100 Từ giữa năm 1992, trước những yêu cầu mới của công tác tập hợp thanh niên nói chung và sinh viên nói riêng; công tác tập hợp sinh viên và phát triển phong trào sinh viên thành phố, xu thế phát triển Hội sinh viên ở các địa phương khác, vấn đề khôi phục Hội Sinh viên trong các trường đại học - cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được đề cập. Ngày 25 tháng 10 năm 1995, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh được thành lập. Với truyền thống và bề dày lịch sử, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy tốt vai trò của mình trong tập hợp, đồng hành sinh viên trong học tập, rèn luyện, phát huy sức trẻ, tài năng của sinh viên trong tham gia đóng góp xây dựng, phát triển Thành phố. Dưới sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác cán bộ trẻ, tạo nguồn cán bộ cho Đảng, Hệ thống chính trị, ngày 05 tháng 02 năm 2021, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Đề án số 01-ĐA/TU về hỗ trợ, phát triển tài năng trẻ và lãnh đạo tương lai của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 - 2035. Trong đó, sinh viên Thành phố với số lượng đông đảo (khoảng 600.000 sinh viên và xu hướng tăng dần qua các năm), được đào tạo bài bản về kiến thức chuyên môn, kỹ năng để tham gia thị trường lao động, sẽ là nguồn quan trọng tham gia Đề án số 01 của Thành ủy. Với vai trò và nhiệm vụ được giao, nhận thấy trong thời gian qua, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh cùng với tập thể Ban Thường vụ Thành
101 Đoàn cũng đã có những giải pháp nhất định trong triển khai thực hiện Đề án số 01-ĐA/TU Thành Đoàn; tổ chức nhiều chương trình, hoạt động, qua đó phát hiện, tập hợp, tuyên dương các tài năng trẻ ở nhiều lứa tuổi; tạo môi trường để các tài năng trẻ phát huy sở trường, các ý tưởng, sáng kiến đóng góp cho Thành phố và hỗ trợ đưa các ý tưởng, sáng kiến đó vào thực tiễn; chủ động tổ chức nhiều chương trình, hoạt động để tìm kiếm, phát hiện, tuyên dương, phát huy tài năng trẻ; tiêu biểu như các chương trình, hoạt động: Phong trào Tuổi trẻ sáng tạo; Chương trình đồng hành cùng thanh niên trong học tập; lãnh đạo thành phố gặp gỡ cán bộ Đoàn các thời kỳ và đoàn viên tiêu biểu; Vườn ươm sáng tạo khoa học công nghệ trẻ… Tuy nhiên, mức độ nhận biết của sinh viên về Đề án 01 hay các chính sách, chế độ đãi ngộ đối với tài năng trẻ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, các giải pháp tuyên truyền chưa tập trung đẩy mạnh. Việc kết nối, giới thiệu sinh viên xuất sắc, tài năng trẻ cho các cơ quan, đơn vị trong khu vực công chưa đạt kết quả nổi bật, một phần là do các bạn còn chưa quan tâm đến việc tham gia vào hệ thống chính trị, mặt khác, việc tuyển dụng tài năng trẻ vào hệ thống chính trị phải theo nhiều quy định phức tạp. Việc tham mưu cho Thành ủy những giải pháp cụ thể, cơ chế thí điểm để thu hút, tạo nguồn cán bộ trẻ từ sinh viên xuất sắc, nhà khoa học trẻ chưa rõ nét. Căn cứ các quy định hiện hành, ý kiến chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy và từ thực tế công tác hỗ trợ, phát triển tài năng trẻ và lãnh đạo tương lai của Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua, Ban
102 Tổ chức Thành ủy đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh cần quan tâm tập trung để góp phần nâng cao hiệu quả công tác tham mưu thực hiện Đề án số 01-ĐA/TU của Ban Thường vụ Thành ủy, cụ thể: Một là, Đẩy mạnh tuyên truyền về Đề án số 01- ĐA/TU trong các nhóm đối tượng tài năng trẻ, đặc biệt về cơ chế, chính sách, thu nhập, đãi ngộ đối với tài năng trẻ. Việc tuyên truyền phải thiết thực, hiệu quả, đến được với từng đoàn viên, thanh niên, mà đặc biệt là đoàn viên, hội viên đang học tập tại các trường đại học, học viện, các cán bộ khoa học trẻ trên địa bàn Thành phố và sinh viên Việt Nam ở nước ngoài. Kết hợp giữa các kênh thông tin, tuyên truyền truyền thống với các phương tiện truyền thông hiện có của Thành Đoàn như Báo Tuổi Trẻ online, fanpage mạng xã hội, ứng dụng Tuổi trẻ thành phố Bác… Hai là, Tăng cường việc trang bị các kiến thức cơ bản về Đoàn - Hội - Đội và hệ thống chính trị, các quy định pháp luật cho tài năng trẻ để tăng khả năng nắm bắt thông tin của các tài năng trẻ về hệ thống chính trị; qua đó thu hút các bạn tham gia ứng tuyển vào hệ thống Đoàn - Hội - Đội. Kết nối với các cơ quan, đơn vị, tạo điều kiện cho sinh viên các trường Đại học, Học viện, Cao đẳng được thực tập, kiến tập, trải nghiệm để tăng cường hiểu biết về môi trường làm việc trong khu vực công, tính chất và ý nghĩa công việc. Ba là, Tiếp tục phát huy vai trò của Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh trong tập hợp, dẫn dắt, định hướng các tài năng trẻ cống hiến
103 tài năng, trí tuệ vào các công trình, phần việc đóng góp cho lợi ích chung của cộng đồng địa phương và xã hội. Bốn là, Tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị nghiên cứu, tham mưu cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện các cơ chế, chính sách phù hợp; có kế hoạch theo dõi xuyên suốt và tập hợp học sinh có triển vọng từ năm cuối trước khi tốt nghiệp trung học phổ thông, học sinh đỗ thủ khoa, đạt giải quốc gia, quốc tế, sinh viên đại học có kết quả học tập, nghiên cứu và rèn luyện xuất sắc ngay từ năm thứ nhất của các cơ sở đào tạo trong nước, Sinh viên 5 tốt; tăng cường giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện lý tưởng cách mạng, đạo đức lối sống, truyền thống, lịch sử dân tộc, tạo điều kiện, cơ hội, khích lệ để đội ngũ sinh viên này được phát huy tài năng, trí tuệ, tích cực tham gia cống hiến; tiến hành khảo sát, tọa đàm nghiên cứu nắm bắt chính xác nhu cầu, nguyện vọng của sinh viên, các tài năng trẻ về nhu cầu công việc, môi trường, thông tin, tuyền truyền về chế độ, chính sách đãi ngộ; tuyển chọn, giới thiệu những cá nhân tiêu biểu để các cơ quan, đơn vị của thành phố xem xét, tuyển dụng theo quy định, bổ sung nguồn nhân lực cho thành phố. ______
104
105 Vai trò của tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố trong tham gia thực hiện Đề án số 01-ĐA/TU của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về hỗ trợ, phát triển tài năng trẻ và lãnh đạo tương lai của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 - 2035 Đồng chí NGUYỄN DUY TÂN Phó Giám đốc Sở Nội vụ Trưởng Ban Tôn giáo TP. Hồ Chí Minh Cùng với cả nước, những năm qua, phong trào sinh viên trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục được các cấp, các ngành quan tâm chăm lo xây dựng, gắn bó chặt chẽ với các phong trào hành động cách mạng của đoàn viên, thanh niên. Nhiều chương trình, hoạt động của học sinh, sinh viên đã khơi dậy tinh thần tình nguyện, xung kích, năng động sáng tạo, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố. Các trường học đẩy mạnh công tác tuyên truyền, triển khai các phong trào “Thi đua học tập tốt, rèn luyện tốt”, “Sinh viên 5 tốt” giúp sinh viên có cơ hội rèn luyện đạo đức, lối sống, kỹ năng thực hành xã hội, giúp các em ngày càng tự tin vươn lên trong cuộc sống. Thực hiện theo Quyết định số 5784/QĐUBND ngày 17 tháng 12 năm 2018 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị định số 140/2017/NĐ-CP ngày 05
106 tháng 12 năm 2017 của Chính phủ về chính sách thu hút tạo nguồn cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó ngày 05 tháng 02 năm 2021, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Đề án số 01-ĐA/TU về hỗ trợ, phát triển tài năng trẻ và lãnh đạo tương lai của Thành phố Hồ Chí Minh (giai đoạn 2020 - 2035). Qua 02 năm triển khai thực hiện Đề án, các cấp ủy, cơ quan, đơn vị luôn quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; trên cơ sở đề án vị trí việc làm, căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ tuyển dụng cán bộ bảo đảm trình độ chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định, các cơ quan, đơn vị thường xuyên chỉ đạo rà soát, bổ sung, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn về công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; xây dựng và ban hành tiêu chuẩn các chức danh cán bộ lãnh đạo chủ chốt, làm cơ sở thực hiện công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm cán bộ. Quan tâm, tạo điều kiện để cán bộ trẻ, cán bộ trong nguồn quy hoạch, tham gia học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, lý luận chính trị; tập trung rà soát, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy trình, công tác quản lý các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trẻ triển vọng thuộc diện quy hoạch của các đơn vị trong hệ thống chính trị Thành phố Hồ Chí Minh phù hợp tình hình hiện nay, góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thành phố. Tuy nhiên, công tác tạo nguồn cán bộ trẻ, nhất là tạo nguồn cán bộ lãnh đạo, quản
107 lý trẻ tuổi của thành phố còn hạn chế; các chế độ chính sách thu hút đội ngũ nhân lực trẻ, trình độ cao vào hệ thống chính trị còn nhiều bất cập... Tình hình dịch bệnh Covid-19 kéo dài, diễn biến ngày càng phức tạp nên ảnh hưởng đến kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Năm 2021, thực hiện giãn cách xã hội trên toàn địa bàn thành phố ảnh hưởng nhất định đến việc triển khai Đề án số 01-ĐA/TU tại các cơ quan đơn vị; nên công tác tuyên truyền, quán triệt, triển khai thực hiện đề án chưa được các cấp ủy, cơ quan, đơn vị quan tâm, chưa có nhiều hoạt động tuyên truyền tại các trường Đại học trên địa bàn Thành phố để thu hút sinh viên tốt nghiệp loại giỏi tham gia tuyển chọn vào hệ thống chính trị của thành phố. Đồng thời sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc chưa quan tâm đăng ký tham gia làm việc tại các cơ quan, đơn vị của thành phố theo chính sách thu hút của Đề án số 01; vì có xu hướng lựa chọn làm việc tại các tập đoàn, doanh nghiệp, công ty nước ngoài tại Việt Nam. Bên cạnh đó một số nguyên nhân liên quan đến lương, môi trường làm việc thì còn có một nguyên nhân quan trọng tác động đến xu hướng lựa chọn của sinh viên là các doanh nghiệp, công ty này thường tiếp cận lực lượng sinh viên giỏi, xuất sắc từ sớm thông qua các chương trình thực tập, ngày hội tuyển dụng, việc làm, các chương trình học bổng. Đây là điểm mà ít cơ quan, đơn vị nhà nước đầu tư thực hiện. Ngoài ra, sinh viên xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ có nhiều cơ hội có học bổng học tập trong và
