การสอบสวนความผิดอาญาบางประเภทโดยพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง เล่ม 1 กรมการปกครอง

94

บทที่ ๔
การเปรียบเทยี บคดี

หลกั ท่ัวไป

การเปรียบเทียบคดอี าญา คอื การทพ่ี นกั งานสอบสวนผูม้ ีอำนาจทำการสอบสวนทำการสอบสวน
คดนี ัน้ หรอื พนกั งานเจ้าหน้าท่ีใช้อำนาจตามทกี่ ฎหมายบญั ญัติให้อำนาจไว้ทำการกำหนดค่าปรับผู้กระทำผิด
กฎหมาย แทนการทำสำนวนสอบสวนความผดิ อาญา
พนกั งานสอบสวน หมายความถงึ เจ้าพนักงานซึง่ กฎหมายใหม้ ีอำนาจและหน้าทที่ ำการสอบสวน
เป็นไปตามมาตรา ๒ (๖) แห่งประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา
เจ้าพนักงานซึ่งกฎหมายให้มีอำนาจและหน้าที่ทำการสอบสวน ถ้าพิจารณาจากมาตรา ๑๘ แห่ง
ประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาแลว้ เจ้าพนักงานดงั กลา่ ว มดี ังน้ี
๑. ในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร ได้แก่ พนกั งานฝา่ ยปกครอง หรอื ตำรวจช้นั ผู้ใหญ่
ปลัดอำเภอ และขา้ ราชการตำรวจซึ่งมยี ศต้ังแตช่ ้นั นายรอ้ ยตำรวจตรีหรือเทยี บเท่านายรอ้ ยตำรวจตรขี น้ึ ไปมี
อำนาจสอบสวนความผิดอาญาซง่ึ ไดเ้ กิดหรอื อ้าง หรอื เชอ่ื วา่ ได้เกดิ ภายในเขตอำนาจของตนหรือผตู้ อ้ งหามีท่ี
อยู่หรือถกู จบั ภายในเขตอำนาจของตนได้
๒. ในกรงุ เทพมหานคร ไดแ้ ก่ ข้าราชการตำรวจ ซ่งึ มียศตงั้ แต่นายร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเทา่
นายรอ้ ยตำรวจตรีขึน้ ไป มีอำนาจสอบสวนความผดิ อาญา ซงึ่ ได้เกดิ หรืออา้ ง หรือเช่ือว่าได้เกิดภายในเขต
อำนาจของตน หรอื ผ้ตู ้องหามที ี่อยหู่ รอื ถกู จบั ภายในเขตอำนาจของตนได้

พนักงานสอบสวนอาจจะหมายถึงเจ้าพนักงานตามกฎหมายอน่ื อีกกไ็ ด้ เช่น พนักงานสอบสวนตาม
พระราชบญั ญตั ปิ ระกอบรฐั ธรรมนญู วา่ ดว้ ยการปอ้ งกนั และปราบปรามการทจุ รติ พ.ศ.๒๕๔๒ พระราชบญั ญตั ิ
การสอบสวนคดพี ิเศษ พ.ศ.๒๕๔๗ หรอื ตามพระราชบัญญตั ปิ อ้ งกันและปราบปรามยาเสพติด พ.ศ.๒๕๑๙ เป็นตน้

พนักงานเจา้ หน้าท่ี ความหมายถงึ ข้าราชการหรอื คณะกรรมการที่กฎหมายบัญญัติใหม้ ีอำนาจ
เปรียบเทยี บอาญาและผู้บรหิ ารท้องถิน่ หรือคณะผู้บริหารทอ้ งถิ่น รวมท้ังพนกั งานและข้าราชการขององคก์ ร
ปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ น้ันดว้ ย ทกี่ ฎหมายบญั ญตั ใิ หม้ ีอำนาจเปรยี บเทยี บคดีอาญา
๑. ขา้ ราชการหรอื คณะกรรมการท่ีกฎหมายบญั ญัติใหม้ ีอำนาจเปรยี บเทียบคดีอาญา เชน่
(๑) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ คือ
นายทะเบียนอำเภอ
(๒) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ.๒๕๒๖ คือ
นายอำเภอ และปลัดอำเภอผู้เปน็ หวั หนา้ ประจำกิ่งอำเภอ
(๓) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ.๒๕๐๘ คือ นายอำเภอ

๒. ผบู้ รหิ ารท้องถิ่นหรอื คณะผูบ้ รหิ ารทอ้ งถิน่ ฯ ทก่ี ฎหมายบญั ญัติให้มีอำนาจเปรียบเทียบคดอี าญา เชน่
(๑) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ คือ

นายทะเบียนท้องถนิ่
(๒) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ.๒๕๒๖ คือ
ผอู้ ำนวยการเขต ปลดั เทศบาล หัวหนา้ สำนกั ปลดั เมืองพัทยาและหัวหนา้ แขวง
(๓) ผมู้ อี ำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัตภิ าษบี ำรุงท้องท่ี พ.ศ.๒๕๐๘ คอื นายกเทศมนตรี
(๔) ผู้มีอำนาจเปรียบเทียบตามพระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ.๒๕๑๐ คือ ผู้ว่าราชการกรุงเทพ
มหานคร นายกเมืองพทั ยา นายกเทศมนตรี ประธานกรรมการบรหิ ารองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบลและผซู้ ่งึ ทผ่ี ู้
บริหารท้องถนิ่ ดงั กล่าวมอบหมาย

95

พนกั งานสอบสวนมีอำนาจเปรียบเทียบคดีอาญาโดยอาศยั กฎหมายใด
พนักงานสอบสวนมอี ำนาจเปรยี บเทียบคดอี าญาโดยอาศัยอำนาจจากกฎหมาย ดงั นี้
๑. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ตามมาตรา ๓๗ และมาตรา ๓๘
มาตรา ๓๗ คดีอาญาเลกิ กนั ได้ ดงั ต่อไปนี้

(๑) ในคดีที่มีโทษปรับสถานเดียว เมื่อผู้กระทำผิดยินยอมเสียค่าปรับในอัตราอย่างสูง
สำหรบั ความผิดนนั้ แกพ่ นักงานเจ้าหนา้ ทกี่ อ่ นศาลพจิ ารณา
(๒) ในคดีความผดิ ทเ่ี ปน็ ลหุโทษหรอื ความผิดที่มอี ัตราโทษไมส่ งู กวา่ ความผิดลหุโทษหรือ
คดอี ่นื ทม่ี โี ทษปรบั สถานเดียวอย่างสูงไมเ่ กนิ ๑๐,๐๐๐ บาท หรือความผดิ ตอ่ กฎหมายเก่ยี วกับภาษอี ากรซ่ึง
มีโทษปรบั อยา่ งสูงไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท เมอื่ ผตู้ ้องหาชำระค่าปรับตามท่พี นักงานสอบสวนได้เปรยี บเทียบแลว้
(๓) ในคดีความผดิ ทเ่ี ป็นลหุโทษหรอื ความผิดทีม่ อี ัตราโทษไมส่ ูงกว่าความผิดลหุโทษหรอื
คดที ม่ี โี ทษปรับสถานเดียวอยา่ งสูงไม่เกนิ ๑๐,๐๐๐ บาท ซง่ึ เกิดในกรุงเทพมหานคร เมอื่ ผตู้ อ้ งหาชำระคา่ ปรับ
ตามทีน่ ายตำรวจประจำท้องทตี่ ั้งแต่ตำแหน่งสารวัตรข้ึนไปหรือนายตำรวจช้ันสัญญาบตั รผู้ทำการในตำแหนง่
นน้ั ๆ ได้เปรียบเทยี บแลว้
(๔) ในคดีซ่ึงเปรยี บเทียบได้ตามกฎหมายอ่ืน เมื่อผตู้ ้องหาไดช้ ำระค่าปรบั ตามคำเปรียบ
เทียบของพนกั งานเจ้าหน้าทแี่ ลว้
มาตรา ๓๘ ความผิดตามอนุมาตรา (๒) (๓) และ (๔) แห่งมาตราก่อน ถา้ เจา้ พนกั งานดงั กลา่ ว
ในมาตราน้ันเห็นวา่ ผ้ตู อ้ งหาไม่ควรไดร้ บั โทษถึงจำคกุ ให้มีอำนาจเปรียบเทียบ ดงั นี้
(๑) ให้กำหนดค่าปรับซึ่งผู้ต้องหาจะพึงชำระ ถ้าผู้ต้องหาและผู้เสียหายยินยอมตามนั้น
เมือ่ ผ้ตู ้องหาไดช้ ำระเงินคา่ ปรบั ตามจำนวนท่ีเจา้ หนา้ ท่ีกำหนดใหภ้ ายในเวลาอนั สมควรแตไ่ ม่เกนิ ๑๕ วันแล้ว
คดนี ้นั เป็นอนั เสร็จเด็ดขาด
ถา้ ผู้ตอ้ งหาไม่ยนิ ยอมตามท่ีเปรยี บเทียบ หรอื เมื่อยนิ ยอมแล้ว ไม่ชำระเงนิ ค่าปรบั ภายใน
เวลากำหนดในวรรคกอ่ นให้ดำเนินคดตี ่อไป
(๒) ในคดมี ีค่าทดแทน ถา้ ผเู้ สียหายและผู้ต้องหายนิ ยอมใหเ้ ปรียบเทยี บ ให้เจา้ หนา้ ที่กะ
จำนวนตามทเี่ หน็ ควรหรอื ตามท่คี ู่ความตกลงกนั
พนกั งานเจ้าหน้าท่ีมีอำนาจเปรยี บเทียบปรับตามกฎหมายเฉพาะของแต่ละฉบบั บญั ญตั ิให้
อำนาจไวแ้ ละนำมาประกอบใชก้ บั ประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๗ และมาตรา ๓๘ ด้วย

ผลของการเปรยี บเทยี บปรับของพนักงานสอบสวนและพนกั งานเจ้าหน้าที่

๑. คดีมโี ทษปรบั สถานเดียว เมอ่ื ผกู้ ระทำผิดยินยอมเสยี คา่ ปรบั ในอตั ราอยา่ งสงู สำหรับ
ความผิดนน้ั แกพ่ นกั งานเจา้ หน้าทีก่ ่อนศาลพจิ ารณา
เปน็ กรณไี ม่ใช่เรอ่ื งการเปรยี บเทียบปรบั โดยตรง แตเ่ ป็นเรอื่ งคดีอาญาเลิกกันไดต้ ามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๓๗ (๑) ซ่ึงมคี วามเข้าใจกันอยู่เสมอว่าเปน็ การเปรียบเทียบปรบั
ดว้ ย เหตุผลทไ่ี มใ่ ช่กรณีการเปรียบเทียบกค็ ือ
(๑) มาตรา ๓๗ แหง่ ป.ว.ิ อาญา เขียนไว้ว่า “คดีอาญาเลกิ กนั ไดด้ ัง่ ตอ่ ไปน.้ี ..” มใิ ชก่ ลา่ วถึง
อำนาจในการเปรยี บเทียบคดีอาญาโดยตรง
(๒) การเปรยี บเทยี บจะตอ้ งเปน็ เรื่องทพ่ี นกั งานสอบสวนหรือพนกั งานเจ้าหน้าทม่ี ีอำนาจ
เปรยี บเทยี บและใช้ดุลยพนิ ิจกำหนดค่าปรับไดต้ ามที่เหน็ สมควร แตต่ ามมาตรา ๓๗ (๑) พนกั งาน
เจา้ หนา้ ที่ไม่มอี ำนาจเช่นนนั้ เป็นเร่ืองของผกู้ ระทำผิดยินยอมเสียค่าปรับในอตั ราอยา่ งสงู ซึ่งพนกั งาน
เจ้าหน้าทตี่ ้องปฏบิ ัติตามเท่าน้ัน จะใช้ดลุ พนิ จิ อย่างอนื่ ไม่ได้

96
(๓) ตามประมวลระเบยี บการตำรวจเกี่ยวกบั คดี กร็ ะบุไวช้ ัดแจง้ วา่ คดคี วามผิดมแี ต่โทษ

ปรบั สถานเดยี ว เมือ่ ผูต้ อ้ งหายนิ ยอมเสียเงนิ อย่างสูงตามกฎหมายกำหนดไว้ ไม่นับวา่ เป็นคดเี ปรยี บเทียบ
คงดำเนินการให้เสียเงนิ ตามระเบยี บอกี สว่ นหน่ึง
มีขอ้ สงั เกตว่าคดีทีม่ ีโทษปรบั สถานเดยี วตามมาตรา ๓๗ (๑) จะมอี ตั ราโทษปรบั สูงเท่าใด
ก็ได้ เช่น ความผิดตาม พ.ร.บ.ภาษปี ้าย พ.ศ.๒๕๑๐ มาตรา ๓๕ บญั ญัติว่า “ผใู้ ดจงใจไมย่ น่ื แบบแสดง
รายการภาษปี ้ายต้องระวางโทษปรับตง้ั แต่ ๕,๐๐๐ บาท ถึง ๕๐,๐๐๐ บาท” ดังนี้ ถา้ ผ้กู ระทำผดิ
ยินยอมเสยี คา่ ปรบั จำนวน ๕๐,๐๐๐ บาท แกเ่ จา้ พนักงานท้องถ่นิ ในระหว่างทีพ่ นักงานสอบสวน
ทำการสอบสวนหรือในระหวา่ งย่นื ฟอ้ ง ก่อนศาลพจิ ารณาคดอี าญาก็เป็นอันเลิกกันแตไ่ ม่ถือวา่ เปน็
การเปรียบเทียบปรับท่ีนำมากล่าวไว้รวมกันกับเร่ืองเปรียบเทียบปรับด้วยก็เพื่อให้เห็นความแตกต่าง
ไวเ้ ท่านัน้
๒. พนกั งานสอบสวนมีอำนาจเปรยี บเทยี บปรับคดีอาญาในความผดิ และอัตราโทษ ดังนี้
๒.๑ คดีความผิดทีเ่ ป็นลหโุ ทษ หรือความผิดทมี่ อี ัตราโทษไม่สงู กว่าความผิดลหุโทษหรอื
ความผิดต่อกฎหมายเก่ียวกับภาษอี ากร ซง่ึ มีโทษปรบั อย่างสูงไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท หรอื คดอี นื่ ทีม่ ี
โทษปรับสถานเดยี วอยา่ งสงู ไม่เกนิ ๑๐,๐๐๐ บาท
เป็นบทบัญญตั ิในประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๗ (๒) ซึ่งเป็นบทท่ี
ใหอ้ ำนาจพนกั งานสอบสวนมอี ำนาจเปรียบเทียบปรับผู้กระทำความผิดได้ ซ่ึงจำแนกได้ ดังน้ี
ก. คดีความผิดที่เป็นลหุโทษ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๐๒ บัญญัติว่า
“ความผิดลหุโทษ คอื ความผิดซึ่งตอ้ งระวางโทษจำคกุ ไมเ่ กนิ ๑ เดือน หรือปรับไมเ่ กนิ ๑,๐๐๐ บาท
หรือทงั้ จำทั้งปรับเชน่ ว่ามานด้ี ้วยกนั ” ซ่ึงไดแ้ ก่ความผิดดังทบ่ี ญั ญัตไิ ว้ในประมวลกฎหมายอาญา ภาค ๓
ตัง้ แตม่ าตรา ๓๖๗ ถงึ มาตรา ๓๙๘ รวม ๓๖ มาตรา เหล่านีเ้ รียกว่า เปน็ ความผิดลหโุ ทษ ซ่ึงพนกั งาน
สอบสวนมีอำนาจเปรียบเทยี บปรับได้ เมอ่ื ผู้ตอ้ งหาหรอื ผกู้ ระทำผดิ ชำระค่าปรับแลว้ คดอี าญากเ็ ป็น
อันเลิกกันไปตามกฎหมาย

ข. ความผิดทมี่ ีอัตราโทษไม่สูงกวา่ ความผดิ ลหุโทษ คอื ความผดิ ทีก่ ฎหมายอน่ื นอกจาก
ประมวลกฎหมายอาญากำหนดโทษไวม้ อี ัตราโทษไม่สูงกว่าความผดิ ลหุโทษตามกฎหมายอาญาดงั กลา่ ว
ข้างต้น คอื กำหนดโทษจำคกุ ไวไ้ ม่เกนิ ๑ เดอื น หรอื ปรับไมเ่ กิน ๑,๐๐๐ บาท หรอื ทั้งจำทั้งปรับ ไม่เกิน
กว่านี้ถือว่าเป็นความผิดที่เป็นลหุโทษ เช่น คดีความผิดตาม พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ.๒๕๐๘
มาตรา ๕๔ ที่บญั ญัตไิ ว้ว่า “ผใู้ ดจงใจไม่มาหรือไมย่ อมชีเ้ ขตหรือไม่ยอมแจง้ จำนวนเน้อื ที่ดนิ ต้องระวาง
โทษจำคุกไม่เกนิ หนึง่ เดอื นหรอื ปรับไมเ่ กนิ ๑,๐๐๐ บาท หรือท้ังจำทง้ั ปรับ เป็นต้น
ค. คดอี น่ื ท่ีมีโทษปรบั สถานเดียวอยา่ งสูงไม่เกิน ๑๐,๐๐๐ บาท ซง่ึ จะพบไดใ้ นพระราชบัญญตั ิ
ตา่ งๆ มากมายหลายฉบบั เช่น พ.ร.บ.การทะเบยี นราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ พ.ร.บ.บัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ.๒๕๒๖ และฉบับที่แกไ้ ขเพ่มิ เติม เมอ่ื พนกั งานสอบสวนใช้อำนาจเปรยี บเทียบปรบั แลว้ กถ็ ือวา่ คดี
อาญาเลิกกัน

ง. ความผิดต่อกฎหมายเกีย่ วกับภาษอี ากรซึ่งมโี ทษปรบั อยา่ งสงู ไม่เกิน ๑๐,๐๐๐ บาท ตาม
ข้อนห้ี มายถึงเฉพาะคดีความผดิ กฎหมายเกีย่ วกับภาษีอากรเท่าน้ัน และต้องเป็นคดีที่มโี ทษปรับสถาน
เดียวอย่างสูง ไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท ดว้ ย ถา้ มีอตั ราโทษจำคุกอยดู่ ว้ ยแมจ้ ะระวางโทษจำคกุ ไวไ้ ม่เกนิ
๑ เดอื น พนกั งานสอบสวนก็ไม่มอี ำนาจเปรยี บเทยี บตามขอ้ น้ีความผิดตามกฎหมายเกย่ี วกบั ภาษีอากร
ไดแ้ ก่ ประมวลรษั ฎากร พ.ร.บ.ศุลกากรฯ เปน็ ต้น

97
๒.๒ คดีความผดิ ทเ่ี ป็นลหุโทษ หรือความผิดที่มีอตั ราโทษไม่สูงกว่าความผดิ ลหุโทษ หรอื
คดีที่มโี ทษปรับสถานเดียวอยา่ งสงู ไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท ซงึ่ เกิดในจงั หวัดพระนครและธนบุรี
เปน็ บทบัญญตั ิในประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๗ (๓) ซึ่งบัญญัติให้
อำนาจนายตำรวจประจำท้องที่ต้ังแต่ตำแหน่งสารวัตรขึ้นไปหรือนายตำรวจช้ันสัญญาบัตรผู้ทำการ
ในตำแหนง่ นนั้ ๆ ในเขตจงั หวัดพระนครและธนบรุ ี ซึ่งหมายถึงตำรวจนครบาลโดยเฉพาะมอี ำนาจ
เปรียบเทยี บปรับ
จะเห็นไดว้ า่ ตาม ๒.๑ ขา้ งตน้ กลา่ วถึงตำแหนง่ พนักงานสอบสวนผู้มอี ำนาจเปรยี บเทียบ
ไม่ได้จำกัดว่าจะอยู่ในกรุงเทพมหานครหรือจังหวัดอื่น จึงสามารถใช้ได้ทั่วไป ถ้าอ่านข้อความตาม
มาตรา ๓๗ (๒) กบั (๓) แลว้ มีข้อความคลา้ ยคลงึ กันมาก แตถ่ า้ ไมท่ ำความเข้าใจใหด้ ีอาจเกิดผดิ พลาด
ได้ กล่าวคือ ตามมาตรา ๓๗ (๒) ให้อำนาจพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบคดีความผิดต่อกฎหมาย
เกย่ี วกบั ภาษอี ากรซง่ึ มอี ตั ราโทษปรบั สถานเดยี วอยา่ งสงู ไมเ่ กนิ ๑๐,๐๐๐ บาท เทา่ นน้ั แตต่ ามมาตรา ๓๗ (๓)
ให้อำนาจเฉพาะนายตำรวจประจำทอ้ งที่ตง้ั แตต่ ำแหน่งสารวัตรข้นึ ไปหรือนายตำรวจช้ันสญั ญาบัตร
ที่ทำการในตำแหน่ง นั้นๆ ซึ่งอาจจะไม่ใช่ผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่พนักงานสอบสวนก็ได้ อาจจะหมายถึง
เจา้ พนักงานคนหนง่ึ ในเขตจงั หวัดพระนครและธนบุรี มอี ำนาจเปรยี บ เทียบคดคี วามผิดตามกฎหมาย
อนื่ ไดแ้ ต่ไม่นา่ จะรวมถงึ ความผดิ ตอ่ กฎหมายเก่ยี วกบั ภาษอี ากรดว้ ย เพราะถา้ ประสงค์จะใหม้ ีอำนาจ
ในกรณีดังกล่าวด้วยจะต้องบญั ญัตไิ ว้อย่างชดั เจน และอำนาจส่วนน้ไี ดบ้ ัญญตั ไิ ว้ใน มาตรา ๓๗ (๒)
แล้ว ดังนี้ถ้ามีความผิดเกี่ยวกับกฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากรต้องส่งเรื่องให้พนักงานสอบสวน
เปน็ ผเู้ ปรียบเทยี บปรบั
๒.๓ คดีความผดิ ตามกฎหมายอนื่ ซึ่งพนกั งานเจา้ หน้าที่มีอำนาจเปรยี บเทยี บได้
เป็นบทบญั ญัตใิ นประมวลกฎหมายวิธพี ิจารณาความอาญามาตรา ๓๗ (๔)
ในขอ้ นี้ต้องสุดแล้วแตบ่ ทกฎหมายอน่ื นั้นบัญญตั ใิ ห้อำนาจในการเปรียบเทียบปรับไว้แก่
พนักงานเจ้าหนา้ ท่ีฝ่ายใด อยา่ งไรเปน็ เรื่องๆ ไป เช่น ใหค้ ณะกรรมการเปรยี บเทียบคดแี ละเจา้ พนักงาน
ท้องถ่ินตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข พ.ศ.๒๕๓๕ มีอำนาจเปรียบเทียบปรบั เป็นต้น ส่วนกำหนดโทษนั้น
อาจสูงหรอื ตำ่ กวา่ ลหุโทษกไ็ ดส้ ดุ แล้วแต่บทกฎหมายอืน่ น้นั จะกำหนดไวเ้ พราะเปน็ เร่อื งกฎหมายพิเศษ
นั้นให้อำนาจแก่พนักงานเจ้าหน้าที่เช่นนั้น พนักงานสอบสวนไม่อาจใช้อำนาจเปรียบเทียบตามบท
กฎหมายพิเศษนั้นได้ทั้งหมด อาจใช้ได้บางความผิดบางข้อหา เพราะพนักงานสอบสวนจะมีอำนาจ
เปรยี บเทียบไดก้ ต็ อ้ งไมเ่ กินทีบ่ ัญญตั ิไว้ใน พ.ร.บ.การเปรียบเทียบคดอี าญา พ.ศ.๒๔๘๑ แกไ้ ขเพ่ิมเติม
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๔๙๙ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๒๙ มาตรา ๔ คอื “ในคดีความผิดลหโุ ทษหรอื ความผิดท่มี ี
อัตราโทษไมส่ ูงกวา่ ความผิดลหโุ ทษ หรอื คดีทม่ี ีโทษปรับสถานเดยี วอย่างสูงไมเ่ กนิ ๑๐,๐๐๐ บาท
ใหพ้ นกั งานสอบสวนผ้มู อี ำนาจทำการสอบสวนคดีนัน้ มอี ำนาจเปรียบเทียบไดต้ ามความในประมวล
กฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญา”
ตัวอยา่ ง เช่น ความผิดตามพระราชบัญญัตภิ าษบี ำรงุ ท้องที่ พ.ศ.๒๕๐๘ มาตรา ๕๓ บัญญัติว่า
“ผใู้ ดโดยรอู้ ยแู่ ลว้ หรือโดยจงใจแจง้ ขอ้ ความอันเปน็ เทจ็ ใหถ้ ้อยคำเท็จ ตอบคำถามดว้ ยถ้อยคำอนั
เป็นเท็จ หรือนำพยาน หลักฐานเทจ็ มาแสดง เพอ่ื หลกี เลีย่ งหรือพยายามหลกี เลี่ยงการเสียภาษีบำรงุ ท้องท่ี
ตอ้ งระวางโทษจำคุกไม่เกนิ ๖ เดอื น หรือปรับไมเ่ กิน ๒,๐๐๐ บาท หรอื ทง้ั จำท้งั ปรบั ” และมาตรา ๕๗
บัญญัติว่า ความผิดตามพระราช บัญญัตินี้ ถ้านายอำเภอหรือนายกเทศมนตรีแล้วแต่กรณี เห็นว่า
ผตู้ อ้ งหาไม่ควรไดร้ ับโทษถึงจำคกุ ใหม้ ีอำนาจเปรยี บเทียบกำหนดค่าปรบั ได้ เมอ่ื ผ้ตู อ้ งหาไดช้ ำระเงิน
คา่ ปรบั ตามจำนวนท่ีนายอำเภอหรอื นายกเทศมนตรีกำหนดภายใน ๓๐ วนั คดนี ้นั เปน็ อนั เสร็จเด็ดขาด

