยวางให้ซ้อนทบั
กับภาพของแทง่ พลาสติก แล้วสงั เกตภาพในแผ่นพลาสตกิ

ตารางบันทกึ กจิ กรรม

ครงั้ ท่ี ลักษณะภาพ ระยะหา่ งจากแท่งพลาสติกถึง ระยะห่างจากผวิ แผ่นพลาสติก
ผวิ แผ่นพลาสติก (cm) ถึงตำแหนพ่ ลาสติก (cm)

1
………ข…นา…ด…ข…อง…ภ…า…พ…เท…า่ .ก…ับ…ข…น…าด…ข…อ…งว…ัต…ถ…ุ …….

2
………ข…นา…ด…ข…อง…ภ…า…พ…เท…า่ .ก…ับ…ข…น…าด…ข…อ…งว…ัต…ถ…ุ …….

3
………ข…นา…ด…ข…อง…ภ…า…พ…เท…่า.ก…ับ…ข…น…าด…ข…อ…งว…ตั …ถ…ุ …….

4 ………ข…นา…ด…ข…อง…ภ…า…พ…เท…า่ .ก…ับ…ข…น…าด…ข…อ…งว…ตั …ถ…ุ …….

เม่อื วางแท่งพลาสติกไวด้ ้านหลังแผ่นพลาสติก โดยวางให้ซ้อนทบั กับภาพของแท่งพลาสตกิ พบว่า
.........แ..ท...่ง..พ..ล...า..ส..ต..ิก...ว..า..ง..ซ..้อ..น...ท...บั ..ก...ับ..ภ...า..พ...ข..อ...ง.แ...ท..ง่..พ...ล..า..ส...ต..ิก..ไ..ด..้พ...อ...ด..ี..........................................................................

อภิปรายผลกจิ กรรม

...ภ...า..พ...ท..่เี..ก..ิด..จ...า..ก..ก...า.ร..ส...ะ..ท...้อ..น...แ..ส..ง..ข...อ..ง..ว..ัต..ถ...ทุ ..่ีม...ผี ..ิว..ร..า..บ....จ..ะ...ม..ขี..น...า..ด...ภ..า..พ...เ.ท...่า..ก..ับ...ข..น...า..ด.ข...อ..ง..ว..ตั...ถ..ุ .แ...ล..ะ..ร..ะ..ย...ะ..ภ...า..พ..เ..ท..่า..ก...บั ..
...ร..ะ...ย..ะ..ข..อ...ง..ว..ตั ..ถ...เุ .ส..ม...อ...ไ..ม..่ว..่า..จ...ะ..ว..า..ง..ว..ตั ..ถ..หุ...า่..ง..จ..า..ก...แ..ผ..น่...พ...ล..า..ส..ต...ิก..เ.ป...น็...ร..ะ..ย..ะ..เ..ท..า่..ใ..ด....................................... .................
..................................................................................................... .........................................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................................................................................. ............................

คำถามท้ายกจิ กรรม

1. ภาพในแผน่ พลาสตกิ มลี กั ษณะเปน็ อย่างไร
.............เ.ห...ม..ือ...น..ก...บั ..ว..ัต...ถ..ทุ...ีน่ ..ำ..ม...า..ว..า..ง..ห..น...้า..ต..วั...ส..ะ..ท...อ้ ..น...แ..ส..ง..ผ...วิ ..ร..า..บ....(.แ..ผ...่น..พ...ล..า..ส...ต..กิ..)...ท...ุก.ป...ร..ะ..ก...า..ร..............................
........................................................................................................................................................................

2. เมอื่ วางแท่งพลาสติกห่างจากผิวแผ่นพลาสติกมากขึน้ ตำแหน่งภาพของแท่งพลาสตกิ เปล่ียนแปลงหรือไม่
อยา่ งไร

..........เ..ป..ล...ยี่ ..น...แ..ป...ล..ง...ต..ำ..แ...ห..น...่ง..ภ..า..พ...ข...อ..ง..แ..ท...่ง..พ..ล...า..ส..ต..ิ.ก..จ..ะ..อ...ย..หู่...า่ ..ง..จ..า..ก..ผ...วิ ..แ..ผ..น่...พ...ล..า..ส..ต..ิก...เ.พ...ิม่ ..ข..้ึน...เ.ช...่น..ก...ัน...................
........................................................................................................................................................................
3. ระยะจากแท่งพลาสตกิ ถึงผิวแผน่ พลาสติกและระยะจากภาพถงึ ผิวแผน่ พลาสตกิ แตกต่างกันหรอื ไม่ อย่างไร
....ไ.ม...่แ..ต..ก...ต..่า..ง..ก..นั....ร..ะ..ย...ะ..จ..า..ก...แ..ท...ง่ .พ...ล...า..ส..ต..ิก...ถ..ึง..ผ..วิ..แ...ผ..่น...พ..ล...า..ส..ต..กิ...ม..ีค...่า..เ.ท...า่ ..ก..ับ...ร..ะ..ย..ะ..จ...า..ก.ภ...า..พ...ถ..ึง..ผ..วิ..แ...ผ..่น...พ..ล...า..ส..ต...ิก......
........................................................................................................................................................................
4. ภาพของแทง่ พลาสติกกบั แท่งพลาสตกิ ที่วางหลังแผ่นพลาสติกซ้อนทบั กนั ได้พอดีหรือไม่ อย่างไร
....ซ...้อ..น...ท..ับ...ก..ัน...ไ..ด..้พ...อ..ด...ี .โ.ด...ย..ซ...อ้ ..น...ท..ับ...ต..ำ..แ...ห..น...ง่ ..เ.ด..ีย...ว..ก..นั....แ..ส...ด..ง..ว..่า...ข...น..า..ด...ข..อ..ง..ว..ัต...ถ..แุ..ล...ะ.ข...น..า..ด...ข..อ..ง..ภ...า..พ...เ.ท...่า..ก..นั...........
................................................................................................................................ ........................................
5. ขนาดของวัตถกุ ับขนาดภาพมคี วามสัมพันธก์ ันอยา่ งไร
.................................................ข..น...า..ด..ข...อ..ง..ภ..า..พ...เ.ท...า่..ก..บั...ข..น...า..ด..ข...อ..ง..ว..ัต..ถ...ุ ..............................................................
............................................................................................... .........................................................................

แบบฝกึ หดั เร่ือง การสะทอ้ นของแสง

แบบฝึกหัดท่ี 1.2 เขียนรงั สสี ะทอ้ นออกจากกระจกเงาราบที่ 2
1. 2.

แบบฝึกหัดท่ี 1.3 เขียนแผนภาพการเคลื่อนทข่ี องแสงเพ่ือแสดงการเกิดภาพจากกระจกเงาราบ
1.

2.
3.

แบบฝกึ หัด เรื่อง การสะท้อนของแสง เ ลย

แบบฝกึ หัดท่ี 1.2 เขียนรงั สสี ะทอ้ นออกจากกระจกเงาราบท่ี 2
1. 2.

แบบฝกึ หัดที่ 1.3 เขยี นแผนภาพการเคล่ือนทข่ี องแสงเพือ่ แสดงการเกดิ ภาพจากกระจกเงาราบ
1.

2.
3.

















แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12

กลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 3

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 7 แสงและการมองเหน็ เวลา 16 ช่ัวโมง

เรอ่ื ง การหักเหของแสง เวลา 3 ช่ัวโมง

ภาคเรยี นท่ี 2 วนั ท่ีสอน.............................................. ครูผู้สอน นางสาวกนกวรรณ รักพรม

มาตรฐานการเรียนร/ู้ ตวั ชวี้ ดั /สาระการเรยี นรู้

สาระท่ี มาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ช้ีวดั สาระการเรยี นรู้

สาระท่ี 2 มาตรฐาน ว 2.3 เข้าใจความหมาย 15. อธิบายการหกั เห - เมอื่ แสงเดนิ ทางผ่านตวั กลางโปรง่ ใส

วทิ ยาศาสตร์ ของพลังงาน การเปลี่ยนแปลงและ ของแสงเมอื่ ผ่าน ทแี่ ตกตา่ ง กัน เช่น อากาศและนำ้

กายภาพ ถ่ายโอนพลังงานปฏิสัมพันธ์ ตัวกลาง โปรง่ ใสที่ อากาศและแกว้ จะเกดิ การหักเห

ร ะ ห ว ่ า ง ส ส า ร แ ล ะ พ ล ั ง ง า น แตกต่างกนั และ หรอื อาจเกดิ การสะท้อนกลบั หมดใน

พ ล ั ง ง า น ใ น ช ี ว ิ ต ป ร ะ จ ำ วั น อธิบายการกระจาย ตัวกลางทแ่ี สงตกกระทบ การหักเห

ธรรมชาติของคลื่น ปรากฏการณ์ท่ี แสงของแสงขาวเม่ือ ของแสงผา่ น เลนส์ทำใหเ้ กิดภาพที่มี

เกี่ยวข้องกับเสียง แสง และคล่ืน ผ่านปรซิ ึมจาก ชนิดและขนาดต่าง ๆ

แม่เหล็กไฟฟ้า รวมทั้งนำความรู้ไป หลกั ฐาน เชิงประจกั ษ์ - แสงขาวประกอบด้วยแสงสีตา่ ง ๆ

ใช้ประโยชน์ 16. เขยี นแผนภาพการ เมือ่ แสงขาว ผ่านปรซิ ึมจะเกดิ การ

เคลื่อนที่ของแสง กระจายแสงเป็นแสงสีต่างๆ เรียกวา่

แสดงการเกิดภาพจาก สเปกตรัมของแสงขาว เมื่อเคลอื่ นทใ่ี น

เลนสบ์ าง ตัวกลางใด ๆ ท่ไี มใ่ ช่อากาศ จะมี

อตั ราเรว็ ต่างกนั จึงมกี ารหักเหตา่ งกัน

1. การกำหนดเป้าหมายการจัดกระบวนการเรียนรู้
1.1 สาระสำคัญ/Concept
เมอ่ื แสงเดินทางผ่านตัวกลางโปร่งใสทแี่ ตกตา่ ง กัน เช่น อากาศและนำ้ อากาศและแกว้ จะเกิด การหัก

