แผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้ำของไทย พ.ศ. 2560-2564

285

5. ขอ้ เสนอแนะในการจัดท้าแผนแมบ่ ท

- การท้าแผนแม่บทต้องสามารถน้ามาใช้ได้กับการพัฒนาท่องเที่ยวทางน้าในทุกมิติ เช่น โดยเฉพาะ
การพัฒนาแหลง่ ท่องเทีย่ วทางนา้ โดยเนน้ ชมุ ชนเป็นหลกั ความยง่ั ยนื ของทรัพยากร และ การกระจายรายได้

- แผนแมบ่ ทจะต้องใช้ได้จริงและครอบคลุมพืนท่ีที่มีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพใน
การพฒั นาการท่องเทีย่ วทางน้าของประเทศไทย แผนแมบ่ ทจะต้องสามารถนามาซ่ึงรายได้ในระดับชุมชน ลดความ
เหลื่อมลา้ เชิงเศรษฐกจิ ในระยะยาว เปน็ ตน้

- ควรเน้นผลประโยชน์ของประเทศเป็นหลัก ไม่ควรเน้นผู้ประกอบการมากเกินไป เน้นการมีส่วนร่วม
ของชมุ ชนในการสร้างแหลง่ กจิ กรรมท่องเท่ียวทางน้า สิ่งท่ีควรเน้น คือ แผนแม่บทจะต้องสามารถนามาขับเคลื่อน
ในแงม่ มุ ของการพัฒนาเศรษฐกิจเชิงชมุ ชน ในส่วนของระดบั นโยบายของตอ้ งรัดรูป โดยอาจจะมีการนาแผนแม่บท
เข้าไปในคณะกรรมการการนโยบายท่องท่องเที่ยวแห่งชาติ เพ่ือให้มีมติยอมรับในการพัฒนา ซึ่งองค์ประกอบของ
คณะกรรมการจะมตี วั แทนจากหลายภาคสว่ น

- แผนแม่บทจะต้องสะท้อนถึงภาพรวมของทังประเทศ และต้องรู้ว่าเราต้องการนาเสนอในมุมมองการ
ทอ่ งเที่ยวทางน้าในมมุ มองของการท่องเที่ยวทางน้า 2 มติ ิ คือ นา้ จดื และน้าเคม็

- แผนแม่บทจะต้องจะต้องมุ่งเน้นการพัฒนาการท่องเที่ยวใน 5 ทิศทาง คือ สะดวก สะอาด ปลอดภัย
เอกลักษณ์ และย่ังยืน โดยจะต้องมีการบูรณาการร่วมกับกระทรวงคมนาคม ในด้านความสะดวก สะอาด และ
ปลอดภยั อนั จะเปน็ การสง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี วอย่างมีประสทิ ธผิ ลและประสิทธิภาพ

286

บทท่ี 6 ผลการสัมภาษณ์เชิงลกึ ผเู้ ชย่ี วชาญและผู้มสี ่วนเกี่ยวขอ้ งจา้ นวน 22 คน เพอื่ รวบรวม
ข้อมูลความคดิ เหน็ และสรปุ ผลเกยี่ วกับจดุ แขง็ จดุ ออ่ น โอกาส และอุปสรรคของกจิ กรรม
ท่องเท่ียวเรือสา้ ราญ

6.1 ผลการสัมภาษณ์เชงิ ลึก นายวรี ะศักด์ิ โควสุรัตน์ รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงการทอ่ งเทย่ี วและกีฬา

1. สถานการณ์การท่องเที่ยวเรอื สา้ ราญของไทยในปจั จบุ ันเปน็ อย่างไร
ยงั มโี อกาสในอนาคต แต่ต้องมกี ารพัฒนาจานวนท่าเรอื มากขน้ึ โดยเฉพาะเรอื ทม่ี ขี นาดเล็ก

2. จุดแขง็ จุดอ่อน โอกาส และอปุ สรรคของการท่องเที่ยวเรอื สา้ ราญ ของไทยในปจั จุบนั เปน็ อยา่ งไร
จดุ แข็ง คือ สามารถสรา้ งรายได้กับชมุ ชนได้ แต่ต้องเนน้ เรอื ขนาดเลก็ เชอ่ื มโยงการขนสง่ กับเรือขนาดใหญ่
จดุ ออ่ น คอื การบริหารจดั การยงั มปี ัญหา เชน่ การเข้าประเทศ
โอกาส คอื ตลาดโลกมีการเตบิ โตท่สี ูงขึ้น จานวนนกั ท่องเที่ยวสนใจในการเดินทางโดยทางเรือเพิ่มข้ึน การ

สรา้ งตลาดแรงงานมรี ะดบั ที่เพิ่มขน้ึ
อุปสรรค คือ การบริหารจดั การภายใตก้ ลไกของรฐั ที่ไม่นาไปสกู่ ารพัฒนาทา่ เรือ

287

3. การพัฒนาการท่องเทยี่ วเรอื ส้าราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมีจุดเน้นในเรอ่ื งใด

เน้นเรอื ขนาดเลก็ เพือ่ พยายามลดความเหลอ่ื มลา้ เนอื่ งจากเรอื ขนาดเลก็ สามารถเขา้ ไปสู่ชุมชนได้ง่ายและ
สามารถให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการทากิจกรรมการท่องเท่ียวทางน้าได้มากข้ึน นอกจากน้ัน ขนาดของเรือท่ีเล็ก
สามารถเข้าไปสู่เมืองรองได้ และนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มีคุณภาพสามารถเดินทางไปในเมืองรองและทากิจกรรม
การท่องเท่ยี วทมี่ ลี ักษณะวฒั นธรรมที่เด่นในแต่ละชมุ ชน

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเท่ยี วเรือส้าราญ ตามความคิดเหน็ ของท่าน

กลไกราชการต้องมีการบรู ณาการมากข้ึน การสรา้ งรายได้

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการทีม่ อี ยยู่ ังไม่สามารถจดั การการท่องเที่ยวทางน้าได้อยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ทา่ นเหน็ ว่าควรดา้ เนนิ แกไ้ ข ปรับปรงุ พฒั นาย่างไร

ไม่ควรอยู่ภายใต้การจัดการของกรมเจ้าท่าเพียงกรมเดียว ควรมีการกระจายงานและมีเจ้าภาพท่ีชัดเจน
และทส่ี าคัญราชการควรเนน้ ชุมชนจากประโยชน์ของการลงทนุ และการผลักดันการพฒั นาทอ่ งเทีย่ วทางน้า

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคสว่ นท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคล่ือนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพและเปน็ รูปธรรม ควรเป็นอยา่ งไร

มแี ตน่ อ้ ย ไมค่ ่อยมสี ว่ นร่วมมาก แต่ชมุ ชนต้องเขา้ มามสี ว่ นร่วมในการคิดนโยบายมากขึ้น ดังน้ัน กลไกของ
รัฐต้องมคี วามเขม้ แข็ง

7. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

ไม่มี เน่อื งจากสภาพภูมิศาสตร์อาจไมเ่ หมาะกับเรือสาราญขนาดใหญ่

288

8. ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะเพม่ิ เติมสา้ หรับประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่อื ส่งเสรมิ การท่องเทย่ี วเรือสา้ ราญ

- การออกแบบเรือ ท่าเทียบ การข้ามฟาก ที่สะดวก สะอาด ปลอดภัย มีเอกลักษณ์ นอกจากนั้น แผน
แมบ่ ทต้องสามารถนามาเป็นชอ่ งทางหน่ึงไดใ้ นการสรา้ งรายได้ และ ควรเน้นการเดินทางท่ีสามารถนานักท่องเที่ยว
เข้ามาในจานวนมากกอ่ น เช่น การพฒั นาทา่ อากาศยาน เปน็ ต้น

289

6.2 ผลการสัมภาษณ์เชงิ ลึก นายพงษภ์ าณุ เศวตรนุ ทร์ ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกฬี า

1. สถานการณก์ ารท่องเท่ยี วเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อยา่ งไร

สถานการณป์ ัจจุบนั ก็มีแนวโนม้ ที่เติบโต แตอ่ าจไม่เติบโตมากเท่าที่ควรถ้าเปรียบเทียบกับโอกาสท่ีมากขึ้น
ในระดับโลก อย่างไรก็ตาม ยังมีปัญหาด้านโครงสร้างพ้ืนฐานต่าง ๆที่ยังไม่สมบูรณ์ ซึ่งเป็นปัญหาต่อการขยาย
ตวั อยา่ งตอ่ เนื่องในระยะยาว โดยโครงสร้างพนื้ ฐานทมี่ ีอยู่แต่ไมม่ ปี ระสิทธภิ าพ เช่น ทา่ เรอื นอกจากนั้น ยังมีปัญหา
ด้านกฎหมายท่ไี ม่รองรบั ในเร่อื งของการอานวยความสะดวก เชน่ การใชห้ นังสือเดนิ ทาง

2. จดุ แขง็ จดุ อ่อน โอกาส และอปุ สรรคของการท่องเที่ยวเรือสา้ ราญ ของไทยในปัจจุบันเป็นอยา่ งไร

จดุ แข็งของการทอ่ งเท่ียวเรือสาราญ ตลาดโลกยังมีการขยายตัวด้านอุปสงค์อย่างต่อเนื่อง แต่ด้านอุปทาน
ทจี่ ะรองรบั ยังไมเ่ พยี งพอ

จุดอ่อนของการท่องเที่ยวเรอื สาราญ ขาดโครงสร้างพน้ื ฐานอย่างจริงจังและน้อย การแข่งขันอยู่ในระดับท่ี
ต่าเมอ่ื เทียบกบั ตลาดในเอเชีย

อุปสรรคของการท่องเที่ยวเรือสาราญ รัฐไม่จริงจังในการขับเคล่ือนนโยบายการท่องเที่ยวทางน้าอย่าง
จรงิ จงั

290

3. การพฒั นาการท่องเท่ยี วเรอื สา้ ราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมจี ดุ เนน้ ในเร่อื งใด

ควรเน้นการเติบโตของชุมชนผ่านการท่องเที่ยวเรือสาราญ รัฐควรพิจารณาจากการแข่งขันเป็นหลัก แต่
อย่าเนน้ ผ้ปู ระกอบการมากเกินไป

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ทอ่ งเที่ยวเรือสา้ ราญ ตามความคดิ เห็นของทา่ น

หลกั การสาคัญของแผนแม่บท คือ ต้องสามารถนามาใช้ไดจ้ ริงโดยผ่านโครงการต่าง ๆที่สอดคล้องกับแผน
แมบ่ ท ยุทธศาสตรช์ าติและแผนชาติ และท่สี าคญั ต้องมกี ารอ้างองิ จากดัชนกี ารแขง่ ขันในระดับสากลเป็นหลกั

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเที่ยวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการทม่ี อี ย่ยู ังไม่สามารถจัดการการทอ่ งเทยี่ วทางนา้ ไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบูรณาการ ท่านเห็นวา่ ควรดา้ เนนิ แก้ไข ปรบั ปรงุ พัฒนาย่างไร

ยังไม่เห็นซ่ึงเป็นเร่ืองยากมาก ทั้งด้านกฎหมาย การบูรณาการของภาครัฐ ดังน้ัน แนวทางแก้ไข คือ การ
ทาแผนแม่บทที่กระทรวงจะสามารถนาไปใช้เพ่ืออานวยความสะดวกในการบริหารจัดการแต่อาจมีปัญหาในด้าน
การส่อื สารตวั กาหนดเปา้ หมายให้กระทรวงอ่ืนปฏบิ ตั ิตาม ซ่งึ อาจนามาสู่ปัญหาในระยะยาว

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคล่ือนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธิภาพและเปน็ รปู ธรรม ควรเปน็ อยา่ งไร

ความร่วมมืออยใู่ นระดบั ท่ตี า่ มาก ตา่ งคนตา่ งทาเปน็ หลัก ภาครฐั จะต้องหาเจ้าภาพในการสร้าง
การบรู ณาการให้เกิดขึน้

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญท่ีดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความสา้ เร็จดงั กลา่ วมาปรับใชก้ บั ประเทศไทยได้

ประเทศสิงคโปร์ ท่ีมีการบรหิ ารจดั การการทอ่ งเทยี่ วทางนา้ ไดเ้ ป็นอยา่ งดี

291

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีที่มีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

ภเู กต็ พัทยา ประจวบครี ขี ันธ์ มศี ักยภาพแตย่ งั ไม่เตม็ ที่

9. ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เตมิ สา้ หรับประกอบการจดั ท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพือ่ สง่ เสรมิ การทอ่ งเที่ยวเรอื ส้าราญ

การทาแผนแม่บทต้องสามารถนามาใช้ได้ทุกมิติในเร่ืองของการท่องเท่ียวทางน้า โดยเฉพาะการพัฒนา
แหล่งท่องเทีย่ วทางน้าอย่างยั่งยนื สามารถสรา้ งเศรษฐกิจเชิงชุมชน ลดความเหล่ือมล้าในดา้ นการกระจายรายได้

292
6.3 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลกึ นายทวศี ักด์ิ วาณชิ ย์เจริญ รองปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา

1. สถานการณ์การทอ่ งเท่ียวเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อยา่ งไร
สถานการณ์ปัจจุบันก็มีแนวโน้มที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง แต่ก็ยังมีปัญหาด้านโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆที่ยัง

