วิชาเครื่องยนต์แก๊สโซลีน

แผนการสอน/การจดั การเรียนรู้แบบมุง่ เนน้ สมรรถนะอาชพี
และบูรณาการตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
รหสั 20101 - 2001 วชิ า งานเครอ่ื งยนตแ์ ก๊สโซลีน

หลักสตู ร .....ประกาศนยี บตั รวชิ าชีพ.... ปี พ.ศ. .....2562...
ประเภทวิชา ...ชา่ งยนต.์ ..

จดั ทาโดย

นายภาณุเดช ฤทธิวรรณ

ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศึกษา 2563
วทิ ยาลยั เทคนคิ สว่างแดนดิน

สานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา

แบบคาขออนุมตั ิใช้แผนการสอน
แผนการสอน/การเรียนรมู้ ุ่งเนน้ สมรรถนะอาชีพ

และบรู ณาการปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง
วิชา งานเครอื่ งยนต์แกส๊ โซลีน รหสั วชิ า 20101 – 2001

.....................................................
(นายเกยี รตศิ ักดิ์ บ่อคาเกิด)
ครูพเิ ศษสอน

ความเห็นหวั หน้าแผนกวชิ าช่างยนต์ ความเห็นหวั หน้างานพัฒนาหลกั สตู รฯ

วา่ ที่ร.ท............................................... ลงช่ือ...............................................
( นเรศ สุรยิ ะชัย ) (นายคุมดวง พรมอนิ ทร)์
หัวหนา้ งานพัฒนาหลักสตู รฯ
หัวหน้าแผนกวิชาชา่ งยนต์

ความเห็นรองผู้อานวยการฝา่ ยวิชาการ

ลงชื่อ……………………………………...
(นายทินกร พรหมอินทร์)
รองผู้อานวยการฝา่ ยวิชาการ

ความเหน็ ผู้อานวยการวทิ ยาลัยเทคนคิ สว่างแดนดนิ

ลงชื่อ............................................
(นางวรรณภา พว่ งกลุ )

ผู้อานวยการวิทยาลัยเทคนิคสวา่ งแดนดิน

คำนำ

แผนการสอนวิชางานเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน รหัสวิชา 20101 – 2001 ฉบับนี้จัดทาข้ึน
ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ของกรมอาชีวศึกษา โดยแผนการสอนฉบับนี้
จัดทาข้ึนเพ่ือใช้เป็นแนวทางในการสอนวิชางานพ่นสีรถยนต์ สาหรับแผนกวิชาเคร่ืองกล มีการจัดเน้ือหา
ของรายวิชาออกเป็น 17 หน่วย เพื่อทดสอบความรู้ความเข้าใจของผู้เรียนแล้วสามารถประมวลผลการ
เรียนรูข้ องผเู้ รียนในแตล่ ะหนว่ ยไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง

ผู้จัดทาหวงั เปน็ อยา่ งยิ่งว่า แผนการสอนนจ้ี ะเปน็ ประโยชน์ต่อผเู้ รียนทีไ่ ดศ้ ึกษา
จุดประสงค์การเรยี นรูข้ องรายวิชาน้ี แล้วสามารถนาไปปฏบิ ัติได้ และหากมขี ้อเสนอประการใด ผูจ้ ดั ทา
ยนิ ดนี ้อมรบั ไว้ด้วยความขอบคุณยิ่ง

นายภาณุเดช ฤทธวิ รรณ
ผจู้ ัดทา

วันท่ี ....... เดอื น..............พ.ศ...........

วัตถุประสงค์
แผนการสอน การเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เล่มน้ี

จดั ทาขน้ึ มาเพอื่ ใชป้ ระกอบในการเรียน การสอนในวิชางานเครือ่ งยนตแ์ กส๊ โซลีน รหสั วชิ า 20101 – 2404
ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม สาขายานยนต์ แผนก
วชิ าช่างยนต์ สานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา (สอศ.) กระทรวงศึกษาธกิ าร
รายละเอียดของแผน

แผนการสอนการเรยี นรมู้ งุ่ เน้นสมรรถนะอาชีพและบรู ณาการเศรษฐกิจพอเพียง
ประกอบไปด้วยสาระการเรียนรู้ซึง่ แบง่ ออกเปน็ 17 หน่วยการเรยี น โดยจดั แผนการการจัดการเรยี นรู้/
แผนการสอนแต่ละหนว่ ยที่มุ่งเน้นสมรรถนะอาชพี และมีการบรู ณาการปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงและ
ในแต่ละหน่วยการเรียนเนน้ ให้ผเู้ รียนมสี ว่ นรว่ มในการเรียนรู้ให้มากที่สุดทงั้ ในดา้ นความรู้ ทกั ษะ คุณธรรม
จรยิ ธรรมตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียงและเนน้ การสร้างองคค์ วามร้แู กผ่ ูเ้ รียน
ขอบคณุ

ผูจ้ ดั ทาแผนเลม่ นีห้ วงั วา่ คงให้ประโยชน์และคุณค่าทางการศึกษาแกผ่ ้เู รยี นและศึกษาวชิ านี้
หากมีสงิ่ ใดทเ่ี ป็นความดีจากการใชแ้ ผนการสอนการเรียนรูเ้ ลม่ น้ีทงั้ หลายทั้งปวงขอมอบความดนี แ้ี ก่ บิดา-
มารดา ครู-อาจารย์ ผู้มีพระคุณ ขอบคณุ คณะผูบ้ รหิ าร คณะครู –อาจารย์ วิทยาลัยเทคนิคสวา่ งแดนดิน
โดยเฉพาะครู แผนกวชิ าเครื่องกลท่ใี ห้การสนบั สนนุ เอกสารข้อมลู และกาลังใจในการจัดทาแผนการสอน
การเรียนรู้เล่มนี้

นายภาณเุ ดช ฤทธวิ รรณ
ผจู้ ัดทา

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

วตั ถุประสงค์ เชิงพฤติกรรม
1 อธิบายความสาคญั ของประวตั ิ นกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีนไดถ้ ูกตอ้ ง
2 บอกชื่อ นกั ปะดิษฐแ์ ละผลงานที่ไดป้ ระดิษฐข์ ้ึนไดถ้ ูกตอ้ ง
3 อธิบายถึงปัญหาและอุปสรรคในการประดิษฐเ์ ครื่องยนตใ์ นยคุ แรกไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
1. ทาการศึกษาประวตั ินกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
2. ศึกษาถึงรูปแบบของเครื่องยนตท์ ่ีนกั ประดิษฐส์ ร้างข้ึน
3. ศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการประดิษฐเ์ ครื่องยนตใ์ นยุคแรก

วธิ ีสอน
1 ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบชุดเพาเวอร์พอยนต์ ( Power point)
2 บรรยายเปรียบเทียบความเจริญยคุ สมยั โบราณของยโุ รป และเอเชีย โดยไดช้ ้ีใหเ้ ห็นความเจริญทางดา้ น

วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี และวถิ ีชีวติ ของคน ระหวา่ งยโุ รป กบั ประเทศสยามในสมยั น้นั

สื่อประกอบการสอน
1. แผนท่ีโลก
2. ภาพประกอบการแสดงววิ ฒั นาการของเคร่ืองยนต์
3. ชุดเพาเวอร์พอยนต์ (Power point )เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1 นกั วทิ ยาศาสตร์ที่ใหท้ ฤษฎีและแนวความคิดทางดา้ นเคร่ืองยนตเ์ ป็ นคนแรกคือใคร?
ก. โจเซฟ เอเตียง เลอนวั
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต
ง. ดร. ฟิ แล็ค แวงเกิล
2 จีนโจเซฟ เอเตียง เลอนวั ชาวเบนเยย่ี มประสบความสาเร็จในการประดิษฐเ์ ครื่องยนตป์ ระเภทใด?
ก. เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายนอก ใชถ้ ่านหินเป็นเช้ือเพลิง
ข. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก ประเภทเครื่องจกั รไอน้า
ค. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เป็ นเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะสูบเดียว
ง. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เป็ นเครื่องยนต์ 4 จงั หวะสูบเดียว
3 ผทู้ ี่ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนคือใคร
ก. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. จอร์สตีเฟนสนั
ง. นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต
4 เครื่องยนต์ “แวงเกิล” แตกต่างจากเครื่องยนตท์ วั่ ไปอยา่ งไร
ก. ลูกสูบเคลื่อนข้ึน ลง
ข. ลูกสูบหมุนได้
ค. กระบอกสูบวางแบบตวั วี
ง. เพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนไดท้ ้งั ตามเขม็ และทวนเขม็ นาฬิกา