เห หรืออาจเกิดการสะท้อนกลบั หมดใน ตวั กลางท่แี สงตกกระทบ การหักเหของแสงผ่าน เลนส์ทำให้เกดิ ภาพที่
มชี นดิ และขนาดตา่ ง ๆ

แสงขาวประกอบด้วยแสงสีต่าง ๆ เมื่อแสงขาว ผ่านปริซึมจะเกิดการกระจายแสงเป็นแสงสีต่างๆ
เรียกว่า สเปกตรัมของแสงขาว เมื่อเคลื่อนที่ใน ตัวกลางใด ๆ ที่ไม่ใช่อากาศ จะมีอัตราเร็วต่างกัน จึงมีการหัก
เหต่างกนั

1.2 สาระการเรียนรู้/เนื้อหา/Contents
1.2.1 ดรรชนหี ักเห
1.2.2 การเกิดภาพจากเลนส์

1.3 จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
1.3.1 อธิบายการเกิดการหกั เหของแสง แนวรงั สตี กกระทบ และแนวรังสีหกั เหได้ (K)
1.3.2 อธบิ ายการกระจายของแสงขาวเม่ือผา่ นปรซึ ึมได้ (K)
1.3.3 เขียนรังสีของแสงเพื่อหาตำแหน่งและลักษณะของภาพที่เกิดจากหักเหผ่านเลนส์นนู และเลนส์

เวา้ ได้ (P)
1.3.4 มีวนิ ยั ใฝเ่ รยี นรแู้ ละมุ่งมนั่ ในการทำงาน (A)

2. การจัดกจิ กรรมการเรียนรู้
การจดั กจิ กรรมการเรียนรู้โดยใชร้ ูปแบบ 5E

ช่วั โมงท่ี 1

ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement)
1.1 ครูสร้างความสนใจโดยทำการทดลองการหกั เหของแสงอย่างง่าย ดังนี้
- นำเหรยี ญวางลงไปในแกว้ เปลา่ ใส 1 เหรียญ และไม้บรรทดั ยาว จากนั้นให้นักเรียนสงั เกต

เหรยี ญท่อี ยูใ่ นแก้วเปลา่
- ครูเทน้ำลงไปในแก้วประมาณครง่ึ แก้ว ให้นกั เรยี นสังเกตเหรยี ญและไมบ้ รรทัดยาว ท่ีอยใู่ นแก้ว

ที่มนี ำ้ ขา้ งต้น
1.2 ครูสุ่มถามนักเรยี นเกีย่ วกับการทดลองข้างตน้
- ความแตกต่างระหวา่ งเหรยี ญและไม้บรรทัดยาวท่ีไม่มีนำ้ และมนี ำ้ ต่างกันอยา่ งไร
(แนวคำตอบ เม่ือมองเหรยี ญในนำ้ จะมองเห็นภาพของเหรียญอยตู่ นื้ กว่าตำแหน่งของจริง เพราะ

มมุ ตกกระทบในน้ำเล็กกวา่ มุมหกั เหในอากาศเม่ือแสงผา่ นจากนำ้ ขึน้ สู่อากาศ มุมหักเหจะโตขน้ึ และรังสหี ักเห
จะกระจายออกจากกนั เม่ือสังเกตไม้บรรทดั พบว่า ไม้บรรทดั ทจี่ มอยู่ในนำ้ โค้งงอและมีขนาดใหญ่กวา่ ส่วนที่
อยู่เหนอื ผวิ น้ำ เนื่องจากแสงจากไม้บรรทัดเกิดการหักเหขณะเคลื่อนทีผ่ ่านอากาศและเขา้ สูต่ าเรา ทำให้
มองเห็นไมบ้ รรทดั อยตู่ ้นื กว่าทเ่ี ป็นจรงิ )

ช่ัวโมงที่ 2

ขัน้ ที่ 2 สำรวจและคน้ หา (Exploration)
2.1 นักเรียนแต่ละคนศึกษาเรื่อง การหักเห ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และ

เทคโนโลยี ม.3 เล่ม 2
2.2 นักเรยี นแบ่งกลุ่ม กลมุ่ ละ 4-5 คน เทา่ ๆกนั เพือ่ ทำกิจกรรมการหกั เหของแสงผ่านตัวกลางที่ต่าง

กลางท่ตี ่างชนิดกัน จากน้ันตัวแทนกล่มุ ออกมารบั อุปกรณก์ ารทำกจิ กรรมกับครูหน้าชน้ั เรียน
2.3 นักเรียนอ่านจุดประสงค์ ตรวจเช็กวัสดุอุปกรณ์ที่ได้รับ และอ่านขั้นตอนปฏิบัติ จากนั้นลงมือทำ

ปฏิบตั กิ ิจกรรม
2.4 เมื่อได้ข้อมูลที่ครบถ้วนแล้ว แต่ละกลุ่มอภิปรายผลกิจกรรม ตอบคำถามท้ายกิจกรรมให้ถูกต้อง

จากนน้ั ส่งตัวแทนนำเสนอหนช้ นั้ เรียน
2.5 ครคู อยใหค้ ำแนะนำและข้อเสนอแนะเพิม่ เติมในการนำเสนอ เพอ่ื ให้นกั เรียนมีความเข้าใจทถ่ี ูกต้อง

ขน้ั ที่ 3 อธบิ ายและลงข้อสรุป (Explanation)
3.1 ครแู ละนักเรยี นรว่ มกนั อภปิ รายผลกจิ กรรมจนไดข้ อ้ สรุปว่า เมือ่ แสงผ่านอากาศเข้าสแู้ ท่งพลาสติก

โดยรังสีตกกระทบทำมุม 0 องศา กับเส้นแนวฉาก กล่าวคือ รังสีตกกระทบทำมุมฉากกับผิวด้านข้างของแท่ง
พลาสติก ลำแสงท่เี ข้าไปแทง่ พลาสติกจะอยู่ในแนวเดยี วกับแนวของรังสีตกกระทบ แตถ่ ้ารังสีตกกระทบทำมุม
มากกว่า 0 องศา กับเส้นแนวฉาก รังสีของแสงที่ผ่านเข้าไปผในแท่งพลาสติกทำมุมกับแนวเส้นแนวฉากโดยมี
มุมเล็กกว่ามุมตกกระทบ ถ้ามุมตกกระทบเปลี่ยนไป มุมระหว่างรังสีของแสงที่ผ่านเข้าไปในแท่งพลาสติกกับ
เสน้ แนวฉากจะทำมมุ เปลีย่ นไปด้วย แตย่ งั เล็กกว่ามุมตกกระทบ

ชั่วโมงท่ี 3

ขั้นท่ี 4 ขยายความรู้ (Elaboration)
4.1 ครูขยายความรนู้ กั เรียนโดยการนำความรู้เรื่อง เลนสม์ สี ว่ นประกอบสำคัญ ดังน้ี
- จุดศูนย์กลางความโคง้ (C) คือ จุดเสมือนจุดศูนย์กลางของวงกลมทีเ่ กิดจากความโค้งของเลนส์

ซางมี 2 จดุ โดยจะอยู่ดา้ นหน้าและด้านหลงั ของเลนส์
- แกนหลกั (x) เสน้ ตรงทีเ่ ชอ่ื มระหว่างจุดศูนย์กลางความโค้ง
- ระนาบหลกั (y) คือ ตำแหนง่ ทีเ่ กดิ จากการเบนของรังสี
- จดุ ศนู ย์กลาง (o) คือ จุดทอี่ ยูต่ รงกลางเลนส์ เม่อื รงั สที กุ รังสีหักเหอยูใ่ นเลนส์ เมื่อผ่านจุดน้ีแล้ว

รงั สีหกั เหออกจากเลนสจ์ ะขนานกับรังสีทต่ี กกระทบเลนส์

- จดุ โฟกัส (F) คือ จุดตดั รว่ มของรังสีหกั เหที่เกิดจากรังสีตกกระทบขนานและขนานกับแกนกลาง
หลกั โดยจุดโฟกัสของเลนส์เว้าจะอยบู่ นแกนหลักดา้ นเดียวกับรังสีตกกระทบ

ขน้ั ท่ี 5 ประเมิน (Evaluation)
5.1 นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่ 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 และ2.7 การหักเหของแสง ในหนังสือ

แบบฝกึ หดั เรยี นรายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 2

3. สือ่ การเรยี นการสอน และแหล่งการเรยี นรู้

3.1 หนังสอื เรยี นรายวิชาพนื้ ฐานวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ 1
3.2 หนงั สอื แบบฝกึ หัดรายวิชาพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1
3.3 อปุ กรณก์ ารทดลองการหักเหของแสงอยา่ งง่าย

4. วิธกี ารวัดและประเมนิ ผล การวดั /เคร่ืองมอื การวดั ภาระงาน/ชิน้ งาน เกณฑ์การ
จดุ ประสงค์ ประเมนิ ผล
ผา่ นเกณฑร์ ะดับดี
- อธิบายการเกิดการหัก - แบบประเมนิ การตอบคำถาม - การตอบคำถาม
ผา่ นเกณฑ์ระดับดี
เหของแสง แนวรังสีตก - ตรวจแบบฝึกหดั เรอื่ ง - แบบฝึกหัด
ผา่ นเกณฑร์ ะดับดี
กระทบ และแนวรงั สี การหักเหของแสง เร่ือง การหกั เหของแสง

หักเหได้ (K)

- อธิบายการกระจาย

ของแสงขาวเมื่อผ่านปรึ

ซึมได้ (K)

- เขียนรังสีของแสงเพื่อ - แบบประเมินกิจกรรม - กจิ กรรม การหกั เหของ

หาตำแหน่งและลักษณะ แสงผ่านตวั กลางต่างชนดิ

ของภาพที่เกิดจากหักเห กัน

ผ่านเลนส์นูนและเลนส์

เวา้ ได้ (P)

- มีวินัยใฝ่เรียนรู้และ - แบบประเมินคุณลักษณะ - มวี ินยั

มุ่งมัน่ ในการทำงาน (A) อนั พึงประสงค์ - ใฝเ่ รียนรู้

- มุ่งมนั่ ในการทำงาน

ใบกิจกรรม

เร่อื ง การหกั เหของแสงผา่ นตัวกลางท่ีตา่ งชนดิ กนั

กลุ่มท่ี ....................................

