วิชาเครื่องยนต์แก๊สโซลีน

ใบประเมินผล หน่วยที่ 2 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง แบตเตอร่ี 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล (การนาเสนอผลงาน)

ช่ือ-สกลุ .............................................................................................................หอ้ ง............................ เลขท่ี..............................

ลาดบั ที่ รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลุ่ม

2 การเตรียม และการใชส้ ่ือประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมุง่ มน่ั สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พึงประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑ์การประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพม่ิ เติมและทาการทดสอบใหม่

บทนา หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์ (Cycle of Engine)

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. อธิบายความสาคญั ของวฏั จกั รการทางานของเครื่องไดถ้ ูกตอ้ ง
2. อธิบายหลกั การทางานของเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน 4 จงั หวะ 2 จงั หวะไดถ้ ูกตอ้ ง
3. เปรียบเทียบการทางานของเครื่องยนต์ 4 , 2 จงั หวะไดถ้ ูกตอ้ ง
4. อธิบายหลกั การทางานของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
หลกั การทางานของเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน 4 จงั หวะ 2 จงั หวะ

วธิ ีสอน
1. ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ (Power point)
2. ใชก้ ารสาธิตโดยการหมุนเคร่ืองยนตใ์ หด้ ูการทางานจนครบวฏั จกั ร

สื่อประกอบการสอน
1. เครื่องยนตผ์ า่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายในชนิด 4 จงั หวะ
2. เครื่องยนตผ์ า่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายในชนิด 2 จงั หวะ
3. แบบจาลองของเครื่องยนต์ (Simulator )

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน

เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน

คาสัง่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

1 เคร่ืองยนตห์ มายถึงอะไร
ก. เคร่ืองมือกลที่ใหพ้ ลงั งานสามารถทางานได้
ข. เคร่ืองจกั รท่ีสามารถทางานไดด้ ว้ ยพลงั งานกล
ค. เครื่องเปลี่ยนพลงั งานกลเป็นพลงั งานความร้อน
ง. เคร่ืองเปล่ียนพลงั งานความร้อนเป็ นพลงั งานกล
2 จงั หวะดูด ตรงกบั ความหมายขอ้ ใด
ก. ลูกสูบเล่ือนลง ลิ้นไอดี ลิ้นไอเสียปิ ด
ข. ลูกสูบเล่ือนข้ึนลิ้นไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
ค. ลูกลูบเล่ือนลงลิ้นไอเสียเปิ ด ลิ้นไอดีปิ ด
ง. ลูกลูบเลื่อนลง ลิ้นไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
3 ลูกสูบเลื่อนข้ึนในตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบนเล็กนอ้ ย ประมาณ 5 องศา หวั เทียนจุดประกายไฟ เป็นจงั หวะใด

ของเครื่องยนต์
ก. จงั หวะอดั
ข. จงั หวะคาย
ค. จงั หวะระเบิด
ง. จงั หวะดูด

4 “1 กลวฎั ” เพลาขอ้ เหวย่ี งของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะหมุนก่ีรอบ
ก. 2 รอบ
ข. 3 รอบ
ค. 4 รอบ
ง. 5 รอบ

5 เพราะสาเหตุใด ? จึงเรียกเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ
ก. เพราะ จงั หวะดูด และจงั หวะอดั จะทางานคู่กบั จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย
ข. เพราะจงั หวะคาย และจงั หวะดูด จะทางานคู่กบั จงั หวะระเบิด และจงั หวะอดั
ค. เพราะการทางานของเคร่ืองยนตม์ ีเพยี งจงั หวะดูด และระเบิด
ง. เพราะการทางานของเครื่องยนตม์ ีเพยี งจงั หวะดูด และคาย

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบก่อนเรียน

เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

6 เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะทาลายสิ่งแวดลอ้ มอยา่ งรุนแรงเพราะเหตุใด
ก. เพราะเสียงดงั มาก ทาใหป้ ระสาทหูเส่ือม
ข. เพราะการเผาไหมไ้ มส่ มบูรณ์ มีละอองน้ามนั ฟุ้งอยใู่ นบรรยากาศ
ค. เพราะการทางานตอ้ งใชอ้ ากาศปริมาณมาก ทาใหค้ วามหนาแน่นของอากาศลดลง
ง. เพราะความเร็วรอบสูงมาก ทาใหเ้ กิดการสน่ั สะเทือนไปทว่ั บริเวณส่งผลใหเ้ กิดเคลื่อนแม่เหล็กรบกวน
สัญญาณภาพและสญั ญาณเสียง

7 จุดเด่นของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะคืออะไร
ก. ประหยดั น้ามนั เช้ือเพลิง
ข. การเผาไหมส้ มบูรณ์
ค. การสึกหรอนอ้ ย
ง. ใหค้ วามเร็วรอบสูง

8 เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน (Rotary engine) จดั อยใู่ นประเภทเครื่องยนตใ์ ด
ก. เครื่องยนตส์ นั ดาปภายใน
ข. เครื่องยนตส์ ันดาปภายนอก
ค. เครื่องยนตก์ งั หนั แกส๊
ง. เครื่องยนตค์ วามร้อนร่วม

9 “โรเตอร์” ของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนถา้ จะเปรียบเทียบกบั เคร่ืองยนตท์ วั่ ไปคือชิ้นส่วนใด.
ก. เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ข. เส้ือสูบ
ค. ลูกสูบ
ง. ลิ้นไอดี ไอเสีย

10 เพราะสาเหตุใด...เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนไมไ่ ดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั น้ี
ก. ความเร็วรอบต่า แรงบิดต่า
ข. การบารุงรักษายงุ่ ยากมาก
ค. เสียงดงั มาก การเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์
ง. ความเร็วรอบสูง สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงมาก

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ความสาคัญของวฏั จักรเคร่ืองยนต์

วัฏจักร (Cycle) หมายถึง กระบวนการที่มีการหมุนเวยี น โดยมีจุดเริ่มตน้ หมุนเวยี นไปยงั จุดสุดทา้ ย และจะ
หมุนเวยี นกลบั มาใหม่ตามลาดบั เป็นลกั ษณะรอบวง (Cycle)
เครื่องยนต์ (Engine) หมายถึง เครื่องเปล่ียนพลงั งานความร้อนเป็ นพลงั งานกล โดยมีกลวตั รการทางานหมุนเวียนจาก
จุดเร่ิมตน้ ไปยงั จุดสุดทา้ ยอยา่ งมีระเบียบ การเปลี่ยนพลงั งานความร้อนเกิดจากเหตุและปัจจยั ของการมารวมตวั ที่
สอดคลอ้ ง เหมาะสมต่อกนั ขององคป์ ระกอบ 3 ประการคือ เช้ือเพลิง (Fuel) อากาศออกซิเจน(Oxygen) และความร้อน
(Heat) องคป์ ระกอบของ “สามเหล่ียมแห่งไฟ” (Fire Triangle) ดงั รูป

รูปท่ี 1 – 3 แสดงสามเหลยี่ มแหง่ ไฟ

ทม่ี า: Thaifire.com

เมื่อองค์ประกอบท้งั 3 มารวมตวั กนั จะเกิดการเผาไหม้ (Combustion) ไดพ้ ลงั งานความร้อน(Heat energy) ภายใน
หอ้ งเผาไหมข้ องเครื่องยนต์ การเผาไหมด้ งั กล่าวเกิดข้ึนอยา่ งฉบั พลนั ท่ีเรียกวา่ จุดระเบิด(Explosion) เกิดแรง ผลกั ดนั
ลูกสูบใหเ้ คลื่อนท่ีข้ึนลง เพ่อื หมุนเพลาขอ้ เหวยี่ งของ เครื่องยนต์ ใหเ้ คร่ืองยนตท์ างานได้

รูปที่ 2 – 3 แสดงการทางานของเคร่ืองยนต์

ท่ีมา: Automotive encyclopedia : 45

วฎั จักรการทางานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน (Cycle for Gasoline Engine)
กลวฎั (Cycle) การทางานของเคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายใน ประกอบดว้ ย 4 จงั หวะดงั น้ี

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน สปั ดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ตาแหนง่ TDC TDC
ตาแหนง่ BDC BDC

รูปท่ี 3 – 3 แสดงวฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์

ท่ีมา: Automotive encyclopedia : 47

TDC. (Top Dead Center) ตาแหน่งศูนยต์ ายบน เป็นตาแหน่งท่ีลูกสูบข้ึนสูงสุด
BDC. (Bottom Dead Center) ตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง เป็ นตาแหน่งลูกสูบลงต่าสุด

1 จงั หวะดูด (Intake Stroke)
จงั หวะดูด ลูกสูบเลื่อนลงจากตาแหน่งศูนยต์ ายบน (TDC.) มายงั ศูนยต์ ายล่าง (BDC.) ลิ้นไอดีเปิ ด(Intake Valve open)
และลิ้นไอเสียปิ ด (Exhaust Valve closed) ทาใหส้ ่วนผสมระหวา่ งน้ามนั กบั อากาศเขา้ มาภายในกระบอกสูบผา่ น
ลิ้นไอดี ดงั รูป

ลนิ้ ไอดเี ปิด

ลกู สบู

รูปท่ี 4 – 3 แสดงจงั หวะดูดของเครื่องยนต์

ท่ีมา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

2 จงั หวะอดั (Compression Stroke)
จงั หวะอดั ลูกสูบเล่ือนข้ึนจากตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง (BDC.) ไปยงั ศูนยต์ ายบน (TDC.) ลิ้นไอดี และ ลิ้นไอเสีย

ปิ ดสนิท (Both valves closed) ทาใหไ้ อดีภายในกระบอกสูบเกิดการอดั ตวั ความดนั และความร้อนสูง

ลนิ้ ไอดปี ิด ลนิ้ ไอเสยี ปิด

รูปท่ี 5 – 3 แสดงจงั หวะอดั ของเคร่ืองยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

3 จงั หวะระเบิด (Power Stroke)
จงั หวะระเบิด ก่อนท่ีลูกสูบจะถึงตาแหน่งศูนยต์ ายบนเล็กน้อย (B.TDC. 5 – 7 องศาท่ี 600-650RPM. )

หวั เทียนจะเกิดประกายไฟ ทาให้เกิดการเผาไหมน้ ้ามนั กบั อากาศภายในห้องเผาไหม้ (Combustion chamber) จนเกิด
แรงระเบิด (Explosion) ผลกั ดนั ลูกสูบใหเ้ ล่ือนลง และเกิดการหมุนดว้ ยความเร็วรอบตา่ งๆ