108 ngoài nước nên chưa quan tâm việc tuyển dụng làm việc cho thành phố; chế độ, chính sách tiền lương, thu nhập của đơn vị hành chính Thành phố Hồ Chí Minh thấp hơn so với các đơn vị ngoài khu vực công; mức sống và chi phí sinh hoạt tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, họ thường ưu tiên học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, chưa quan tâm đến làm việc trong hệ thống chính trị. Một số sinh viên tốt nghiệp xuất sắc tại các tỉnh, thành khác thì quay trở về địa phương theo chính sách thu hút của địa phương. Để phát huy vai trò của tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố trong tham gia thực hiện Đề án số 01-ĐA/TU của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về hỗ trợ, phát triển tài năng trẻ và lãnh đạo tương lai của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 - 2035; Sở Nội vụ sẽ tiếp tục tham mưu một số giải pháp cụ thể như sau: - Tiếp tục thực hiện tuyên truyền Đề án số 01 trong trường học để đoàn viên, sinh viên tiếp cận thông tin thường xuyên, kịp thời, rộng rãi, dưới nhiều hình thức khác nhau, đồng thời mỗi bạn sinh viên phải là một tuyên truyền viên theo phương thức 1+1 (một bạn sinh viên tuyên truyền một bạn sinh viên) để các đối tượng được áp dụng biết đến nội dung của Đề án số 01. - Các cơ quan có liên quan tham mưu cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện việc thu hút, tạo nguồn cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ. Theo dõi, giới thiệu các tài năng trẻ tâm huyết đóng góp vào làm tại các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính
109 trị - xã hội của thành phố, quận, huyện, đơn vị sự nghiệp công lập. - Song song đó, Thành Đoàn, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố cần tăng cường phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Đại học Quốc gia TP.HCM cùng một số đơn vị rà soát, giới thiệu các đối tượng phù hợp với đề án. Quan tâm phát hiện, bồi dưỡng các tài năng trẻ để trở thành những gương điển hình tham gia vào hệ thống Đoàn - Hội - Đội và các cơ quan trong hệ thống chính trị. Đồng thời, thu hút thêm các tài năng trẻ khác cùng tham gia phục vụ người dân và doanh nghiệp, góp phần xây dựng và phát triển Thành phố. - Các đơn vị trường cần có chính sách hỗ trợ học bổng, kinh phí học tập cho sinh viên xuất sắc đến khi tốt nghiệp ra trường; xây dựng hình ảnh, môi trường làm việc thân thiện, năng động, có cơ hội phát huy năng lực và khuyến khích áp dụng cách nghĩ cách làm mới phù hợp với tình hình thực tiễn; tập trung vào các chính sách hỗ trợ về nhà ở như cho thuê, mua nhà ở xã hội, trả lương tương xứng với vị trí công tác và hiệu quả công việc. - Hội sinh viên Thành phố cần thực hiện khảo sát đối với các đối tượng của Đề án về nhu cầu, nguyện vọng, mong muốn của sinh viên khi công tác tại các cơ quan, đơn vị nhà nước từ đó kiến nghị việc xây dựng, điều chỉnh các chính sách hỗ trợ phù hợp và sát với nhu cầu của sinh viên thành phố để tạo sự thu hút mạnh hơn. - Tiếp tục tổ chức các hội nghị gặp gỡ, đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với sinh viên tiêu biểu của
110 các trường đại học trên địa bàn thành phố và từng nhóm đối tượng sinh viên để lắng nghe ý kiến góp ý xây dựng, phát triển thành phố. Với vai trò của Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh đại diện cho gần 600.000 Hội viên, sinh viên Thành phố. Tôi tin tưởng rằng với niềm tin yêu của Đảng, chính quyền Thành phố, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố sẽ tiếp tục đưa ra những định hướng công tác Hội và phong trào sinh viên nhiệm kỳ 2023 - 2028 mang lại nhiều khí thế mới, thành công mới. _____
111 Xây dựng văn hóa sinh viên trong bối cảnh hội nhập hiện nay PGS.TS. NGÔ THỊ PHƯƠNG LAN Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy ĐHQG-HCM, Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM 1. Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, quá trình hội nhập quốc tế đã mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam. Điều này giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận thông tin và học hỏi về các tiến bộ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, và quản lý trên toàn cầu. Đặc biệt, đối với các trường Đại học lớn, các hoạt động hỗ trợ tăng cường nhận thức về quá trình hội nhập đã giúp sinh viên phát triển kỹ năng và tư duy có tính đa quốc gia. Việc giao lưu văn hóa và tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã thay đổi nhanh chóng nhiều khía cạnh của đời sống xã hội, đặc biệt là về giá trị và chuẩn mực xã hội. Nhu cầu tiếp nhận và thấu hiểu văn hóa, đặc biệt là những giá trị văn hóa mới để phục vụ sự phát triển của quốc gia trở thành nhu cầu thiết yếu tự giác của các dân tộc. Các nước tăng cường giao lưu, trao đổi văn hóa và chia sẻ giá trị văn hóa, giúp các dân tộc gần gũi và hiểu nhau hơn. Ðồng thời, hội nhập quốc tế cũng tạo ra những thách thức trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hiện nay, sự lan tỏa của toàn cầu hóa và sự phát triển của nền kinh tế thị trường tại Việt Nam đã có tác động tích cực đối với lối sống của sinh viên. Một mặt,
112 sinh viên đã trở nên linh hoạt hơn, sẵn sàng tự quyết định và đảm nhận trách nhiệm hơn trong cuộc sống và học tập. Sự hội nhập quốc tế đã mở ra cơ hội đa dạng cho sinh viên tại các trường đại học, giúp họ có tự do chọn lựa trong việc tiếp cận giáo dục. Sinh viên có thể lựa chọn học tại các trường công lập, dân lập, trường có vốn đầu tư từ nước ngoài, hoặc thậm chí học trực tuyến qua mạng, tham gia các chương trình đào tạo quốc tế. Môi trường học tập đa dạng này cung cấp cho sinh viên nhiều cơ hội học tập linh hoạt, từ mọi nơi và mọi lúc, khuyến khích sự phát triển của họ về tài năng, trách nhiệm, năng động và sáng tạo. Các chương trình đào tạo tiên tiến và chất lượng, liên kết với cơ sở quốc tế, tạo điều kiện cho sinh viên có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp, không chỉ giới hạn trong phạm vi quốc gia, mà mở rộng ra cả khu vực và toàn cầu. Trong quá trình hội nhập quốc tế, các trường đại học cũng đang tập trung vào hợp tác quốc tế và đảm bảo chất lượng giáo dục. Điều này đã giúp sinh viên tiếp cận kiến thức tiên tiến của thế giới thông qua các chương trình học tập tiên tiến, trang thiết bị hiện đại, tài liệu cập nhật, học tập với giảng viên từ nước ngoài, tham gia các hội thảo, hội nghị quốc tế và giao lưu với sinh viên quốc tế. Tất cả những điều này đã giúp mở rộng tầm hiểu biết, khuyến khích tư duy sáng tạo, và tạo điều kiện cho sinh viên tham gia vào nghiên cứu khoa học cũng như các hoạt động khởi nghiệp. Bên cạnh sự phát triển của khoa học công nghệ, đời sống văn hóa và tinh thần của sinh viên ngày càng tăng lên. Phương tiện truyền thông nghe nhìn đã trở nên phổ biến, sách báo đa dạng và phong phú hơn, sinh viên
113 được tiếp cận và sử dụng phương tiện hiện đại để mở rộng giao lưu và giải trí. Tất cả những điều này đã giúp sinh viên ngày nay có một môi trường thông tin rộng lớn, nơi họ tiếp xúc với nhiều giá trị văn hóa và đạo đức của con người. Trong bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, thanh niên và sinh viên luôn là lực lượng xã hội quan trọng và quyết định đến tương lai và vận mệnh của đất nước. Là một phần tinh túy và quan trọng trong thanh niên Việt Nam, sinh viên đóng vai trò then chốt trong phát triển đất nước, là lớp người đang trong quá trình khẳng định tài năng, hoàn thiện nhân cách và lối sống của mình. Vì vậy, xây dựng lối sống, bản lĩnh chính trị, khả năng thích ứng trong bối cảnh mới cho sinh viên có tầm quan trọng vô cùng to lớn. Sinh viên là một lực lượng xã hội quan trọng, đại diện tiêu biểu của thanh niên và của xã hội. Để đảm bảo công tác giáo dục đạo đức, lối sống và khả năng thích ứng cho sinh viên, đồng thời xác định biện pháp tích cực và hiệu quả hơn trong công tác này, là nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu là đào tạo những sinh viên có trách nhiệm xã hội, đạo đức tốt, kiến thức vững vàng, nâng cao khả năng hội nhập và đáp ứng yêu cầu của xã hội. Mặt khác, việc bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế cũng đang trở nên ngày càng quan trọng. Công cuộc đổi mới trong giáo dục đại học cần phải thúc đẩy các giá trị văn hóa cơ bản và đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa khác nhau và cách chúng tương tác với nhau. Trường đại học có trách nhiệm cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao, phù hợp với yêu cầu xã hội. Để làm được điều này, việc xây dựng môi
114 trường văn hóa lành mạnh cho sinh viên trong tình hình hiện nay trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo của trường và cơ hội việc làm cho sinh viên sau khi ra trường. Chúng tôi đã đề xuất các giải pháp để xây dựng văn hóa sinh viên trong bối cảnh hội nhập quốc tế, và chúng là một phần quan trọng trong công cuộc đổi mới và phát triển giáo dục đại học của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. 2. Quan điểm của Đảng về xây đổi mới Giáo dục đại học Trên cơ sở của chủ trương, đường lối và định hướng chiến lược của Đảng về đổi mới và phát triển nền giáo dục đào tạo nói chung, cũng như giáo dục đại học nói riêng, Nhà nước đã xây dựng thành các bộ luật, thông tư, nghị định, tạo ra môi trường pháp lý đầy đủ, đồng bộ, và huy động các nguồn lực, đồng thời cũng thúc đẩy vai trò của các chủ thể (bao gồm chủ thể lãnh đạo quản lý, đội ngũ cán bộ giảng viên, sinh viên, gia đình, cộng đồng xã hội, và doanh nghiệp...) để tham gia vào việc quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động liên quan đến công tác đào tạo, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, định hướng nghề nghiệp và cơ hội việc làm tại các cơ sở giáo dục đại học. Trong thời gian gần đây, công tác giáo dục đại học đã trải qua những biến đổi tích cực. Chất lượng giảng dạy và nghiên cứu đã từng bước được cải thiện, mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học đã được mở rộng về quy mô, số lượng, và ngành học. Vai trò và vị trí của các cơ sở giáo dục đại học trong hệ thống đã dần được khẳng định. Tính tự chủ và trách nhiệm đã được đánh giá cao.
