วิชาเครื่องยนต์แก๊สโซลีน

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลูกสูบและแหวน
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 จากรูป จะเห็นไดว้ า่ มีรอยถลอกดา้ นขา้ งของลูกสูบเพยี งดา้ นเดียว ลกั ษณะท่ีเห็นน้ี ช่างเรียก
อาการท่ีเกิดข้ึนวา่ อะไร

ก. ไฟแก่
ข ไฟอ่อน
ค. ตบขา้ ง
ง. รันอิน

6 แหวนลูกสูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพิเศษ ทนตอ่ อุณหภูมิสูง ทนต่อการเสียดสี แตม่ ีขอ้ ดอ้ ยที่
ควรระมดั ระวงั คือ
ก. ออ่ นตวั เม่ือไดร้ ับความร้อนสูง
ข. เปราะและหกั ไดง้ ่าย
ค. ข้ึนสนิมเม่ือทิง้ ไวเ้ ป็นเวลานาน
ง. เก็บความร้อนไดด้ ีถ่ายเทความร้อนยาก

7 แหวนลูกสูบแบ่งออกเป็นก่ีชนิด
ก. 2 ชนิด
ข. 3 ชนิด
ค. 4 ชนิด
ง. ยงั สรุปแน่นอนไม่ได้

8 แหวนลูกสูบที่อยดู่ า้ นล่างสุดของลูกสูบเรียกวา่ แหวนอะไร
ก. แหวนอดั
ข. แหวนน้ามนั
ค. แหวนลอ็ ก
ง. แหวนโอริง

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ลูกสูบและแหวน
คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

จากรูปตอบคาถามขอ้ 9

9 จากรูปเป็นบริการแหวนลูกสูบ เรียกวธิ ีดงั กล่าววา่ อะไร
ก. วดั ปากแหวน
ข. วดั ความหนาแหวน
ค. วดั ร่องแหวน
ง. วดั การบิดเบ้ียวของแหวน

10 ปากแหวนลูกสูบที่ถูกตอ้ งควรเป็นอยา่ งไร
ก. ปากแหวนจะตอ้ งชนกนั พอดีประมาณ 0.00 มม.
ข. ปากแหวนจะตอ้ งล้ากนั อยเู่ ล็กนอ้ ยประมาณ 0.50 มม.
ค. ปากแหวนจะตอ้ งมีระยะห่างกนั เล็กนอ้ ยประมาณ 0.20 มม.
ง. ปากแหวนจะชนกนั หรือห่างกนั ก็ไดข้ ้ึนอยกู่ บั บริษทั ผผู้ ลิตแต่ละรุ่น

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลูกสูบ เครื่องยนต์ ( Piston)
เป็นชิ้นส่วนหลกั ท่ีเคลื่อนที่ กลบั ไปกลบั มา ภายในกระบอกสูบเคร่ืองยนต์ ลูกสูบเป็นตวั เปลี่ยนพลงั งาน

ความร้อน เป็นพลงั งานกลส่งถ่ายพลงั งานตอ่ ไปยงั เพลาขอ้ เหวยี่ ง การออกแบบลูกลูบจึงตอ้ งใชค้ วามรู้หลายสาขามา
บูรณาการเขา้ ดว้ ยกนั เป็ นตน้ วา่ ความรู้ท่ีเก่ียวกบั โลหะวทิ ยา พลงั งาน ฟิ สิกส์ เคมี ฯลฯ

รูปที่ 1 – 7 ลูกสูบเครื่องยนต์
ที่มา : Automotive Encyclopedia : 62

ความสาคญั ของลกู สูบ
ลูกสูบมีความสาคญั ที่สุด เน่ืองจากในทุกกลวตั ร การทางานของเคร่ืองยนตจ์ ะตอ้ งอาศยั ลูกสูบท้งั สิ้น เริ่ม

ต้งั แต่จงั หวะดูด จนถึงจงั หวะคาย การออกแบบลูกสูบจะตอ้ งใชว้ สั ดุที่ขยายตวั ไดน้ ้อยท่ีสุด ทนความร้อนไดม้ ากถึง
2,000. C นอกจากน้นั จะตอ้ งทนต่อแรงกระแทกและการเสียดสีท่ีเกิดข้ึนติดต่อกนั เป็ นเวลานาน การออกแบบลูกสูบ
จะตอ้ งมีช่องวา่ งกบั กระบอกสูบตามที่กาหนดโดยทว่ั ไปประมาณ 0.03 – 0.06 มม. เพราะถา้ ออกแบบใหส้ ามารถสวม
ไดพ้ อดีก็จะเกิดปัญหาตามมา เช่น ความฝื ดจะเพ่ิมมากข้ึน ลูกสูบติดอนั เนื่องจากความร้อน แต่ถา้ ออกแบบให้ห่าง
จนเกินไป ก็จะเกิดปัญหาเก่ียวกบั การรั่วของแกส๊ ร้อน การร่ัวของน้ามนั หล่อลื่น ทาใหก้ าลงั อดั ตกต่า ดงั น้นั จึงสรุปได้
วา่ ไม่วา่ ชิด หรือห่าง จะส่งผลต่อประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตท์ ้งั สิ้น

คุณลกั ษณะเฉพาะของลกู สูบ
การออกแบบและสร้างลูกสูบ จะต้องกาหนดคุณลักษณะเฉพาะไวห้ ลายประการ แต่ท้งั น้ีก็ข้ึนอยู่กับ

องค์ประกอบอื่นด้วย เช่น ประเภทการใช้เช้ือเพลิง การกวาดล้างไอเสีย ขนาดและความเร็วรอบของเครื่องยนต์
คุณลกั ษณะเฉพาะทวั่ ไปที่จะตอ้ งกาหนดไว้ เช่น

1. รูปแบบและลกั ษณะทว่ั ไป เช่น ความกวา้ ง ความยาว น้าหนกั
2. ประเภทโลหะท่ีนามาใช้ เน่ืองจากโลหะท่ีนามาใชใ้ นแต่ละส่วน อาจจะต่างชนิดกนั
3. อุณหภูมิคงท่ี อุณหภูมิการขยายตวั และอุณหภูมิการหลอมละลาย
4. ความแขง็ แรงที่ทนต่อการกระแทก การเสียดสี และการกดั กร่อน

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลกั ษณะการออกแบบหวั ลูกสูบแบบต่างๆ

การออกแบบหวั ลกู สบู มจี ดุ ประสงคห์ ลกั เพอ่ื ให้
การเผาไหมส้ มบรู ณ์ เพม่ิ ประสทิ ธิภาพการ
ทางาน และลดมลพิษจากไอเสยี ใหน้ อ้ ยท่ีสดุ

รูปที่ 2 – 7 ลูกสูบแบบตา่ งๆ
ที่มา :Automotive Service Technology : 35
การออกแบบหวั ลูกสูบ ท่ีมีลกั ษณะตา่ งๆ เช่น แบบแบนเรียบ แบบเวา้ แบบนูน ท้งั น้ี เกิดจาก การออกแบบหอ้ งเผา
ไหมท้ ี่แตกตา่ งกนั โดยคานึงถึงการเผาไหมท้ ี่สมบูรณ์ และการกวาดลา้ งไอเสียที่หมดจด
จุดประสงคห์ ลกั ที่จะตอ้ งออกแบบหวั ลูกสูบมีลกั ษณะตา่ งๆ เพอ่ื ใหอ้ ากาศเกิดการหมุนวนคลุกเคลา้ ระหวา่ งอากาศ
และน้ามนั เพื่อใหก้ ารเผาไหมส้ มบูรณ์มากยงิ่ ข้ึนเนื่องจากลูกสูบจะตอ้ งมีคุณสมบตั ิพเิ ศษ เม่ือไดร้ ับความร้อน ทาให้
ลูกสูบเกิดการขยายตวั ซ่ึงจะทาใหล้ ูกสูบติดขณะท่ีเครื่องยนตท์ างาน ดงั น้นั เพื่อแกป้ ัญหาดงั กล่าวจึงไดอ้ อกแบบ
ลกั ษณะพิเศษไว้ คือ
1 การกาหนดใชโ้ ลหะที่ต่างกนั จุดใดท่ีไดร้ ับความร้อนสูง (Over heat) ใหเ้ ลือกใชว้ สั ดุท่ีเป็นโลหะทนความร้อนสูง

จุดหลอมละลายสูง จุดใดที่ไดร้ ับความร้อนต่า กจ็ ะใช้
โลหะท่ีมีการหลอมละลายต่า แต่ขยายตวั ไดด้ ี

รูปที่ 3 – 7 แสดงการนาโลหะต่างชนิดมาทาลูกสูบ
ท่ีมา : : Automotive Encyclopedia : 62

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 4 – 7 ซา้ ยมือ เม่ือลูกสูบเยน็ ช่องวา่ งภายในกระบอกสูบจะมาก ขวามือลูกสูบร้อนช่องวา่ งจะนอ้ ย
ที่มา : : Automotive Encyclopedia : 62

2 การเซาะร่อง โดยการผา่ เป็นแนวยาว ไม่ใหเ้ น้ือโลหะเช่ือมตอ่ กนั เมื่อเกิดความร้อนโลหะขยายตวั ร่องท่ีผา่ ไว้
จะช่วยใหโ้ ลหะขยายตวั ได้ โดยไมเ่ กิดการติดตายของลูกสูบ

รูปที่ 5 – 7 แสดงเซาะร่องเพ่ือใหเ้ น้ือโลหะขยายตวั ป้องกนั การชารุดเสียหาย
ท่ีมา : : Automotive Encyclopedia : 62

ค่ามาตรฐาน
ระยะหา่ งระหวา่ ง ผนงั กระบอกสบู กบั ลกู สบู
มีคา่ ประมาณ 0.03 – 0.06 มม.