รายชอ่ื สมาชกิ

1. ...........................................................................ชั้น......................เลขท.่ี ............ห้อง...........
2. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง...........
3. ...........................................................................ช้ัน......................เลขที.่ ............ห้อง...........
4. ...........................................................................ชั้น......................เลขท.ี่ ............หอ้ ง...........
5. ...........................................................................ช้ัน......................เลขท.ี่ ............ห้อง...........

จุดประสงค์ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
ทดลองและอธิบายการหกั เหของแสงผา่ นตวั กลางที่ตา่ งชนดิ กนั • การวัด
• การสังเกต
วสั ดุอุปกรณ์ • การทดลอง
• การลงความเหน็ จากข้อมลู
1. ดินสอ 5. กล่องแสงพรอ้ มแผ่นชอ่ งแสง
จิตวิทยาศาสตร์
2. ไม้บรรทัด 6. ไมโ้ พรแทรกเตอรช์ นิดคร่งึ วงกลม • ความสนใจใฝร่ ู้
• ความร่วมแสดงความคดิ เหน็
3. กระดาษขาว 7. แท่งพลาสติกใสรูปทรงส่เี หลย่ี มผืนผ้า

4. หมอ้ แปลงไฟฟา้ โวลตต์ ่ำ พรอ้ มสายไฟฟ้า

วธิ ีปฏิบตั ิ

1. วางแท่งพลาสติกใสรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าลงบนกระดาษขาว แล้วนำมาวางในตำแหน่งที่รองรับแสงที่ออก
จากกล่องแสง โดยให้ปลายของกล่องแสงวางทับบนขอบของกระดาษขาว ดังภาพ จัดให้ลำแสงที่ออกจาก
กลอ่ งแสงตกกระทบทผี่ วิ ของแทง่ พลาสตกิ ใสให้เกดิ มุมตกกระทบเท่ากับ 30 องศา

2. สังเกตลำแสงที่เกิดขึ้น ทั้งที่อยู่ข้างนอกและข้างในแท่งพลาสติกใส ใช้ดินสอจุดลงบนกระดาษขาวบริเวณ
ขอบแท่งพลาสติกใสตรงตำแหน่งทีล่ ำแสงเกิดการสะท้อนและหักเหของแสง และจุดบนแนวลำแสงท่ีออกจาก
แท่งพลาสตกิ ใสอีก 1 ตำแหน่ง แล้วลากเสน้ ตามแนวขอบแท่งพลาสตกิ ใสให้ครบรอบ
3. ปิดสวิตช์หม้อแปลงไฟฟ้า ยกแท่งพลาสติกใสออกจากกระดาษขาว แล้วลากเชื่อมต่อจุดเพื่อให้ปรากฎแนว
รังสีสะท้อนและรังสีหักเห จากนั้นวัดขนาดของมุมตกกระทบ มุมสะท้อน และมุมหักเหทีเกิดขึ้นทั้งขา้ งในและ
ขา้ งนอกแทง่ พลาสติกใส แล้วบนั ทกึ ผล
4. ปฏิบตั ิขอ้ 1. ซ้ำ แต่เปลีย่ นมมุ ตกกระทบเป็น 45 องศา 60 องศา และ 0 องศา ตามลำดับ

ตารางบันทึกกจิ กรรม

มมุ ตกกระทบ มมุ สะท้อน (องศา) มุมหกั เหภายใน มุมหกั เหภายนอก
(องศา) แทง่ พลาสตกิ ใส (องศา) แทง่ พลาสติกใส (องศา)
30

45

60

0

อภปิ รายผลกจิ กรรม

............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
..................................................................................................... ............................................................... ..........
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................

คำถามท้ายกิจกรรม

1. มมุ ตกกระทบและมุมระหว่างเส้นแนวฉากกับลำแสงท่ผี ่านไปในแท่งพลาสติกใสมีค่าเท่ากันหรอื ไม่ อยา่ งไร
............................................................................................................................. ...........................................
............................................................................................................................. ...........................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........................................

2. เม่อื มุมตกกระทบเปล่ยี นไป มมุ ระหว่างเส้นแนวฉากกับลำแสงที่ผา่ นไปในแท่งพลาสติกใสเปล่ียนไปหรือไม่
อยา่ งไร

............................................................................................................................. ...........................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........................................
................................................................................................................................... .....................................

ใบกิจกรรม เ ลย

เร่ือง การหักเหของแสงผ่านตัวกลางที่ต่างชนิดกนั

กลุม่ ท่ี ....................................

รายช่อื สมาชกิ

1. ...........................................................................ช้นั ......................เลขท.ี่ ............หอ้ ง...........
2. ...........................................................................ชัน้ ......................เลขที่.............หอ้ ง...........
3. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............หอ้ ง...........
4. ...........................................................................ชนั้ ......................เลขท.่ี ............ห้อง...........
5. ...........................................................................ช้นั ......................เลขท.่ี ............หอ้ ง...........

จดุ ประสงค์ ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์
ทดลองและอธิบายการหักเหของแสงผา่ นตวั กลางท่ีตา่ งชนิดกัน • การวัด
• การสังเกต
วสั ดอุ ุปกรณ์ • การทดลอง
• การลงความเห็นจากข้อมลู
1. ดินสอ 5. กลอ่ งแสงพร้อมแผน่ ชอ่ งแสง
จติ วทิ ยาศาสตร์
2. ไม้บรรทดั 6. ไมโ้ พรแทรกเตอรช์ นดิ คร่งึ วงกลม • ความสนใจใฝร่ ู้
• ความร่วมแสดงความคิดเห็น
3. กระดาษขาว 7. แท่งพลาสติกใสรปู ทรงสี่เหล่ียมผืนผ้า

4. หมอ้ แปลงไฟฟ้าโวลตต์ ่ำ พร้อมสายไฟฟา้

วิธีปฏบิ ตั ิ

1. วางแท่งพลาสติกใสรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าลงบนกระดาษขาว แล้วนำมาวางในตำแหน่งที่รองรับแสงที่ออก
จากกล่องแสง โดยให้ปลายของกล่องแสงวางทับบนขอบของกระดาษขาว ดังภาพ จัดให้ลำแสงที่ออกจาก
กล่องแสงตกกระทบทผ่ี วิ ของแทง่ พลาสติกใสใหเ้ กดิ มุมตกกระทบเทา่ กับ 30 องศา

2. สังเกตลำแสงที่เกิดขึ้น ทั้งที่อยู่ข้างนอกและข้างในแท่งพลาสติกใส ใช้ดินสอจุดลงบนกระดาษขาวบริเวณ
ขอบแท่งพลาสติกใสตรงตำแหน่งทีล่ ำแสงเกิดการสะท้อนและหักเหของแสง และจุดบนแนวลำแสงท่ีออกจาก
แท่งพลาสตกิ ใสอีก 1 ตำแหน่ง แล้วลากเสน้ ตามแนวขอบแท่งพลาสตกิ ใสให้ครบรอบ
3. ปิดสวิตช์หม้อแปลงไฟฟ้า ยกแท่งพลาสติกใสออกจากกระดาษขาว แล้วลากเชื่อมต่อจุดเพื่อให้ปรากฎแนว
รังสีสะท้อนและรังสีหักเห จากนั้นวัดขนาดของมุมตกกระทบ มุมสะท้อน และมุมหักเหทีเกิดขึ้นทั้งขา้ งในและ
ขา้ งนอกแทง่ พลาสติกใส แล้วบนั ทึกผล
4. ปฏิบตั ิขอ้ 1. ซ้ำ แต่เปลีย่ นมมุ ตกกระทบเป็น 45 องศา 60 องศา และ 0 องศา ตามลำดับ

ตารางบันทึกกจิ กรรม

มมุ ตกกระทบ มมุ สะท้อน (องศา) มุมหกั เหภายใน มุมหกั เหภายนอก
(องศา) แทง่ พลาสตกิ ใส (องศา) แทง่ พลาสติกใส (องศา)
30

45

60

0

อภิปรายผลกิจกรรม

...เ..ม..่อื..แ...ส..ง..เ.ค...ล..ือ่..น...ท...่จี ..า..ก..อ...า..ก..า..ศ..เ..ข..้า..ส..แู่...ท..่ง..พ...ล..า..ส...ต..กิ..ใ..ส....ซ..่งึ..ม..คี...ว..า..ม..ห...น...า..แ..น..่น...ต..า่..ง..ก...ัน....จ.ะ..ม...ีแ..ส...ง..บ..า..ง..ส..ว่..น...เ.ก...ิด..ก..า..ร.............
...ส...ะ..ท...้อ..น...ก..ล..บั...ไ.ป...ย..ัง..ต...วั ..ก..ล..า..ง..เ..ด..มิ....แ..ล...ะ.บ...า..ง..ส..ว่..น...จ..ะ..เ..ก..ิด..ก...า..ร..ห..ัก...เ.ห...เ.ข..า้..ไ..ป..ใ..น...แ..ท...่ง.พ...ล...า..ส..ต..กิ...ใ.ส....ถ..้า..ร..งั..ส..ีต...ก..ก...ร..ะ..ท..บ...ท...ำ......
...ม...มุ ....0...อ...ง.ศ...า...ก...บั ..เ.ส...้น..แ...น..ว..ฉ...า..ก....ร..ัง.ส...ีห..กั...เ.ห...จ..ะ..อ..ย...ู่ใ.น...แ..น...ว..เ.ด...ยี ..ว..ก..ับ...แ..น...ว..ข..อ..ง..ร..ัง..ส..ตี...ก..ก...ร..ะ..ท..บ....แ...ต..่ถ..า้..ร..ัง..ส..ีต...ก..ก...ร..ะ..ท...บ.........
...ท...ำ..ม..ุม...ม..า..ก...ก..ว..า่...0....อ..ง..ศ...า...ก..ับ...เ.ส...้น..แ...น..ว..ฉ...า..ก...ร..ัง..ส...หี ..ัก...เ.ห..ท...ผ่ี..่า..น...เ.ข...้า..ไ.ป...ใ.น...แ..ท...่ง..พ..ล...า..ส..ต...ิก.ใ..ส..จ...ะ..เ.บ...น..เ..ข..้า..ห..า..ฉ...า..ก...ท...ำ..ใ..ห..้......
...ม...มุ ..เ..ล..ก็ ..ก...ว..า่ ..ม..มุ...ต..ก..ก...ร..ะ..ท...บ..เ..พ..ร..า..ะ..แ...ส..ง..เ.ค...ล..ื่อ..น...ท...ี่จ..า..ก..ต...วั ..ก..ล...า.ง..ท...ี่ม..ีด...ร..ร..ช..น...ีห...ัก..เ.ห...น..อ้...ย..ก...ว..า่ ...(.อ..า..ก...า..ศ..)...ไ.ป...ส..ู่ด...ร..ร..ช..น...ีห..ัก... ...
...เ..ห..ม...า..ก..ก..ว..า่....(.แ..ท...่ง..พ...ล..า..ส..ต...ิก..ใ..ส..)............................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
.................................................................................................................... ..........................................................
............................................................................................................................. .................................................