115 Hệ thống chương trình giảng dạy đã được đổi mới để tập trung phát triển các phẩm chất, năng lực và kỹ năng thực hành, cũng như định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Phương pháp giảng dạy tích cực đã được tôn trọng. Công tác giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống và kỹ năng sống cho sinh viên đã được đẩy mạnh. Cơ chế và chính sách tài chính cho giáo dục và đào tạo đã từng bước được đổi mới. Cơ chế tự chủ và cung ứng dịch vụ công trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo đã được thể chế và đã đạt được kết quả bước đầu. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cũng tiếp tục mở rộng. Nhằm thực hiện tốt chủ trương đổi mới giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW, Nhà nước đã từng bước thể chế hóa các quan điểm, nội dung của Nghị quyết thành chính sách cụ thể. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục Đại học năm 2018 và Luật Giáo dục năm 2019 do Bộ Giáo dục và Đào tạo soạn thảo được Quốc hội thông qua và đi vào cuộc sống, tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động đổi mới giáo dục đại học. Quyết định số 2239/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ký ngày 30/12/2021, tiến đến xây dựng chiến lược, kế hoạch về phát triển giáo dục đại học Việt Nam, trong đó xác định rõ mục tiêu, triết lý, tầm nhìn, sứ mệnh và những nguyên tắc của giáo dục đại học. Bên cạnh đó, cần tiếp tục cải tiến đồng bộ mục tiêu, nội dung, chương trình học, phương pháp giảng dạy, hình thức thi cử, kiểm tra và đánh giá tại bậc đại học theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế. Điều này sẽ giúp đáp ứng những yêu cầu mới của sự phát triển
116 kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, và thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đề ra: Giáo dục đại học là bậc học quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Để nâng cao chất lượng GDĐH cần thực hiện nhiều giải pháp, trong đó đổi mới về cơ chế, chính sách, về năng lực quản trị, điều hành GDĐH; thực thi tốt tinh thần dân chủ, tạo niềm tin, sức hấp dẫn đối với cộng đồng, xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ, sẽ là nhân tố, điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng GDĐH trong bối cảnh hiện nay, góp phần tạo ra những thế hệ con người Việt Nam mới có trình độ, tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, có năng lực, phẩm chất đạo đức, có tinh thần trách nhiệm xã hội, tạo sức mạnh, nguồn lực nội sinh để hiện thực khát vọng xây dựng nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc. 3. Giải pháp xây dựng văn hóa sinh viên trong bối cảnh hội nhập hiện nay Theo thống kê, năm 2020, cả nước có gần 1,9 triệu sinh viên học tập tại 242 cơ sở giáo dục đại học. Còn tại tại thành phố Hồ Chí Minh, có hơn 600 ngàn sinh viên đang học tập và là môi trường giáo dục năng động, sáng tạo, dần tiệm cận với chất lượng giáo dục đại học khu vực và thế giới. Với bối cảnh mới, số lượng sinh viên đông đảo, việc xây dựng văn hóa sinh viên có vai trò hết sức quan trọng.
117 - Phát triển văn hóa học tập trong sinh viên Trước những cơ hội và thách thức của bối cảnh hội nhập hiện nay, mỗi sinh viên phải không ngừng học hỏi, tiếp thu kiến thức, tìm hiểu về các xu hướng mới, công nghệ mới, và vấn đề xã hội để có cái nhìn rộng hơn về thế giới nhằm có một hướng đi đúng đắn cho bản thân. Mỗi sinh viên không ngừng đào sâu tìm tòi về kiến thức chuyên môn, tham gia nghiên cứu khoa học, các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao kiến thức chuyên môn. Sinh viên cần chấp nhận trách nhiệm cá nhân trong việc tham gia vào việc học, thực hiện nghiên cứu và đạt được mục tiêu học tập của mình. Mỗi học sinh phải có trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội, sống có lý tưởng, có hoài bão, khát khao vươn tới những điều mới mẻ và tiến bộ. Mỗi người phải có ý thức tự giác, biết chọn lọc những điều hay lẽ phải, khắc phục mặt tiêu cực của chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, thực dụng. Bên cạnh sự chủ động của người học thì vai trò của nhà trường và các bên liên quan cũng rất quan trọng trong việc phát huy vai trò học tập của sinh viên. Sinh viên trẻ là thế hệ trẻ có nhiều nhiệt huyết, năng động, có khả năng tư duy, nhạy bén với cái mới. Vì vậy, cần tạo môi trường thuận lợi để sinh viên phấn đấu, phát huy thế mạnh tự học, tự rèn luyện lối sống đạo đức là biện pháp quan trọng giúp sinh viên nhanh chóng tiến bộ và trưởng thành. Để làm được điều đó cần nâng cao nhận thức, trước hết phải hình thành nhu cầu của mỗi sinh viên, khả năng phấn đấu, rèn luyện đúng cách, tạo cho mỗi người ý thức làm chủ, ham học hỏi, có ý thức trách nhiệm, mong muốn tiến bộ và khẳng định bản
118 thân. Đồng thời thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả và hướng dẫn nỗ lực của sinh viên. Nhà trường phải có quy định rõ ràng về khen thưởng sinh viên có thành tích tốt trong học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện đạo đức; Đồng thời, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nội quy nhà trường, hành vi, lối sống lệch lạc trong sinh viên. Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, sinh viên ngoài việc học tập, rèn luyện, phát triển nhân cách thì bên cạnh đó cần tập trung trao dồi ngoại ngữ, tin học, năng lực nghiên cứu khoa học, nỗ lực rèn luyện vì lợi ích chung của cộng đồng và vì chính sự phát triển của cá nhân. Việc năng lực người học có đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của xã hội hay không là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơ sở đào tạo. Các trường đại học ở Việt Nam nên thúc đẩy việc hợp tác trao đổi học tập với các quốc gia trên thế giới để tạo nhiều cơ hội cho sinh viên được học tập nghiên cứu, hợp tác với các trường trong việc thực hiện các công trình nghiên cứu, thông qua đó sinh viên có thể tự tin giao tiếp trong môi trường quốc tế và có thêm nhiều kỹ năng thực tế. Ngoài ra, các trường đại học cần tập trung vào việc phát triển sinh viên thông qua việc tổ chức các hoạt động văn - thể - mỹ, các chương trình tình nguyện, phục vụ cộng đồng để nâng cao kỹ năng sống. - Phát huy vai trò của sinh viên trong việc xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Thế giới hiện nay đã bước sang cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Điều đó đặt nước ta trước những thách thức mới về văn hóa. Một mặt, Việt Nam phải cố gắng phát triển đa dạng mọi lĩnh vực để bắt kịp
119 sự phát triển của các nước tiên tiến. Mặt khác, chúng ta cũng phải duy trì và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học là trách nhiệm của tất cả các cấp và các ngành. Sinh viên đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc. Họ có thể thực hiện vai trò này thông qua nhiều cách khác nhau, từ việc học hỏi và truyền bá giá trị văn hóa cho đến tham gia vào các hoạt động cộng đồng và giao lưu với các nền văn hóa khác. Ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, thanh niên và sinh viên đều là một trong những nhân tố quyết định tương lai và vận mệnh của đất nước. Họ đại diện cho tinh thần, tri thức, và năng lực của thế hệ trẻ, đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển của đất nước và đóng góp mạnh mẽ trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Với trách nhiệm của mình, Hội Sinh viên Việt Nam và các trường đại học cần tiếp tục thúc đẩy công tác giáo dục về tư tưởng, đạo đức và lối sống cho sinh viên. Đây là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách, cần thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Để làm được điều này, chúng ta cần tăng cường tổ chức các cuộc thi và hoạt động liên quan đến lịch sử và văn hóa của đất nước và quê hương. Chúng ta cũng cần thúc đẩy sự sáng tạo và linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động định hướng để sinh viên có thể tiếp thu những khía cạnh tích cực và tiên tiến của văn hóa hiện đại. Quan trọng hơn, chúng ta cần khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc trong
120 tâm hồn sinh viên và thúc đẩy tinh thần đoàn kết và yêu thương. Để phát huy được vai trò của mình thì thế hệ sinh viên cần tiếp thu những mặt tích cực, tiên tiến của văn hóa hiện đại, đồng thời phát huy tinh thần yêu nước niềm tự hào dân tộc, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc. Sinh viên cần xây dựng bản lĩnh văn hóa, tìm hiểu, tiếp thu về những phong tục, truyền thống quý báu của dân tộc, sẵn sàng đấu tranh với những hoạt động, sản phẩm văn hóa không lành mạnh. Mỗi sinh viên phải có trách nhiệm học tập và hiểu sâu về lịch sử, truyền thống, giá trị văn hóa của dân tộc mình. Họ có thể tham gia vào việc nghiên cứu, bảo tồn và truyền bá những giá trị này đến thế hệ sau. Thông qua các câu lạc bộ và tổ chức sinh viên, tham gia vào các sự kiện văn hóa như hội chợ, triển lãm, hoặc buổi biểu diễn âm nhạc, múa. Điều này giúp duy trì và thúc đẩy văn hóa dân tộc. Thông qua các phương tiện truyền thông, sinh viên có thể chia sẻ thông điệp về giá trị và văn hóa dân tộc, cũng như tham gia vào các hoạt động xã hội và chính trị để đảm bảo rằng giá trị này được thể hiện và tôn trọng trong xã hội. Để tích cực trong quá trình nắm bắt tinh hoa văn hóa nhân loại, không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ trách nhiệm của họ trong việc bảo tồn và thúc đẩy di sản văn hóa dân tộc. Ngoài ra, nó còn giúp sinh viên có trách nhiệm trong việc xây dựng và phát triển đất nước trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, để Việt Nam có thể cạnh tranh với các cường quốc trên thế giới. Giá trị của văn hóa truyền thống không chỉ là những giá trị đẹp, tích cực mà còn là nguồn nội lực mạnh mẽ thúc
121 đẩy sự phát triển của đất nước. Những giá trị này đã hình thành và được truyền đạt qua nhiều thế hệ trong quá trình lịch sử của dân tộc. Việc giáo dục sinh viên về những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Để đạt được điều này, sinh viên cần phải trang bị cho mình kiến thức mới phù hợp với thời đại, tham gia tích cực trong quá trình giao lưu và hội nhập, cũng như tiếp thu những tinh hoa và nền văn hóa của thế giới. - Nâng cao nhận thức về trách nhiệm, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống cho sinh viên Nâng cao nhận thức về trách nhiệm, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, và lối sống cho sinh viên luôn là yêu cầu và nhiệm vụ quan trọng phải được đặt ra thường xuyên và liên tục đối với các tổ chức Đoàn, Hội các cấp. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, và lối sống cho sinh viên là một phần quan trọng của việc xây dựng thế hệ trẻ với những giá trị và phẩm chất tốt lành, đồng thời thúc đẩy sự phát triển và thể hiện tầm quan trọng của họ trong xã hội và quốc gia. Công tác giáo dục giúp sinh viên hiểu rõ về tư tưởng và lý tưởng của Đảng, đồng thời khuyến khích lòng yêu nước, lòng dũng cảm, và sự cam kết đối với mục tiêu của quốc gia. Công tác giáo dục cũng khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động xã hội, đoàn thể, và tổ chức Đoàn, Hội, để họ có cơ hội thực hành những giá trị và tư tưởng đã được học. Sinh viên cần được đào tạo về đạo đức và lối sống lành mạnh, để họ biết cách đối nhân xử thế, làm việc trung thực, và thể hiện sự trách nhiệm xã hội.