98
ถา้ ผตู้ ้องหาไม่ยินยอมตามท่ีเปรยี บเทยี บ หรือเมื่อยินยอม แล้วไม่ชำระเงนิ ค่าปรบั ภายในกำหนดเวลา
ดงั กล่าวใหด้ ำเนนิ คดตี ่อไป

จะเหน็ ได้ว่า นายอำเภอหรอื นายกเทศมนตรี มอี ำนาจเปรียบเทยี บกำหนดค่าปรบั ได้ในระดับ
โทษจำคกุ ไม่เกนิ ๖ เดอื น หรอื ปรับไมเ่ กนิ ๒,๐๐๐ บาท หรือท้งั จำทง้ั ปรับ แต่พนักงานสอบสวนไม่มี
อำนาจเปรยี บเทยี บกำหนดค่าปรบั ความผิดตามมาตรานี้ได้ เน่ืองจากเป็นความผดิ มอี ัตราโทษสงู กว่า
ความผิดลหโุ ทษ ทำได้อย่างเดียวคือ ทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอัยการ

คำพพิ ากษาฎีกาท่ี ๒๔๑๑/๒๕๒๖ วนิ จิ ฉยั ว่า คดีรถชนกนั เมือ่ ผู้ขับขีซ่ ง่ึ เป็นผู้ต้องหาไมไ่ ด้
หลบหนีแต่ รับสารภาพ และได้ชำระคา่ ปรับตามคำเปรยี บเทยี บของจำเลยซงึ่ เป็นพนกั งานสอบสวน
คดีกเ็ ปน็ อนั เลกิ กันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๓๗ (๔) การที่จำเลยไมท่ ำ
แผนทเ่ี กดิ เหตุ กบั ปลอ่ ยตัวผู้ตอ้ งหาและคืนรถไป โดยมิไดท้ ำการเปรียบเทยี บค่าทดแทนทีผ่ ู้เสยี หาย
ควรจะไดร้ บั ตามประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๘ (๒) เสียก่อน การทมี่ ไิ ด้เปรียบ
เทียบเรื่องค่าทดแทนเปน็ การรบั ผิดทางแพง่ ไม่ทำให้คดเี ปรยี บเทยี บความรับผดิ ทางอาญาเสียไป จำเลย
ก็ไมม่ คี วามผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๕๗

๓. พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเปรียบเทียบคดีในความผิดและอัตราโทษตามกฎหมาย
เฉพาะ ดงั น้ี

พนักงานเจ้าหน้าที่ กฎหมายบางฉบับให้อำนาจทำการเปรียบเทียบคดีอาญามากกว่า
พนกั งานสอบสวนท้ังในคดีทมี่ ีโทษปรบั สถานเดียว หรอื คดีท่ีมโี ทษจำคกุ ดว้ ย

๓.๑ กลมุ่ คดอี าญา ๑๙ ประเภท ซงึ่ พนักงานสอบสวนฝา่ ยปกครองมีอำนาจสอบสวน
(๑) ความผดิ อาญาตาม พ.ร.บ.กองอาสารกั ษาดนิ แดง พ.ศ.๒๔๙๗ กฎหมายฉบับนี้
ไมไ่ ดบ้ ัญญัติให้พนักงานเจ้าหนา้ ท่มี อี ำนาจเปรยี บเทยี บได้ ถา้ มคี ดเี กดิ ขนึ้ ต้องส่งเรื่องใหพ้ นักงานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนนิ การเปรียบเทียบปรับหรือทำสำนวนสอบสวนส่งพนักงานอัยการเทา่ น้นั

(๒) ความผดิ อาญาตาม พ.ร.บ.ควบคุมการขายทอดตลาดและคา้ ของเกา่ พ.ศ.๒๔๗๔
กฎหมายฉบบั น้ีไมไ่ ดบ้ ญั ญัตใิ ห้พนักงานเจ้าหนา้ ที่มอี ำนาจเปรียบเทียบได้ ถา้ มีคดเี กดิ ข้ึนต้องส่งเรอ่ื ง
ให้พนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองดำเนินการเปรียบเทียบปรับหรือทำสำนวนสอบสวนส่งพนักงาน
อยั การเทา่ นน้ั
(๓) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ.๒๔๘๗ กฎหมายฉบบั น้ไี มไ่ ด้
บญั ญัตใิ ห้พนกั งานเจา้ หน้าที่มีอำนาจเปรียบเทียบได้ ถา้ มีคดเี กดิ ขน้ึ ต้องสง่ เรอ่ื งให้พนกั งานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนินการเปรียบเทียบปรับหรือทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอัยการเท่านน้ั

(๔) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ บัญญัติให้
นายทะเบยี นอำเภอหรือนายทะเบียนท้องถ่นิ มอี ำนาจเปรยี บเทยี บไดเ้ ฉพาะในคดีท่มี โี ทษปรบั สถานเดยี ว
โดยไม่จำกัดว่าจะมีโทษปรับสูงเท่าใด แต่ถ้าคดีนั้นมีโทษจำคุกด้วยพนักงานเจ้าหน้าที่ก็ไม่สามารถ
ดำเนนิ การเปรยี บเทียบได้ ต้องส่งเรื่องใหพ้ นกั งานสอบสวนฝา่ ยปกครองทำการเปรยี บเทยี บปรับหรือ
ทำสำนวนส่งพนกั งานอัยการ

(๕) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ.๒๕๕๐ กฎหมาย
ฉบบั นไี้ มไ่ ดบ้ ญั ญัตใิ ห้พนักงานเจา้ หน้าที่มีอำนาจเปรยี บเทียบได้ ถา้ มีคดเี กดิ ขน้ึ ตอ้ งสง่ เร่อื งให้พนกั งาน
สอบสวนฝา่ ยปกครองดำเนินการเปรียบเทียบปรับหรือทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอัยการเท่าน้นั

99

(๖) ความผดิ อาญาตาม พ.ร.บ.การพนัน พุทธศักราช ๒๔๗๘ กฎหมายฉบับนไ้ี ม่ได้
บัญญัตใิ หพ้ นกั งานเจ้าหน้าทีม่ ีอำนาจเปรยี บเทียบได้ ถา้ มคี ดเี กดิ ขึน้ ต้องส่งเร่ืองใหพ้ นกั งานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนนิ การเปรียบเทยี บปรบั หรือทำสำนวนสอบสวนสง่ พนักงานอยั การเท่านนั้
(๗) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.การศึกษาภาคบังคับ พ.ศ.๒๕๔๕ กฎหมายฉบับนไี้ มไ่ ด้
บัญญัตใิ ห้พนกั งานเจ้าหน้าทมี่ อี ำนาจเปรยี บเทียบได้ ถา้ มีคดเี กิดข้ึนตอ้ งสง่ เร่อื งใหพ้ นกั งานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนนิ การเปรียบเทียบปรบั หรอื ทำสำนวนสอบสวนสง่ พนักงานอยั การเท่าน้นั
(๘) ความผดิ อาญาตาม พ.ร.บ.การสาธารณสขุ พ.ศ.๒๕๓๕ บญั ญตั ใิ ห้เจา้ พนกั งาน
ท้องถิน่ หรอื ผซู้ ึง่ เจา้ พนกั งานท้องถน่ิ มอบหมาย มีอำนาจเปรยี บเทียบปรับในคดที ่ีมีโทษปรบั สถานเดียว
หรอื ในคดที ี่มีโทษจำคุกไมเ่ กิน ๑ เดือน หรอื ทงั้ จำทัง้ ปรับได้
คณะกรรมการเปรยี บเทยี บคดี คือ ผูว้ ่าราชการจงั หวัด อัยการจงั หวดั และผู้บงั คบั การ
ตำรวจภธู รจังหวดั มอี ำนาจเปรียบเทียบในคดที ่มี โี ทษจำคุกตามพระราชบญั ญัตนิ ้ี กรณเี หน็ วา่ ผตู้ ้องหา
ไม่ควรไดร้ บั โทษถงึ จำคุกหรือไม่ควรถูกฟอ้ งร้อง (โทษจำคุกอาจจะเกนิ กว่า ๖ เดอื นหรือ ๑ ปกี ไ็ ด้)
(๙) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.บัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ.๒๕๒๖ และแก้ไข
เพิม่ เตมิ (ฉบบั ที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๒ บญั ญตั ใิ หพ้ นักงานเจ้าหน้าทมี่ อี ำนาจเปรียบเทยี บปรับได้เฉพาะใน
คดีทีม่ ีโทษปรบั สถานเดยี ว ถ้ามีโทษจำคุกจะใช้ดลุ ยพินิจเปรยี บเทยี บปรบั ไม่ได้ พนักงานเจ้าหนา้ ที่ตาม
กฎหมายนีไ้ ด้แก่ ตำแหนง่ ตามคำส่งั กระทรวงมหาดไทย ท่ี ๔๕๒/๒๕๔๒ ลงวนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๔๒
คอื นายอำเภอ ปลดั อำเภอผูเ้ ปน็ หวั หน้าประจำก่ิงอำเภอ ผู้อำนวยการเขต ปลัดเทศบาล หัวหน้าสำนกั
ปลัดเมอื งพทั ยาและหวั หนา้ แขวง ความผดิ อาญาตามกฎหมายฉบับน้พี นักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง
มอี ำนาจทงั้ เปรียบเทียบปรบั และทำสำนวนสอบสวนส่งพนักงานอยั การ
(๑๐) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ภาษีบำรุงทอ้ งที่ พ.ศ.๒๕๐๘ บัญญัตใิ หน้ ายอำเภอ
ในเขตพื้นท่ยี กเวน้ ในเขตเทศบาลหรอื นายกเทศมนตรีในเขตพ้ืนทม่ี ีอำนาจเปรียบเทยี บกำหนดค่าปรับ
ได้ในคดีทม่ี ีโทษปรบั สถานเดยี ว หรือมโี ทษจำคกุ ไม่เกนิ ๖ เดอื น หรือปรับไม่เกนิ ๒,๐๐๐ บาท หรอื
ทั้งจำทง้ั ปรบั กฎหมายฉบบั น้ใี หอ้ ำนาจเปรยี บเทยี บปรับแก่พนักงานเจ้าหนา้ ทม่ี ากกว่าพนักงานสอบสวน
(๑๑) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ภาษปี ้าย พ.ศ.๒๕๑๐ บัญญตั ิให้ผ้บู ริหารทอ้ งถิ่น
หรอื ผ้ซู ง่ึ ผูบ้ รหิ ารทอ้ งถ่ินมอบหมายเป็นผู้มีอำนาจเปรียบเทยี บได้ ในคดที ม่ี ีโทษปรบั สถานเดียวหรือมี
โทษจำคุกหรอื ปรบั และโทษจำคกุ ไมเ่ กินหกเดือน ผู้บรหิ ารทอ้ งถิ่นตามกฎหมายน้ไี ด้แก่ ผวู้ า่ ราชการ
กรงุ เทพมหานคร นายกเทศมนตรี นายกเมอื งพทั ยา และนายกองค์การบรหิ ารส่วนตำบล กฎหมายฉบับ
นใี้ ห้อำนาจเปรยี บเทียบแก่พนักงานเจ้าหนา้ ทมี่ ากกว่าพนกั งานสอบสวน
(๑๒) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ภาษโี รงเรอื นและทดี่ ิน พุทธศักราช ๒๔๗๕ กฎหมาย
ฉบบั นี้ไมไ่ ด้บัญญตั ิใหผ้ บู้ ริหารท้องถ่ินหรอื พนักงานเจา้ หน้าทม่ี อี ำนาจในการเปรยี บเทยี บถา้ มีคดเี กดิ
ขึ้นต้องส่งเรื่องให้พนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองในเขตอำนาจดำเนินการเปรียบเทียบปรับหรือทำ
สำนวนสอบสวนสง่ พนกั งานอยั การเทา่ นัน้
(๑๓) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ยศและเครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่
กองอาสารักษาดนิ แดน พ.ศ.๒๔๙๗ กฎหมายฉบบั น้ีไม่ได้บญั ญตั ิใหพ้ นกั งานเจา้ หน้าท่มี อี ำนาจเปรียบ
เทยี บได้ ถ้ามคี ดีเกิดข้ึนต้องส่งเร่อื งใหพ้ นักงานสอบสวนฝา่ ยปกครองดำเนินการเปรยี บเทียบปรับหรอื
ทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอัยการเท่านัน้

100

(๑๔) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.โรงรับจำนำ พ.ศ.๒๕๐๕ กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้
บญั ญตั ใิ ห้พนักงานเจ้าหนา้ ทมี่ ีอำนาจเปรยี บเทียบได้ ถา้ มีคดเี กดิ ขนึ้ ต้องส่งเรอื่ งใหพ้ นกั งานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนนิ การเปรียบเทียบปรบั หรอื ทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอัยการเท่าน้นั

(๑๕) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.โรงแรม พ.ศ.๒๕๔๗ กฎหมายฉบบั น้ีไมไ่ ด้บัญญัติ
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเปรียบเทียบได้ ถ้ามีคดีเกิดขึ้นต้องส่งเรื่องให้พนักงานสอบสวนฝ่าย
ปกครองดำเนินการเปรียบเทยี บปรบั หรือทำสำนวนสอบสวนสง่ พนักงานอัยการเทา่ นั้น

(๑๖) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.สถานบริการ พ.ศ.๒๕๐๙ กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้
บญั ญตั ใิ หพ้ นกั งานเจ้าหน้าทมี่ อี ำนาจเปรียบเทียบได้ ถา้ มคี ดีเกิดข้ึนต้องส่งเรือ่ งให้พนักงานสอบสวน
ฝ่ายปกครองดำเนินการเปรียบเทยี บปรบั หรอื ทำสำนวนสอบสวนสง่ พนกั งานอัยการเทา่ น้นั

(๑๗) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.สัตว์พาหนะ พ.ศ.๒๔๘๒ กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้
บัญญัติใหพ้ นักงานเจ้าหน้าทีม่ ีอำนาจเปรียบเทยี บได้ ถา้ มีคดีเกิดขึ้นต้องสง่ เร่ืองให้พนกั งานสอบสวน
ฝา่ ยปกครองดำเนนิ การเปรยี บเทยี บปรับหรอื ทำสำนวนสอบสวนสง่ พนกั งานอัยการเท่านั้น

(๑๘) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.สสุ านและฌาปนสถาน พ.ศ.๒๕๒๘ กฎหมายฉบบั
น้ีไมไ่ ด้บัญญัติใหพ้ นกั งานเจา้ หน้าที่มีอำนาจเปรยี บเทยี บปรับได้ ถ้ามีคดเี กดิ ข้ึนต้องสง่ เร่อื งให้พนักงาน
สอบสวนฝ่ายปกครองดำเนินการเปรียบเทียบหรอื ทำสำนวนสอบสวนส่งพนกั งานอยั การเทา่ นัน้

(๑๙) ความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลงิ
และสง่ิ เทียมอาวธุ ปืน พ.ศ.๒๔๙๐ กฎหมายฉบบั นีไ้ ม่ได้บญั ญัตใิ หพ้ นกั งานเจ้าหนา้ ท่มี ีอำนาจเปรยี บ
เทียบได้ ถ้ามคี ดีเกิดขึ้นตอ้ งสง่ เรื่องให้พนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองดำเนนิ การเปรียบเทยี บปรบั หรอื
ทำสำนวนสอบสวนส่งพนักงานอยั การเทา่ นนั้

๓.๒ กล่มุ กฎหมายอ่ืนๆ เช่น กฎหมายวา่ ด้วยสรุ า การจราจรทางบก การรกั ษาความสะอาด
และความเปน็ ระเบียบเรยี บรอ้ ยของบา้ นเมือง เป็นตน้ จะบัญญัตคิ วามผดิ และอำนาจการเปรียบเทยี บ
ปรับไวใ้ นทำนองเดียวกัน

หลักและวิธีปฏิบัตใิ นการเปรยี บเทยี บปรับคดอี าญา

โดยมีหลกั ย่อๆ ดงั นี้
๑. พนักงานสอบสวน หรือพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ที่มีอำนาจเปรียบเทียบปรับจะทำการ
เปรยี บเทียบปรับได้ ดงั น้ี
(๑) เมื่อมีการจับกุมผู้กระทำความผิดได้ หรือผู้กระทำความผิดมาปรากฏต่อหน้า
พนกั งานสอบสวนหรอื พนกั งานเจ้าหน้าที่ หรือมาตามหมายเรียก ต้องตรวจสอบตัวบทกฎหมายให้ถถ่ี ว้ น
กอ่ นว่า ให้อำนาจใครทำการเปรียบเทยี บปรบั ไดบ้ ้าง เพราะมอี ยบู่ อ่ ยๆ ทีพ่ นกั งานสอบสวนหรือ
พนักงานเจ้าหน้าทเี่ ปรียบเทียบปรบั ไปโดยไม่ชอบดว้ ยกฎหมาย เชน่ พนักงานสอบสวนเปรียบเทยี บปรับ
ในคดีความผดิ ทีม่ ีอตั ราโทษสงู กว่าความผดิ ลหโุ ทษบ้าง ปรับไปโดยผเู้ สยี หายไม่ยินยอมอันเปน็ การฝา่ ฝืน
ประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๘ บา้ ง พนกั งานเจา้ หนา้ ที่กเ็ ชน่ กัน เป็นต้น
ตัวอย่างท่ี ๑ คำพพิ ากษาฎกี าท่ี ๓๖๕/๒๕๐๒ วนิ จิ ฉัยว่า ความผิดที่พนกั งานสอบสวน
เปรียบเทยี บนน้ั ถา้ เป็นคดีท่เี กินอำนาจที่จะเปรียบเทียบปรบั แลว้ คดยี อ่ มไม่เลิกกนั ผูเ้ สยี หายยังมีสิทธิ
ท่จี ะนำคดีมาฟ้องต่อศาลได้

101
ตวั อย่างที่ ๒ คำพิพากษาฎกี าท่ี ๑๑๐๐/๒๕๑๖ วินจิ ฉัยว่า จำเลยกระทำความผิดกรรม
เดียวซึ่งเป็นความผิดลหุโทษและมิใช่ลหุโทษ ที่พนักงานสอบสวนตั้งข้อหาในความผิดลหุโทษแต่
อยา่ งเดยี ว แลว้ เปรยี บเทยี บปรับ เปน็ การไมช่ อบ ไมท่ ำให้คดีเลิกกัน พนกั งานอัยการมีสทิ ธฟิ อ้ งจำเลยใน
ความผดิ ที่มใิ ช่ลหโุ ทษได้
ตัวอย่างท่ี ๓ คำพพิ ากษาฎีกาที่ ๙๑๙/๒๔๗๙ คดีทอี่ ำเภอสัง่ ให้ปรับผกู้ ระทำผิดโดยเหน็
ว่าเป็นคดลี หุโทษ และผู้นน้ั ไดช้ ำระค่าปรบั เสรจ็ แล้วนัน้ ถา้ อัยการเหน็ วา่ คดนี ั้นไมใ่ ช่ลหโุ ทษกม็ อี ำนาจ
ฟอ้ งคดตี ่อศาลได้ หาตอ้ งห้ามตามมาตรา ๓๙ (๓) แหง่ ประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความอาญาไม่
ตวั อย่างที่ ๔ ในคดีอาญาท่ีเปรียบเทยี บหรอื เลกิ คดกี นั ได้นน้ั ถ้ามผี ้รู ับสารภาพวา่ เปน็
ผกู้ ระทำผดิ ยอมชำระค่าปรบั ตามคำเปรยี บเทียบของพนักงานเจา้ หน้าทีแ่ ล้ว หากปรากฏขึน้ ภายหลัง
ว่าผู้นั้นไม่ได้กระทำผิด ดังนี้ พนักงานเจ้าหน้าที่จะดำเนินคดีแก่ผู้กระทำผิดที่แท้จริงได้เพราะตาม
มาตรา ๓๗ ทว่ี า่ “คดอี าญาเลิกกัน” นนั้ หมายความถงึ คดีอาญาสำหรบั ตัวผู้ตอ้ งหาท่ีไดช้ ำระคา่ ปรับ
ตามคำเปรยี บเทียบของพนักงานเจา้ หนา้ ทเี่ ท่านัน้ จะนำไปใชเ้ ลิกคดีอาญาสำหรบั ผ้กู ระทำความผดิ ท่ี
แทจ้ ริง ตามมาตรา ๓๙ (๓) หาได้ไม่ (เป็นกรณีที่คนอื่นไมไ่ ดก้ ระทำผิดแต่มารบั สารภาพวา่ กระทำผดิ
แทนผ้กู ระทำผิดจริง)

จากตัวอย่างทั้ง ๔ เรื่องข้างต้นนี้ พอเห็นได้ว่าถ้าไม่ตรวจสอบบทกฎหมายเสียให้ดีก่อน
อาจมกี ารเปรียบเทยี บปรบั ไปโดยมชิ อบดว้ ยกฎหมายได้

(๒) เม่ือตรวจสอบแลว้ พบวา่ มีอำนาจหรอื ไม่มีอำนาจเปรยี บเทียบให้ดำเนินการต่อไป
ดงั น้ี