องศาการจดุ ระเบดิ ขนึ้ อยกู่ บั การออกแบบ
เครอ่ื งยนต์ ดงั นนั้ แตล่ ะเครอ่ื งจงึ ไมเ่ ทา่ กนั
ทงั้ นเี้ นือ่ งจากมีองคป์ ระกอบอืน่ ๆ มาเกยี่ ว
ขอ้ ง เชน่ ความเรว็ รอบ , เชือ้ เพลงิ และการ
ออกแบบหอ้ งเผาไหมฯ้ ลฯ

รูปที่ 6 -3 แสดงจงั หวะระเบิดของเครื่องยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

4 จงั หวะคาย (Exhaust Stroke)
จงั หวะคาย ลูกสูบเลื่อนข้ึนจากตาแหน่งศูนย์ตายล่าง (BDC.) ไปยงั ศูนยต์ ายบน (TDC.) ลิ้นไอเสียเปิ ด

(Exhaust valve open) ลิ้นไอดีปิ ด (Inlet valve closed) ทาให้ไอเสียซ่ึงมีความร้อน และความดนั สูงภายในห้องเผาไหม้
ถูกระบายออกทางท่อไอเสีย ดงั รูป

ลนิ้ ไอเสยี เปิด

โดยปกติการออกแบบลนิ้ ไอ
เสยี จะมขี นาดเลก็ กวา่ ลนิ้
ไอดี ทงั้ นเี้ น่อื งจากไอเสยี มี
ความรอ้ นและความดนั สงู
มาก จงึ สามารถระบายออก
ดว้ ยความรวดเรว็

รูปท่ี 7 -3 แสดงจงั หวะคายของเครื่องยนต์

ที่มา : ฟิ สิกส์ราชมงคล

1 กลวตั รของเคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ ประกอบดว้ ย จงั หวะดูด (Intake Stroke) จงั หวะอดั (Compression Stroke)
จงั หวะระเบิด (Power Stroke) และ จงั หวะคาย (Exhaust Stroke) เกิดข้ึนไดเ้ มื่อเครื่องยนตห์ มุนครบ 2 รอบ

ลาดบั การจดุ ระเบดิ
เครอ่ื งยนต์ 6 สบู

153624

รูปท่ี 8 – 3 แสดงการทางานของเคร่ืองยนต์ 6 สูบ

ที่มา: Automotive encyclopedia : 46

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน สปั ดาห์

รหสั 20101 - 2001 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

การทางานของเคร่ืองยนต์ 2 จังหวะ (2 Stroke Cycle Engine)
เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะทางาน 1 กลวตั รประกอบดว้ ย จงั หวะดูด (Intake Stroke) จงั หวะอดั (Compression

Stroke) จงั หวะระเบิด (Power Stroke) และ จงั หวะคาย (Exhaust Stroke) เช่นเดียวกบั เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ แต่
เกิดข้ึนภายใน 1 รอบการหมุนของเพลาขอ้ เหวย่ี งสาเหตุท่ีเรียกวา่ “เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ” เพราะจงั หวะดูด และจงั หวะ
อดั เกิดข้ึนต่อเน่ืองกนั เมื่อเคร่ืองยนต์หมุนได้ ½ รอบนับรวมเป็ นจงั หวะท่ี 1 จงั หวะระเบิด และ จงั หวะคายเกิดข้ึน
ต่อเนื่องกนั เมื่อเครื่องยนต์หมุนได้ ½ รอบนบั รวมเป็ นจงั หวะท่ี 2 เพราะฉะน้นั 1 กลวฎั ของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ
เพลาขอ้ เหวยี่ งหมุน 1 รอบ

ดดู ไอดี จดุ ระเบดิ
คายไอเสยี
จงั หวะท่ี1 = ดดู กบั อดั
จงั หวะท่2ี = ระเบดิ กบั คาย
เกิดขนึ้ เมอ่ื เครอื่ งหมนุ 1 รอบ
ประจไุ อดี

รูปที่ 9 – 3 แสดงกลวตั รของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ

ท่ีมา : rmutphyssics.com

จากรูป A แสดงใหเ้ ห็นวา่ ขณะท่ีลูกสูบเลื่อนข้ึนจากตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง (BDC.) ไปยงั ตาแหน่งศูนยต์ าย
บน(TDC.) ช่องไอดีเปิ ด ช่องไอเสียปิ ด ไอดีจะถูกดูดเขา้ มาแทนท่ี เป็ นจังหวะดูด และขณะเดียวกนั เมื่อลูกสูบเล่ือน
ข้ึนจะเป็ นจังหวะอดั

จากรูป B เม่ือลูกสูบเล่ือนข้ึนก่อนถึงศูนยต์ ายบนเพยี งเลก็ นอ้ ย(B. TDC.)หวั เทียนจะจุดประกายไฟทาใหเ้ กิด

จังหวะระเบิด
จากรูป C เม่ือลูกสูบเล่ือนลงทาใหช้ ่องไอเสียเปิ ด ไอดีปิ ด ไอเสียความดนั สูงจะถูกปล่อยออกผา่ นท่อไอเสีย

เป็ นจังหวะคาย
จากรูป D เม่ือลูกสูบเลื่อนลงมายงั ตาแหน่งศูนยต์ ายล่าง(B.D.C.)ทาให้ความดนั ภายในห้องเพลาขอ้ เหว่ียง

สูงข้ึน ไอดีที่เก็บไวจ้ ะไหลเขา้ ไปบรรจุในหอ้ งเผาไหม้ และเป็นการไล่ไอเสียท่ีตกคา้ งอยใู่ ห้ออกอีกดว้ ย ทาใหไ้ อดีบาง
ส่วนผสมออกมากบั ไอเสียดว้ ย และเมื่อครบ 1 กลวตั รแลว้ จะเริ่มกลวฎั ใหม่ตามลาดบั ต่อไปจะเห็นไดว้ า่ 1 กลวฎั
เกิดข้ึนจะมีท้งั ดูด อดั ระเบิด และคาย เม่ือเครื่องยนตห์ มุน 1 รอบเทา่ น้นั

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

จากรูป แสดงใหเ้ ห็นวา่ ในขณะที่ไอดีเกิดการอดั ตวั ภายในหอ้ งเผาไหม้ ทาใหภ้ ายใน
ห้องเพลาขอ้ เหวี่ยงเป็ นสุญญากาศ ช่องไอดีเปิ ด ช่องไอเสียปิ ด ไอดีจะไหลเขา้ มา
แทนที่ทนั ที เป็ นจงั หวะ ดูด และจงั หวะอดั เมื่อการหมุนของเพลาขอ้ เหวี่ยง 1/2
รอบ

รูปท่ี 10 – 3 แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะดดู และ
อดั ท่ีเกิดขนึ้ ในเวลาตอ่ เน่ืองกนั

ทมี่ า : งานเครอ่ื งยนตแ์ ก๊สโซลนี : 6

จากรูป แสดงใหเ้ ห็นวา่ เมื่อลูกสูบเล่ือนถึงตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบนเพียงเล็กนอ้ ย
(B.TDC.) หัวเทียนจุดประกายไฟ เป็ นจงั หวะระเบิด ลูกสูบเลื่อนลง ทาให้เกิด
จงั หวะกาลงั หมุนเพลาขอ้ เหวยี่ ง

รูปท่ี 11 – 3 แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะระเบดิ
และจงั หวะคายไอเสีย ตอ่ เน่ืองกนั

ที่มา : งานเครอ่ื งยนตแ์ ก๊สโซลนี : 7

ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซ เร่ืองวฏั จกั รการทางาน สัปดาห์

ลีน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

การกวาดลา้ งไอเสยี ของเครอื่ งยนต์ 2 จงั หวะจะมลี ะออง
นา้ มนั ทีไ่ มไ่ ดเ้ ผาไหมอ้ อกมาดว้ ย ทาใหเ้ กดิ มลพษิ ทาง
อากาศ สรา้ งปัญหากบั สงิ่ มชี ีวติ

รูปท่ี 12 – 3แสดงใหเ้ ห็นจงั หวะคายไอเสีย

ที่มา : งานเครอ่ื งยนตแ์ ก๊สโซลนี : 7

จากรูป เมื่อลูกสูบเล่ือนลงจาก ตาแหน่งศูนยต์ ายบน(T.D.C.) ช่องไอเสียจะเปิ ดให้ไอเสียความดนั สูงและความร้อน
สูงไหลออกผา่ นช่องไอเสีย(Exhaust port) เป็ นจงั หวะคาย ขณะเดียวกนั ไอดีที่เก็บอยูด่ า้ นล่างจะไหลเขา้ ห้องเผาไหม้
เป็ นการกวาดลา้ งไอเสีย และเริ่มกลวตั รใหม่ต่อไป จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย เกิดข้ึนเมื่อเพลาขอ้ เหว่ียงหมุน ½
รอบ ดงั น้นั ดว้ ยเหตุตามท่ีไดก้ ล่าวมาแลว้ ขา้ งตน้ จึงเรียกเครื่องยนต์ 2 จงั หวะเนื่องมาจาก

จงั หวะดูด และอดั เกิดต่อเน่ืองกนั เมื่อเคร่ืองยนตห์ มุน ½ รอบ เรียกรวมเป็นจงั หวะท่ี 1
จงั หวะ ระเบิด และ คาย เกิดต่อเนื่องกนั เม่ือเคร่ืองยนตห์ มุน ½ รอบ เรียกรวมเป็นจงั หวะท่ี 2
เพราะฉะน้นั 1 กลวตั รของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะเพลาขอ้ เหวยี่ งหมุน 1 รอบ

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ความแตกต่างของเครื่องยนต์ 4 จังหวะ และ 2 จังหวะ
ความแตกตา่ งของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ มีความแตกต่างกนั ในหลายดา้ นซ่ึงอาจสรุปให้เห็นไดด้ งั น้ี

เครื่องยนต์ 2 จังหวะ เครื่องยนต์ 4 จังหวะ

1) เครื่องยนต์หมุน 1 รอบเท่ากบั 1 กลวตั ร 1) เคร่ืองยนต์หมุน 2 รอบเท่ากบั 1 กลวตั ร

2) เพลาข้อเหวยี่ งหมุน 1 รอบจุดระเบิด 1 คร้ัง 2) เพลาข้อเหวย่ี งหมุน 2 รอบจุดระเบดิ 1 คร้ัง