122 Để thực hiện công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, và lối sống cho sinh viên, cần phát triển môi trường học tập và sinh hoạt tại trường đại học, thúc đẩy việc giáo dục về chính trị, đạo đức, và lối sống lành mạnh. Điều này có thể bao gồm việc thiết kế các khóa học, hoạt động ngoại khóa, và sự kiện liên quan đến các giá trị này. Cung cấp các khóa học về giáo dục chính trị, tư tưởng, và đạo đức trong chương trình học của sinh viên. Đảm bảo rằng các khóa học này đa dạng và thú vị để hấp dẫn sinh viên. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của tổ chức Đoàn, Hội, lực lượng trong xây dựng lối sống văn hóa cho sinh viên. Khuyến khích sinh viên tham gia vào các cuộc thảo luận về các vấn đề quan trọng và thúc đẩy sự thấu hiểu về các quan điểm và giá trị khác nhau. Tổ chức các buổi thảo luận, hội thảo, và sự kiện ngoại khóa liên quan đến các chủ đề về giáo dục chính trị, đạo đức, và lối sống lành mạnh. Khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động xã hội và tình nguyện để họ có cơ hội thực hiện các giá trị và tư tưởng của họ trong cộng đồng. Tạo cơ hội cho sinh viên tham gia vào các tổ chức sinh viên, câu lạc bộ chính trị, và các hoạt động liên quan đến lãnh đạo để họ có thể thực hành và phát triển kỹ năng trong lĩnh vực này. Cung cấp phản hồi và đánh giá định kỳ về tiến trình phát triển giáo dục chính trị và đạo đức của sinh viên để họ có thể cải thiện và phát triển. Cung cấp các tài liệu học phù hợp, sách, và tài liệu trực tuyến để sinh viên có thể tìm hiểu về các chủ đề liên quan đến giáo dục chính trị, đạo đức, và lối sống lành mạnh. Tổ chức các chương trình và sự kiện mà mời các lãnh đạo và những người có uy tín trong lĩnh vực giáo dục chính
123 trị và đạo đức đến chia sẻ kinh nghiệm và tư duy với sinh viên. Trong chương trình học tập ngoại khóa, đảm bảo rằng có một phần riêng biệt dành cho giáo dục đạo đức và trách nhiệm xã hội. Các môn học này có thể bao gồm nghiên cứu đạo đức, lý thuyết trách nhiệm xã hội, và các vấn đề xã hội quan trọng. Tổ chức các buổi thảo luận, hội thảo, nhóm thảo luận để sinh viên có cơ hội thảo luận về các vấn đề đạo đức và xã hội. Điều này giúp họ nắm bắt được nhiều góc nhìn khác nhau và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và thảo luận. Cần tạo sự hiểu biết cho sinh viên về tầm quan trọng của các nội quy và quy chế đối với việc rèn luyện cá nhân, để họ có khả năng tự thực hiện một cách tự giác. Nội quy và quy chế đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành hoạt động của nhà trường, đặc biệt đối với từng cá nhân. Chúng phải được thiết kế để hỗ trợ quá trình học tập, sinh hoạt và phát triển những phẩm chất tốt đẹp. Đồng thời, nội quy và quy chế cần phải được biểu đạt một cách rõ ràng, ngắn gọn và dễ hiểu. Điều này giúp đảm bảo rằng sinh viên hiểu rõ mục đích và ý nghĩa của các quy định này và thúc đẩy họ tham gia tự giác vào việc tuân thủ chúng. Lối sống hướng về cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của sinh viên không chỉ là việc đối diện với bản thân mình, gia đình, bạn bè và xã hội, mà còn đòi hỏi họ phải thể hiện trách nhiệm đối với cộng đồng rộng hơn. Xã hội luôn đánh giá cao vai trò quan trọng mà sinh viên đóng góp vào sự phát triển của nó. Việc thu hút sinh viên tham gia vào các hoạt động chính trị và xã hội, như hiến máu, chiến dịch mùa hè xanh, xuân
124 tình nguyện, trung thu yêu thương,.. đó là cách để giáo dục họ về ý thức cộng đồng và lòng lương tâm trong sáng. Quá trình xây dựng lối sống cho sinh viên không chỉ đề cao việc họ không ngừng nâng cao nhận thức cá nhân mà còn khuyến khích họ tự giác sống tốt đẹp hơn. Điều này đồng nghĩa với việc họ học cách lấy lợi ích của cộng đồng và xã hội làm một phần quan trọng trong việc định hình các hoạt động của họ. - Xây dựng văn hóa ứng xử trong sinh viên Văn hóa ứng xử và giao tiếp của sinh viên không chỉ đề cập đến chân thiện mỹ và giá trị chuẩn mực trong việc ứng xử và giao tiếp, mà còn liên quan đến cái đẹp của sự tương tác xã hội và tư duy nhân văn. Chúng tôi tin rằng việc hình thành văn hóa này là quan trọng để xây dựng một môi trường giáo dục đa văn hóa và thúc đẩy sự phát triển của sinh viên trong thời đại của sự hội nhập và đa dạng văn hóa. Văn hóa ứng xử của sinh viên phản ánh trong nhận thức, thái độ, và hành vi của họ trong các mối quan hệ, đặc biệt trong môi trường học tập và xã hội. Đầu tiên và quan trọng nhất, sinh viên cần thể hiện ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức, lối sống, và tác phong xã hội. Đây chính là nền tảng của văn hóa học đường, một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá chất lượng của một nền giáo dục. Trong môi trường giáo dục, văn hóa ứng xử là một phần không thể thiếu để xây dựng môi trường thúc đẩy sự tôn trọng và đoàn kết. Sinh viên cần phải tuân thủ pháp luật, qui định, và nội quy của trường, đồng thời rèn luyện lối sống, đạo đức, và nhân cách. Nói cách
125 khác, văn hóa ứng xử là sự thể hiện của tôn trọng, trách nhiệm, và tình thần cộng đồng. Sinh viên cần phải thể hiện tình bạn chân chính và tình yêu trong sáng thông qua lối sống khiêm nhường, bao dung, và nhân ái. Điều này bao gồm việc thể hiện sự quan tâm, động viên, và giúp đỡ lẫn nhau một cách vô điều kiện, không vụ lợi cá nhân, và không toan tính. Trong quá trình học tập, bạn chân chính thường biết động viên, chia sẻ, quan tâm, và hỗ trợ bạn bè khi gặp khó khăn. Họ luôn thực hiện điều này một cách chân thành và không đánh giá theo lợi ích cá nhân. Các hoạt động tình nguyện cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy văn hóa ứng xử. Sinh viên thường sẵn sàng tham gia và chia sẻ trong các hoạt động tình nguyện. Họ đăng bài viết trên mạng xã hội và kêu gọi mọi người tham gia vào việc bảo vệ môi trường, từ việc thu gom rác đến việc trồng cây. Các hoạt động này không chỉ đóng góp cho xã hội mà còn tạo ra một văn hóa tích cực trong cộng đồng sinh viên. Có thể thấy, văn hóa ứng xử trong sinh viên là một tập hợp các giá trị, quy tắc và thái độ mà họ thể hiện trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là trong môi trường học tập và xã hội. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một môi trường giáo dục và xã hội lành mạnh, đoàn kết và bền vững. Dưới đây là một số khía cạnh quan trọng của văn hóa ứng xử sinh viên và sự cần thiết của việc xây dựng nó: Tôn trọng ý kiến và giá trị của người khác, bao gồm cả giáo viên, bạn bè và đồng học. Khuyến khích làm việc nhóm, hợp tác và thể hiện tinh thần đoàn kết trong các hoạt động học tập và xã hội. Tuân thủ đạo
126 đức và thực hiện lối sống lành mạnh, bao gồm việc tránh hành vi gian lận, tham nhũng và phi đạo đức. Bên cạnh đó, sinh viên nên tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội và cộng đồng để đóng góp cho sự phát triển của xã hội và xây dựng một môi trường xã hội tích cực. Điều này bao gồm khuyến khích tinh thần sáng tạo và đổi mới để thúc đẩy sự phát triển và tạo ra các thay đổi tích cực. Sinh viên cũng nên tôn trọng và bảo vệ môi trường tự nhiên, thể hiện tinh thần bảo vệ và phát triển bền vững. Khả năng thích nghi với sự thay đổi và khả năng đổi mới đặc biệt quan trọng trong môi trường học tập và xã hội đang thay đổi liên tục. Tham gia vào các hoạt động tình nguyện và đóng góp cho các vấn đề xã hội giúp làm phong phú cộng đồng và có đóng góp tích cực. Tham gia vào các hoạt động và tổ chức trong cộng đồng giúp sinh viên hiểu rõ hơn tác động của các quyết định chính trị và xã hội đối với cuộc sống hàng ngày và có thể tham gia vào quá trình định hình tương lai của xã hội. - Nâng cao khả năng hội nhập quốc tế của sinh viên Trong những năm gần đây, thế giới đương đại đã trải qua những biến đổi và chuyển đổi đáng kể trên nhiều phương diện, đặc biệt là dưới tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học - kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ số, thông tin và công nghệ sinh học. Toàn cầu hóa đã trở thành một khái niệm phổ biến, tồn tại trong mọi lĩnh vực và khía cạnh của cuộc sống. Nó không chỉ còn là thuật ngữ dành riêng cho các chính trị gia và nhà phát triển, mà đã trở thành một ý niệm phổ biến, được mọi người cảm nhận và nhận thức. Sự hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay đang đóng vai trò quan trọng và không thể