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

3. การเสริมความแขง็ แรง เนื่องจากลูกสูบไดร้ ับแรงกระแทกเม่ือเกิดการจุดระเบิด ทาใหล้ ูกสูบเกิดการ
ชารุดเสียหาย จึงไดเ้ สริมความแขง็ โดยใชโ้ ลหะตา่ งชนิดท่ีมีความแขง็ จุดหลอมละลายสูงเสริมรับแรง
กระแทก

โลหะท่ีใชเ้ สรมิ ความแข็งแรง
เป็นโละตา่ งชนดิ กบั เรอื นลกู สบู
มคี ณุ สมบตั ิ ทนความรอ้ น
ขยาย ตวั ไดน้ อ้ ย

รูปท่ี 6 – 7 แสดงการเสริมความแขง็ แรงดว้ ยโลหะท่ีทนต่อแรงกระแทก
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 62

การชารุดเสียหายของลูกสูบ
ลูกสูบเมื่อใชง้ านไปนานๆ จะเกิดการชารุด หรือเสื่อมสภาพไปตามกาลเวลา ซ่ึงสาเหตุท่ีเกิดข้ึน จนสร้างความ

เสียหายใหแ้ ก่ลูกสูบ เช่น
1 ลูกสูบเกิดแรงกระแทกไม่เท่ากนั อนั เนื่องมาจากผลของการออกแบบ หรือเกิดจากความผดิ ปกติของชิ้นส่วน ทาให้
ลูกสูบและกระบอกสูบชารุดเรียกวา่ “ตบขา้ ง” (Side thrust) ดา้ นขา้ งของลูกสูบมีรอยถลอกเป็นแนวยาว

เมือ่ ถอดลกู สบู ออกมา จะเห็นรอย
ถลอกเป็นทางยาวขนานไปกบั ผนงั
กระบอกสบู รอยถลอกดงั กลา่ วจะ

เกิดเพียงดา้ นเดยี วเรยี กวา่ ตบขา้ ง

“Side Thrust”

รูปท่ี 6 , 7 – 7 แสดงความเสียหายที่เกิดข้ึนกบั ลูกสูบ “ตบขา้ ง”
ท่ีมา : Auto Service and Repair : 278

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน

รหสั 20101 - 2001

2 เกิดจากการจุดระเบิดไม่ถูกตอ้ ง เป็ นการชิงจุดระเบิดก่อนกาหนด (Pre Ignition burned) หรือเกิดจากการใช้
เช้ือเพลิงผดิ ประเภท เมื่อเกิดจุดระเบิดอยา่ งรุนแรงทาใหห้ วั ลูกสูบทะลุ

การชงิ จดุ ระเบดิ ก่อนกาหนด (Pre Ignition
burned) หรอื การใชเ้ ชือ้ เพลงิ ท่ีมี Octain สงู เป็น
สาเหตทุ าใหเ้ กิดการจดุ ระเบดิ อย่างรุนแรง ทาให้
หวั ลกู สบู ทะลุ

รูปที่ 8 -7 แสดงหวั ลูกสูบทะลุเน่ืองจากการชิงจุดระเบิด
ท่ีมา : Auto Service and Repair : 278

3 เกิดจากน้าระบายความร้อนร่ัว (Coolant leakage) ผา่ นปะเก็นฝาสูบ เขา้ ไปภายในหอ้ งเผาไหม้ ทา
ใหน้ ้าเขา้ ทาปฏิกิริยากบั เน้ือโลหะท่ีเคลือบลูกสูบ จนเกิดการกดั กร่อนผวิ ของลูกสูบบริเวณส่วนล่าง
เน่ืองจากบริเวณน้ีมีขนาดโตที่สุด (Skirt of piston) ของลูกสูบ

นา้ ร่วั เขา้ ไปภายในกระบอกสบู มีอณุ หภมู ิสงู
ถงึ จดุ เดือด เม่ือสมั ผสั กบั ผนงั ของลกู สบู ท่ี
เคลือบความแข็งไวจ้ ะทาใหเ้ กิดการกดั กรอ่ นท่ี
ผวิ เป็นจดุ ๆ สีดา

รูปท่ี 9 – 7 แสดงร่องรอยของการกดั กร่อนที่เกิดจากน้าร่ัว
เขา้ ทาปฏิกิริยา กบั ผวิ ของลูกสูบ

ที่มา : Auto Service and Repair : 278

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน

รหสั 20101 - 2001

สลกั ลูกสูบ (Piston pin)
สลกั ลูกสูบเป็นตวั จบั ยดึ ระหวา่ งลูกสูบ กบั กา้ นสูบ สลกั ลูกสูบไดร้ ับการออกแบบให้สามารถปรับมุมได้
ตลอดเวลา เมื่อลูกสูบเคล่ือนท่ี

AB

รูป A เม่ือลกู สบู รอ้ นสลกั ลกู สบู จะหลดุ
ออกจากบชู
รูป B เม่ือลกู สบู เย็นสลกั ลกู สบู จะ
ยดึ แนน่ และสวมอย่ใู นบชู

เม่ือสลกั หลดุ หรือตดิ ตาย
เคล่ือนท่ีไมไ่ ด้ ทาใหล้ กู สบู แตก
ชารุด

รูปท่ี 10 – 7 แสดงส่วนประกอบของชุดลูกสูบและการติดตายของสลกั ลูกสูบ
ที่มา: Auto Service and Repair : 284

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แหวนลูกสูบ (Piston Ring)
แหวนลูกสูบ เป็นชิ้นส่วนท่ีจะตอ้ งประกอบเก่ียวเนื่องกบั ลูกสูบ จะขาดอยา่ งใดอยา่ งหน่ึงไมไ่ ด้ จะตอ้ ง

นามาใชร้ ่วมกนั ลกั ษณะของแหวนเป็ นวงกลมปลายเปิ ด (ไมต่ ่อเชื่อมกนั ) ประกอบติดต้งั ในร่องแหวนลูกสูบ
ประมาณ 3 – 4 ตวั แหวนลูกสูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพิเศษ ทนต่ออุณหภูมิสูง ทนตอ่ การเสียดสี แต่
เปราะหกั ไดง้ ่าย

รูปที่ 11 – 7 แหวนลูกสูบ
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia 70
ความสาคัญของแหวนลกู สูบ
แหวนลูกสูบ ทาหนา้ ที่เป็ นซีล (Seal) ป้องกนั การร่ัวของแกส๊ ร้อนภายในกระบอกสูบ นอกจากน้นั แหวน
ลูกสูบยงั ทาหนา้ ที่เป็นช่องทางใหน้ ้ามนั หล่อล่ืนไหลเขา้ มาหล่อล่ืนผนงั กระบอกสูบเพ่อื ลดความฝืดระหวา่ งแหวน
ลูกสูบ กบั ผนงั กระบอกสูบ และพร้อมกนั น้นั ยงั เป็นซีลป้องกนั ไม่ใหน้ ้ามนั หล่อลื่น รั่วเขา้ ไปภายในหอ้ งเผาไหมอ้ ีก
ดว้ ย
แหวนลูกสูบแบ่งออกเป็น 2 ชนิด
1 แหวนอดั (Compression Ring)
2 แหวนน้ามนั (Oil Ring)

แหวนอดั (Compression Ring) ปอ้ งกนั การร่วั ของแก๊สรอ้ น

แหวนนา้ มนั (Oil Ring) ใหน้ า้ มนั ไหล เขา้ หลอ่ ล่ืนผนงั กระบอกสบู

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แหวนอดั (Compression Ring) ทาหนา้ ที่ป้องกนั การร่ัวของไอดีที่อดั ตวั อยภู่ ายในหอ้ งเผาไหม้ โดยปกติแหวนอดั จะ
ติดต้งั อยู่ ในร่องแหวนลูกสูบดา้ นบน ประมาณ 1 – 2 อนั แลว้ แตข่ นาดของลูกสูบ

1
2

การเคล่ือนท่ี ขนึ้ – ลง ของลกู สบู แหวนเป็นซีลกนั ร่วั

1 แหวนอดั
2 แหวนนา้ มนั

รูปท่ี 12 – 7 แสดงแหวนอดั และแหวนนา้ มนั รูปท่ี 13 – 7 แสดงหน้าทข่ี องแหวนลูกสูบ

ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 67

แหวนลูกสูบทด่ี ี จะตอ้ งป้องกนั การรั่วได้ 100 % การออกแบบจะตอ้ งใหพ้ ้ืนที่ดา้ นขา้ งของแหวนสมั ผสั กบั ผนงั

กระบอกสูบไดพ้ อดี โดยมีพ้ืนท่ีสัมผสั นอ้ ยท่ีสุด เพอื่ ลดความฝืดเม่ือลูกสูบเคลื่อนท่ีข้ึน-ลงภายในกระบอกสูบ

รูปที่ 13 – 7 แสดงหนา้ สมั ผสั ของแหวนกบั ผนงั กระบอกสูบ
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 69

ใบความรู้ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 14 – 7 แสดงลกั ษณะภาพตดั ของแหวนลูกสูบชนิดต่างๆ
ที่มา: Auto Service and Repair : 286

ปากแหวนลูกสูบ มีอยู่ 3 แบบ แบบปากเสมอ
1 แบบปากเสมอ (Butt joint) แบบประกบ
2 แบบประกบ (Lab joint)
3 แบบปากฉลาม (Angle joint)

แบบปากฉลาม
ที่มา : Auto Service Technology : 28

ใบความรู้ หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

การชารุดเสียหายของแหวนลูกสูบ เกิดจากสาเหตุหลายประการ แต่สามารถสรุปสาเหตุท่ีสาคญั ไดด้ งั น้ี
1 การหล่อลื่นไมส่ มบูรณ์ อนั เนื่องมาจากปัญหาในระบบหล่อล่ืน
2 การเกิดความร้อนสูง (Over heat) เนื่องมาจากปัญหาในระบบระบายความร้อน
3 วสั ดุที่นามาสร้างแหวนลูกสูบ ไม่มีคุณสมบตั ิท่ีเหมาะสม

การหลอ่ ลนื่ ระหวา่ งแหวนและผนงั กระบอก
สบู ทีไ่ มส่ มบรู ณ์ จะทาใหล้ กู สบู ตดิ ความรอ้ น
ทาใหแ้ หวนเปลยี่ นรูปรา่ ง และตดิ ตายอยใู่ นรอ่ ง
แหวน