3) 1 รอบดูดนา้ มนั เชื้อเพลงิ 1 คร้ัง 3) 2 รอบดูดนา้ มันเชื้อเพลงิ 1 คร้ัง

4) สามารถให้ความเร็วรอบได้สูงถึง 15,000 4) สามารถให้ความเร็วรอบได้สูง 8,000 rpm

rpm

5) ชิ้นส่วนเคล่ือนไหวมีน้อย 5) ชิ้นส่วนเคลื่อนไหวมมี าก

6) ให้พลงั งานความร้อนได้มาก 6) ให้พลงั งานความร้อนได้น้อย

7) ใช้ลกู สูบปิ ด เปิ ด ไอดี และ ไอเสีย 7) ใช้ลนิ้ ไอดี ไอเสีย ปิ ด เปิ ด ไอดี และไอเสีย

8) การเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ส่งผลกระทบ 8) การเผาไหม้(ค่อนข้าง)สมบูรณ์ ลดมลพษิ

ต่อส่ิงมีชีวติ ในอากาศช่วยให้ส่ิงแวดล้อมดขี นึ้

เคร่ืองยนต์ลูกสูบหมุน (Rotary engine)
เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน หรือเคร่ืองยนต์โรตารี่ เคร่ืองยนตด์ งั กล่าวบางคร้ังเรียกตามชื่อของนกั ประดิษฐ์ ว่า

เคร่ืองยนต์ “แวงเกิล” (Felix Wankel ) เป็ นเครื่องยนตส์ ันดาปภายใน (Internal combustion Engine) เช่นเดียวกบั
เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะทว่ั ไป ใน 1 กลวฎั ประกอบดว้ ยจงั หวะ ดูด อดั ระเบิด และคาย

รูปท่ี 1 เป็นจงั หวะดดู ไอดจี ะถกู ดดู เขา้ ทางชอ่ งไอดี (A)

รูปท่ี 2 เป็นจงั หวะอดั ชอ่ งไอดี และชอ่ งไอเสียจะปิด
ปรมิ าตรของไอดจี ะมีขนาดเล็กลง

รูปท่ี 3 เป็นจงั หวะระเบดิ หวั เทียนจะจดุ ประกายไฟ ทา
ใหเ้ กิดการจดุ ระเบดิ ผลกั ดนั ใหล้ กู สบู หมนุ

รูปท่ี 4 เป็นจงั หวะคายไอเสีย ชอ่ งไอเสียจะเปิด(E) ให้
ไอเสียทงั้ หมดออกจากหอ้ งเผาไหม้
รูปที่ 13 – 3 แสดงวฏั จกั รการทางานของเครื่องยนตโ์ รตารี

ที่มา : 9engineer.com

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ลกั ษณะโครงสร้างของเคร่ืองยนต์โรตาร่ี 1 กระบอกลูกสู บ หรื อเรื อนของโรเตอร์
ลกั ษณะของกระบอกสูบเป็ นรูปวงรี คล้ายรูป
โรเตอร์ ไข่ ผนงั ดา้ นในของเส้ือสูบจะมีน้าระบายความ
m ร้อนไหลผา่ นอยตู่ ลอดเวลา

2 ตวั โรเตอร์ มีส่วนโคง้ อยู่ 3 หนา้ แต่ละหนา้
ทาหน้าที่ได้เหมือนกับลูกสูบ ดังน้ันจึงต้อง
เซาะเป็ นร่องไว้ เพื่อเพ่ิมความจุของแก๊ส ให้
เกิดการเผาไหมไ้ ดม้ ากพอ

3.เพลาขอ้ เหวี่ยง มีลกั ษณะของ ลูกเบ้ียวทาให้
โ ร เ ต อ ร์ ห มุ น อ อ ก จ า ก จุ ด ศู น ย์ก ล า ง อ ย่า ง ไ ม่
สม่าเสมอ (ไมไ่ ดห้ มุนเป็นวงกลม)

เหวย่ี ง

m

ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน
เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

องคป์ ระกอบของเครอื่ งยนตล์ กู สบู หมนุ ขณะ
ทางานโรเตอร์จะหมุนเยือ้ งศูนย์ โดยมีมุมของ
โรเตอร์สัมผัสกับผนังกระบอกสูบเป็ นรูปวงรีไป
เรอื่ ยๆ จากรูปเป็นจงั หวะคายไอเสยี

รูปที่ 17 - 3 เพลาขอ้ เหวยี่ ง
ที่มา: 9 engineer.com
ลกั ษณะเด่นของเครื่องยนต์ลูกสูบหมุน
1 ความเร็วรอบสูงมาก สามารถใหค้ วามเร็วไดส้ ูงถึง 8,000 – 12,000 รอบต่อนาที เหมาะกบั เครื่องตน้ กาลงั ที่
ตอ้ งการความเร็วรอบสูง เช่น เรือเลก็ ความเร็วสูง รถยนต์ เคร่ืองอากาศยานขนาดเล็ก ฯลฯ
2 มีน้าหนกั เบา เมื่อเทียบกบั เคร่ืองยนตแ์ บบลูกสูบชกั ที่มีกาลงั มา้ เทา่ กนั ถึง 3 เทา่
3 ชิ้นส่วนท่ีเคลื่อนไหวมีเพียง 3 ชิ้นขณะท่ีเคร่ืองยนตแ์ บบลูกสูบชกั มีชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวจานวนมาก ทาให้
เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนมีความฝืดลดลง ประสิทธิภาพการทางานของเครื่องยนตส์ ูง
ข้อจากดั ของเคร่ืองยนต์ ลูกสูบหมุน
1 มีแรงบิดต่า ไม่เหมาะกบั เครื่องตน้ กาลงั ประเภทงานหนกั เช่นในเรือเดินทะเล เคร่ืองป่ันกระแสไฟฟ้า ฯลฯ
2 สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิง เนื่องจากเผาไหมท้ ุกรอบความเร็ว
3 เกิดการสึกหรอมาก บริเวณปลายสุดของโรเตอร์ เม่ือใชง้ านไประยะหน่ึงทาใหเ้ กิดการรั่วของไอดี และไอเสีย
ในปัจจุบนั เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุน ไดร้ ับความนิยมนอ้ ยมาก ท้งั น้ีเน่ืองจากมีขอ้ จากดั หลายประการดงั ท่ีไดก้ ล่าวแลว้
ทาใหไ้ มเ่ ป็นที่รู้จกั ของคนทวั่ ๆไป แต่อยา่ งไรกต็ ามเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนถือเป็นนวตั กรรมทางดา้ นเคร่ืองยนต์ ที่
ยงั ใหป้ ระโยชนใ์ นเครื่องตน้ กาลงั บางอยา่ งอยู่ และสามารถพฒั นาใหใ้ ชง้ านไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพจนถึงทุกวนั น้ี

รูปท่ี 18 -3 แสดงเคร่อื งยนตล์ กู สบู หมนุ ท่ี

บรษิ ัทมาสดา้ นามาติดตงั้ และใชก้ บั รถยนต์

มาสดา้ โรตารี(Mazda Rotary)

ที่มา : Magazine-word news :10/9/53

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

ใบการปฏบิ ัตงิ าน
วตั ถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม

1 เขียนคาอธิบายการทางานของวฏั จกั รเครื่องยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
2 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั

2.1 การใชพ้ ้นื ที่
2.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
2.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ขอบเขตของการปฏบิ ัติงาน
3 ศึกษาวฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะและ 2 จงั หวะ
4 ศึกษาการทางานของเครื่องยนตแ์ บบลูกสูบหมุน (Rotary Engine)

วธิ กี ารสอน
1 บรรยายวฏั จกั รการทางานโดยใชส้ ื่อเพาเวอร์พอยนต์ (PowerPoint) นาเสนอ
2 สาธิตโดยการหมุนเครื่องยนต์ 4 จงั หวะและ 2 จงั หวะใหเ้ ห็นการทางาน
3 ทดลอง ใหเ้ ห็นผลที่เกิดจากความสมั พนั ธข์ องระบบต่างๆ โดยใชเ้ ครื่องยนตผ์ า่

เครื่องมือและอปุ กรณ์
1 เครื่องยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ ผา่ ใหเ้ ห็นส่วนประกอบภายใน
2 แบบจาลองเครื่องยนต์ (Simulator)

ใบงาน ใบงานท่ี 2 - 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองอธิบายการทางาน 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ให้นักเรียนเขยี นคาบรรยายการทางานของเคร่ืองยนต์ จากรูปข้างล่างนี้

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานที่ 2 - 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /
รหสั 20101 - 2001 เรื่อง อธิบายการทางาน สปั ดาห์

18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ให้นักเรียนเขยี นคาบรรยายการทางานของเคร่ืองยนต์ จากรูปข้างล่างนี้

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................
...........................................................................................

ใบมอบหมายงาน หน่วยที่ 1 เวลา 7 ชวั่ โมง /

วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง นกั ประดิษฐ์ สัปดาห์

รหสั 20101 - 2001 เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

ใบมอบหมายงาน (Assignment sheet)

ใหน้ กั ศึกษาจดั แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มๆละเทา่ ๆกนั แลว้ ทาการจบั ฉลากแบง่ หวั ขอ้ เพือ่ ทาการ
ศึกษาคน้ ควา้ ในหวั เร่ืองท่ีไดก้ าหนดไว้ โดยใหท้ ุกกลุ่มออกมานาเสนอผลงาน กลุ่มละประมาณ
5-7 นาที ในวนั ที่มีการเรียนสัปดาห์หนา้

1. เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะและ เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะมีจุดเด่น และขอ้ จากดั อยา่ งไร
2. จากรูปใหอ้ ธิบายการทางานของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน
3. การนาเคร่ืองยนตไ์ ปใชง้ านเป็นเคร่ืองตน้ กาลงั จะตอ้ งคานึงส่ิงใดบา้ ง
4. การเผาไหมข้ องเครื่องยนตส์ ่งผลกระทบต่อสิ่งแวดลอ้ ม มีวธิ ีการป้องกนั และแกไ้ ขอยา่ งไร