ไมส่ มบรู ณ์ ซ่ึงเป็นปัญหาต่อการขยายตวั อยา่ งตอ่ เนื่องในระยะยาว
2. จุดแขง็ จุดออ่ น โอกาส และอุปสรรคของการทอ่ งเทีย่ วเรือส้าราญของไทยในปัจจุบันเป็นอย่างไร

จดุ แขง็ ของการทอ่ งเที่ยวเรือสา้ ราญ มีทรัพยากรทส่ี วยงาม มตี ลาดท่ีสามารถขยายตวั ได้
จดุ อ่อนของการท่องเที่ยวเรือส้าราญ ขาดโครงสรา้ งพนื้ ฐานอย่างจรงิ จงั การแขง่ ขนั อยู่ในระดบั ท่ตี า่
อุปสรรคของการท่องเทย่ี วเรอื สา้ ราญ รฐั ไมจ่ รงิ จังในการขบั เคลอ่ื น
3. การพฒั นาการท่องเที่ยวเรือส้าราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมจี ุดเนน้ ในเรือ่ งใด
ควรเน้นการเติบโตของชุมชนเป็นหลัก และการขยายตลาดและการแข่งขัน แต่ไม่ควรเน้นผู้ประกอบการ
มากเกินไป

293

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือส่งเสริมการ
ทอ่ งเที่ยวเรือส้าราญ ตามความคดิ เห็นของทา่ น

หลักการสาคัญของแผนแม่บท คอื ตอ้ งสามารถนามาใชไ้ ดจ้ ริงโดยผ่านโครงการต่าง ๆท่ีสอดคล้องกับแผน
แมบ่ ทการพัฒนาทอ่ งเทีย่ วทางนา้ ยทุ ธศาสตรช์ าติและแผนชาติ

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการท่ีมอี ยยู่ งั ไมส่ ามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้าได้อยา่ งมปี ระสิทธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบรู ณาการ ท่านเห็นว่าควรด้าเนนิ แก้ไข ปรับปรุง พัฒนายา่ งไร

ยังไม่เห็นซึ่งเป็นเรื่องยากมาก ทั้งด้านกฎหมาย การบูรณาการของภาครัฐ แนวทางแก้ไข ดังน้ัน การทา
แผนแมบ่ ทต้องนาไปใช้ไดจ้ รงิ เพ่อื อานวยความสะดวกในการบริหารจดั การ

6. ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะเพ่ิมเติมส้าหรบั ประกอบการจดั ท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพอ่ื สง่ เสริมการท่องเทย่ี วเรือสา้ ราญ

การทาแผนแม่บทต้องสามารถสามารถนามาใช้ได้ทุกมิติในเรื่องของการท่องเที่ยวทางน้า โดยเฉพาะการ
พัฒนาแหลง่ ทอ่ งเที่ยวทางนา้ เชน่ การทอ่ งเทย่ี วเรือสาราญเป็นการทอ่ งเท่ียวที่พานักท่องเท่ียวต่างชาติที่มีคุณภาพ
เขา้ มาใช้บริการของแลง่ ท่องเทีย่ วอ่ืนๆ เป็นต้น

294

6.4 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก นายอนันต์ วงศเ์ บญจรตั น์ อธบิ ดีกรมการท่องเทีย่ ว

1. สถานการณก์ ารท่องเทย่ี วเรอื ส้าราญของไทยในปจั จบุ ันเปน็ อยา่ งไร

สถานการณ์ปัจจุบันก็มีแนวโน้มที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง แต่ ความต้องการของคนไทยยังน้อย ดังนั้น ไม่
ตอ้ งเน้นดา้ นอุปทานมากเกนิ ไป ต้องเร่มิ จากการศกึ ษาด้านอุปสงค์กอ่ น
2. จดุ แข็ง จดุ อ่อน โอกาส และอปุ สรรคของการทอ่ งเทีย่ วเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบนั เปน็ อย่างไร

จดุ แข็งของการทอ่ งเที่ยวเรือสา้ ราญ ทกุ คนอยากมาประเทศไทย
จดุ อ่อนของการท่องเทยี่ วเรอื สา้ ราญ การบรหิ ารจดั การ ไม่มีทา่ เรอื ที่ดี

อปุ สรรคของการทอ่ งเท่ียวเรอื สา้ ราญ รฐั ไม่จรงิ จงั ในการขบั เคลอื่ น ยังใชท้ า่ เรือสนิ คา้ อยู่
3. การพัฒนาการทอ่ งเทยี่ วเรอื สา้ ราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมีจุดเนน้ ในเรอื่ งใด

ควรเน้นการเติบโตของชุมชนเป็นหลัก และการขยายตลาดและการแข่งขัน โดยเฉพาะเน้นเรือขนาดเล็ก
และการเชื่อมโยง Logistics การพฒั นาบคุ ลลากร พัฒนา story และการพัฒนาเรอ่ื งขอ้ มูลและICT

295

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ทอ่ งเที่ยวเรอื ส้าราญ ตามความคิดเห็นของทา่ น

หลักการสาคัญของแผนแม่บท คือ ต้องสร้าง logistic derived Demand ให้ได้ การเดินทางน้า
สะดวกสบายมากขึ้น และสามารถนามาใช้ได้จริงโดยผ่านโครงการต่าง โดยสอดคล้องกับแผนแม่บท ยุทธศาสตร์
ชาติและแผนชาติ

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าทา่ กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเที่ยวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของส่วนราชการทมี่ ีอยู่ยงั ไมส่ ามารถจดั การการท่องเทีย่ วทางน้าไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบูรณาการ ท่านเห็นวา่ ควรดา้ เนนิ แก้ไข ปรับปรุง พฒั นาย่างไร

ยังไมเ่ หน็ ซ่งึ เปน็ เร่ืองยากมาก ทั้งดา้ นกฎหมาย การบูรณาการของภาครฐั แนวทางแกไ้ ข

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทกุ ภาคสว่ นที่เก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพและเปน็ รปู ธรรม ควรเป็นอยา่ งไร

มีแต่ยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ภาครัฐยังไม่เข้าใจเป้าหมายทาให้การส่ือสารท่ีมีผลต่อภาคประชาชน
และภาคเอกชนไมช่ ดั เจน โดยเฉพาะการเปลี่ยนแผนบอ่ ยครงั้

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญที่ดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดงั กล่าวมาปรับใช้กบั ประเทศไทยได้

กลุ่มเมดิเตอรเ์ รเนยี น การเขา้ ออกงา่ ยมาก การยกเวน้ เขา้ ภาษี เนน้ ความปลอดภยั

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีที่มีศักยภาพและ/หรือพืนที่ท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

พัทยา น่าจะมศี ักยภาพมากทส่ี ดุ ในเร่ืองท่าเรือ

296

9. ความคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะเพ่ิมเติมส้าหรบั ประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพือ่ สง่ เสริมการทอ่ งเทย่ี วเรอื ส้าราญ

การทาแผนแม่บท อยากให้การบริหารจัดการ ต้องการให้คนไทยคุ้นกับน้ามากขึ้น และการทาแผนต้อง
ใช้ไดจ้ รงิ ในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะต้องอิงกับการแข่งขันและ สรา้ งวัฒนธรรมให้เทย่ี วทางนา้

297

6.5 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลกึ นายอารญั บญุ ชัย ผชู้ ว่ ยปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกฬี า

1. สถานการณ์การท่องเทย่ี วเรอื ส้าราญของไทยในปจั จุบนั เป็นอย่างไร

แนวโน้มความต้องมีการแน่นอน ประเทศน่าจะเป็นจุดหมายใหม่ Star Cruise นอกจากนั้น กลุ่มตลาดมี
มากข้ึน ในแถบอาเซียนโดยดูได้จากสถิติ ดังนั้น รัฐบายต้องมีนโยบายหลักในการพัฒนา ในการสร้างระบบขนส่ง
การเช่ือมโยงและ ต้องมีแหล่งกระจายนักท่องเท่ียว นอกจากนั้น สถานการณ์โลกปัจจุบันก็มีแนวโน้มที่ขยายตัว
อย่างตอ่ เนอื่ ง โดยประเทศไทยได้พยายามปรับกลยทุ ธ์ และแผนในระดบั หนึง่ หรืออาจบอกได้ว่ามีระดับค่อย ๆ ดีข้นึ

2. จุดแข็ง จุดออ่ น โอกาส และอุปสรรคของการทอ่ งเที่ยวเรอื สา้ ราญของไทยในปัจจุบนั เป็นอยา่ งไร

จดุ แข็ง มีทา่ เรอื port of call โครงสร้างพ้นื ฐาน และ ศักยภาพ

โอกาส ตลาดโลกมีการเติบโต เป็นศูนย์กลางท่าอากาศยานในอาเซียน มีระดับความต้องการในการใช้
บริการมากข้ึน แต่ต้องไม่ท้ิงโอกาสต้องปรับนโยบายให้สอดคล้องกับการแข่งขันระหว่างประเทศในการดึงเป็น
ศูนย์กลางการท่องเท่ียวทางน้า

จุดออ่ นของการทอ่ งเทีย่ วเรอื สาราญ ไมม่ ี Homeport ไมม่ ที า่ เรอื กฎหมาย และ ไม่มีเจ้าภาพ

อปุ สรรค ตอ้ งมแี ผนท่ีชัดเจนในการเตรยี มชมุ ชนใหพ้ รอ้ ม

298

3. การพัฒนาการท่องเทีย่ วเรอื ส้าราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมจี ดุ เน้นในเร่อื งใด

ต้ังเปา้ เป็น Homeport

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ทอ่ งเทย่ี วเรอื ส้าราญ ตามความคิดเหน็ ของท่าน

หลกั การสาคัญของแผนแม่บท คอื อา่ วไทย อันดามัน เจ้าพระยา ซ่ึงมีศักยภาพและมีความหลากหลายใน
กิจกรรมการท่องเที่ยวทางน้าที่จะส่งเสริมได้ แต่รัฐคิดจริงจัง ดังน้ัน ภาครัฐควรส่งเสริมความพร้อม เนื่องจาก
ประเทศไทยมีประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และศักยภาพภาพเม่ือเทียบกับ อินโดนีเซีย ดังนั้น ทาไมไม่ทาส่งเสริมด้าน
ทอ่ งเที่ยว โดยพฒั นาดา้ นอปุ ทานท่ียงั ไม่รองรับ

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ทา่ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเที่ยวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของส่วนราชการท่ีมอี ยยู่ งั ไม่สามารถจัดการการท่องเทีย่ วทางน้าได้อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ทา่ นเห็นวา่ ควรด้าเนินแกไ้ ข ปรบั ปรุง พัฒนายา่ งไร

ไม่มีกลไก ต่างคนต่างทา แต่ละหน่วยสร้างผลงาน ควรให้คณะกรรมการการนโยบายท่องท่องเท่ียว
แหง่ ชาติ ฝ่ายเลขานุการ น่าจะเปน็ กลไกท่ดี ี ประสาน ผลกั ดัน งบประมาณเปน็ สิง่ จงู ใจ

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทกุ ภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ได้อย่างมีประสิทธภิ าพและเป็นรปู ธรรม ควรเป็นอย่างไร

ภาคเอกชนมสี ว่ นรว่ ม แต่ภาคชุมชนไม่คอ่ ยมสี ่วนร่วม

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญท่ีดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดงั กลา่ วมาปรับใชก้ บั ประเทศไทยได้

สิงคโปร์ ไต้หวัน เป็น Homeport และมีเส้นทางการเดินเรือที่ดึงดูดนักท่องเท่ียวต่างชาติ โดยทา
การตลาดอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ

299

8. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

Homeport เช่น ภเู กต็ โดยมีเส้นทางของการกระจายนกั ท่องเทยี่ วไปตามแหล่งท่องเทยี่ วตา่ งๆ

9. ความคดิ เห็นและข้อเสนอแนะเพิ่มเตมิ สา้ หรบั ประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพอ่ื ส่งเสรมิ การท่องเท่ียวเรอื ส้าราญ

ภาพรวม การศึกษาวิเคราะห์ แบบแผนต้องมีความชัดเจน เน่ืองจากใช้เงินลงทุนสูง แต่อาจแก้โดยใช้วิธี
แบบสมั ปทาน แต่ตงั้ ข้อสังเกตว่าเอกชนกลา้ ลงทนุ ไหมในประเด็นเรือใหญ่

300
6.6 ผลการสมั ภาษณ์เชงิ ลึก นายมงคล วิมลรัตน์ ผู้อา้ นวยการกองเศรษฐกจิ การท่องเที่ยวและกฬี า

1. สถานการณ์การท่องเทีย่ วเรือส้าราญของไทยในปจั จุบันเปน็ อยา่ งไร
สถานการณ์โลกปัจจบุ นั กม็ ีแนวโนม้ ท่ขี ยายตวั อยา่ งต่อเนื่อง โดยประเทศไทยได้พยายามปรับกลยุทธ์ และ

แผนในระดับหน่ึง หรืออาจบอกได้ว่ามีระดับค่อยๆ ดีข้ึน เช่น การปรับกฎหมาย ปรับแผนต่าง ๆเพ่ือให้เกิดการ
แข่งขัน อย่างไรก็ตาม อาจขึ้นอยู่กับหน่วยงานรับผิดชอบว่าสามารถปรับแผนและต้ังกรอบระยะเวลาในการ
ดาเนนิ การใหเ้ กดความสาเร็จหรอื ไม่
2. จุดแขง็ จดุ ออ่ น โอกาส และอปุ สรรคของการทอ่ งเทีย่ วเรอื ส้าราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อยา่ งไร