 ถา้ เป็นรถจกั รยานยนตท์ ีล่ กู สบู ตดิ จะ

รูปที่ 15 -7 แสดงการติดตายของแหวนเน่ืองจาการหล่อลื่นไม่สมบูรณ์
ที่มา : musclecarthailand . com

จากภาพที่ 15 - 7 แสดงใหเ้ ห็น การติดตายและหลอมละลายของแหวนลูกสูบ อนั เนื่องมาจากปัญหาเก่ียวกบั การหล่อ
ลื่นไมส่ มบูรณ์ ทาใหเ้ คร่ืองยนตร์ ้อนจดั (Over heat) โลหะขยายตวั ติดตายในร่องแหวนลูกสูบ

โดยปกตกิ ารออกแบบลกู สบู แหวนลกู สบู สามารถทนตอ่ ความรอ้ นไดส้ งู ถงึ 1600 c.
โดยไมห่ ลอมละลาย แตใ่ นปัจจบุ นั ปรากฏวา่ การสรา้ งลกู สบู แหวนลกู สบู ไมไ่ ด้
มาตรฐาน บรษิ ัทผสู้ รา้ งนาเอาโลหะท่ีดอ้ ยคณุ ภาพมาสรา้ งชิน้ สว่ น ทาใหช้ ิน้ สว่ นที่
ผลติ ออกมาไมเ่ ป็นไปตามมาตรฐานท่กี าหนด ก่อใหเ้ กิดอนั ตรายตอ่ ผใู้ ชเ้ ป็นอยา่ งยง่ิ

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
9 ผเู้ รียนวดั ระยะห่างปากแหวนและร่องแหวนลูกสูบได้
10 ผเู้ รียนถอดประกอบแหวนลูกสูบได้
11 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของงาน
11 การวดั ปากแหวนและร่องแหวนลูกสูบ
12 การประกอบแหวนเขา้ กบั ลูกสูบ

วธิ ีการสอนและส่ือประกอบการสอน
1 สาธิตการวดั ปากแหวนและร่องแหวน
2 ทดลอง/ แสดงใหเ้ ห็นการหล่อล่ืนที่มีผลต่อลูกสูบ
3 บรรยายใหเ้ ห็นโทษ และภยั ในการปฏิบตั ิงาน

เคร่ืองมือและอปุ กรณ์
14 กระบอกสูบพร้อมลูกสูบ 2 ชุด
15 ฟิ ลเลอร์เกจ 2 ชุด
16 เคร่ืองมือถ่างแหวนลูกสูบ 2 ชุด
17 ปลอกรัดแหวน 2 ชุด
18 คอ้ นพลาสติก 2 อนั
19 เหล็กตอกนาศูนย์ 2 อนั
20 ประแจกระบอก 2 ชุด และประแจปอนด์ 2 ชุด
21 ปลอกพลาสติกสวมเกลียว (Hoses)
22 เคร่ืองมือประจาตวั และกาหยอดน้ามนั หล่อลื่น

หน่วยที่ 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เรื่องการวดั ปากแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

ลาดบั ข้นั การปฏิบตั ิงาน

1 การวดั ปากแหวน ใหน้ าแหวนลูกสูบ (ที่ไดถ้ อดแหวนออกแลว้ ) ใส่ลงไปในกระบอกสูบของเคร่ืองยนตเ์ คร่ือง

น้นั โดยใชล้ ูกสูบอดั ตามลงไปเพ่อื ใหแ้ หวนวางอยใู่ นตาแหน่งที่เทา่ กนั ไม่เอียง ไปดา้ นใดดา้ นหน่ึง

หมายเหตุ

 การนาแหวนใส่ลงในกระบอกสูบ ใหเ้ อาดา้ นบนข้ึนซ่ึงสามารถดูไดจ้ าก หมายเลข หรือตวั อกั ษรท่ีปรากฏ

อยทู่ ่ีแหวน

 แหวนที่ใส่ลงไปควรอยลู่ ึกจากขอบบนไม่นอ้ ยกวา่ 50 มิลลิเมตร

ฟิ ลเลอรเ์ กจ ทน่ี ามาวดั ระยะหา่ ง
ปากแหวน ตอ้ งเลอื กขนาดใหพ้ อดีกบั
ระยะหา่ ง เพราะจะไดค้ า่ ที่ถกู ตอ้ ง

 เม่ือนาแหวนใส่ลงในระยะที่ถูกตอ้ งแลว้ ใหน้ าหวั ฟิลเลอรเ์ กจ
ลูกสูบใส่ตามลงไปเพ่อื ใหแ้ หวน
ในระดบั อยู่

ข้อสังเกต
1 ปากแหวนจะตอ้ งไม่ชนกนั โดยจะตอ้ งมี

ระยะห่างมาตรฐาน (piston ring end gap)
แหวนชุดที่ 1 0.25 – 0.35 มิลลิเมตร (0.0098 – 0.0138 นิ้ว)
แหวนชุดที่ 2 0.15 – 0.30 มิลลิเมตร (0.0059 – 0.0118 นิ้ว)
แหวนน้ามนั 0.10 – 0.60 มิลลิเมตร (0.0039 – 0.0236 นิ้ว)

2 ถา้ หากวา่ ปากแหวนชนกนั ใหเ้ ปล่ียนใหม่ หรือใช้
ตะใบละเอียดแตง่ ปากแหวนใหม้ ีระยะห่างตามมาตรฐานที่กาหนด
3 ใชฟ้ ิ ลเลอร์เกจ สอดวดั ระยะห่าง แลว้ บนั ทึกคา่ เพอ่ื นามาเปรียบเทียบวา่ สมควรแกไ้ ขวธิ ีใด

หน่วยท่ี 7 ใบงานท่ี 6 – 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เรื่อง การวดั ปากแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

ดงั รูป วดั ระยะหา่ งรอ่ งแหวน
โดยการนาแหวนหมนุ ลงในรอ่ ง
แหวนโดยรอบ แหวนตอ้ งลงอยู่
ในรอ่ งพอดี ไมค่ บั แนน่

1 การวดั ระยะห่างร่องแหวนลูกสูบ นาแหวนชุดที่ผา่ นการวดั ปากแหวนมาทาการวดั ร่องแหวนอีกคร้ังหน่ึง
โดย นาแหวนมาเสียบลงในร่องแหวนลูกสูบแลว้ หมุนไปรอบๆ ลูกสูบ
ข้อสังเกต

 ระยะห่างร่องแหวนจะตอ้ งเสียบแหวนลงไดพ้ อดี ไม่คบั แน่น หรือหลวมจนเกินไป
ระยะห่างมาตรฐาน (Piston ring groove clearance)

แหวนชุดที่ 1 0.04 – 0.08 มิลลิเมตร (0.0016 – 0.0031 นิ้ว)
แหวนชุดที่ 2 0.03 – 0.07 มิลลิเมตร (0.0012 – 0.0028 นิ้ว)
 หากปรากฏร่องแหวนมีระยะห่างไมเ่ พยี งพอ ใหเ้ ปลี่ยนแหวนใหม่
 ใหใ้ ชฟ้ ิ ลเลอร์เกจวดั ระยะห่างระหวา่ งแหวนและร่องแหวน ค่าที่ไดใ้ หบ้ นั ทึกลงในแบบฟอร์ม
2 ทาการประกอบแหวนลูกสูบเขา้ กบั ชุดลูกลูบ โดยประกอบแหวนน้ามนั เขา้ ไปก่อน
3 ประกอบแหวนชุดที่ 2 และ 1 ตามลาดบั โดยใชเ้ ครื่องมือพเิ ศษ (เครื่องถ่างแหวนลูกสูบ)

ข้อควรระวัง

แหวนลกู สบู เปราะหกั งา่ ย
การประกอบแหวนตอ้ ง
ระมดั ระวงั เป็นพิเศษ

แหวนนา้ มนั

ใชม้ ือประกอบจะสะดวก

หน่วยที่ 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เร่ือง การวดั ปากแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ

รหสั 20101 - 2001

การประกอบแหวน โดยใชเ้ ครอื่ งถ่าง
ปากแหวน ปอ้ งกนั แหวนหกั ชารุดไดด้ ี

เม่ือประกอบแหวนเขา้ ที่เรียบร้อยแลว้ ใหใ้ ชม้ ือหมุนแหวนไปรอบๆ เพ่ือตรวจสอบร่องแหวนอีกคร้ังหน่ึง

หมายเหตุ ใหใ้ ชก้ าน้ามนั หล่อล่ืนฉีดชโลม บริเวณร่องแหวน

การจัดปากแหวนลูกสูบ

Mark Mark

เช่น เม่ือมีแหวน 3 ชุด = 120 องศา วิธีการจดั ปากแหวนเสมงั=อ่ืเกจตดั จปมาาาน3กรว6คแ์ น0หแ(วMห°นวaเนสrkรจ็) แบลนว้หกวั ลอ่ กนู สนบูาไวปา่ ใลสกู ใ่ สนบู กคระวรบวอากงสในบู ให้
ตา3แห6น0ง่ ใ°ด
วิธีการจดั ปากแหวน = ปกติ 3Mark จะ=แสดงต1า2แห0นง่ °หนา้ เครอ่ื งยนต์

เพราะฉะน้นั ตาแหน่งของปากแหวนของชุดที่ 1, 2 และ 3 เทา่ กบั 120 องศา
ไมค่ วรจดั ปากแหวนตรงกบั แนวสลกั ลูกสูบ เพราะบริเวณแนวสลกั ลูกสูบ อาจทาใหเ้ กิดการรั่วของแก๊สไดง้ ่าย เพราะ
บริเวณสลกั ลูกสูบไดร้ ับแรงกระแทก

หน่วยที่ 7 ใบงานที่ 6 – 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบวชิ า เรื่อง การวดั ปากแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน และร่องแหวนลูกสูบ
หมายเหตุ
รหสั 20101 - 2001

แบบบันทกึ ผลการปฏิบตั งิ าน ระยะห่างร่อง ปกติ/ไม่ปกติ
แหวนชุดที่ ระยะห่างปาก แหวน
แหวน
1
2
แหวนนา้ มัน

ปัญหาและอปุ สรรค
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................