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์
คาสงั่ ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว
1. เครื่องยนต์ 2 จงั หวะทาลายสิ่งแวดลอ้ มอยา่ งรุนแรงเพราะเหตุใด
ก. เพราะเสียงดงั มาก ทาใหป้ ระสาทหูเส่ือม
ข. เพราะการเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์ มีละอองน้ามนั ฟุ้งอยใู่ นบรรยากาศ
ค. เพราะการทางานตอ้ งใชอ้ ากาศปริมาณมาก ทาใหค้ วามหนาแน่นของอากาศลดลง
ง. เพราะความเร็วรอบสูงมาก ทาใหเ้ กิดการสัน่ สะเทือนไปทวั่ บริเวณส่งผลใหเ้ กิดเคล่ือนแม่เหลก็
รบกวนสญั ญาณภาพและสญั ญาณเสียง
2. จุดเด่นของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะคืออะไร
ก. ประหยดั น้ามนั เช้ือเพลิง
ข. การเผาไหมส้ มบูรณ์
ค. การสึกหรอนอ้ ย
ง. ใหค้ วามเร็วรอบสูง
3. เคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน (Rotary engine) จดั อยใู่ นประเภทเครื่องยนตใ์ ด
ก. เครื่องยนตส์ ันดาปภายใน
ข. เคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายนอก
ค. เครื่องยนตก์ งั หนั แก๊ส
ง. เคร่ืองยนตค์ วามร้อนร่วม
4. “โรเตอร์” ของเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนถา้ จะเปรียบเทียบกบั เครื่องยนตท์ วั่ ไปคือชิ้นส่วนใด.
ก. เพลาขอ้ เหวยี่ ง
ข. เส้ือสูบ
ค. ลูกสูบ
ง. ลิ้นไอดี ไอเสีย
5. เพราะสาเหตุใด ? เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนไมไ่ ดร้ ับความนิยมในปัจจุบนั น้ี
ก. ความเร็วรอบต่า แรงบิดต่า
ข. การบารุงรักษายงุ่ ยากมาก
ค. เสียงดงั มาก การเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์
ง. ความเร็วรอบสูง สิ้นเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงมาก

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์
คาส่งั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว
6. เคร่ืองยนตห์ มายถึงอะไร
ก. เคร่ืองมือกลท่ีใหพ้ ลงั งานสามารถทางานได้
ข. เครื่องจกั รที่สามารถทางานไดด้ ว้ ยพลงั งานกล
ค. เครื่องเปล่ียนพลงั งานกลเป็นพลงั งานความร้อน
ง. เคร่ืองเปล่ียนพลงั งานความร้อนเป็ นพลงั งานกล
7. จงั หวะดูด ตรงกบั ความหมายขอ้ ใด
ก. ลูกสูบเลื่อนลง ลิน้ ไอดี ลิ้นไอเสียปิ ด
ข. ลูกสูบเล่ือนข้ึนลิ้นไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
ค. ลูกลูบเลื่อนลงลิ้นไอเสียเปิ ด ลิ้นไอดีปิ ด
ง. ลูกลูบเล่ือนลง ลิ้นไอดีเปิ ด ลิ้นไอเสียปิ ด
8. ลูกสูบเล่ือนข้ึนในตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบนเล็กนอ้ ย ประมาณ 5 องศา หวั เทียนจุดประกายไฟ เป็นจงั หวะใด
ของเครื่องยนต์
ก. จงั หวะอดั
ข. จงั หวะคาย
ค. จงั หวะระเบิด
ง. จงั หวะดูด
9. “1 กลวตั ร” เพลาขอ้ เหวย่ี งของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะหมุนก่ีรอบ
ก. 2 รอบ
ข. 3 รอบ
ค. 4 รอบ
ง. 5 รอบ
10. เพราะสาเหตุใดจึงเรียกเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ
ก. เพราะ จงั หวะดูด และจงั หวะอดั จะทางานคูก่ บั จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย
ข. เพราะจงั หวะคาย และจงั หวะดูด จะทางานคู่กบั จงั หวะระเบิด และ จงั หวะอดั
ค. เพราะการทางานของเคร่ืองยนตม์ ีเพยี งจงั หวะ ดูด และระเบิด
ง. เพราะการทางานของเครื่องยนตม์ ีเพยี งจงั หวะดูด และ คาย

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน
เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน
รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ ก่อนเรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเคร่ืองยนต์
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

แบบเฉลย ชุดทดสอบ หลงั เรียน
เร่ือง วฏั จกั รการทางานของเครื่องยนต์
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 3 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สปั ดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล

ช่ือ – สกลุ ....................................................................หอ้ ง ................................ เลขที่.............

ลาดบั ที่ รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดุ อปุ กรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ ครื่องมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั งิ าน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแตง่ กาย

7 ทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน

8 การเกบ็ รักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

*เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

. ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารวเิ คราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑ์การประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพิม่ เติมและทาการทดสอบใหม่

ใบประเมินผล หน่วยที่ 3 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองวฏั จกั รการทางาน 18 สัปดาห/์ ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

ใบประเมนิ ผล (การนาเสนอผลงาน)

ช่ือ-สกลุ .................................................................................................หอ้ ง............................ เลขที่..............................

ลาดบั ที่ รายละเอียด 54 3 2 1

1 ความพร้อมของสมาชิกในกลุ่ม

2 การเตรียม และการใชส้ ่ือประกอบการนาเสนอผลงาน

3 ข้นั ตอนการนาเสนอผลงาน

4 ความชดั เจนของเน้ือหา

5 การสรุปสาระท่ีสาคญั

6 การตอบคาถาม

7 การบริหารเวลา

8 ความมุ่งมน่ั สู่ความสาเร็จ

9 พฤติกรรมอนั พงึ ประสงค์

รวม

***เกณฑ์ 5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนที่ได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไมผ่ า่ น

***เกณฑก์ ารประเมิน

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑ์การประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไม่ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพ่มิ เติมและทาการทดสอบใหม่

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เครื่องยนต์

เรื่อง ลนิ้ และกลไกของลนิ้ เครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)

วตั ถุประสงค์ เชิงพฤตกิ รรม
1. อธิบายความสาคญั ของลิ้นไอดี ไอเสียไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. บอกคุณลกั ษณะของลิ้นเคร่ืองยนตไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
3. บอกองคป์ ระกอบของกลไกควบคุมลิ้นไดค้ รบถว้ น
4. อธิบายการทางานของลิ้นและกลไกควบคุมลิ้นไดถ้ ูกตอ้ ง
5. บอกค่ามาตรฐานการต้งั ระยะห่างของลิ้นไดถ้ ูกตอ้ ง

ขอบเขตของการสอน
8. ทาการถอดประกอบลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย
9. ทาการศึกษาส่วนประกอบและกลไกการทางานของลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย
10. ทาการตรวจวดั และปรับต้งั องศาการเปิ ดปิ ดของไอดีและไอเสีย

วธิ ีสอน
1. ใชก้ ารสอนแบบบรรยายประกอบเพาเวอร์พอยนต์ ( Power point)
2. บรรยายประกอบของจริง

อปุ กรณ์ประกอบการสอน

1. เพาเวอร์พอยนต์ ( Power point) เร่ืองลิ้น และกลไกของลิน้
2. ชุดลิ้น ไอดี ไอเสีย
3. ชุดประลอง แสดงการทางานของลิ้นไอดี - ไอเสีย (Simulator)

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

1 ลิ้นของเครื่องยนตม์ ีหนา้ ที่
ก. ควบคุมการปิ ด เปิ ด ของไอดี และ ไอเสีย
ข. อดั อากาศใหม้ ีแรงดนั เพม่ิ มากข้ึน
ค. เป็นช่องทางทาให้อากาศหมุนวนภายในหอ้ งเผาไหม้
ง. ควบคุมปริมาณอากาศท่ีไหลเขา้ หอ้ งเผาไหมใ้ หม้ ีปริมาณพอเหมาะ

2 การบรรจุโซเดียม (Metallic Sodium)ไวภ้ ายในกา้ นลิ้นเพ่ือประโยชน์อยา่ งไร
ก. เพอ่ื ช่วยในการหล่อลื่น
ข. เพอ่ื ช่วยในการระบายความร้อน
ค. เพอ่ื ช่วยใหผ้ วิ ของกา้ นลิ้นแข็ง
ง. เพ่อื ใหก้ า้ นลิ้นขยายตวั ไดเ้ ม่ือเกิดความร้อนสูง

3 เคร่ืองยนตท์ ี่ใชก้ า้ นกระทุง้ ลิ้น (Push Rod) ไดม้ ีการออกแบบใหว้ างเพลาลูกเบ้ียวไวท้ ่ีตาแหน่งใด
ก. ตาแหน่งบนฝาสูบ
ข. ตาแหน่งดา้ นขา้ งฝาสูบ
ค. ตาแหน่งดา้ นล่างขนานกบั เพลาขอ้ เหวยี่ ง
ง. ตาแหน่งหนา้ เคร่ืองชิดกบั ลอ้ ช่วยแรง

4 เคร่ืองยนต์ “DOHC” มีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร
ก. เครื่องยนต์ 2 จงั หวะระบายความร้อนดว้ ยอากาศ
ข. เครื่องยนตท์ ี่ออกแบบใหส้ ามารถใชเ้ ช้ือเพลิงได้ 2 ชนิด
ค. เคร่ืองยนตท์ ่ีวางเพลาลูกเบ้ียวไวบ้ นฝาสูบ
ง. เคร่ืองยนตท์ ่ีมีเพลาลูกเบ้ียวคู่ วางบนฝาสูบ

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว

5 ลูกถว้ ยกดลิ้น เป็นชิ้นส่วนท่ีติดต้งั อยกู่ บั ส่วนใด
ก. เพลาลูกเบ้ียว
ข. ปลายสุดของกา้ นลิ้น
ค. ฝาสูบดา้ นบน
ง. หนา้ สมั ผสั ของลิ้น

6 การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องขบั (Timing gear)ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวย่ี ง และเพลาลูกเบ้ียว มีจุดอ่อนเกี่ยวกบั เรื่อง
อะไร
ก. เสียงดงั
ข. มีความร้อนสูง
ค. การสึกหรอมาก
ง. ส่ันสะเทือน

7 ในปัจจุบนั การส่งกาลงั ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวย่ี งและเพลาลูกเบ้ียว นิยมใชแ้ บบใด
ก. เฟื อง
ข. โซ่
ค. สายพาน
ง. เพลา

8 ไดอะแกรมแสดงการปิ ดเปิ ดของลิ้น (Valve Timing Diagram) บอกส่ิงสาคญั เก่ียวกบั เร่ืองใด
ก. องศาการปิ ดเปิ ดของลิ้น
ข. จานวนคร้ังที่ลิ้นปิ ด เปิ ด
ค. เวลาท่ีลิ้นปิ ด เปิ ด
ง. อุณหภูมิของลิ้น

แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เครื่องยนต์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

9. ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้นที่เรียกวา่ ระบบ VVT-I นอกจากจะช่วยเพ่ิมประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตแ์ ลว้

ยงั ใหป้ ระโยชน์เกี่ยวกบั อะไร

a. ลดเสียงดงั ของลิ้นลงไดถ้ ึง 25 %

b. ลดควนั พษิ ของไอเสียลงไดม้ าก จากหนงั สือคมู่ ือ กาหนดไวด้ งั นี้
c. เพ่มิ ความเร็วรอบใหม้ ากข้ึน Cold Inlet Valve Clearance 0.27 mm.
d. เพิม่ อายกุ ารใชง้ านของน้ามนั หล่อลื่น

จงตอบคาถาม ขอ้ 10 - 11 Exhaust Valve Clearance 0.38 mm.
Hot Inlet Valve Clearance 0.20 mm.
10. ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น ไอดี เม่ือเครื่องเยน็ จะตอ้ งต้งั
ใหร้ ะยะห่างเท่าไร

ก. 0.27 mm Exhaust Valve Clearance 0.30 mm.
ข. 0.38 mm

ค. 0.20 mm

ง. 0.30 mm

11. ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น เมื่อเคร่ืองร้อน ใหต้ ้งั ระยะห่างเทา่ ไร

ก. ลิ้นไอดี 0.27 mm ลิ้นไอเสีย 0.38 mm

ข. ลิ้นไอดี 0.20 mm ลิ้นไอเสีย 0.30 mm

ค. ลิ้นไอดี 0.25 mm ลิ้นไอเสีย 0.32 mm

ง. ลิ้นไอดี 0.28 mm ลิ้นไอเสีย 0.39 mm

12. เครื่องยนตท์ ่ีมีการปรับระยะห่างของลิ้นโดยการรองแผน่ “ชิม” ใชก้ บั กลไกของลิ้นแบบใด

ก. แบบกระเด่ืองกดลิ้น

ข. แบบไฮดรอลิก

ค. แบบลูกถว้ ย

ง. แบบกระแทก

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

ความสาคัญของลนิ้ ไอดี ลนิ้ ไอเสีย เคร่ืองยนต์

ลิ้น (Valve) เป็นชิ้นส่วนท่ีมีความสาคญั ของเครื่องยนต์ มีหนา้ ท่ี ปิ ด เปิ ดการไหลเขา้ ไหลออกของไอดี
(Air – fuel mixture) และไอเสีย (Exhaust gas) ลิ้นขอเคร่ืองยนต์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1 ลิ้นไอดี (Inlet Valve) มีหนา้ ท่ี ปิ ด เปิ ด การไหลเขา้ ของไอดี(Air – fuel mixture)
2 ลิ้นไอเสีย (Exhaust Valve) มีหนา้ ที่ ปิ ด เปิ ดการไหลของไอเสีย (Exhaust gas)
นอกจากน้นั ลิ้นยงั ทาหนา้ ท่ีเป็นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหมข้ องเคร่ืองยนตอ์ ีกดว้ ย

รอ่ งปะกบั มีการบรรจโุ ซเดียม
(Metallic Sodium) ไว-้

กา้ นลนิ้ ภายในกา้ นลิน้ ดว้ ย
โซเดยี มเป็นสารเหลว ท่ี
ชว่ ยใหก้ ารนาความรอ้ น
ออกจากเรือนลนิ้ ไดเ้ รว็

บา่ ลนิ้

รูปท่ี 1 – 4 กา้ นลิ้น
ที่มา : Automotive encyclopedia : 181

คุณลกั ษณะทสี่ าคัญของลนิ้ เครื่องยนต์

เน่ืองจากลิ้นของเครื่องยนตต์ ิดต้งั บริเวณฝาสูบของเครื่องยนต์ และเป็นส่วนหน่ึงของห้องเผาไหม้ การ
ออกแบบและสร้างลิ้น จึงตอ้ งคานึงถึงปัจจยั ต่างๆท่ีเกี่ยวขอ้ ง เช่น อุณหภูมิหอ้ งเผาไหม้ ความดนั ในห้องเผาไหม้
แรงกระแทกและการสัน่ สะเทือน ดงั น้นั คุณลกั ษณะที่สาคญั ของลิ้นมีดงั น้ี

1 ลิ้นไอดี จะตอ้ งทนต่อความร้อนไดไ้ ม่ต่ากวา่ 250. องศาเซลเซียส (C : Celsius)
2 ลิ้นไอเสีย จะตอ้ งทนต่อความร้อนไดไ้ ม่ต่ากวา่ 800. องศาเซลเซียส (C )
3 ลิ้นจะตอ้ งทนต่อแรงกระแทกเนื่องจากการระเบิดไดไ้ ม่ต่ากวา่ 600 ปอนด์/คร้ัง (270 ก.ก./คร้ัง)
4 เมื่ออุณหภูมิสูงที่สุด โลหะจะตอ้ งมีการขยายตวั นอ้ ยท่ีสุด

5 โลหะที่นามาสร้างลิ้นจะตอ้ งมีการถ่ายเทความร้อนไดด้ ี ผวิ แขง็

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

คุณลกั ษณะท่ีสาคญั อยา่ งหน่ึงของลิ้นคือ การระบายความร้อนที่ดี โดยการออกแบบและสร้างลิ้น ไดก้ าหนดช่องทาง
ในการระบายความร้อนของลิ้นไวด้ งั น้ี

1 หนา้ สมั ผสั ระหวา่ ง ลิ้น กบั บ่าลิ้นจะตอ้ งมีหนา้ สัมผสั ที่แนบชิดกนั มากท่ีสุด
2 หนา้ สมั ผสั ระหวา่ งกา้ นลิ้น กบั ปลอกนาลิ้น หนา้ สมั ผสั ดงั กล่าวจะมีน้ามนั หล่อลื่นช่วยในการหล่อล่ืนและ

ระบายความร้อน นอกจากน้นั ภายในกา้ นลิ้นจะมีการบรรจุโซเดียม(Metallic Sodium) ไวด้ ว้ ย โซเดียมเป็ น
สารเหลว ท่ีช่วยใหก้ ารนาความร้อนออกจากเรือนลิ้นไดเ้ ร็วที่สุด

นอตปรบั ตงั้ ระยะหา่ งลนิ้ กระเด่ืองกดลนิ้

ลนิ้

กา้ นกระทงุ้ ลนิ้

เพลาลกู ลกู ถว้ ยกา้ นกระทงุ้
เบยี้ ว

รูปท่ี 2 – 4 ลิ้นและกลไกของลิ้น
ท่ีมา : Automotive encyclopedia : 192

กลไกลนิ้ แบบใชก้ า้ นกระทงุ้ ลนิ้ และมีกระเดอ่ื งกดลนิ้ โดยปกติเพลา
ลกู เบยี้ วจะวางไวใ้ นตาแหนง่ ดา้ นลา่ งคขู่ นานกบั เพลาขอ้ เหวีย่ ง

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

การวางตาแหน่งในลกั ษณะดังกล่าว มีกลไกควบคุมลนิ้ ดังนี้

1 เพลาลูกเบ้ียว (Camshaft)
2 กา้ นกระทุง้ ลิ้น (Push Rod)
3 กระเด่ืองกดลิ้น (Rock Arm)
4 สปริงลิ้น (Spring)
5 เฟื อง (Gear) หรือโซ่ (Chain)

กระเดอื่ งกดลนิ้

สปรงิ ลนิ้ กา้ นกระทงุ้ ลนิ้
เพลาลกู เบยี้ ว
เฟืองไทมม์ ง่ิ
เพลาขอ้ เหวี่ยง

รูปที่ 3 – 4 แสดงการวางตาแหน่งของเพลาลูกเบ้ียว
ท่ีมา : carmaintenence. blogspot . com

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เครื่องยนต์

2 การวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียวไวด้ า้ นบนฝาสูบ (Over head Camshaft = OHC) ในกรณีท่ีมีการวางเพลาลูก

เบ้ียว 2 ชุด (Double Over head Camshaft = DOHC) คือเพลาลูกเบ้ียวควบคุมการปิ ดเปิ ดของลิ้นไอดี และเพลาลูก
เบ้ียวควบคุมการปิ ด เปิ ด ลิ้นไอเสีย การวางตาแหน่งในลกั ษณะน้ีเป็ นที่นิยมมากในปัจจุบนั เนื่องจากกลไกการปิ ด
เปิ ดของลิ้นสามารถทางานไดร้ วดเร็ว ฉบั ไว เหมาะกบั เครื่องยนตท์ ี่มีความเร็วรอบสูง และนอกจากน้นั ในปัจจุบนั การ
ติดต้งั ลิ้นไอดี และลิ้นไอเสียเพม่ิ จานวนมากข้ึน ซ่ึงโดยปกติ 1 สูบจะมีลิ้นเพียง 2 ลิ้น แต่ในปัจจุบนั 1 ลูบจะมีถึง 4
ลิ้นทาใหป้ ระสิทธิภาพการดูดไอดี และคายไอเสียมีเพิม่ มากข้ึนจะเห็นไดว้ า่ รถยนตน์ ง่ั ในปัจจุบนั มีถึง16ลิ้น(16 Valve)

รูปท่ี 5 - 4 แสดงการขบั ลิ้นโดยใช้

รูปที่ 4 – 4 แสดงการขบั ลิ้นโดยใชโ้ ซ่ไทมม์ ่ิง สายพานไทมม์ ่ิง
ที่มา : justinketterer.com ท่ีมา : fag.hio.no

เพราะฉะน้นั การวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียวในลกั ษณะน้ีจะมีกลไกควบคุมลิ้นดงั น้ี

1 เพลาลูกเบ้ียว(Camshaft)

2 ลูกถว้ ยกดลิ้น (Cup) หรือกระเดื่องกดลิ้น (Rocker arm)

3 สปริงลิ้น (Spring)

4 สายพานไทมม์ ่ิง (Timing belt)

รูปท่ี 6 – 4 แสดงส่วนประกอบของลิ้นแบบใชถ้ ว้ ยกดลิ้น
ท่ีมา: Sites.google.com / mazdaclub.net

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เครื่องยนต์

การวางตาแหน่งของลิ้น ตาแหน่งการวางจะเกี่ยวขอ้ งกบั การออกแบบหอ้ งเผาไหม้ (Combustion Chamber)
ท้งั น้ีเนื่องมาจากลิ้นเป็นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหม้ การวางตาแหน่งลิ้นแบง่ ออกได้ 2 แบบคือ