จุดแข็งและโอกาส มีระดับความต้องการในการใช้บริการมากขึ้น แต่ต้องไม่ทิ้งโอกาสต้องปรับนโยบายให้
สอดคลอ้ งกับการแข่งขันระหว่างประเทศในการดึงเปน็ ศนู ย์กลางการท่องเทีย่ วทางนา้

จุดอ่อนของการท่องเท่ียวเรือสาราญ การบริหารจัดการ กฎหมายไม่เอื้อ ขาดโครงสร้างพ้ืนฐานอย่าง
จริงจัง การแขง่ ขนั อยใู่ นระดบั ท่ีต่า

อุปสรรคของการท่องเท่ียวเรือสาราญ รัฐไม่จริงจังในการขับเคล่ือน ความพร้อมของพื้นท่ี ดังนั้น รัฐเป็น
ตวั กลางในการผลกั ดนั

301

3. การพัฒนาการทอ่ งเทีย่ วเรอื ส้าราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมีจุดเน้นในเรอ่ื งใด

ทั้งอุตสาหกรรม อุปทานทั้งหมด ทุกภาคส่วน ต้องหาเจ้าภาพ และต้องมีแผนงานท่ีชัดเจน หรือ การ
นาเสนอรฐั บาลเพอ่ื ให้เกดิ การบูรณาการ

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือส่งเสริมการ
ท่องเทยี่ วเรอื ส้าราญ ตามความคดิ เหน็ ของทา่ น

หลักการสาคัญของแผนแม่บท คือ หน่วยงานในกระทรวง กรม จะต้องไม่คิดถึงภารกิจที่เก่ียวข้องในแต่ละ
หน่วยงานมากเกินไป ซง่ึ ต้องเน้นแผนให้เกิดการบูรณาการ นอกจากน้ัน ควรต้ังสานักงานและแผน ในการส่งเสริม
ท่าเรือ ลดอปุ สรรค ปฏริ ปู ภาษี วางแผนสง่ิ แวดล้อม โดยเขา้ มาในรูปแบบคณะทางาน เช่น กระทรวงการท่องเที่ยว
ขับเคลือ่ น รัฐวิสาหกจิ และการท่าเรือแหง่ ประเทศไทยสร้างวิสัยทศั น์และการลงทุนโครงสรา้ งพน้ื ฐาน

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของส่วนราชการที่มอี ยู่ยงั ไมส่ ามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้าได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ทา่ นเห็นว่าควรด้าเนนิ แก้ไข ปรับปรงุ พัฒนายา่ งไร

น้อยถึงน้อยมาก ดูในภารกิจของหน่วยงานตนเองมากเกินไป ไม่เกิดการบูรณาการ ดังน้ัน กระทรวง
คมนาคม กระทรวงคลัง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมต้องร่วมมือกันในการสร้างแผนท่ีชัดเจนใน
การศกึ ษาในลูกโซ่อุปทาน และ ต้องมแี ผนทเ่ี รว็ เปน็ ตน้

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคสว่ นท่ีเกี่ยวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพและเปน็ รปู ธรรม ควรเป็นอย่างไร

ด้านการศึกษาเข้ามามากขึ้น เช่น สกว. รับโจทย์วิจัยออกไป นอกจากน้ัน กระทรวงการท่องเที่ยวต้องมี
อานาจในการชเี้ ปา้ หมาย โดยเฉพาะอานาจจากคณะกรรมการนโยบายท่องเที่ยวแหง่ ชาติ

302

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญที่ดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความสา้ เรจ็ ดังกลา่ วมาปรับใชก้ บั ประเทศไทยได้

สิงคโปร์ ประเทศเล็ก บริหารจัดการง่าย นามาใช้กับประเทศไทยได้ แต่การเมืองอาจสะท้อนนโยบายไม่
แนน่ อน วสิ ยั ทศั น์ 20 ปี อาจเปลย่ี นแปลงผลกระทบตอ่ นกั ลงทุนที่ดี

8. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ที่มีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

มีแต่ยังไม่จัดว่ามีศักยภาพเท่าท่ีควร เนื่องจากปัญหาการบริหารจัดการ และอานาจที่ไม่ชัดเจนในการ
บริหารเชิงบรู ณาการ

9. ความคิดเหน็ และข้อเสนอแนะเพ่ิมเติมสา้ หรบั ประกอบการจดั ท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพือ่ สง่ เสรมิ การท่องเทยี่ วเรือส้าราญ

การทาแผนแม่บทต้องเป็นรูปธรรมจากกระบวนการ และต้อเพ่ิมอานาจให้คณะกรรมการท่องเท่ียว หรือ
อานาจพเิ ศษตา่ งๆ เชน่ EEC เป็นตน้

303
6.7 ผลการสมั ภาษณเ์ ชงิ ลึก นายจาตุรนต์ ภกั ดีวานิช ผ้อู ้านวยการกองมาตรฐานและกา้ กับความ
ปลอดภยั นักท่องเทยี่ ว

1. สถานการณก์ ารทอ่ งเท่ียวเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบนั เปน็ อย่างไร
ในปัจจุบันก็ยังถือว่ามีโอกาส ดูจากต่างประเทศ แต่ประเทศไทยยังไม่กล้าลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานท่ีจะ

สนับสนุนการท่องเท่ียวเรือสาราญ เน่ืองจาก อาจไม่เกิดความคุ้มค่า หรืออาจเกิดค่าเสียโอกาสกับโครงการรัฐท่ี
นา่ จะสาคญั กว่า ดงั นน้ั สถานการณ์ปัจจุบันอาจมีปญั หาอยู่มาก อยา่ งกรณีหวั หนิ -พัทยา
2. จุดแข็ง จดุ ออ่ น โอกาส และอุปสรรคของการท่องเทย่ี วเรือสา้ ราญของไทยในปจั จุบนั เป็นอย่างไร

จุดแข็ง มกี ารพฒั นาโครงการทา่ เรอื บ้าง มีทรัพยากรสวยงาม
จุดออ่ น พัฒนาไมเ่ ตม็ ที่ รัฐไม่ให้ความสาคญั วา่ สามารถสรา้ งแรงงานและรายได้ทดี่ ีได้ โครงการลงทนุ สูงไป
โอกาส ร่วมมือพัฒนากบั ต่างประเทศ อุปสงค์มีการเตบิ โตตอ่ เน่ือง

304

3. การพฒั นาการท่องเท่ยี วเรอื ส้าราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมีจดุ เนน้ ในเรื่องใด

พฒั นาในพ้นื ท่ีทม่ี ศี กั ยภาพอยู่ เปน็ ปัจจัยที่สาคญั เช่น ภเู ก็ต พังงา สรา้ งท่าเรือ และ จดุ เชื่อมต่อ เป็นตน้

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเทีย่ วเรอื ส้าราญ ตามความคดิ เหน็ ของท่าน

แผนแม่บทต้องสะท้อนถึงความคุ้มค่าและการสร้างรายกับชุมชนเป็นสาคัญ ลดความเหล่ือมล้า ไม่สร้าง
ภาระให้กับประชาชนในด้านการทาลายสง่ิ แวดล้อม

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการทีม่ อี ยยู่ ังไมส่ ามารถจดั การการทอ่ งเท่ยี วทางนา้ ไดอ้ ย่างมีประสทิ ธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบรู ณาการ ทา่ นเหน็ วา่ ควรดา้ เนนิ แก้ไข ปรับปรุง พัฒนาอยา่ งไร

ไม่มีกลไก และไม่มีประสิทธิภาพ ขาดการบูรณการ ควรปรับกลไกให้เกิดการขับเคล่ือน และเป็นรูปธรรม
ใหก้ ระทรวงมกี ลไกมากขนึ้ ในการเปน็ เจ้าภาพในการก่อใหเ้ กิดการบรู ณการในระยะยาว

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคล่ือนให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ได้อย่างมปี ระสิทธิภาพและเป็นรปู ธรรม ควรเป็นอยา่ งไร

ยังไม่เห็น รัฐควรมีนโยบายที่เช่ือถือได้ และต้องให้ภาคประชาสังคมเข้ามามีส่วนร่วมในการกาหนด
นโยบายและนานโยบายไปปฏิบตั ไิ ด้จรงิ และชุมชนต้องไดร้ ับผลประโยชนจ์ ากธรุ กจิ เรือสาราญในการแวะเย่ียมและ
ซื้อของจากชมุ ชนผา่ นกิจกรรมการท่องเทย่ี วทางน้า

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญท่ีดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเรจ็ ดงั กล่าวมาปรบั ใชก้ ับประเทศไทยได้

สงิ คโปร์ : การวางโครงสร้าง ดูแลทรัพยากร และการบรกิ ารต่าง ๆ เปน็ ตน้

305

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

ภเู ก็ต และพังงา พัฒนาใหเ้ ต็มที่ ดวู า่ คมุ้ คา่ หรอื ไม่

9. ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะเพิ่มเตมิ ส้าหรับประกอบการจดั ท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพอ่ื ส่งเสริมการท่องเทีย่ วเรือส้าราญ

เน้นยุทธศาสตร์ท่ีสามารถนามาซ่ึงรายได้ และการดึงดูดนักท่องเท่ียวต่างชาติท่ีมีคุณภาพเข้ามาใช้บริการ
ในชมุ ชน

306

6.8 ผลการสัมภาษณ์เชิงลกึ นางสาวจริ าภรณ์ พรมมะหา ผ้อู ้านวยการกองการตา่ งประเทศ

1. สถานการณก์ ารท่องเท่ยี วเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อยา่ งไร

สถานการณ์การท่องเท่ียวเรือสาราญในประเทศไทยมีการเจริญเติบโตอย่างต่อเน่ืองและรวดเร็ว มีการ
ขยายการเดินเรือสาราญ ซ่ึงเป็นโอกาสที่ดีท่ีประเทศไทยจะได้มีโอกาสพัฒนาตัวเองให้เป็นท่าเรือหลัก เพราะ
ประเทศไทยถือเป็นจุดศูนย์รวมของอาเซียนในการเดินทางทางอากาศ ฉะนั้นถ้าสามารถพัฒนาการท่องเที่ยวทาง
เรอื ก็จะมโี อกาสไดน้ กั ท่องเทย่ี วกลมุ่ เพือ่ นบ้าน รวมถึงจนี ตอนล่าง เพ่อื เปน็ จุดเร่ิมต้นหรือจุดสิ้นสุดของการเดินทาง
ทางเรอื สาราญได้

2. จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรคของการทอ่ งเทยี่ วเรือส้าราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อยา่ งไร

จุดแขง็ ของการทอ่ งเทีย่ วเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบนั คอื มที ่ีต้งั อย่ตู รงจุดศนู ย์กลางของภูมิภาคเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ มีขนมธรรมเนียมและวัฒนธรรมที่โดดเด่น มีเอกลักษณ์ท่ีชัดเจน มีสถานที่ท่องเที่ยวที่มีช่ือเสียง
ระดับโลก รวมถึงมคี วามหลากหลายของสถานทีท่ อ่ งเทยี่ ว ซงึ่ เหมาะกับการเปน็ เมอื งท่าศนู ยก์ ลาง (Home Port)

จดุ ออ่ นของการทอ่ งเทยี่ วเรือส้าราญของไทยในปัจจุบัน คือ ขาดแคลนท่าเทียบเรือที่ได้มาตรฐานและมี
ระยะห่างระหว่างเมืองท่าท่ีเหมาะสม ขาดการเช่ือมโยงการขนส่งท่ีมีประสิทธิภาพระหว่างท่าเรือ สนามบิน
โรงแรม และสถานที่ท่องเท่ียว ขาดการพัฒนาทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศ รวมถึงขาดหน่วยงานหลักใน
การพัฒนาธุรกิจ ขาดแคลนบุคลากรที่มีความรู้ในธุรกิจ และกฎหมาย ระเบียบพิธีการ วิธีการปฏิบัตินั้นไม่
สอดคลอ้ งกับการเจรญิ เติบโตของธุรกิจ

307

อปุ สรรคของการท่องเท่ยี วเรอื ส้าราญของไทยในปัจจบุ นั ไดแ้ ก่
การบรหิ ารจัดการและบคุ ลากร

- บริษัทตัวแทนเรอื บริษัททัวร์ ผ้บู ริหารทา่ เรือ ไม่เข้าใจในหน้าท่ีและความรับผิดชอบของตนเอง
ในการบรหิ ารจดั การในการเป็น Turnaround Port

- ลูกเรือที่มีวีซ่าเข้าเมือง ผ24 หรือ ผ48 ถูกปฏิเสธการเข้าเมืองเพราะลูกเรือจะเข้ามาทางานใน
ประเทศไทย