ก. ถ้าคดีเข้ามาอยู่ในอำนาจหน้าท่ขี องพนกั งานเจา้ หน้าที่
(๑) ถ้าพบว่า พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจทำการเปรียบเทียบได้ก็ให้ทำ
การเปรยี บเทียบปรบั โดยพาผกู้ ระทำผิดมาพบพนักงานเจ้าหนา้ ทผ่ี ูม้ อี ำนาจเปรียบเทียบและแจ้งข้อหา
ใหแ้ กผ่ กู้ ระทำความผิดทราบ แจง้ ให้ทราบถึงอัตราโทษในขอ้ หานนั้ ๆ และอำนาจของพนักงานเจา้ หนา้ ที่
ในการเปรยี บเทียบถา้ เป็นคดที ่มี โี ทษปรบั สถานเดียว ควรสอบถามวา่ จะยินยอมให้เปรยี บเทยี บคดหี รือไม่
ถ้าผู้ต้องหายินยอมและผู้เสียหายก็ยินยอมด้วย ก็ทำการกำหนดค่าปรับพร้อมทำบันทึก
การเปรียบเทียบโดยใช้แบบฟอร์มท่ีกำหนดไว้เม่ือผู้ต้องหาชำระค่าปรับแล้วเป็นอันว่าคดีอาญาเลิกกัน
แต่ถ้าผู้ต้องหาไมย่ ินยอมให้เปรียบเทยี บหรอื ยินยอมใหเ้ ปรียบเทยี บ แต่ขอผ่อนผันการชำระคา่ ปรบั ไป
กอ่ น เม่ือครบกำหนดเวลาทผ่ี อ่ นผนั แลว้ ไม่มาชำระค่าปรับ ดงั น้ีถา้ เป็นคดีอาญา ๑๙ ฉบับ พนักงาน
เจ้าหน้าท่ีต้องส่งเรื่องให้พนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองดำเนินคดีต่อไปถ้าเป็นความผิดตามกฎหมาย
อนื่ ทไ่ี มใ่ ชค่ ดีอาญา ๑๙ ฉบบั กส็ ง่ เรื่องใหพ้ นักงานสอบสวนฝา่ ยตำรวจดำเนินคดตี ่อไป
ตามขอ้ (๑) นถี้ ้าเปน็ คดที ี่มโี ทษจำคกุ หรือปรับ หรอื ทงั้ จำทง้ั ปรบั และกฎหมาย
ใหอ้ ำนาจเปรียบเทยี บได้ กรณพี นกั งานเจ้าหน้าทีม่ คี วามเหน็ ว่า ผ้ตู ้องหาไม่ควรได้รบั โทษถึงจำคกุ ก็
สามารถใช้อำนาจเปรียบเทยี บได้ ถา้ ผู้ตอ้ งหาไมย่ นิ ยอมให้เปรียบเทยี บ หรอื ยินยอมแต่ไม่ชำระค่าปรบั
ภายในกำหนด ก็ตอ้ งส่งเรื่องให้พนักงานสอบสวนดำเนินคดตี อ่ ไปแลว้ แตก่ รณี

(๒) ถา้ พบวา่ พนักงานเจา้ หนา้ ทีไ่ มม่ อี ำนาจทำการเปรยี บเทียบได้ เกินอำนาจก็ใหร้ ีบส่ง
เร่ืองให้พนกั งานสอบสวนฝา่ ยปกครองหรอื พนกั งานสอบสวนฝ่ายตำรวจแลว้ แต่กรณีดำเนนิ การต่อไป

102
ข. คดีเข้ามาอยใู่ นอำนาจหน้าทขี่ องพนักงานสอบสวน
(๑) ถ้าพบว่าคดีนั้นพนักงานสอบสวนมีอำนาจเปรียบเทียบได้เพียงฝ่ายเดียวก็ให้ทำ

การเปรยี บเทียบปรบั โดยพาผกู้ ระทำผิดมาพบพนกั งานสอบสวนผรู้ ับผดิ ชอบ แจ้งข้อหาให้ทราบ แจง้ ให้
ทราบถึงอัตราโทษและอำนาจของพนักงานสอบสวนในการเปรียบเทียบ ถ้าผู้ต้องหายินยอมให้
เปรียบเทียบก็ดำเนนิ การเปรยี บเทียบตามวิธีการ ถา้ ไมย่ นิ ยอมหรือยนิ ยอมแตไ่ มย่ อมชำระคา่ ปรบั
ภายในกำหนดเวลาทก่ี ำหนด ก็ตอ้ งตั้งเรอ่ื งทำสำนวนสอบสวนความผิดอาญาส่งสำนวนใหพ้ นักงาน
อัยการส่งฟอ้ งศาลตอ่ ไป

(๒) ถา้ พบว่าคดนี ั้นพนักงานสอบสวนกม็ ีอำนาจเปรียบเทยี บไดแ้ ละพนักงานเจ้าหน้าท่ี
อ่ืนก็มีอำนาจเปรียบเทียบได้จะต้องตรวจสอบดูให้ละเอียดก่อนว่ากฎหมายเฉพาะเรื่องน้ันบัญญัติให้
พนักงานสอบสวนทำอย่างไร ถ้าเป็นความผิดตามกฎหมายเฉพาะ และไม่มีบทบัญญัติพิเศษไว้
พนักงานสอบสวนฝา่ ยปกครองหรอื พนกั งานสอบสวนฝา่ ยตำรวจทำการเปรียบเทียบได้ โดยไมต่ ้องส่งเรอื่ ง
ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีดำเนินการและในคดีที่มีโทษจำคุกหรือปรับหรือท้ังจำทั้งปรับที่อยู่ในอำนาจของ
พนักงานสอบสวนจะเปรียบเทียบได้ ถา้ พนักงานสอบสวนเห็นว่าผ้ตู ้องหาไม่ควรได้รบั โทษถงึ จำคุก
ก็ให้มอี ำนาจเปรียบเทียบได้

ในชน้ั เปรียบเทียบของพนักงานสอบสวน ถ้าทำไม่ไดเ้ พราะผู้ต้องหาไมย่ ินยอมหรือ
ยนิ ยอมแลว้ แตไ่ มย่ อมชำระคา่ ปรับภายในกำหนดเวลาทีผ่ ่อนผนั ให้ กต็ ้องต้ังเรอ่ื งทำสำนวนสอบสวน
ความผิดอาญาส่งสำนวนใหพ้ นกั งานอยั การส่งฟ้องศาลตอ่ ไป

(๓) ผเู้ สียหายและผู้ต้องหายนิ ยอมให้เปรยี บเทยี บปรับ ตามท่กี ำหนดค่าปรบั ซงึ่ ผตู้ ้องหา
จะต้องชำระ ข้อน้ีกเ็ ช่นกนั ต้องระมัดระวังตอ้ งได้รบั ความยินยอมจากทั้งสองฝา่ ยดว้ ยอย่าด่วนปรบั
ผตู้ ้องหาไปโดยผ้เู สยี หายไม่ยินยอม พนักงานสอบสวนบางนาย นึกเพยี งว่าเมื่อผตู้ อ้ งหายนิ ยอมให้
ปรบั แลว้ กม็ อี ำนาจปรบั ได้ ซ่งึ เรอ่ื งทำนองนี้เคยเปน็ เหตุใหพ้ นักงานสอบสวนถูกรอ้ งเรียนกนั มามากแลว้
ซงึ่ ถา้ เป็นคดีอาญาแผน่ ดินท่ีมิใช่ราษฎรเปน็ ผู้เสยี หายด้วย เชน่ ความรบั ผิดตาม พ.ร.บ.จราจรทางบกฯ
ซึ่งพนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานตำรวจเป็นตัวแทนของแผ่นดินซึ่งเป็นผู้เสียหายก็ไม่สู้กระไร
เพราะย่อมจะยนิ ยอมอย่เู องเมอ่ื ตนตง้ั ใจจะเปรยี บเทียบ แตถ่ ้าเปน็ เรอื่ งท่รี าษฎรซง่ึ เป็นผ้เู สียหายด้วย
เช่น คดีประทษุ ร้ายต่อรา่ งกายไม่ถึงบาดเจบ็ พนักงานสอบสวนสง่ั เปรียบเทยี บปรบั เป็นเงนิ ๑๐๐ บาท
แต่คา่ บาดเจบ็ หรือค่าทดแทนไมย่ อมพดู ถงึ ผู้ต้องหายอมใหเ้ ปรยี บเทยี บปรับโดยถือทิฐิว่าเสยี เงินเขา้
หลวงเท่าใดเสยี ได้ แตถ่ ้าจะเสียคา่ ยาหรอื คา่ ทดแทนให้ผเู้ สยี หายแมแ้ ต่ ๑ บาท ก็ไม่ยอมเสีย ถา้
พนักงานสอบสวนไม่ศึกษาในข้อกฎหมายให้ดีก็อาจตดั สินใจเปรยี บเทยี บปรบั ไปโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายได้
เปน็ ตน้ ผลก็คอื ถูกรอ้ งเรยี นกล่าวโทษและคดนี ้นั ไมเ่ ลกิ กนั ตามความในมาตรา ๓๗ แห่งประมวลกฎ
หมายวิธพี จิ ารณาความอาญา ตอ้ งฟอ้ งรอ้ งตอ่ ไป และตอ้ งจดั การคืนเงนิ ค่าปรบั กลายเป็นเร่อื งยงุ่ ยาก

๒. ดุลยพนิ ิจในการเปรียบเทียบ ไม่ว่าจะเปน็ พนกั งานสอบสวนหรือพนักงานเจา้ หน้าทผ่ี ู้มี
อำนาจเปรียบเทียบปรับตามกฎหมายอื่น อาจใช้ดุลยพินิจที่จะกำหนดค่าปรับในคดีเปรียบเทียบ
เพยี งใดกไ็ ด้ เมอื่ ได้ใช้ดลุ ยพนิ ิจส่ังเปรยี บเทียบปรับและผู้ต้องหาชำระคา่ ปรบั ไปแล้วถือว่าคดอี าญาเรื่อง
นนั้ เลกิ หรอื ระงบั ไปตามกฎหมาย ผใู้ ดจะนำมาร้ือฟื้นฟอ้ งรอ้ งอีกหาไดไ้ ม่ ฉะนน้ั ก่อนที่พนกั งานสอบสวน
หรอื พนักงานเจ้าหน้าท่จี ะทำการเปรียบเทยี บปรบั ควรใช้ดุลยพินจิ ให้รอบคอบ โดยพจิ ารณากำหนดค่า
ปรับตามสมควรแก่ลกั ษณะความผดิ ตามกาลเทศะและเหตกุ ารณ์ ตลอดจนฐานะของผูต้ ้องหา โดยไม่
กำหนดค่าปรับสูงเกินไปหรือต่ำเกินไป และควรมีระดับหรือใกล้เคียงกันสำหรับกรณีความผิด
อย่างเดยี วกนั ในทางปฏบิ ตั ิอาจทำไดย้ ากเพราะพนักงานสอบสวนยอ่ มต่างจติ ตา่ งใจกนั และตา่ งท้องทีก่ นั

103
อาจกำหนดอตั ราคา่ ปรบั ตำ่ สงู ผดิ กนั ได้ เชน่ ความผิดในข้อหาหนงึ่ พนักงานสอบสวนสง่ั เปรียบเทียบ
ปรบั เป็นเงนิ ๑๐๐ บาท แต่ในขอ้ หาเดียวกนั นัน้ เอง พนกั งานสอบสวนคนน้ันสงั่ ปรบั ผ้ตู อ้ งหาอ่นื
เพียง ๒๐ บาท เชน่ นไี้ มบ่ งั ควรอย่างยิง่ ข้อสำคัญทีส่ ดุ คอื อยา่ สง่ั เปรยี บเทียบปรบั ตามอารมณ์ ทางท่ดี ี
หัวหน้าพนักงานสอบสวนแต่ละแห่งควรแจ้งอัตราค่าปรับเป็นมาตรฐานกลางสำหรับความผิดที่เกิดข้ึน
เสมอๆ ไว้ใหพ้ นกั งานสอบสวนในปกครองได้ทราบระดับมาตรฐานกลางไว้เปน็ แนวทางประกอบการ
พจิ ารณาสงั่ ปรบั เชน่ ไม่ทำบตั รประจำตวั ประชาชนใหม่ภายในกำหนดควรปรับ ๑๐๐ บาท แต่ถา้ ไม่
ทำบัตรครง้ั แรก ควรกำหนดค่าปรบั ไว้ ๕๐ บาท เป็นตน้ เพื่อใหพ้ นักงานสอบสวนไดส้ งั่ ปรบั ในอตั รา
เดยี วกนั หรือใกลเ้ คยี งกนั แต่ถา้ มเี หตุผลพิเศษ เช่น เจตนาอยา่ งชัดเจนที่จะไมป่ ฏบิ ัติตามกฎหมาย
เจ้าพนักงานแจง้ แล้วยงั เพกิ เฉย ดงั นี้ พนักงานสอบสวนหรือพนักงานเจา้ หน้าทอี่ าจจดั การได้ตามท่เี หน็
สมควรโดยไม่กำหนดอัตราตายตัวให้เป็นไปตามดุลยพินิจของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานเจ้าหน้า
ท่ีก็ได้

อย่างไรก็ดี บางกรณีหรอื ความผิดบางลักษณะอาจมคี ำส่งั หรือระเบียบกำหนดใหพ้ นักงาน
สอบสวนหรือพนักงานเจ้าหน้าท่ีใช้ดุลยพินิจปรับในอัตราตายตัวตามที่กำหนดไว้จึงควรที่พนักงาน
สอบสวนจักต้องถือปฏิบัติในการใช้ดุลยพินิจในการเปรียบเทียบและกำหนดค่าปรับตามท่ีเห็นสมควร
และตามคำสั่งหรือระเบียบทว่ี างไว้ดว้ ย เชน่ การเปรยี บเทียบตาม พ.ร.บ.บตั รประจำตัวประชาชน
พ.ศ.๒๕๒๖ เปน็ ตน้

๓. กำหนดเวลาในการชำระคา่ ปรับ ถา้ ผตู้ ้องหาและผู้เสียหายยินยอมให้เปรียบเทียบปรบั และ
พร้อมท่ีจะชำระค่าปรับแล้วชอบที่พนักงานหรือพนักงานเจ้าหน้าที่จักต้องรีบจัดการเปรียบเทียบปรับ
โดยมิชกั ชา้ อยา่ ให้เขาตอ้ งเสยี เวลานัง่ รอนาน อาจจะถกู แปรเจตนาวา่ ดึงเรอ่ื งไว้เพ่ือรอผลประโยชนอ์ ื่นๆ
ถ้าผูต้ ้องหายินยอมตามทีเ่ ปรยี บเทียบแต่ยังไม่สะดวกทจ่ี ะใหป้ รบั ในทันทเี น่อื งจากไม่มีเงิน
ชำระค่าปรับพนักงานสอบสวนหรือพนักงานเจ้าหน้าท่ีอาจกำหนดให้ผู้ต้องหานำเงินมาชำระค่าปรับได้
ภายในเวลาอันสมควร แตต่ ้องไม่เกิน ๑๕ วนั หรอื ๓๐ วัน นบั แต่วันส่งั ปรบั ซง่ึ ถ้าผู้ตอ้ งหาชำระเงิน
ภายในกำหนดนนั้ คดีนน้ั เปน็ อนั เสรจ็ เด็ดขาดไปตามความในประมวลกฎหมายพจิ ารณาความอาญา
มาตรา ๓๘

ปัญหามีตอ่ ไปว่าถ้าผตู้ ้องหายินยอมใหเ้ ปรียบเทียบปรบั และขอผัดชำระเงนิ ค่าปรบั ไปจน
ล่วงพ้น ๑๕ วัน ตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว ผลจะเปน็ อยา่ งไร ซ่ึงปรากฏว่ามีความเหน็ เป็นสองแนวทาง
คอื แนวทางทห่ี นึ่ง เหน็ วา่ เม่อื ล่วงพน้ กำหนดเวลาเช่นนี้แล้ว จะต้องดำเนนิ คดตี อ่ ไปแล้ว ถา้ เร่อื งอยู่
ในชนั้ พนักงานเจา้ หน้าท่ี จะตอ้ งส่งเรอ่ื งไปใหพ้ นกั งานสอบสวนผมู้ ีอำนาจ จัดทำสำนวนสอบสวน
ความผดิ จะทำการเปรียบเทยี บปรบั ไมไ่ ด้ แตถ่ า้ คดีน้ันอยูใ่ นอำนาจของพนกั งานสอบสวนอย่แู ล้วก็เปล่ียน
วธิ กี ารจากการเปรยี บเทยี บคดี เป็นการจดั ทำสำนวนคดีนำตวั ผกู้ ระทำผิดสง่ พนักงานอยั การเพ่ือพจิ ารณา
สำนวนสั่งฟอ้ งหรือส่งั ไมฟ่ อ้ งต่อไป เพราะกฎหมายมาตรา ๓๘ บัญญตั ไิ วเ้ ชน่ น้ันวา่ ตอ้ งชำระคา่ ปรับ
ตามจำนวนท่ีกำหนดและในเวลาอนั สมควรแต่ต้องไมเ่ กิน ๑๕ วัน ดังกลา่ วแลว้ ถา้ พนักงานสอบสวน
ขนื เปรยี บเทยี บปรบั ไปโดยฝ่าฝนื มาตราน้กี น็ า่ จะไม่ชอบด้วยกฎหมาย คดนี ั้นไมเ่ สรจ็ เด็ดขาดไป อาจ
นำคดขี ้ึนฟ้องรอ้ งยงั ศาลอีกได้ อกี แนวทางหน่ึงเห็นวา่ คดที ี่พนักงานเจา้ หนา้ ทไี่ ม่สามารถเปรยี บเทียบ
ปรับให้เสร็จส้ินได้เม่ือส่งเร่ืองมายังพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจแล้วพนักงานสอบสวนน่าจะใช้อำนาจ
เปรียบเทยี บปรับได้ เนอ่ื งจากเป็นการใช้อำนาจคนละสว่ นกัน และไม่มกี ฎหมายบญั ญตั ิเกย่ี วกับเรอ่ื ง
นีไ้ ว้โดยเฉพาะ นอกจากนั้นในชนั้ พิจารณาสำนวนสอบสวนของพนกั งานอยั การกฎหมายยังบัญญัติให้
พนักงานอัยการสามารถสั่งให้พนักงานสอบสวนพยายามเปรียบเทียบให้ได้เพ่ือเป็นการลดปริมาณคดี
ขึ้นสูศ่ าล ดังนั้นพนักงานสอบสวนควรใช้อำนาจเปรียบเทียบปรับไดด้ ้วย

104
๔. คดีเปรียบเทียบที่มีค่าทดแทน เมื่อผู้เสียหายและผู้ต้องหายินยอมให้เปรียบเทียบให้

เจา้ หนา้ ท่ผี มู้ ีอำนาจเปรยี บเทยี บกะจำนวนเงนิ หรอื ทรัพย์สินตามทเ่ี ห็นสมควร หรือตามท่ีคู่ความตกลงกัน
ค่าทดแทนความเสยี หายเช่นวา่ นค้ี ูค่ วามอาจตกลงชดใชก้ นั เปน็ เงินหรือทรพั ย์สนิ อนื่ กไ็ ด้

เช่น กรณีทำร้ายรา่ งกายไม่ถึงบาดเจบ็ ผ้เู สยี หายไดร้ บั บาดเจ็บฟกช้ำและเส้อื ขาดดว้ ย คคู่ วามอาจตกลง
กันชดใช้ค่าทดแทนความเสียหายท้ังค่ารักษาพยาบาลและค่าเสียหายของเสื้อท่ีขาดควรเป็นเงิน
จำนวนหน่ึงหรืออาจเป็นว่าให้ทดแทนจากบาดแผลท่ีถูกทำร้ายเป็นเงินจำนวนหนึ่งส่วนเส้ือที่ขาดนั้น
ชดใชโ้ ดยการซอ้ื เส้อื ใหใ้ หม่ ๑ ตัว เชน่ น้ี เปน็ ตน้

มขี อ้ สังเกตวา่ การเจรจาเร่ืองคา่ ทดแทนในคดีเปรียบเทยี บนพี้ ิเคราะหด์ ตู ามบทกฎหมาย
แล้วจะเหน็ วา่ บงั คบั ให้เป็นหน้าทขี่ องพนักงานสอบสวนต้องจัดการให้ ส่วนค่คู วามจะตกลงกันไดห้ รือไม่
เปน็ อกี เรอ่ื งหนึง่ โดยในมาตรา ๓๘ (๒) ใชค้ ำว่า “ใหเ้ จ้าหน้าท่ีกะจำนวนตามท่เี หน็ สมควรหรอื ตามท่ี
คูค่ วามตกลงกัน” ซึ่งถา้ หากคู่ความไมต่ กลงกนั เรอื่ งคา่ ทดแทนโดยหลักแล้วกช็ อบที่จะแนะนำใหไ้ ปจัด
การฟ้องกันเองทางแพ่งต่อไป แต่ตามข้อเท็จจริงนั้นเมื่อคู่ความไม่ตกลงกันเรื่องค่าทดแทนแล้ว
โดยมากฝ่ายใดฝา่ ยหนง่ึ มกั ถอื โอกาสไมย่ อมเปรียบเทยี บปรบั ทำใหต้ อ้ งสอบสวนคดนี นั้ เป็นสำนวน
กลายเป็นเรือ่ งยงุ่ ยากได้เหมอื นกัน ฉะนั้น จงึ ขึ้นอยู่กบั ศิลปหรือชนั้ เชงิ การเปรยี บเทยี บของพนกั งาน
สอบสวนแต่ละคนจะต้องใช้ปฏิภาณไหวพริบเอาเองเพื่อให้ยินยอมในการเปรียบเทียบนั้นเร่ืองจะจบ
งา่ ยลงเป็นการลดปรมิ าณคดีข้นึ สศู่ าลดว้ ย

๕. คดเี ปรยี บเทยี บท่มี เี งนิ สินบนหรอื เงินรางวลั นำจบั พนักงานสอบสวนหรอื พนกั งาน
เจ้าหน้าท่ีต้องสนใจจัดการให้เพราะความมุ่งหมายของกฎหมายท่ีบัญญัติให้มีเงินสินบนหรือเงินรางวัล
นำจับน้ันก็มุ่งหมายท่ีจะจูงใจเจ้าพนักงานผู้จับหรือราษฎรท่ีเป็นสายนำจับให้สนใจช่วยจับเพื่อผลใน
การปรามผ้กู ระทำความผดิ ตามกฎหมายนนั้ ๆ ซง่ึ ถ้าพนักงานสอบสวนไมใ่ ห้ความสะดวกในการจัดการ
เพือ่ ให้ไดเ้ งนิ สนิ บนหรอื เงินรางวัลหรือจา่ ยลา่ ช้าหรอื ไม่จ่ายแล้ว กย็ ่อมเสยี ผลในการปราบปราบ เช่น
การเปรียบเทยี บปรับผู้กระทำผดิ ตาม พ.ร.บ.การทะเบยี นคนต่างด้าวฯ เปน็ ต้น ในการจบั กมุ คนต่างดา้ ว
ทไ่ี ม่มีใบสำคญั ประจำตัวคนต่างดา้ ว หรือหลกี เลีย่ งไมช่ ำระค่าธรรมเนยี มตอ่ อายใุ บสำคัญประจำตัวคน
ตา่ งด้าวประจำปี มรี ะเบียบกระทรวงการคลงั วางหลักเกณฑ์ใหจ้ า่ ยเงนิ สนิ บนรอ้ ยละ ๔๐ ของเงินค่า
ปรับท่ีผู้กระทำผิดนำมาชำระและจ่ายให้ทันทีที่เปรียบเทียบเสร็จโดยให้พนักงานสอบสวนผู้กระทำ
การเปรียบเทียบปรับเป็นผมู้ ีอำนาจสั่งจ่ายเงนิ สนิ บนไดท้ นั ที

นอกจากเงินรางวัลตาม พ.ร.บ.การทะเบียนคนต่างด้าวฯ ข้างต้นแล้วก็มีความผิด
ท่ีเปรียบเทียบไดต้ ามท่ีกฎหมายอืน่ อกี ทก่ี ำหนดใหเ้ งินสินบนหรอื เงนิ รางวัลไว้ เช่น เงินรางวลั ตาม
พ.ร.บ.ยาสูบฯ มีระเบียบในการจ่ายเงินรางวัลไว้ให้จ่ายแก่ผู้แจ้งความนำจับและเจ้าพนักงานผู้
ทำการสืบสวน จับกมุ ไดต้ วั ผู้กระทำผิดมาลงโทษ โดยจา่ ยใหเ้ รียงตามรายตวั ผตู้ อ้ งหาในอตั ราร้อยละ ๖๐
ของวงเงินค่าปรับท่ีพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบปรับผู้ต้องหาและต้องจ่ายให้ทันทีที่เปรียบเทียบ
เสร็จแล้วเชน่ กนั และอาจจะมกี ฎหมายอน่ื ๆ กำหนดไวใ้ นทำนองเดียวกันนี้อกี ก็ได้

๖. ของกลางในคดีเปรยี บเทียบ โดยหลกั แลว้ ของกลางในคดอี าญานั้นตอ้ งให้ศาลส่งั รบิ จึงจะ
ริบได้ ยกเว้นถ้ามีกฎหมายฉบับใดได้บญั ญัติเร่อื งของกลางไว้ โดยเฉพาะกใ็ ห้ปฏบิ ัติไปตามน้ันแตโ่ ดยที่
คดเี ปรียบเทียบปรบั น้นั คดียังไมข่ น้ึ สศู่ าล พนกั งานสอบสวนควรตอ้ งหาวธิ กี ารตามความเหมาะสม