หน่วยที่ 7 ใบงานท่ี 6 – 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เร่ืองการถอดประกอบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
ลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

การถอดประกอบลกู สูบ

1. ถ่ายนา้ มนั หลอ่ ล่ืน และถ่ายนา้ ระบายความรอ้ น
ออกจากเคร่ืองยนต์

2. ถอดฝาสบู ออกจากเคร่อื งยนต์

ขอ้ ควรระวงั
1 การใชไ้ ขควง หรอื วสั ดอุ ่นื งดั ฝาสบู ควรทาดว้ ยความระมดั ระวงั เพราะอาจจะทาใหฝ้ าสบู
ชารุด แตกรา้ ว
2 ฝาสบู มีนา้ หนกั มาก อาจจะหลน่ เป็นอนั ตรายตอ่ รา่ งกายได้

หน่วยท่ี 7 ใบงานท่ี 6 - 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เรื่อง การถอด 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
ประกอบลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

การถอดประกอบปะกบั ลอ็ กเพลาข้อเหวยี่ ง ข้อควรปฏิบัติ

1 ตอ้ งบนั ทกึ ช่วยจา เช่น ตาแหนง่ L,R หรอื F , R

2 ศกึ ษาคมู่ ือ ในการถอด ประกอบ

1. ถอดอา่ งนา้ มนั หลอ่ ล่ืนเคร่ืองยนตอ์ อก
2. ทาเคร่ืองหมาย (Mark) ท่ีฝาครอบแบรง่ิ

โดยใชเ้ หล็กนาศนู ยต์ อก

3. ใชป้ ระแจกระบอกถอดนอตฝาครอบแบร่งิ
ออก แลว้ จดั วางอยา่ งมีระเบียบ

4. ใชป้ ลอกพลาสตกิ สวมท่ีเกลียวของโบลต์
กา้ นสบู เพ่ือปอ้ งกนั เกลียวชารุด

Hoses : พลาสติกสาหรับสวมเกลียว ป้องกนั เกลียวชารุด
ขณะถอด ประกอบ

5 ใชค้ อ้ นพลาสตกิ เคาะโบลตก์ า้ นสบู เบาๆ
เพ่ือเตรยี มถอดชดุ ลกู สบู ของแตล่ ะสบู

6 หมนุ เคร่อื งยนตใ์ หส้ บู ท่ีตอ้ งการถอดอยใู่ น
ตาแหนง่ ศนู ยต์ ายบน หลงั จากนนั้ ใช้
ดา้ มคอ้ นหรือไมเ้ นือ้ แข็งดนั ฝาครอบแบรง่ิ
ตวั บน เพ่ือนาลกู สบู ออกมา จนครบทกุ สบู

หน่วยท่ี 7 ใบงานที่ 6 - 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
ลูกสูบและแหวนลูกสูบ เร่ือง การถอดประกอบ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
ลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

ข้อสังเกต เมื่อถอดลูกสูบออกมาแลว้ ใหพ้ ิจารณาการสึกหรอของแบร่ิง และแหวนลูกสูบ แต่ละชุด
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ.................................................................

7 จดั วางลูกสูบใหม้ ีระเบียบและเรียงตามลาดบั การใช้ประแจปอนด์

1 ดแู รงขนั จากคมู่ ือของแตล่ ะรุน่

2 พิจารณาหนว่ ยวดั ดว้ ยความรอบคอบ เชน่ Nm. กิโลกรมั -
เซนตเิ มตร

8. ใชป้ ระแจปอนดข์ นั ยดึ กา้ นสบู ดว้ ยแรงบิด (ตามคมู่ ือ)

ค่ามาตรฐานทว่ั ไปสาหรับเครื่องยนต์ 4 สูบ ไม่เกิน 2000 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร (CC)
ค่าแรงขนั 500 กิโลกรัม- เซนติเมตร (36 ฟุต – ปอนด)์
หมายเหตุ ในกรณีเครื่องยนตเ์ ก่าเม่ือใชเ้ ครื่องยนตไ์ ปนานๆ ขอบดา้ นบนของกระบอกสูบอาจจะมีสนั (Cylinder ridge)
เกิดข้ึนสามารถควา้ นออกโดยใชเ้ คร่ืองมือพเิ ศษ

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลูกสูบและแหวน

คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1. จากรูปเป็ นบริการแหวนลูกสูบ เรียกวธิ ีดงั กล่าววา่ อะไร

ก. วดั ปากแหวน

ข. วดั ความหนาแหวน

ค. วดั ร่องแหวน

ง. วดั การบิดเบ้ียวของแหวน

2. ลูกสูบมีหนา้ ท่ีอยา่ งไร ตอบคาถามขอ้ 1

ก. เปลี่ยนพลงั งานความร้อน เป็ นพลงั งานกล

ข. เปลี่ยนพลงั งานกล เป็นพลงั งานความร้อน

ค. เปล่ียนแรงในแนวต้งั ให้เป็นแรงในแนวเส้นรอบวง

ง. เปล่ียนแรงข้ึนลงใหเ้ ป็นแนวแรงหมุนรอบเพลาขอ้ เหวย่ี ง

3 จุดประสงคห์ ลกั ที่จะตอ้ งออกแบบหวั ลูกสูบมีลกั ษณะตา่ งๆ เช่นหวั ลูกสูบเวา้ นูนฯลฯ เพื่ออะไร

ก. เพือ่ ใหร้ ับแรงกระแทกไดด้ ีเมื่อเกิดการจุดระเบิดในหอ้ งเผาไหม้

ข. เพื่อให้อากาศเกิดการหมุนวนคลุกเคลา้ ระหวา่ งอากาศ และน้ามนั

ค. เพื่อใหส้ ามารถรองรับปริมาณของอากาศที่เขา้ หอ้ งเผาไหมไ้ ดอ้ ยา่ งเพียงพอ

ง. เพือ่ ลดการส่นั สะเทือนเมื่อเคร่ืองยนตท์ างานท่ีความเร็วรอบสูงต้งั แต่ 2000 รอบข้ึนไป

4. จากรูป จะเห็นไดว้ า่ มีรอยถลอกดา้ นขา้ งของลูกสูบเพยี งดา้ นเดียว ลกั ษณะท่ีเห็นน้ี ช่าง เรียกอาการท่ีเกิดข้ึนวา่

อะไร

ก. ไฟแก่

ข ไฟอ่อน

ค. ตบขา้ ง รูปตอบคาถามขอ้ 4
ง. รันอิน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลูกสูบและแหวนลูกสูบ
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

5 ปากแหวนลูกสูบท่ีถูกตอ้ งควรเป็ นอยา่ งไร
ก. ปากแหวนจะตอ้ งชนกนั พอดีประมาณ 0.00 มม.
ข. ปากแหวนจะตอ้ งล้ากนั อยเู่ ล็กนอ้ ยประมาณ 0.50 มม.
ค. ปากแหวนจะตอ้ งมีระยะห่างกนั เล็กนอ้ ยประมาณ 0.20 มม.
ง. ปากแหวนจะชนกนั หรือห่างกนั ก็ไดข้ ้ึนอยกู่ บั บริษทั ผผู้ ลิตแตล่ ะรุ่น

6. การออกแบบลูกสูบจะตอ้ งคานึงถึงเร่ืองใด
ก. ทนตอ่ แรงกระแทกและการเสียดสี
ข. มีการขยายตวั นอ้ ยท่ีสุด
ค. ทนความร้อนไดส้ ูง
ง. ถูกทุกขอ้

7. การเซาะร่องของลูกสูบ โดยการผา่ เป็นแนวยาวไวด้ า้ นขา้ ง ไมใ่ หเ้ น้ือโลหะเชื่อมตอ่ กนั จะเกิดผลดีต่อลูกสูบ
อยา่ งไร

ก. ลูกสูบจะมีการหล่อลื่นไดด้ ี เน่ืองจากมีการเซาะร่องไว้
ข. ลูกสูบจะไม่ร้อนจนเกินไป ทาใหส้ ามารถทางานติดต่อเป็นเวลานานได้
ค. เน้ือโลหะที่นามาทาลูกสูบสามารถขยายตวั ได้ โดยไมท่ าใหล้ ูกสูบติดตาย
ง. โลหะท่ีนามาทาลูกสูบจะมีนาหนกั เบา ทาใหป้ รับเปล่ียนความเร็วรอบเป็นไปอยา่ งฉบั พลนั
8 แหวนลูกสูบแบง่ ออกเป็นกี่ชนิด
ก. 2 ชนิด
ข. 3 ชนิด
ค. 4 ชนิด
ง. ยงั สรุปแน่นอนไมไ่ ด้

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลูกสูบและแหวนลูกสูบ
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

9 แหวนลูกสูบไดร้ ับการออกแบบและสร้างดว้ ยโลหะพเิ ศษ ทนตอ่ อุณหภูมิสูง ทนตอ่ การเสียดสี แตม่ ีขอ้ ดอ้ ยที่
สมควรระมดั ระวงั คือ

ก. ออ่ นตวั เมื่อไดร้ ับความร้อนสูง
ข. เปราะและหกั ไดง้ ่าย
ค. ข้ึนสนิมเมื่อทิง้ ไวเ้ ป็นเวลานาน
ง. เกบ็ ความร้อนไดด้ ีถ่ายเทความร้อนยาก
10 แหวนลูกสูบที่อยดู่ า้ นล่างสุดของลูกสูบเรียกวา่ แหวนอะไร
ก. แหวนอดั
ข. แหวนน้ามนั
ค. แหวนล็อก
ง. แหวนโอริง

แบบเฉลยชุดทดสอบ หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง ลูกสูบและ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
แหวนลูกสูบ
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เรื่อง ลูกสูบและแหวนลูกสูบ

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลยชุดทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 7 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง ลูกสูบและแหวน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ืองลูกสูบและแหวนลูกสูบ

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 7 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องลูกสูบและแหวน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลูกสูบ

ใบประเมนิ ผล

ชื่อ - สกลุ .....................................................................................หอ้ ง........................เลขท่ี...........