กฎระเบยี บไมเ่ ออ้ื อานวย ในหลายภาคส่วน ประกอบดว้ ย
ตรวจคนเขา้ เมอื ง

- ไมม่ รี ะบบและวธิ ีปฏิบตั ิรองรับกับผโู้ ดยสารและลูกเรือจานวนมาก
- ขาดความเขา้ ใจในลกั ษณะความจาเปน็ และความต้องการของเรือสาราญ
- คา่ ธรรมเนียมไม่สอดคล้องกบั สภาพความเปน็ จรงิ
ศลุ กากร
- พธิ กี ารดา้ นสินคา้ ถา่ ยลาไมส่ อดคล้องกบั การปฏิบตั ิงาน
ทา่ เรือและการบริหารจัดการ
- ขาดความร้แู ละความเข้าใจในธุรกจิ
- ระบบรบั จองท่าเรอื ไม่สอดคล้องกบั การดาเนนิ ธรุ กจิ
- กฎระเบยี บดา้ นการบริหารจัดการสงิ่ แวดลอ้ มไมส่ อดคล้องกับลักษณะของธรุ กิจ
กองนารอ่ งและกรมเจ้าทา่
- ขาดความเข้าใจในธรุ กจิ
- กฎระเบยี บดา้ นการบริหารจดั การของเสียไม่เปน็ สากล

308

- คา่ ธรรมเนยี มไมส่ อดคล้องกับธรุ กจิ และขาดความเป็นสากล

3. การพฒั นาการทอ่ งเทย่ี วเรอื สา้ ราญควรเปน็ ไปในทิศทางใด และมีจดุ เน้นในเร่ืองใด

การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือสาราญควรมุ่งเน้นไปการขับเคล่ือนและกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศ เพื่อ
รองรบั การขยายตวั ของธุรกิจท่องเที่ยวทางเรือในระยะยาว และเช่ือมโยงเส้นทางการท่องเที่ยวทางน้า การเพิ่มท่า
เทียบเรือสาราญให้สามารถรองรับเรือสาราญขนาดใหญ่ ทั้งในรูปแบบของท่าเรือหลัก (Home Port) และท่าเรือ
แวะพกั (Port of Call or Destination Port)

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือส่งเสริมการ
ท่องเทย่ี วเรือส้าราญ ตามความคดิ เหน็ ของท่าน

หลักการสาคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย คือ พัฒนาศักยภาพท่าเรือหลัก
สาหรับเครอื ข่ายการขนส่งทางทะเลในภมู ิภาคอาเซยี นไว้ 47 แห่ง รวมท้ังยุทธศาสตร์ท่ีจะพัฒนาประสิทธิภาพของ
เส้นทางเดินเรือระหวา่ งประเทศ โดยเฉพาะเส้นทางในอนุภูมิภาค

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ทา่ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการท่ีมีอย่ยู ังไมส่ ามารถจดั การการท่องเท่ียวทางน้าได้อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ทา่ นเห็นวา่ ควรดา้ เนนิ แก้ไข ปรบั ปรุง พัฒนาอย่างไร

- บูรณาการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการท่องเที่ยวทางเรือสาราญท่ีย่ังยืนและเป็นรูปธรรม ให้
สอดคล้องกับทศิ ทางการพัฒนาของประเทศและของโลก

- ปรับปรุงและพัฒนาท่าเรือสาราญตามเมืองท่าต่างๆ ให้มีความทันสมัย ปลอดภัย และเข้าสู่
มาตรฐานสากล

- ปรับปรุงและยกระดับโครงสร้างพ้ืนฐานเช่ือมโยง ระบบสาธารณูปโภค และระบบโดยสารสาธารณะ
(Shuttle Bus and Shuttle Boat) ใหเ้ พยี งพอ สามารถรองรบั นกั ทอ่ งเที่ยวเรือสาราญไดอ้ ยา่ งสะดวกรวดเร็วและ
เหมาะสม

- ปรับปรุงและพัฒนาแหล่งท่องเท่ียว กิจกรรมการท่องเที่ยวให้มีความโดดเด่น เป็นเอกลักษณ์ และ
แตกต่างจากประเทศอน่ื ๆ

309

- ส่งเสริมการตลาดเรือสาราญของประเทศไทยทั้งในระดับประเทศ ระดับภูมิภาค และ
ระดบั โลก

- การเตรียมความพร้อมด้านบุคลากรในห่วงโซ่ธุรกิจท้ังปริมาณและคุณภาพ ให้ตรงกับความต้องการของ
ตลาดเรือสาราญ

- ปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย และกฎระเบียบต่างๆ ของไทยที่เก่ียวข้องกับการท่องเท่ียวโดยเรือสาราญให้
ทันสมยั สอดคล้องกบั สภาพปัจจุบัน และเขา้ สมู่ าตรฐานสากล

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ได้อย่างมีประสิทธภิ าพและเปน็ รปู ธรรม ควรเป็นอย่างไร

ควรมุ่งเน้นโดยการนาแนวคิดจากภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา รวมถึงทุกๆภาค
ส่วนท่ีเก่ียวข้อง มาประกอบการปรับปรุงแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย ซ่ึงจะช่วยเสริมสร้าง
ขีดความสามารถในการในการแข่งขันให้ทัดเทียมกับนานาประเทศ รวมทั้งสร้างรายได้ทางเศรษฐกิจ กระจาย
รายได้ให้กับประชาชนในทุกระดับ และรักษาแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม นาไปสู่การพัฒนาการ
ท่องเท่ยี วทางนา้ ของประเทศได้อยา่ งยั่งยนื ตอ่ ไป

7. ท่านต้องการให้ภาครัฐเข้ามาส่งเสริม/สนับสนุนการท่องเที่ยวเรือส้าราญในประเด็นใดมากท่ีสุด และ
ตอ้ งการใหภ้ าครฐั เข้ามาส่งเสริม/สนับสนุนการทอ่ งเทย่ี วเรือส้าราญอยา่ งไร

ภาครัฐควรส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาการท่องเท่ียวทางเรือสาราญอย่างเร่งด่วน เพราะตอนน้ีการ
ทอ่ งเทย่ี วในรูปแบบนข้ี องภูมิภาคเอเชียมกี ารเจรญิ เติบโตเป็นอย่างมาก โดยมุ่งเน้นไปท่ีการขยายการท่องเท่ียวเรือ
สาราญในประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางการท่องเท่ียวทางน้าเชื่อมโยงกับประเทศเพ่ือนบ้านในอาเซียน และขยาย
การเดินทางทอ่ งเท่ยี วทางน้าในภมู ภิ าคนใี้ หเ้ พิม่ ข้นึ โดยเฉพาะการเปิดเส้นทางเชื่อมโยงเมอื งท่องเทย่ี วชายทะเล

8. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญที่ดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดงั กล่าวมาปรบั ใช้กับประเทศไทยได้

ประเทศท่ีมีการจัดการและการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือสาราญท่ีดี เช่น ประเทศมาเลเซีย เวียดนาม และ
อนิ โดนีเซีย

310

9. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

พื้นที่ท่ีมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือสาราญของประเทศไทย เช่น ท่าเรือเกาะลอย ศรีราชา
บรเิ วณบางพระ บริเวณชะอาและหัวหิน ท่าเรือจุกเสม็ด ท่าเรือเกาะช้าง ท่าเรือระนอง ท่าเรือบ้านน้าเค็มและเขา
หลัก บริเวณอาเภอขนอม เกาะลันตาใหญ่ ท่าเรือน้าลึกสงขลา ปากทางเข้าทะเลสาบสงขลา เกาะหลีเป๊ะ และ
ท่าเรอื ปากบารา

10. ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพิ่มเติมส้าหรับประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทาง
น้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสรมิ การทอ่ งเที่ยวเรอื สา้ ราญ

เพ่ือเป็นการพัฒนาตลาดเรือสาราญอย่างเต็มท่ีในระยะยาว การมีแผนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสาคัญ
อย่างท่าเรือจะช่วยผลักดันให้ไทยเป็นศูนย์กลางการท่องเท่ียวทางน้า (Maritime Tourism) รวมถึงควรมีการ
ส่งเสริมการเดินเรือฝ่ังอ่าวไทยและอันดามัน ท้ังในรูปแบบการเป็นท่าเรือหลัก (Home Port) และท่าเรือแวะพัก
(Port of Call or Destination Port) มุ่งดึงดูดเรือสาราญที่ล่องมาในน่านน้าอาเซียนให้เลือกไทยเป็นหน่ึงใน
จดุ หมายของการเดนิ ทาง

311
6.9 ผลการสมั ภาษณ์เชิงลึก นายนพดล ภาคพรต รองผู้ว่าการการทอ่ งเท่ียวแห่งประเทศไทย ดา้ นตลาด
ในประเทศ

1. สถานการณ์การทอ่ งเท่ียวเรือสา้ ราญของไทยในปจั จุบนั เป็นอย่างไร
มศี กั ยภาพแตไ่ มผ่ ลักดันเท่าทค่ี วร ดา้ นอนั ดามันค่อนขา้ งสร้างมูลค่าได้ดีกว่าอ่าวไทย อย่างไรก็ตามต้องทา

การตลาดมากกว่าน้ี แต่อุปทานไม่ค่อยสะท้อนการแข่งขัน จึงเป็นเร่ืองยากต่อการทาการตลาด ทาให้นักท่องเที่ยว
เดินทางไปประเทศท่ีมีท่าเรือท่ีดีกว่า เช่น สิงคโปร์ โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาจาก การใช้ท่าเรือในรูปแบบ Home
Port สว่ นในเร่อื งของเสียจากเรอื สาราญก็ตอ้ งพจิ ารณาเนื่องจากส่งผลกระทบต่อส่งิ แวดล้อม
2. จุดแขง็ จดุ อ่อน โอกาส และอุปสรรคของการทอ่ งเท่ียวเรอื ส้าราญของไทยในปจั จุบนั เปน็ อย่างไร

จดุ แข็ง ด้าน yacht มีการสรา้ งมูลคา่ แตส่ ามารถผลักดนั ได้มากกวา่ น้ี
จดุ ออ่ น โครงสร้างพนื้ ฐานและความปลอดภยั ไม่ไดม้ าตรฐาน การบรหิ ารจัดการไม่เป็นระบบ
โอกาส ยงั สามารถเติบโต เน่ืองจากจานวนอปุ สงค์โตตอ่ เน่ือง ในตลาดโลกอยา่ งต่อเน่ือง รวมถึง
ตลาดแรงงาน

312

3. การพฒั นาการท่องเทีย่ วเรอื ส้าราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมจี ุดเนน้ ในเร่อื งใด

เน้นการสร้างกจิ กรรมการท่องเท่ียวทางน้าตามท่าเรือ โดยเฉพาะในระดับชุมชนมากข้ึน แต่ไม่ใช่เรื่องงาน
เน่อื งจากเป็นผลของกระบวนการสดุ ท้ายของนโยบายในการพัฒนาการท่องเทีย่ วทางนา้

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเทีย่ วเรือสา้ ราญ ตามความคิดเห็นของท่าน

ต้องเน้นการบูรณการ มีเจ้าภาพที่จัดเจนในด้านการปฏิรูปทางกฎหมาย หาแหล่งทุนจากต่างประเทศ
รักษาทรัพยากรให้ยง่ั ยนื

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเท่ียวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเที่ยวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการท่มี อี ยยู่ งั ไม่สามารถจัดการการท่องเทีย่ วทางน้าไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบูรณาการ ทา่ นเห็นว่าควรด้าเนินแก้ไข ปรับปรงุ พัฒนาอยา่ งไร

ตอ้ งเนน้ การบริหารจัดการใหม้ ปี ระสิทธภิ าพมากกวา่ นี้ โดยเฉพาะด้านความปลอดภัย และด้านกฎหมาย

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทุกภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ได้อย่างมีประสิทธภิ าพและเปน็ รูปธรรม ควรเป็นอยา่ งไร

กลไกไมช่ ดั เจนในการสร้างกระบวนการ ตอ้ งใหภ้ าครฐั ศึกษาความคุ้มค่าอย่างจริงจัง และพยายามผลักดัน
ใหเ้ ป็นการลงทุนของตา่ งชาติ เชน่ การใชร้ ะบบสัมปทานในการดึงแหล่งทุนต่างชาติ

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศท่ีมีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญท่ีดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดงั กล่าวมาปรบั ใชก้ บั ประเทศไทยได้

สงิ คโปร์: ดา้ นทา่ เรอื ทม่ี ีคณุ ภาพ รองรบั ดา้ นอปุ ทานและอปุ สงคไ์ ดอ้ ย่างดี

313

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

ภเู กต็ และพัทยา ต้องพฒั นาโครงสรา้ งพ้ืนฐาน

9. ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะเพมิ่ เตมิ สา้ หรับประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อสง่ เสริมการท่องเที่ยวเรอื สา้ ราญ

ต้องมีตัวชี้วัดท่ีชัดเจน ศกึ ษาความคุม้ ทนุ ในระยะส้นั และระยะยาว

314
6.10 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก นายจรัญ อน้ มี รองผูว้ า่ การการทอ่ งเที่ยวแห่งประเทศไทย ด้านบริหาร

1. สถานการณ์การทอ่ งเที่ยวเรือส้าราญของไทยในปัจจบุ ันเปน็ อยา่ งไร
มีศักยภาพน้อยมาก แต่การท่องเที่ยวเรือสาราญมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง จากสถิติจานวนนักท่องเท่ียว

เรอื สาราญต้ังแต่ปี ค.ศ.1990 จนถึงปัจจุบัน พบว่าจานวนนักท่องเรือสาราญมีอัตราการเติบโตอย่างต่อเน่ืองในทุก
ภูมิภาค โดยเกินครึ่งเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวจากอเมริกา รองลงมาเป็นกลุ่มยุโรป และมีการคาดการณ์แนวโน้มท่ีจะ
เติบโตตอ่ ไปในอนาคต
2. จดุ แขง็ จดุ ออ่ น โอกาส และอปุ สรรคของการทอ่ งเทย่ี วเรอื สา้ ราญของไทยในปัจจุบันเป็นอย่างไร