1 การวางตาแหน่งลิ้นบริเวณฝาสูบ บางคร้ังเรียกวา่ ชนิดลิ้นอยบู่ นฝาสูบ (Over head Valve = OHV ) การ
วางตาแหน่งในลกั ษณะน้ี ไดร้ ับความนิยมมากท่ีสุด

2 การวางตาแหน่งไวท้ ี่บริเวณเส้ือสูบ บางคร้ังเรียกวา่ ชนิดลิ้นดา้ นขา้ ง (Side Valve) นิยมใชก้ บั เครื่องยนต์
เลก็ เพราะสะดวกในการออกแบบฝาสูบ และสะดวกในการวางตาแหน่งเพลาลูกเบ้ียว

ลนิ้ ดา้ นขา้ ง

รูปที่ 7 – 4 แสดงตาแหน่งของลิ้นดา้ นขา้ ง
ที่มา : orconhosting.net.nz

การทางานของลนิ้ และกลไกลนิ้
การทางานของลิ้น จะตอ้ งอาศยั กลไก(Mechanism) ท่ีทางานร่วมกนั ต้งั แต่ตน้ กาลงั คือการหมุนของเพลาขอ้

เหวย่ี ง ส่งกาลงั มาขบั เพลาลูกเบ้ียว และเม่ือเพลาลูกเบ้ียวหมุนจะมีกลไกต่อเน่ืองไปกดใหล้ ิ้นเปิ ด ปิ ดตามจงั หวะ

แบบ OHC ใชล้ กู ถว้ ย แบบใชก้ ระเดอ่ื งกดลนิ้

ปท่ี 8 – 4 แสดงเปรยี บเทียบขอ้ แตกตา่ งในการออกแบบกลไกควบคมุ ลนิ้

ทม่ี า : phithan-toyota . com

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

การส่งกาลงั จากเพลาข้อเหวยี่ ง ไปขบั เพลาลูกเบีย้ ว โดยอาศัยการส่งกาลงั ใน 3 ลกั ษณะดงั นี้
1 ส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื อง (Timing gear) สองตวั ขบกนั ทาให้ทิศทางการหมุนของเพลาขอ้ เหว่ียงและเพลาลูก

เบ้ียวหมุนไปในทิศทางตรงกนั ขา้ ม นน่ั คือเมื่อเพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนตามเขม็ นาฬิกา เพลาลูกเบ้ียวจะหมุนทวน
เขม็ นาฬิกา การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องจะมีเสียงดงั นิยมกบั เครื่องที่มีความเร็วรอบต่า แตอ่ ายกุ ารใชง้ านนาน

เฟืองขบั เพลาลกู
เบยี้ ว

เฟืองเพลาขอ้ เหวี่ยง

รูปที่ 9 – 4 แสดงลกั ษณะมาร์คเฟื องไทมม์ ่ิง
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 86

2. ส่งกาลงั โดยใชโ้ ซ่ (Timing chain)คลอ้ งระหวา่ งเฟื องเพลาขอ้ เหวยี่ ง และเฟื องของเพลาลูกเบ้ียว ทาให้
ทิศทางการหมุนของเพลาท้งั สอง หมุนทิศทางเดียวกนั คือหมุนตามเข็มนาฬิกา การส่งกาลงั โดยใช่โซ่มี
เสียงดงั อายกุ ารใชง้ านจากดั เม่ือหมดอายกุ ารใชง้ านจะตอ้ งนาไปซ่อมบารุงรักษาทนั ที

รูปท่ี 10 – 4 แสดงการใชโ้ ซ่ไทมม์ ่ิง
ที่มา : Auto Service and Repair

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

2. ส่งกาลงั โดยใชส้ ายพาน (Timing belt) คลอ้ งระหวา่ งพูลเล่ย์ (Pulley) ของเพลาท้งั สอง ทาให้ทิศทางการหมุน
ของเพลาท้งั สอง หมุนทิศทางเดียวกนั คือหมุนตามเขม็ นาฬิกา การส่งกาลงั โดยใชส้ ายพานไดร้ ับความนิยมมาก
เน่ืองจากลดเสียงดงั แตม่ ีอายกุ ารใชง้ านจากดั เม่ือหมดอายกุ ารใชง้ าน จะตอ้ งนาไปซ่อมบารุงรักษาทนั ที

รูปที่ 11 - 4 แสดงเคร่ืองยนตท์ ี่ส่งกาลงั ขบั เพลาลูกเบ้ียวโดยสายพานไทมม์ ิ่ง
อตั ราทด (Ratio)
อตั ราทดระหวา่ งเพลาขอ้ เหวยี่ ง และเพลาลูกเบ้ียว เทา่ กบั 2 : 1 กล่าวคือเพลาขอ้ เหวย่ี งหมุน 2 รอบเพลาลูกเบ้ียวหมุน
1 รอบ เช่นขณะท่ีเครื่องยนตห์ มุน 3,000 รอบ/นาที (Revolutions per minute = RPM.) เพลาลูกเบ้ียวหมุน 1,500 รอบ/
นาที(RPM)
ไดอะแกรมการ ปิ ด เปิ ดของลนิ้ (Valve Timing Diagram)

ไดอะแกรมแสดงความสัมพนั ธ์ของลิ้นไอดี ไอเสีย โดยบอกองศา
การปิ ด – เปิ ด ของลิ้นอยา่ งละเอียดในแต่ละช่วงจงั หวะการทางานของ
เคร่ืองยนต์ ค่าที่ไดส้ ามารถนาไปคานวณหาเวลาการปิ ด เปิ ดของลิ้นได้
อยา่ งละเอียด

ลนิ้ และกลไกของลนิ้ แบบทมี่ ีเพลาลกู เบยี้ วคอู่ ยู่
บนฝาสบู “ DOHC”

รูปที่ 12 – 4 เคร่ืองยนต์ เพลาลูกเบ้ียวคู่อยบู่ นฝาสูบ (DOHC)

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้น เคร่ืองยนต์

TDC ไอเสียปิด

ไอดีเปิด ไอดีเปิด 218
องศา
ไอเสยี เปิด 231 องศา

ไอเสียเปิด

ไอดปี ิด

รูปท่ี 13 – 4 แสดงองศาของการเปิ ดปิ ดลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย
ท่ีมา : Automotive Encyclopedia : 90

จากไดอะแกรมการปิ ดเปิ ดของลิ้น (Valve Timing Diagram) จะแสดงใหเ้ ห็นรายละเอียดดงั น้ี
1 บอกองศาการ ปิ ด เปิ ด ของลิ้นไอดี และ ลิ้นไอเสีย
2 คานวณหาค่า เวลา ปิ ด เปิ ดของลิ้นไอดี และไอเสีย
3 บอกความสัมพนั ธ์ระหวา่ งการทางานของลิ้น และการทางานของลูกสูบ

จากรูป 13-4 ในจงั หวะดูด ลิ้นไอดีเปิ ด (Intake open) เม่ือลูกสูบอยูใ่ นตาแหน่งก่อนศูนยต์ ายบน 3 องศา และ ปิ ด
(Intake closes) หลงั ท่ีลูกสูบอยศู่ ูนยต์ ายล่าง 35 องศา รวมท้งั หมด 218 องศา (3+180+35 = 218 องศา ) ในจงั หวะ
คาย ลิ้นไอเสียเปิ ด (Exhaust open) ก่อนลูกสูบถึงศูนยต์ ายล่าง 46 องศา และลิ้นไอเสียปิ ด(Exhaust closes) เม่ือลูกสูบ
อยหู่ ลงั ศูนยต์ ายบน 5 องศา รวมท้งั หมด ท่ีลิ้นไอเสียเปิ ด 231 องศา (46+180+5 = 231 องศา )
การเพมิ่ ประสิทธิภาพเครื่องยนต์และการปรับองศาการปิ ด เปิ ดลนิ้ โดยอตั โนมัติ

ตามที่ไดศ้ ึกษาจากเน้ือหาเก่ียวกบั การปิ ด เปิ ดของลิ้นที่ผา่ นมา จะเห็นวา่ องศาการปิ ด เปิ ดของลิ้นจะคงที่ เช่น
(สมมุติ) ถา้ ลิ้นไอดี เปิ ดก่อนศูนยต์ ายบน 3 องศา และปิ ดหลงั ศูนยต์ ายล่าง 35 องศา การปิ ด เปิ ดจะคงท่ีที่ 3 องศา
และ 35 องศาไม่เปลี่ยนแปลง นน่ั คือจะคงที่ตลอดเวลา จากผลการศึกษาทราบวา่ ถา้ สามารถทาให้ การปิ ด เปิ ดของ
ลิ้นไอดี และ ลิ้นไอเสีย เปล่ียนแปลงองศาไดต้ ามภาระงาน และความเร็วรอบของเคร่ืองยนต์ จะทาใหป้ ระสิทธิภาพ
ของเครื่องยนตม์ ีเพ่ิมมากข้ึน และยงั ช่วยลดมลพษิ จากไอเสียใหต้ ่าลงอีกดว้ ย

ใบความรู้ หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไก 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
ของลิ้นเคร่ืองยนต์
รหสั 20101 - 2001

ดว้ ยเหตุผลดงั กล่าว บริษทั โตโยตา้ มอเตอร์ จึงไดน้ าเทคโนโลยีใหม่เขา้ มาใช้กบั เครื่องยนตห์ ลายรุ่น
และเรียกระบบดงั กล่าวว่าระบบวาล์วอจั ฉริยะ( VVT-I : VARIABLE VALVE TIMING-INTELLIGENCE) หรือ
ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้น