คำถามท้ายกจิ กรรม

1. มุมตกกระทบและมุมระหว่างเส้นแนวฉากกับลำแสงทผี่ ่านไปในแท่งพลาสติกใสมีค่าเท่ากนั หรอื ไม่ อยา่ งไร
.................................................................................................. ......................................................................
..ไ.ม...เ่.ท...่า..ก..ัน....ม...ุม..ร..ะ..ห...ว..า่..ง..เ.ส..้น...แ..น...ว..ฉ..า..ก...ก..บั...ล..ำ..แ..ส...ง..ท..ี่ผ...่า..น..ไ..ป..ใ..น..แ...ท...่ง.พ...ล..า..ส...ต..ิก...ใ.ส..จ...ะ..เ.ล...็ก..ก..ว..า่ ..ม..มุ...ต..ก...ก..ร..ะ..ท...บ..................
..เ.น...ื่อ..ง..จ..า..ก....อ..า..ก...า..ศ..ม..ีด...ร..ร..ช..น...ีห..กั...เ.ห...น..้อ...ย..ก...ว..่า..แ..ท...่ง.พ...ล..า..ส...ต..ิก...ใ.ส....ด..งั..น...ัน้ ....แ..ส..ง..จ..ะ...ห..ัก...เ.ห...เ.ข..า้..ห...า..เ.ส..้น...แ..น. .ว..ฉ...า..ก..................
......................................................................................................... ...............................................................

2. เมอ่ื มุมตกกระทบเปล่ียนไป มมุ ระหว่างเส้นแนวฉากกบั ลำแสงท่ผี ่านไปในแท่งพลาสติกใสเปล่ียนไปหรือไม่
อยา่ งไร

............................................................................................................................. ...........................................
....เ.ป...ล..ี่ย..น...ไ..ป....โ.ด..ย...เ.ม..่ือ...ม..ุม...ต..ก...ก..ร..ะ..ท...บ...เ.พ...มิ่ ..ข..ึน้...จ..ะ..ท...ำ..ใ.ห...ม้..ุม...ร..ะ..ห...ว..่า..ง..เ.ส..น้...แ..น...ว..ฉ..า..ก...ก..บั...ล..ำ..แ..ส...ง.ท...ผ่ี..่า..น...ไ..ป..ใ..น..แ...ท..่ง.............
....พ...ล..า..ส..ต...ิก..ใ..ส..เ.พ...่ิม..ข...้ึน.............................................................................................. ...........................................
............................................................................................................................. ...........................................

แบบฝกึ หดั เรือ่ ง การหักเหของแสง

แบบฝึกหดั ท่ี 2.1 เปรียบเทยี บขอ้ มลู เก่ียวกบั การหักเห เม่อื แสงเดินทางผ่านบรเิ วณทมี่ ีดรรชนีหักเห (n)

ไม่เทา่ กัน

ข้อมลู nมาก nน้อย nน้อย nมาก
1. แผนภาพรงั สีหกั เห

2. ขนาดมุม (θ)
3. ความหนาแน่น (D)
4. อตั ราเรว็ แสงในตัวกลาง (V)

แบบฝกึ หัดที่ 2.2 ดูภาพ แล้วอธบิ ายเกี่ยวกบั การหักเหของแสง

……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………

แบบฝกึ หัดท่ี 2.3 อา่ นสถานการณ์ แล้วขดี  หน้าข้อความทเี่ ป็นไปได้ พร้อมใหเ้ หตุลประกอบ

แกว้ สงั เกตลำแสงเลเซอรจ์ ำกแท่งเลเซอรท์ ่อี ยทู่ ่กี น้ สระนำ้
ซ่งึ เคลอื่ นท่ไี ปมำตลอดเวลำ แกว้ สงั เกตเห็นวำ่ เม่ือลำแสง
เลเซอรเ์ คล่อื นท่มี ำถงึ รอยตอ่ ระหว่ำงนำ้ กบั อำกำศดว้ ย
มมุ ตกกระทบคำ่ หนง่ึ จะเห็นลำแสงพ่งุ ออกมำจำกนำ้
โดยเบนออกจำกแนวตงั้ ฉำกระหวำ่ งรอยต่อของตวั กลำง
เม่ือลำแสงมมี มุ ตกกระทบเพ่ิมมำกขึน้ เรอื่ ย ๆ จนมีขนำด
มมุ เทำ่ กบั θ องศำ แกว้ จะมองเหน็ ลำแสงเลเซอรอ์ ย่ใู น
แนวขนำนกบั รอยต่อระหว่ำงนำ้ กบั อำกำศ

1. ดรรชนหี ักเหของน้ำ (nนำ้ ) มากกว่าดรรชนีหักเหของอากาศ (nอากาศ)
เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................

2. อัตราเรว็ แสงในน้ำมากกว่าอัตราเรว็ ของแสงในอากาศ
เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................

3. มุมวกิ ฤตมีขนาดเทา่ กับมุมสะท้อนเสมอ
เพราะ ..................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................................. .............................................

4. มุมวกิ ฤตมีขนาดเท่ากบั θ องศา
เพราะ .............................................................................................................................................................. ....
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................

5. เมอื่ ลำแสงเลเซอรม์ ีมุมตกกระทบมากกว่า องศา แก้วจะมองไมเ่ ห็นลำแสงพงุ่ ออกมาจากน้ำ
เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................
...................................................................................................................................................... ........................
........................................................................................................... ...................................................................

แบบฝกึ หดั ที่ 2.4 ตอบคำถามต่อไปน้ี

1. สมชายตอ้ งการไปจบั ปลาในบึงแห่งหนงึ่ ขณะท่ีสมชายมองเหน็ ตัวปลาในน้ำและกำลงั ใชฉ้ มวกในการจับ
ปลาสมชายตอ้ งวางแผนการจับปลาครง้ั น้ีอย่างไรเพื่อใหจ้ บั ปลาไดส้ ำเรจ็ พร้อมวาดภาพประกอบ
........................................................................................................................ ......................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................................... .....................
.............................................................................................................. ................................................................

2. เกง่ กำลังดำน้ำอยู่ มองเห็นนกตัวหนง่ึ เกาะอยบู่ นก่ิงไม้ เก่งจะมองเห็นตำแหน่งของนกตัวนนั้ เปลี่ยนแปลงไป
อยา่ งไร เพราะเหตใุ ด พรม้ วาดภาพประกอบ
............................................................................................................................................................... ...............
.................................................................................................................... ..........................................................
............................................................................................................................. .................................................
..................................................................................................................................................... .........................
......................................................................................................... .....................................................................
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................

แบบฝึกหดั ที่ 2.5 เขยี นแผนภาพกรเคลื่อนที่ของแสงเพื่อแสดงการเกิดภาพจากเลนส์บางและบอกลกั ษณะ

ภาพที่ได้

ระยะวตั ถุ แผนภาพ ลกั ษณะภาพ

1. วางวัตถหุ า่ งจากเลนสน์ ูนโดย .............................................

ให้ระยะวตั ถุมากกวา่ รัศมีความ .............................................

โค้ง .............................................

.............................................

.............................................

.............................................

2. วางวัตถหุ า่ งจากเลนสน์ นู โดย .............................................

ใหร้ ะยะวตั ถุมากกวา่ ความยาว .............................................

โฟกสั แตน่ ้อยกวา่ รศั มีความโคง้ .............................................

.............................................

.............................................

.............................................

3. วางวตั ถุหา่ งจากเลนสน์ ูนโดย .............................................

ใหร้ ะยะวัตถุน้อยกว่าความยาว .............................................

โฟกสั .............................................

.............................................

.............................................

.............................................

4. วางวัตถหุ ่างจากเลนส์เว้าโดย .............................................

ใหร้ ะยะวตั ถุมากกวา่ รศั มีความ .............................................

โค้ง .............................................

.............................................

.............................................

.............................................

5. วางวัตถุห่างจากเลนส์เว้าโดย .............................................

ให้ระยะวัตถุนอ้ ยกว่าความยาว .............................................

โฟกัส .............................................

.............................................

.............................................

แบบฝึกหดั ท่ี 2.6 ปฏิบัติกิจกรรมตอ่ ไปนี้
1. สอ่ งลำแสงขนานเข้าไปในกลอ่ งที่บรรจเุ ลนส์ไว้ 1 อัน แล้วสงั เกตลกั ษณะลำแสงที่ทะลอุ อกมา ให้วาดภาพ
เลนส์ท่บี รรจุอยู่ในกล่องและแผนภาพการเคลื่อนที่ของลำแสงผ่านกล่อง

1. 2.

2. สอ่ งลำแสงขนานเข้าไปในกลอ่ งทบ่ี รรจุเลนส์ไว้ 2 อัน ใหว้ าดแผนภาพการเคล่ือนท่ีของลำแสง
1. 2.

3. วางวัตถุไว้ดา้ นหน้าเลนส์และกระจก ดงั ภาพ ให้วาดแผนการเคล่อื นที่ของแสงเพ่ือแสดงตำแหน่งภาพ
สุดทา้ ยที่ได้

1.

2.