จดุ แขง็ ด้าน yacht คอื มีการสรา้ งมูลคา่ และสามารถผลกั ดันได้มากกว่านี้
จุดอ่อน คอื ทา่ เรอื มีขนาดเลก็ และไม่มปี ระสทิ ธิภาพ ทาให้ขนาดของเรือสาราญส่งผลต่อการจัดการท่าเรือ
มากที่สดุ
โอกาส คอื ยังสามารถเติบโตได้ เน่ืองจากสายการเดินเรือมองว่ากลุ่มผู้สูงอายุซ่ึงเป็นกลุ่มเป้าหมายหลักมี
ขนาดเล็กเกินไปในการขยายฐานธุรกิจ โดยมุ่งทาการตลาดไปยังกลุ่มใหม่คือกลุ่มคนวัยทางาน กลุ่มครอบครัว ซ่ึง
เป็นกลุ่มท่ีมีศักยภาพ ดังนั้น สายการเดินเรือต่างๆ จึงกาหนดกลยุทธ์ในการขยายฐานลูกค้าให้กว้างขึ้น เช่น การ

315

สร้างเรือขนาดใหญม่ ากขึ้น การพัฒนากิจกรรมและสาธารณปู โภคพืน้ ฐานบนเรือ การกาหนดเส้นทางการเดินเรือท่ี
หลากหลาย จานวนวันในการลอ่ งเรือสนั้ ลง ราคาสาหรบั การลอ่ งเรือให้สอดคล้องและเหมาะสมกบั กลมุ่ ลกู ค้า

3. การพฒั นาการท่องเท่ยี วเรอื สา้ ราญควรเป็นไปในทศิ ทางใด และมจี ุดเนน้ ในเร่ืองใด

ประเทศไทยต้องเนน้ กาหนดแผนและกลยุทธใ์ ห้ชัดเจนเปน็ รูปธรรมพร้อมกรอบเวลาในการดาเนินการเพื่อ
พัฒนาท่าเรือสาหรับเรือสาราญให้น่าสนใจ และไม่ใช่แค่บทบาทการเป็นท่าเรือแวะพัก แต่ต้องพัฒนาเพื่อเป็น
ท่าเรือหลักของภูมิภาคและดึงดูดให้เรือสาราญเข้ามาท่องเที่ยวในหลากหลายท่าเรือของประเทศไทยต่อการ
ล่องเรอื

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเทีย่ วเรือส้าราญ ตามความคดิ เห็นของท่าน

แผนแม่บทจะต้องเน้นการท่องเที่ยวเรือสาราญที่เจาะกลุ่มนักท่องเท่ียวคุณภาพ ที่สนใจเดินทางไป
ทอ่ งเท่ยี วโดยเรือสาราญเพือ่ เยี่ยมชมเมืองท่าตา่ งๆ การจดั การการท่องเท่ยี วเรือสาราญจึงมีหลากหลายมิติ ไม่ใช่แค่
การพัฒนาท่าเรือเพียงเท่าน้ัน แต่จะต้องพัฒนาองค์ประกอบการท่องเที่ยวอื่นๆ ควบคู่กันไป เช่น การสร้างความ
ได้เปรียบในการแข่งขัน ทุกภาคีท่ีเก่ียวข้องต้องแสดงบทบาทและหน้าที่ในการขับเคล่ือนและประสานงานผ่าน
นโยบายและกลยุทธ์ต่างๆ ให้สอดคล้องกับสถานการณ์การท่องเท่ียวเรือสาราญโลก แผนแม่บทยังต้องเน้น ความ
ยั่งยืนและแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม เน่ืองจาก การท่องเท่ียวเรือสาราญไม่ได้มองในแง่การแข่งขันเพียง
อย่างเดียว หากแต่การร่วมมือกันระหว่างท่าเรือในภูมิภาคเป็นปัจจัยสาเร็จในการดึงดูดสายการเดินเรือให้นาเรือ
เข้ามามากขน้ึ

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการที่มีอยู่ยังไม่สามารถจัดการการทอ่ งเท่ยี วทางน้าไดอ้ ย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกดิ การบูรณาการ ท่านเหน็ วา่ ควรด้าเนินแก้ไข ปรับปรงุ พัฒนาอย่างไร

การพฒั นาของประเทศไทยจาเปน็ ตอ้ งพัฒนาในองค์รวมโดยเฉพาะกลไกในการพฒั นาท่องเท่ยี วทานา้ โดย
ต้องไมเ่ น้นแค่ด้านใดด้านหนงึ่ เช่น ตอ้ งมีการกาหนดกรอบเวลาให้ชดั เจน และระดบั ความจาเปน็ หากทุกภาคที ่ี
เกี่ยวข้องรูบ้ ทบาทหนา้ ทีแ่ ละร่วมมอื เพ่อื ขบั เคล่ือน โดยประเทศไทยจะไดร้ ับประโยชน์จากการเติบโตของการ
ท่องเท่ยี วเรือสาราญอย่างเต็มเมด็ เตม็ หน่วยแนน่ อน

316

6. ทา่ นเหน็ ว่า ความร่วมมือและการมสี ว่ นร่วมระหว่างภาครฐั และเอกชน ภาคประชาสงั คม ภาคการศกึ ษา/
ทุกภาคสว่ นท่เี กี่ยวข้อง ในการผลกั ดนั และขบั เคลือ่ นใหก้ ารพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญใหส้ ามารถพฒั นา
ได้อยา่ งมีประสิทธภิ าพและเป็นรูปธรรม ควรเปน็ อย่างไร

มี แตก่ ลไกไมช่ ัดเจนในการสร้างกระบวนการ ขาดการมีส่วนร่วม คิดแต่ผลประโยชน์โดยไมม่ องภาพรวม
ของประเทศ

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญท่ีดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความสา้ เร็จดังกลา่ วมาปรับใช้กับประเทศไทยได้

สิงคโปร์ และญป่ี ุ่น โดยดูไดจ้ ากท่าเรอื ทีม่ ีคุณภาพ รองรับดา้ นอุปทานและอุปสงคไ์ ด้อย่างดี

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีที่มีศักยภาพและ/หรือพืนที่ที่คาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
ส้าราญของประเทศไทย

ภเู กต็ และพทั ยา แต่ต้องพัฒนาโครงสร้างพนื้ ฐานและเนน้ ด้านความปลอดภัยมากข้ึน

9. ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เตมิ ส้าหรบั ประกอบการจดั ท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพอื่ ส่งเสรมิ การท่องเทยี่ วเรอื ส้าราญ

ต้องเน้นความปลอดภัยซ่ึงเป็นปัจจัยหลักท่ีสาคัญในการทาแผนแม่บท เนื่องจากการพิจารณาตัดสินใจ
เดินทางท่องเที่ยวของนักท่องเท่ียวในปัจจุบัน โดยเฉพาะการท่องเที่ยวเรือสาราญซึ่งการเดินทางส่วนใหญ่อยู่ใน
ทะเลหรือแม่น้า และมีความเสี่ยงจากผลกระทบอื่นๆ และส่งผลต่อภาพลักษณ์เร่ืองความปลอดภัยของการ
ทอ่ งเทีย่ วเรอื สาราญ

มีระดับการแข่งขันสูงมาก ดังนั้น แผนแม่บทจาเป็นต้องพิจารณาจากอัตราเรือสาราญเติบโตมากย่ิงขึ้น
หลายประเทศ โดยไดม้ กี ารพฒั นาทา่ เรอื เพือ่ ตอบสนองความต้องการของเรือสาราญ

การพัฒนาท่าเรือส่วนใหญ่เน้นความสามารถในการรองรับขนาดและจานวนของเรือสาราญเป็นหลัก โดย
เน้นการสร้างข้ึนใหม่ และการขยายจากของเดิม ดังนั้น ต้องเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานคือตัวท่าเรือและ
สาธารณูปโภคที่จาเป็นโดยประเทศหลายประเทศในแถบเอเชียตะวันออก เช่น จีน ฮ่องกง ญี่ปุ่น เกาหลี มีการ
สรา้ งทา่ เรอื ตามมาตรฐานสากล ย่งิ ไปกว่านั้นมีการพฒั นาท่าเรือในองค์รวมเพ่ือแย่งชิงโอกาสในการเป็นท่าเรือหลัก
ทีเ่ ป็นจดุ เริ่มตน้ การลอ่ งเรอื หรอื จุดส้นิ สดุ การล่องเรอื

317

ตัวท่าเรือเป็นสิ่งท่ีจาเป็นเร่งด่วนมากที่สุด แต่มิได้หมายความว่าทุกท่าเรือต้องมีการสร้างท่าเรือใหม่
เพราะบางทา่ เรอื เพยี งแคป่ รับปรุงพัฒนาใหด้ ีขึน้ กเ็ พียงพอ และต้องมกี ารศึกษาความเป็นไปได้

318

6.11 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก นายนิธี สแี พร ผู้อ้านวยการฝา่ ยสง่ เสริมสินคา้ การทอ่ งเท่ยี ว การท่องเท่ยี ว
แหง่ ประเทศไทย

1. สถานการณ์การท่องเที่ยวเรือส้าราญของไทยในปัจจุบนั เป็นอยา่ งไร

เรือสาราญเป็นธุรกิจการท่องเที่ยวที่เติบโตต่อเนื่องมาอย่างยาวนาน ถือเป็นผู้บุกเบิกเจาะกลุ่ม
นักท่องเท่ียวสูงอายุซึ่งมีรายได้สูงและชื่นชอบการล่องเรือไปในหลากหลายเส้นทาง ข้ึนอยู่กับระยะเวลา ฤดูกาล
และความช่ืนชอบส่วนตัว ให้ความสาคัญกับคุณภาพการบริการ ความปลอดภัย ตลอดจนกิจกรรมบนเรือและบน
ฝ่ัง ในระยะเร่ิมต้นของการขยายธุรกิจอย่างเต็มตัว สายการเดินเรือได้ใช้เรือสาราญขนาดเล็กแต่หรูหราบริการใน
หลากหลายเส้นทาง เน้นเส้นทางแถบทะเลแคริบเบียนเป็นหลัก และมีการล่องเรือระยะยาวรอบโลก ( World
Cruise) แวะพักตามทา่ เรือ แวะพัก (Port of Call) ท่ีน่าสนใจในหลากหลายภูมิภาค เช่น ยุโรป อเมริกาใต้ เอเชีย
เป็นต้น เม่ือเรือสาราญเติบโตมากย่ิงข้ึน หลายประเทศได้มีการพัฒนาท่าเรือเพื่อตอบสนองความต้องการของเรือ
สาราญ สาหรบั ประเทศไทยแล้ว การพัฒนาท่าเรือส่วนใหญ่ไม่ได้เน้นความสามารถในการรองรับขนาดและจานวน
ของเรือสาราญเปน็ หลัก และยงั ไม่ให้ความสาคัญกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานคือตัวท่าเรือและสาธารณูปโภคที่
จาเป็นซ่ึงประเทศหลายประเทศในแถบเอเชียตะวันออกให้ความสาคัญอย่างมาก เช่น จีน ฮ่องกง ญี่ปุ่น เกาหลี มี
การสร้างท่าเรือตามมาตรฐานสากล ยง่ิ ไปกว่านั้นมีการพัฒนาท่าเรือในองค์รวมเพื่อแย่งชิงโอกาสในการเป็นท่าเรือ
หลักที่เป็นจุดเร่ิมต้นการล่องเรือหรือจุดส้ินสุดการล่องเรือ สาเหตุเพราะการเป็นท่าเรือหลักสามารถสร้างรายได้
ใหก้ ับท่าเรือมากถึง 4-8 เทา่ ของท่าเรอื แวะพัก ประเทศจีนได้สร้างท่าเรือสาหรับรองรับเรือสาราญไว้ในหลายเมือง
เช่น เมืองเทียนจิน เซี่ยงไฮ้ ปักก่ิง ต้าเหลียน ในขณะท่ีฮ่องกงก็มีการสร้างท่าเรือสาหรับเรือสาราญใหม่ ญี่ปุ่นกับ
เกาหลมี ที ่าเรือสาหรับรองรับในหลายเมอื งทา่ ทาใหส้ ายการเดินเรอื นาเรอื สาราญขนาดใหญม่ าให้บริการในภูมิภาค
นี้เพ่ิมข้ึน และต่อเนื่อง ในส่วนของท่าเรือในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ปัญหาหลักคือท่าเรือยังไม่ได้มาตรฐาน
ยกเว้นประเทศสิงคโปร์ ทาให้เป็นข้อจากัดในการนาเรือขนาดใหญ่มากเข้ามาในภูมิภาคแห่งนี้ ดังน้ัน จะเห็นได้ว่า
สถานการณ์การทอ่ งเท่ียวเรือสา้ ราญของไทยยังขาดการแข่งขันอย่างจริงจัง

2. จุดแขง็ จดุ ออ่ น โอกาส และอปุ สรรคของการท่องเท่ียวเรือสา้ ราญ ของไทยในปจั จบุ นั เปน็ อย่างไร