ระบบวาลว์ อจั ฉริยะ จะรู้จกั กนั ในช่ือ VVTI ระบบดงั กล่าวน้ีใชแ้ รงดนั ของน้ามนั หล่อล่ืนเครื่องยนตท์ ี่มีอยู่เป็ น
ปกติภายในเคร่ืองยนต์ มาผลกั ดนั ให้เพลาลูกเบ้ียวบิดตวั ทาใหอ้ งศาการปิ ดเปิ ดของลิ้นเปล่ียนไปเพียงเลก็ นอ้ ย การ
เปลี่ยนแปลงองศาดงั กล่าวจะเกิดข้ึนตลอดเวลาที่เคร่ืองยนตป์ รับเปล่ียนความเร็วต้งั แต่รอบเดินเบา (800 รอบ/นาที)
ไปจนถึงความเร็วรอบสูง (5000-6000 รอบ/นาที) การท่ีลิ้นสามารถปรับการปิ ด เปิ ดได้โดยอตั โนมตั ิ จะทาให้
เครื่องยนตต์ อบสนองการทางานไดร้ วดเร็ว
การทางานของระบบวาล์วอัจฉริ ยะ เป็ นเทคโนโลยีใหม่ ทางานร่วมกันระหว่างกลไก (Mechanism) กับ
อิเล็คทรอนิคส์ (Electronic) โดยการใชก้ ล่องควบคุม (Electronic Control System = ECU) เป็ นตวั กาหนดส่ังการ ให้
เกิดการบิดตวั ของลูกเบ้ียวตามภาระของงาน
โดยหลกั การปิ ด เปิ ดลิ้นเคร่ืองยนตใ์ นระบบ วาลว์ อจั ฉริยะ(VVTI) เมื่อเคร่ืองยนตม์ ีความเร็วรอบต่า เวลาการเปิ ดของ
ลิ้นควรนอ้ ย ท้งั น้ีเนื่องจากในช่วงความเร็วดงั กล่าวเคร่ืองยนต์ ดูดไอดี และปล่อยไอเสียในปริมาณนอ้ ย แตใ่ นกรณีท่ี
เคร่ืองยนตม์ ีภาระงานมาก ความเร็วรอบสูง เคร่ืองยนตต์ อ้ งการปริมาณไอดี และปล่อยไอเสียมาก ลิ้นก็ควรเปิ ดนาน
กวา่ ปกติ ซ่ึงรายละเอียดในเรื่องดงั กล่าวนกั เรียนจะไดศ้ ึกษาในรายวชิ าแทคโนยานยนตส์ มยั ใหมต่ อ่ ไป

ค่ามาตรฐานในการต้งั ระยะห่างของลนิ้ (Standard Clearance )
การบริการลิ้นเคร่ืองยนต์ เป็ นหนา้ ท่ีของช่างที่จะตอ้ งให้บริการ แตเ่ นื่องจากเคร่ืองยนตม์ ีอยมู่ ากมายหลาย

ชนิด ท้งั ผลิตในยโุ รป อเมริกา และเอเชีย การท่ีจะใหบ้ ริการลิ้นไดถ้ ูกตอ้ งจะตอ้ งอาศยั คู่มือของเครื่องยนต์ (Manual )
ท้งั น้ีเนื่องจากเครื่องยนตท์ ี่มีอยมู่ ีขนาด รูปแบบ และวตั ถุประสงค์ ท่ีแตกตา่ งกนั ดงั น้นั การบริการลิ้นโดยเฉพาะการ
ต้งั ระยะห่างของลิ้นจึงแตกตา่ งกนั

กรณีท่ีไมม่ ีคู่มือบริการลิ้น ก็สามารถนาคา่ มาตรฐานมาปรับใชบ้ ริการลิ้นได้
การปรับต้งั ระยะห่างลนิ้ (Adjusting Valve Clearance)

เมื่อเคร่ืองเยน็ (Cold)
กาหนดลิ้นไอดีมีระยะห่าง (Inlet Clearance) 0.27 มิลลิเมตร (0.010 นิ้ว)
กาหนดลิ้นไอเสียมีระยะห่าง (Exhaust Clearance) 0.38 มิลลิเมตร (0.015 นิ้ว)

เม่ือเครื่องร้อน (Hot)

กาหนดลิ้นไอดีมีระยะห่าง (Inlet Clearance) 0.20 มิลลิเมตร (0.008 นิ้ว)
กาหนดลิ้นไอเสียมีระยะห่าง (Exhaust Clearance) 0.30 มิลลิเมตร (0.012 นิ้ว)

ใบความรู้ หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลนิ้ และกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน
ลนิ้ เคร่ืองยนต์
รหสั 20101 - 2001

รูปที่ 14 – 4 แสดงการปรับต้งั ระยะห่างของลิ้น
ท่ีมา : Auto Service and Repair : 222

สาหรับเครื่องยนต์ที่มีเพลาลูกเบ้ียวอยู่บนฝาสูบ ท่ีไม่ใช้กระเด่ืองกดลิ้น แต่จะใช้ลูกถว้ ยกดลิ้นโดยตรง ซ่ึงเป็ น
เคร่ืองยนต์รุ่นใหม่ การปรับต้งั ระยะห่างของลิ้นไม่สามารถทาได้ แต่จะใชก้ ารเปล่ียนลูกถว้ ยเม่ือถึงอายกุ ารบริการ
หรือเป็ นการรองแผ่น “ชิม” (Valve Adjusting Disc) ค่ามาตรฐานระยะห่างระหว่างเพลาลูกเบ้ียว (Camshaft) กับ
ลูกถว้ ยกดลิ้น(Cam Follower) เป็นดงั น้ี
คา่ มาตรฐาน(Training Manual Gasoline Engine Vol.1 Step 2 , Toyota Motor)

ลิ้นไอดี 0.030 - 0.085 มิลลิเมตร (0.0012 - 0.0033 นิ้ว)
ลิ้นไอเสีย 0.035 - 0.090 มิลลิเมตร (0.0014 - 0.0035 นิ้ว)

รูปท่ี 15 – 4 แสดงการใชล้ ูกถว้ ยกดลิ้น
ที่มา : Auto service and Repair : 224

รายการประกอบใบงาน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง การบริการลิ้น 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
5 ผเู้ รียนถอดประกอบลิ้นไอดี ไอเสียไดถ้ ูกตอ้ ง
6 ผเู้ รียนตรวจวดั หาการสึกหรอ และคดงอของลิ้นไดถ้ ูกตอ้ ง
7 ผเู้ รียนปรับต้งั ระยะห่างของลิ้นไดถ้ ูกตอ้ ง
8 ผเู้ รียนไดป้ ฏิบตั ิตามระเบียบเก่ียวกบั
4.1 การใชพ้ ้นื ท่ี
4.2 การใชเ้ คร่ืองมือ/อุปกรณ์
4.3 การมีคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ขอบเขตของงาน
5 การถอด ประกอบ และตรวจวดั
6 การปรับต้งั ระยะห่างของลิ้น
7 ตรวจหาสาเหตุขอ้ ขดั ขอ้ ง

วธิ ีการสอน
1. สาธิตการถอดประกอบและใหน้ กั ศึกษาทาการปฏิบตั ิ
2. บรรยายถึงขอ้ ผดิ พลาดในการปฏิบตั ิ

เคร่ืองมือและอุปกรณ์
8 เคร่ืองยนต์ 4 สูบ 4 จงั หวะ 2 เคร่ือง
9 ฟิ ลเลอร์เกจ
10 เคร่ืองมือประจาตวั
11 เคร่ืองมือพิเศษในการกอดลิ้น
12 ไมโครมิเตอร์
13 ผา้ เช็ดมือ

วชิ า งานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิ้น 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

ของเคร่ืองยนต์

ใบการปฏิบตั งิ าน
1. ทาการถอดลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย

1.1 ใชเ้ คร่ืองมือพเิ ศษในการกอดสปริงที่ดนั ลิ้นเพื่อปลดลิ่มออก
1.2 ทาการถอดแหวนรองสปริง สปริง ซีล ไอดี และไอเสีย และซีลน้ามนั ออก
1.3 ทาการศึกษาส่วนประกอบต่างๆ

บนั ทกึ ผล

จงวาดชิ้นส่ วนของระบบไอดีและไอเสี ย

2. ลา้ งชิ้นส่วนตา่ งๆของระบบลิ้นไอดีและไอเสียและเช็ดทาความสะอาด
3. ทาความสะอาดลิ้นไอดีและไอเสียโดยใชม้ ีดขูดปะเก็น ทาการขดู เขม่าออก

วชิ างานเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน ใบงานท่ี 3 – 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เรื่อง การบริการลิ้น 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

ของเคร่ืองยนต์

ใบการปฏิบตั ิงาน
1. นาไมโครมิเตอร์มาวดั เส้นผา่ นศูนยก์ ลางของกา้ นวาลว์ แลว้ บนั ทึกค่า
ตารางบนั ทึกผล

ลนิ้ ไอดี ค่าทว่ี ดั ได้ (มิลลเิ มตร) ลนิ้ ไอเสีย ค่าทวี่ ดั ได้(มลิ ลเิ มตร)
ลนิ้ ที่ 1 ลิ้นท่ี 1
ลนิ้ ที่ 2 ลิ้นที่ 2
ลนิ้ ท่ี 3 ลิ้นท่ี 3
ลนิ้ ที่ 4 ลิ้นที่ 4
ลนิ้ ท่ี 5 ลิ้นที่ 5
ลนิ้ ท่ี 6 ลิ้นที่ 6
ลนิ้ ที่ 7 ลิ้นที่ 7
ลนิ้ ท่ี 8 ลิ้นที่ 8
ผลของการวดั

ปกติ
ไมป่ กติ เพราะ..................................................................................................

หมายเหตุ ค่ามาตรฐานให้ดูจากคู่มือของเครื่องยนต์แต่ละรุ่น

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานท่ี 3 – 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิ้นของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

เครื่องยนต์

ใบการปฏบิ ตั ิงาน

1. ตรวจสอบสปริงลิ้น

1.1 ใชเ้ หล็กฉากตรวจความเอียงของสปริงลิ้นถา้ เอียงมากกวา่ ที่กาหนดใหเ้ ปลี่ยนสปริงใหม่

* คา่ ความเอียงสูงสุด 2.0 มม. ( 0.079 นิ้ว)

1.2 วดั ความสูงอิสระของสปริงโดยใชเ้ วอร์เนียร์คาลิปเปอร์

* ค่าความสูงอิสระต่างกนั ไม่เกิน 47 มม. (1.85 นิ้ว)

ตารางบันทกึ ผล

ค่าความเอยี งของสปริง (มลิ ลเิ มตร) ค่าความสูงอสิ ระของสปริง(มลิ ลเิ มตร)

ลาดบั ไอดี ไอเสีย ลาดบั ไอดี ไอเสีย

11

22

33

44

55

66

77

88

ผลของการปฏบิ ัติ

ปกติ

ผดิ ปกติ เพราะ ............................................................................................