105

เพือ่ จัดการเกี่ยวกับของกลางดว้ ย เพราะบางอย่างถ้าคนื ให้ผูต้ อ้ งหาไปอาจเกิดอนั ตรายและนำไปใช้
ในการกระทำผดิ ข้นึ อีก เชน่ กรณพี กพาอาวุธไปในทส่ี าธารณะโดยไม่มเี หตอุ ันสมควรถ้าอาวุธนัน้ เป็น
มีดพกก็ไม่ควรคืนให้ไป วธิ กี ารทจ่ี ะจดั การไดค้ อื กอ่ นจะทำการเปรียบเทียบปรบั ผตู้ ้องหาควรทำบนั ทึก
ยินยอมของผตู้ อ้ งหายอมใหเ้ จ้าพนกั งานยึดทรัพย์ของกลางอาวุธมีดนน้ั ไวเ้ พ่อื ทำลายหรอื จดั การตามที่
เห็นสมควรตอ่ ไป ซ่งึ ก็มีผลเท่ากับบุคคลธรรมดายอมยกกรรมสทิ ธิ์ในสังหารมิ ทรพั ย์ของตนใหแ้ กผ่ ใู้ ด
กย็ อ่ มทำไดไ้ มข่ ัดต่อกฎหมาย แต่ถ้าผู้ตอ้ งหาไมย่ ินยอมเชน่ น้ัน พนกั งานสอบสวน ก็ไม่มที างทจี่ ะยึด
เอาของกลางนนั้ ไว้ได้ แตเ่ ราก็มที างแก้โดยไม่ทำการเปรียบเทยี บปรบั และรีบทำการสอบสวนนำคดสี ู่
ศาลฟอ้ งร้องและขอใหศ้ าลส่งั รบิ ต่อไป แต่ท้งั นข้ี ึ้นอยู่กับศลิ ปะของพนักงานสอบสวนแต่ละคนทีจ่ ะทำ
ความเขา้ ใจใหผ้ ู้ต้องหาเข้าใจถ่องแทเ้ ท่านน้ั คือ อยา่ งน้อยถ้าช้แี จงว่าไม่ยอมให้ยดึ เมอื่ ถกู ฟอ้ งศาลที่
สุดศาลก็ย่อมจะส่ังริบของกลางน้นั อยดู่ ี ทางท่ีดเี พื่อไมต่ อ้ งฟ้องศาลก็ควรยอมใหเ้ จ้าพนักงานจัดการ
เสียดกี วา่ เร่ืองกจ็ ะสำเรจ็ ไปได้
กรณที รัพยข์ องกลางในคดีเปรยี บเทยี บน้ันเปน็ กรรมสิทธข์ิ องผู้อน่ื เร่ืองนถี้ า้ สอบ
หลักฐานไดค้ วามจรงิ กช็ อบที่จะต้องคืนให้แกเ่ จ้าของกรรมสิทธ์ไิ ป โดยจดั การคนื ใหถ้ กู ต้องตามระเบียบ
คือ ให้เซ็นรับในบัญชียึดทรพั ย์ของกลางตามระเบียบดว้ ย
ทรพั ย์ของกลางบางอยา่ งทีเ่ ป็นของเสยี งา่ ยหรอื ถ้าหน่วงชา้ ไว้จะเสยี หายหรือคา่ ใชจ้ ่าย
จะเกินสว่ นกับคา่ ของทรัพยส์ นิ นั้น เจา้ พนักงานมีอำนาจตามกฎหมายทจ่ี ะจดั การขายทอดตลาดก่อน
ถึงกำหนดแต่ต้องใช้ดุลยพินิจให้ดีและบันทึกรายการอันเป็นเร่ืองให้บุคคลผู้มีสิทธิ์รับทรัพย์ส้ินน้ันทราบ
วา่ เป็นของตนและพิสูจนก์ รรมสทิ ธ์ิได้ และเมื่อขายทอดตลาดไดเ้ ท่าใดกต็ อ้ งเก็บรักษาเงินน้ันไวแ้ ทน

พนกั งานเจา้ หน้าท่ี ถา้ พบปัญหาเก่ยี วกับของกลางดังกลา่ วข้างต้น จะไม่เปรยี บเทียบ
ปรับแตเ่ ปลีย่ นไปใช้วธิ ีสง่ เรือ่ งให้พนักงานสอบสวนผมู้ ีอำนาจดำเนินคดีต่อไปก็ได้

การสอบสวนคดเี ปรียบเทียบของพนกั งานสอบสวนและพนกั งานเจา้ หน้าท่ี
ก. การทำสำนวนเปรยี บเทียบของพนกั งานสอบสวนฝา่ ยปกครอง

๑. การต้งั ขอ้ หาในคดเี ปรยี บเทยี บ มกั ปรากฏเสมอวา่ การตัง้ ขอ้ หาในคดีท่ีเปรยี บเทียบ
ไดน้ ้นั ไม่ถกู ตอ้ ง ส่วนมากพนักงานสอบสวนไม่คอ่ ยสนใจ ปลอ่ ยใหเ้ จ้าหนา้ ทีป่ กครองดำเนนิ การท้งั สนิ้
อกี ทงั้ พนกั งานสอบสวนไม่ตรวจสอบในรายละเอยี ดเพิม่ เติม ทำใหเ้ กิดข้อบกพรอ่ งบอ่ ยๆ เพราะ
การเปรียบเทียบน้ันมกี ฎหมายอาญาและพระราชบัญญตั ติ า่ งๆ นับร้อยฉบบั ที่กำหนดโทษต่ำในระดบั
คดลี หุโทษซ่ึงเปรียบเทยี บได้ ฉะน้นั ขอ้ หาแห่งความผดิ จงึ แตกต่างไปตามท่กี ฎหมายบญั ญตั ิไว้ยก
ตัวอยา่ ง เช่น เขยี นข้อหาไวไ้ ม่ครบถ้วนตามองค์ประกอบความผดิ ทำใหไ้ มร่ วู้ ่าเป็นความผดิ ตามขอ้ หา
อะไรกนั แน่ อาจถกู พนักงานอยั การทักทว้ งหรอื ส่ังให้แกไ้ ขเพิม่ เตมิ ใหมก่ ็ได้
๒. การบนั ทกึ คำใหก้ ารผูเ้ สยี หายและผูต้ อ้ งหา ในคดที เ่ี ปรยี บเทยี บได้
๒.๑ พนักงานสอบสวนจะตอ้ งทำสำนวนการเปรียบเทียบดว้ ยเพราะเมอื่ ทำสำนวนเสรจ็
และเปรียบเทยี บเรียบรอ้ ยแล้ว จะนำส่งสำนวนเปรยี บเทยี บใหพ้ นักงานอยั การตรวจสอบตามประมวล
กฎหมายวิธพี ิจารณาความอาญา พนกั งานสอบสวนฝา่ ยปกครองกต็ อ้ งทำสำนวนเปรียบเทยี บเช่นกัน
แต่ขนาดสำนวนและแบบพิมพ์ท่ีใช้กะทัดรัดมากกว่าการเปรียบเทียบของพนักงานสอบสวนฝ่ายตำรวจ
การทำสำนวนเปรยี บเทียบของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองทไี่ ดม้ กี ารกำหนดไว้ ให้ใช้แบบพมิ พ์ ดังนี้

106

๑. แบบ ค.บ. ๑ คอื บญั ชรี ับคำร้องทุกขห์ รอื กลา่ วโทษ
๒. แบบ ค.บ. ๒ คอื รายงานประจำวันเก่ียวกับคดี
๓. แบบ ค.บ. ๕ คือ บันทกึ การเปรยี บเทียบคดอี าญา
๔. แบบ ค.บ. ๑๙ คอื ใบเสรจ็ รับเงนิ
นอกจากนี้จะมีสมุดรับคดีและสาเหตุเปรียบเทียบคดีไว้ด้วย สำหรับพนักงาน
เจา้ หนา้ ท่ีจะมแี บบเฉพาะของกฎหมายแต่ละฉบับไว้เปรยี บเทยี บจะไมเ่ กิน ๒ แผน่ มีตวั อย่างใหศ้ กึ ษา
ทา้ ยเอกสารฉบับนี้
๓. บันทกึ การเปรยี บเทียบ ในกรณีทีผ่ ูเ้ สียหายและผตู้ ้องหายินยอมใหเ้ ปรยี บเทียบปรบั
พนกั งานสอบสวนจะต้องทำบันทกึ การเปรียบเทยี บตามแบบท่กี รมการปกครองจดั พิมพ์ไว้ให้ คอื ตามแบบ
ค.บ. ๕ ซ่ึงตามแบบพิมพ์นจี้ ะกำหนดโครงสร้างไว้ ๒ ส่วน คือ ส่วนทีเ่ ป็นการบนั ทึกเปรียบเทียบของ
พนักงานสอบสวนและอีกส่วนหนึ่งเป็นหนังสือส่งสำนวนเปรียบเทียบให้พนักงานอัยการพิจารณาตาม
ประมวลกฎหมายวิธพี ิจารณาความอาญา
๔. การสอบสวนคดีทีเ่ ปรียบเทยี บไดแ้ ต่ผ้เู สยี หายหรือผูต้ ้องหาไม่ยนิ ยอมใหเ้ ปรยี บเทียบ
หากคคู่ วามฝา่ ยใดฝา่ ยหนงึ่ ไมว่ ่าฝ่ายผู้เสียหาย หรือฝ่ายผตู้ อ้ งหาไมย่ นิ ยอมใหเ้ ปรียบเทยี บในชนั้ พนักงาน
สอบสวนพนักงานสอบสวนต้องรีบสอบสวนเป็นสำนวนคดีอาญาสามัญทันทีโดยใช้แบบฟอร์มและระบบ
การสอบสวนอย่างคดธี รรมดาทกุ ประการ โดยจะใชแ้ บบพิมพ์ตงั้ แต่ ค.บ. ๑ - ค.บ. ๒๐ แลว้ แตก่ รณี
แตม่ ีข้อควรระวงั อยู่อยา่ งหน่ึง คือ ท้องทใี่ ดอยู่ในเขตทีม่ ีศาลแขวงตอ้ งฟ้องคดนี ้นั ภายในกำหนด ๔๘
ช่วั โมง นับแตเ่ วลาท่ผี ้ตู ้องหาถกู จบั แต่มใิ ห้นับเวลาเดนิ ทางตามปกติท่ีนำตัวผู้ต้องหาจากทจ่ี บั มายังที่
ทำการของพนกั งานสอบสวน จากท่ที ำการของพนักงานสอบสวนและหรอื จากทท่ี ำการของพนักงาน
อัยการมาศาลเขา้ ในกำหนดเวลา ๔๘ ชั่วโมง ในกรณที ่เี กิดความจำเปน็ ไม่สามารถฟอ้ งผู้ตอ้ งหาตอ่ ศาล
ให้ทันภายในกำหนดเวลาดังกล่าวได้ให้พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการแล้วแต่กรณีย่ืนคำร้อง
ต่อศาลเพ่ือขอผดั ฟอ้ งตอ่ ไปได้อีกคราวละไม่เกนิ ๖ วัน แตท่ ้ังน้ตี ้องไม่เกิน ๓ คราว เมอ่ื ศาลอนญุ าตให้
ผลัดฟ้องครบ ๓ คราวแลว้ ถ้ามีเหตุผลความจำเปน็ ขอผดั ฟอ้ งไดอ้ ีกศาลจะอนญุ าตให้คราวละไมเ่ กนิ
๖ วนั แต่ทง้ั นตี้ อ้ งไมเ่ กิน ๒ คราว มิฉะนนั้ กฟ็ ้องคดนี ั้นไมไ่ ด้
ในคดอี าญาท่ีอย่ใู นอำนาจศาลแขวงท่ีจะพิจารณาพิพากษาได้ ถา้ ผตู้ อ้ งหาให้การรับสารภาพ
ตลอดขอ้ หาตอ่ พนักงานสอบสวน ใหพ้ นกั งานสอบสวนนำผตู้ อ้ งหาไปยังพนกั งานอัยการเพือ่ ฟ้องศาล
โดยมติ อ้ งทำการสอบสวน ซึง่ สามารถฟ้องด้วยวาจาได้
๕. การส่งสำนวนคดีเปรียบเทียบ ในคดีที่เปรียบเทียบได้และผู้กระทำผิดได้ปฏิบัติตามท่ี
เปรยี บเทียบนั้นแล้ว กลา่ วคอื เมื่อสอบสวนทำบันทึกเปรียบเทยี บเสรจ็ แลว้ ตอ้ งสง่ ไปยงั พนกั งานอัยการ
พิจารณาต่อไปตามกฎหมายในทางปฏิบัติมักส่งไปเป็นงวดๆ ตามความเหมาะสมบางท้องที่มี
การเปรยี บเทียบปรบั มากก็สง่ ไปงวดละ ๗ วนั บางทอ้ งทีม่ ีคดีนอ้ ยอาจสง่ เดือนละครั้งกไ็ ดใ้ นการนำสง่
ต้องบนั ทกึ ปะหนา้ นำส่งใหเ้ รียบรอ้ ย
ถา้ เปน็ คดีท่ีผู้ตอ้ งหาหรอื ผูเ้ สียหายไม่ยอมให้เปรียบเทยี บซึ่งตอ้ งทำสำนวนการสอบสวน ตอ้ ง
ระบใุ นหนงั สือนำส่งด้วยว่าผู้ตอ้ งหาปล่อยชวั่ คราวไปอย่างไร และถา้ เปน็ คดอี ยู่ในอำนาจศาลแขวงและ

107
มีศาลแขวงก็ต้องระบดุ ้วยว่าได้ผัดฟ้องไวต้ ามคำร้องทเี่ ทา่ ใด จะครบผัดฟ้องครั้งท่ีเทา่ ใด เมื่อใด
ใหช้ ัดเจนด้วย โดยถอื ปฏบิ ตั เิ ชน่ เดียวกับการส่งสำนวนการสอบสวนคดีอาญาท่วั ไปทกุ ประการ
เมื่อส่งสำนวนคดีเปรียบเทยี บไดแ้ ลว้ ไปยังพนักงานอัยการ พนักงานอยั การอาจสงั่ ไมเ่ หน็ ชอบ
ดว้ ยกบั การเปรยี บเทียบนนั้ ถ้าส่ังเปลยี่ นแปลงแก้ไขอยา่ งไร พนกั งานสอบสวนตอ้ งปฏบิ ัตไิ ปตามนนั้
หรอื เหน็ ชอบดว้ ยก็ถอื ว่าเสรจ็ ส้นิ ในกระบวนการเปรียบเทียบของพนักงานสอบสวน
ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเปรียบเทียบและการสอบสวนคดีอาญาบางประเภท
พ.ศ.๒๕๒๑ กำหนดไว้ว่า เม่ือส่งสำนวนการสอบสวนคดเี ปรียบเทยี บไปยังพนกั งานอัยการแล้ว ถ้า
พนกั งานอยั การไมไ่ ดม้ ีคำสั่งเป็นอย่างอนื่ แกพ่ นกั งานสอบสวนภายในกำหนด ๑ เดอื น แลว้ ให้ถอื ว่า
ตามทพ่ี นักงานสอบสวนไดเ้ ปรียบเทียบไปแล้ว พนักงานอัยการไดเ้ หน็ ขอบดว้ ย
ปัญหามีว่าสำนวนคดีเปรียบเทียบท่ีพนักงานเจ้าหน้าที่อื่นซ่ึงไม่ใช่พนักงานสอบสวนทำการ
เปรียบเทียบเสร็จแล้วจะต้องส่งไปยังพนักงานอัยการเหมือนอย่างสำนวนเปรียบเทียบโดยพนักงาน
สอบสวนหรือไม่ เร่ืองนี้มีคำพิพากษาฎกี าท่ี ๑๐๓๕/๒๔๘๒ วนิ ิจฉัยไว้ว่า การสอบสวนตามประมวล
กฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา มาตรา ๑๒๐ นนั้ ตอ้ งสอบโดยพนกั งานสอบสวนตามทีร่ ะบไุ วใ้ น
มาตรา ๒ (๖) และมาตรา ๑๘ ดังนน้ั ถ้าสำนวนที่ส่งมามิได้ทำโดยพนกั งานสอบสวนดังกลา่ วสำนวนนัน้
กม็ ิใชส่ ำนวนการสอบสวนที่พนกั งานอยั การจะพึงรบั ไวพ้ ิจารณาและสั่งการ พนกั งานอัยการกจ็ ะไมร่ บั
สำนวนนน้ั เพราะมใิ ชเ่ ป็นสำนวนการสอบสวนตามความหมายของ มาตรา ๑๒๐ แหง่ ประมวลกฎหมาย
วธิ พี จิ ารณาความอาญา
ตวั อยา่ ง เช่น คดีเปรียบเทียบซ่ึงเปรยี บเทียบปรับโดยอธิบดกี รมศลุ กากร ตาม พ.ร.บ.ศลุ กากรฯ
เม่ือเปรียบเทียบปรับแล้วถ้าส่งไปยังพนักงานอัยการพิจารณาและสั่งการตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๔๒ วรรคทา้ ย พนักงานอัยการจะไมร่ ับไว้เพราะไมม่ บี ทบญั ญัตใิ ห้
พนักงานอัยการต้องรบั สำนวนเปรยี บเทยี บเช่นวา่ นน้ั ดังน้ัน ถา้ การเปรียบเทยี บเสรจ็ ส้นิ ในระดับ
พนกั งานเจ้าหน้าทกี่ ็เกบ็ รกั ษาไว้ตามระเบียบสารบรรณของเจ้าหนา้ ท่นี ้นั ยกเว้นจะมีกฎหมาย กฎ
ข้อบงั คบั ระเบยี บกำหนดไวเ้ ปน็ อย่างอื่น
๖. ผลแหง่ การเปรียบเทยี บคดีโดยมิชอบดว้ ยกฎหมายหรือฝ่าฝนื ระเบยี บ ตามหลักทวั่ ไป
น้ันคดีท่ีพนักงานสอบสวนหรือพนักงานเจ้าหน้าท่ีมีอำนาจเปรียบเทียบปรับได้ตามกฎหมายและผู้ต้อง
หาได้ชำระค่าปรับแลว้ คดนี ้นั ย่อมเปน็ อันเสรจ็ เด็ดขาด สิทธินำคดอี าญาเร่ืองน้ันมาฟอ้ งยอ่ มระงับไป
ตามประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญามาตรา ๒๙ (๓) แต่ปัญหาอาจเกดิ ขนึ้ เมือ่ ได้เปรียบเทยี บ
ปรบั ไปโดยมชิ อบดว้ ยกฎหมายหรอื ฝา่ ฝนื ระเบยี บและผู้ต้องหากไ็ ดช้ ำระคา่ ปรบั ไปเสรจ็ สน้ิ แล้ว ผลก็คือ
ต้องดำเนนิ การใหม่ให้ถกู ตอ้ ง เงินชำระไวแ้ ลว้ ก็ตอ้ งคืนผ้ตู ้องหาไป
๗. อายคุ วามคดีเปรียบเทียบ อายุความ ๑ ปี นับแต่วนั กระทำความผิด (มาตรา ๙๕ (๕))
๘. กรณีเปรียบเทียบปรบั โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ถอื ว่าคดีนนั้ ยังไมถ่ ึงที่สดุ ถอื เสมือนหนึ่ง
วา่ ยงั ไมไ่ ด้มีการเปรียบเทียบปรบั โดยชอบเกิดขน้ึ เลย ผเู้ สียหายหรือพนกั งานอยั การอาจฟ้องรอ้ งยงั
ศาลตอ่ ไปได้ เพราะสิทธนิ ำคดีอาญามาฟ้องยังไม่ระงบั ไป ตวั อย่างเชน่ พนักงานสอบสวนเปรยี บเทียบ
ปรับคดตี ามกฎหมายฝ่ายภาษอี ากรซงึ่ มโี ทษปรับอยา่ งสงู ไม่เกนิ ๑๐,๐๐๐ บาท แตม่ ีโทษจำคกุ อยู่ด้วย

108

แม้จะไมเ่ กนิ ๑ เดือน ก็เปรยี บเทยี บไมไ่ ด้ เพราะตามประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความอาญา
มาตรา ๓๗ (๒) นน้ั ตอ้ งเป็นกรณมี โี ทษปรบั สถานเดียวไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท ถ้ามโี ทษจำคกุ อยู่ด้วยแม้
แต่วันเดยี ว กไ็ ม่มีอำนาจปรับดังน้ี เป็นตน้
การเปรียบเทียบปรบั โดยมิชอบดว้ ยกฎหมาย ได้แก่
(๑) ผู้ตอ้ งหามิไดก้ ระทำผดิ
(๒) สิทธกิ ารนำคดีอาญามาฟ้องไดร้ ะงบั ไปตามประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญาแล้ว
เชน่ คดขี าดอายคุ วาม มกี ารเปรยี บเทียบปรับโดยชอบไปแล้ว
(๓) ผทู้ ำการเปรียบเทยี บปรับกำหนดค่าปรบั สงู กวา่ หรือต่ำกว่าอตั ราโทษที่กำหนดไว้
(๔) ไมช่ อบด้วยกฎหมายเพราะเหตุอื่น
ข. การทำสำนวนเปรยี บเทียบของพนกั งานเจา้ หน้าท่ี
รปู แบบของสำนวนจะกะทดั รัด และงา่ ยตอ่ การปฏบิ ัติ แบบพมิ พจ์ ะคล้ายๆ กนั จะต่างกัน
ตรงท่ีเนอื้ หาของความผดิ แตล่ ะกฎหมาย เมอ่ื ทำการเปรียบเทยี บปรบั แล้วอาจจะเก็บไว้เองหรือส่ง
เรือ่ งใหพ้ นักงานสอบสวนฝา่ ยปกครองตรวจสอบ

เกย่ี วกับเงนิ คา่ ปรับและการถอนเงินคา่ ปรับ

๑. เกยี่ วกบั เงินค่าปรบั เปรยี บเทยี บ เมือ่ ผ้ตู อ้ งหาชำระเงนิ คา่ ปรับในการเปรยี บเทียบแลว้
พนักงานสอบสวนต้องออกใบเสร็จรับเงนิ ตามที่กำหนดไว้ โดยใหพ้ นกั งานสอบสวนและผู้รับเงินเปน็
ผลู้ งลายมอื ชือ่ ในใบเสรจ็ และควรใหผ้ ูต้ ้องหาลงลายมอื ชอ่ื รับทราบจำนวนเงนิ ที่ชำระไวด้ ว้ ย ทง้ั น้ีให้
ปฏิบตั ติ ามระเบียบวา่ ดว้ ยการรับจา่ ย เก็บรักษา และนำส่งเงินในหนา้ ทข่ี องอำเภอและก่ิงอำเภอท่ใี ช้
บงั คับอยู่ สำหรับพนกั งานเจา้ หน้าที่ก็ใชใ้ บเสรจ็ รบั เงนิ ตามทกี่ ฎหมายหรือระเบียบกำหนด

๒. เงินคา่ ปรบั ที่ดำเนินการในชั้นพนกั งานสอบสวนใหน้ ำสง่ เป็นรายไดแ้ ผน่ ดนิ เว้นแต่จะมี
กฎหมายบัญญัติไวเ้ ป็นอยา่ งอน่ื

การนำเงินค่าปรบั สง่ เป็นรายไดแ้ ผ่นดนิ ไมค่ ่อยมีปัญหาในทางปฏิบัติของฝา่ ยการเงิน แตจ่ ะมี
ปญั หาในกรณที ก่ี ฎหมายเฉพาะอ่นื ๆ บญั ญัตวิ ่าเงนิ คา่ ปรบั ใหน้ ำส่งเปน็ รายไดข้ ององค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน ซึง่ ในทางปฏบิ ตั ิกรณีน้ีกจ็ ะต้องแยกเงินดงั กล่าวไวเ้ ป็นเงนิ นอกงบประมาณ เพ่อื นำสง่ เป็นราย
ได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินแตล่ ะแห่งต่อไป