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5 การนาเครื่องยนตม์ าใชอ้ ยา่ งแพร่หลายเพอ่ื ทดแทนแรงงานคนและสัตวเ์ กิดข้ึนในยคุ ใด
ก. ยคุ ปฏิวตั ิอุตสาหกรรม
ข. ยคุ ล่าอาณานิคม
ค. ยคุ ประวตั ิศาสตร์
ง. ยคุ สังคมนิยมตะวนั ตก
6 การประดิษฐเ์ คร่ืองยนต์ ในยคุ แรกเกิดปัญหาเกี่ยวกบั การขาดความรู้ในเร่ืองใด
ก. การออกแบบ
ข. โลหะวทิ ยา
ค. เคมีและฟิ สิกส์
ง. งานและพลงั งาน
7 น้ามนั เช้ือเพลิงในยคุ แรกท่ีนามาใชก้ บั เคร่ืองยนตม์ ีคุณลกั ษณะอยา่ งไร
ก. เมื่ออากาศเยน็ จะเป็ นไข
ข. มีสีดา เม่ือจุดติดไฟจะมีควนั
ค. มีความหนืดมาก จุดติดไฟยาก
ง. มีกล่ินกามะถนั แสบจมูก
8 นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ หมายถึง....
ก. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีรู้หลกั การและทฤษฎีเพียงอยา่ งเดียว
ข. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีลอกเลียนแบบผลงานของผอู้ ื่นมาเป็นของตน
ค. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีชอบประดิษฐค์ ิดคน้ และมีผลงานเป็ นที่ปรากฏ
ง. นกั วทิ ยาศาสตร์ที่มุ่งมน่ั สร้างแต่ผลงานของตนโดยไมส่ นใจสงั คมภายนอก

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 2101 – 2101

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ ครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

9 นายบาร์เดอร์ โรช่ากล่าวถึงหลกั การและทฤษฎีเกี่ยวกบั เรื่องใด
ก. ความดนั และปริมาตร
ข. ความร้อน และการเผาไหม้
ค. เสียงและการเดินทางของแสง
ง. ปริมตรของรูปทรงเรขาคณิต

10 เครื่องยนตท์ ี่สร้างข้ึนในปี คศ. 1876 ของ นิโคลสั อ๊อตโต ไดอ้ อกแบบและสร้างกระบอกสูบไวล้ กั ษณะใด
ก กระบอกสูบตรงกนั ขา้ ม

ข กระบอกสูบอยแู่ นวนอน
ค กระบอกทามุมเอียง

จ. กระบอกสูบอยใู่ นแนวต้งั

ใบความรู้ หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

เร่ือง ประวตั นิ ักประดิษฐ์เคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี (Inventor Gasoline Engine)

ความสาคญั ของนักประดษิ ฐ์
นบั ต้งั แต่ นายบาร์เดอร์โรช่า (M. BEAU DE ROCHES) ชาวฝร่ังเศส ซ่ึงเป็ นนกั วิทยาศาสตร์บริสุทธ์ิคนสาคญั

ของโลก เป็ นผใู้ ห้ทฤษฎี ที่เก่ียวกบั การอดั ตวั เนื่องจากการเปล่ียนแปลงปริมาตร และความดนั ภายในภาชนะปิ ด ในปี
คศ. 1862(2405) จากแนวความคิดตามทฤษฏีดงั กล่าว ทาใหม้ ีนกั ประดิษฐ์ และนกั วทิ ยาศาสตร์ประยกุ ตร์ ุ่นต่อๆมา ไดน้ า
แนวความคิดดงั กล่าว มาสร้างเครื่องยนต์สันดาปภายนอก(External Combustion Engine) และเครื่องยนต์สันดาป
ภายใน(Internal Combustion Engine) เป็นจานวนมาก

รูปท่ี 1 – 1 แสดงอตั ราส่วนการอดั เนื่องจากการเปล่ียนปริมาตร

นักประดิษฐ์ทสี่ มควรได้รับการยกย่องสรรเสริญมีอยู่หลายท่าน เช่น
1 จีน โจเซฟ เอเตียง เลอนวั (Jean Joseph Etienne Lenoir)
2 นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต(Nikolaus August Otto)
3 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล (Dr. Felix Wankel )

ใบความรู้ หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน

1 จีน โจเซฟ เอเตยี ง เลอนัว (Jean Joseph Etienne Lenoir) นกั ประดิษฐช์ าวเบลเยย่ี ม ไดช้ ื่อวา่ เป็นผปู้ ระดิษฐ์
เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน (Internal combustion engine) คนแรกของโลก เขาเกิดในเบลเยย่ี ม ต่อมาไปอยทู่ ี่
ฝร่ังเศส ทางานเก่ียวกบั การชุบโลหะ (Electro-plating)ในปี ค.ศ. 1863 (2406) เขาทาเคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน
สาเร็จ เป็นเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ สูบเดียว ใชก้ า๊ ซถ่านหินเป็นเช้ือเพลิง มีแบตเตอร์ร่ี ระบบจุดระเบิดใชห้ วั เทียน

และไดจ้ ดทะเบียนลิขสิทธ์ิเครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน เมื่อปี 1865 (2408)

รูปท่ี 2 – 1 เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ สูบเดียว ใชก้ ๊าซถ่านหินเป็นเช้ือเพลิง
ของ จีน โจเซฟ เอเตียง เลอนวั (Jean Joseph Etienne Lenoir)

ท่ีมา : rmutphysics.com

จนี โจเซฟ เอเตยี ง เลอนัว ไดจ้ ดทะเบยี นลขิ สทิ ธิ์ เครอื่ งยนต์

สนั ดาปภายใน เครอื่ งยนต์ 2 จงั หวะ 1 สบู ในปี พ.ศ. 2408 การจดุ
ระเบดิ ใชแ้ บตเตอร่ี และหวั เทยี น เช่นเดยี วกบั เครอ่ื งยนตใ์ นปัจจบุ นั

ใบความรู้ หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วิชางานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001

2. นายนิโคลสั ออกสั อ๊อตโต(Nikolaus August Otto) ชาวเยอรมนั เป็นผปู้ ระดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนในปี ค.ศ.
1872 (2415) จนสามารถใชง้ านไดจ้ ริง ในปี ค.ศ. 1876 (2419) เป็ นนกั ประดิษฐ์และตน้ แบบเคร่ืองยนต์ 4
จงั หวะ ท่ีใชอ้ ยู่ ในปัจจุบนั น้ี นิโคลสั ออกสั อ๊อตโต ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

อยา่ งแทจ้ ริง

รูปที่ 3 – 1 นายนิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต(Nikolaus August Otto)

ท่ีมา : scienceandsociety.co.uk

รูปท่ี 4 – 1 เคร่ืองยนตส์ ี่จงั หวะของนิโคลสั ออกสั อ๊อตโต ปี ค.ศ. 1876 (2419)

ท่ีมา : .deutsches-museum.de

ใบความรู้ หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

3 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกลิ (Dr. Felix Wankel ) เป็นบิดา ของเครื่องยนต์ ลูกสูบหมุนหรือท่ีเรียกวา่ เคร่ืองยนตโ์ รตารี่
(Rotary Engine) ดร. ฟิ แล็ค แวงเกิล เกิดเม่ือวนั ท่ี 13 สิงหาคม คศ. 1902 (2445) ในประเทศเยอรมนั นี และถึงแก่กรรม
วนั ท่ี 9 ตุลาคม 1988 (2531) เพือ่ เป็นการยกยอ่ งเชิดชูเกียรติ แด่ ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล ในฐานะที่ทา่ นเป็ นผคู้ ิดและ
ประดิษฐเ์ ครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนเป็นผลสาเร็จ จึงเรียกเคร่ืองยนตต์ ามช่ือของท่านวา่ เคร่ืองยนต์ “แวงเกลิ ” (Wankel)

รูปที่ 5 – 1 ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล รูปท่ี 6 -1 เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนของ
ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ที่มา : freebase.com
ท่ีมา : car2 care.com

การนาไปใช้งาน

เครื่องยนตท์ ่ีประดิษฐข์ ้ึนในยคุ แรก มีประสิทธิภาพทางความร้อนต่า และ ความเร็วรอบประมาณ 300 – 800
รอบต่อนาทที ในยคุ แรกๆน้นั มีการใชแ้ รงงานคนและสตั วเ์ ป็นส่วนใหญ่ ยคุ แรกการประดิษฐเ์ คร่ืองยนต์ จึงเป็นยคุ แห่ง
การคิดคน้ ปรับปรุงและทดลอง จนถึงปี คศ. 1876 (2419) เคร่ืองยนตส์ ่ีจงั หวะของนิโคลัส ออกัส อ๊อตโต(Nikolaus
August Otto) ไดน้ าออกมาใชง้ านเป็ นคร้ังแรก โดยนามาเป็ นเครื่องตน้ กาลงั หมุนเครื่องสูบน้า ในเหมืองถ่านหิน จาก
ประโยชน์ในการนามาใช้งานในคร้ังน้ี ทาให้นกั ประดิษฐ์ให้ความสนใจพฒั นาเพ่ือตอ้ งการนาเคร่ืองยนต์มาใช้แทน
แรงงานคนและสัตวเ์ พิม่ มากข้ึนอยา่ งรวดเร็ว

ใบความรู้ หน่วยที่ 1 เร่ืองประวตั ิ เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน นกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน

การนาเคร่ืองยนตม์ าใชจ้ ึงมีมากข้ึนอยา่ งรวดเร็ว และในปี ค.ศ. 1900 (2443) ในช่วงระยะเวลาดงั กล่าวเรียกวา่ ยคุ ปฎิวตั ิ
อุตสาหกรรม(Industrial Revolution) ซ่ึงเกิดข้ึนในประเทศองั กฤษ ในยุคดงั กล่าวได้มีการนาเคร่ืองยนต์มาใช้แทน
แรงงานคนและสตั ว์ ทาใหค้ นงานส่วนใหญว่ า่ งงานจานวนมาก เกิดการประทว้ งไปทวั่ ประเทศ เนื่องจากไม่มีการวา่ จา้ ง
แรงงาน คนงานขาดรายได้ ส่งผลกระทบไปทวั่ ทวปี ยโุ รป

ปัญหาและอปุ สรรค
ในยคุ แรกของการคิดประดิษฐ์เคร่ืองยนต์ มีปัญหาและอุปสรรคมากมาย แต่ปัญหาและอุปสรรคเหล่าน้นั ก็ไดร้ ับการ
แกไ้ ขปรับปรุงมาอยา่ งต่อเนื่อง ในยคุ แรกๆนกั ประดิษฐค์ ิดคน้ เหล่าน้ีตอ้ งใชเ้ วลาในการประดิษฐค์ ิดคน้ แกไ้ ขปรับปรุง
โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกบั การออกแบบและสร้างชิ้นส่วนตา่ งๆ เน่ืองจากความรู้ดา้ นโลหะวทิ ยาในสมยั ก่อนน้นั ยงั ไม่
พฒั นาให้สามารถทนต่อแรงดนั อุณหภูมิ ท่ีสูงได้ เครื่องยนต์ที่สร้างออกมาเมื่อนามาทดลองใช้ จึงตอ้ งระเบิด แตก
ชารุดอยู่บ่อยคร้ัง เครื่องยนต์จึงต้องออกแบบให้มีขนาดใหญ่ น้าหนกั มาก ทาให้เป็ นปัญหาและอุปสรรคในการ
ประกอบ และเคลื่อนยา้ ย เมื่อมีการคน้ พบวธิ ีการหล่อโลหะใหม้ ีประสิทธิภาพ ทาใหช้ ิ้นส่วนแขง็ แรง ทนทาน ในเวลา
ต่อมาความรู้ดา้ นโลหะวทิ ยามีเพิ่มมากข้ึน การออกแบบและสร้างเคร่ืองยนตจ์ ึงมีขนาดเล็ก น้าหนกั เบา แต่ปัญหาก็ยงั
ไม่หมด โดยเฉพาะในส่วนท่ีเก่ียวกบั เช้ือเพลิงเหลวไม่ไดร้ ับการพฒั นาให้เหมาะสมและสอดคล้องกบั เครื่องยนต์
กล่าวคือน้ามนั เช้ือเพลิงในยคุ น้นั จุดติดไฟยาก น้ามนั มีความหนืดมาก การท่ีจะนามาใชก้ บั เครื่องยนตไ์ ดจ้ ึงตอ้ งนาไป
อุ่นให้ร้อน (Heat) เพ่ือให้ความหนืดลดลง ทาให้จุดติดไฟได้ง่าย การปรับปรุงคุณภาพของน้ามนั ให้ดีข้ึน ทาให้
เคร่ืองยนตม์ ีการปรับปรุงและพฒั นาอยา่ งไมม่ ีท่ีสิ้นสุด ดงั ปรากฏใหเ้ ห็นในปัจจุบนั

ปัญหาและอุปสรรค

1 เทคโนโลยีทางดา้ นโลหะวิทยาไมท่ นั สมยั การออกแบบชิน้ สว่ นจงึ ไมแ่ ขง็ แรง
เครอ่ื งยนตใ์ นยคุ แรกมีขนาดใหญ่นา้ หนกั มาก

2 นา้ มนั เชือ้ เพลงิ ไมแ่ พรห่ ลาย จดุ ติดไฟยาก มีความหนดื สงู
3 นกั ประดษิ ฐ์คดิ คน้ มีนอ้ ย ทาใหม้ ขี อ้ จากดั ในการคดิ คน้

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1.เครื่องยนต์ “แวงเกิล” แตกต่างจากเคร่ืองยนตท์ ว่ั ไปอยา่ งไร
ก. ลูกสูบเคลื่อนข้ึน ลง
ข. ลูกสูบหมุนได้
ค. กระบอกสูบวางแบบตวั วี
ง. เพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนไดท้ ้งั ตามเขม็ และทวนเขม็ นาฬิกา
2.นกั วทิ ยาศาสตร์ที่ใหท้ ฤษฎีและแนวความคิดทางดา้ นเครื่องยนตเ์ ป็นคนแรกคือใคร?
ก. โจเซฟ เอเตียง เลอนวั
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต
ง. ดร. ฟิ แล็ค แวงเกิล
3.ผทู้ ี่ไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นบิดาของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนคือใคร
ก. ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล
ข. บาร์เดอร์ โรช่า
ค. จอร์สตีเฟนสัน
ง. นิโคลสั ออกสั ออ๊ ตโต
4. จีนโจเซฟ เอเตียง เลอนวั ชาวเบลเยย่ี มประสบความสาเร็จในการประดิษฐเ์ ครื่องยนตป์ ระเภทใด?
ก. เคร่ืองยนตส์ ันดาปภายนอก ใชถ้ ่านหินเป็นเช้ือเพลิง
ข. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก ประเภทเคร่ืองจกั รไอน้า
ค. เคร่ืองยนตส์ ันดาปภายใน เป็นเครื่องยนต์ 2 จงั หวะสูบเดียว
ง. เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน เป็นเครื่องยนต์ 4 จงั หวะสูบเดียว

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท(×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5. เครื่องยนตท์ ี่สร้างข้ึนในปี ค.ศ. 1876 ของ นิโคลสั ออ๊ ตโต ไดอ้ อกแบบและสร้างกระบอกสูบไวล้ กั ษณะใด
ก กระบอกสูบตรงกนั ขา้ ม
ข กระบอกสูบอยแู่ นวนอน
ค กระบอกทามุมเอียง
ง. กระบอกสูบอยใู่ นแนวต้งั
6.น้ามนั เช้ือเพลิงในยคุ แรกท่ีนามาใชก้ บั เคร่ืองยนตม์ ีคุณลกั ษณะอยา่ งไร
ก. เมื่ออากาศเยน็ จะเป็ นไข
ข. มีสีดา เมื่อจุดติดไฟจะมีควนั
ค. มีความหนืดมาก จุดติดไฟยาก
ง. มีกล่ินกามะถนั แสบจมูก
7.นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ หมายถึง....
ก. นกั วทิ ยาศาสตร์ที่รู้หลกั การและทฤษฎีเพียงอยา่ งเดียว
ข. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีลอกเลียนแบบผลงานของผอู้ ื่นมาเป็นของตน
ค. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีชอบประดิษฐค์ ิดคน้ และมีผลงานเป็ นท่ีปรากฏ
ง. นกั วทิ ยาศาสตร์ท่ีมุ่งมนั่ สร้างแตผ่ ลงานของตนโดยไม่สนใจสงั คมภายนอก
8.การประดิษฐ์เคร่ืองยนต์ ในยคุ แรกเกิดปัญหาเกี่ยวกบั การขาดความรู้ในเร่ืองใด
ก. การออกแบบ
ข. โลหะวทิ ยา
ค. เคมีและฟิ สิกส์
ง. งานและพลงั งาน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 1
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ประวตั ินกั ประดิษฐ์ เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ประวตั ินกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
9. นายบาร์เดอร์ โรช่ากล่าวถึงหลกั การและทฤษฎีเก่ียวกบั เร่ืองใด
ก. ความดนั และปริมาตร
ข. ความร้อน และการเผาไหม้
ค. เสียงและการเดินทางของแสง
ง. ปริมาตรของรูปทรงเรขาคณิต
10. การนาเคร่ืองยนตม์ าใชอ้ ยา่ งแพร่หลายเพอ่ื ทดแทนแรงงานคนและสัตวเ์ กิดข้ึนในยคุ ใด
ก. ยคุ ปฏิวตั ิอุตสาหกรรม
ข. ยคุ ล่าอาณานิคม
ค. ยคุ ประวตั ิศาสตร์
ง. ยคุ สงั คมนิยมตะวนั ตก

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง นกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง นกั ประดิษฐเ์ คร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
เครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ือง นกั ประดิษฐ์ เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบมอบหมายงาน หน่วยท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนต์ เร่ือง นกั ประดิษฐ์ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
แก๊สโซลีน เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
รหสั 20101 - 2001

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบง่ ออกเป็น 5 กลุ่มๆละเทา่ ๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากแบ่งหวั ขอ้ เพ่อื ทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เรื่องที่ไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ ุกกลุ่มออกมานาเสนอผลงาน กลุ่มละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ท่ีมีการเรียนสปั ดาห์หนา้