จุดแข็งของการท่องเที่ยวเรือส้าราญ ไทยยังมีทรัพยากรท่ีสวยงามมาก มีแหล่งท่องเที่ยวมากมายและ
สามารถแข่งขันกบั นานาชาติไดอ้ ย่างสบาย อย่างไรก็ตาม ตลาดโลกยังมีการขยายตัวด้านอุปสงค์อย่างต่อเน่ือง แต่
ด้านอปุ ทานที่จะรองรับยังไมเ่ พยี งพอ

จุดอ่อนของการท่องเที่ยวเรือส้าราญ ขาดโครงสร้างพื้นฐานอย่างจริงจังและการสร้างยังขาดคุณภาพใน
การรองรบั ทางดา้ นอุปสงค์

319

อุปสรรคของการท่องเที่ยวเรือส้าราญ ภาครัฐไม่ให้ความสาคัญกับการท่องเท่ียวทางน้าเท่าท่ีควรจึง
เนอ่ื งจากการลงทนุ มีการใชง้ บประมาณท่สี งู มากกลัวไมค่ ุ้มทุน

3. การพฒั นาการท่องเทย่ี วเรือสา้ ราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมจี ุดเนน้ ในเรอ่ื งใด

ควรองิ กบั การแขง่ ขนั กบั นานาชาติ ต้องสรา้ งแหลง่ ท่องเทย่ี วให้กับนกั ท่องเที่ยวท่ีใช้บริการเรือสาราญ เน้น
วถิ ขี องชมุ ชนเปน็ หลกั สร้างรายได้ แรงงาน

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเท่ยี วเรือสา้ ราญ ตามความคิดเหน็ ของทา่ น

แผนแม่บทจะต้องมีการพัฒนาในองค์รวม ไม่ใช่แค่ด้านใดด้านหน่ึง ตัวท่าเรือเป็นสิ่งท่ีจาเป็นเร่งด่วนมาก
ที่สุด แต่มิได้หมายความว่าทุกท่าเรือต้องมีการสร้างท่าเรือใหม่ เพราะบางท่าเรือเพียงแค่ปรับปรุงพัฒนาให้ดีข้ึนก็
เพยี งพอ และตอ้ งมกี ารศึกษาความเป็นไปได้ ในขณะท่ีปัจจัยอ่ืนๆ ท่ีเร่งด่วนต้องมีการกาหนดกรอบเวลาให้ชัดเจน
และระดับความจาเป็น หากทุกภาคีที่เกี่ยวข้องรู้บทบาทหน้าท่ีและร่วมมือเพ่ือขับเคลื่อน ประเทศไทยจะได้รับ
ประโยชนจ์ ากการเตบิ โตของการท่องเท่ยี วเรอื สาราญอย่างเต็มเมด็ เต็มหน่วย ดังนั้น แผนแม่บท ต้องยังเน้นจังหวัด
รองตา่ ง ๆทยี่ ังมีความยากจนอยู่ โดยเฉพาะการสรา้ งกิจกรรมท่องเท่ียวทางน้าผา่ นชุมชนต่างๆ

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจา้ ทา่ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเที่ยวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการทีม่ ีอยู่ยงั ไมส่ ามารถจดั การการท่องเท่ียวทางนา้ ได้อยา่ งมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบรู ณาการ ทา่ นเหน็ วา่ ควรดา้ เนนิ แกไ้ ข ปรบั ปรงุ พฒั นาย่างไร

ยังขาดประสิทธิภาพ เน่ืองจากเป็นการลงทุนท่ีสูงและมีเจ้าภาพหลายหน่วยงานจึงเป็นเร่ืองยากสาหรับ
การอนมุ ตั ิงบประมาณ และยังรวมถึงกฎหมายท่มี ีความซบั ซ้อน

320

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม
ภาคการศกึ ษา/ทกุ ภาคส่วนทีเ่ ก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคล่ือนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้
สามารถพฒั นาได้อย่างมีประสิทธิภาพและเปน็ รปู ธรรม ควรเปน็ อย่างไร

ความร่วมมือยังน้อย ยังไม่เห็นเป็นรูปธรรมเท่าที่ควร ลักษณะท่ีดี คือ ต้องบูรณาการร่วมกันในด้าน
งบประมาณ โดยเฉพาะการสร้างท่าเรือที่มีประสิทธภิ าพ

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศที่มีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญท่ีดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเรจ็ ดังกลา่ วมาปรบั ใช้กับประเทศไทยได้

ประเทศสิงคโปร์ ท่ีมีการบริหารจัดการการท่องเท่ียวทางน้าได้เป็นอย่างดี รวมถึงภาคบริการ และการ
ลงทนุ โครงสร้างพ้นื ฐาน

8. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

บางท่าเรอื ยังมีขอ้ จากดั บ้างในเรอื่ งตวั แหล่งท่องเที่ยว เช่น เกาะสมุย เกาะภูเก็ต ซ่ึงมีจุดเด่นในเร่ืองแหล่ง
ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ขณะท่ีแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม วิถีชีวิต และประวัติศาสตร์ยังมีน้อยและขาดกลไกใน
การจัดการท่ีดีเพียงพอ ในขณะที่นักท่องเท่ียวกลุ่มยุโรปและอเมริกันสนใจในแหล่งท่องเที่ยวประเภทวิถีชีวิต
ศิลปวฒั นธรรม อยา่ งไรก็ตาม ดว้ ยตวั สนิ ค้าทางธรรมชาติมีความโดดเด่น กอปรกับชอ่ื เสียงของทั้งสองท่าเรือน้ี จึงมี
เรือสาราญเดินทางไปแวะพักอย่างต่อเน่ือง หากท้ังสองท่าเรือสามารถพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวให้มีความหลากหลาย
มากขึ้น โดยเพิ่มส่วนที่ยังขาดอยู่ให้สามารถนาไปสร้างรายการนาเท่ียวท่ีน่าสนใจนอกจากจะสร้างความพึงพอใจ
แล้ว ยังสามารถดึงดูดเรือสาราญและเพ่ิมรายได้จากการท่องเที่ยวได้เพิ่มขึ้นอีกทางหน่ึง ในส่วนของผู้ให้บริการ
แม้ว่าการต้อนรับ มิตรไมตรีจะสร้างความประทับใจให้นักท่องเท่ียวเรือสาราญ สิ่งที่ประเทศไทยต้องพัฒนาคือ
ทักษะ ความรู้ ความชานาญของผู้ให้บริการ เพื่อเพ่ิมศักยภาพ และสร้างความพร้อมในการแข่งขันและเป็นการ
พฒั นาจุดแขง็ ใหเ้ ข้มแขง็ มากขึน้

9. ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพิ่มเติมส้าหรับประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยว
ทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการท่องเท่ียวเรือส้าราญ

การท่องเที่ยวเรือสาราญถือเป็นการท่องเที่ยวประเภทหน่ึงท่ีเจาะกลุ่มนักท่องเที่ยวคุณภาพ
ดังนั้น แผนแม่บทจะตอ้ งชว่ ยรฐั ในการบรกิ ารจัดการการทอ่ งเท่ียวเรือสาราญท่ีมหี ลากหลายมิติ ไม่ใช่แค่การพัฒนา
ท่าเรือเพียงเท่านั้น แต่จะต้องพัฒนาองค์ประกอบการท่องเที่ยวอ่ืนๆ ควบคู่กันไป เมื่อบริบทการท่องเที่ยวเรือ
สาราญเปล่ียนไป การสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน ทุกภาคีที่เก่ียวข้องต้องแสดงบทบาทและหน้าท่ีในการ

321

ขับเคลื่อนและประสานงานผ่านนโยบายและกลยุทธ์ต่างๆ ให้สอดคล้องกับสถานการณ์การท่องเท่ียวเรือสาราญ
โลก ดงั น้นั ประเทศไทยจึงตอ้ งกาหนดแผนและกลยทุ ธ์ให้ชัดเจนเปน็ รปู ธรรมพรอ้ มกรอบเวลาในการดาเนินการเพ่ือ
พัฒนาท่าเรือสาหรับเรือสาราญให้น่าสนใจ และไม่ใช่แค่บทบาทการเป็นท่าเรือแวะพัก แต่ต้องพัฒนาเพ่ือเป็น
ท่าเรือหลักของภูมิภาคและดึงดูดให้เรือสาราญเข้ามาท่องเที่ยวในหลากหลายท่าเรือของประเทศไทยต่อการ
ล่องเรือหน่ึงครั้ง ดังน้ัน แผนแม่บทจะต้องมีการพัฒนาในองค์รวม ไม่ใช่แค่ด้านใดด้านหน่ึง ตัวท่าเรือเป็นสิ่งที่
จาเป็นเร่งด่วนมากที่สุด แต่มิได้หมายความว่าทุกท่าเรือต้องมีการสร้างท่าเรือใหม่ เพราะบางท่าเรือเพียงแค่
ปรับปรุงพัฒนาให้ดีขึ้นก็เพียงพอ และต้องมีการศึกษาความเป็นไปได้ ในขณะที่ปัจจัยอื่นๆ ท่ีเร่งด่วนต้องมีการ
กาหนดกรอบเวลาให้ชัดเจน และระดับความจาเป็น หากทุกภาคีท่ีเกี่ยวข้องรู้บทบาทหน้าท่ีและร่วมมือเพ่ือ
ขับเคล่อื น ประเทศไทยจะได้รับประโยชนจ์ ากการเตบิ โตของการทอ่ งเที่ยวเรอื สาราญอยา่ งเต็มเม็ดเต็มหน่วย

322

6.12 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก พลต้ารวจตรีสุรเชษฐ์ หกั พาล รองผู้บัญชาการต้ารวจท่องเที่ยว

1. สถานการณก์ ารทอ่ งเท่ยี วเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบันเป็นอยา่ งไร
ดีขึ้นเมื่อก่อนเม่ือเทียบกับ 3 ปีที่ผ่านมาโดยตารวจการท่องเท่ียวและกรมเจ้าท่ามีการบังคับใช้กฎหมายท่ี

สะท้อนถึงการยกระดับดา้ นความปลอดภยั ในธุรกิจเรือสาราญ
2. จดุ แขง็ จดุ อ่อน โอกาส และอปุ สรรคของการท่องเท่ียวเรอื ส้าราญ ของไทยในปจั จุบนั เป็นอย่างไร

จุดแขง็ เร่มิ มีการขบั เคลือ่ นกลไกของรฐั ซงึ่ ทาให้เกิดแนวโน้มความเชอื่ มน่ั ของธุรกิจเรือสาราญ
จุดออ่ น โครงสร้างพ้ืนฐานอาจไม่รองรับด้านอุปสงค์ และดา้ นความปลอดภยั
โอกาส มกี ารขยายตัวในธุรกจิ
อปุ สรรค ความปลอดภัย และการบูรณาการดา้ นการจดั การด้านอุปทาน
3. การพฒั นาการท่องเท่ยี วเรือส้าราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมจี ุดเนน้ ในเรือ่ งใด
ควรเน้นการบรู ณาการให้มากขึ้น หาเจา้ ภาพ เพ่มิ การมีส่วนรว่ ม และ เนน้ การเข้าถึงชุมชน เปน็ ต้น

323

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเทีย่ วเรือสา้ ราญ ตามความคิดเห็นของท่าน

แผนแม่บทจะต้องสะท้อนถึงการปฏิรูปกฎหมายและกติกาท่ีเอ้ือต่อการเติบโตและการพัฒนาท่องเท่ียว
ทางน้า โดยเฉพาะความปลอดภัย และการส่งเสรมิ เรือตรวจตราให้เหมาะสม

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการท่ีมอี ยู่ยงั ไมส่ ามารถจดั การการท่องเที่ยวทางนา้ ไดอ้ ย่างมปี ระสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบรู ณาการ ทา่ นเห็นวา่ ควรดา้ เนนิ แก้ไข ปรบั ปรงุ พัฒนายา่ งไร

กลไกยงั ไมล่ า้ สมัย แต่ใชเ้ วลาในการสรา้ งความรว่ มมอื

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา/
ทกุ ภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคล่ือนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้สามารถพัฒนา
ไดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธภิ าพและเปน็ รปู ธรรม ควรเป็นอยา่ งไร

มกี ารขบั เคลื่อนท่ีดีโดยเฉพาะภาคประชาสงั คม และเอกชน ภาครัฐช่วยในการผลักดันและพัฒนาด้านการ
ทอ่ งเที่ยวทางน้าโดยเฉพาะดา้ นอุปทาน อย่างไรกต็ าม ภาคเอกชนควรคานงึ ถงึ ผลประโยชน์ของชมุ ชนเป็นหลกั

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศท่ีมีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญท่ีดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความสา้ เรจ็ ดงั กลา่ วมาปรบั ใชก้ ับประเทศไทยได้

ตุรกี มีรายได้จากการท่องเทีย่ วสงู และมีการพัฒนาท่าเรอื ทท่ี ันสมัย

8. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

ภาคใต้ และพัทยา เน่ืองจากมีแหล่งน้าและกิจกรรมท่องเท่ียวทางน้า สามารถนามาเชื่อมกับธุรกิจเรือ
สาราญ

324

9. ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เตมิ ส้าหรบั ประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพื่อสง่ เสริมการทอ่ งเท่ียวเรอื สา้ ราญ

ควรคานึงถึงด้านความปลอดภัย เช่น การเพ่ิมงบประมาณด้านความปลอดภัย นอกจากนั้น การเข้าถึง
จงั หวัดรองท่มี ชี ุมชนที่มีความยากจนและไดร้ ับการพัฒนาแหล่งทอ่ งเทยี่ วทางน้า