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สปั ดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิ้นของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

เครื่องยนต์

ใบการปฏบิ ตั งิ าน

1. การปรับต้งั ลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย
1.1 ทาการประกอบชุดลิ้นไอดีและลิ้นไอเสีย
1.2 ทาการปรับต้งั เครื่องยนตใ์ หต้ รงตาแหน่งมาร์คหนา้ เครื่อง ( TDC )
1.3 ทาการปรับต้งั ลิ้นโดยใชป้ ระแจแหวน คลายนอตล็อก และใชไ้ ขควงปรับต้งั ระยะห่าง
1.4 ใชฟ้ ิ ลเลอร์เกจสอดใหไ้ ดต้ ามคา่ มาตรฐาน ตามที่กาหนด

* คา่ มาตรฐานทวั่ ไป (Training Manual Gasoline Engine Vol.1 Step 2 , Totota Motor)
ลิ้นไอดี 0.030 - 0.085 มิลลิเมตร (0.0012 - 0.0033 นิ้ว)

ลิ้นไอเสีย 0.035 - 0.090 มิลลิเมตร (0.0014 - 0.0035 นิ้ว)
รูปแบบในการปรับต้งั ใหด้ ูใบเน้ือหา

9.5 เมื่อทาการปรับต้งั ระยะห่างถูกตอ้ งแลว้ ใหใ้ ชป้ ะแจแหวนขนั นอตลอ็ กให้แน่น
*ใหท้ าการปฏิบตั ิใหค้ รบทุกลิ้น

ประแจแหวน

ไขควงแบน

ใชป้ ระแจแหวน คลายนอตลอ็ กใหห้ ลวม และใช้
ไขควงแบน ปรบั ตงั้ ระยะหา่ งลนิ้ ตามคา่ มาตรฐาน

วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน ใบงานที่ 3 – 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
รหสั 2101 – 2101 เร่ือง การบริการลิ้น 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

ของเครื่องยนต์

ใบการปฏบิ ัตงิ าน .

สรุปผลการปฏบิ ตั ิ
1. การปฏิบตั ิงานปรับต้งั ลิ้น
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2. ปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบตั ิงาน
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
3. ผลที่ไดร้ ับจากการปฏิบตั ิงาน
.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยที่ 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่องลิ้นและกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

1. ลูกถว้ ยกดลิ้น เป็นชิ้นส่วนท่ีติดต้งั อยกู่ บั ส่วนใด
ก. เพลาลูกเบ้ียว
ข. ปลายสุดของกา้ นลิ้น
ค. ฝาสูบดา้ นบน
ง. หนา้ สัมผสั ของลิ้น

2. การส่งกาลงั โดยใชเ้ ฟื องขบั (Timing gear)ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวย่ี ง และเพลาลูกเบ้ียว มีจุดอ่อนเกี่ยวกบั
เร่ืองอะไร
ก. เสียงดงั
ข. มีความร้อนสูง
ค. การสึกหรอมาก
ง. ส่ันสะเทือน

3. ในปัจจุบนั การส่งกาลงั ระหวา่ งเพลาขอ้ เหวยี่ งและเพลาลูกเบ้ียว นิยมใชแ้ บบใด
ก. เฟื อง
ข. โซ่
ค. สายพาน
ง. เพลา

4. ไดอะแกรมแสดงการปิ ดเปิ ดของลิ้น (Valve Timing Diagram) บอกสิ่งสาคญั เกี่ยวกบั เรื่องใด
ก. องศาการปิ ดเปิ ดของลิ้น
ข. จานวนคร้ังที่ลิ้นปิ ด เปิ ด
ค. เวลาท่ีลิ้นปิ ด เปิ ด
ง. อุณหภูมิของลิ้น

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน
ลิ้นเคร่ืองยนต์
รหสั 20101 - 2001

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาส่ัง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกท่ีถูกท่ีสุดเพยี งคาตอบเดียว

5. ลิ้นของเคร่ืองยนตม์ ีหนา้ ท่ี
ก. ควบคุมการปิ ด เปิ ด ของไอดี และ ไอเสีย
ข. อดั อากาศใหม้ ีแรงดนั เพม่ิ มากข้ึน
ค. เป็นช่องทางทาให้อากาศหมุนวนภายในหอ้ งเผาไหม้
ง. ควบคุมปริมาณอากาศท่ีไหลเขา้ หอ้ งเผาไหมใ้ หม้ ีปริมาณพอเหมาะ

6. การบรรจุโซเดียม (Metallic Sodium)ไวภ้ ายในกา้ นลิ้นเพ่ือประโยชนอ์ ยา่ งไร
ก. เพ่อื ช่วยในการหล่อล่ืน
ข. เพ่อื ช่วยในการระบายความร้อน
ค. เพ่อื ช่วยใหผ้ วิ ของกา้ นลิ้นแขง็
ง. เพอ่ื ใหก้ า้ นลิ้นขยายตวั ไดเ้ มื่อเกิดความร้อนสูง

7. เครื่องยนตท์ ่ีใชก้ า้ นกระทุง้ ลิ้น (Push Rod) ไดม้ ีการออกแบบใหว้ างเพลาลูกเบ้ียวไวท้ ี่ตาแหน่งใด
ก. ตาแหน่งบนฝาสูบ
ข. ตาแหน่งดา้ นขา้ งฝาสูบ
ค. ตาแหน่งดา้ นล่างขนานกบั เพลาขอ้ เหวย่ี ง
ง. ตาแหน่งหนา้ เคร่ืองชิดกบั ลอ้ ช่วยแรง

8. เคร่ืองยนต์ “DOHC” มีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร
ก. เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะระบายความร้อนดว้ ยอากาศ
ข. เคร่ืองยนตท์ ี่ออกแบบใหส้ ามารถใชเ้ ช้ือเพลิงได้ 2 ชนิด
ค. เครื่องยนตท์ ่ีวางเพลาลูกเบ้ียวไวบ้ นฝาสูบ
ง. เครื่องยนตท์ ่ีมีเพลาลูกเบ้ียวคู่ วางบนฝาสูบ

แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ างานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ือง ลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่องลิ้นและกลไกของลิ้นเครื่องยนต์ (Valve & Mechanical valve)
คาสง่ั ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย กากบาท (×) ทบั ตวั เลือกที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

9.ระบบแปรผนั การปิ ด เปิ ดของลิ้นที่เรียกวา่ ระบบ VVT-I นอกจากจะช่วยเพมิ่ ประสิทธิภาพของเคร่ืองยนตแ์ ลว้

ยงั ใหป้ ระโยชนเ์ ก่ียวกบั อะไร

ก. ลดเสียงดงั ของลิ้นลงไดถ้ ึง 25 %

ข. ลดควนั พษิ ของไอเสียลงไดม้ าก จากหนงั สือคมู่ ือ กาหนดไวด้ งั นี้
ค. เพิม่ ความเร็วรอบใหม้ ากข้ึน

ง. เพ่ิมอายกุ ารใชง้ านของน้ามนั หล่อลื่น Cold Inlet Valve Clearance 0.27

จงตอบคาถาม ขอ้ 10 - 11 mm.
Exhaust Valve Clearance 0.38 mm.

10 ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น ไอดี เม่ือเคร่ืองเยน็ จะตอ้ งต้งั ใหร้ ะยะห่างเท่าไร Hot Inlet Valve Clearance 0.20 mm.

ก. 0.27 mm Exhaust Valve Clearance 0.30 mm
ข. 0.38 mm

ค. 0.20 mm

ง. 0.30 mm

11 ถา้ ตอ้ งการต้งั ลิ้น เมื่อเครื่องร้อน ใหต้ ้งั ระยะห่างเทา่ ไร

ก. ลิ้นไอดี 0.27 mm ลิ้นไอเสีย 0.38 mm

ข. ลิ้นไอดี 0.20 mm ลิ้นไอเสีย 0.30 mm

ค. ลิ้นไอดี 0.25 mm ลิ้นไอเสีย 0.32 mm

ง. ลิ้นไอดี 0.28 mm ลิ้นไอเสีย 0.39 mm

12 เคร่ืองยนตท์ ี่มีการปรับระยะห่างของลิ้นโดยการรองแผน่ “ชิม” ใชก้ บั กลไกของลิ้นแบบใด

ก. แบบกระเด่ืองกดลิ้น

ข. แบบไฮดรอลิก

ค. แบบลูกถว้ ย

ง. แบบกระแทก

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชว่ั โมง /สัปดาห์
วชิ า งานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เร่ืองลิ้นและกลไกของ 18 สปั ดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเคร่ืองยนต์

แบบเฉลย ชุดทดสอบก่อนเรียน
เร่ืองลิ้นและกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สปั ดาห์
วชิ า งานเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่องลนิ้ และกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลนิ้ เคร่ืองยนต์

แบบเฉลย ชุดทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง ลิ้นและกลไกของลิ้นเคร่ืองยนต์ (Valve & Mechanical valve)
------------------------------------------------------------------------------------------------

ขอ้ ก ข ค ง
1 (×)
2 (×)
3 (×)
4 (×)
5 (×)
6 (×)
7 (×)
8 (×)
9 (×)
10 (×)
11 (×)
12 (×)

ใบประเมินผล หน่วยท่ี 4 เวลา 7 ชวั่ โมง /สัปดาห์
วชิ างานเครื่องยนตแ์ ก๊สโซลีน เรื่อง ลิ้นและกลไกของ 18 สัปดาห์/ภาคเรียน

รหสั 20101 - 2001 ลิ้นเครื่องยนต์

ใบประเมินผล

ชื่อ – สกุล..........................................................................................หอ้ ง ............................เลขที่

ลาดบั ที่ รายละเอียด 543 2 1

1 การเตรียมเครื่องมือ วสั ดุ อุปกรณ์

2 ความถูกตอ้ งในการใชเ้ คร่ืองมือ

3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน

4 ความต้งั ใจในการปฏิบตั ิงาน

5 ความมีระเบียบวนิ ยั

6 การแต่งกาย

7 ทางานร่วมกบั ผูอ้ ื่น

8 การเกบ็ รักษาเคร่ืองมือ

9 ความสะอาดเรียบร้อย

10 ความสาเร็จของงาน

รวม

***เกณฑ์

5 = ดีมาก

4 = ดี

3 = ปานกลาง

2 = พอใช้

1 = ตอ้ งปรับปรุง

การวเิ คราะห์ผลการทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

การสอบ คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เปอร์เซ็นต%์

ก่อนเรียน

หลงั เรียน

รวม

ผลการวเิ คราะห์

ผา่ น

ไม่ผา่ น

***เกณฑก์ ารวเิ คราะห์

มากกวา่ 70 % ผา่ นเกณฑ์การประเมิน

ต่ากวา่ 70 % ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน นกั ศึกษาจะตอ้ งศึกษาเพ่มิ เติมและทาการทดสอบใหม่