127 thiếu đối với sự phát triển kinh tế-xã hội và tiến bộ của con người hiện nay. Nó cung cấp cơ hội để làm giàu và phát triển các quốc gia theo hướng hiện đại và khắc phục những hạn chế và hủ tục trong văn hóa và tập quán. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến toàn cầu hóa cũng đặt ra những thách thức đối với thế hệ thanh niên và sinh viên. - Bảo vệ và phát triển văn hoá dân tộc Năng lực hội nhập và thích nghi của người trẻ là cao và không ngừng cải thiện dưới tác động của quá trình toàn cầu hoá. Tuy nhiên, mặt trái của toàn cầu hoá chính là quá trình này có thể khiến cho bản sắc văn hoá bản địa có thể dần mai một, phải chống đỡ trước sự du nhập của văn hoá mới, các giá trị văn hóa được thúc đẩy bởi những các quốc gia với chiến lược rõ ràng. Điều này đòi hỏi tổ chức Hội Sinh viên cần định hướng, trang bị kỹ năng và đồng hành cùng sinh viên nhằm bảo vệ và phát triển văn hoá của dân tộc. Muốn thực hiện được điều này, tổ chức Hội cần có chương trình hành động nhằm giới thiệu và lan toả những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa cho sinh viên, đồng thời phản bác những hành động xâm lăng, xâm hại đến các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Thấu hiểu văn hóa và tình hình xã hội của các quốc gia khác là quan trọng để thích nghi và làm việc hiệu quả trong môi trường quốc tế. Sinh viên cần nắm vững ít nhất một ngôn ngữ nước ngoài, đặc biệt là tiếng Anh, ngôn ngữ quốc tế phổ biến, để tương tác và giao tiếp với người nước ngoài. Để nắm bắt cơ hội từ hội nhập quốc tế, sinh viên cần phải nắm vững ngoại ngữ, hiểu biết về văn hóa
128 và xã hội của các quốc gia khác, và có khả năng giao tiếp hiệu quả. Ngoài ra, họ cũng cần phải hiểu rõ về quy tắc và quy định trong hội nhập quốc tế và có khả năng làm việc nhóm trong môi trường đa dạng văn hóa. Hiểu biết về công nghệ thông tin và khả năng sử dụng các công cụ kỹ thuật số cũng là quan trọng để theo kịp sự phát triển hiện đại. Khả năng quản lý thời gian và tự quản lý giúp sinh viên làm việc hiệu quả trong môi trường đa nhiệm và đối mặt với áp lực cao. Trong quá trình tiếp xúc với người nước ngoài và tham gia vào các chương trình học tập quốc tế, sinh viên có cơ hội trải nghiệm văn hóa mới, mở rộng mạng lưới quốc tế của mình và phát triển kỹ năng quan trọng. Điều này giúp họ không chỉ làm giàu kiến thức mà còn phát triển tư duy linh hoạt, sáng tạo, và tăng cường khả năng làm việc với người từ các nền văn hóa khác nhau. Sự tiếp xúc với quốc tế cũng đóng góp vào việc tạo ra một môi trường học tập và làm việc đa dạng và phong phú, khuyến khích tư duy đổi mới và sáng tạo. Sinh viên Việt Nam có thể thấy sự thay đổi trong cách họ sống và học tập, từ việc chấp nhận thái độ tích cực đối với sự đa dạng văn hóa đến việc học hỏi những giá trị, thái độ và năng lực từ người nước ngoài. Sinh viên cũng có cơ hội tham gia vào các dự án quốc tế và đóng góp tích cực vào cộng đồng quốc tế. Để nâng cao khả năng hội nhập quốc tế, sinh viên cần phải phát triển nhiều kỹ năng và kiến thức, bao gồm ngoại ngữ, hiểu biết văn hóa, khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, sử dụng công nghệ thông tin, và tư duy đổi mới. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc học tập và làm việc trong môi trường quốc tế đa dạng và thú vị.
129 - Nâng cao các kỹ năng mềm và khả năng thích ứng cho sinh viên Nâng cao kỹ năng mềm và khả năng thích ứng cho sinh viên là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Kỹ năng mềm đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của mỗi người. Để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong quá trình hội nhập quốc tế, các cơ sở giáo dục cần tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn có khả năng làm việc chuyên nghiệp. Điều này giúp sinh viên phát triển phẩm chất, năng lực, trình độ và kỹ năng cơ bản của người lao động đã được đào tạo. Tuy nhiên, hiện nay, phần lớn các cơ sở đào tạo vẫn chưa đặc biệt quan tâm đến việc trang bị kỹ năng mềm cho người học. Để giải quyết vấn đề này, nhà trường cần thực hiện một số hoạt động cơ bản sau: Lồng ghép kỹ năng mềm vào chương trình học là một cách giảng viên có thể thúc đẩy việc phát triển kỹ năng này ở sinh viên. Điều này có thể được thực hiện bằng cách tích hợp kỹ năng mềm vào các môn học hiện có, tạo cơ hội cho sinh viên trau dồi và thể hiện kỹ năng của họ. Tạo ra sân chơi và hoạt động giải trí lành mạnh là một yếu tố quan trọng trong cuộc sống của sinh viên. Hội Sinh viên cần cung cấp nhiều cơ hội cho sinh viên thỏa mãn nhu cầu học tập, giải trí và vui chơi của họ. Khuyến khích sinh viên tham gia vào nghiên cứu và thực hiện các dự án khoa học liên quan đến bảo vệ và phát triển văn hóa dân tộc là một cách để thúc đẩy tình yêu quê hương và sự hiểu biết về di sản văn hóa. Điều này giúp họ góp phần vào việc bảo tồn và tôn vinh những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình. Tham gia vào việc tự chủ và
130 tích cực tham gia các khóa học và chương trình đào tạo kỹ năng mềm, như thuyết trình, làm việc nhóm là một cách quan trọng để phát triển năng lực cá nhân và sẵn sàng cho sự nghiệp sau này. Sinh viên nên thúc đẩy bản thân họ để học những kỹ năng này, vì chúng không chỉ giúp họ thành công trong học tập mà còn trong cuộc sống và công việc sau này. Tìm kiếm công việc bán thời gian và tham gia vào các hoạt động tình nguyện là một cách quan trọng để sinh viên tích luỹ kinh nghiệm và phát triển kỹ năng làm việc. Ngoài việc kiếm thêm thu nhập, các hoạt động này còn giúp họ xây dựng sự tự tin, học hỏi cách làm việc trong môi trường thực tế, và đóng góp tích cực cho cộng đồng. Tham gia vào các hoạt động xã hội có thể nâng cao tinh thần cộng đồng và giúp sinh viên nhận thức về giá trị của bản thân. Bên cạnh đó, tham gia vào các khóa học trực tuyến và liên tục học suốt đời là một phần quan trọng trong việc duy trì và nâng cao kỹ năng và kiến thức của sinh viên. Điều này giúp họ theo kịp với sự phát triển của ngành công nghiệp và thế giới xã hội, cũng như tạo ra cơ hội mới trong sự nghiệp của họ. Xây dựng và duy trì mối quan hệ lành mạnh với người khác là một phần quan trọng của kỹ năng mềm và có tầm quan trọng to lớn trong cuộc sống cá nhân và công việc. Quan hệ tốt giúp tạo ra sự hỗ trợ, sự hiểu biết, và cảm giác thuận lợi trong tương tác xã hội và chuyên nghiệp. Thích nghi với sự thay đổi và khả năng giải quyết vấn đề là những kỹ năng quan trọng mà sinh viên cần phát triển. Cuộc sống và môi trường làm việc thường thay đổi liên tục, và khả năng thích nghi và tìm ra giải pháp hiệu quả cho các thách thức là một yếu tố quan trọng để thành công trong nhiều khía cạnh của cuộc sống.