325

6.13 ผลการสัมภาษณเ์ ชิงลึก นายจิรตุ ม์ วศิ าลจติ ร อธิบดกี รมเจ้าทา่

1. สถานการณก์ ารท่องเที่ยวเรอื สา้ ราญของไทยในปจั จบุ นั เป็นอยา่ งไร

ในปัจจุบันก็ยังถือว่ามีโอกาสอย่างมาก โดยเฉพาะการเติบโตของตลาดแรงงานและงบประมาณในการ
สร้างท่าเรือในประเทศท่ีพัฒนาแล้ว ในประเทศไทยมีโอกาสเติบโตแต่รัฐต้องให้ความสาคัญ โดยเฉพาะการสร้าง
กิจกรรมต่างๆ ตามทา่ เรอื เน่ืองจากกิจกรรมการท่องเที่ยวจะนามาซ่ึงการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจชุมชน แต่ต้อง
วางแผนให้ครอบคลุมทุกมิติ

2. จดุ แข็ง จดุ ออ่ น โอกาส และอปุ สรรคของการท่องเท่ียวเรือสา้ ราญของไทยในปจั จุบนั เปน็ อยา่ งไร

จุดแข็ง มีการพัฒนาโครงการท่าเรือบ้าง มีทรัพยากรสวยงาม มีกิจกรรมทางท่องเท่ียวทางน้ามากมาย
นักทอ่ งเทีย่ วเดนิ ทางมาไทยเพราะสนใจทรัพยากรทางน้า

จุดอ่อนพฒั นาไม่เต็มที่ รฐั ยังไมใ่ หค้ วามสาคัญเนื่องจาก โครงการลงทนุ สงู ไป ไมม่ ีเจ้าภาพในการตัดสนิ ใจ

โอกาส ร่วมมอื พัฒนากบั ต่างประเทศ ใชแ้ นวคดิ PPP มาประยุกตเ์ พื่อให้นักลงทุนต่างประเทศเขา้ มา

3. การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญควรเป็นไปในทิศทางใด และมจี ุดเนน้ ในเรือ่ งใด

พฒั นาในพน้ื ทที่ ม่ี ศี ักยภาพอยู่ เปน็ ปัจจยั ท่ีสาคัญ เช่น ภูเก็ต พังงา สร้างท่าเรือ จุดเชื่อมต่อ เน้นให้เรือมา
สง่ ผโู้ ดยสารมาพักแรม และใชจ้ า่ ยเงนิ ให้มาก แตค่ วรเน้นนักทอ่ งเที่ยวใหมแ่ ละมีคณุ ภาพ

326

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทยพ.ศ. 2560-2564 เพื่อส่งเสริมการ
ท่องเท่ียวเรือสา้ ราญ ตามความคิดเห็นของทา่ น

แผนแม่บทต้องสะท้อนถึงความคุ้มค่าและการสร้างรายได้กับชุมชน แนวคิดการปฏิรูปกฎหมาย สร้าง
เจา้ ภาพ เกดิ การบรู ณาการ สรา้ งตัวช้วี ัดท่ีเน้นรายไดต้ อ่ หวั ของนกั ท่องเที่ยวทม่ี าใช้จ่ายในภาคการท่องเท่ียวทางน้า

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการท่ีมีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการที่มอี ยูย่ ังไม่สามารถจัดการการทอ่ งเทยี่ วทางน้าไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ทา่ นเหน็ วา่ ควรดา้ เนินแกไ้ ข ปรับปรงุ พัฒนาอย่างไร

ไม่มีกลไก และไม่มีประสิทธิภาพ ต้องมีการบูรณการ ควรปรับกลไกให้เกิดการขับเคล่ือนในระยะส้ันและ
ระยะกลาง และต้องเปน็ รปู ธรรม ให้กระทรวงมีกลไกมากข้ึนในการเปน็ เจา้ ภาพและต้องมรี ะบบตติ ามประเมนิ ผล

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม
ภาคการศึกษา/ทุกภาคสว่ นทเ่ี กี่ยวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญให้
สามารถพฒั นาไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพและเป็นรูปธรรม ควรเป็นอย่างไร

ยงั เห็นอยู่โดยเฉพาะในภาคเอกชนที่พยายามผลักดัน แลกเปล่ียนความคิดเห็นและพร้อมท่ีจะเป็นผู้ลงทุน
สว่ นภาคประชาสงั คมพยายามมีสว่ นรว่ ม และอยากใหภ้ าครฐั และภาคเอกชนเหน็ ความสาคญั ของการลงทุนท่ีส่งผล
ผลประโยชนต์ ่อชมุ ชนอย่างแท้จรงิ

7. โปรดยกตัวอย่างประเทศท่ีมีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเที่ยวเรือส้าราญที่ดี ซ่ึงจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดงั กล่าวมาปรับใชก้ ับประเทศไทยได้

สิงคโปร์:การวางโครงสรา้ ง ดแู ลทรพั ยากร และการบรกิ ารต่าง ๆ

ยโุ รป:แนวคิดระดบั ความร่วมมอื ระหว่างประเทศ

327

8. โปรดยกตัวอย่างพืนที่ท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนที่ท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

ภูเก็ต กระบ่ี และพงั งา พัฒนาให้เตม็ ท่ี ดวู า่ คมุ้ คา่ หรอื ไม่ แตต่ อ้ งมกี ิจกรรมตามท่าเรอื

9. ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เติมสา้ หรบั ประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้า
ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือสง่ เสริมการท่องเทยี่ วเรือสา้ ราญ

แผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 จะบรรลุเป้าหมายได้มีหลายภาคส่วนท่ี
เกี่ยวข้องท้ังภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และคนในพื้นที่ท่องเที่ยวนั้น ๆ ภาครัฐมีท้ังส่วนท่ีส่งเสริมและ
สนับสนุน และบางหน่วยมีข้อจากัดท่ีทาให้ไม่สามารถขับเคล่ือนหรือพัฒนาการท่องเท่ียวได้อย่างสมบูรณ์เนื่องจากแต่
ละหน่วยมีบทบาทหน้าที่แตกต่างกัน ซ่ึงต้องหาจุดร่วมท่ีทาให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศมากท่ีสุด ทั้งในแง่ของความ
สมดลุ และการรักษาทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืนและการพัฒนาการท่องเที่ยวควบคู่กันไป เพื่อให้แหล่งท่องเที่ยวทาง
ทะเลมีศักยภาพในการรองรับนักท่องเที่ยวได้อย่างย่ังยืน จาเป็นต้องมีการพัฒนาและฟ้ืนฟูแหล่งท่องเท่ียวให้เกิดความ
ยัง่ ยนื เชน่

- พัฒนาแหลง่ ทอ่ งเท่ียวทางทะเลใหมท่ มี่ ีศักยภาพเพ่ือสรา้ งทางเลือกใหม่

- พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลในพื้นที่เส่ือมโทรม โดยดาเนินการฟ้ืนฟู และปรับปรุงแหล่ง
ท่องเท่ยี ว หมู่เกาะ และนิเวศป่าเขาท่ีเสื่อมโทรมกลับคืนสู่สภาพเดมิ เป็นตน้

328

6.14 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก พลตรชี ัยวทิ ย์ ชยาภนิ ันท์ ผู้ทรงคณุ วุฒิ ส้านกั งานปลดั กระทรวงกลาโหม
และคณะท้างานและผชู้ ่วยเลขานุการในคณะกรรมการปฏริ ปู ประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม
เรื่องทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่ง

1. สถานการณ์การทอ่ งเทย่ี วเรอื ส้าราญของไทยในปจั จุบันเปน็ อยา่ งไร

การทอ่ งเที่ยวเรือสาราญถือเป็นทางเลือกในการท่องเท่ียวทางทะเลที่น่าสนใจสาหรับคนช้ันกลางข้ึนไปใน
ประเทศไทย และเป็นการดึงดูดการท่องเท่ียวท่ีใช้เวลาในโลกส่วนตัวท่ีมีกิจกรรมหลากหลายมากขึ้น ซึ่งสามารถ
ท่องเท่ียวสว่ นตวั ครอบครัว กลมุ่ ท่ีมีรสนิยมใกลเ้ คยี งกันได้

การแข่งขันของผู้ประกอบการค่อนข้างสูงเพราะมีกลุ่มนักท่องเที่ยวที่ยังไม่มากและไม่หลากหลาย กอปร
กบั มผี ้ปู ระกอบการเกดิ ขน้ึ ใหม่หลายราย และการปรับเปล่ยี นกิจกรรมมากขน้ึ กลา่ วคอื

1.1 เพ่ิมเส้นทาง เส้นทางที่ไปไกลมากขึ้นกว่าท่ีเคยใช้พ้ืนที่บริเวณอ่าวไทยหรือทะเลอันดามัน
อาทิ ไปยังประเทศใน ASEAN

1.2 เพมิ่ กจิ กรรมกฬี าและนนั ทนาการมากขึน้ โดยเฉพาะการพัฒนารูปแบบของ Music Hall

1.3 เพิ่มกิจกรรม casino

2. จุดแขง็ จดุ ออ่ น โอกาส และอปุ สรรค ของการท่องเทยี่ วเรอื สา้ ราญของไทยในปัจจุบนั เปน็ อยา่ งไร

2.1 จุดแข็ง

- ผู้ประกอบการทีป่ ระสบการณ์ / มเี งนิ ทนุ / มีการออก campaign ใหม่มาดึงดดู ลูกค้า

- เรอื และสิง่ อานวยความสะดวกส่วนใหญ่อยูใ่ นเกณฑม์ าตรฐาน

- การเพ่ิมกิจกรรมและเส้นทางการท่องเท่ียวสามารถสร้างความต้องการบริโภคของกลุ่มลูกค้า
เป้าหมายใหม่และลกู ค้ากลมุ่ เดมิ ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี

- การพัฒนา Sea Pass Card เป็นสงิ่ อานวยความสะดวกให้แก่ลูกค้าได้เปน็ อยา่ งดี

2.2 จุดอ่อน

- กล่มุ ลูกคา้ เป้าหมายชาวไทยมีจานวนจากดั และส่วนใหญ่ขาดกาลงั ซอื้

329

- ทัศนคติของนักท่องเท่ียวไทยส่วนใหญ่มักจะไม่ชอบให้ขีดวงการท่องเท่ียวจากัด เพราะหากไม่
ร่วมกิจกรรมบนเรอื แล้ว จะสัมผสั เพียงน้ากบั ฟ้า

- การให้บริการหลายประการมคี ่าใช้บริการค่อนขา้ งสูง อาทิ Internet casino
2.3 โอกาส

- นักท่องเทย่ี วมีทางเลอื กจาก campaign ใหม่ๆ

- นักทอ่ งเท่ยี วต่างชาตใิ หค้ วามสนใจในบริการและ campaign มากข้นึ

- ความแออัดของการท่องเท่ียวในแหล่งท่องเท่ียวทางทะเลหลายๆ แห่ง จะเป็นแรงผลักดันให้
กลุ่มลกู ค้าเปลีย่ นแปลงพฤตกิ รรมไปใช้บริการเรอื สาราญมากข้ึน

2.4 อปุ สรรค

ปรับปรุง - การบริการในเรื่อง Immigration ค่อนข้างเป็นปัญหาในกรณีเดินทางไปประเทศอื่นควร
- ขอ้ จากัดในเรอื่ ง Season โดยเฉพาะในเรือ่ งมรสมุ ที่เกดิ ขึน้ บอ่ ยทางภาคใต้

- ปญั หาในเรื่องการพยากรณอ์ ากาศของไทยที่ไมส่ ู้จะแม่นยา

- กฎหมายและกฎระเบียบของหน่วยงานภาครัฐก่อให้เกิดปัญหาในทางปฏิบัติเพราะมีกฎหมาย
มาใชบ้ งั คบั มากจนเกนิ ไป

3. การพัฒนาการท่องเท่ยี วเรือส้าราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมีจุดเน้นในเร่ืองใด

หากพิจารณาในภาพรวมแล้ว การท่องเที่ยวเรือสาราญถือเป็นทางเลือกส้าคัญในการท่องเท่ียวทางทะเล
ในภาวะที่แหล่งท่องเที่ยวทางทะเลไม่สามารถรองรับปริมาณนักท่องเที่ยวได้อย่างเหมาะสมในปัจจุบัน กอปรกับ
ผปู้ ระกอบการสว่ นใหญย่ นิ ยอมและมแี นวทางท่ีจะลงทุนในการพัฒนากิจกรรมและบริการ จึงควรมุ่งเน้นพัฒนาใน
เรอื่ งของ

3.1 การสรา้ ง campaign ทางการจ่ายเงนิ ให้แก่กลุ่มลูกค้าเป้าหมายชาวไทย เพื่อให้เกิด Demand ในการ
ใชบ้ รกิ าร

330

3.2 การให้บริการในเรือสาราญไม่ควรมุ่งจาหน่ายผลิตภัณฑ์ของกิจการมากเกินไป หากเปิดโอกาสให้
ชุมชนท้องถ่ินท่ีเป็นจุดแวะพัก เข้ามามีโอกาสจาหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชนได้ ก็จะเป็นการช่วยสร้างเศรษฐกิจชุมชน
และทา CSR ใหเ้ กดิ ประโยชนแ์ ก่ผปู้ ระกอบการได้เปน็ อย่างดี