4. จากแผนภาพการเคล่ือนท่ีของแสงที่ผ่านเลนส์ A และเลนส์ B ให้ระบุว่า เลนส์ A และเลนส์ B คอื เลนส์
อะไร

............................................................................................................................. ........................................................
.....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ........................................................
............................................................................................................................. ........................................................
......................................................................................................................................................... ............................
....................................................................................................... ..............................................................................
............................................................................................................................. ........................................................
....5......ว..า..ง..เ.ล..น...ส..์เ..ว..้า..ม..คี...ว..า..ม..ย..า..ว..โ..ฟ...ก..ัส....1..5....เ.ซ..น...ต..เิ.ม...ต..ร....ห..่า..ง..จ..า..ก...เ.ล..น...ส..์น...ูน....3..0....เ.ซ...น..ต...ิเ.ม..ต..ร...เ..ม..่ือ...ฉ..า..ย..ล...ำ.แ...ส..ง..ข..น...า..ด..ต...ก.............

กระทบเลนส์เว้า แล้วหักเหผา่ นเลนสน์ ูนออกมาเปน็ ลำแสงขนานอีกครงั้ อยากทราบวา่ ความยาวโฟกสั ของ
เลนสน์ นู มขี นาดเทา่ ใด พร้อมวาดแผนภาพการเคล่ือนท่ีของแสง

.....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ........................................................
............................................................................................................................. ........................................................
.............................................................................................................................................................................. .......
............................................................................................................................ .........................................................
............................................................................................................................. ........................................................
............................................................................................................................................... ......................................
............................................................................................. ........................................................................................

6. วางเลนส์นูน A ความยาวโฟกัส 10 เซนติเมตร หา่ งจากเลนส์นนู B 30 เซนตเิ มตร เมื่อฉายลำแสงขนาดตก
กระทบเลนส์นูน A พบว่า ลำแสงหกั เหผา่ นเลนสน์ ูน B ออกมาเปน็ ลำแสงขนาน อยากทราบว่าความยาวโฟกสั
ของเลนส์นูน B มีขนาดเทา่ ใด พร้อมวาดแผนภาพการเคล่อื นทข่ี องแสง

....................................................................................................................... ..............................................................
............................................................................................................................. ........................................................
.......................................................................................................................................... ...........................................
.....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ........................................................
............................................................................................................................. ........................................................
.....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ........................................................

แบบฝกึ หดั ท่ี 2.7 วเิ คราะห์ข้อมูล แล้วพิจารณาวา่ ข้อความที่กำหนดให้ถกู ตอ้ งหรือไม่ถูกต้องพร้อมใหเ้ หตผุ ล

ประกอบ

1.

ระยะจากวัตถุถึง ภาพจากเลนส์ A ภาพจากเลนส์ B

เลนส์ (cm) ชนิดภาพ ขนาด ชนิดภาพ ขนาด

5-10 เสมอื น ใหญก่ ว่าวัตถุ เสมือน เลก็ กว่าวัตถุ

11-20 จรงิ ใหญก่ ว่าวัตถุ เสมอื น เล็กกว่าวตั ถุ

21-30 จรงิ เลก็ กว่าวัตถุ เสมือน เล็กกว่าวตั ถุ

1) เลนส์ A และเลนส์ B เปน็ เลนส์นูน
ถูกต้อง เพราะ .......................................................................................................................................

.............................................................................................. ................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................... ...............................................

ไม่ถกู ต้อง เพราะ ....................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................................................................. ............................................
....................................................................................... .......................................................................................

2) เลนส์ A มคี วามยาวโฟกสั มากกวา่ 10 เซนติเมตร แต่ไม่ถงึ 11 เซนติเมตร
ถูกตอ้ ง เพราะ ........................................................................................................................................

.............................................................................................. ................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................... ...............................................

ไม่ถกู ตอ้ ง เพราะ ....................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................................................................. ............................................
....................................................................................... .......................................................................................

2. เมอื่ นักเรยี นนำเลนส์อนั หนึ่งไปรบั แสงอาทิตย์กลางแจง้ แล้วใชก้ ระดาษสขี าวเป็นฉากรับภาพ เลอ่ื นฉากไป

มาจนปรากฎตำแหนง่ จดุ สวา่ งจา้ เล็กทสี่ ดุ บนกระดาษ วัดระยะหา่ งจากสุดสว่างขึ้นมายงั เลนสไ์ ด้ระยะ 10

เซนติเมตรพอดี

ก. เม่อื วตั ถุอยหู่ า่ งจากเลนสท์ ี่ใชใ้ นการทดลองที่ระยะอนันตจ์ ะเกดิ ภาพจรงิ มลี ักษณะเป็นจุดที่จดุ โฟกสั

ข. เลนส์ทใี่ ชท้ ำการทดลองมรี ัศมคี วามโคง้ 10 เซนติเมตร

ค. เลนสท์ ใี่ ชท้ ำการทดลองเปน็ เลนส์นูนมคี วามยาวโฟกัส 10 เซนติเมตร

ข้อความท่ีกล่าวเกีย่ วกบั การทดลองนีไ้ ด้ถกู ต้อง ไดแ้ ก่ ก. ข. ค.

เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................

............................................................................................................................. .................................................

..............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. .................................................

แบบฝึกหดั เร่อื ง การหกั เหของแสง เ ลย

แบบฝกึ หดั ที่ 2.1 เปรยี บเทยี บข้อมูลเกยี่ วกบั การหักเห เม่อื แสงเดนิ ทางผ่านบรเิ วณที่มีดรรชนหี ักเห (n)

ไม่เท่ากนั

ขอ้ มูล nมาก nนอ้ ย nน้อย nมาก
1. แผนภาพรังสีหกั เห

2. ขนาดมุม (θ)
3. ความหนาแนน่ (D)
4. อัตราเรว็ แสงในตวั กลาง (V)

แบบฝึกหัดที่ 2.2 ดูภาพ แล้วอธบิ ายเกย่ี วกับการหักเหของแสง

จากภาพ แสงเคลื่อนท่จี ากผลกลว้ ยผ่าน จากภาพ แสงเคลื่อนท่ีจากช้อนผา่ นตัวกลาง
ตวั กลาง 3 ตัวกลาง คือ แก้ว (n = 1.5) นำ้ (n 3 ตัวกลาง คือ ของเหลว แก้ว และอากาศ
= 1.33) และอากาศ (n = 1) ดังน้นั จงึ เกิด ดังนน้ั จึงเกดิ การหกั เห 3 ครงั้ กอ่ นเข้าสู่
การหกั เห 3 ครง้ั ก่อนเขา้ สู่ดวงตาของเรา ซึ่ง ดวงตาของเรา ซง่ึ แสงเคลื่อนทีจ่ ากของเหลว
แสงเคลอื่ นที่จากแก้วซง่ึ มี n มาก ผา่ นมายัง ซง่ึ มี n มากผ่านมายงั อากาศซึง่ มี n น้อย ทำ
อากาศซงึ่ มี n น้อย ทำใหร้ งั สีหกั เหเบนออก ให้รังสีหกั เหเบนออกจากเส้นแนวฉาก ชอ้ น
จากเสน้ แนวฉาก ผลกล้วยที่เรามองเห็นจึงมี สว่ นทอ่ี ยูใ่ นของเหลวจงึ มขี นาดใหญก่ วา่ และ
ขนาดใหญ่กว่าปกติบางสว่ น โค้งงอกว่า

แบบฝกึ หดั ท่ี 2.3 อ่านสถานการณ์ แล้วขดี  หนา้ ข้อความท่เี ปน็ ไปได้ พรอ้ มให้เหตุลประกอบ

แกว้ สงั เกตลำแสงเลเซอรจ์ ำกแทง่ เลเซอรท์ ่อี ย่ทู ่กี น้ สระนำ้
ซ่งึ เคลื่อนท่ไี ปมำตลอดเวลำ แกว้ สงั เกตเห็นวำ่ เม่ือลำแสง
เลเซอรเ์ คล่อื นท่มี ำถงึ รอยต่อระหวำ่ งนำ้ กบั อำกำศดว้ ย
มมุ ตกกระทบคำ่ หนง่ึ จะเห็นลำแสงพ่งุ ออกมำจำกนำ้
โดยเบนออกจำกแนวตงั้ ฉำกระหว่ำงรอยต่อของตวั กลำง
เม่ือลำแสงมีมมุ ตกกระทบเพมิ่ มำกขึน้ เร่อื ย ๆ จนมขี นำด
มมุ เทำ่ กบั θ องศำ แกว้ จะมองเหน็ ลำแสงเลเซอรอ์ ยใู่ น
แนวขนำนกบั รอยตอ่ ระหว่ำงนำ้ กบั อำกำศ

1.  ดรรชนหี ักเหของนำ้ (nนำ้ ) มากกว่าดรรชนีหกั เหของอากาศ (nอากาศ)
เพราะ ............................................................................................................................. .....................................
.................ล...ำ..แ..ส..ง..เ..ล..เ.ซ..อ...ร..ท์ ...ี่พ..ุง่..ข..้ึน...ม...า..ใ.น...อ..า..ก..า..ศ...เ.บ...น..อ...อ..ก...จ..า..ก..แ..น...ว..ต..งั้..ฉ..า..ก...ร..ะ..ห..ว...่า..ง.ร..อ...ย..ต..่.อ..ข..อ...ง.ต...วั ..ก..ล...า..ง...ห...ร..อื ..เ.บ...น........
................อ..อ...ก..จ..า..ก...เ.ส..้น...แ..น...ว..ฉ..า..ก....ด...ัง.น...น้ั....n..น..้อ..ย...>....n...อ.า..ก.า..ศ......................................... .................................................

2. อตั ราเรว็ แสงในน้ำมากกวา่ อตั ราเร็วของแสงในอากาศ
เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................
.................................................................................................................................................... ..........................
......................................................................................................... .....................................................................

3. มุมวิกฤตมีขนาดเท่ากับมุมสะท้อนเสมอ
เพราะ ....................................................................................................................... ...........................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................................................................ ..