๓. การเก็บรักษาเงินค่าปรับเปรียบเทียบ ให้ปฏิบัติตามระเบียบของกระทรวงการคลังว่า
ด้วยการเก็บรักษาเงนิ และนำเงินส่งคลังในหน้าท่ขี องอำเภอ และก่งิ อำเภอ ทีใ่ ชบ้ งั คบั อยู่

มีข้อพงึ ระมัดระวงั อย่ปู ระการเดยี วสำหรบั พนักงานสอบสวนกค็ ือแมร้ ะเบียบจะกำหนดใหม้ ี
คณะกรรมการเก็บรกั ษาเงนิ ก็ตาม แต่ในฐานะท่มี รี ะเบยี บให้พนกั งานสอบสวนผู้เปรียบเทียบปรับต้อง
ลงลายมือชอ่ื ในใบเสรจ็ รับเงินในฐานะผ้รู บั เงินด้วย จงึ ไมพ่ ้นทีจ่ ะต้องถกู สอบสวนหากมกี รณีทจุ ริตเกย่ี ว
กบั เงนิ คา่ ปรบั เกิดข้นึ จึงควรสอดส่องระมัดระวงั เกยี่ วกับเงนิ ค่าปรับเปรียบเทยี บท่ีตนเซน็ รบั เงินน้ันไว้ด้วย

๔. การถอนเงนิ คา่ ปรับที่ส่งแล้วคนื ให้ผตู้ ้องหา บางกรณอี าจตอ้ งคนื เงินคา่ ปรบั ทผี่ ้ตู อ้ งหา
ชำระแลว้ คนื ให้แกผ่ ้ตู ้องหา เชน่ เม่อื พนักงานสอบสวนเปรยี บเทียบปรบั ไปโดยไมม่ อี ำนาจผู้บังคับ
บญั ชาของพนักงานสอบสวนผู้เปรียบเทยี บหรอื พนักงานอยั การ อาจสัง่ ให้สง่ ฟ้องผู้ต้องหาต่อศาลตาม
กฎหมาย ซ่ึงในกรณีทม่ี คี ำสัง่ เช่นนัน้ ย่อมหมายความวา่ พนกั งานสอบสวนตอ้ งจัดการคนื เงนิ คา่ ปรับนน้ั

109

แก่ผูต้ อ้ งหา ถ้าเงนิ ยังไมไ่ ดน้ ำเงินสง่ คลังกจ็ ดั การคืนไดเ้ ลยแล้วหมายเหตใุ นบนั ทกึ การเปรยี บเทียบและ
ใบเสร็จรบั เงินไว้ให้ปรากฏเหตทุ ่ตี อ้ งคืนและคำสั่งทีใ่ ห้สง่ ผตู้ อ้ งหาไปฟ้องนัน้ และรายงานขอจำหนา่ ย
เลขคดที ่เี ปรียบเทยี บปรับนั้นเสยี ดว้ ย สำหรบั พนักงานเจา้ หนา้ ท่ีกถ็ อื ปฏบิ ัตใิ นทำนองเดียวกนั

แตถ่ า้ ไดจ้ ัดการสง่ เงินคา่ ปรบั นนั้ ไปทีค่ ลังแล้ว การถอนเงนิ ค่าปรบั ท่ีนำส่งแลว้ คนื ผ้ตู อ้ งหาต้อง
ทำรายงานขอถอนโดยทนั ที ตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทยไมไ่ ด้กำหนดวธิ ีการโดยละเอียดไวแ้ ต่ใน
ทางปฏิบัติพนักงานสอบสวน ควรทำรายงานเสนอหัวหน้าส่วนราชการผู้มีอำนาจให้ทราบถึง
ข้อเท็จจริงในรายงานขอถอนเงิน ว่าขอถอนเงินให้แกใ่ คร มชี อื่ ตัว ชอ่ื สกุลอย่างไร จำนวนเงนิ คนละ
เท่าใด ตอ้ งถูกปรับเปรยี บเทยี บ โดยต้องหาวา่ อยา่ งไร เปรยี บเทียบ วัน เดอื น ปีใด จำนวนเงินนนั้ ได้
นำสง่ แลว้ หรอื ยัง ถ้าสง่ แลว้ ตามใบนำส่งทเี่ ทา่ ใด วนั เดือน ปใี ด และควรสง่ บนั ทกึ รบั รองของ
ฝา่ ยการเงิน (ฉบบั ตวั จริง) ท่นี ำส่งเงนิ คา่ ปรับครง้ั แรกนั้นไปด้วย

อนึ่ง กรณีที่พนักงานอัยการเห็นว่าตามสำนวนการสอบสวนคดีเปรียบเทียบที่ส่งไปนั้น
พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบไม่ชอบและแจ้งให้พนักงานสอบสวนส่งตัวผู้ต้องหาไปฟ้องนั้น
พนักงานอัยการจะไม่แจ้งเกี่ยวกับเร่ืองการคนื เงินท่ีเปรยี บเทยี บไปดว้ ย เปน็ หนา้ ท่ขี องพนักงานสอบสวน
ตอ้ งทราบและเข้าใจเองวา่ ตอ้ งรีบจัดการคนื เงนิ คา่ ปรบั เปรียบเทียบไวใ้ ห้ผู้ตอ้ งหา ทัง้ นี้ กรมอัยการ
ไดท้ ำบันทึกซกั ซอ้ มความเขา้ ใจกบั กรมตำรวจไวแ้ ลว้ ตามบันทึกท่ี ๑๐๐๖/๒๔๙๙ ลงวนั ที่ ๑๙ เมษายน
๒๔๙๙

สรปุ วิธปี ฏบิ ัติเก่ียวกับการเปรียบเทียบ

ตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยการเปรยี บเทียบและการสอบสวนคดอี าญาบางประเภท
พ.ศ.๒๕๒๑ กำหนดใหพ้ นกั งานสอบสวนฝ่ายปกครอง ทำการเปรียบเทยี บคดอี าญาในความผดิ ทเี่ ปน็
ลหุโทษหรือความผิดที่มีอัตราโทษไม่สูงกว่าความผิดลหุโทษหรือคดีท่ีมีโทษปรับสถานเดียวอย่างสูงไม่
เกนิ ๑๐,๐๐๐ บาท ให้พนกั งานสอบสวนผมู้ ีอำนาจทำการสอบสวนคดนี น้ั มีอำนาจเปรยี บเทียบไดต้ าม
ความในประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญา มาตรา ๓๗ และ มาตรา ๓๘ ซ่งึ สามารถสรุปยอ่ ได้
ดงั นี้
๑. ถ้าคดีใดอยูใ่ นอำนาจเปรียบเทยี บได้พนกั งานสอบสวนชอบท่จี ะชีแ้ จงให้ค่กู รณีเขา้ ใจ ถ้า
คกู่ รณียินยอมใหเ้ ปรยี บเทียบ กใ็ หส้ อบสวนถอ้ ยคำผกู้ ลา่ วหา ถ้าผ้ตู อ้ งหาใหค้ วามยินยอมกบ็ ันทกึ ไว้ใน
สำนวนแลว้ ทำการเปรียบเทยี บไป และลงบันทกึ การเปรียบเทียบในสมุดเปรยี บเทยี บคดี
๒. ถ้าเป็นคดที ่มี ีคา่ ทดแทน นอกจากจำนวนเงนิ ทีเ่ ปรียบเทยี บแลว้ หากผตู้ อ้ งหา และผู้เสียหาย
ยนิ ยอมตกลงในค่าทดแทน กจ็ ดั การไปตามทที่ ง้ั สองฝ่ายตกลงกนั ได้ ถ้าไม่ตกลงก็ลงรายงานไวเ้ ปน็
หลักฐาน เพือ่ ค่กู รณีจะไดฟ้ อ้ งร้องเรียกทางศาลอีกส่วนหน่งึ
๓. ถา้ มีกฎหมายกำหนดให้ผกู้ ระทำผดิ ชำระเงินรางวัลนำจบั ดว้ ย ใหพ้ นกั งานสอบสวนกำหนด
จำนวนเงนิ รางวลั นำจบั ตามทกี่ ฎหมายบญั ญตั ิไว้อีกส่วนหนง่ึ ถ้าไม่ยอมให้รางวลั ตามท่ีกฎหมายกำหนด
ก็ถือว่าคดีน้ันการเปรียบเทียบไมต่ กลงกัน ให้ดำเนินการฟ้องร้องทางศาลตอ่ ไป
๔. คดอี าญาท่ีมโี ทษปรับสถานเดยี ว และผู้กระทำผดิ นำเงนิ ค่าปรบั อยา่ งสงู ตามทก่ี ฎหมาย
กำหนดไวม้ าชำระเพ่อื ขอให้เลกิ คดีก่อนศาลช้ันตน้ พจิ ารณา ให้พนักงานเจ้าหน้าที่รับเงินคา่ ปรับ

110
อย่างสูงตามทกี่ ฎหมายกำหนดไวแ้ ลว้ เลกิ คดนี ้ันเสยี แตไ่ มน่ บั ว่าเปน็ คดีเปรยี บเทยี บ สว่ นการปฏบิ ัติ
ในการรับเงินนนั้ ใหใ้ ช้สมุดเปรยี บเทยี บคดอี าญาธรรมดา โดยใชเ้ ลขลำดบั เรียงกนั ไป และปฏบิ ัตกิ าร
อนโุ ลมตามวิธีเปรียบเทียบคดอี าญาทกุ ประเภท ส่วนเงนิ ค่าปรบั อยา่ งสูงนน้ั ใหพ้ นักงานเจา้ หน้าที่
ส่งมอบแกเ่ จา้ หน้าที่การเงนิ ผูร้ บั ผดิ ชอบต่อไป
๕. การกำหนดเงินคา่ เปรียบเทียบแกผ่ กู้ ระทำผิดให้พนกั งานสอบสวนหรือพนักงานเจา้ หน้าที่
ใช้ดลุ ยพนิ จิ โดยคำนึงถึงฐานะของผู้กระทำผิด ความรา้ ยแรงของความผิดอยา่ ใหเ้ ปน็ การเดือดร้อนแก่
ผู้จะถูกเปรียบเทยี บเกนิ ควร แตต่ ้องไมเ่ กินกว่าท่กี ฎหมายบัญญตั ไิ ว้และพนกั งานสอบสวนอาจผอ่ นผัน
ใหผ้ ตู้ ้องหาผอ่ นการชำระเงนิ ภายในกำหนด ๑๕ วนั หรอื ๓๐ วันกไ็ ด้ ถ้าครบกำหนดไมช่ ำระก็ให้
ดำเนินคดีทางศาลตอ่ ไป
๖. ถา้ ในคดที ่เี ปรียบเทียบมีสิ่งของกลางทต่ี ้องรบิ ตามกฎหมาย ใหพ้ นักงานสอบสวนบันทกึ
ความยนิ ยอมของผูต้ ้องหา หรือเจา้ ของในสิ่งน้นั ๆ วา่ ยนิ ยอมให้พนักงานสอบสวนริบเปน็ ของแผน่ ดนิ
และจัดการแกส่ ง่ิ ของนนั้ ตามหนา้ ทีข่ องพนกั งานสอบสวนได้ทุกประการ
๗. เมอื่ พนักงานสอบสวนทำการเปรียบเทียบเสร็จแลว้ ใหส้ ง่ สำนวนการเปรียบเทียบไปยัง
พนักงานอยั การตามระเบียบ ถ้าพนกั งานเจา้ หนา้ ทเี่ ปรยี บเทียบปรบั เสรจ็ แล้วไมต่ ้องสง่ สำนวนให้
พนกั งานอยั การ แตม่ ีบางคดตี อ้ งส่งพนกั งานสอบสวนฝ่ายปกครองตรวจสอบ
๘. สำนวนคดีทีอ่ ยู่ในอำนาจเปรยี บเทยี บ แต่ผู้ต้องหาไมย่ อมให้ทำการเปรียบเทยี บ เมื่อพนกั งาน
สอบสวนสง่ คดีไปยงั พนกั งานอยั การดำเนินการฟอ้ ง หากทางพนักงานอัยการเห็นวา่ คดีควรเปรียบเทียบ
ได้และผู้ต้องหาสมัครใจ ยินยอมให้เปรียบเทียบ ก็ให้พนักงานสอบสวนขอรับสำนวนคืนมาทำ
การเปรยี บเทียบได้
๙. การเปรยี บเทยี บตอ้ งเป็นคดที ีม่ ีโทษปรับสถานเดยี วอยา่ งสงู ไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท หรือ
คดีความผดิ ทีเ่ ปน็ ลหโุ ทษหรอื ความผิดที่มีอตั ราโทษไมส่ งู กวา่ ความผิดลหโุ ทษหรอื ความผิดต่อกฎหมาย
เกี่ยวกับภาษอี ากรซ่ึงมโี ทษปรบั อย่างสูงไม่เกนิ ๑๐,๐๐๐ บาท พนกั งานสอบสวนมีอำนาจเปรยี บเทยี บ
ปรบั ไดถ้ า้ เกินกวา่ นไ้ี ปเปรยี บเทยี บปรบั เขา้ ก็ไม่ชอบดว้ ยกฎหมาย ตอ้ งคนื ค่าปรบั และดำเนนิ คดตี อ่ ไป
สว่ นอำนาจการเปรยี บเทียบปรบั ของพนักงานเจา้ หนา้ ท่ีตอ้ งเปน็ ไปตามกฎหมายแตล่ ะฉบับบัญญตั ิไว้
๑๐. พนักงานสอบสวนต้องระมดั ระวงั การเปรียบเทียบปรับน้นั ตอ้ งไดร้ บั ความยนิ ยอมจาก
ทัง้ สองฝ่าย ถา้ ผ้เู สยี หายไมย่ ินยอม กไ็ มม่ ีอำนาจเปรยี บเทยี บปรบั ผ้เู สียหายยังมีสทิ ธท์ิ ่จี ะนำคดีมา
ฟอ้ งตอ่ ศาลได้ หรือการปรบั ในคดที ี่มอี ตั ราโทษสงู กวา่ ลหโุ ทษ คดียอ่ มไม่เลิกกัน พนกั งานอยั การยอ่ ม
มอี ำนาจนำคดีฟ้องยังศาล ต้องจัดการคืนเงนิ คา่ ปรบั ผเู้ สียหายหมายถงึ รฐั เปน็ ผูเ้ สยี หายและบคุ คลอน่ื
๑๑. การเปรียบเทยี บปรบั พนกั งานสอบสวนและพนักงานเจา้ หนา้ ทคี่ วรใชด้ ลุ ยพนิ จิ ใหร้ อบคอบ
โดยพจิ ารณากำหนดค่าปรบั ตามสมควรแก่ลกั ษณะความผดิ กาละ เทศะ และเหตกุ ารณ์ ตลอดจนฐานะ
ของผู้ต้องหาโดยไม่กำหนดค่าปรับสงู เกนิ ไป หรอื ต่ำเกินไป และควรมรี ะดบั หรือใกลเ้ คยี งกันสำหรับกรณี
ความผิดอย่างเดยี วกนั จังหวดั ควรแจ้งอัตราค่าปรับปานกลางสำหรบั ความผดิ ท่ีเกิดขึน้ เสมอๆ ไวใ้ ห้
พนักงานสอบสวนได้ทราบระดับปานกลางไวเ้ ป็นทางการประกอบการพจิ ารณาสงั่ ปรบั
๑๒. การส่งสำนวนการสอบสวนคดเี ปรยี บเทยี บไปยังพนกั งานอัยการ ถา้ พนกั งานอัยการ

111
ไมไ่ ดม้ คี ำสง่ั เปน็ อยา่ งอ่ืนแกพ่ นักงานสอบสวน ภายในกำหนด ๑ เดอื น ใหถ้ ือว่าตามทพี่ นกั งานสอบได้
เปรยี บเทียบไปแล้ว พนกั งานอัยการไดเ้ ห็นชอบดว้ ย

๑๓. อายคุ วามคดีเปรยี บเทยี บ มอี ายคุ วาม ๑ ปี นับแต่วันกระทำความผิด
๑๔. การเปรยี บเทยี บคดีทท่ี หารกระทำผิด ที่อย่ใู นอำนาจเปรียบเทยี บได้ แม้จะถอื ว่าเปน็
การสอบสวนอยา่ งหน่งึ แต่ก็ไมต่ ้องแจ้งให้ฝ่ายทหารมารว่ มฟงั การสอบสวนอย่างการสอบสวนคดีอาญา
สามัญ (ขอ้ ตกลงระหวา่ งกระทรวงกลาโหมกับกระทรวงมหาดไทย แกไ้ ขเพิ่มเติม (ฉบับท่ี ๑) พ.ศ. ๒๕๐๗
ข้อ ๒๖ ทวิ วรรคท้าย) ส่วนสำนวนคดีเปรียบเทียบทีผ่ ตู้ อ้ งหาเป็นทหารลว้ นกระทำผิดอาญาตอ้ งสง่
สำนวนการสอบสวนไปยงั อัยการทหารแหง่ ท้องทนี่ ้ัน หรอื อยั การศาลทหารบกต่างๆ แล้วแต่กรณีถ้าคดี
ทท่ี หารกับพลเรอื นกระทำผิดดว้ ยกัน ซึง่ ความผดิ น้นั อยู่ในอำนาจเปรียบเทียบได้ ตอ้ งส่งสำนวนการ
สอบสวนเปรียบเทียบส่งไปยังพนักงานอัยการสำหรับคดีที่เกิดขึ้นในเขตอำนาจศาลแขวงหรือในเขตที่
ไม่มีศาลแขวง เพื่อพิจารณาต่อไป ส่วนคดีที่ตำรวจประจำการกระทำผิดอาญาซึ่งอยู่ในอำนาจ
เปรียบเทียบได้น้ันคงถือปฏิบัติในการส่งสำนวนการสอบสวนเปรียบเทียบไปยังพนักงานอัยการ
เช่นเดียวกบั พลเรือนท่วั ไปทุกประการ

๑๕. ให้พนกั งานสอบสวนนำเงนิ ประกันส่งฝากเสมียนตราอำเภอเกบ็ รักษาไวแ้ ละใหเ้ สมียนตรา
อำเภอออกใบเสร็จรบั เงินใหผ้ ฝู้ ากยดึ ถอื ไว้เป็นหลักฐาน โดยใหใ้ ช้ใบเสรจ็ เบ็ดเตลด็

ถ้าเป็นหลกั ทรัพย์ ตอ้ งระบุรายละเอียดให้ชดั เจนและตีราคาไวเ้ ปน็ ราคาเงินอยา่ งถกู ต้องออก
ใบเสร็จรบั ฝากทรัพยไ์ ว้ใหผ้ ู้ฝากยึดถือไว้เป็นหลักฐาน

การเก็บรักษาเงินสด หรือหลกั ทรพั ยใ์ ห้เกบ็ รักษาไวใ้ นตนู้ ริ ภยั เกบ็ เงนิ ประจำอำเภอเช่นเดียว
กับการเก็บรกั ษาเงนิ ของทางราชการ
๑๖. การถอนเงนิ ประกนั ให้ถือปฏิบตั เิ ชน่ เดียวกับการฝาก โดยอนุโลม

๑๗. ใหน้ ายอำเภอแต่งต้ังปลดั อำเภอทกุ คนที่รับผดิ ชอบงานในหน้าทน่ี น้ั ๆ เปน็ พนกั งานสอบสวน
และแตง่ ตง้ั เจ้าหน้าที่ปกครองหน่ึงคนเป็นเสมียนคดี
๑๘. ใหพ้ นักงานสอบสวนหรอื เสมยี นคดีส่งเงนิ คา่ ปรับให้เสมียนตราอำเภอในเยน็ วนั นั้นเมอ่ื
ทำการเปรยี บเทยี บปรับแล้ว และใหเ้ สมยี นตราอำเภอออกใบเสร็จรับเงินใหไ้ วเ้ ปน็ หลักฐานใบเสรจ็ รับเงนิ
ใหใ้ ช้ใบเสร็จเบ็ดเตลด็

๑๙. ใหเ้ สมยี นตราอำเภอแยกใบเสรจ็ ออกเป็นเล่มๆ ตามความจำเปน็ เล่มหนึ่งใชก้ ับองคก์ าร
บริหารส่วนจังหวดั อีกเลม่ หนง่ึ ใชก้ บั เทศบาลหรอื องค์การบรหิ ารส่วนตำบล

๒๐. เม่อื สิน้ เดือนใหเ้ สมียนตราอำเภอดำเนนิ การส่งเงนิ คา่ ปรับให้แกเ่ ทศบาล องค์การบรหิ าร
สว่ นจังหวัด หรอื องค์การบรหิ ารสว่ นตำบล ตามทไ่ี ดเ้ ปรยี บเทียบปรบั เม่อื มกี ฎหมายบัญญัติไว้
๒๑. เมื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีคดีที่จะเปรียบเทียบเข้าหลักเกณฑ์ตามข้อบังคับ
กระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยการสอบสวนคดอี าญาบางประเภทในจังหวัดอน่ื นอกจากกรุงเทพมหานคร
พ.ศ.๒๕๒๐ ต้องสง่ สำนวนมาดำเนินคดยี ังท่ีวา่ การอำเภอหรือกิง่ อำเภอ

112

บทท่ี ๕

หลักการสอบสวนความผิดอาญาทอี่ ยูใ่ นอำนาจศาลแขวง กรณีผ้ตู ้องหาถกู จับตวั ส่ง
พนักงานสอบสวนฝา่ ยปกครอง และผู้ต้องหาให้การรบั สารภาพ
(ทำสำนวนการสอบสวนฟอ้ งวาจา)

ลำดับ การทำสำนวนการสอบสวนฟอ้ งวาจา กฎหมาย
๑ ข้นั ตอนการทำสำนวนการสอบสวน
(๑) สอบสวนผตู้ อ้ งหาโดยใชบ้ ันทึกคำให้การรบั สารภาพ
(ใบแดง) แบบพมิ พ์ คบ. ๔/๑
(๒) ทำบญั ชขี องกลาง
(๓) แนบบันทึกจบั กมุ
(๔) สัญญาประกัน
(๕) บันทึกควบคุมผู้ต้องหา
(๖) พมิ พ์มือผู้ต้องหา
(๗) เสนอหัวหนา้ พนักงานสอบสวนทำความเห็นควร
“สั่งฟ้อง” เสนอพนักงานอัยการ ส่งสำนวนพร้อมนำตัว
ผ้ตู อ้ งหาใหพ้ นักงานอัยการ
• ตอ้ งนำตัวผู้ตอ้ งหาฟ้องศาลภายใน ๔๘
ช่ัวโมง ผูต้ อ้ งหารับสารภาพไมส่ ามารถผัดฟ้องไดเ้ ลย
๒ วิธกี ารบันทึกคำให้การรับสารภาพของผ้ตู ้องหา ตาม
มาตรา ๒๐ พ.ร.บ.จัดตง้ั ศาลแขวงฯ พ.ศ. ๒๔๙๙
(๑) บนั ทึกช่ือ และข้อมลู สว่ นตวั ของผ้ตู อ้ งหาตามแบบ
พมิ พ์ คบ. ๔/๑
(๒) แจง้ ขอ้ เท็จจริง แจ้งขอ้ หาและแจ้งสทิ ธใิ หผ้ ตู้ ้องหา
ทราบ
(๓) สอบถามผตู้ ้องหา เร่ือง ประสงคจ์ ะให้ทนายความ
หรอื ให้บุคคลทผี่ ู้ต้องหาไว้วางใจเขา้ ร่วมฟังการสอบปากคำ
ผู้ต้องหาหรอื ไม่

ลำดับ การทำสำนวนการสอบสวนฟอ้ งวาจา 113
(๔) อธบิ ายข้อเท็จจริงและขอ้ หาให้ผู้ต้องหาทราบ กฎหมาย