ให้นักเรียนไปทาการศึกษาเพม่ิ เตมิ ในเรื่องต่อไปนี้

1. นกั วทิ ยาศาสตร์บริสุทธ์ิ และนกั วทิ ยาศาสตร์ประยกุ ต์ มีความแตกตา่ งกนั อยา่ งไร
2. เม่ือนายบาร์เดอร์โรช่า (M. BEAU DE ROCHES) ไดใ้ หแ้ นวความคิดในการสร้างเคร่ืองยนต์ ในปี คศ. 1862 ถา้

จะเปรียบเทียบกบั ประเทศไทย ควรอยใู่ นสมยั ใดของไทย และสังคมไทยสมยั น้นั ดา้ นการศึกษาเป็นอยา่ งไร
3. ปัญหาและอุปสรรคในการคิดประดิษฐเ์ คร่ืองยนตใ์ นยคุ แรกๆเกิดจากปัญหาดา้ นใด
4. การปฏิวตั ิอุตสาหกรรม ในปี ค.ศ. 1900 ส่งผลกระทบดา้ นแรงงานไปทวั่ ทวปี ยโุ รปเพราะเหตุใด
5. เพราะเหตุใดเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนท่ี ดร. ฟิ แลค็ แวงเกิล ประดิษฐข์ ้ึนไม่ไดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั

ใบประเมินผล หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง นกั ประดิษฐ์ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ-สกลุ .............................................................................................................หอ้ ง............................ เลขที่..............................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลุ่ม

2 การเตรียม และการใชส้ ื่อประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมุง่ มนั่ สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พงึ ประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพมิ่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง แบตเตอร่ี 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

เร่ือง แบตเตอร่ี(Battery)

วตั ถุประสงค์ เชิงพฤติกรรม
1 อธิบายความสาคญั และบอกโครงสร้างของแบตเตอร่ีไดถ้ ูกตอ้ ง
2 อธิบายการทางานของแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
3 อธิบายถึงข้นั ตอนและกระบวนการประจุแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
4 บอกวธิ ีการตรวจสภาพของแบตเตอร่ีโดยใชเ้ คร่ืองมือพเิ ศษไดถ้ ูกตอ้ ง
5 บอกขอ้ ควรระวงั และอนั ตรายจากการใชแ้ ละบารุงรักษาแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
4. ส่วนประกอบ และการทางานของแบตเตอรี่
5. การตรวจวดั ค่าความถ่วงจาเพาะของสารละลายภายในแบตเตอร่ี และบนั ทึกค่า
6. ทาการตอ่ วงจรการพว่ งแบตเตอรี่แบบต่างๆ แลว้ วดั ความตา่ งศกั ย์ ทาการบนั ทึกค่า
7. การบารุงรักษาแบตเตอร่ีและการประจุไฟฟ้า

วธิ ีสอน
1ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point)
2ใชก้ ารสาธิตใหด้ ูข้นั ตอนการปฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การใช้ การประจุ และการบารุงรักษาแบตเตอร่ีท่ี
ถูกตอ้ ง

ส่ือประกอบการสอน
4. แบตเตอรี่รถยนต์ ผา่ ใหเ้ ห็นโครงสร้างภายใน
5. ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer)
6. น้ากลนั่
7. มลั ติมิเตอร์ (Multimeter)
8. ส่ายพว่ งแบตเตอร่ีอยา่ งนอ้ ย 2 คู่

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอรี่รถยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. แบตเตอร่ีมีหนา้ ที่
ก. เกบ็ กระแสไฟฟ้า
ข. จา่ ยกระแสไฟฟ้า
ค. เกบ็ และจ่ายกระแสไฟฟ้า
ง. สร้างใหเ้ กิดพลงั งานไฟฟ้า

2. ส่ิงใด ทไ่ี ม่มี ในแบตเตอร่ี
ก. แผน่ ธาตุ
ข. แผน่ ก้นั
ค. น้ากรดซนั ฟูริค
ง. น้ากรดคาร์บอนิคส์
3. H2 SO 4 เป็นสูตรทางเคมีของกรดชนิดใด
ก. กรดคาร์บอนิคส์
ข. กรดไนตริก
ค. กรดเกลือ
ง. กรดซนั ฟูริค
4. ไฮโดรมิเตอร์(Hydrometer) อ่านค่าได้ 1.28 แสดงวา่ แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้าประมาณก่ีเปอร์เซนต์
ก. แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 100 %
ข แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 75 %
ค แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้า 50 %
ง แบตเตอร่ีมีกระแสไฟฟ้า 25 %

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 2
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอรี่ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอร่ี รถยนต์
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

5. จากรูปเป็นการวดั เพ่ือหาค่าอะไร

ก. วดั หาคา่ ความตา้ นทาน
ข. วดั หาค่าแรงดนั ไฟฟ้า
ค. วดั หาค่ากระแสไฟฟ้า
ง. วดั การร่ัวของกระแสไฟฟ้า

6. ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เป็นเคร่ืองมือวดั หาค่าอะไร

ก. ความถ่วงจาเพาะ
ข. อุณหภูมิของสารละลาย
ค. ความดนั ของสารละลาย
ง. ความเป็นกรดเป็นด่างของสารละลาย

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 2
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอรี่ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง แบตเตอรี่ รถยนต์
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

7. “12 V 70 Ah” หมายความวา่ อะไร
ก ขนาดของแบตเตอรี่ 12 X 70 เซนติเมตร
ข. จานวนแผน่ ธาตุบวก 12 แผน่ ธาตุลบ 70 แผน่
ค .แรงเคลื่อนไฟฟ้า 12 โวลต์ กระแสไฟฟ้า 70 แอมแปร์
ง. แรงเคลื่อนไฟฟ้า 70 แอมแปร์ กระแสไฟฟ้า 12 โวลต์

8. การบารุงรักษาแบตเตอรี่คือการปฏิบตั ิอยา่ งไร
ก. การเปล่ียนข้วั ต่อแบตเตอร่ีใหม้ ีขนาดโตข้ึน
ข.การเติมสารละลายใหอ้ ยใู่ นระดบั ที่เหมาะสม
ค. การจบั ยดึ แบตเตอร่ีโดยการขนั น๊อตล๊อคใหแ้ น่น
ง. การใชม้ ลั ติมิเตอร์วดั หาคา่ แรงดนั ไฟฟ้าทุกๆสัปดาห์

9. อิเลคโตรไลท์ (Electrolyte)เป็นสารละลาย ที่มีส่วนผสมระหวา่ งของเหลวชนิดใด
ก. น้ากบั น้ามนั
ข. น้ากลน่ั กบั น้ากรด
ค. น้ามนั หล่อล่ืน กบั น้ากรด
ง. น้ากลน่ั กบั น้ามนั เช้ือเพลิง

10. การประจุแบตเตอร่ีแบบชา้ และมีแบตเตอร่ีหลายลูกใหต้ ่อแบบอะไร....
ก. ต่อแบบอนุกรม
ข. ต่อแบบขนาน
ค. ต่อแบบรวม
ง. ต่อแบบสลบั ข้วั

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 2
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง แบตเตอรี่ รถยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

11. ในการนาแบตเตอรี่ไปประจุ ปรากฏเป็นขา่ วอยบู่ ่อยคร้ังวา่ แบตเตอรี่เกิดระเบิดสร้างความเสียหาย การ
ระเบิดเกิดจากสาเหตุใด....
ก. ความร้อนมีมากเกินไป
ข. กระแสไฟฟ้าร่ัวลดั วงจร
ค. การระเหยตวั ของกามะถนั
ง. การระเหยตวั ของโฮโดรเจน

12. โดยปกติแบตเตอร่ีท่ีใชใ้ นรถยนตม์ ีแรงเคลื่อนไฟฟ้าก่ีโวลต์
ก. 6 โวลต์
ข. 12 โวลต์
ค. 24 โวลต์
ง. 48 โวลต์

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

1. ความสาคัญ ของแบตเตอรี่ (Battery)

แบตเตอรี่เป็ นแหล่งเก็บและจ่ายพลงั งานไฟฟ้า กระแสงตรง (D.C.) มีแรงเคล่ือนไฟฟ้า (volt) และขนาด
ความจุของกระแสไฟฟ้า (Ampere) แตกต่างกนั พลงั งานไฟฟ้าในแบตเตอรี่จ่ายให้แก่อุปกรณ์ไฟฟ้าในระบบต่างๆ
เช่น มอเตอร์ไฟฟ้าในระบบสตาร์ท คอยล์ในระบบจุดระเบิด ไฟสัญญาณเสียง แสง และไฟฟ้าแสงสว่าง ฯลฯ
ตามแต่จุดประสงคข์ องการนาไปใช้ พลงั งานไฟฟ้าที่ไดจ้ ากแบตเตอรี่ เกิดจากปฏิกิริยาทางเคมีท่ีเกิดข้ึน แบตเตอร่ี
จึงเป็นแหล่งเก็บ และจา่ ยพลงั งานไฟฟ้าที่สาคญั ท่ีสุด

รูปท่ี 1 - 2 แบตเตอรี่

ทมี่ า : www.dd-battery.com

2. โครงสร้างของแบตเตอรี่
แบตเตอร่ีที่มีใชอ้ ยูใ่ นรถยนตข์ ณะน้ีไดม้ ีการออกแบบและพฒั นาเพ่ือให้เหมาะสมกบั การเปล่ียนแปลง