131 Việc phát triển kỹ năng mềm là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ cả sinh viên và nhà trường. Kỹ năng mềm giúp họ thành công trong cả môi trường học tập và nghề nghiệp và sẽ cần thiết trong thời đại công nghiệp 4.0. - Nâng cao khả năng sáng tạo và tư duy phản biện Trong thời đại mới, mục tiêu của giáo dục hiện đại là phát triển năng lực tư duy và sáng tạo của con người để họ có khả năng đối phó với các thách thức của thiên niên kỷ 21. Giáo dục đại học đóng một vai trò quan trọng trong việc hiểu thế giới và phát triển phương pháp tư duy, đồng thời đóng góp quan trọng vào việc nâng cao khả năng tư duy phản biện - một yếu tố cốt lõi trong sự phát triển của con người trong thời đại này. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự thay đổi mạnh mẽ của công nghệ thông tin, giáo dục đối diện với những thách thức mới. Mục tiêu của giáo dục hiện nay là tạo ra con người có khả năng tự quản lý, thích ứng và giải quyết các vấn đề phức tạp của thế giới hiện đại. Để làm được điều này, việc phát triển khả năng tư duy phản biện là rất quan trọng. Để nâng cao khả năng tư duy phản biện của sinh viên đại học, có thể áp dụng các biện pháp sau: Thiết kế các khóa học và chương trình học tập tập trung vào phát triển khả năng tư duy phản biện. Điều này bao gồm việc dạy cách đánh giá thông tin, phân tích luận điểm và thể hiện ý kiến một cách logic và thuyết phục. Khuyến khích tham gia vào các hoạt động thảo luận và nhóm làm việc để thực hành kỹ năng tư duy phản biện và học từ nhau. Tổ chức các kỳ thi hoặc bài tập đòi hỏi sinh viên áp dụng kỹ năng tư duy phản biện và cung
132 cấp phản hồi cụ thể để họ cải thiện. Khuyến khích viết bài luận và tiến hành nghiên cứu, vì viết và nghiên cứu yêu cầu khả năng tư duy phản biện và lập luận mạnh mẽ. Sử dụng công cụ hỗ trợ phản biện, như các công cụ phân tích luận điểm và lập luận trực tuyến. Khuyến khích tham gia vào các cuộc thi hoặc sự kiện phản biện, như cuộc thi thuyết trình hoặc thi viết luận. Hỗ trợ tư duy đa chiều bằng cách khuyến khích xem xét các quan điểm khác nhau và thể hiện khả năng hiểu và đánh giá chúng một cách công bằng. Cung cấp phản hồi liên tục để hỗ trợ sinh viên phát triển khả năng tư duy phản biện. Khuyến khích sáng tạo thông qua các hoạt động nghệ thuật, âm nhạc và viết lách, vì sáng tạo thường đi đôi với tư duy phản biện. Việc nâng cao khả năng tư duy phản biện là một quá trình dài hơi, nhưng mang lại lợi ích lớn cho sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp của sinh viên. Điều quan trọng là cung cấp môi trường và nguồn tài liệu thích hợp để họ có thể phát triển kỹ năng này một cách hiệu quả. 4. Kết luận Xây dựng lối sống văn hóa được coi là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài và quan trọng của Đảng và toàn dân. Điều này yêu cầu sự chú tâm và đầu tư đáng kể để tạo điều kiện tối ưu cho việc học tập, lao động và đóng góp của học sinh và sinh viên. Xây dựng văn hóa dành cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay được xem xét là một mục tiêu chiến lược đặc biệt. Nó không chỉ là mục tiêu, mà còn là một động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của xã hội và hoàn thiện con người nói chung, cũng như cải thiện cuộc sống của từng thành viên cụ thể. Mỗi trường học cần
133 trở thành một trung tâm văn hóa, giáo dục và đào tạo con người về lý tưởng, phẩm chất, nhân cách và lối sống. Nhiệm vụ quan trọng nhất của học sinh là học tập, rèn luyện, và trau dồi đạo đức, văn hóa cũng như lối sống của họ. Môi trường học đường đóng vai trò vô cùng quan trọng để xây dựng nhân cách, rèn luyện và giáo dục những con người có hoài bão và lý tưởng tốt đẹp. Vấn đề xây dựng văn hóa sinh viên trong bối cảnh hiện nay cần được xem xét là ưu tiên hàng đầu và vô cùng quan trọng. Nếu môi trường học đường thiếu văn hóa, thì không thể thực hiện được chức năng truyền tải những giá trị tri thức nhân văn cho thế hệ trẻ. Để xây dựng văn hóa sinh viên phù hợp với bối cảnh hội nhập hiện nay, chúng tôi cho rằng cần tập trung vào việc thực hiện các biện pháp sau đây. Trước hết, chúng ta cần tạo ra môi trường thúc đẩy văn hóa học tập cho sinh viên, giúp họ nâng cao kiến thức, tiếp thu xu hướng mới và tham gia vào các hoạt động nghiên cứu chuyên môn. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy tinh thần dân tộc và nhân văn cũng rất quan trọng. Sinh viên cần tham gia vào việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến và bản sắc dân tộc. Điều này đòi hỏi chúng ta phải giảng dạy về chính trị, tư tưởng và đạo đức, và tạo ra các cơ hội để sinh viên phát triển nhận thức về trách nhiệm xã hội. Cũng không thể thiếu việc xây dựng văn hóa ứng xử và giao tiếp cho sinh viên. Điều này đòi hỏi phải phát triển văn hóa tương tác xã hội và tư duy nhân văn, giúp họ học cách làm việc và giao tiếp hiệu quả trong một thế giới đa dạng và đầy thách thức. Ngoài ra, chúng ta cần tập trung vào việc nâng cao khả năng hội nhập quốc tế của sinh viên. Điều này bao gồm việc đào tạo họ để có khả năng thích ứng và làm việc
134 trong môi trường đa quốc gia. Đặc biệt, cần chú trọng vào việc phát triển kỹ năng mềm và khả năng thích ứng của họ để họ có thể thành công trong môi trường toàn cầu hóa ngày nay. Cuối cùng, chúng ta cũng nên khuyến khích sáng tạo và tư duy phản biện của sinh viên. Điều này giúp họ phát triển tư duy độc lập và khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp. Những biện pháp này sẽ giúp xây dựng một văn hóa sinh viên phù hợp với bối cảnh hội nhập hiện nay và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của họ trong thế giới đa dạng và phức tạp. Tài liệu tham khảo 1. Hiếu Nguyễn: “Giáo dục Đại học - những thành tựu nổi bật”, Báo Giáo dục và Thời đại điện tử, ngày 18/01/2021 2. Hồ Chí Minh. 2011. Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 3. Phạm Thành Khánh. 2019. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ðạo ðức, lối sống cho sinh viên các trường đại học hiện nay. Tạp chí Giáo dục, Số đặc biệt tháng 10/2019, tr 123-127. 4. Phạm Văn Khanh. 2019. Xây dựng và kiến tạo văn hóa học đường - từ nhận thức đến hiện thực. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Đồng Tháp, so 36 (02-2019). 5. Trần Thị Minh Tuyết. 2022. “Đổi mới giáo dục đại học ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 21-5-2022. 6. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t.I,tr.82 - 83 ______
135 Công tác Hội và phong trào sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh trong đại dịch COVID-19 Đồng chí NGUYỄN ĐỨC NGUYÊN Nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành Đoàn, Nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam TP. Hồ Chí Minh Dịch bệnh COVID-19 xuất hiện lần đầu tiên vào tháng 12/2019 tại thành phố Vũ Hán (Trung Quốc) và lây lan nhanh chóng, sớm trở thành một dịch bệnh mang tính toàn cầu. Từ khi xuất hiện, COVID-19 đã có nhiều thế hệ biến đổi gen, trong đó có nhiều nhóm thế hệ virus nguy hiểm: Alpha (được phát hiện lần đầu tại Anh), Beta (được phát hiện lần đầu tại Nam Phi), Gamma (còn được gọi là biến thể Brazil, được phát hiện lần đầu bởi Viện Các bệnh Truyền nhiễm quốc gia Nhật Bản - NIID), Delta (được gọi là “biến thể kép” hoặc “đột biến kép”, phát hiện lần đầu tại Ấn Độ). Dịch bệnh COVID-19 chính thức xuất hiện tại Việt Nam vào ngày 23/01/2020 khi bệnh viện Chợ Rẫy (Thành phố Hồ Chí Minh) xác nhận 02 bệnh nhân COVID-19 đầu tiên tại Việt Nam là hai vị khách du lịch đến từ Thành phố Vũ Hán (Trung Quốc). Xuyên suốt 04 giai đoạn: giai đoạn 01 (23/01/2020 - 23/4/2020), giai đoạn 02 (25/7/2020 - 15/9/2020), giai đoạn 03 (27/01/2021 - 14/02/2021), giai đoạn 4 (kể từ ngày 27/4/2021 - nay) đã ghi nhận số lượng ca mắc dịch bệnh COVID-19 lên tới hàng triệu ca - đặc biệt, có những thời điểm lượng ca mắc mới mỗi ngày lên con số hàng ngàn - với hàng
136 trăm ngàn người đã mất. Đại dịch COVID-19 đã tạo ra rất nhiều khó khăn về mọi mặt đời sống của người dân Thành phố và rất nhiều thách thức cho chính quyền Thành phố. Trong bối cảnh đó, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố cũng đối mặt với rất nhiều thách thức, trên mọi lĩnh vực của công tác Hội và phong trào sinh viên Thành phố. Phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, nỗ lực vượt khó với tinh thần “tiên phong - tương trợ - thích ứng”, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã nắm chắc tình hình, nhanh chóng, linh hoạt thay đổi phương thức, hình thức triển khai và tổ chức hoạt động phong trào phù hợp với tình hình thực tiễn, đặc biệt là trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19, phát huy tốt vai trò đồng hành với sinh viên, kiên trì đeo bám trong các giải pháp xây dựng tổ chức Hội Sinh viên vững mạnh. 1. Đổi mới phương thức tổ chức phong trào “Sinh viên 5 tốt”: Trong giai đoạn 2020 - 2023, Phong trào sinh viên 5 tốt đã được các cấp bộ Hội Sinh viên Thành phố đổi mới trong việc tạo môi trường cho sinh viên rèn luyện. Các hoạt động truyền thống trước đây đã được thay đổi bằng nhiều hình thức trực tuyến giai đoạn dịch bệnh phức tạp kết hợp trực tiếp khi tình hình dịch ổn định; trực tuyến hoàn toàn do dịch bệnh phức tạp; trực tuyến hoàn toàn do thay đổi theo thói quen của hội viên, sinh viên sau đại dịch. - Ngày Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh sáng tạo các năm được tổ chức linh hoạt, đặc biệt năm 2021