3.3 ควรจัดกิจกรรมกีฬาท่ีสามารถเล่นเป็นหมู่คณะ หรือครอบครัว ซึ่งจะเป็นการส่งเสริมในเร่ือง Sport
Tourism ตามนโยบายภาครฐั ดว้ ย

3.4 สนับสนุนให้ผู้ประกอบการจัด campaign สาหรับนักท่องเที่ยวต่างประเทศ โดยหน่วยงานของรัฐมี
บทบาทในการส่งเสรมิ

3.5 ส่งิ ทตี่ อ้ งพิจารณาคือการเดินทางไปข้ึนเรือที่อาจมีทั้งการเดินทางในหลายมิติคือทางบก ทางเรือ และ
ทางอากาศ จงึ ควรพิจารณาแนวทางการอานวยความสะดวกและความปลอดภยั ของการเดินทาง

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเท่ียวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือส่งเสริมการ
ท่องเทย่ี วเรือส้าราญ ตามความคิดเหน็ ของท่าน

ข้อพิจารณาสาคญั คือ

4.1 ผ้ปู ระกอบการเป็นผู้ลงทนุ และให้บริการ

4.2 หน่วยงานภาครัฐเป็นผู้กาหนดนโยบายในการส่งเสริม สนับสนุน และกากับดูแล ดังนั้น หน่วยงาน
ภาครัฐ ควรทาหน้าท่ีเป็น Promoter และ Regulator จึงไม่ควรลงไปทาหน้าท่ี Actor เสียเอง หากแต่เป็นผู้
อานวยความสะดวกและตรวจตราดแู ลไม่ใหผ้ ู้ประกอบการเอาเปรยี บลูกคา้ หรือทาลายสภาพแวดลอ้ ม

4.3 ควรตระหนักถึงการปฏิบัติตามกฎหมายและ กฎระเบียบ ที่ถูกต้อง รวมท้ัง วิธีการท่ีถูกต้อง
ตรงไปตรงมา เพราะจะเป็นการสร้างความเช่ือมั่นให้แก่ลูกค้าเป้าหมาย โดยเฉพาะลูกค้าที่เป็นนักท่องเที่ยว
ชาวตา่ งชาติ และนักทอ่ งเท่ียวชาวไทยกลมุ่ ใหม่

331

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าทา่ กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของส่วนราชการท่ีมีอยยู่ ังไมส่ ามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้าไดอ้ ย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ท่านเห็นว่าควรด้าเนนิ แกไ้ ข ปรบั ปรุง พฒั นาอย่างไร

ก่อนอื่นต้องทาความเข้าใจก่อนว่าแต่ละส่วนราชการต่างมีกฎหมายและรักษากฎหมายหน่วยงานละ 1
ฉบับเป็นอย่างน้อย ดังน้ันการบังคับใช้กฎหมายจึงเป็นไปตามเจตนารมณ์ของบทบัญญัติท่ีเป็นการเฉพาะ จึง
ก่อใหเ้ กิดปญั หาในการปฏบิ ัตทิ ง้ั ของผู้ประกอบการและลูกคา้

ดังนั้น แผนแมบ่ ทการพฒั นาการทอ่ งเทยี่ วทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 จึงควรมีการกาหนดแนวทาง
ในการปลดล็อคปัญหาในลักษณะการบูรณาการการบังคับใช้กฎหมายให้เรียบร้อยและเหมาะสม ทั้งนี้ หากไม่
สามารถแก้ไขปญั หาดงั กล่าวไดก้ ็จะเปน็ อปุ สรรคในการดาเนินการต่อไป

6. ท่านเห็นว่า ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน ภาคประชาสังคม
ภาคการศึกษา/ทุกภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง ในการผลักดันและขับเคลื่อนให้การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญ
ใหส้ ามารถพัฒนาไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพและเปน็ รูปธรรม ควรเปน็ อยา่ งไร

เช่นเดียวกับข้อ 5 คือปลดล็อคปัญหาของกฎหมาย และบูรณาการการทางานร่วมกันของทุกส่วนราชการ
และหน่วยงานภาครฐั ใหเ้ ป็นรูปธรรมกอ่ น

7. ท่านต้องการให้ภาครัฐเข้ามาส่งเสริม/สนับสนุนการท่องเที่ยวเรือส้าราญในประเด็นใดมากท่ีสุด และ
ต้องการให้ภาครฐั เขา้ มาส่งเสรมิ /สนบั สนุนการทอ่ งเทีย่ วเรอื ส้าราญอย่างไร

เชน่ เดยี วกบั ข้อ 5 คอื ไม่ควรให้ระบบหรอื กระบวนการทางานของส่วนราชการและหน่วยงานภาครัฐ เป็น
ผู้กอ่ ปญั หาเสยี เอง ซึ่งในปจั จบุ ันมเี พิม่ เติมในเรอ่ื งของการรักษาความสะอาดขององค์กรปกครองท้องถ่ินในเส้นทาง
ท่องเท่ยี ว ปัญหาแรงงานตา่ งดา้ ว ปญั หาเรื่องการค้ามนษุ ย์ ซึ่งเป็นอปุ สรรคต่อการประกอบการ

332

8. โปรดยกตัวอย่างประเทศท่ีมีการจัดการ/การพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส้าราญท่ีดี ซึ่งจะสามารถน้าบทเรียน
ความส้าเร็จดังกล่าวมาปรบั ใชก้ ับประเทศไทยได้

เรือสาราญที่น่าสนใจและเป็น Best Practice ควรเป็นเรือสัญชาติสหราชอาณาจักร อาทิ Great
Western Steamship Company, White Star Line Ltd. ท่ีมุ่งเน้นในเรื่องการอานวยความสะดวก ท่ีใช้
เทคโนโลยีสมัยใหม่ และการสรา้ งกจิ กรรมท่นี ่าสนใจ รวมถงึ เสน้ ทางใหมๆ่ ในการใหบ้ รกิ าร

9. โปรดยกตัวอย่างพืนท่ีท่ีมีศักยภาพและ/หรือพืนท่ีท่ีคาดว่าจะมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเรือ
สา้ ราญของประเทศไทย

ด้านทะเลอันดามัน บริเวณอ่าวพังงาที่เป็นกลุ่มอ่าวที่สวยงาม แม้ว่าในขณะน้ีจะมีนักท่องเที่ยวสนใจใช้
บรกิ าร แตเ่ รือสาราญสามารถจัดโปรแกรมเลอื กวนั เวลา และสถานที่ในชว่ งทีไ่ ม่ใช่วันหยดุ หรือ High Season เพ่ือ
จะไดไ้ ม่เปน็ การใชบ้ ริการในวนั เวลาท่ที ัวรเ์ ข้าใช้บริการ

10. ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพิ่มเติมส้าหรับประกอบการจัดท้าแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทาง
นา้ ของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือสง่ เสรมิ การทอ่ งเทยี่ วเรอื สา้ ราญ

การดาเนินการพัฒนาการท่องเทยี่ วทางนา้ ควร

10.1 แบง่ งานระหวา่ งผู้ประกอบการและหนว่ ยงานภาครฐั ให้ชัดเจน มีเส้นแบง่ ท่ชี ัดเจน

10.2 บูรณาการการบังคบั ใชก้ ฎหมาย และการปฏบิ ัตงิ านของสว่ นราชการและหนว่ ยงานภาครฐั ให้ชัดเจน

10.3 สิ่งที่จะเป็นตัวกาหนดความสาเร็จคือ การประกอบการท่ีไม่เอาเปรียบลูกค้า การไม่ทาลาย
สภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติ (อาทิ ขยะ นา้ เสยี การทาลายทรัพยากรธรรมชาติ) การเคารพกฎหมายโดยเคร่งครัด
การสร้างจติ สานกึ การท่องเท่ียวทางน้าให้แกน่ ักท่องเทีย่ วท้ังชาวไทยและชาวตา่ งประเทศ

333

6.15 ผลการสมั ภาษณเ์ ชิงลึก นายวฒั นา โชคสวุ ณิช ผบู้ ริหารบรษิ ัท E.A.S. Maritime Agencies
(Thailand) จ้ากัด

1. สถานการณก์ ารท่องเที่ยวเรอื ส้าราญของไทยในปัจจุบันเปน็ อย่างไร

แหลง่ ทอ่ งเท่ียวทางน้าเป็นท่ียอมรับผู้มีส่วนเก่ียวข้อง แต่ยังขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานในการรองรับเรือ
ยอร์ชขนาดใหญ่ ขาดแคลนอซู่ อ้ มเรอื ขนาดใหญ่ ไมม่ ีการบรู ณาการการพัฒนารว่ มกนั ระหว่างภาครัฐและเอกชน

2. จดุ แขง็ จุดอ่อน โอกาส และอปุ สรรคของการทอ่ งเที่ยวเรือสา้ ราญของไทยในปัจจุบนั เปน็ อยา่ งไร

Strengths Weaknesses Opportunities Threats

ความสวยงามของแหล่ง ภาครัฐขาดความรู้ความ โดยสถานที่ต้ังมีคว าม บุคลากรขาดองค์คามรู้ใน

ท่องเทย่ี วในอันดามนั เข้าใจในธรุ กิจ เ ห ม า ะ ส ม ใ น ก า ร เ ป็ น ก า ร เ ดิ น เ รื อ ที่ ไ ด้

ศูนย์กลางการท่องเท่ียว มาตรฐานสากล

ด้วยเรอื ยอรช์

ท่ีตังและการเชื่อมต่อ ข า ด แ ค ล น ก า ร ล ง ทุ น ส า ม า ร ถ เ ชื่ อ ม ต่ อ ก า ร ความปลอดภัยในการ

ทางการท่องเทย่ี ว โครงสร้างพื้นฐานจาก ท่ อ ง เ ท่ี ย ว กั บ พ้ื น ที่ ที่ มี เดินทางท่องเท่ียวด้วยเรือ

ภาครับในการรองรับเรือ ความสวยงามและได้รับ ยอร์ชในน่านน้าไทยและ

ยอร์ชขนาดใหญ่ ความนิยมในการเล่นเรือ พน้ื ท่ีใกลเ้ คยี ง

ยอร์ชอาทิ ออสเตรเลีย,

อนิ โดนีเซยี , พมา่

มี โ ค ร ง ส ร้ า ง พื น ฐ า น ขาดการบูรณาการการ เป็นศูนย์กลางในการซ้อม ข า ด ก า ร พั ฒ น า แ ห ล่ ง

(Marina) ในการรองรับ พัฒนาอย่างเป็นเอกภาพ บารงุ ท่องเที่ยวให้สอดคล้องกับ

มุ่งเน้นผลประโยชน์ของ ลักษณะเฉพาะของการ

ประเทศชาติและส่วนรวม เลน่ เรือยอร์ช

เปน็ หลกั

ความสามารถในการซ้อม กฎระเบียบที่เก่ียวข้อง มีความพร้อมในด้านงาน
บ้ารุง โครงสร้างด้านภาษี ไม่ บริการ

สอดคล้องและสนับสนุน

334

Strengths Weaknesses Opportunities Threats
การขยายตัวของธรุ กจิ

มี supply chain รองรับ ไ ม่ มี ก า ร จั ด เ ก็ บ
ใ น เ ร่ื อ ง อ ะ ไ ห ล่ แ ล ะ ค่าธรรมเนียมท่ีเกี่ยวข้อง
อปุ กรณท์ ีเ่ ก่ียวขอ้ ง อย่างเปน็ ระบบ ไมโ่ ปรง่ ใส

3. การพัฒนาการทอ่ งเทีย่ วเรอื ส้าราญควรเปน็ ไปในทศิ ทางใด และมีจดุ เน้นในเร่อื งใด

ปรับปรุงและพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานสาหรับเรือยอร์ชขนาดใหญ่ ปรับปรุงและพัฒนากฎระเบียบให้
สอดคลอ้ งกับลักษณะเฉพาะของธุรกจิ

4. หลักการส้าคัญของแผนแม่บทการพัฒนาการท่องเที่ยวทางน้าของไทย พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือส่งเสริมการ
ท่องเทยี่ วเรือส้าราญ ตามความคดิ เห็นของทา่ น

มองผลประโยชน์ของส่วนรวมในการวางแผนพัฒนาเพื่อสนับสนุนการขยายตัวของธุรกิจอย่างมีเอกภาพ
สามารถผลักดนั ใหเ้ กิดผลไดอ้ ยา่ งมรี ูปธรรม

5. ท่านเห็นว่ากลไกของส่วนราชการที่มีอยู่ อาทิ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเท่ียวแห่งประเทศ
ไทย กรมเจ้าท่า กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นต้น สามารถจัดการการท่องเที่ยวทางน้า (โดยเฉพาะ
การท่องเท่ียวเรือส้าราญ) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดการบูรณาการมากน้อยเพียงใด หาก
กลไกของสว่ นราชการทมี่ ีอยยู่ ังไม่สามารถจัดการการทอ่ งเท่ียวทางน้าได้อย่างมปี ระสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
เกิดการบูรณาการ ท่านเหน็ ว่าควรดา้ เนินแก้ไข ปรับปรุง พฒั นาอย่างไร

ยังไมม่ กี ารบูรณาการอย่างมเี อกภาพ กระทรวงการท่องเทย่ี วและกฬี าตอ้ งมีหน่วยงานท่ีรับผิดชอบโดยตรง
เพอ่ื ใหเ้ กิดการพัฒนาอยา่ งตอ่ เน่ืองและมีเอกภาพ