4.  มมุ วกิ ฤตมีขนาดเท่ากับ θ องศา
เพราะ ..................................................................................................................................................................
.....ม..มุ...ว..กิ ..ฤ..ต....ค...ือ...ม...มุ..ต...ก..ก...ร..ะ..ท..บ...ท...ี่ท...ำ.ใ..ห...้ม..ุม...ห..ัก...เ.ห...ท..ำ..ม...มุ ...9...0...อ...ง.ศ...า...ก...บั ..เ..ส..้น..แ...น..ว..ฉ...า..ก...ห...ร..อื ..ร..ัง..ส..ีห...กั ..เ.ห...อ..ย...่ใู .น...แ..น...ว............
...ร..อ...ย..ต...อ่ ..ร..ะ..ห...ว..่า..ง..ต..วั..ก..ล...า..ง...ด..งั..น...้ัน....ม..ุม...ว..กิ ..ฤ..ต...ม..ีข...น..า..ด...เ.ท...่า..ก..บั....θ.....อ..ง..ศ..า........................................... .............................

5.  เมอ่ื ลำแสงเลเซอร์มมี มุ ตกกระทบมากกวา่ องศา แก้วจะมองไม่เหน็ ลำแสงพุง่ ออกมาจากน้ำ
เพราะ ..................................................................................................................................................................
......เ.ม...อื่ ..ล...ำ..แ..ส..ง..เ.ล...เ.ซ..อ...ร..ม์ ..มี...ุม..ต...ก..ก..ร..ะ...ท..บ...ม..า..ก...ก..ว..า่....θ....อ...ง.ศ...า...ห...ร..ือ..ม...มุ ..ว..กิ...ฤ..ต....จ..ะ..ไ..ม..ม่...ีร..ัง.ส..หี...ัก..เ..ห..เ.ก...ดิ ..ข...้ึน....แ..ส..ง..จ..ะ...ส..ะ..ท...้อ..น.....
...ก...ล..บั...ส..ตู่...วั ..ก..ล..า..ง..เ.ด...ิม....เ.ร..ีย..ก...ว..า่ ...ก..า..ร..ส...ะ..ท..อ้...น...ก..ล..บั...ห...ม..ด............................................................................ ....................

แบบฝึกหดั ที่ 2.4 ตอบคำถามตอ่ ไปนี้

1. สมชายตอ้ งการไปจับปลาในบงึ แหง่ หน่งึ ขณะทสี่ มชายมองเหน็ ตวั ปลาในนำ้ และกำลงั ใชฉ้ มวกในการจบั
ปลาสมชายต้องวางแผนการจับปลาครง้ั น้ีอย่างไรเพอ่ื ให้จับปลาไดส้ ำเร็จ พร้อมวาดภาพประกอบ
...ก..า..ร..ท...ีส่..ม...ช..า..ย...ม..อ..ง..เ.ห...น็...ป..ล...า..ก..ำ..ล..ัง..ว..่า..ย...น..้ำ..อ...ย..ู่น...้นั ...ต...า..ข..อ...ง.ส...ม..ช...า..ย..จ..ะ..ม...อ..ง..เ.ห...็น...ป..ล...า..ว..่า..ย..น. .ำ้..อ..ย...ู่ใ.น...ร..ะ..ด..ับ...ท...่ตี ..้นื...ก..ว..่า..ป...ก..ต...ิ ..
..ห..ร..อื....อ..ย...ู่ใ.ก...ล..ผ้..ิว...น..้ำ...ซ...ง่ึ ..ไ.ม...่ใ.ช..่ต...ำ..แ..ห...น..ง่..ท...แ่ี..ท...จ้..ร..งิ..ข..อ...ง..ต..วั..ป...ล..า...เ.น...อ่ื ..ง..จ..า..ก...แ..ส..ง..เ.ด...นิ..ท...า..ง..จ..า..ก...ต..วั..ก..ล...า..ง..ท..เ่ี..ป..น็...น..ำ้....(.ด..ร..ร..ช...น..หี...กั
..เ.ห...ม..า..ก..)...ไ.ป...ย..งั..ต...วั ..ก..ล...า.ง..ท...ี่เ.ป...น็..อ...า..ก..า..ศ....(.ด...ร..ร..ช..น...ีห..ัก...เ.ห..น...้อ..ย...)..ร..งั..ส...หี ..กั...เ.ห..จ...ะ..เ.บ...น..อ...อ..ก...จ..า.ก...เ.ส..น้...แ..น...ว..ฉ..า..ก....ด..งั..น...ัน้ ....ถ..า้..ส..ม...ช..า..ย
..อ..ย..า..ก...จ..ับ...ป..ล...า..ไ.ด...ส้ ..ำ..เ.ร..จ็....ส..ม...ช..า..ย..ต...อ้ ..ง..ค..า..ด...เ.ด..า..ต...ำ..แ..ห...น..่ง..ข...อ..ง..ป..ล...า..ใ.ห...ล้..กึ...ก..ว..่า..ต...ำ..แ..ห..น...่ง..ท..ีเ่.ห...น็ ..ป...ล..า....จ..งึ..จ..ะ..ม...โี .อ...ก..า..ศ...จ..ับ..ป...ล..า. ได้

2. เกง่ กำลงั ดำน้ำอยู่ มองเหน็ นกตวั หนง่ึ เกาะอย่บู นกง่ิ ไม้ เก่งจะมองเหน็ ตำแหน่งของนกตัวนัน้ เปล่ียนแปลงไป
อย่างไร เพราะเหตุใด พร้มวาดภาพประกอบ
............................................................................................................................. .................................................
...............เ.ก...่ง..จ..ะ..ม...อ..ง..เ.ห..็น...น...ก..อ..ย...สู่ ..ูง..ก..ว..่า..ค...ว..า..ม..เ..ป..น็...จ..ร..ิง............................................................................. ...................
............เ..น..ือ่...ง.จ...า..ก..แ..ส...ง..เ.ด..ิน...ท...า..ง.จ...า..ก..ต..วั..ก...ล..า..ง..ท...่ีเ.ป...็น..อ...า..ก..า..ศ............................ ..............................................................
............(..ด..ร..ร..ช..น...ีห...กั ..เ.ห...น...้อ..ย..)...ไ.ป...ย..งั..ต..ัว...ก..ล..า..ง..ท...ี่เ.ป...็น..น...ำ้ ...(.ด...ร..ร..ช..น...ี .................................................................................
............ห...ัก..เ..ห..ม...า..ก..)...ร..ัง.ส...หี ..ัก...เ.ห...จ..ะ..เ..บ..น...เ.ข..า้..ห...า..เ.ส...้น..แ...น..ว..ฉ...า.ก..........................................................................................
............ด...ัง..ภ..า..พ................................................................................ .........................................................................
............................................................................................................................. .................................................

แบบฝกึ หดั ท่ี 2.5 เขียนแผนภาพกรเคลื่อนที่ของแสงเพ่ือแสดงการเกดิ ภาพจากเลนส์บางและบอกลักษณะ

ภาพท่ไี ด้

ระยะวตั ถุ แผนภาพ ลกั ษณะภาพ

1. วางวัตถหุ ่างจากเลนสน์ ูนโดย .............................................

ให้ระยะวัตถุมากกว่ารศั มีความ .............................................
โคง้ ........ภ..า..พ...จ..ร..ิง..ห...ัว..ก..ล..บั...............
........ข..น..า..ด...เ.ล..ก็...ก..ว..่า..ว..ัต...ถ..ุ.........

.............................................

.............................................

2. วางวัตถุห่างจากเลนส์นนู โดย .............................................

ใหร้ ะยะวัตถุมากกวา่ ความยาว .............................................
โฟกัส แตน่ ้อยกว่ารศั มีความโคง้ .........ภ...า..พ...จ..ร..ิง..ห..ัว..ก...ล..บั.............
.........ข...น..า..ด...ใ.ห...ญ...่ก..ว..า่..ว..ัต...ถ..ุ......

.............................................

.............................................

3. วางวตั ถุห่างจากเลนสน์ นู โดย .............................................

ให้ระยะวตั ถนุ อ้ ยกวา่ ความยาว .............................................
โฟกัส ........ภ...า..พ..เ..ส..ม...ือ..น...ห..ัว..ต...ง้ั ...........

........ข..น...า..ด..ใ..ห...ญ...่ก..ว..า่..ว..ตั...ถ..ุ.......

.............................................

.............................................

4. วางวัตถุหา่ งจากเลนส์เว้าโดย .............................................

ให้ระยะวตั ถุมากกว่ารศั มีความ .............................................
โคง้ ........ภ...า..พ..เ..ส..ม...ือ..น...ห..ัว..ต...ัง้ ...........
........ข..น...า..ด..เ..ล..ก็..ก...ว..า่..ว..ัต..ถ...ุ ........

.............................................

.............................................

5. วางวัตถหุ า่ งจากเลนส์เว้าโดย .............................................

ให้ระยะวัตถนุ ้อยกว่าความยาว .............................................
โฟกัส ........ภ...า..พ..เ..ส..ม...ือ..น...ห..ัว..ต...ั้ง...........
........ข..น...า..ด..เ..ล..็ก..ก...ว..า่..ว..ตั..ถ...ุ ........

.............................................

แบบฝกึ หดั ที่ 2.6 ปฏิบตั ิกิจกรรมตอ่ ไปน้ี
1. ส่องลำแสงขนานเขา้ ไปในกล่องทบ่ี รรจุเลนส์ไว้ 1 อนั แล้วสังเกตลกั ษณะลำแสงท่ีทะลุออกมา ใหว้ าดภาพ
เลนสท์ ่บี รรจอุ ยู่ในกล่องและแผนภาพการเคล่ือนทีข่ องลำแสงผ่านกลอ่ ง

1. 2.

2. สอ่ งลำแสงขนานเข้าไปในกล่องที่บรรจุเลนส์ไว้ 2 อัน ใหว้ าดแผนภาพการเคลื่อนที่ของลำแสง
1. 2.

3. วางวัตถุไวด้ ้านหนา้ เลนส์และกระจก ดังภาพ ให้วาดแผนการเคล่ือนที่ของแสงเพื่อแสดงตำแหนง่ ภาพ
สดุ ทา้ ยทไี่ ด้

1.

2.