ลาดบั ท่ี รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเครื่องมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน

8 การเกบ็ รักษาเครื่องมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

*เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑ์การประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพมิ่ เติมและทาการทดสอบใหม่

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

และแบริ่ง

เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบร่ิง (Crankshaft & Bearing)
วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม

1. อธิบายความสาคญั ของเพลาขอ้ เหวย่ี งเครื่องยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
2. บอกคุณลกั ษณะเฉพาะของเพลาขอ้ เหวย่ี งไดถ้ ูกตอ้ ง
3. อธิบายความสาคญั ของแบร่ิงเพลาขอ้ เหวยี่ งและแบร่ิงกา้ นสูบไดถ้ ูกตอ้ ง
4. บอกคุณลกั ษณะของแบริ่งเพลาขอ้ เหวย่ี งและแบร่ิงกา้ นสูบไดถ้ ูกตอ้ ง
5. อธิบายใหเ้ ห็นความสาคญั ของประโยชนแ์ ผน่ กนั รุนไดถ้ ูกตอ้ ง
6. อธิบายความสาคญั ของพกิ ดั มาตรฐานและพิกดั ซ่อมไดถ้ ูกตอ้ ง
ขอบเขตของการสอน
11. เพลาขอ้ เหวยี่ งและแบร่ิง
12. หนา้ ที่ และการทางานของเพลาขอ้ เหวย่ี งและแบร่ิง
13. ทาการตรวจวดั เพลาขอ้ เหว่ียงและแบร่ิง
วธิ ีการสอน
1 บรรยายถึง โครงสร้าง การทางาน โดยใชส้ ่ือเพาเวอร์พอยนต์ ( Power Point) นาเสนอ
2 สาธิตและแสดงใหเ้ ห็นการทางานจาก แบบจาลอง (Simulator)
2 ระดมสมอง /สรุป/ ถามตอบ

ส่ือประกอบการสอน

12. เครื่องยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2-3 เครื่อง
13. ชุดบล็อก 2 ชุด
14. ฟิ ลเลอร์เกจ 2 ชุด
15. ไมโครมิเตอร์ 1 ชุด
16. คอ้ นพลาสติก 2 อนั
17. ประแจปอนด์ 2 ชุด
18. เคร่ืองมือประจาตวั
19. ผา้ เช็ดมือ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบร่ิง
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1 เพลาขอ้ เหวย่ี ง มีหนา้ ท่ีอยา่ งไร
ก. ส่งกาลงั ไปขบั ลอ้ ช่วยแรงใหห้ มุนเพอ่ื ให้เคร่ืองยนตท์ างานได้
ข. ส่งกาลงั ไปขบั ใหเ้ ครื่องยนตท์ างานได้ โดยการรับแรงกระแทกจากลูกสูบของเครื่องยนต์
ค. รับแรงจากการเคล่ือนท่ีข้ึนลง เปลี่ยนเป็นการหมุน เพอ่ื ส่งต่อไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของเคร่ืองยนต์
ง. รับแรงบิดที่เกิดจากการระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ โดยส่งต่อกาลงั ไปยงั เพลางานของเครื่องยนต์

2 คุณลกั ษณะที่สาคญั ของเพลาขอ้ เหวย่ี งคือ
ก. มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ท่ี (Static Balance)
ข. มีความสมดุลขณะเคลื่อนท่ี (Dynamic Balance)
ค. มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)
ง. ที่กล่าวแลว้ ถูกตอ้ ง

3 ความสมดุลของเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดผลดีอยา่ งไร
ก. ความเร็วจะสูงข้ึน
ข. ลดการสั่นสะเทือน
ค. เพ่ิมแรงบิดขณะท่ีหมุน
ง. ลดการสึกหรอของแบริ่ง

4 ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) มีประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพม่ิ กาลงั ของเครื่องยนตใ์ หม้ ากข้ึน
ข. รักษาระดบั ความเร็วใหค้ งที่ขณะท่ีเครื่องยนตท์ างาน
ค. เก็บและสะสมพลงั งานใหเ้ ครื่องยนตส์ ามารถทางานตอ่ ไปได้
ง. ลดการสัน่ สะเทือน ทาใหเ้ คร่ืองยนตเ์ ดินเรียบในทุกความเร็วรอบ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5 ขอ้ ใดไม่ใช่...โครงสร้างของเพลาขอ้ เหวยี่ งเคร่ืองยนต์
ก. น้าหนกั ถ่วง (Courter weight)
ข. รูน้ามนั หล่อล่ืน (Oil passage)
ค. สลกั ขอ้ เพลา (Crank journal)
ง. ลอ้ ช่วยแรง (Fly wheel)

6 เพลาขอ้ เหวย่ี งชารุด มีรอยสึก ขดู ขีด โดยปกติมีการซ่อมบารุงอยา่ งไร
ก. นาไปเจียรนยั
ข. นาไปขดั ดว้ ยกระดาษทราย
ค. นาไปบดดว้ ยกากเพชร
ง. นาไปลา้ งดว้ ยผงโซดาไฟ

7 คุณลกั ษณะของแบริ่งเป็ นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผวิ สมั ผสั ดา้ นในทาดว้ ยวสั ดุชนิดใด
ก. โครเมียมและนิเกิล
ข. เหลก็ กลา้ และทองแดง
ค. ตะกว่ั และทองแดง
ง. เหลก็ หล่อแขง็ และทงั สเตน

8 “พลาสติกเกจ” หมายถึง อะไร
ก. แผน่ รองเพื่อเพิ่มความหนาของชิ้นงาน
ข. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการร่างแบบในการทาชิ้นส่วน
ค. แผน่ วดั คา่ ความเป็ นกรด และเป็นด่างของสารเคมีชนิดเหลว
ง. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการวดั หาคา่ ระยะห่างระหวา่ งแบร่ิงกบั เพลา

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบร่ิง
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

9 แผน่ กนั รุน (Thrust washers) โดยปกติติดต้งั อยทู่ ่ีส่วนใด รูปตอบคาถามขอ้ ที่ 11
ก. บูชกา้ นสูบ กบั สลกั ลูกสูบ
ข. ลอ้ ช่วยแรง กบั เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ค. แบริ่ง กบั ลอ้ ช่วยแรง
ง. เพลาขอ้ เหวย่ี ง กบั ฝาครอบแบร่ิง

10 มีด 3 เหล่ียมใชป้ ระโยชน์อยา่ งไร
ก. ตดั ปะเกน็
ข. แตง่ ผวิ แบริ่ง
ค. ควา้ นรูใหโ้ ตข้ึน
ง. เจาะแผน่ โลหะและตดั ข้ึนรูป

11 จากรูป จะเห็น รู และร่อง ของแบริ่ง มีไวเ้ พ่อื ประโยชนด์ า้ นใด
ก. หล่อลื่น
ข. ระบายความร้อน
ค. ลดความฝืดของผิวที่สมั ผสั
ง. ป้องกนั การกระแทกของกา้ นสูบ

12 เครื่องมือท่ีสาคญั และจะตอ้ งนามาใชใ้ นการประกอบเพลาขอ้ เหวยี่ งคือ
ก. ประแจกระบอก
ข. ประแจแหวน
ค. ประแจปอนด์
ง. ประแจปากตาย

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

เร่ือง เพลาข้อเหว่ยี ง และแบร่ิง (Crankshaft & Bearing)

ความสาคญั ของเพลาข้อเหว่ียง
เพลาขอ้ เหวยี่ ง มีหนา้ ท่ีรับแรงระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ ผา่ นชุดลูกสูบ กา้ นสูบ จนถึงเพลาขอ้ เหวย่ี ง จากแรง

ในแนวการเคล่ือนที่ข้ึนลง (Reciprocating motion) เปล่ียนเป็นการหมุน (Rotation) เพอื่ ส่งตอ่ ไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของ
เครื่องยนต์

ลอ้ ชว่ ยแรง

รูปที่ 1 – 8 แสดงเพลาขอ้ เหวยี่ ง
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 73

แหวนลกู สบู

กา้ นสบู ลกู สบู

แบรงิ่ กา้ นสบู

รูปท่ี 2 – 8 แสดงชุดของลูกสูบและกา้ นสูบ
ท่ีมา : Automotive Technology : 46

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

คุณลกั ษณะของเพลาข้อเหวี่ยง
คุณลกั ษณะของเพลาขอ้ เหวย่ี งไดร้ ับการออกแบบและสร้าง เพื่อใหร้ ับแรงไดส้ ูงสุดจากกา้ นสูบของเครื่องยนต์

สร้างจากเหล็กหล่อชนิดพเิ ศษ มีความแขง็ แรงทนทานต่ออุณหภูมิและความเคน้ อดั นอกจากน้นั ท่ีผวิ สัมผสั กบั แบร่ิงมี
การเคลือบผวิ ใหแ้ ขง็ ดว้ ยโลหะพเิ ศษระหวา่ งเหลก็ กลา้ กบั นิเกิล คุณลกั ษณะที่สาคญั ของเพลาขอ้ เหวย่ี งคือ

1 มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ท่ี (Static Balance)
2 มีความสมดุลขณะเคลื่อนท่ี (Dynamic Balance)
3 มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)

ขอ้ หลกั

นา้ หนกั ถว่ ง

ลม่ิ ปลายเพลา

ขอ้ กา้ นสบู

รูปท่ี 3 – 8 แสดงส่วนประกอบหลกั เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ที่มา : Automotive Service Technology : 53