ทางสังคมมากย่ิงข้ึน เช่นไดอ้ อกแบบให้มีรูปทรงกะทดั รัด สวยงาม สะดวกต่อการใช้และบารุงรักษา มีให้เลือก
มากมายหลายขนาด หลายแบบ เพ่อื ใหเ้ หมาะกบั การใชง้ าน สาหรับโครงสร้างและส่วนประกอบของแบตเตอร่ี ไมว่ า่
จะเป็นแบบและขนาดใด ?...จะมีโครงสร้างและส่วนประกอบหลกั ดงั น้ี

1 แผน่ ธาตุบวก (+) และแผน่ ธาตุลบ (-)
2 สารละลาย (Electrolyte)ผสมระหวา่ งน้ากรดและน้ากลนั่ (3:7)
3 ข้วั บวก (+) และ ข้วั ลบ (-)
4 ฝาจุกสาหรับเติมสารละลาย
5 เปลือก(ทาดว้ ยพลาสติกแขง็ )

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

ขวั้ บวก ขวั้ ลบ
ขีดบอกระดบั สารละลาย

แผน่ ธาตุ

รูปท่ี 2 - 2 แสดงโครงสร้างภายในของแบตเตอรี่

ขวั้
แผน่ ธาตุ

รูปท่ี 3 - 2 แสดงโครงสร้างภายในของแบตเตอรี่
ท่ีมา: battregen.com

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การทางานของแบตเตอรี่
แบตเตอรี่ทางานโดยการเกิดปฏิกิริยาทางเคมีระหวา่ งสารละลาย(Electrolyte)ของกรดซนั ฟูริค (Sulfuric acid

H2SO4 ) และน้ากลน่ั (H2O) ปริมาณ 3 : 7 โดยปริมาตร กบั แผน่ โลหะ ตะกว่ั เปอร์ออกไซด(์ PbO2 ) ของแผน่ ธาตุบวก
และแผน่ ตะกวั่ (Pb) แผน่ ธาตุลบ ในขณะท่ีแบตเตอร่ีจ่ายกระแสไฟฟ้าออกไปแผน่ ตะกวั่ จะเกิดซนั เฟตมาเกาะ ทาให้
สารละลายของกรดซนั ฟูริคเจือจางลงไปเรื่อยๆ จนเกือบจะกลายเป็นน้า หากไมน่ าไปประจุไฟฟ้าจะทาใหแ้ บตเตอร่ีมี
แรงเคล่ือน และกระแสไฟฟ้าต่าลง จนไมส่ ามารถนาไปใชง้ านได้ จึงตอ้ งมีการบริการแบตเตอร่ีในลาดบั ถดั ไป

การบริการแบตเตอร่ี
การบริการแบตเตอร่ีเป็นการดูแล บารุงรักษาให้แบตเตอรี่พร้อมใชง้ านอยเู่ สมอ จนหมดอายกุ ารใชง้ าน การ

บริการมีอยหู่ ลายวธิ ี แต่ที่สาคญั คือ การประจุแบตเตอร่ี การเติมสารละลาย และการทาความสะอาด ฯลฯ
1 ประจุไฟฟ้า (Battery Charging)
การประจุไฟแบตเตอรี่ ทาไดโ้ ดยอาศยั หลกั การจ่ายกระแสไฟฟ้าตรงเขา้ ไปท่ีข้วั บวกและลบของแบตเตอร่ีให้ถูกข้วั
โดยใช้เครื่องประจุแบตเตอรี่ (Battery charger) ท่ีมีแรงเคล่ือนไฟฟ้าและกระแสสูงกว่าแรงดันท่ีข้วั ท้ังสองของ
แบตเตอร่ี เม่ือกระแสไฟฟ้าไหลเขา้ แบตเตอรี่แลว้ ก็จะเกิดปฏิกิริยาเคมี จะทาใหแ้ บตเตอรี่กลบั สู่สภาวะสมบูรณ์ไดอ้ ีก
คร้ังหน่ึง ทาใหส้ ารละลายของกรดซนั ฟูริคเขม้ ขน้ ข้ึนดว้ ย แรงเคล่ือน และกระแสไฟฟ้าเพมิ่ สูงข้ึน เพอ่ื เก็บไวส้ ารอง
จ่ายภายในแบตเตอรี่ต่อไป เช่นมีแรงดนั ไฟฟ้า 12 โวลต์ (Volt) และมีกระแสไฟฟ้า (Ampere) ตามความจุท่ีกาหนด
ไว้ เช่น 45 Ah 70 Ah 100 Ah….ฯลฯ

รูปที่ 4 – 2 แสดงเครื่องประจุแบตเตอร่ีแบบพกพา

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การประจุแบตเตอร่ีมี 2 วธิ ีได้คือ
1. การประจุชา้ (Slow Charging) ใชเ้ วลา ประมาณ 6 - 12 ชว่ั โมง
วธิ ีการประจุแบตเตอรี่โดยการต่อแบบอนุกรม หลายลูก

กข

รูปท่ี 5 - 2 แสดงการประจุไฟฟ้ามีแบตเตอรี่ 3 ลูก ก. แสดงการต่อแบบอนุกรม ข. แสดงการปรับกระแสไฟฟ้า
ท่ีมา : Automotive Service Technology : 300

2. การประจุไฟฟ้าแบบเร็ว (Fast Charging) ใชเ้ วลาประมาณ 1 ชวั่ โมง

การประจุเร็ว : การประจแุ บตเตอรแี่ บบ

เรว็

1 ตรวจสภาพของแบตเตอรใี่ หพ้ รอ้ มทจ่ี ะ
ประจุ เชน่ มรี ะดบั สายละลายถกู ตอ้ ง

2 การเช่ือมตอ่ สายระหวา่ งเครอื่ งประจกุ บั
แบตเตอร่ี ใหห้ นบี ขวั้ บวก(+) ตอ่ กบั ขวั้ (+)
และหนีบขวั้ ลบ (-) ตอ่ กบั ขวั้ ลบ(-) เพ่อื ใหไ้ ด้
แรงเคลอื่ นไฟฟา้ 12 โวลต์

รูปที่ 6 – 2 แสดงการประจุไฟฟ้าแบบเร็วโดยไม่ตอ้ งถอดแบตเตอร่ีออกจ3ากปตรวบัั รเคถรอ่ื งประจไุ ปยงั ตาแหนง่ ประจเุ รว็

(Fast charging) และตงั้ เวลาไวไ้ มเ่ กิน 30 นาที

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 – 2001

การประจแุ บบเร็ว

ข้อควรคานึง ในการประจุแบบเรว็

1 ใหต้ อ่ วงจรแบบขนาน (Parallel connect) บวก(+)
ตอ่ บวก(+) ลบ(-) ตอ่ ลบ(-)

2 ปรบั กระแส แรงเคลอ่ื นไฟฟา้ ใหเ้ หมาะสม

ค่ามาตรฐาน

แรงเคลอ่ื น 15 V. ,กระแสไฟฟา้ 20 - 30 A.

รูปที่ 7 - 2 การประจุแบตเตอรี่หลายลูกเป็นการต่อแบบขนาน
ท่ีมา: Auto Service and Repair : 462

การตรวจดูระดบั และปริมาณสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอรี่ ในกรณีสารละลายแหง้ จะตอ้ งเติมน้ากลน่ั
ใหอ้ ยใู่ นระดบั ที่กาหนด ก่อนนาไปประจุไฟฟ้า

การบรกิ ารแบตเตอรี่ เป็นการตรวจสภาพของแบตเตอร่ี

ใหพ้ รอ้ มใชง้ านอยเู่ สมอ ทาใหอ้ ายกุ ารใชง้ านนานขนึ้ เชน่
การเตมิ นา้ กล่นั การทาความสะอาดขวั้ ฯลฯ

การใชส้ ารเคมีพน่ ที่ขวั้ แบตเตอรี่ เป็นการปอ้ งกนั การ
เกิดเกลอื เคม(ี เป็นผงสขี าว) หากปลอ่ ยทงิ้ ไวเ้ กลอื เคมี
จะเป็นฉนวนไฟฟา้ ทาใหก้ ระแสไฟฟา้ ไหลไมส่ ะดวก

รูปท่ี 8-2 แสดงการบริการแบตเตอร่ี

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

3 การตรวจดูข้วั บวก(+) ข้วั ลบ (-) จะตอ้ งแน่นไมห่ ลุดหลวมเพราะจะทาใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลไดไ้ มส่ ะดวก

ขวั้ ตอ่ สายแบตเตอรจ่ี ะตอ้ งแนน่ ไมห่ ลดุ หลวม เพราะจะทา
ใหก้ ารรบั และจา่ ยกระแสไฟฟา้ ไมม่ ีประสทิ ธิภาพ สง่ ผลตอ่
อายกุ ารใชง้ านของแบตเตอร่ี อปุ กรณไ์ ฟฟา้ รวมถึงการ
สตารต์ เครอ่ื งยนตอ์ กี ดว้ ย