137 ngày hội được tổ chức trực tuyến hoàn toàn với nhiều nội dung được đầu tư trên không gian mạng, cụ thể như: tổ chức 05 không gian trải nghiệm, triển lãm trực tuyến gắn với 05 số phát sóng liên quan đến các chủ đề “Sáng tạo nghệ thuật”, “Học tập sáng tạo”, “Truyền thông sáng tạo”, “Thành phố Hồ Chí Minh - Đô thị thông minh”, “Tình nguyện sáng tạo”. Tổ chức 03 số phát sóng với các chủ đề “Vai trò, trách nhiệm của sinh viên trong việc đổi mới sáng tạo”, “Chuyển đổi số - Thời cơ và thách thức của sinh viên”, “Những sáng tạo trong lĩnh vực y tế và vấn đề nâng cao sức khỏe, thích ứng an toàn trong đại dịch”; tổ chức cuộc thi “Sàn đấu ý tưởng sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh” năm 2021. Ngày hội đã thu hút trên 15.000 lượt hội viên, sinh viên tiếp cận, tham gia. Đây cũng là lần đầu tiên Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố có một công cụ thống kê tình hình tham gia hoạt động của hội viên, sinh viên. - Trước ảnh hưởng bởi tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, phương thức dạy và học, kế hoạch đào tạo của các trường Đại học, Học viện, Cao đẳng cũng có sự thay đổi, điều chỉnh phù hợp với diễn biến dịch bệnh và các quy định phòng dịch, Ban Thư ký Hội Sinh viên Thành phố đã chỉ đạo tăng cường tổ chức các hoạt động tham gia phòng, chống dịch bệnh, triển khai các hoạt động tình nguyện trực tuyến đồng bộ từ cấp Thành đến cấp cơ sở bên cạnh các hoạt động tình nguyện truyền thống. Qua đó, các hoạt động tình nguyện vẫn diễn ra đầy đủ, sáng tạo, hiệu quả với nhiều phương thức mới trong tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, kéo dài, cụ thể như sau:
138 + Các hoạt động tình nguyện phòng, chống dịch bệnh COVID-19: Hội Sinh viên Thành phố chỉ đạo các cơ sở Hội tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn các quy định về phòng, chống dịch bệnh COVID-19 cho sinh viên4 , vận động nguồn lực xã hội hỗ trợ các đối tượng yếu thế bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, thành lập và duy trì các đội hình hỗ trợ nhập liệu phiếu khai y tế tại các khu vực cách ly tập trung, đội hình thanh niên, sinh viên, y bác sĩ trẻ tình nguyện hỗ trợ công tác phòng, chống dịch bệnh, xây dựng môi trường học tập an toàn cho sinh viên. Đồng thời, cử lực lượng sinh viên tình nguyện tham gia các đội hình phản ứng nhanh; dọn dẹp các khu ký túc xá để trưng dụng làm khu cách ly5 . Trước làn sóng dịch bệnh COVID-19 lần thứ tư, Thành Đoàn, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố triển khai các đội hình tình nguyện hỗ trợ công tác phòng chống dịch thông qua nhóm cộng đồng “GO VOLUNTEER!” trên mạng xã hội Facebook, sinh viên cũng là nhân tố tham gia tích cực trong các đội hình tình nguyện hỗ trợ6 . Bên cạnh đó, thông qua kết nối của 4 Cấp thành đã ra mắt các bộ sản phẩm tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh: “Phòng Corona 07 bước nhớ nha”, “Sử dụng khẩu trang đúng cách”. Một số bài viết, sản phẩm tuyên truyền tiêu biểu: “Bí kíp phòng tránh Cô Na” của Đoàn Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM, “Đeo khẩu trang để đẩy lùi dịch bệnh”, “Cộng đồng chung tay chống Covid-19” của Báo Tuổi Trẻ, Báo Tuổi Trẻ Online (TTO) tiếp tục cập nhật thông tin về tình hình dịch bệnh trong và ngoài nước… 5 Quyên góp hàng chục ngàn thùng giấy và hàng ngàn lượt sinh viên tham gia dọn dẹp các Ký túc xá lớn trên địa bàn Thành phố trong 02 đợt cách ly 2020, 2021. 6 15 đội hình bao gồm: Hỗ trợ trực chốt tại các khu cách ly; hỗ trợ công tác nhập liệu; điều phối, hướng dẫn người dân lấy mẫu xét nghiệm; hỗ trợ tại các Ký túc xá; hỗ trợ công tác vận chuyển; hậu cần; hỗ trợ điều phối giao thông;
139 Hội Sinh viên Thành phố, Hội Sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng đã hỗ trợ các đội hình sinh viên tình nguyện về hỗ trợ địa phương với các hoạt động hỗ trợ phòng chống, dịch COVID-19 trên 01 địa bàn cụ thể7 . Hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ, Hội Sinh viên Thành phố đã phát động đóng góp ủng hộ “Quỹ Vắc-xin phòng COVID-19” cũng như phát động hỗ trợ các nguồn lực cho công tác phòng chống dịch bệnh trong hội viên, sinh viên. Hội Sinh viên các trường cũng tích cực vận động hội viên, sinh viên tham gia chương trình “Cùng Tuổi trẻ góp vắc-xin COVID19” do Báo Tuổi trẻ phát động. 100% Hội Sinh viên các trường tổ chức, thành lập các đội hình chuyên hỗ trợ phòng, chống dịch bệnh như đo thân nhiệt, hỗ trợ khai báo y tế, hỗ trợ dọn dẹp Ký túc xá được trưng dụng làm khu cách ly tập trung, đội hình tuyên truyền nguyên tắc 5K đồng thời thành lập các đội hình phản ứng nhanh tích cực tham gia hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-198 . + Linh hoạt tổ chức các hoạt động tình nguyện trực tuyến bên cạnh các hoạt động truyền thống: Thành Đoàn - Hội Sinh viên Thành phố phát triển đội hình hỗ trợ tại khu vực chợ đầu mối; chợ nghĩa tình; hỗ trợ cấp phát dung dịch khử khuẩn Anolyte; hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho người nông dân; truyền thông; chăm sóc sức khỏe tâm thần; hỗ trợ tại khu bếp ăn; hỗ trợ chiến dịch tiêm vắc-xin phòng Covid-19. 7 Hội Sinh viên trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh về địa bàn Quận Phú Nhuận; Hội Sinh viên trường Đại học Sài Gòn về địa bàn quận 5; Hội Sinh viên trường Đại học Luật TP. HCM về địa bàn quận 4, … 8 Tiêu biểu như Đội hình sinh viên tình nguyện không về quê đón Tết xung phong tham gia hỗ trợ công tác phòng, chống dịch bệnh của HSV ĐH Y Dược TP.HCM, HSV trường ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch ra mắt Câu lạc bộ Cầu Vai Xanh là lực lượng nòng cốt tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), …
140 “Gia sư áo xanh” trong các chương trình, chiến dịch tình nguyện hè thành chương trình tình nguyện Gia sư áo xanh triển khai từ tháng 02/2021 dành cho đối tượng thụ hưởng là học sinh từ lớp 01 đến lớp 12, là con công nhân làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, doanh nghiệp, con em người lao động có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn Thành phố9 . Các chương trình, chiến dịch tình nguyện truyền thống của sinh viên Thành phố được duy trì và đổi mới phương thức tổ chức tình nguyện trực tuyến phù hợp với điều kiện dịch bệnh và tập trung nguồn lực, nhân lực tham gia các hoạt động phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. - Trong tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, các hoạt động rèn luyện thể chất của sinh viên được quan tâm thực hiện. Nhiều đơn vị phát động sinh viên tập luyện thể thao tại nhà, tổ chức các giải đi bộ, chạy bộ trực tuyến thu hút đông đảo sinh viên hưởng ứng tham gia10, qua đó góp phần gây quỹ hỗ trợ cho hội viên, sinh viên khó khăn. - Các hoạt động tăng cường tính hội nhập cho sinh viên vẫn tiếp tục duy trì với phương thức đổi mới. Ngày hội sinh viên với ngoại ngữ - English Camp 2020, 2021 phù hợp với tình hình thực tiễn: Ngày hội sinh viên với 9 Đã có hơn 5.000 lượt sinh viên các trường Đại học, Học viện, Cao đẳng trên địa bàn Thành phố đăng ký tham gia chương trình. Trong giai đoạn ảnh hưởng của dịch bệnh, đội hình triển khai các hoạt động dạy học trực tuyến với gần 2.100 buổi phụ đạo hỗ trợ cho gần 130 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn. 10 Tiêu biểu như Giải chạy bộ trực tuyến “Run2Run” của HSV trường ĐH Kinh tế - Luật - ĐHQG TP.HCM; Giải chạy bộ trực tuyến “Run to 90” của HSV trường ĐH Quốc tế - ĐHQG TP. Hồ Chí Minh; Giải chạy bộ trực tuyến “Run for Youth” do HSV các trường ĐH Sư phạm TP.HCM, ĐH Sài Gòn, ĐH Y Dược TP.HCM, CĐ Sư phạm Trung ương TP.HCM, ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch phối hợp tổ chức, …
141 ngoại ngữ - lần 5, năm 2020 “English Camp 2020” với chủ đề: “Viet Nam in our heart”11; Ngày hội sinh viên với ngoại ngữ - lần 6, năm 2021 “English Camp 2021” với chủ đề: “Key to the World”12. Bên cạnh đó, các hoạt động trực tuyến phối hợp với Hội Sinh viên Việt Nam ở ngoài nước chuyển biến tốt, tạo sự tin cậy giữa hai bên trong phối hợp triển khai các hoạt động hội nhập, chia sẻ cơ hội, kinh nghiệm du học cho sinh viên Thành phố có nhu cầu: Cuộc thi Đường lên đỉnh I-ta-li-a, Ngày hội Du học Úc, Webinar “Năng lượng tái tạo: Tương lai xanh cho Việt Nam”, Hội thảo trực tuyến chia sẻ về kinh nghiệm du học tại Nước CHLB Đức cho sinh viên Việt Nam,… Trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, nhiều Hội Sinh viên Việt Nam ở nước ngoài như Úc, Vương quốc Bỉ, Hà Lan, Áo, Đức, Ý đã kết nối và hỗ trợ kinh phí trao các 11 Với 2 giai đoạn triển khai (Giai đoạn 1: triển khai trực tuyến phù hợp với tình hình dịch Covid - 19 với nhiều nội dung như kiểm tra trình độ tiếng Anh “Test your English”; chia sẻ kinh nghiệm học và tham gia các chương trình giao lưu quốc tế “Greetings & Sharing”, chia sẻ các mẹo học tiếng Anh hàng ngày “English - Tips & Tricks”; các cuộc thi trực tuyến “English Amazing Race”, “My city, my story” được diễn ra trên chuyên trang englishcamp.hoisinhvientphcm.com sau khi phát động, triển khai các nội dung trực tuyến từ ngày 26/4/2020 đến ngày 23/5/2020, chương trình đã thu hút được hơn 150.000 lượt tham gia từ hơn 50 trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Giai đoạn 2: Ngày hội English Camp diễn ra tại trường Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, với nhiều nội dung diễn ra, gồm các khu vực thông tin - triển lãm - hoạt động - thử thách - trải nghiệm, đã thu hút hơn 3000 người tham gia, 10.000 lượt tương tác với các sản phẩm truyền thông trên mạng xã hội trong thời gian diễn ra ngày hội. 12 Phương thức triển khai chủ yếu bằng hình thức trực tuyến với các chương trình đa dạng, linh hoạt thời gian, nội dung phong phú, phù hợp với diễn biến của dịch bệnh, nhiều sự chọn lựa phương pháp tiếp cận cho sinh viên. Hội Sinh viên Thành phố phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ học sinh, sinh viên tổ chức cuộc thi Hùng biện tiếng Anh năm 2021, chủ đề “Touch - Sinh viên chạm khởi nghiệp”.