จากความสมดุลท้งั 2 แบบจะช่วยให้เคร่ืองยนตเ์ ดินเรียบ ลดการสั่นสะเทือน (Flywheel) แต่อยา่ งไร
ก็ตามการออกแบบเพลาขอ้ เหว่ยี งมีความจาเป็ นอยา่ งย่งิ ที่จะตอ้ งติดต้งั ลอ้ ช่วยแรง ควบคู่กนั ไปอีกดว้ ย เพราะการหมุน
ของเพลาขอ้ เหว่ียงเพียงอยา่ งเดียวไม่อาจทาให้เครื่องยนตท์ างานได้ เนื่องจากไม่มีพลงั งานสะสมที่จะทาให้เพลาขอ้
เหว่ยี งหมุนอยา่ งสมดุลและต่อเน่ืองไปสู่รอบต่างๆ การติดต้งั ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) จะช่วยใหเ้ ครื่องยนตม์ ีพลงั งาน
สะสมและสามารถนาไปใชง้ านไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ ส่วนประกอบโดยมาตรฐานในการสรา้ งเพลาขอ้

เหว่ยี ง

1 Carbon 0.40 – 0.50 %

2 Manganese 0.60 – 0.90 %

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

คุณลกั ษณะของเพลาข้อเหว่ยี ง

กา้ นสบู

เพลาขอ้ เหวี่ยง

รูปที่ 4 – 8 แสดงความสมดุลและลกั ษณะของเพลาขอ้ เหวยี่ งและกา้ นสูบ
ที่มา : Automotive Service Technology :49

การออกแบบและสร้างเพลาขอ้ เหวย่ี ง
1 นา้ หนกั ตอ้ งสมดลุ ปอ้ งกนั การส่นั สะเทือน
2 มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)

รูทเ่ี จาะ เพอ่ื ลดนา้ หนกั ของโลหะ
สว่ นเกิน ทาใหม้ ีความสมดลุ ขณะ
หมนุ (Dynamic Balance)

รูปที่ 5 – 8 แสดงส่วนประกอบของเพลาขอ้ เหวย่ี ง
ท่ีมา : tpa.or.th

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

เพลาข้อเหวยี่ งและส่วนประกอบทเ่ี กยี่ วข้อง โบลทย์ ดึ เพลาขอ้ เหวีย่ ง

ชดุ ฝาครอบเพลาขอ้ ลอ้ ชว่ ย
เหว่ียง แรง

ซีลนา้ มนั

แบรง่ิ ปลาย เพลาขอ้
เพลา เหว่ียง

แบรงิ่ แหวนกนั รุน

เสอื้ สบู

รูปท่ี 6 - 8 แสดงโครงสร้างและส่วนประกอบของชุดเพลาขอ้ เหวย่ี ง
ท่ีมา : Auto Service and Repair :243

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

โครงสร้างของเพลาข้อเหวยี่ ง
โครงสร้างของเพลาขอ้ เหวย่ี งประกอบดว้ ยส่วนต่างๆ เช่น

1 นาหนกั ถ่วง (Courter weight) เพ่อื สร้างความสมดุลใหก้ บั เพลา ลดการสั่นสะเทือนขณะเพลาหมุน
2 รูน้ามนั หล่อลื่น (Oil passage) รูดงั กล่าวจะเจาะใหน้ ้ามนั หล่อล่ืนไหล มาหล่อล่ืนบริเวณแบริ่งของเพลา

รูท่เี จาะไวส้ าหรบั นา้ มนั หลอ่ ลนื่

รูปที่ 7 – 8 แสดงเส้นทางการไหลของน้ามนั หล่อลื่น
ท่ีมา : Automotive Service Technology : 52

การบริการเพลาข้อเหวย่ี ง
เพลาขอ้ เหวยี่ งเป็นชิ้นส่วนหลกั และสาคญั ของเคร่ืองยนต์ ที่จะตอ้ งใหบ้ ริการตามสภาพและอายกุ ารใชง้ าน ซ่ึง

โดยปกติอายกุ ารใชง้ านของเพลาขอ้ เหวยี่ งนานมากกวา่ 30,000 ชวั่ โมง ถา้ มีการดูแลบารุงรักษาใหถ้ ูกวธิ ีอาจจะใชง้ านได้
นานกวา่ น้ี
ข้อกาหนดในการถอด ประกอบ เพลาข้อเหว่ยี งมีดงั นี้

1 ใหส้ งั เกต และจดบนั ทึกตาแหน่งหรือเคร่ืองหมาย (Mark) ท่ีปรากฏอยบู่ นชิ้นส่วน
2 ชิ้นส่วนใดท่ีไมป่ รากฏเคร่ืองหมาย ใหท้ าเคร่ืองหมายกากบั ไว้ เช่นฝาครอบแบร่ิงตวั ที่ 1 ,2 , 3...
3 จดั วางชิ้นส่วนใหเ้ ป็นระเบียบ ก่อน – หลงั , บน- ล่าง โดยปกติควรวางไวใ้ นช่องท่ีจดั เตรียมไว้

Mark บอกตาแหนง่

รูปท่ี 8 – 8 แสดงตาแหน่งมาร์คท่ีปรากฏบนชิ้น
ส่วนตวั จบั ยดึ เพลาขอ้ เหวยี่ ง

ที่มา: Auto Service and Repair :229

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

รูปที่ 9 – 8 จากรูป แสดงใหเ้ ห็นการบอกตาแหน่ง เพื่อประโยชนใ์ นการถอด ประกอบเพลาขอ้ เหวย่ี ง
ที่มา : Auto Service and Repair : 230

การถอด ประกอบชิน้ ส่วน

ชิน้ สว่ นที่สาคญั เช่นฝาครอบจบั ยดึ เพลาขอ้ เหวยี่ ง (Cap) โบลต์ (Bolts) แบรงิ่ สลกั แหวนรอง (Washers)
จะตอ้ งจดบนั ทกึ และจดั วางตามลาดบั กอ่ นหลงั ทงั้ นเี้ นือ่ งจากชิน้ สว่ นตา่ งๆเหลา่ นถี้ า้ ประกอบสบั เปลยี่ น
ตาแหนง่ เชน่ ชดุ ดา้ นขวา นาไปไวด้ า้ นซา้ ย ชดุ ดา้ นหนา้ นาไปไวด้ า้ นหลงั จะสง่ ผลตอ่ ความแขง็ แรง
การร่วั ซมึ และความฝืดหรอื หลวม

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

ความเสียหายทเ่ี กดิ ขนึ้ กบั เพลาข้อเหว่ยี ง

ความเสียหายท่ีเกิดข้ึนกบั เพลาขอ้ เหวย่ี งมีสาเหตุท่ีสาคญั ดงั น้ี
1 ขาดการหล่อล่ืน เช่น น้ามนั หล่อล่ืนไมเ่ พียงพอ หรือน้ามนั หล่อล่ืนแหง้ ทาให้ระบบหล่อล่ืนไม่สามารถทางานได้
2 แบร่ิงรองรับเพลาเส่ือมสภาพ หรือหมดอายกุ ารใชง้ าน ทาใหแ้ บริ่ง เสียดสีกบั เพลาขอ้ เหวยี่ งโดยตรง เกิดรอย

ไหม้ หรือรอยขดู ขีด
3 น้ามนั หล่อล่ืนเส่ือมสภาพ เช่นมีน้าร่ัวเขา้ ไปผสมกบั น้ามนั หล่อล่ืน หรือใชน้ ้ามนั หล่อล่ืนผดิ ประเภท

รูปที่ 10 – 8 แสดงเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดรอยขดู ขีด อนั เนื่องมาจากแบร่ิงชารุด
ที่มา: Auto Service and Repair: 231

ในการซ่อมบารุงเพลาข้อเหวย่ี งมีอยู่ 2 วธิ ี

1 กรณีท่ีเพลาขอ้ เหวี่ยงไม่เกิดการสึกหรอมากจนเกินไป (ไม่เกิด
รอยขูดขีด ) จะใชว้ ธิ ีการลา้ งทาความสะอาด แลว้ ใชล้ มเป่ าใหแ้ ห้ง
หลงั จากน้นั ใหท้ าการตรวจวดั หาคา่ การสึกหรอของเพลาโดยการใช้
ไมโครมิเตอร์ เพ่อื นาไปพิจารณาซ่อมบารุงต่อไป ถา้ การสึกหรอยงั
อยใู่ นคา่ มาตรฐาน กใ็ หน้ าไปใชง้ านตามปกติ

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

2. กรณีท่ีมีรอยขดู ขีดเป็นริ้วรอยมาก จะใชว้ ธิ ีเจียระไน (Regrinding crankshaft) โดยการเปลี่ยนแบริ่งใหม้ ีขนาดเล็กลง
กวา่ เดิม (Under side) การบริการลกั ษณะน้ีทาใหเ้ พลาขอ้ เหวยี่ งมีขนาดเส้นผา่ ศูนยก์ ลางเลก็ ลงกวา่ เดิมเพยี งเลก็ นอ้ ย

รูปท่ี 11 – 8 แสดงการเจียระไนเพลาขอ้ เหวยี่ ง
3. กรณีที่เพลาขอ้ เหวี่ยงมีรอยขดู ขีด เช่นเดียวกบั กรณีที่ 2 มีการซ่อมและบริการโดยการเชื่อมไฟฟ้า ( Are welding) ให้

หนาข้ึนหรือมีขนาดเส้นผา่ ศูนยก์ ลางเพิ่มมากข้ึน การเชื่อมจะตอ้ งหาช่างที่ชานาญการ เพ่ือให้รอยเช่ือมติดแน่นเป็น
เน้ือโลหะเดียวกนั หลงั จากน้นั จึงนาเพลาขอ้ เหวยี่ งไปเจียระไนให้มีขนาดความโตเท่าเดิม (Standard) การซ่อมโดย
วธิ ีดงั กล่าวน้ี นิยมใชก้ บั เพลาขอ้ เหวยี่ งของเคร่ืองยนตท์ ่ีมีขนาดใหญ่

รอยเช่ือมเพาะ เพอ่ื
นาไปเจียระไน

รูปท่ี 12 - 8 แสดงรอยการเช่ือมเพาะเพื่อการซ่อมบารุง
ที่มา 11-8 , 12 - 8: Auto Service and Repair: 233, 234

ใบความรู้ หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน
รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบริ่งเพลา
แบริ่ง (Bearing) มีหน้าที่รองรับเพลาให้สามารถหมุนได้โดยอิสระ และช่วยลดความฝื ดระหว่างโลหะที่