4. จากแผนภาพการเคลือ่ นท่ีของแสงที่ผา่ นเลนส์ A และเลนส์ B ให้ระบุวา่ เลนส์ A และเลนส์ B คอื เลนส์
อะไร

.........................................................................................เ.ล..น...ส..์ท...ง้ั...2....อ..ัน....เ.ป...น็ ..เ..ล..น..ส..์ต...่า..ง..ช..น...ิด..ก..นั....ด...งั ..น..ี้.เ..ม..่ือ...แ..ส..ง..ผ...่า.น.........
......................................................................................เ.ล..น...ส..์..A...จ...ะ..เ.ก..ดิ...ก..า..ร..ร..ว..ม...แ..ส..ง....แ..ส..ด..ง..ว..่า....เ.ล..น...ส..์..A....เ.ป..น็...เ.ล...น..ส...์น..ูน.....
......................................................................................แ..ต...่เ.ม..ื่อ...แ..ส..ง..ผ...่า..น..เ.ล...น..ส...์ .B....จ..ะ..เ.ก..ิด...ก..า..ร..ก...ร..ะ..จ..า..ย..แ..ส...ง...แ..ส...ด..ง..ว..า่.........
......................................................................................เ.ล...น..ส...์ .B....เ.ป..็น...เ.ล...น..ส...์เ.ว..า้...............................................................
......................................................................................................................................................................... ............
....................................................................................................................... ..............................................................
............................................................................................................................. ........................................................
....5......ว..า..ง..เ.ล..น...ส..์เ..ว..า้ ..ม..ีค..ว...า..ม..ย..า..ว..โ..ฟ...ก..สั....1..5...เ..ซ..น...ต..เิ.ม...ต..ร....ห..า่..ง..จ..า..ก...เ.ล..น...ส..์น...นู....3..0....เ.ซ..น...ต..เิ..ม..ต...ร...เ.ม...่ือ.ฉ...า..ย..ล..ำ..แ...ส..ง..ข..น...า..ด..ต...ก.............

กระทบเลนสเ์ ว้า แลว้ หักเหผ่านเลนส์นนู ออกมาเปน็ ลำแสงขนานอีกครงั้ อยากทราบวา่ ความยาวโฟกัสของ
เลนสน์ ูนมีขนาดเทา่ ใด พร้อมวาดแผนภาพการเคลื่อนที่ของแสง

..........................................................................................เ.ม...ื่อ..ม...ีล..ำ..แ..ส...ง.ข...น..า..น...ห...ัเ.ห..ผ...า่ ..น..เ..ล..น...ส..เ์.ว..า้....ล..ำ..แ..ส...ง..ท..้ัง..ห...ม..ด...จ..ะ........
........................................................................................เ.ก..ิด...ก..า..ร..ห...ัก..เ.ห...แ..ล...ะ..ก..ร..ะ...จ..า.ย..อ...อ..ก....เ.ส...ม..อื..น...อ..อ...ก..ม...า..จ..า..ก..จ...ุด..โ.ฟ...ก...ัส...
........................................................................................แ..ล..้ว...ห..กั ..เ..ห..ผ...่า..น..เ..ล..น...ส..น์ ...ูน..อ. .อ..ก...ม..า..เ.ป...น็ ...ล..ำ..แ..ส...ง.ข...น..า..น...อ..กี...ค..ร..ั้ง..........
.......................................................................................แ...ส..ด...ง.ว..่า....เ.ล..น...ส..เ์..ว..้า..แ..ล..ะ...เ.ล..น...ส..์น...นู ..ม...ีจ..ดุ...โ.ฟ...ก..ัส...ท..ตี่...ำ..แ..ห...น..่.. ............
........................................................................................เ.ด..ีย...ว..ก..นั....ด...ัง.น...น้ั....จ..ะ..ไ..ด..ค้ ..ว..า..ม...ย..า..ว..โ..ฟ..ก...ัส..ข..อ...ง..เ.ล..น...ส..น์...นู ..เ..ท..่า..ก...ับ.......
........................................................................................1..5....+...3...0...=....4..5....เ.ซ...น..ต...ิเ.ม..ต..ร......................................................
.......................................................................................................................................... ...........................................
.....................................................................................................................................................................................

6. วางเลนสน์ ูน A ความยาวโฟกัส 10 เซนติเมตร ห่างจากเลนส์นูน B 30 เซนติเมตร เมื่อฉายลำแสงขนาดตก
กระทบเลนสน์ ูน A พบว่า ลำแสงหกั เหผา่ นเลนส์นนู B ออกมาเป็นลำแสงขนาน อยากทราบว่าความยาวโฟกัส
ของเลนสน์ ูน B มีขนาดเท่าใด พร้อมวาดแผนภาพการเคลอื่ นทข่ี องแสง

..........................................................................................................................................................ห......ักเ..ม..เ...หื่อ.....มแ.....ลลี .....ะำ...แ.ก....ส.ร....ะง...ข.จ....น.า....ยา....อน.....อ.ห....ก.ัก.....เ.เ.ห..ส...ผ.ม....่า..ือ..น..น...เ..อล.....อน....ก.ส....ม.เ์ ..ว..า..้า..จ....า.ล...ก..ำ...จ.แ....ุดส....โ.ง...ฟ.ท....ก.ั้ง....หสั .....ม..แ...ด..ล...จ..ว้ ..ะ..ห...เ..ักก.....เิด...ห..ก.....า...ร........
.......................................................................................................................................................................................................................................โผแ......ฟ..ลา่....ก..น.ะ......ัสเเ...ลล...ข......นน..อ....สส...ง......์น์นเ...ล...นูนู...น......มอ...ส...อจี...์น......ดุก...ูน...โม.....เฟ...า.ท...ก..เ...า่.ป...ัสก.....น็.ท..ับ....ล..ีต่....ำ..1.ำ...แ...5แ.....ส..ห....+.ง...น.ข.....3.เ่..น.ด...0...า..ยี....น..=.ว.....อ.ก.....4.ีก..ัน...5...ค......ดร...เ...ซงั้ัง......น.น...แ...้ัน..ต...ส....ิเ..ด.จ.ม.....ง..ะต....ว..ไ.ร...่าด........้ค...เ...ลว......นา......ม...ส......ยเ์....ว..า.....า้.ว..................
............................................................................................................................. ........................................................
....แ...บ..บ...ฝ...กึ ..ห...ัด..ท...ี่.2.....7.......ว...ิเ.ค..ร..า..ะ..ห...์ข..อ้...ม..ูล....แ..ล...้ว..พ..จิ...า..ร..ณ...า..ว..่า..ข..้อ...ค..ว..า..ม...ท..ี่ก...ำ..ห..น...ด..ใ..ห...้ถ..กู..ต...้อ..ง..ห. .ร..ือ..ไ..ม..่ถ...กู ..ต...้อ..ง..พ...ร..อ้ ..ม..ใ..ห...้ .............
.....................................................................................................................................................................................

แบบฝกึ หัดท่ี 2.7 วิเคราะหข์ ้อมูล แลว้ พจิ ารณาว่าขอ้ ความทก่ี ำหนดใหถ้ ูกต้องหรอื ไม่ถูกตอ้ งพร้อมให้
เหตผุ ลประกอบ
1.
ระยะจากวัตถุถึง ภาพจากเลนส์ A ภาพจากเลนส์ B
เลนส์ (cm)
5-10 ชนดิ ภาพ ขนาด ชนดิ ภาพ ขนาด
11-20
21-30 เสมอื น ใหญก่ ว่าวัตถุ เสมือน เล็กกว่าวัตถุ

จรงิ ใหญก่ วา่ วตั ถุ เสมอื น เล็กกวา่ วัตถุ

จริง เล็กกว่าวัตถุ เสมอื น เลก็ กวา่ วตั ถุ

1) เลนส์ A และเลนส์ B เป็นเลนส์นนู
ถกู ต้อง เพราะ .......................................................................................................................................

.............................................................................................. ................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................... ...............................................

 ไม่ถูกตอ้ ง เพราะ ............................................................................................................................. .......
....เ.ล...น..ส...น์ ..นู...จ..ะ..ใ..ห..้ท...ง้ั..ภ...า.พ...จ..ร..งิ....ภ..า..พ...เ.ส...ม..ือ...น...แ...ล..ะ..ม...ีข..น...า..ด..ภ...า..พ...เ.ล..็ก...ก..ว..่า..ว..ตั...ถ..ุ.เ.ท...่า..ก..บั...ว..ัต..ถ..หุ...ร..อื..อ...า..จ..ใ..ห..ญ....ก่ ..ว..่า..ว..ัต..ถ...กุ ..็ไ..ด..้....
....แ..ต...่เ.ล..น...ส..เ์..ว..า้ ..จ..ะ..ใ..ห..ภ้...า..พ...เ.ส..ม...ือ..น....ม...ีข..น..า..ด...เ.ล..ก็...ก..ว..่า..ว..ตั...ถ..เุ.ส...ม..อ...ไ.ม...่ว..่า..ว..ตั ..ถ...ุจ..ะ..อ..ย...ู่ท..่ีร..ะ...ย..ะ.ใ..ด...............................................
....ด..ัง..น...้ัน....เ.ล..น...ส..์..A....เ.ป..น็...เ.ล...น..ส...์น..ูน....แ..ต...เ่ .ล..น...ส..์..B...เ..ป..็น...เ.ล...น..ส...เ์ .ว..้า..................................................................... ..................

2) เลนส์ A มีความยาวโฟกสั มากกว่า 10 เซนตเิ มตร แต่ไม่ถงึ 11 เซนติเมตร
 ถูกตอ้ ง เพราะ................................................................................................................. .......................

...ร..ะ...ย..ะ..ข..อ...ง..ว..ตั ..ถ...ทุ ..่ที...ำ..ใ.ห...เ้.ก...ดิ ..ภ...า..พ..เ..ส..ม...อื ..น....ม..ขี...น..า..ด...ใ.ห...ญ...่ก..ว...า่ ..ว..ตั ..ถ..ุ..(.จ..า..ก...โ.จ..ท..ย...์ร..ะ..บ...ุ .5..-..1..0...เ..ซ..น...ต..เิ.ม...ต..ร..)...ร..ะ..ย..ะ..ว...ตั ..ถ..ุต...อ้ ..ง....
...น...้อ..ย...ก..ว..า่..ค...ว..า..ม..ย..า..ว..โ..ฟ...ก..สั....ด..ัง..น...้ัน....เ.ล..น...ส..์..A...ม...ีค..ว..า..ม...ย..า..ว..โ..ฟ..ก...สั ..ม...า..ก..ก..ว..า่....1..0....เ.ซ..น...ต..ิเ..ม.ต...ร...แ..ต...่ไ.ม...่ถ..ึง...1...1...เ.ซ...น..ต...เิ .ม...ต..ร.......
...เ..พ..ร..า..ะ...ถ..้า..ว..ัต..ถ...ุอ..ย..ทู่...่ีจ..ดุ...โ.ฟ...ก..ัส...ภ..า..พ...จ..ะ...เ.ก..ิด...ท..รี่..ะ...ย..ะ..อ..น...ัน...ต..์...................................................... ...................................