142 túi an sinh xã hội, mua vật dụng, vật tư y tế cho lực lượng tình nguyện viên tuyến đầu trực tiếp tham gia công tác phòng, chống dịch. 2. Tăng cường các hoạt động kết nối nguồn lực hỗ trợ sinh viên: Trong giai đoạn 2020 - 2023, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, các cấp bộ Hội đã tăng cường kết nối nguồn lực hỗ trợ sinh viên, thể hiện tốt vai trò đồng hành với sinh viên vượt qua khó khăn kể cả trong và sau đại dịch13. Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố triển khai mô hình “Siêu thị mini 0 đồng” nhằm hỗ trợ, phục vụ nhu cầu mua hàng thiết yếu của 5.500 sinh viên tại 34 Ký túc xá trong thời gian giãn cách xã hội, tổng giá trị gói hỗ trợ trị giá 1,65 tỷ đồng. Hội Sinh viên Thành phố phối hợp với các đơn vị Báo Tuổi Trẻ, Tập đoàn Vingroup, Tập đoàn Sữa Việt Nam, Công ty TNHH Betagen Việt Nam, Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott), Hội Sinh viên Thành phố Hà Nội,… hỗ trợ các phần quà nhu yếu phẩm cho sinh viên bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 trị giá hơn 5 tỷ đồng. Đồng thời, trước làn sóng đại dịch lần thứ 4, Hội Sinh viên Thành phố đã tiến hành khảo sát tình hình sinh viên ở các tỉnh đang còn kẹt lại Thành phố phối hợp với các Tỉnh, Thành Đoàn và các cơ quan chức năng trên địa bàn Thành phố tổ chức đưa sinh viên, người dân về quê đảm bảo theo các yêu cầu phòng, chống dịch14 . 13 Đã có 788 hoạt động được triển khai hỗ trợ sinh viên bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh COVID-19 với 33.619 hội viên, sinh viên được hỗ trợ với tổng kinh phí hơn 15,6 tỷ đồng. 14 Phối hợp các Tỉnh Khánh Hòa, Đắk Lắk, Bình Thuận, Bình Dương, Kiên Giang,… đưa hàng ngàn sinh viên và người dân về quê
143 Sau đại dịch COVID-19, Hội Sinh viên Thành phố đã ban hành các văn bản chỉ đạo Hội Sinh viên các trường tăng cường các giải pháp hỗ trợ tân sinh viên, sinh viên học tập trực tuyến về học tập trực tiếp tại Thành phố, tăng cường các giải pháp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của sinh viên, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho sinh viên trong và sau đại dịch. 3. Linh hoạt, thích ứng trong chương trình xây dựng Hội Sinh viên Việt Nam vững mạnh: Công tác tuyên truyền giới thiệu về Hội Sinh viên Việt Nam đến các tân sinh viên cũng có sự thay đổi, Hội Sinh viên Thành phố ban hành các sản phẩm tuyên truyền giới thiệu về tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam, các địa chỉ cần thiết cho sinh viên trong hỗ trợ học bổng, việc làm,… Các sản phẩm được Hội Sinh viên các trường triển khai rộng rãi trong sinh viên. Các ngày hội chào đón Tân sinh viên cũng được các trường quan tâm chuyển thành các hình thức trực tuyến sinh động15 để kịp thời đoàn kết, tập hợp các bạn sinh viên vào tổ chức Hội Sinh viên. Công tác tổ chức Đại hội, Hội nghị đại biểu cấp chi hội, liên chi hội, công tác kiện toàn nhân sự Hội sinh viên các gặp nhiều khó khăn, Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố đã có văn bản kiến nghị với Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam về việc hướng dẫn công tác tổ chức Đại hội, Hội nghị, Hội nghị kiện toàn phù hợp với điều kiện dịch bệnh phức tạp tại Thành phố, 15 Ngày hội “Nối vòng tay lớn” của trường đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh trên nền tảng Gather.town, Chương trình chào Tân sinh viên trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TP. HCM thông qua MS Team,…
144 kịp thời giải quyết những vấn đề khó khăn trong công tác tổ chức xây dựng Hội của cơ sở. Công tác kiểm tra, giám sát của Hội Sinh viên các cấp cũng có sự thay đổi phương thức theo hướng thích ứng, linh hoạt. Cấp thành tổ chức kiểm tra, đánh giá thi đua các năm học 2019 - 2020, 2020 - 2021, 2021 - 2022 theo hình thức trực tuyến thông qua đánh giá hồ sơ cơ sở trên trang thi đua của Hội Sinh viên Thành phố http://thidua.hoisinhvientphcm.com và kiểm tra thi đua theo cụm. Công tác kiểm tra chuyên đề gắn với nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ sở Hội trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp cũng được thực hiện, từ đó kịp thời định hướng cho các cơ sở Hội. Công tác cán bộ Hội được quan tâm phù hợp với điều kiện phức tạp của dịch bệnh COVID-19. Các chương trình tập huấn thường niên được tổ chức theo hình thức trực tuyến thu hút đông đảo cán bộ Hội Sinh viên các cấp tham gia với các chuyên đề kèm theo bài kiểm tra đánh giá năng lực cán bộ Hội Sinh viên. Hội thi Thủ lĩnh sinh viên được tổ chức với cách thức và nội dung được đầu tư đổi mới với các phần thi ứng dụng xu hướng công nghệ mới phù hợp với tình hình dịch bệnh COVID-19. Trải qua giai đoạn hoạt động hết sức đặc biệt, tuy nhiên không hẳn chỉ có khó khăn mà còn là thời cơ để thay đổi, hình thành những phương thức hoạt động mới, dần định hình những mô hình, giải pháp để tập hợp, tổ chức hoạt động cho sinh viên và chuyển đổi số các hoạt động của Hội trong bối cảnh hiện nay.
145 Trên đây là tham luận về “Công tác Hội và phong trào sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh trong đại dịch COVID-19”. Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố nhận thức rằng những giải pháp, định hướng đúng đắn, kịp thời, phù hợp với đặc điểm của từng bối cảnh, giai đoạn, thời kỳ trong việc tổ chức các hoạt động cho sinh viên sẽ là yếu tố quan trọng trong phát triển, đổi mới công tác Hội và phong trào sinh viên Thành phố. _____
146
147 Đổi mới nội dung, phương thức tập hợp sinh viên, thanh niên trong tình hình mới trên địa bàn Thành phố Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP. Hồ Chí Minh Trong hành trình lịch sử vẻ vang của dân tộc, của Thành phố thân yêu, các thế hệ đoàn viên, thanh niên, sinh viên Thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu, vinh dự, tự hào đã đóng góp những dấu son quan trọng. Trong thời kì kháng chiến, các thế hệ đoàn viên, thanh niên, hội viên, sinh viên Thành phố không tiếc máu xương, tô thắm ngọn cờ độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, viết nên những nét son chói lọi trong truyền thống đấu tranh của tuổi trẻ Thành phố. Đất nước hòa bình thống nhất, đoàn viên, hội viên, sinh viên thanh niên Thành phố tiếp tục dấn thân vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Thành phố, góp phần đưa Thành phố Hồ Chí Minh vươn lên khẳng định vị trí đầu tàu trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Có thể khẳng định trong từng bước phát triển của Thành phố, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Thành phố, Hội Liên hiệp Thanh niên, Hội Sinh viên Thành phố thành phố Bác tiếp tục phát huy truyền thống, giương cao ngọn cờ tập hợp và quy tụ đông đảo thanh niên xung kích, đi đầu, cống hiến sức trẻ của mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và Thành phố. Xác định tầm quan trọng của công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên, trong từng giai đoạn, từng thời kỳ, các cấp bộ Hội, đã phối hợp với cấp bộ Đoàn xây dựng các Nghị quyết, kế hoạch chỉ đạo, xác lập nhiều giải
148 pháp đổi mới, đa dạng hoá các phương thức, nâng cao chất lượng công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên, qua đó phát huy được tính xung kích, tinh thần tình nguyện, trách nhiệm trong lao động, học tập, bảo vệ Tổ quốc; các hoạt động đồng hành với thanh niên được đầu tư, hỗ trợ nhiều hơn cho thanh niên trong quá trình lập thân, lập nghiệp, tỷ lệ tập hợp thanh niên tăng dần qua từng năm. Đặc biệt trong nhiệm kỳ 2020 - 2023, Hội Liên hiệp Thanh niên - Hội Sinh viên Việt Nam TP. Hồ Chí Minh đã tập trung các giải pháp tập hợp sinh viên từ đó nâng cao tỷ lệ tập hợp thanh niên trên toàn Thành phố. Các hoạt động của hai Hội với nhiều hình thức phù hợp, sinh động để vận động, thu hút, tập hợp các đối tượng thanh niên trên địa bàn thành phố, tăng cường đầu tư các giải pháp thực hiện trên môi trường không gian mạng. Hệ thống câu lạc bộ, đội, nhóm theo năng khiếu, sở thích, kỹ năng phát triển mạnh, góp phần đa dạng hóa các sân chơi, tạo môi trường rèn luyện kỹ năng, nâng cao thể chất, đời sống văn hóa tinh thần thường xuyên cho thanh niên, sinh viên thành phố16; kiên trì chỉ đạo các cơ sở Hội, các câu lạc bộ, đội, nhóm trực thuộc có giải pháp hỗ trợ, nâng chất các cơ sở Hội, câu lạc bộ, đội, nhóm hiện có, kết tập các câu lạc bộ, đội, nhóm chưa tham gia tổ chức Hội; tiếp tục khảo sát nhu cầu, sở thích của sinh viên, thanh niên để vận động thành lập mới các câu lạc bộ, đội, nhóm; tập trung tiếp cận các nhà khoa học trẻ, du học sinh, học sinh, 16 Trong nhiệm kỳ, các cấp bộ Đoàn đã thành lập và duy trì hoạt động của 495 câu lạc bộ, đội, nhóm với 32.117 lượt thành viên tham gia sinh hoạt thường xuyên.
149 sinh viên nước ngoài đang học tập tại thành phố, các đội nhóm sở thích mới của sinh viên, thanh niên. Năm 2020 và 2021, đại dịch COVID-19 xuất hiện và bùng phát trên cả nước đã trực tiếp tác động đến đời sống kinh tế, xã hội của Thành phố, ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân. Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Thành phố và Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố của Thành phố đã nhanh chóng xây dựng, hình thành những phương thức, cách làm mới, phù hợp để đoàn kết, tập hợp thanh niên thông qua hình thức kết nối trực tuyến tại trang cộng đồng facebook (GO VOLUNTEER), Cổng thông tin kết nối tình nguyện (https://govolunteerhcmc.vn/), các hoạt động, chương trình đồng hành cùng thanh niên, người dân khó khăn bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, qua đó đã thu hút hơn 80.000 tình nguyện viên đăng ký tham gia hỗ trợ công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19 tại các tỉnh bạn. Trong giai đoạn bình thường mới, các hoạt động, phong trào của Hội các cấp đã điều chỉnh, thích ứng nhằm tiếp tục tập hợp, khơi sức thanh niên thành phố tham gia các hoạt động phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội sau dịch bệnh. Trên cơ sở những kết quả đã đạt được và những hạn chế trong nhiệm kỳ vừa qua, Ban Thường vụ Thành Đoàn đúc kết những bài học kinh nghiệm quan trọng trong công tác mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên: Một là, vai trò nòng cốt chính trị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Thành phố trong Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Thành phố và Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố tiếp tục được khẳng định, tăng cường. Các phong trào trọng tâm của từng tổ chức Hội được