เคล่ือนไหว

รูปท่ี 13 – 8 แสดงแบร่ิงเพลา
ท่ีมา : Lannapoly.ac.th

คุณลกั ษณะของแบริ่ง
คุณลกั ษณะของแบริ่งเป็ นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผวิ สัมผสั ดา้ นในทาดว้ ยโลหะอ่อน เช่น

ตะกว่ั และทองแดง ท่ีมีส่วนผสมของกราไฟต์ คุณลกั ษณะพเิ ศษของแบร่ิงคือ
1 สร้างดว้ ยโลหะอ่อน เช่นตะกวั่ ผสม ทองแดง และกราไฟตซ์ ่ึงมีคุณสมบตั ิเป็ นวสั ดุหล่อลื่น ดงั น้นั เม่ือเสียดสี
กบั เพลาขอ้ เหว่ยี ง จะทาใหแ้ บร่ิงซ่ึงเป็นโลหะอ่อนสึกกร่อน โดยไม่ทาให้เพลาขอ้ เหวย่ี งชารุดเสียหาย เป็ นการ
ยดื อายกุ ารใชง้ านของเพลาขอ้ เหวยี่ ง
2 ช่องวางของเพลาขอ้ เหว่ียง ท่ีสัมผสั กบั แบร่ิงจะตอ้ งให้น้ามนั หล่อลื่นแทรกตวั ไหลซึมเขา้ ไปได้ เมื่อเพลาขอ้
เหวย่ี งหมุนน้ามนั หล่อล่ืนจะเขา้ ไปรองรับ ช่วยใหก้ ารเสียดสีระหวา่ งเพลาขอ้ เหวยี่ ง กบั แบริ่งนอ้ ยลง

รูปที่ 13 – 8 แสดงใหเ้ ห็นตาแหน่งท่ีประกอบแบริ่ง
ที่มา : Auto Service Technology : 157

ใบความรู้ หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

ชอ่ งวา่ งระหวา่ งแบรง่ิ กบั ฝาครอบจบั ยดึ เพลา

รูปท่ี 14 - 8 แสดงชอ่ งวา่ งภายในแบรงิ่ ทาใหม้ สี ง่ิ สกปรกเขา้ ไป ทา
ใหก้ ารถ่ายเทความรอ้ นระหวา่ งแบรง่ิ กบั ฝาครอบแบรงิ่ ไมส่ ะดวก

ท่มี า : Automotive Service Technology : 46

รูปที่ 15 – 8 แบร่ิงท่ีมีการหล่อล่ืนไม่สมบูรณ์ ผวิ โลหะที่ฉาบไวจ้ ะ สึก
กร่อน

ท่ีมา : Automotive Service Technology : 48

แบริง่ เป็นชิน้ สว่ นท่ีรองรบั แรงกระแทก และสง่ แรงใหก้ บั เพลาขอ้ เหวยี่ ง สรา้ งดว้ ยโลหะทท่ี นตอ่ แรง

กระแทกไดด้ ี ผวิ หนา้ สมั ผสั ฉาบดว้ ยโลหะออ่ น สกึ หรอไดง้ า่ ย

ชอ่ งวา่ งระหวา่ งเพลาขอ้ เหว่ียง และแบรง่ิ มี ค่ามาตรฐาน ไมเ่ กิน 0.001 - 0.004 นวิ้ ช่องวา่ ง

ดงั กลา่ วนมี้ ีนา้ มนั หลอ่ ลนื่ ขนั้ อยู่ การเลอื กใชน้ า้ มนั หลอ่ ลน่ื ที่มคี ณุ ภาพสงู จะช่วยยดื อายกุ ารใชง้ าน
ของแบรง่ิ

รายการประกอบใบงาน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

วตั ถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ผเู้ รียนถอดประกอบเพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบร่ิง ไดถ้ ูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนวเิ คราะห์ความเสียหายท่ีเกิดจากเพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบริ่ง เครื่องยนตไ์ ด้
3. นกั เรียนมีความเป็นระเบียบในการปฏิบตั ิงาน
4. ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั

4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตการปฏิบตั ิงาน
1. ทาการถอดประกอบเพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบริ่ง
2. ทาการตรวจสอบเพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบร่ิง เคร่ืองยนตไ์ ด้
3. สามารถวเิ คราะห์ความผดิ ปกติของเพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง เคร่ืองยนตไ์ ด้

วธิ ีการสอนและสื่อประกอบการสอน
1. บรรยายการถึงข้นั ตอนการถอดและการประกอบโดยใชส้ ื่อ PowerPoint นาเสนอ
2. สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
3. บรรยายถึงขอ้ ผดิ พลาดในการปฏิบตั ิ

อปุ กรณ์ในการปฏบิ ัตงิ าน
1. เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2 - 4 เคร่ือง
2. ประแจกระบอก 2 ชุด
3. เคร่ืองมือประจาตวั
4. ประแจปอนด์ 2 ชุด
5. ฟิ ลเลอร์เกจ
6. ไดอลั เกจ
7. ถาดรองน้ามนั กาน้ามนั
8. มีดสามเหลี่ยม พลาสติกเกจ

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบร่ิง เร่ืองการบริการเพลาขอ้ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เหวยี่ งและแบริ่ง

ใบการปฏบิ ัตงิ าน
ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

1. ทาการถอดและทาการศึกษาส่วนประกอบต่างๆของเพลาขอ้ เหวย่ี งและแบริ่ง
2. นาเพลาขอ้ เหวย่ี งมาตรวจสภาพโดยการดูสภาพภายนอกดว้ ยตาเปล่าแลว้ บนั ทึกผล
ปกติ
. ไม่ปกติ เพราะ..........................................................................................................

3. นาเส้ือสูบพร้อมเพลาขอ้ เหวี่ยงมาทาการถอด

ทาการตรวจสอบระยะรุนของเพลาขอ้ เหวย่ี ง
คา่ มาตรฐานท่ีกาหนด

0.15 - 0.25 มิลลิเมตร
ระยะรุนสูงสุดท่ียอมรับ

0.30 มิลลิเมตร
วดั และทาการบนั ทึกผลลงในตาราง

ขอ้ ควรปฏบิ ตั ิ

1 ติดตงั้ Dial indicator ใหแ้ นน่ ระวงั ตก และตรวจสอบเครอ่ื งมอื กอ่ นใช้
งาน (เครอื่ งมือเทย่ี ง ตรงอา่ นคา่ ได)้

2 ปรบั ตงั้ Dial indicator โดยใหเ้ ขม็ ชีท้ เ่ี ลข 0

3 ใชเ้ หลก็ งดั เพลาขอ้ เหวย่ี งในทศิ ทางขนานกบั เพลา

ทาการตอกมาร์คของปะกบั เพลาขอ้ เหวย่ี งแตล่ ะชุด
4 อา่ นคา่ บนหนเพา้ ปอื่ ัดใแหลง้ ว้ ่าบยนัตท่อกึ กไาวร้ เปพรือ่ ะเปกรอยี บบเทยี บกบั คา่ มาตรฐาน

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง เรื่องการบริการเพลาขอ้ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เหวย่ี งและแบริ่ง

4 ทาการถอดประกบั โดยเรียงตามลาดบั

พลาสตกิ สเ์ กจ 5 ใชค้ อ้ นพลาสติกทาการเคาะปะกบั ล็อกเพลาขอ้ เหวย่ี ง
ออก
ระวงั เกลยี วของก้านสูบชารุดควรใช้ปลอกหรือท่อ
พลาสตกิ หุ้มก่อนทจี่ ะการตอกออกทุกคร้ัง

6 ทาการตรวจสอบระยะห่างของแบริ่งโดย
ใช้ พลาสติกเกจในการวดั ใชพ้ ลาสติกเกจ วาง
ทาบในแนวขวางตามความกวา้ งของแบร่ิงให้
ตาแหน่งของพลาสติกเกจตรงกบั ก่ึงกลางของ
เพลาขอ้ เหวยี่ ง

พลาสตกิ เกจ เป็นเครอ่ื งมอื วดั ระยะหา่ ง(Clearance)

โดยการนาไปวางขวางตามแนวกวา้ ง หลงั จากนนั้ นาเอาประกบั แบรงิ่ เขา้
ประกอบ แลว้ ขนั น๊อตยดึ ตามคา่ แรงขนั ทกี่ าหนด หลงั จากนนั้ ใหถ้ อดออกจะ
เหน็ ไดว้ า่ พลาสติกเกจ แบนราบกบั เพลา นาพลาสตกิ กิจไปเทียบกบั คา่
มาตรฐานในคมู่ อื เพือ่ หาระยะหา่ ง

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบริ่ง เรื่องการบริการเพลาขอ้ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เหวยี่ งและแบร่ิง

ใบการปฏิบัติงาน
7 ทาการประกอบปะกบั ลอ็ กเพลาขอ้ เหวย่ี งทบั กบั พลาสติกเกจแลว้ ใชป้ ระแจปอนดข์ นั ตามค่าแรงท่ี

กาหนดไวใ้ นคู่มือของเคร่ืองยนตห์ รือตามค่ามาตรฐานทว่ั ไป 500 kg – cm ( 36 ft –lb )

ทาการใชป้ ระแจปอนดใ์ นการขนั ปะกบั ล็อกเพลาขอ้
เหวยี่ ง
คา่ มาตรฐานทว่ั ไป 500 kg – cm ( 36 ft –lb )

8. ทาการขนั ประกบั ล็อกเพลาขอ้ เหวย่ี งออกตามข้นั ตอนที่ 3 แลว้ ทาการตรวจสอบพลาสติกเกจ บนั ทึกผลและทาการ
วเิ คราะห์ผลที่ได้
จานวนสูบ สูบ 1 สูบ 2 สูบ 3 สูบ 4
ระยะห่าง
ผลการวเิ คราะห์

ค่า มาตรฐาน
ระยะห่างไมค่ วรเกิน 0.08 มิลลิเมตร (0.0031 นิ้ว) ถา้ มากกวา่ ใหท้ าการเปลี่ยนแบร่ิง