รูปท่ี 9 – 2 แสดงการตรวจสอบข้วั แบตเตอร่ี
ที่มา : Automotive Service Technology : 295
4 การทาความสะอาดข้วั แบตเตอรี่ ไมใ่ ห้ สกปรก เพื่อป้องกนั การคายประจุ(Self Discharge) หรือร่ัวลงดินของ
กระแสไฟฟ้า

รูปที่ 10 – 2 แสดงการตรวจสอบและทาความสะอาดข้วั แบตเตอรี่
ที่มา : Automotive Service Technology : 295,300

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การใช้มัลตมิ เิ ตอร์ โดยการหมนุ

ปรบั ไปยงั สงิ่ ทีต่ อ้ งการวดั เช่น วดั แรง
เคลอื่ น ไฟฟ้า หมนุ ไปยงั ACV/DCV
วดั ความตา้ นทานหมนุ ไปที่ Rx1,Rx10
Ω วดั กระแส ใหเ้ สยี บสายไปที่ mA /
10 A และเม่ือเลกิ ใชง้ านใหป้ ิดสวิตซ์
(OFF) เพ่ือประหยดั พลงั งานแบตเตอร่ี
ใหใ้ ชง้ านไดน้ านขนึ้

รูปที่ 11 – 2 มลั ติมิเตอร์แบบดิจิตอล

การตรวจสภาพแบตเตอร่ี
1 การตรวจสภาพแบตเตอรี่ โดยใชม้ ลั ติมิเตอร์ เพ่ือวดั หาแรงดนั ไฟฟ้า การวดั
แรงเคลื่อนไฟฟ้า ใหห้ มุนปรับต้งั ไปท่ี โวลต(์ DC.Volt) โดยปกติแรงเคล่ือนไฟฟ้าของ
แบตเตอร่ีทวั่ ๆไปไมค่ วรต่ากวา่ 12 โวลต์

แรงแคล่อื น ไฟฟา้ ของแบตเตอรโี่ ดยปกติมี
ประมาณ 12.00 - 12.60 Volt.

แรงเคลอ่ื นต่ากวา่ 12 Volt.ใหน้ าไปประจุ
ใหม่

ค่ามาตรฐาน

1 เซล มีแรงเคลอื่ นไฟฟา้ 2.2 โวลท์

รูปท่ี 12 – 2 แสดงการตรวจสอบแบตเตอรี่โดยการใชม้ ลั ติมิเตอร์

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

2 การวดั หาค่า ความถ่วงจาเพาะ (ถ.พ.) โดยใช้ ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เพือ่ ดูความเขม้ ขน้ ของสารละลาย
(Electrolyte)

ไฮโดรมิเตอร์ (Hydrometer) เป็นเครอ่ื งวดั ความถว่ งจาเพาะ(ถ.พ.)

ของของเหลว การลอยตวั ของลกู ลอยภายในไฮโดรมเิ ตอรส์ ามารถบอก
คณุ ภาพของแบตเตอรไ่ี ดเ้ ช่นคณุ ภาพแบตเตอรใี่ ชง้ านได้ ใชง้ านไมไ่ ด้
หรอื เสอื่ มสภาพ

ถ.พ. คอื คา่ ที่บอกวา่ ของเหลวนนั้ หนกั เป็นก่ีเทา่ ของนา้ โดยมีนา้ เป็นคา่
มาตรฐาน เทา่ กบั 1

การอา่ น จะอา่ นเป็นตวั เลข เชน่ 2.28 , 2.50 ,1.15 หรอื จะอา่ นเป็นแถบสี

ก็ได้ เชน่ สแี ดง สเี หลอื ง สเี ขียว แลว้ แปลผลเพอื่ บอกคณุ ภาพของ

แบตเตอร่ี เชน่ แบตฯพรอ้ มใชง้ าน หรอื ไมพ่ รอ้ มใชง้ านฯลฯ

รูปที่ 13 – 2 แสดงส่วนประกอบ Hydrometer
วธิ ีใช้ โดยการเปิ ดฝาจุกของแบตเตอร่ีออก แลว้ นาท่ออ่อนของHydrometer จุ่มลงไปในสารละลาย ใชม้ ือบีบโป่ งยาง
2-3 คร้ัง ใหส้ ารละลายไหลเขา้ มาอยใู่ นหลอดแกว้ ลูกลอยท่ีอยภู่ ายในหลอดแกจ้ ะลอยข้ึน
การสังเกต ใหส้ งั เกต การลอยตวั ของลูกลอย
ตวั อย่าง เช่น ท่ีระดบั สีเขียว แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าเตม็ สีเหลือง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยคู่ ร่ึงหน่ึง
ที่ระดบั สีแดง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้านอ้ ยมากนาไปใชง้ านไม่ได้ จะตอ้ งนาไปประจุใหม่

หมายเหตุ

การอา่ นคา่ บนสเกลตวั เลขหรอื แถบสใี หม้ องในระดบั สายตา
เพราะจะไดค้ า่ เท่ยี งตรงและไฮโดรมเิ ตอรต์ อ้ งอยใู่ นแนวดิ่ง

รูปท่ี 14-2 แสดงการใชไ้ ฮโดรมิเตอร์เพอ่ื วดั คา่ ความถว่ งจาเพาะ
ของสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอร่ี

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การใช้เคร่อื งมือ

ใหเ้ ปิดฝาจกุ ของแบตเตอรแี่ ลว้ ใชท้ อ่ ออ่ นของ
ไฮโดร มเิ ตอรจ์ มุ่ ลงไปในช่องเซลแบตเตอรี่ ใชม้ อื
บบี โป่ งยาง 2 - 3 ครงั้ ใหส้ ารละลายเขา้ มาใน
กระเปาะแกว้ ลกู ลอยจะลอยขนึ้

การอา่ นคา่ ความถว่ งจาเพาะ ใหส้ งั เกตระดบั
ของสารละลายวา่ อยใู่ นระดบั ใด แลว้ อา่ นคา่ เพื่อ
บนั ทกึ ผลในระดบั นนั้ ๆ

รูปท่ี 15 – 2 แสดงวธิ ีการอ่านคา่ ความถ่วงจาเพาะโดยใช้ ไฮโดรมิเตอร์ ( Hydrometer )
ในกรณีใชแ้ ถบสี ที่ปรากฏบนลูกลอย
สีเขียว แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยู่ 100 %
สีเหลือ แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้าอยู่ 50 % ควรนาไปประจุใหม่
สีแดง แสดงวา่ มีกระแสไฟฟ้านอ้ ยมาก นาไปใชไ้ มไ่ ด้ ตอ้ งนาไปประจุใหม่

รูปท่ี 16 – 2 แสดงการตรวจวดั โดยการใช้ Hydrometer
ที่มา : Leonics.co.th

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ตารางแสดงค่าความถ่วงจาเพาะ (ถพ.) (Specific gravity)

ความถ่วงจาเพาะ(Specific gravity) ถพ. ความจุ (Charge) % ระดบั คุณภาพ

1.280 - 1.300 100 ดที สี่ ุด

1.250 75 ดี

1.220 50 ปานกลาง

1.190 25 ตา่

1.160 ต่ากวา่ 25 ต่ามาก

1.130-1.100 เส่ือมสภาพ เส่ือมสภาพ

ท่ีมา : Automotive Service Technology : 297

ข้อควรระวงั และอนั ตรายจากการใช้แบตเตอรี่

1. ในการประจุแบตเตอรี่ จะมีกามะถนั (S) ระเหยออกมา มีกลิ่นเหมน็ และเป็นอนั ตรายต่อระบบทางเดิน
หายใจ ดงั น้นั จึงควรหลีกเลี่ยง การสูดดมกลิ่น นอกจากน้นั ขณะทาการประจุไฟฟ้าจะมีไฮโดรเจน(H2) ระเหย
ฟุ้งออกมา เมื่อผสมกบั ออกซิเจนในอากาศ และมีอุณหภูมิถึงจุดติดไฟ จะทาใหแ้ บตเตอรี่ระเบิดเสียหาย และ
เป็นอนั ตรายอยา่ งยง่ิ ดงั น้นั จึงตอ้ งระมดั ระวงั

ข้อควรระวัง

ใหต้ อ่ พว่ งสายใหถ้ กู ตอ้ งขวั้ บวก(+) กบั ขวั้ บวก (+) ขวั้ (-)
กบั ขวั้ ลบ (-) และปรบั กระแสไฟฟา้ แรงเคลอื่ น ไฟฟา้ ให้
ถกู ตอ้ ง

รูปท่ี 17 – 2 แสดงการประจไุ ฟฟ้าแบบขนานหลายลกู

ใบความรู้ หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 2001

การประจุแบตเตอรี่

การระเหยตวั ของแก๊สไฮโดรเจน ทาให้
แบตเตอรเี่ กิดการระเบดิ อนั ตรายเป็น
อยา่ งย่ิง