แล้วถามผู้ต้องหาว่าเข้าใจข้อหาดีแล้วหรือไม่และจะให้การ
อย่างไร

(๕) เมือ่ ผู้ต้องหาใหก้ ารรบั สารภาพตลอดขอ้ กล่าวหา
ต้องบนั ทึกรายละเอยี ดให้ชัดเจนวา่ ผู้ต้องหาเขา้ ไปเกี่ยวข้อง
กับการกระทำความผดิ อยา่ งไรบ้าง ผูต้ อ้ งหากระทำการครบ
องค์ประกอบการกระทำความผิดอย่างไร ผู้ต้องหาทำอะไร
กบั ใคร ท่ไี หน เม่ือไร อย่างไร ตั้งแต่ก่อนเกิดเหตุ ขณะเกิดเหตุ
และภายหลงั เกดิ เหตุ ให้มเี หตุผลสอดคลอ้ งตอ้ งกัน เชอื่ ได้วา่
ผตู้ อ้ งหาเป็นผกู้ ระทำผิดจรงิ

(๖) สอบถามผตู้ อ้ งหา เร่อื ง เคยมปี ระวตั ิตอ้ งโทษมา
กอ่ นหรือไม่

- เคยมสี าเหตุโกธรเคืองกับผูเ้ กี่ยวข้องในคดีมาก่อน
หรอื ไม่

ตวั อย่าง การบันทึกคำให้การรับสารภาพของผู้ตอ้ งหา
(หน้า ๑๑๙ – ๑๒๒)
๓ พนกั งานสอบสวนมอี ำนาจควบคมุ ตวั ผ้ตู ้องหาระหว่าง
สอบสวนได้ ๔๘ ชัว่ โมง และดำเนนิ การเกยี่ วกบั ผู้ต้องหา
ดังน้ี

(๑) พิมพ์ลายน้วิ มือผ้ตู ้องหา จัดทำประวตั ิและตำหนิ
รูปพรรณของผตู้ อ้ งหา

(ผ้ตู ้องหาหนง่ึ คนใชแ้ บบพิมพห์ นงึ่ แผ่น)
(๒) บันทกึ การควบคมุ ผู้ตอ้ งหาไวท้ ำการสอบสวน
(แบบพมิ พ์ คบ.๘)
- ตัวอยา่ ง แบบพิมพ์ลายนิว้ มือ (หน้า ๑๓๖ – ๑๓๙)
- ตัวอยา่ ง บนั ทกึ ควบคุมผู้ตอ้ งหา (หนา้ ๑๒๘)
๔ พนกั งานสอบสวนมีอำนาจปล่อยช่วั คราวผตู้ อ้ งหาได้
(ใหป้ ระกันตวั )
(๑) ความผดิ ทม่ี โี ทษปรับสถานเดียว

• กำหนดวงเงนิ ประกนั ขัน้ สงู ได้ไมเ่ กินร้อยละ
๓๗.๕ ของอัตราโทษปรบั ขั้นสูง สำหรบั ความผิดนั้น

114

ลำดบั การทำสำนวนการสอบสวนฟอ้ งวาจา กฎหมาย

(๒) โทษจำคุกอยา่ งสงู ไมเ่ กนิ ๓ ปี
• กำหนดวงเงินประกนั ขัน้ สูงไดไ้ ม่เกิน
๗๕,๐๐๐ บาท แตไ่ ม่ได้กำหนดวงเงนิ ประกันขั้นตำ่ ไว้จงึ เป็น
ดลุ พินจิ ของพนักงานสอบสวน
• โทษจำคกุ อยา่ งสงู ไม่เกนิ ๓ ปี พนักงานสอบสวน ป.วิ.อาญามาตรา ๑๑๐
อาจปลอ่ ยชัว่ คราวโดยไมม่ ปี ระกันก็ได้ แต่ตอ้ งใชด้ ลุ พนิ จิ โดย วรรคสอง
รอบคอบเหมาะสมกับพฤติการณ์แหง่ คดี เพราะหากผตู้ อ้ งหาไม่
มาตามนัดต้องขอออกหมายจบั และตามจบั ผู้ตอ้ งหา หากเกิด
ความเสยี หายต่อทางราชการพนกั งานสอบสวนอาจต้องรบั ผดิ
(๓) วธิ กี ารปล่อยตัวผตู้ อ้ งหาชวั่ คราว
- นายประกันย่นื คำรอ้ งขอประกนั การพิจารณาสงั่
คำรอ้ งขอใหป้ ล่อยชวั่ คราว ให้นำหลักเกณฑเ์ ก่ียวกับการปลอ่ ย
ช่วั คราวของสำนกั งานอัยการสงู สดุ และสำนกั งานตำรวจแหง่ ชาติ
มาใชบ้ งั คบั โดยอนุโลม (หนา้ ๔๓๕ – ๔๔๓)
- เสนอสัญญาประกนั หรือคำรอ้ งขอประกนั ใหห้ วั หนา้
พนักงานสอบสวนอนุญาต
- ทำสญั ญาประกนั หรอื กำหนดนดั ผูต้ ้องหา
- เมือ่ ประกันตวั ผู้ตอ้ งหาแลว้ ต้องบนั ทกึ การปล่อยตวั
ช่ัวคราวไว้ในบนั ทกึ แบบพมิ พก์ ารควบคุมผู้ต้องหาว่าปล่อยตัว
ผู้ต้องหาไปเมือ่ ไร (ตัวอย่างการจัดทำเอกสารการปลอ่ ยชวั่ คราว
(หนา้ ๑๓๐ - ๑๓๕)
(๔) ผู้มีสิทธิยื่นขอประกัน ได้แก่ ผู้ต้องหา หรือผู้มี ป.วิ.อาญา มาตรา ๑๐๖
ประโยชนเ์ กีย่ วขอ้ ง เช่น ค่สู มรส ผสู้ ืบสนั ดาน บุพการี ญาติ
พนี่ ้อง หรอื บคุ คลมคี วามสมั พนั ธ์ใกลช้ ดิ เสมือนญาติ
(๕) ยน่ื คำร้องตอ่ พนกั งานสอบสวน ป.ว.ิอาญา มาตรา ๑๐๖ (๑)
(๖) ใหพ้ นกั งานสอบสวนรีบพจิ ารณาสั่งคำร้องโดยเรว็ ป.วิ.อาญา มาตรา ๑๐๗
และใหผ้ เู้ กย่ี วขอ้ งดำเนนิ การตามคำสงั่ ดงั กล่าวโดยทันที วรรคทา้ ย
(๗) ในการวินจิ ฉัยคำรอ้ งให้ปลอ่ ยชั่วคราว ตอ้ งพจิ ารณา ป.วิ.อาญา มาตรา ๑๐๘
ข้อเหลา่ นีป้ ระกอบ

115

ลำดับ การทำสำนวนการสอบสวนฟอ้ งวาจา กฎหมาย

- ความหนักเบาแหง่ ข้อหา
- พยานหลักฐานทป่ี รากฏแล้วมีเพยี งใด
- พฤตกิ ารณ์ต่าง ๆ แห่งคดี เป็นอย่างไร
- เชื่อถอื ผู้รอ้ งขอประกนั หรือหลกั ประกันได้เพยี งใด
- ผ้ตู อ้ งหาหรือจำเลยนา่ จะหลบหนีหรือไม่
- ภัยอันตรายหรอื ความเสียหายท่ีจะเกิดจากการปลอ่ ย
ตัวช่วั คราวมีเพยี งใดหรือไม่
(๘) การสง่ั ไมป่ ล่อยชว่ั คราว จะกระทำได้ตอ่ เมือ่ มีเหตุอนั ป.วิ.อาญา มาตรา
ควรเชือ่ เหตุใดเหตุหนง่ึ ดังตอ่ ไปน้ี ๑๐๘/๑
- ผตู้ อ้ งหาหรือจำเลยจะหลบหนี
- ผูต้ ้องหาหรือจำเลยจะไปยงุ่ เหยงิ กับพยานหลักฐาน
- ผูต้ ้องหาหรอื จำเลยจะไปกอ่ เหตอุ ันตรายประการอ่นื
- ผูร้ ้องขอประกนั หรือหลกั ประกันไม่นา่ เชือ่ ถอื
- การปล่อยชัว่ คราวเป็นอุปสรรคหรือก่อใหเ้ กิดความ
เสยี หายต่อการสอบสวนของเจา้ พนักงาน หรือการดำเนินคดี
ในศาล
คำสงั่ ไมป่ ลอ่ ยชวั่ คราวตอ้ งแสดงเหตผุ ล และต้องแจ้ง
เหตุดงั กลา่ วใหผ้ ู้ตอ้ งหาและผู้ยน่ื คำร้องขอใหป้ ลอ่ ยชว่ั คราว
ทราบเปน็ หนังสอื โดยเรว็
๕ ระยะเวลาทำสำนวนการสอบสวน ตอ้ งเสรจ็ และนำตวั
ผูต้ ้องหาพร้อมสำนวนส่งพนกั งานอัยการเพือ่ ฟอ้ งศาลภายใน
๔๘ ชั่วโมง ต้องเผ่อื เวลาให้พนักงานอยั การรา่ งฟอ้ ง และนำตัว
ผ้ตู ้องหาไปฟอ้ งตอ่ ศาลดว้ ย ถ้าต่อมาผู้ต้องหาใหก้ ารปฏเิ สธใน
ช้นั ศาล ศาลจะส่งตวั ผู้ตอ้ งหาและสำนวนกลับมาใหพ้ นกั งาน
สอบสวนทำสำนวนสอบสวนเต็มรปู แบบตอ่ ไป
ตวั อย่าง การทำสำนวนฟ้องวาจา (หนา้ ๑๑๗ – ๑๓๙)

116

แผนผงั การดำเนนิ คดีอาญาในอำนาจศาลแขวง

‹Îµ‡»„ŤÁn „·œ 3 že ®¦°º ž¦´ ŤnÁ„·œ ýćúĒ×üÜǰ ÙüïÙöč ñĎšêšĂÜĀćĕéšǰ
60,000 µš ®¦°º šÊ´Š‹µÎ šÊŠ´ ž¦´ ĥĩǰßüęĆ ēöÜǰ

‹´ ˜ª´ Ÿo¼˜°o Š®µ­nŠ ¡Š­.ž‡. ¦´ ‡µÎ ¦°o Šš»„…r
„¨nµªÃš¬

đðø÷Ċ ïđì÷Ċ ïðøïĆ ǰ ñĎšêšĂÜĀćøïĆ ÿćøõćóǰ ñšêĎ šĂÜĀćðäđĉ ÿíǰ

„¦–¸ ¢j°Š£µ¥Äœ ÕÙ ´ªÉ äŠ ðúĂŠ ÷ßęüĆ Ùøćüǰǰ ñéĆ ôĂŜ Üǰǰ òćÖ×ĆÜǰ
(Ò) ‹µÎ ‡„» Ò Á—º°œ ž¦´ Ÿ—´ ¢°j ŠÅ¤Ån — o (ĔĀðš øąÖĆîêĆüĕé
š ǰ ĦǰÙøćüėǰúąǰħǰüĆîǰøüöǰĤġǰ (÷îęČ ÙćĞ øĂš ÜêĂŠ ýćúǰ
ŤÁn „œ· Ò,ÑÑÑ µš ¢j°Šªµ‹µ
(¨®»Ãš¬) œ´ š„¹ ‡µÎ Ä®„o µ¦ ÙüćöñĉéúĀēč ìþǰǰ ǰ ×ĂòćÖ×ĆÜǰ
(Ó) ž¦´°¥µn Š­Š¼ ¦´ ­µ¦£µ¡ - ðúŠĂ÷êüĆ ĕöŠöðĊ øąÖîĆ šÎµ­ÎµœªœÁ˜È¤¦¼žÂ óøĂš öÖïĆ ñéĆ ôĂŜ Ü)ǰ
ÒÑ,ÑÑÑ µš ēìþðøĆïÿëćîđé÷Ċ üǰ
(Ô) £µ¬°¸ µ„¦ ž¦´ œœ´ š„¹ ‹´ „¤» - üÜđÜĉîðøąÖĆîĕöŠđÖĉî ­°Ÿ„o¼ ¨µn ª®µ ÙøĆÜĚ ìǰĊę Ģǰ
°¥nµŠ­¼Š ÒÑ,ÑÑÑ µš ´ …¸ °Š„¨µŠ øĂš ÷úąǰĤĨ.Ħǰ×ĂÜ ×ĂñéĆ ôĂŜ ÜòćÖ
Á°„­µ¦ž¦³„°‡— ¸ ĂêĆ øćēìþ×ĆĚîÿÜĎ ǰ ­°Ÿo¼˜°o Š®µ ×ÜĆ ĕéǰš ĤǰÙøćüǰėǰ
šµÎ œ´ š„¹ „µ¦ ®œ.¡Š­.šµÎ ‡ªµ¤Á®œÈ ēìþÝćĞ ÙÖč Ă÷ćŠ ÜÿÜĎ ǰ úąǰħǰüĆîǰ
Áž¦¥¸ Áš¥¸ ‡— ¸ ( ¢°j ŠŸ˜o¼ °o Š®µ ¡¥µœ‡» ‡¨ øüöǰĢĩǰüîĆ
ĕöđŠ Öîĉ ǰĤǰðŘǰ
¦´ µÎ ¦³‡µn ž¦´ - üÜđÜĉîðøąÖîĆ ĕöđŠ Öîĉ ¡¥µœÁ°„­µ¦ /ª´˜™» ÙøĚÜĆ ìĊęǰģǰ
°°„ĝÁ­¦‹È ¦´ ÁŠœ· ĨĦ,ġġġǰïćìǰ (öĊđĀêčÝćĞ đðîŨ )ǰ
Á°„­µ¦ž¦³„°‡— ¸ ×ĂñéĆ ôĂŜ ÜòćÖ
­Šn œ´ š„¹ „µ¦ ôĂŜ ÜĕöìŠ îĆ ǰ ×ĆÜĕéǰš ģǰÙøćüǰėǰ
Áž¦¸¥Áš¥¸ ¡¦°o ¤ êĂš Ü×ĂĂîâč ćê šµÎ ¦µ¥Šµœ„µ¦­°­ªœ/ úąǰħǰüĆîǰ
®œ.¡Š­.šµÎ ‡ªµ¤Á®œÈ øüöǰĢģ üîĆ
ĝÁ­¦È‹Ä®o ôĂŜ ÜêĂŠ ǰ Á­œ°¡œ„´ Šµœ°¥´ „µ¦
ĂĆ÷ÖćøÿĎÜÿčéǰ

117

ตวั อย่าง

การทำสำนวน
ในอำนาจศาลแขวง

ผู้ต้องหาให้การรับสารภาพ
(ทำสำนวนฟ้องวาจา)

118

ท่ี พบ. ๐๑๒๙/๑๒๓๔ ท่ีว่าการอำเภอเมืองเพชรบรุ ี
อำเภอเมอื งเพชรบุรี จงั หวดั เพชรบุรี
วนั ท่ี ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๕

เร่ือง สง่ สำนวนคดที เี่ หน็ ควรสั่งฟ้อง (ผูต้ อ้ งหามีประกนั )
เรยี น อยั การจังหวัดเพชรบรุ ี
สง่ิ ท่ีส่งมาด้วย สำนวนการสอบสวนคดีท่ี ๑๒๓/ของท่ีวา่ การอำเภอเมอื งเพชรบุรี จำนวน ๑๙ แผน่

คดีระหว่าง นายคติ มโนธรรม ผู้กล่าวหา

นายสมหวัง ตะวันออก กบั พวกรวม ๒ คน ผู้ต้องหา

โดยกลา่ วหาวา่ รว่ มกบั พวกทห่ี ลบหนลี กั ลอบเลน่ การพนนั (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ยส์ นิ กนั โดยผดิ กฎหมาย
ทเ่ี กดิ เหตุ บรเิ วณขา้ งวัดพลับ ตำบลคลองกระแชง อำเภอเมือง จังหวดั เพชรบุรี
เมือ่ วนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๙.๐๐ น.

คดนี ีพ้ นักงานสอบสวนไดท้ ำการสอบสวนเสรจ็ สนิ้ แล้ว ซึง่ จากการสอบสวนผู้ตอ้ งหา
ได้กระทำความผิดจริงตามข้อกล่าวหาและได้ให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา จึงขอส่งสำนวน
การสอบสวนคดอี าญาที่ ๑/๒๕๕๕ ของทีว่ ่าการอำเภอเมืองเพชรบุรี มายงั ท่าน ตามพระราชบัญญัติ
ให้นำวิธีพจิ ารณาความอาญาในศาลแขวงมาใชบ้ งั คบั ในศาลจงั หวดั พ.ศ. ๒๕๒๐

อำนวย ความเป็นธรรม
(นายอำนวย ความเป็นธรรม)

นายอำเภอเมืองเพชรบรุ ี

ฝ่ายอำนวยความเปน็ ธรรม
โทรศพั ท์ ๐๓๘-๑๒๓-๔๕๖๗

119

120

ใบต่อคำให้การของ นายสมหวัง ตะวนั ออก เป็นผู้ต้องหา แผ่นที่ ๒
ดำเนนิ คดีความผิดขอ้ หารว่ มกบั พวกทีห่ ลบหนเี ลน่ การพนัน (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ย์สินกันโดยไม่ไดร้ บั อนุญาต
พนกั งานสอบสวนไดแ้ จ้งสทิ ธใิ ห้ทราบวา่ ผตู้ อ้ งหามสี ทิ ธติ ามกฎหมาย ดงั น้ี
๑. มสี ิทธิได้รบั การสอบสวนด้วยความรวดเร็ว ต่อเน่ืองและเป็นธรรม
๒. สิทธิที่จะใหก้ ารหรอื ไม่ใหก้ ารก็ได้ ถ้าใหก้ ารถอ้ ยคำที่ใหก้ ารนัน้ อาจใช้เป็นพยานหลกั ฐานในการพิจารณาคดีได้
๓. สิทธิที่จะมีทนายความ พบและปรึกษาทนายความเป็นการเฉพาะตัว และใหท้ นายความหรอื ผู้ซึ่งตนไว้วางใจ
เข้าฟังการสอบปากคำผู้ต้องหาได้ในชน้ั สอบสวน
๔. สิทธิทจี่ ะได้รับการเย่ียมหรือติดตอ่ กับญาติได้ตามสมควร
๕. สิทธทิ ี่จะไดร้ ับการรักษาพยาบาลโดยเร็วเม่อื เกิดการเจ็บปว่ ย
ถาม ทา่ นทราบถึงสทิ ธขิ องผู้ต้องหาในชนั้ สอบสวนดงั กลา่ วแล้วหรอื ไม่
ตอบ ข้าได้ทราบถึงสทิ ธขิ องผตู้ อ้ งหาในชนั้ สอบสวนดังกล่าวโดยตลอดแลว้
ถาม ทา่ นมที นายความหรอื ไม่ ไดพ้ บและปรกึ ษาผซู้ ง่ึ จะเปน็ ทนายความแลว้ หรอื ไม่ ถา้ ไมม่ ที นายความ ทา่ นตอ้ งการทจ่ี ะให้
พนกั งานสอบสวนจดั หาทนายความใหห้ รอื ไม่ อยา่ งไร และตอ้ งการผซู้ ง่ึ ทา่ นไวว้ างใจเขา้ ฟงั การสอบสวน สอบปากคำหรอื ไม่
ตอบ ขา้ ฯ ไมม่ ที นายความ และไม่ตอ้ งการใหบ้ คุ คลใดเขา้ ฟงั การสอบสวน
ถาม ตามทพ่ี นักงานสอบสวนไดแ้ จ้งข้อเทจ็ จริงเกยี่ วกับการกระทำที่กล่าวหาวา่ ผ้ตู อ้ งหาไดก้ ระทำความผิดและแจง้
ขอ้ หาใหท้ ราบดงั กลา่ วข้างต้นแล้วน้ัน ทา่ นทราบหรอื เข้าใจข้อหาดีแล้วหรอื ไม่ จะใหก้ ารอย่างไร
ตอบ ข้าฯ ทราบและเขา้ ใจขอ้ กล่าวหาดีโดยตลอดแลว้ ขอให้การรบั สารภาพตลอดข้อกล่าวหา
ถาม ขอทราบรายละเอยี ดทีใ่ หก้ ารรบั สารภาพ
ตอบ เม่ือวนั ที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๘.๐๐ น. ข้าฯ พรอ้ มด้วยนายนอ้ ย อย่ดู ี และพวกอกี จำนวนหน่งึ
ซึ่งไมท่ ราบช่ือและท่อี ยู่ไดพ้ ากันลกั ลอบเลน่ การพนันไฮโลพนันเอาทรัพยส์ ินกนั โดยไม่ไดร้ บั อนญุ าต ท่บี รเิ วณข้าง
วดั พลบั ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี ขณะทก่ี ำลงั ลกั ลอบเลน่ กนั อยนู่ น้ั ไดม้ พี นกั งานฝา่ ยปกครองจำนวนหนง่ึ
มาจบั กมุ ขา้ ฯ กบั พวกดงั กลา่ วขา้ งตน้ สว่ นพวกอกี จำนวนหนง่ึ ไดพ้ ากนั หลบหนไี ป พนกั งานฝา่ ยปกครองจงึ ไดจ้ บั กมุ
แจง้ ขอ้ หาใหพ้ วกขา้ ฯ ทราบและของกลาง คอื ๑. เงนิ สด จำนวน ๒๐๐ บาท ๒. ลกู เตา๋ จำนวน ๓ ลกู ๓. ถว้ ยไฮโลพรอ้ ม
ฝาครอบ ๑ ชดุ ๔. กระดาษบอกแต้ม จำนวน ๑ แผน่ ทพี่ วกขา้ ฯ ใช้ในการเล่นสง่ พนักงานสอบสวนดำเนินคดี
ถาม ขอทราบวา่ ทา่ นไดเ้ สยี จากการเล่นน้หี รอื ไมอ่ ยา่ งไร
ตอบ ข้าเลน่ ได้ ๒๐๐ บาท
ถาม ในการเลน่ คร้ังนใ้ี ครเปน็ เจา้ มือ
ตอบ ขา้ ฯ ไมร่ ้จู ัก และเจ้ามือได้ว่งิ หลบหนไี ป
ถาม จบการศกึ ษาชัน้ ใด ที่โรงเรยี นใด เคยต้องหาคดีอาญาใด ๆ มากอ่ นหรอื ไม่
ตอบ ข้าฯ จบการศึกษาช้ัน ม.๒ ทโ่ี รงเรยี นวัดคงคาราม ไม่เคยตอ้ งหาคดอี าญาใด ๆ มากอ่ น
ถาม เหตุเกิดท่ไี หน เมอื่ ไร
ตอบ เหตเุ กดิ ทบ่ี รเิ วณขา้ งวดั พลบั ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี เมอ่ื วนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๘.๐๐ น.
ถาม เคยมีสาเหตโุ กธรเคอื งกบั ผใู้ ดท่ีเก่ยี วข้องในคดนี ้มี าก่อนหรอื ไม่
ตอบ ไม่เคย เป็นความจรงิ
รับรองว่าถกู ต้องแลว้

( ลงชอ่ื ) ........นายสมหวงั ตะวันออก.............................. ผู้ต้องหา
( ลงชอ่ื ) .........นายบริสทุ ธ์ิ ยุตธิ รรม............................... พนักงานสอบสวน
( ลงช่ือ ) ............................................................................ ล่าม