เมื่อทาการถอดเสร็จเรียบร้อยใหน้ าแผน่ พลาสติกเกจมา
เปรียบเทียบกบั แผน่ มาตรฐานเพ่อื ทาการวเิ คราะห์ระยะ
ห่าง
ระยะห่างไมค่ วรเกิน 0.08 มิลลิเมตร (0.0031 นิ้ว)

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 - 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง เรื่องการบริการเพลา 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ขอ้ เหวย่ี งและแบร่ิง

ใบการปฏบิ ัติงาน

9 ถา้ ในกรณีท่ีทาการเปล่ียนแบร่ิงแต่ระยะห่างนอ้ ยใหท้ าการใชม้ ีดสามเหลี่ยมขดู ผวิ หนา้ สมั ผสั ของแบริ่ง หลงั จากน้นั ใช้

กระดาษทรายละเอียดขดั เบาๆ เพ่ือใหผ้ วิ เรียบ

ข้อควรระวงั ในการใชม้ ีดสามเหลี่ยมขดู หนา้ สมั ผสั ใหก้ ระทาดว้ ยความระมดั ระวงั เพราะอาจจะทาใหผ้ วิ สมั ผสั เสียหาย

แบร่ิงท่ีใชใ้ นปัจจุบนั มี 3 ขนาด ใหเ้ ลือกขนาดความหนามาตรฐานดงั น้ี

ขนาดที่ 1 1.486 – 1.490 มิลลิเมตร

ขนาดท่ี 2 1.490 – 1.494 มิลลิเมตร มาตรฐานของเครื่องยนตร์ ุ่น 4A-FE /TOYOTA

ขนาดที่ 3 1.494 – 1.498 มิลลิเมตร

แสดง ผวิ สัมผสั ของแบริ่งกบั ปะกบั ลอ็ กจะตอ้ งเรียบและ
เป็นมนั ตาแหน่งของมารคจ์ ะตอ้ งตรงกนั กบั ประกบั ล็อก
เพลาขอ้ เหวย่ี ง

1. ทาการประกอบเพลาขอ้ เหวยี่ งเขา้ กบั เส้ือสูบ
2. ทาการตรวจสอบระยะรุน ของหนา้ สัมผสั แบร่ิงอีกคร้ังหน่ึง

นาไขควงปากแบนทาการตรวจสอบระยะรุนของ
เพลาของเหวย่ี งกบั แบร่ิงโดยการเสียบเขา้ ช่องวา่ ง
ระหวา่ งขอบแบร่ิงกบั ผนงั ของเพลาขอ้ เหวยี่ งแลว้
ทาการงดั ไปมาเพ่อื สารวจระยะคลอน
ค่ามาตรฐาน 0.02 – 0.22 มิลลิเมตร
คา่ สูงสุดท่ียอมรับได้ 0.30 มิลลิเมตร

หน่วยท่ี 8 ใบงานท่ี 7 – 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
เพลาขอ้ เหวยี่ ง และแบริ่ง เร่ืองการบริการเพลาขอ้ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
วชิ างานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
เหวยี่ งและแบริ่ง

10 ทาการประกอบชิ้นส่วนโดยใชป้ ระแจปอนดใ์ นการขนั โดยกาหนดคา่ ของการขนั ตามมาตรฐานท่ีกาหนดตามคูม่ ือ

แสดงการขนั นอตล็อตเพลาขอ้ เหวย่ี งโดยใชป้ ระแจปอนด์
มาตรฐานเคร่ืองยนต์ 4 สูบขนาด ไมเ่ กิน 2500 CC
ค่าแรงในการขนั โบลท์ 44 ft – lb (60 N ∙ m)

11 ทาการประกอบเคร่ืองยนตแ์ ละหมุนเพลาขอ้ เหวยี่ งดว้ ยมือเปล่าแลว้ บนั ทึกผลการ
ปฏิบตั ิ

ผลของการปฏิบัติ
1 ระยะกนั รุนของเพลาขอ้ เหวย่ี ง
..................................... .....................................................................................
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

2 ผลการตรวจสอบระยะห่างแบร่ิง
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

3. หมุนเพลาขอ้ เหวยี่ งดว้ ยมือเปล่า
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ .........................................................................................
........................................................................................

4 . สภาพโดยรวมของเพลาขอ้ เหวยี่ ง
ปกติ
ไม่ปกติ เพราะ .........................................................................................
........................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบริ่ง

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1. คุณลกั ษณะท่ีสาคญั ของเพลาขอ้ เหวย่ี งคือ
ก. มีความสมดุลขณะอยกู่ บั ที่ (Static Balance)
ข. มีความสมดุลขณะเคลื่อนที่ (Dynamic Balance)
ค. มีแนวระดบั เสมอกนั (Alignment)
ง. ท่ีกล่าวแลว้ ถูกตอ้ ง

2. ลอ้ ช่วยแรง (Flywheel) มีประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพมิ่ กาลงั ของเครื่องยนตใ์ หม้ ากข้ึน
ข. รักษาระดบั ความเร็วใหค้ งท่ีขณะที่เคร่ืองยนตท์ างาน
ค. เกบ็ และสะสมพลงั งานใหเ้ คร่ืองยนตส์ ามารถทางานต่อไปได้
ง. ลดการสน่ั สะเทือน ทาใหเ้ ครื่องยนตเ์ ดินเรียบในทุกความเร็วรอบ

3. เพลาขอ้ เหวย่ี งชารุด มีรอยสึก ขดู ขีด โดยปกติมีการซ่อมบารุงอยา่ งไร
ก. นาไปเจียรนยั
ข. นาไปขดั ดว้ ยกระดาษทราย
ค. นาไปบดดว้ ยกากเพชร
ง. นาไปลา้ งดว้ ยผงโซดาไฟ

4. “พลาสติกเกจ” หมายถึง อะไร
ก. แผน่ รองเพื่อเพม่ิ ความหนาของชิ้นงาน
ข. เคร่ืองมือพิเศษ ใชใ้ นการร่างแบบในการทาชิ้นส่วน
ค. แผน่ วดั ค่าความเป็นกรด และเป็นด่างของสารเคมีชนิดเหลว
ง. เครื่องมือพิเศษ ใชใ้ นการวดั หาค่าระยะห่างระหวา่ งแบริ่งกบั เพลา

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนต์ เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

แก๊สโซลีน และแบริ่ง
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบริ่ง
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5. ขอ้ ใดไม่ใช่ ?โครงสร้างของเพลาขอ้ เหวยี่ งเคร่ืองยนต์
ก. น้าหนกั ถ่วง (Courter weight)
ข. รูน้ามนั หล่อลื่น (Oil passage)
ค. สลกั ขอ้ เพลา (Crank journal)
ง. ลอ้ ช่วยแรง (Fly wheel)

6 แผน่ กนั รุน (Thrust washers) โดยปกติติดต้งั อยทู่ ่ีส่วนใด
ก. บูชกา้ นสูบ กบั สลกั ลูกสูบ
ข. ลอ้ ช่วยแรง กบั เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ค. แบร่ิง กบั ลอ้ ช่วยแรง
ง. เพลาขอ้ เหวยี่ ง กบั ฝาครอบแบร่ิง

7 จากรูป จะเห็น รู และร่อง ของแบริ่ง มีไวเ้ พือ่ ประโยชน์ดา้ นใด
ก. หล่อล่ืน
ข. ระบายความร้อน
ค. ลดความฝืดของผิวที่สมั ผสั
ง. ป้องกนั การกระแทกของกา้ นสูบ

รูป ตอบขอ้ 7

8. คุณลกั ษณะของแบริ่งเป็ นโลหะแบนโคง้ คร่ึงวงกลม ทาดว้ ยโลหะผสมผวิ สัมผสั ดา้ นในทาดว้ ยวสั ดุชนิดใด
ก. โครเมียมและนิเกิล
ข. เหล็กกลา้ และทองแดง
ค. ตะกวั่ และทองแดง
ง. เหล็กหล่อแขง็ และทงั สเตน

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี ง 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
และแบร่ิง
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง เพลาขอ้ เหวย่ี ง และแบร่ิง
คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

9. มีด 3 เหลี่ยมใชป้ ระโยชน์อยา่ งไร
ก. ตดั ปะเก็น
ข. แต่งผวิ แบร่ิง
ค. ควา้ นรูให้โตข้ึน
ง. เจาะแผน่ โลหะและตดั ข้ึนรูป

10. เครื่องมือที่สาคญั และจะตอ้ งนามาใชใ้ นการประกอบเพลาขอ้ เหวย่ี งคือ
ก. ประแจกระบอก
ข. ประแจแหวน
ค. ประแจปอนด์
ง. ประแจปากตาย

11. เพลาขอ้ เหวยี่ ง มีหนา้ ท่ีอยา่ งไร
ก. ส่งกาลงั ไปขบั ลอ้ ช่วยแรงใหห้ มุนเพือ่ ให้เคร่ืองยนตท์ างานได้
ข. ส่งกาลงั ไปขบั ใหเ้ ครื่องยนตท์ างานได้ โดยการรับแรงกระแทกจากลูกสูบของเครื่องยนต์
ค. รับแรงจากการเคล่ือนท่ีข้ึนลง เปลี่ยนเป็ นการหมุน เพ่อื ส่งต่อไปยงั ลอ้ ช่วยแรงของเครื่องยนต์
ง. รับแรงบิดท่ีเกิดจากการระเบิดภายในหอ้ งเผาไหม้ โดยส่งตอ่ กาลงั ไปยงั เพลางานของเคร่ืองยนต์

12. ความสมดุลของเพลาขอ้ เหวย่ี งเกิดผลดีอยา่ งไร
ก. ความเร็วจะสูงข้ึน
ข. ลดการสั่นสะเทือน
ค. เพิม่ แรงบิดขณะท่ีหมุน
ง. ลดการสึกหรอของแบร่ิง

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 8 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง เพลาขอ้ เหวยี่ ง 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 และแบร่ิง

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เรื่อง เพลาขอ้ เหวย่ี งและแบริ่ง

------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)