การป้องกนั

1 ใหป้ รบั แรงเคลอ่ื น และกระแสไฟฟา้
ของเครอื่ งประจแุ บตเตอรใ่ี หเ้ หมาะสม

รูปท่ี 18 – 2 แสดงภาพแบตเตอร่เี กิดการระเบดิ ขณะทาการประจุ 2 ใหห้ า่ งจากแหลง่ ความรอ้ น หรอื
ภายในแผนกวิชาชา่ งยนต์ เม่ือ ธนั วาคม 51 ประกายไฟ

2 สารละลายภายในแบตเตอร่ี มีกรดซนั ฟูริคชนิดเจือจางท่ีเป็ นอนั ตรา3ยตใ่อหอ้ตาากาผศวิ ถห่านยเงัทไแดลส้ ะะอดววยกั วะของ
ร่างกายทุกส่วน การเปลี่ยนถ่ายสารละลายจึงจะตอ้ งระมดั ระวงั เป็นอยา่ งยงิ่ ถา้ ร่างกายสัมผสั กบั สารละลายจะตอ้ งรีบ
ลา้ งออกดว้ ยน้าสะอาดทนั ที และรีบไปพบแพทยเ์ ป็นการด่วน

การนาแบตเตอร่ีไปใช้งานในรถยนต์ ให้พจิ ารณาถงึ ส่ิงต่างๆดงั นี้
1 แรงเคลื่อนไฟฟ้า และกระแสไฟฟ้า ที่ใช้ เช่น 12 V 70 Ah , 12 V 100 Ah….ท้งั น้ีใหค้ านึงถึงสภาพของ
ภาระงาน ขนาดความกวา้ ง ความยาว ความสูง เพราะมิฉะน้นั จะเกิดปัญหากบั การติดต้งั ในรถยนต์

สงู 175 mm 12 V 75 Ah

กวา้ ง 170 mm

ยาว 300 mm

รุปท่ี 19 – 2 แสดงขนาดความกวา้ ง ความยาว ความสูง ที่สามารถนาไปติดต้งั ภายในรถยนตไ์ ด้

ใบความรู้ หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี

รหสั 20101 - 2001

การตดิ ต้ังแบตเตอร่ีให้คานึงถึง

1 ขนาดและความสามารถของ
แบตเตอรี่

2 การจบั ยดึ ตอ้ งแนน่ แขง็ แรง
3 ขวั้ บวก (+) ตอ้ งมีฉนวนปอ้ งกนั
4 ขวั้ ตอ่ สายตอ้ งแนน่ ไมห่ ลดุ หลวม

รูปที่ 20 – 2 แสดงตาแหน่งการติดต้งั แบตเตอร่ีในรถยนต์

2 สามารถเช่ือมต่อสายแบตเตอรี่เขา้ กบั ระบบไดโ้ ดยสะดวก
3 การติดต้งั จะตอ้ งมีอุปกรณ์จบั ยดึ มน่ั คงแขง็ แรง ไม่หลุดหลวมขณะใชง้ าน สะดวกในการใชแ้ ละ

บารุงรักษา
4 ควรมีฉนวนหุม้ ข้วั ท้งั บวก (+) และลบ (-) โดยเฉพาะข้วั บวก (+) พงึ ระวงั เป็นพิเศษเพราะถา้ หากไป

สัมผสั กบั ตวั รถจะทาใหเ้ กิดประกายไฟลุกไหมไ้ ด้

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม

1 ผเู้ รียนตรวจสภาพแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
2 ผเู้ รียนบารุงรักษาแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
3 ผเู้ รียนทาการประจุแบตเตอรี่ไดถ้ ูกตอ้ ง
4 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้ืนท่ี

4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของการปฏบิ ัติงาน

1 การตรวจ ติดต้งั และบารุงรักษาแบตเตอร่ี
2 การตระหนกั เก่ียวกบั ความปลอดภยั ในการใช้ และบารุงรักษาแบตเตอร่ี

วธิ ีการสอน

1 บรรยายการถึง โครงสร้าง การทางาน และการบารุงรักษาแบตเตอรี่ โดยใชส้ ่ือเพาเวอร์พอยนต์
(Power point ) นาเสนอ

2 สาธิตการตรวจสภาพ การประจุ และการบารุงรักษาแบตเตอร่ี
3 บรรยายใหเ้ ห็นโทษ และภยั ในการปฏิบตั ิงาน

เคร่ืองมือและอปุ กรณ์

1 แบตเตอร่ีรถยนต์ 12 โวลต์ ไม่นอ้ ยกวา่ 70 แอมแปร์ 3 ลูก
2 มลั ติมิเตอร์ 2 ชุด
3 ไฮโดรมิเตอร์
4 น้ากลน่ั 3 - 5 ขวด
5 เคร่ืองประจุแบตเตอร่ี 1 เครื่อง
6 เครื่องมือประจาตวั
7 แวน่ นิรภยั และผา้ เช็ดมือ

หน่วยท่ี 2 แบตเตอรี่ ใบงานท่ี 1 - 2
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน
เร่ือง การบริการ เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001
แบตเตอรี่ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ข้นั ตอนในการปฏบิ ัติงาน
2. การปฏิบตั ิการตรวจสอบสภาพของแบตเตอรี่

บนั ทกึ ผล
สภาพภายนอก
■ ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ...............................................................................................

................................................................................................
ข้วั แบตเตอร่ี
■ ปกติ
■ ไม่ปกติ เพราะ...............................................................................................

................................................................................................

แรงดนั ไฟฟ้า.................. โวลต์ ความจุ............................. แอมแปร์
1.4 อายกุ ารใชง้ าน.........................ปี ...............................เดือน

หน่วยที่ 2 แบตเตอรี่ ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

2. การตรวจสอบค่าความถ่วงจาเพาะของแบตเตอร่ี ( ก่อน และหลงั การประจุไฟฟ้า )

ทาการเปิ ดฝาช่องใส่น้ากลน่ั ของแบตเตอร่ี

ทาการตรวจสอบปริมาณของสารละลายภายในแบตเตอรี่

นาไฮโดรมิเตอร์ใส่ลงในช่องของแบตเตอร่ีท้งั 6 ช่องแลว้ อา่ นค่าที่ไดท้ าการบนั ทึกผล

นาแบตเตอร่ีไปประจุไฟฟ้าจนเตม็ แลว้ ทาการวดั คา่ ความถ่วงจาเพาะ แลว้ บนั ทึกค่า

ตารางบนั ทกึ ผล

แบตเตอร่ี แรงเคลือ่ น ค่าความถ่วงจาเพาะ(S)

(Volt) ก่อนการประจุไฟฟ้า(S) หลงั การประจุไฟฟ้า(S)

ช่องท่ี 1

ช่องที่ 2

ช่องท่ี 3

ช่องท่ี 4

ช่องที่ 5

ช่องท่ี 6

ค่าเฉลยี่ ของความถ่วงจาเพาะ

หน่วยที่ 2 ใบงานที่ 1 - 2
แบตเตอรี่ เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 เร่ือง การบริการ 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
แบตเตอรี่

3. การปฏิบตั ิในการประจุไฟฟ้าแบตเตอรี่
3.1 ตรวจสภาพแบตเตอร่ี เพื่อดูความสมบูรณ์ของแบตเตอร่ี
3.2 ตรวจเช็กปริมาณสารละลายภายในแบตเตอรี่ให้อยใู่ นระดบั ท่ีถูกตอ้ ง
3.3 ตรวจเช็กคา่ แรงเคลื่อนไฟฟ้าของแบตเตอรี่ไมค่ วรต่ากวา่ 12 โวลต์
3.4 ทาการติดต้งั เครื่องประจุไฟฟ้า
3.5 เชื่อมต่อสายพว่ งตามวงจรท่ีกาหนด

การตอ่ แบบขนาน การตอ่ แบบอนุกรม

3.6 ทาการวดั ค่าแรงเคล่ือนไฟฟ้าก่อนการประจุไฟฟ้าแลว้ บนั ทึกค่า
3.7 แบตเตอร่ีไปประจุไฟฟ้า และทาการต้งั ค่าไฟฟ้าที่เครื่องประจุไฟตามที่กาหนด แลว้ บนั ทึกค่า
3.8 เม่ือทาการประจุไฟฟ้าเรียบร้อยแลว้ ทาการวดั แรงเคลื่อนหลงั การประจุไฟฟ้าแลว้ บนั ทึกค่า

หน่วยที่ 2 ใบงานท่ี 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
แบตเตอร่ี 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง การบริการ
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอร่ี

ตารางบนั ทกึ ค่า

การต้งั คา่ เครื่องประจุไฟฟ้า
1. แรงเคลื่อนไฟฟ้า....................................... โวลต์
2. กระแสไฟฟ้า ........................................แอมแปร์

รูปแบบวงจร แรงเคลื่อนก่อนประจุไฟฟ้า (โวลต์) แรงเคล่ือนหลงั การประจุไฟฟ้า (โวลต์)
การต่อแบบขนาน
การต่อแบบอนุกรม

เขียนรูปการต่อวงจรการประจุไฟฟ้า

แบบอนุกรม (2-3 ลูก) แบบขนาน (2-3 ลกู )

หน่วยที่ 2 ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
แบตเตอรี่ เร่ือง การบริการ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