121

122

ใบต่อคำให้การของ นายนอ้ ย อยู่ดี เปน็ ผ้ตู ้องหา แผน่ ที่ ๒
ดำเนินคดคี วามผดิ ข้อหาร่วมกับพวกทห่ี ลบหนีเล่นการพนัน (ไฮโล) พนันเอาทรัพยส์ ินกนั โดยไม่ไดร้ บั อนญุ าต
พนักงานสอบสวนได้แจง้ สิทธใิ ห้ทราบว่า ผตู้ ้องหามีสทิ ธิตามกฎหมาย ดงั น้ี
๑. มสี ิทธไิ ด้รับการสอบสวนด้วยความรวดเร็ว ตอ่ เน่ืองและเปน็ ธรรม
๒. สทิ ธิทีจ่ ะให้การหรอื ไม่ให้การก็ได้ ถ้าใหก้ ารถ้อยคำทีใ่ หก้ ารนั้นอาจใชเ้ ปน็ พยานหลกั ฐานในการพจิ ารณาคดไี ด้
๓. สิทธิทจ่ี ะมีทนายความ พบและปรกึ ษาทนายความเปน็ การเฉพาะตัว และให้ทนายความหรือผูซ้ ึ่งตนไว้วางใจ
เขา้ ฟงั การสอบปากคำผูต้ อ้ งหาไดใ้ นช้ันสอบสวน
๔. สทิ ธทิ ่จี ะได้รับการเย่ยี มหรือติดตอ่ กบั ญาตไิ ดต้ ามสมควร
๕. สทิ ธทิ ่จี ะไดร้ ับการรักษาพยาบาลโดยเรว็ เม่อื เกดิ การเจ็บปว่ ย
ถาม ท่านทราบถงึ สิทธขิ องผตู้ ้องหาในช้นั สอบสวนดงั กล่าวแลว้ หรอื ไม่
ตอบ ขา้ ได้ทราบถงึ สทิ ธิของผูต้ อ้ งหาในช้ันสอบสวนดังกลา่ วโดยตลอดแลว้
ถาม ทา่ นมที นายความหรอื ไม่ ไดพ้ บและปรกึ ษาผซู้ ง่ึ จะเปน็ ทนายความแลว้ หรอื ไม่ ถา้ ไมม่ ที นายความ ทา่ นตอ้ งการทจ่ี ะให้
พนกั งานสอบสวนจดั หาทนายความใหห้ รอื ไม่ อยา่ งไร และตอ้ งการผซู้ ง่ึ ทา่ นไวว้ างใจเขา้ ฟงั การสอบสวน สอบปากคำหรอื ไม่
ตอบ ข้าฯ ไมม่ ที นายความ และไม่ต้องการใหบ้ คุ คลใดเข้าฟงั การสอบสวน
ถาม ตามท่พี นักงานสอบสวนไดแ้ จ้งข้อเทจ็ จริงเกย่ี วกบั การกระทำทีก่ ลา่ วหาว่า ผตู้ ้องหาไดก้ ระทำความผดิ และแจง้
ขอ้ หาใหท้ ราบดังกลา่ วข้างตน้ แลว้ นนั้ ท่านทราบหรือเข้าใจข้อหาดแี ล้วหรอื ไม่ จะให้การอย่างไร
ตอบ ข้าฯ ทราบและเข้าใจข้อกลา่ วหาดีโดยตลอดแล้ว ขอใหก้ ารรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา
ถาม ขอทราบรายละเอียดทใี่ หก้ ารรับสารภาพ
ตอบ เมื่อวันท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๖.๐๐ น. ขา้ ฯ พร้อมด้วยนายสมหวัง ตะวันออก และพวกอกี จำนวนหนง่ึ
ซงึ่ ไมท่ ราบช่อื และทอี่ ยไู่ ด้พากนั ลกั ลอบเล่นการพนันไฮโลพนนั เอาทรพั ยส์ ินกันโดยไมไ่ ด้รับอนญุ าตท่ีบริเวณข้างวัดพลบั
ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี ขณะทีก่ ำลังลกั ลอบเล่นกนั อย่นู ัน้ ไดม้ พี นักงานฝ่ายปกครองจำนวนหนง่ึ มาจบั กุม
ขา้ ฯ กบั พวกดังกลา่ วข้างต้น สว่ นพวกอกี จำนวนหนง่ึ ไดพ้ ากนั หลบหนไี ป พนักงานฝา่ ยปกครองจึงไดจ้ ับกมุ แจ้งข้อหา
ให้พวกข้าฯ ทราบและของกลาง คือ ๑. เงนิ สด จำนวน ๒๐๐ บาท ๒. ลกู เตา๋ จำนวน ๓ ลกู ๓. ถ้วยไฮโลพร้อมฝาครอบ
๑ ชุด ๔. กระดาษบอกแตม้ จำนวน ๑ แผน่ ทีพ่ วกขา้ ฯ ใช้ในการเล่นสง่ พนักงานสอบสวนดำเนนิ คดี
ถาม ขอทราบวา่ ท่านได้เสยี จากการเล่นน้ีหรือไม่อยา่ งไร
ตอบ ข้าฯ เลน่ เสีย ๑๐๐ บาท
ถาม ในการเล่นคร้ังน้ีใครเปน็ เจ้ามอื
ตอบ ขา้ ฯ ไมร่ ้จู กั และเจา้ มือไดว้ งิ่ หลบหนีไป
ถาม จบการศกึ ษาชนั้ ใด ท่ีโรงเรยี นใด เคยตอ้ งหาคดอี าญาใด ๆ มากอ่ นหรือไม่
ตอบ ขา้ ฯ จบการศึกษาชั้น ม.๓ ทโ่ี รงเรยี นพรหมานุสรณ์ ไมเ่ คยตอ้ งหาคดีอาญาใด ๆ มาก่อน
ถาม เหตุเกดิ ทไี่ หน เม่อื ไร
ตอบ เหตเุ กดิ ทบ่ี รเิ วณขา้ งวดั พลบั ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี เมอ่ื วนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๘.๐๐ น.
ถาม เคยมสี าเหตโุ กธรเคืองกบั ผใู้ ดทีเ่ กี่ยวข้องในคดีนมี้ าก่อนหรอื ไม่
ตอบ ไม่เคย เป็นความจรงิ
รบั รองวา่ ถูกตอ้ งแลว้

( ลงชื่อ ) ........นายนอ้ ย อย่ดู ี.............................. ผตู้ ้องหา
( ลงชอื่ ) .........นายบรสิ ทุ ธ์ิ ยตุ ิธรรม.........................พนกั งานสอบสวน
( ลงชอ่ื ) ....................................................................ล่าม

123

Ùï. Ĥ

ÖøöÖćøðÖÙøĂÜ

ïîĆ ìÖċ ÙćĞ ĔĀÖš ćø×ĂÜñøšĎ šĂÜìčÖ׍ ÖúŠćüēìþ ĀøĂČ ó÷ćî

ÙćĞ ĔĀÖš ćø×ĂÜ ìęüĊ ćŠ ÖćøĂćĞ đõĂ đöČĂÜđóßøïøč Ċ ĂĞćđõĂ đöČĂÜ ÝĆÜĀüéĆ đóßøïøč Ċ
îć÷Ùêĉ öēîíøøö üîĆ ìĊę ħ đéĂČ î
ÖøÖãćÙö ó.ý.ģĦ55
đðŨî ñÖšĎ úćŠ üĀć
ÙéøĊ ąĀüćŠ Ü îć÷Ùêĉ öēîíøøö ñÖšĎ úćŠ üĀć
ēìøýĆóìêŤ éĉ êŠĂ ñšĎêšĂÜĀćìĊę 1
îć÷ÿöĀüÜĆ êąüĆîĂĂÖ Ăć÷č Ĥĥ ðŘ ĕì÷ - ĕì÷ ñĎšêĂš ÜĀćìĊę ģ
08-1888-7777 îć÷îĂš ÷ Ă÷éŠĎ Ċ Ăć÷č Ĥħ ðŘ ĕì÷ - ĕì÷
ïêĆ øðøąÝćĞ êĆüðøąßćßî
êŠĂĀîšć îć÷ïøĉÿìč íĝĉ ÷êč íĉ øøö óîÖĆ ÜćîÿĂïÿüîòćś ÷ðÖÙøĂÜĂĞćđõĂđöČĂÜđóßøïčøĊ
ĂĂÖ è
ĂĂÖđöęČĂ ÿĂïÿüîìęĊ ìĊęüŠćÖćøĂĞćđõĂđöĂČ Üđóßøïøč Ċ

ĀöéĂć÷č ßĂČę îć÷Ùêĉ öēîíøøö Ăć÷č 42 ðŘ

úÜßĂČę ïøÿĉ ìč íĉĝ ïĆîìÖċ đßČĚĂßćêĉ ĕì÷ ÿâĆ ßćêĉ ĕì÷ ýćÿîć óčìí
óîĆÖÜćîÿĂïÿüî
Ă.đöČĂÜđóßøïčøĊ ĂćßóĊ (úÜĔĀßš éĆ đÝîüćŠ ĂćßóĊ ßîéĉ Ĕé ëćš đðîŨ ×ćš øćßÖćø ĔĀðš øćÖäüćŠ ĔîĀøČĂîĂÖøćßÖćøöĊđï÷ĚĊ ĀüéĆ

ĀøČĂöïĊ ćĞ đĀîĘÝ ïćĞ îćâ ĀøĂČ ĕöŠ ĔĀšúÜêćöðøąđõììøęĊ ïĆ )
øïĆ øćßÖćøêĞćøüÝ

êĆÜĚ ïćš îđøĂČ îĂ÷ŠïĎ ćš îđú×ìĊę ĀöìŠĎ ęĊ êćĞ ïú

ßČęĂñšĔĎ ĀâïŠ ćš î ßČęĂÖĞćîĆî

ĂĞćđõĂ ÝĆÜĀüéĆ

ßČĂę ïéĉ ć ßČĂę öćøéć

đÖ÷Ċę ü×Ăš ÜđðîŨ ĂąĕøÖïĆ ÙÖĎŠ øèĊ ĕöŠđÖĊ÷ę üךĂÜ ÿćïćîêîĒúüš

×ĂĔĀšëĂš ÷ÙĞćüćŠ ×ćš Ą ×ĂĔĀÖš ćøêĂŠ ĀîšćóîÖĆ ÜćîÿĂïÿüîéšü÷ÙüćöÿêĆ ÷ÝŤ øÜĉ éÜĆ êŠĂĕðîĊĚ

ëćö ìćŠ îøïĆ øćßÖćøêćĞ øüÝìęĊĔé öêĊ ĞćĒĀîÜŠ ĀîšćìĂęĊ ÷ćŠ Üĕø

êĂï ×ćš Ą øïĆ øćßÖćøðøąÝćĞ ìĊüę ŠćÖćøĂĞćđõĂđöČĂÜđóßøïøč Ċ êćĞ ĒĀîÜŠ ðúĆéĂćĞ đõĂĀĆüĀîćš òćś ÷

ÜćîÙüćööęîĆ ÙÜ öĊĀîšćìĊęøÖĆ þćÙüćöÿÜïđøĊ÷ïøšĂ÷×ĂÜðøąßćßîĒúąðäïĉ êĆ Āĉ îćš ìêęĊ ćöÙĞćÿÜĆę ×ĂÜ

ñĎïš ÜĆ ÙïĆ ïĆâßćđĀîĂČ êîìęĊßĂïéüš ÷ÖãĀöć÷

124

ใบตอ่ คำให้การของ นายคติ มโนธรรม เปน็ ผู้กลา่ วหา แผ่นท่ี ๒
ถาม เกี่ยวขอ้ งกับคดนี อ้ี ยา่ งไร
ตอบ ขา้ ฯ กบั พวก มีรายชือ่ ตามบนั ทึกจบั กมุ รว่ มกันทำการจับกุมตัว นายสมหวัง ตะวันออก และนายนอ้ ย อย่ดู ี ผ้ตู ้องหา

ในคดนี ้ี พร้อมของกลาง นำสง่ พนักงานสอบสวนดำเนินคดีตามกฎหมาย
ถาม ขอทราบรายละเอยี ดในคดีนเ้ี ปน็ อยา่ งไร
ตอบ กล่าวคอื เม่อื วันท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๙.๐๐ น. ข้าฯ พร้อมดว้ ยเจ้าหน้าท่ีตำรวจชดุ สบื สวนจบั กุม

ดังกล่าวขา้ งต้น ไดร้ ับแจ้งจากสายลบั หวงั สินบนนำจบั ( ขอปิดนาม ) วา่ ที่บรเิ วณขา้ งวัดพลับ ต.คลองกระแชง อ.เมือง
จว.เพชรบุรี มีการลกั ลอบเลน่ การพนนั จงึ ได้เข้าตรวจสอบ เมอื่ ไปถึงบรเิ วณดังกลา่ ว พบกลุ่มคนตอ้ งสงสัย กำลงั นั่ง
ลอ้ มวงเลน่ การพนนั ซึ่งเปน็ ความผิดซงึ่ หน้า และเจา้ หน้าทีต่ ำรวจชดุ จับกุม เปน็ ผูพ้ บเหน็ ด้วยตนเอง จึงไดเ้ ข้าจับกุม
ได้ผู้ต้องหาพร้อมของกลางดังกล่าวข้างต้น สอบถามผู้ต้องหาทั้งหมดให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาดังกล่าว
ข้างตน้ โดยการเลน่ ครง้ั น้ไี ม่มกี ระดาษสำหรบั บอกแตม้ จงึ ได้แจ้งข้อกล่าวหาใหท้ ราบว่า ร่วมกับพวกหลบหนลี ักลอบ
เล่นการพนัน (ไฮโล) พนันเอาทรัพย์สินกันโดยไม่ได้รับอนุญาต และแจ้งให้ทราบว่ามีสิทธิแจ้งญาติหรือผู้ไว้วางใจ
ทราบถงึ สาเหตุของการจบั กมุ และสถานทีถ่ ูกควบคุม และมสี ทิ ธพิ บและปรกึ ษาทนายความหรอื ผซู้ ง่ึ จะเปน็ ทนายความ
ได้ จากนัน้ ไดน้ ำตัวมายัง ทีว่ า่ การอำเภอเมืองเพชรบรุ ี จัดทำบนั ทกึ การจบั กุม และนำตวั พรอ้ มของกลางส่ง พนักงาน
สอบสวนฝา่ ยปกครอง อ.เมืองเพชรบรุ ี เพ่อื ดำเนินการตามกฎหมายตอ่ ไป ในการจบั กุมคร้ังนี้ พนักงานฝา่ ยปกครอง
ทุกนายได้กระทำไปตามอำนาจหน้าท่ี ดว้ ยความบรสิ ุทธ์ใิ จ มิไดบ้ ังคับ ขม่ ขู่ หรือทำร้ายร่างกายผู้ต้องหา หรือผู้หนึ่ง
ผใู้ ดอนั ตรายแก่กายหรือจิตใจ มไิ ดท้ ำใหท้ รพั ย์สินของผตู้ ้องหาหรือของผูห้ นง่ึ ผ้ใู ด ชำรดุ สูญหาย เสือ่ มค่า ไรค้ า่ หรือ
ไร้ประโยชน์ และมไิ ดน้ ำมาเปน็ ประโยชนส์ ว่ นตนหรอื ผอู้ ืน่ แตอ่ ยา่ งใด
ถาม ช้นั จบั กมุ ผตู้ อ้ งหาให้การอยา่ งไร
ตอบ ให้การรบั สารภาพตลอดข้อกลา่ วหา
ถาม ทราบหรอื ไมว่ ่าการพนนั (ไฮโล) เล่นกนั อย่างไร
ตอบ การเล่นพนนั (ไฮโล) มอี ุปกรณ์ ประกอบดว้ ยถว้ ยไฮโล และลูกเตา๋ โดยเจ้ามอื จะนำลูกเต๋าใสถ่ ว้ ยปิดฝาแลว้ เขยา่
และผ้เู ลน่ จะทายวา่ ผลทอ่ี อกมาเป็นแตม้ สงู หรือตำ่ โดยถือเอาผลไดเ้ สียจากแตม้ ท่ไี ดจ้ ากการทอดลูกเต๋า
ถาม ทราบไดอ้ ย่างไรวา่ ผูต้ อ้ งหาร่วมกบั พวกลักลอบเล่นการพนนั (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ย์สินกันโดยไม่ไดร้ บั อนญุ าต
ตอบ ขา้ ฯ มีประสบการณใ์ นการจับกุมคดลี ักลอบเลน่ การพนนั (ไฮโล) พนันเอาทรัพย์สนิ กันโดยไมไ่ ด้รบั อนญุ าตมาหลายคดี
จึงทราบดวี า่ นายสมหวัง ตะวนั ออก และนายนอ้ ยอยู่ดี ร่วมกนั ลกั ลอบเล่นการพนนั ไฮโลฯประกอบกบั มถี ว้ ยไฮโล,
พร้อมฝาครอบ ๑ ชดุ , ลูกไฮโล จำนวน ๓ ลูก กระดาษบอกแต้ม จำนวน ๑ แผ่น และเงินสด จำนวน ๒๐๐ บาท
ของกลาง ข้าฯ จึงทราบไดท้ นั ทีวา่ นายสมหวัง ตะวนั ออก และนายนอ้ ยอยู่ดี ร่วมกันลกั ลอบเลน่ การพนนั ไฮโลฯ
ถาม เหตเุ กดิ ทีใ่ ด เมอ่ื ใด
ตอบ บรเิ วณข้างวดั พลบั ต.คลองกระแชง อ.เมือง จว.เพชรบรุ ี
ถาม เคยรจู้ กั หรอื มสี าเหตุโกธรเคอื งกบั ผู้ใดในคดมี าก่อนหรือไม่
ตอบ ไม่เคย

เปน็ ความจรงิ อ่านใหฟ้ งั แลว้ รบั ว่าถกู ตอ้ ง
(ลงชือ่ ) ..................คติ มโนธรรม..........ผ้กู ลา่ วหา
(นายคติ มโนธรรม)
(ลงชื่อ) ..............บรสิ ทุ ธ์ิ ยตุ ิธรรม............สอบสวน/พมิ พ์/อา่ น
(นายบรสิ ทุ ธิ์ ยุตธิ รรม)

125

บันทกึ การจับกุม
บันทกึ ที่ ท่ีว่าการอำเภอเมอื งเพชรบุรี
อำเภอเมืองเพชรบรุ ี จงั หวัดเพชรบุรี
วนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๙.๓๐ น.
บันทกึ นีจ้ ัดทำขึน้ เพ่อื แสดงว่า วนั นพี้ นักงานฝ่ายปกครอง อ.เมืองเพชรบรุ ี โดย นายคติ มโนธรรม
ปลัดอำเภอหัวหน้าฝ่ายความมั่นคงฯ พร้อมด้วยกำลังสมาชิก อส. ได้แก่ มอ.พิทักษ์ รักษาเมือง,
อส. ปกป้อง แดนไทย ,อส.มุ่งม่นั หวงั ดี และ อส.ขยัน ขันแขง็
ได้รว่ มกนั ทำการจบั กุมตวั ผูต้ ้องหาไดค้ อื
๑. นายสมหวงั ตะวนั ออก อายุ ๓๔ ปี
๒. นายนอ้ ย อยู่ดี อายุ ๓๖ ปี
พร้อมดว้ ยของกลาง
๑. ถว้ ยไฮโล,พร้อมฝาครอบ ๑ ชุด
๒. ลกู ไฮโล จำนวน ๓ ลูก
๓. เงนิ สด จำนวน ๒๐๐ บาท
๔. กระดาษบอกแตม้ จำนวน ๑ แผน่
ตำแหนง่ ทพ่ี บของกลาง เจ้าหนา้ ทต่ี ำรวจทำการตรวจคน้ พบของกลางของผ้ลู ักลอบเลน่ การพนนั
ดงั กลา่ ว
โดยกล่าวหาว่า รว่ มกับพวกท่หี ลบหนลี ักลอบเล่นการพนนั (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ยส์ นิ กนั โดยไมไ่ ดร้ ับ
อนญุ าต
ทงั้ นี้ ไดแ้ จง้ สิทธใิ ห้ผู้ถูกจับทราบแลว้ วา่ มีสทิ ธิที่จะให้การหรอื ไมใ่ หก้ ารกไ็ ด้ และถอ้ ยคำของผถู้ ูก
จับอาจใช้เปน็ พยานหลกั ฐานในการพจิ ารณาคดีได้ และมสี ทิ ธิพบและปรกึ ษาทนายความหรือผู้ซง่ึ จะเป็น
ทนายความ ซง่ึ ผถู้ กู จบั รบั ทราบข้อกลา่ วหาและสทิ ธิของผถู้ ูกจับดงั กลา่ วขา้ งต้นแลว้
ขณะจบั กุมผ้ถู กู จับได้รับทราบขอ้ กล่าวหาและสทิ ธดิ ีแลว้ ผตู้ อ้ งหาให้การรับสารภาพตลอดข้อ
กลา่ วหาขา้ งตน้
เหตเุ กดิ เมอื่ วันท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ ๑๙.๐๐ น.
สถานท่เี กดิ เหตแุ ละจบั กุม บริเวณข้างวดั พลับ ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบุรี
พฤติการณใ์ นการจับกุมคร้ังนกี้ ลา่ วคอื วนั ทีพ่ นักงานฝา่ ยปกครองชดุ สบื สวนจบั กมุ ดงั กลา่ วข้างต้น ไดร้ บั
แจ้งจากสายลับหวงั สินบนนำจับ ( ขอปิดนาม ) ว่าทีบ่ รเิ วณทเี่ กดิ เหตดุ ังกล่าวขา้ งตน้ มีการลักลอบเล่นการพนัน
จึงไดเ้ ข้าตรวจสอบ เม่อื ไปถึงบรเิ วณดงั กล่าว พบกลมุ่ คนต้องสงสยั กำลังนง่ั ล้อมวงเล่นการพนัน ซ่งึ เป็นความผดิ
ซง่ึ หนา้ และพนักงานฝ่ายปกครองชุดจบั กุม เปน็ ผพู้ บเห็นดว้ ยตนเอง จงึ ไดเ้ ขา้ จับกุม ไดผ้ ตู้ อ้ งหาพร้อมของ
กลางดังกลา่ วขา้ งตน้ สอบถามผ้ตู ้องหาทั้งหมดใหก้ ารรบั สารภาพตลอดขอ้ กล่าวหาดงั กลา่ วขา้ งต้น จึงได้แจง้
ข้อกล่าวหาให้ทราบว่า รว่ มกบั พวกหลบหนีลักลอบเลน่ การพนนั (ไฮโล) พนันเอาทรพั ย์สินกนั โดยไม่ได้รบั อนญุ าต
และแจง้ ใหท้ ราบวา่ ผถู้ ูกจบั มีสทิ ธทิ ีจ่ ะให้การหรือ

126

-๒-
ไม่ให้การก็ได้และถ้อยคำของผู้ถูกจับน้ันใช้เป็นพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีได้มีสิทธ์ิพบและปรึกษา
ทนายความหรอื ผู้ซึ่งจะเป็นทนายความได้ และแจ้งญาติหรือผู้ไว้วางใจทราบถึงสาเหตุของการจบั กมุ และ
สถานท่ีถูกควบคุม
จากนน้ั ไดน้ ำตวั มายงั ทว่ี า่ การอำเภอเมอื งเพชรบรุ ี จดั ทำบนั ทกึ การจบั กมุ และนำตวั พรอ้ มของกลาง
สง่ พนักงานสอบสวนฝา่ ยปกครอง อ.เมอื งเพชรบรุ ี เพื่อดำเนินการตามกฎหมายต่อไป ในการจับกมุ ครง้ั นี้
พนกั งานฝา่ ยปกครองทกุ นายได้กระทำไปตามอำนาจหนา้ ท่ี ด้วยความบรสิ ุทธ์ิใจ มิได้บงั คบั ขม่ ขู่ หรอื ทำรา้ ย
ร่างกายผู้ตอ้ งหา หรอื ผูห้ นึ่งผู้ใดอนั ตรายแกก่ ายหรอื จิตใจ มิไดท้ ำให้ทรัพยส์ นิ ของผู้ต้องหาหรือของผหู้ นงึ่ ผใู้ ด
ชำรดุ สญู หาย เส่ือมค่า ไรค้ า่ หรอื ไร้ประโยชน์ และมไิ ดน้ ำมาเป็นประโยชน์ส่วนตนหรือผอู้ ื่นแต่อย่างใด
พนกั งานฝา่ ยปกครองผู้จบั กุมไดแ้ จง้ ขอ้ กล่าวหา และรายละเอียดเก่ยี วกบั เหตแุ ห่งการจบั ให้ผูถ้ ูกจับ
ทราบและอา่ นใหฟ้ ังและไดม้ อบสำเนาบันทึกการจับกุมนีใ้ หผ้ ้ตู อ้ งหารบั ไว้ถูกต้องแล้ว จึงให้ลงลายมอื ชอ่ื ไว้
เปน็ หลกั ฐาน