ไมถ่ กู ตอ้ ง เพราะ ....................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................

2. เมือ่ นักเรียนนำเลนส์อนั หน่ึงไปรับแสงอาทติ ย์กลางแจง้ แลว้ ใช้กระดาษสขี าวเป็นฉากรับภาพ เลอ่ื นฉากไป

มาจนปรากฎตำแหน่งจดุ สว่างจ้าเลก็ ทส่ี ุดบนกระดาษ วัดระยะหา่ งจากสดุ สว่างขน้ึ มายังเลนส์ได้ระยะ 10

เซนตเิ มตรพอดี

ก. เมื่อวัตถอุ ยู่หา่ งจากเลนสท์ ่ใี ช้ในการทดลองทีร่ ะยะอนันตจ์ ะเกิดภาพจรงิ มีลักษณะเป็นจดุ ทจ่ี ุดโฟกัส

ข. เลนสท์ ี่ใชท้ ำการทดลองมรี ศั มีความโค้ง 10 เซนตเิ มตร

ค. เลนส์ทีใ่ ชท้ ำการทดลองเปน็ เลนสน์ ูนมีความยาวโฟกสั 10 เซนตเิ มตร

ขอ้ ความท่ีกลา่ วเกี่ยวกบั การทดลองนีไ้ ด้ถูกต้อง ได้แก่  ก. ข.  ค.

เพราะ ...เ.ม..ื่อ...ว..ตั ..ถ...ุอ..ย..หู่...่า..ง..จ..า..ก..เ..ล..น...ส..์น...ูน..ท...ร่ี ..ะ..ย..ะ...อ..น...ัน..ต...จ์ ..ะ..เ.ก...ดิ ..ภ...า..พ...จ..ร..ิง..ม..ีล...กั ..ษ...ณ...ะ..เ.ป...็น...จ..ดุ..โ.ฟ...ก...สั ...ถ...า้ ..ใ.ช..้ก...ร..ะ..ด..า..ษ...ข..า..ว..เ..ป..็น.

..........ฉ..า..ก...ร..ับ..ภ...า..พ...อ..กี...ด..้า..น...ห..น...่งึ ..ข..อ..ง..เ..ล..น...ส..์ .แ...ล..้ว..เ.ล...ือ่ ..น...ฉ..า..ก..จ...น..พ...บ...จ..ดุ ..ส...ว..่า..ง..จ..า้ ..ท..ี่เ..ล..็ก..ท...ส่ี ..ุด....แ..ส..ด...ง.ว...า่ ...จ..ุด...น..นั้....ค...อื ...จ...ุด..โ.ฟ...ก...สั

..............ด...งั .น...ัน้....ร..ะ..ย...ะ..จ..า..ก..จ...ดุ ..ก..่ึง..ก...ล..า..ง..ข..อ..ง..เ..ล..น...ส..์ถ..ึง..จ..ุด..โ..ฟ...ก..ัส..เ..ท..่า..ก...บั ....1..0....เ.ซ..น...ต..เิ.ม...ต..ร....น..น่ั...ค..ือ....ค..ว...า..ม..ย..า..ว..โ..ฟ...ก..ัส..ข...อ..ง.......

..........เ.ล...น..ส...น์ ..เ้ี..ท..่า..ก...บั ....1..0...เ..ซ..น...ต..เิ.ม...ต..ร........................................................................................................................

















แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 13

กลุ่มสาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 3

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 7 แสงและการมองเหน็ เวลา 16 ชั่วโมง

เร่ือง ปรากฏการณ์ทเ่ี ก่ียวกับแสง เวลา 2 ช่ัวโมง

ภาคเรยี นท่ี 2 วันทสี่ อน.............................................. ครูผ้สู อน นางสาวกนกวรรณ รกั พรม

มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ตัวช้ีวัด/สาระการเรียนรู้

สาระที่ มาตรฐานการเรยี นรู้ ตวั ชีว้ ัด สาระการเรยี นรู้
- การสะทอ้ นและการหักเหของแสง
สาระท่ี 2 มาตรฐาน ว 2.3 เข้าใจความหมาย 17. อธิบาย นำไปใช้อธบิ าย ปรากฏการณ์ท่ี
เกีย่ วกบั แสง เชน่ รุ้ง มิราจ และ
วทิ ยาศาสตร์ ของพลังงาน การเปลี่ยนแปลงและ ปรากฏการณ์ที่ อธิบายการทำงานของทัศนอุปกรณ์
เช่น แว่นขยาย กระจกโค้งจราจร
กายภาพ ถ่ายโอนพลังงานปฏิสัมพันธ์ เกี่ยวกบั แสง และการ กลอ้ งโทรทรรศน์ กลอ้ งจุลทรรศน์และ
แวน่ สายตา
ร ะ ห ว ่ า ง ส ส า ร แ ล ะ พ ล ั ง ง า น ทำงานของทัศน

พ ล ั ง ง า น ใ น ช ี ว ิ ต ป ร ะ จ ำ วั น อุปกรณ์จากข้อมูลท่ี

ธรรมชาติของคลื่น ปรากฏการณ์ที่ รวบรวม ได้

เกี่ยวข้องกับเสียง แสง และคลื่น

แม่เหล็กไฟฟ้า รวมทั้งนำความรู้ไป

ใชป้ ระโยชน์

1. การกำหนดเปา้ หมายการจดั กระบวนการเรยี นรู้
1.1 สาระสำคัญ/Concept
การสะท้อนและการหักเหของแสงนำไปใช้อธิบาย ปรากฏการณ์ที่เกี่ยวกับแสง เช่น รุ้ง มิราจ และ

อธิบายการทำงานของทัศนอุปกรณ์เช่น แว่นขยาย กระจกโค้งจราจร กล้องโทรทรรศน์ กล้องจุลทรรศน์และ
แว่นสายตา

1.2 สาระการเรียนรู้/เนือ้ หา/Contents
1.2.1 ร้งุ
1.2.2 การทรงกลด
1.2.3 มริ าจ

1.3 จุดประสงค์การเรยี นรู้
1.3.1 อธิบายปรากฏการณ์ทเ่ี กีย่ วกบั แสงได้ (K)
1.3.2 สบื ค้นขอ้ มลู เกยี่ วกบั ปรากฏการณท์ ่เี ก่ียวกบั แสงได้ถูกตอ้ ง (P)
1.3.3 มีวนิ ัยใฝเ่ รียนร้แู ละมุง่ มน่ั ในการทำงาน (A)

2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้
การจัดกจิ กรรมการเรียนรู้โดยใช้รปู แบบ 5E

ชวั่ โมงที่ 1

ขั้นที่ 1 ขนั้ สรา้ งความสนใจ (Engagement)
1.1 ครูสร้างความสนใจนักเรียนโดยการทำการทดลองการหักเหของแสงผ่านปริซึมหน้าชั้นเรียน

เพื่อให้นกั เรียนสงั เกตการณ์หักเหของแสงผ่านปรซิ ึมไดช้ ัดเจน โดยมีอุปกรณ์ และขน้ั ตอน ดงั น้ี
อุปกรณก์ ารทดลอง
- หมอ้ แปลงไฟฟ้า, ปริซมึ , กล่องแสง, กระดาษขาว
ขัน้ ตอนปฏบิ ตั ิ
- ต่อกล่องแสงเข้ากับหม้อแปลงไฟฟ้าโวลต์ต่ำ นำแผ่นช่องแสง 1 ช่อง วางกั้นหน้ากล่องแสง

แล้ววางปริซึมสามเหล่ยี มบนกระดาษขาว ซึ่งอยู่หน้ากล่องแสงโดยใหด้ ้านที่เป็นสามเหลี่ยมและเป็นผิวขุ่นทาบ
บนกระดาษ

- จัดกล่องแสงให้ลำแสงขนานกับพน้ กระดาษขาวและไปตกกระทบบนดา้ นหนง่ึ ของปริซึม จากน้ัน
นำกระดาษขาวอีกแผ่นหนึ่งมาทำเป็นฉากรับแสง ซึ่งออกมาจากอีกด้านหนึ่งของปริซึม แล้วสังเกตภาพท่ี
ปรากฏบนฉาก

- ลากเส้นตามขอบปริซึมบนกระดาษ รวมทั้งลากแนวของรังสีตกกระทบและหักเหออกมาจาก
ปริซมึ

1.2 ครสู ุ่มถามนกั เรยี น 2-3 คน เกย่ี วกบั การสงั เกตการทดลองการหกั เหของแสงผ่านปริซมึ
(แนวคำตอบ เมื่อแสงขาวกระทบปริซึม แสงที่หักเหออกจากปริซึมจะแยกออกเป็นแสงสีต่าง ๆ

เรียงชิดเป็นแถบสี ปรากฏการณน์ ี้เรยี กว่า สเปรกตรัมของแสงขาว)

ข้นั ท่ี 2 สำรวจและค้นหา (Exploration)
2.1 นักเรียนแต่ละคนศึกษาเรื่อง ปรากฏการณ์ที่เกี่ยวกับแสง ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ 2
2.2 นักเรียนแบ่งกลุ่ม 3 กลุ่ม กลุ่มละเท่า ๆกัน ทำกิจกรรมการศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ

ปรากฏการณ์การเกิดรุ้ง การทรงกรด มิราจ ตามลำดับกลุ่ม จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ เช่น
อนิ เตอร์เน็ต เปน็ ตน้

2.3 นำข้อมูลท่ีศึกษาค้นคว้าได้เขียนลงในกระดาษชาร์ต ตกแต่งด้วยปากกาสีให้สวยงาม จากนั้นส่ง
ตวั แทนออกมานำเสนอหน้าชน้ั เรียน