3. การปฏิบตั ิการบารุงรักษาแบตเตอรี่
3.1 การตรวจดูระดบั และปริมาณสารละลาย (Electrolyte) ภายในแบตเตอรี่ ในกรณีสารละลายแหง้
จะตอ้ งเติมน้ากลนั่ ให้อยใู่ นระดบั ที่กาหนด ก่อนนาไปประจุไฟฟ้า
3.2 ทาการวดั ระดบั แรงเคล่ือน (แรงดนั ไฟฟ้า) ของแบตเตอรี่ไมค่ วรต่ากวา่ 12 โวลต์

3.3 การตรวจดูข้วั บวก (+) ข้วั ลบ (-) จะตอ้ งแน่นไมห่ ลุดหลวมเพราะจะทาใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลได้
ไม่สะดวก

3.4 การทาความสะอาดข้วั แบตเตอร่ี ไมใ่ ห้ สกปรก เพื่อป้องกนั การคายประจุ (Self Discharge) หรือร่ัวลง
ดินของกระแสไฟฟ้า

หน่วยที่ 2 ใบงานที่ 1 - 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
แบตเตอร่ี เรื่อง การบริการ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 แบตเตอรี่

ผลของการบารุงรักษา (ใหบ้ นั ทึกผล)
1 สภาพของแบตเตอรี่
............................................................................................................................
…………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………

3. ข้วั แบตเตอร่ี
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………

4. ระดบั ของสารละลาย
............................................................................................................................
............................................................................................................................

สภาพโดยรวมของแบตเตอรี่
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ………………………………………………..

5. อ่ืนๆ
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เว1ล8า ส7ัปดชาว่ั หโม์/ภงา/คสเรัปียดนาห์
วชิ าแบงบานทเดคสรื่อบงยหนลตงั แ์เรกีย๊สนโซลีน เร่ือหงนแ่วบยตทเ่ีต2อร่ี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

วชิ า งราหนสัเคร2ื่อ01ง0ย1น-ต2แ์ 0ก0๊ส1โซลีน เรื่อง แบตเตอรี่

รหสั 20101 - 200แ1บบทดสอบหลงั เรียน

แเรบื่อบงแทบดตสเอตบอหร่ี ลรงถั เยรนียนต์

คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากเรบื่อางทแ(บ×ต)เทตบัอรตี่ วัรเถลยือนกตท์ ี่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

6. จากรูปเป็นการวดั เพ่อื หาค่าอะไร

1. ส่ิงใดก?. ทว่ีไดัมหม่ าีใคน่าแคบวตามเตตอา้ รน่ี ทาน

ก. แผน่ ธาตุ ข. วดั หาคา่ แรงดนั ไฟฟ้า

ข. แผน่ ก้นั ค. วดั หาค่ากระแสไฟฟ้า

ค. น้ากรดซนั งฟ. ูริควดั การร่ัวของกระแสไฟฟ้า

ง. น6.้ากไรฮดโคดารรม์บิเอตนอริก์ (Hydrometer) อ่านค่าได้ 1.28 แสดงวา่ แบตเตอรี่มีกระแสไฟฟ้าก่ีเปอร์เซ็นต์

ก. แ2บ.ตเตกอารรี่มปีกรระะจแุแสบไตฟเตฟอ้ารี่แ2บ5บช%า้ และมีแบตเตอร่ีหลายลูกใหต้ ่อแบบอะไร.
ข แบตเตอรี่มกีก. ระตแ่อสแไบฟบฟอ้านุกร5ม0 %
ค แบตเตอร่ีมขีก. ระตแ่อสแไบฟบฟข้านาน75 %
ง แบตเตอรี่มคีก.ระตแอ่ สแไบฟบฟร้าวม100 %

7 “12 Vง.70ตA่อแhบ” บหสมลาบัยคข้ววั ามวา่ อะไร
ก ขน3า.ดขในองกแาบรนตาเตแอบรตี่ 1เต2อXรี่ไ7ป0ปเรซะนจตุ ิเปมรตารกฏเป็นขา่ วอยูบ่ อ่ ยคร้ังวา่ แบตเตอรี่เกิดระเบิดสร้างความเสียหาย
กข.ารจราะนเบวิดนเแกผิดน่ จธากาตสุบาเวหกต1ุใ2ดแผน่ ธาตุลบ 70 แผน่
ค .แรงเคลื่อนกไ.ฟคฟว้าา1ม2รโ้อวนลมตีม์ กากระเกแินสไไปฟฟ้า 70 แอมแปร์
ง. แรงเคลื่อนขไฟฟก้ราะ7แ0สแไอฟมฟแ้าปรร่ัว์ ลกดัระวแงจสรไฟฟ้า 12 โวลต์

8. การบคา.รุงกรัการษราะแเบหตยตเตวั อขรอ่ีคงือกกาามระปถฏนั ิบตั ิอยา่ งไร
ก. กงา. รเกปาลรี่ยรนะเขห้วั ยตต่อวั แขบอตงเโตฮอโรดี่ใรหเจม้ นีขนาดโตข้ึน

4.ไฮโขด.รกมาิเรตเตอิมร์ส(Hารyลdะroลmายetใeหr)อ้ เยปใู่็นนเรคะรดื่อบังมทือี่เหวมดั าหะาสคม่า
อะไร ค. การจบั ยดึ แบตเตอร่ีโดยการขนั นอตล็อกใหแ้ น่น

ง. กากร.ใชคม้ วลั าตมิมถิเ่วตงอจรา์วเพดั าหะาคา่ แรงดนั ไฟฟ้าทุกๆสปั ดาห์

ข. อุณหภูมิของสารละลาย

ค. ความดนั ของสารละลาย

ง. ความเป็นกรดเป็นด่างของสารละลาย

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอรี่ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองแบตเตอรี่ รถยนต์
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

9. แบตเตอรี่มีหนา้ ที่
ก. เก็บกระแสไฟฟ้า
ข. จ่ายกระแสไฟฟ้า
ค. เก็บและจา่ ยกระแสไฟฟ้า
ง. สร้างใหเ้ กิดพลงั งานไฟฟ้า

10 H2 SO 4 เป็นสูตรทางเคมีของกรดชนิดใด...
ก. กรดคาร์บอนิก
ข. กรดไนตริก
ค. กรดเกลือ
ง กรดซนั ฟูริค
11.โดยปกติแบตเตอรี่ที่ใชใ้ นรถยนตม์ ีแรงเคลื่อนไฟฟ้าก่ีโวลต์
ก. 6 โวลต์
ข. 12 โวลต์
ค 24 โวลต์
ง .48 โวลต์
12 อิเล็กโตรไลต์ ( Electrolyte )เป็นสารละลาย ที่มีส่วนผสมระหวา่ งของเหลวชนิดใด
ก. น้ากบั น้ามนั
ข. น้ากลนั่ กบั น้ากรด
ค. น้ามนั หล่อล่ืน กบั น้ากรด
ง. น้ากลน่ั กบั น้ามนั เช้ือเพลิง

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 2เร่ือง เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง แบตเตอรี่รถยนต์

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง

1 (×)

2 (×)

3 (×)

4 (×)

5 (×)

6 (×)

7 (×)

8 (×)

9 (×)

10 (×) (×)

11 (×)

12 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เรื่อง แบตเตอร่ีรถยนต์

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

ใบมอบหมายงาน หน่วยท่ี 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนต์ เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
แก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบง่ ออกเป็น 5 กลุ่มๆละเทา่ ๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากเพื่อแบ่งหวั ขอ้ เพ่ือทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เรื่องท่ีไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ ุกกลุ่มออกมานาเสนอผลงาน กลุ่มละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ท่ีมีการเรียนสัปดาห์หนา้

ให้นักเรียนไปทาการศึกษาเพมิ่ เตมิ ในเร่ืองต่อไปนี้

1. กระแสไฟฟ้าตรง และกระแสไฟฟ้าสลบั แตกตา่ งกนั อยา่ งไร
2. ตะกว่ั ซ่ึงเป็นแผน่ ธาตุท่ีสาคญั ของแบตเตอรี่ มีอนั ตรายต่อสุขภาพอยา่ งไร
3. โครงสร้างและส่วนประกอบของถ่านไฟฉาย เหมือนกนั หรือแตกต่างจากแบตเตอร่ีทว่ั ๆไปอยา่ งไร
4. แบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพแลว้ มีวธิ ีการเก็บ และดาเนินการอยา่ งไรท่ีจะไมใ่ หส้ ่งผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดลอ้ ม
5. ใหท้ าการศึกษาคน้ ควา้ เพื่อตอ้ งการทราบวา่ มีปัจจยั อะไรบา้ งท่ีส่งผลกระทบต่ออายกุ ารใชง้ านของแบตเตอรี่

ใบประเมินผล หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง แบตเตอร่ี 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ-สกลุ ................................................................................................. หอ้ ง............................ เลขท่ี..............................

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ ครื่องมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแต่งกาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน

8 การเก็บรักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์
ผา่ น ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารวเิ คราะห์
มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน
ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิ่มเติมและทาการทดสอบใหม่