(ลงชอ่ื )...สมหวงั ..ตะวนั ออก...ผ้ตู อ้ งหาท่ี ๑ (ลงชือ่ )...นอ้ ย...อยูด่ .ี .......ผตู้ อ้ งหาที่ ๒
(ลงชอื่ )...................................ผู้ตอ้ งหาท่ี ๓ (ลงชอ่ื ).............................ผู้ต้องหาที่ ๔

(ลงชอื่ ) ........คติ มโนธรรม..........จบั กมุ /พยาน (ลงชื่อ) ......พทิ ักษ์ รักษาเมือง......จับกุม/พยาน
(ลงช่อื ) .......ปกป้อง แดนไทย ....จบั กุม/พยาน (ลงช่ือ) ........มุ่งมัน่ หวังดี.............จบั กมุ /พยาน
(ลงช่ือ) .......................................จับกมุ /พยาน (ลงชื่อ) .........................................จบั กมุ /พยาน
(ลงชอ่ื ) ........ขยนั ขันแขง็ ...........จับกุม/พยาน (ลงชื่อ) .........................................จบั กมุ /พยาน
(ลงชือ่ ) .......................................จบั กุม/พยาน (ลงชื่อ) .........................................จบั กมุ /พยาน
(ลงชื่อ) .......................................จับกุม/พยาน (ลงชื่อ) .........................................จบั กมุ /พยาน

(ลงชอ่ื ) ........ขยนั ขนั แขง็ ............จับกมุ /บันทกึ /อ่าน
บนั ทกึ เพิม่ เตมิ
ได้มอบสำเนาบนั ทกึ จับกมุ ให้ผถู้ กู จับรับไวแ้ ล้ว
(ลงชอื่ )...สมหวัง..ตะวันออก.......ผูถ้ ูกจับ/ผู้ต้องหา/รบั
(ลงช่ือ)....น้อย...อยูด่ ี..................ผู้ถูกจับ/บนั ทึก/อา่ น
(ลงชอ่ื )........................................พยาน

127

กรมการปกครอง

รายงานประจำวนั เก่ียวกบั คดี
ท่ีวา่ การ อำเภอเมอื งเพชรบุรี จงั หวดั เพชรบรุ ี

เลขลำดบั วนั เดือน ปี รายการท่รี บั แจง้ ลายมอื ผู้แจ้งเหตุ หมายเหตุ
และเวลาท่ีรบั แจง้ และรบั แจ้งเหตุ

๒๕ ๖ ก.ค. ๕๕ นายคติ มโนธรรม ปลดั อำเภอเมืองเพชรบรุ ี จงั หวดั เพชรบรุ ี
๑๙.๐๐ น. แจง้ วา่ ไดร้ ว่ มกนั กบั คณะเจา้ หนา้ ทจ่ี บั กมุ นายสมหวงั ตะวนั ออก
อายุ ๓๔ และ นายน้อย อยู่ดี อายุ ๓๖ ผู้ต้องหาพร้อมยึดของ
กลาง ดังน้ี
๑. ถว้ ยไฮโลพร้อมฝาครอบ ๑ ชุด
๒. ลกู ไฮโล จำนวน ๓ ลูก
๓. เงนิ สด จำนวน ๒๐๐ บาท
๔. กระดาษบอกแต้ม จำนวน ๑ แผน่
ตามลำดบั โดยกลา่ วหาว่า รว่ มกับพวกทีห่ ลบหนลี ักลอบเลน่
การพนัน (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ย์สนิ กนั โดยไม่ได้รับอนุญาต ได้
ควบคมุ ผตู้ อ้ งหาพรอ้ มนำของกลางสง่ พนกั งานสอบสวนดำเนนิ คดี
เหตุเกิดที่บริเวณข้างวัดพลับ ต.คลองกระแชง อ.เมือง
จว.เพชรบรุ ี เมือ่ วันที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลาประมาณ
๑๙.๐๐ น.
นายบรสิ ุทธิ์ ยตุ ิธรรม พนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง ไดร้ ับ
ตัวผตู้ อ้ งหาไวแ้ ล้วรับคำร้องทกุ ข์ไวเ้ ป็นคดอี าญาท่ี ๑๒๓/๒๕๕๕
และแจง้ สิทธิใหผ้ ้ตู ้องหาทราบดงั นี้
๑. พบและปรึกษาผซู้ ่งึ จะเปน็ ทนายความเปน็ การเฉพาะตัว
๒. ใหท้ นายความหรือผูซ้ ึ่งตนไวว้ างใจเข้าฟงั การสอบปากคำ
ได้ในชนั้ สอบสวน
๓. ไดร้ บั การเย่ยี มหรอื ติดต่อกับญาติได้ตามสมควร
๔. ไดร้ ับการรกั ษาพยาบาลโดยเร็วเมื่อไดร้ บั การเจบ็ ป่วย
๕. มสี ิทธิแจง้ หรอื ขอให้เจา้ พนกั งานแจ้งใหญ้ าตหิ รอื ผซู้ ง่ึ ผู้
ต้องหาไวว้ างใจทราบถงึ การถกู จับกมุ และสถานทท่ี ถ่ี กู ควบคุม
ในโอกาสแรก
ผู้ต้องหาได้รับทราบสิทธิตา่ ง ๆ ดงั กลา่ วแลว้ จึงให้ลงลายมอื
ช่อื และควบคมุ ตัวไวด้ ำเนนิ คดีตอ่ ไป
(ลงชื่อ)..นายสมหวัง..ตะวันออก.ผู้ต้องหา
(ลงช่ือ)...นายนอ้ ย..อยู่ด.ี ............ผ้ตู ้องหา
(ลงชอื่ )........................................ผู้กลา่ วหา
(ลงชื่อ)...นายบรสิ ทุ ธิ์ ยุติธรรม ...พนกั งานสอบสวน
(ลงชือ่ ).......................................เขยี น

128

129

130

บันทกึ เสนอสัญญาประกนั

เสนอ นายอำเภอเมอื งเพชรบรุ ี
เม่อื วนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลา ๒๑.๐๐ น. ปจว.ข้อ ๑๙ พนกั งานสอบสวนไดค้ วบคุม
ตวั ผู้ตอ้ งหาไวเ้ พอ่ื สอบสวน คอื นายสมหวัง ตะวันออก กับพวกรวม ๒ คน โดยกลา่ วหาว่า
รว่ มกันลักลอบเลน่ การพนนั (ไฮโล) พนนั เอาทรพั ยส์ ินกันโดยไมไ่ ดร้ บั อนญุ าต เหตเุ กดิ เม่ือวนั ท่ี
๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลา ๑๙.๐๐ น. ท่ี ขา้ งวัดพลับ ต.คลองกระแชง อ.เมือง จว.เพชรบรุ ี
บดั น้ี ๑. นายมั่งคัง่ ร่ำรวย อายุ ๖๑ ปี เช้อื ชาติ ไทย สญั ชาติ ไทย บา้ นเลขที่ ๓๔๕
ถนนดำเนนิ เกษม อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี
ขอยน่ื คำร้องขอประกนั ตวั ผ้ตู อ้ งหาดังกลา่ ว โดยมีรายละเอียดดังต่อไปน้ี
๑. ความผดิ ทีต่ ้องหาเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. ๒๔๗๘ มาตรา ๔,๕,๑๐,๑๑,๑๒
โทษจำคกุ ไมเ่ กิน ๒ ปี ปรบั ไมเ่ กนิ ๒,๐๐๐ บาท หรอื ท้งั จำท้ังปรบั
๒. นอกจากคดีน้ีแลว้ ผตู้ อ้ งหาถูกอายดั ตัวหรือตอ้ งหาในคดอี น่ื อีกหรอื ไม่.... ไม่มี
๓. ผู้ร้องขอประกันตัววางหลักทรัพย์ประกัน (เชื่อถือผู้ร้อง และหลักทรัพย์ที่อ้างของผู้ร้อง
ประกนั ตีราคา หลักทรพั ยส์ มควรหรือไม่) อสงั หารมิ ทรพั ย์เจา้ หน้าทป่ี ระเมินอย่างไร....นา่ เชือ่ ถอื
๔. เมอื่ ใหป้ ระกนั ตัวแลว้ ผตู้ ้องหานา่ จะหลบหนหี รือไม.่ ...ไม่นา่ หลบหนี
๕. ภยันตรายหรือความเสียหายท่เี กิดจากการปล่อยตวั มเี พียงใด..... ไมน่ ่ามี
๖. สอบสวนแลว้ ผ้ตู ้องหาใหก้ ารอย่างไร.....รบั สารภาพตลอดข้อกล่าวหา
๗. พฤตกิ ารณแ์ ห่งคดี ตามวันเวลาเกดิ เหตุ พนักงานฝา่ ยปกครองได้รว่ มกันจบั กมุ ตัวผูต้ อ้ งหา
ไดพ้ ร้อมดว้ ยของกลาง สง่ พนกั งานสอบสวนดำเนนิ คดตี ามกฎหมาย
๘. การให้ประกันตัวทำให้เสยี รูปคดีหรอื ไม่ ถ้าเสยี รปู คดีเพราะเหตุใด.... ไมเ่ สียรูปคดี
๙. ความเห็นในช้นั นเ้ี ห็นควรใหป้ ระกันตวั หรอื ไม่....เห็นควรพจิ ารณาใหป้ ระกันตัวไปชัว่ คราว
จึงเสนอมาเพื่อโปรดพิจารณา

บรสิ ทุ ธ์ิ ยตุ ธิ รรม
(นายบริสุทธ์ิ ยุติธรรม)
พนักงานสอบสวน อำเภอเมืองเพชรบุรี
๖/ ก.ค. /๕๕

ความเห็น ..............อนุญาต.............................
.........................................................................

อำนวย ความเปน็ ธรรม
(นายอำนวย ความเป็นธรรม)

นายอำเภอเมืองเพชรบรุ ี

131

บนั ทกึ เสนอสญั ญาประกัน

เสนอ นายอำเภอเมอื งเพชรบรุ ี

เม่ือวนั ท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลา ๒๑.๐๐ น. ปจว.ขอ้ ๑๙ พนกั งานสอบสวนได้ควบคุมตัวผู้
ต้องหาไวเ้ พื่อสอบสวน คือ นายนอ้ ย อยู่ดี กบั พวกรวม ๒ คน โดยกลา่ วหาวา่ รว่ มกนั ลกั ลอบเลน่ การพนัน
(ไฮโล) พนนั เอาทรัพย์สินกันโดยไม่ไดร้ ับอนุญาต เหตเุ กดิ เม่ือวันท่ี ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๕ เวลา ๑๙.๐๐ น.
ท่ี ข้างวัดพลบั ต.คลองกระแชง อ.เมอื ง จว.เพชรบรุ ี
บดั นี้ ๑. นายอดุ ม สมบูรณ์ อายุ ๔๕ ปี เช้ือชาติ ไทย สญั ชาติ ไทย บา้ นเลขที่ ๒ อ.เมือง
จว.ชลบรุ ี
ขอยืน่ คำรอ้ งขอประกันตวั ผู้ต้องหาดังกลา่ ว โดยมีรายละเอยี ดดงั ต่อไปน้ี
๑. ความผิดทต่ี ้องหาเป็นความผดิ ตาม พ.ร.บ.การพนนั พ.ศ. ๒๔๗๘ มาตรา ๔,๕,๑๐,๑๑,๑๒
โทษจำคกุ ไมเ่ กิน ๒ ปี ปรบั ไม่เกิน ๒,๐๐๐ บาท หรือท้งั จำทัง้ ปรับ
๒. นอกจากคดีนแี้ ล้ว ผตู้ อ้ งหาถกู อายัดตัวหรือตอ้ งหาในคดีอน่ื อกี หรือไม.่ ... ไมม่ ี
๓. ผู้ร้องขอประกันตัววางหลักทรัพย์ประกัน (เชื่อถือผู้ร้อง และหลักทรัพย์ที่อ้างของผู้ร้อง
ประกันตีราคา หลกั ทรพั ยส์ มควรหรือไม่) อสงั หาริมทรพั ยเ์ จา้ หนา้ ท่ีประเมินอย่างไร....น่าเช่อื ถือ
๔. เม่ือให้ประกันตวั แล้วผู้ต้องหาน่าจะหลบหนีหรอื ไม่....ไม่นา่ หลบหนี
๕. ภยนั ตรายหรือความเสียหายทเี่ กิดจากการปลอ่ ยตัวมีเพียงใด..... ไมน่ ่ามี
๖. สอบสวนแล้วผูต้ ้องหาให้การอย่างไร.....รับสารภาพตลอดขอ้ กล่าวหา
๗. พฤติการณแ์ หง่ คดี ตามวนั เวลาเกิดเหตุ พนักงานฝา่ ยปกครองไดร้ ว่ มกนั จับกมุ ตัวผูต้ ้องหา
ได้พร้อมดว้ ยของกลาง สง่ พนกั งานสอบสวนดำเนินคดีตามกฎหมาย
๘. การให้ประกนั ตวั ทำให้เสยี รูปคดหี รือไม่ ถา้ เสยี รปู คดีเพราะเหตุใด.... ไม่เสียรูปคดี
๙. ความเหน็ ในชนั้ น้เี หน็ ควรใหป้ ระกนั ตัวหรอื ไม.่ ...เหน็ ควรพจิ ารณาใหป้ ระกันตัวไปชว่ั คราว
จึงเสน อมาเพ อื่ โปรด พิจารณา
บริสุทธิ์ ยุติธรรม
(นายบริสทุ ธ์ิ ยตุ ิธรรม)
พนกั งานสอบสวน อำเภอเมอื งเพชรบรุ ี
๖/ ก.ค. /๕๕

ความเห็น ..............อนุญาต.............................
.........................................................................

อำนวย ความเปน็ ธรรม
(นายอำนวย ความเปน็ ธรรม)

นายอำเภอเมืองเพชรบรุ ี

132

133

134

135

136

137

138

139

140

บทท่ี ๖

หลกั การสอบสวนความผิดอาญาท่ีอยใู่ นอำนาจศาลแขวง กรณีผู้ต้องหาถกู จบั ตวั สง่
พนกั งานสอบสวนฝา่ ยปกครอง และผตู้ ้องหาให้การปฏเิ สธ
(ทำสำนวนการสอบสวนเต็มรปู แบบ)

ลำดับ การทำสำนวนการสอบสวนในอำนาจศาลแขวงกรณี กฎหมาย
ผู้ตอ้ งหาให้การปฏิเสธ

๑ ข้นั ตอนการทำสำนวนการสอบสวนเต็มรปู แบบ ดังน้ี
(๑) สอบสวนผกู้ ล่าวหา
(๒) สอบสวนพยานบคุ คล
(๓) รวบรวมพยานวตั ถุ/พยานเอกสาร/ผู้เชีย่ วชาญ
(๔) ทำบญั ชขี องกลาง
(๕) สอบสวนผ้ตู อ้ งหา
(๖) จดั ทำเอกสารประกอบคดี
(๗) ทำรายงานการสอบสวนและเสนอสำนวนการสอบสวนพร้อม

ความเห็นต่อหัวหน้าพนักงานสอบสวนเพื่อให้หัวหน้าฯ ทำความเห็น
ควร “สง่ั ฟอ้ ง” หรอื เหน็ ควร “ส่ังไม่ฟ้อง” เสนอพนกั งานอยั การ ถา้ ส่ัง
ฟ้องตอ้ งนำตัวผตู้ ้องหา พรอ้ มสำนวนการสอบสวนสง่ พนกั งานอัยการ
(กรณสี ่ังไม่ฟอ้ งสง่ แตส่ ำนวนให้พนักงานอยั การ ไม่ตอ้ งนำตวั ผู้ตอ้ งหาไป)

• กรณีเจา้ พนกั งานจบั ตัวผ้ตู ้องหาสง่ พนักงานสอบสวน
ผูจ้ ับกุมตอ้ งมีบันทึกจบั กุมและของกลางส่งพนักงานสอบสวนประกอบ
คำรอ้ งทกุ ขก์ ล่าวโทษ ถือวา่ คดีมหี ลักฐานตามสมควรแลว้ พนักงาน
สอบสวนสามารถแจ้งขอ้ เทจ็ จริงและขอ้ หาแกผ่ ้ตู ้องหาไดเ้ ลย พนกั งาน
สอบสวนอาจพิจารณาสอบสวนผู้ต้องหาก่อนผู้กล่าวหาก็ได้เพื่อ
ประโยชน์ในการพิจารณาคำร้องขอปล่อยตัวชั่วคราวและเป็น
การคุ้มครองสิทธเิ สรีภาพแก่ประชาชน
๒ การสอบสวนผกู้ ลา่ วหาซงึ่ เปน็ พนักงานฝ่ายปกครองหรอื ตำรวจ ให้
สอบสวนผู้จับกุมเป็นผ้กู ล่าวหา โดยใชแ้ บบพมิ พ์ คบ.๓ และให้สอบสวน
ดังนี้

(๑) ชื่อ-สกุล ตำแหน่ง สถานที่ทำงาน อำนาจหน้าที่ตาม
กฎหมายทเ่ี ก่ยี วข้องในคดี

(๒) บันทึกบตั รประจำตัวเจ้าหนา้ ท่ีของรัฐ หรือบัตรประจำตัว
ประชาชนไว้ดว้ ย

(๓) ท่ีอยู่ หมายเลขโทรศพั ท์ทท่ี ำงานและท่ีบ้านที่สามารถ
ตดิ ตอ่ ได้

ลำดบั การทำสำนวนการสอบสวนในอำนาจศาลแขวงกรณี 141
ผู้ตอ้ งหาใหก้ ารปฏเิ สธ
กฎหมาย
(๔) มีความประสงค์มาแจง้ ความร้องทกุ ขก์ ลา่ วโทษเร่อื งใด
เหตุเกิดท่ไี หน เม่อื ไร

(๕) ประเด็นขณะเกิดเหตุ องค์ประกอบความผิดนั้น
พฤติการณ์ที่เกิดขึ้น เรียงลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่ก่อนเกิดเหตุ โดยให้
ปรากฏ วนั เดือน ปี เวลาและตำบลเกดิ เหตุ การกระทำ ท่เี ปน็ ความผิด
พยานหลักฐานทีป่ รากฏ ณ ทเี่ กิดเหตุ จำนวนผกู้ ระทำผดิ วัตถุ สิ่งของ
หรอื อปุ กรณ์ เครอ่ื งมอื ทใ่ี ชใ้ นการกระทำผดิ ของกลางในคดี และพยาน
หลักฐานที่เก่ยี วข้องกับพฤติการณแ์ ห่งคดอี น่ื ๆ เช่น บุคคลทร่ี ูเ้ ห็นเหตุ
การณข์ ณะเกิดเหตุ (ประจักษพ์ ยาน) หรอื พยานทรี่ ูเ้ หน็ หลงั เกิดเหตุ
และสภาพแวดลอ้ ม แสงสว่างระยะทางทีม่ องเห็นได้

(๖) ประเด็นหลังเกิดเหตุ มีเหตุการณ์อะไรที่เกิดขึ้น มี
การตรวจนบั ของกลางอยา่ งไร มกี ารบนั ทกึ หรอื ไม่ จบั กมุ กระทำผดิ ไดก้ ค่ี น
มผี ู้กระทำผิดหลบหนีไปอย่างไร ทางไหน กบั ใคร อย่างไร การแจ้ง
ความร้องทุกขก์ ล่าวโทษมเี หตุแหง่ การลา่ ชา้ หรือไมเ่ พราะอะไร

(๗) ประเด็นมูลเหตุในการกระทำผิด ผู้กล่าวหาเคยรู้จัก
เคยพบ เคยเห็น เคยมีความสัมพันธ์กับผ้กู ระทำผดิ หรือไม่

(๘) ผ้กู ล่าวหาเคยมีสาเหตุโกธรเคืองกับผู้กระทำผดิ ในคดีน้ี
มาก่อนหรอื ไม่

ตัวอยา่ ง การตงั้ คำถามบันทึกคำให้การของผ้กู ล่าวหา
ถาม รับราชการอยู่ทไ่ี หน ตำแหนง่ หนา้ ทีอ่ ะไร
ถาม มาพบพนกั งา นสอบสวนด้วยเร่ืองอะไร
ถาม ขอทราบรายละเอยี ดในการจบั กุมผู้ต้องหาในคดีน้ี
ถาม จะมอบเอกสารใดใหไ้ วก้ บั พนกั งานสอบสวนหรอื ไม่

อยา่ งไร
ถาม ของกลางได้ดำเนนิ การอย่างไร
ถาม เหตเุ กิดที่ไหน เมือใด
ถาม เคยมีสาเหตุโกธรเคืองกบั ผูใ้ ดในคดีนี้มากอ่ นหรอื ไม่

ตัวอยา่ ง การบนั ทกึ คำใหก้ ารผ้กู ล่าวหา (หนา้ ๑๖๗ – ๑๖๙)
๓ การสอบสวนพยานบุคคล ใช้แบบพิมพ์ คบ.๓ ให้ดำเนนิ การสอบสวน

ดังนี้
(๑) ช่ือ-สกลุ ประวตั สิ ่วนตวั
(๒) บนั ทกึ บัตรประจำตัวประชาชน
(๓) ท่ีอยู่ หมายเลขโทรศัพทท์ ีท่ ำงานและทบ่ี ้านท่ีสามารถติด

ต่อได้

142 กฎหมาย

ลำดบั การทำสำนวนการสอบสวนในอำนาจศาลแขวงกรณี
ผตู้ ้องหาให้การปฏิเสธ

(๔) พยานเกีย่ วข้องกบั คดนี อี้ ยา่ งไร และพยานเข้าไปรู้เห็น
เหตุการณไ์ ดอ้ ยา่ งไร เหตเุ กดิ ทไ่ี หน เมอ่ื ไร

(๕) พยานรู้เห็นเหตุการณ์นี้อย่างไรบ้าง ก่อนเกิดเหตุ
ขณะเกดิ เหตุ และหลงั เกดิ เหตุ สง่ิ แวดลอ้ ม แสงสวา่ งระยะทางทม่ี องเหน็
โดยเรียงลำดบั เหตกุ ารณท์ เ่ี กิดขน้ึ และพยานทีร่ ู้เหน็ จำนวนผกู้ ระทำผดิ
หรือผู้เกย่ี วข้องในคดี ของกลางหรือวัตถพุ ยาน พยานเอกสารทสี่ ำคญั
เกย่ี วขอ้ งในคดี

(๖) พยานเคยมีสาเหตโุ กธรเคืองกบั ผู้กระทำผดิ ในคดีนม้ี า
ก่อนหรือไม่

(๗) หลกั การสอบสวนและวธิ กี ารสอบสวนใหน้ ำการสอบสวน
ผู้กลา่ วหามาใช้โดยอนุโลมเพอ่ื ประโยชน์ในการดำเนนิ คดแี ละให้ปรากฏ
ข้องเทจ็ จรงิ ใหม้ ากทส่ี ุดเทา่ ท่จี ะทำได้

(๘) เพ่อื ประโยชน์ในการตดิ ตามพยานให้ไปตามกำหนดนัด
ของศาล ให้พนกั งานสอบสวนบนั ทกึ รายชือ่ ของพยานบุคคลท้งั หมด
พร้อมท่ีอยูห่ รือสถานทต่ี ดิ ตอ่ หมายเลขโทรศัพท์ หรือช่องทางอน่ื ทใี่ ช้
ในการติดตอ่ พยานเหล่านนั้ เก็บไว้ ณ ทที่ ำการของพนกั งานสอบสวน

(๙) การถามปากคำนัน้ พนกั งานสอบสวนจะใหผ้ ใู้ ห้ถอ้ ยคำ
สาบานหรอื ปฏิญาณตัวเสียกอ่ นก็ได้

(๑๐) การสอบสวนพยานบุคคล ห้ามพนกั งานสอบสวนตักเตอื น
พูดให้ท้อใจ หรือใช้กลอุบายอื่น เพื่อป้องกันมิให้บุคคลใดให้ถ้อยคำ
ซึง่ อยากจะใหด้ ว้ ยความเต็มใจ

ตัวอยา่ ง การตั้งคำถามและการบนั ทกึ คำใหก้ ารของพยาน
บคุ คล

ถาม รบั ราชการอยทู่ ่ไี หน ตำแหน่งหนา้ ทอ่ี ะไร และมี
อำนาจหนา้ ท่อี ยา่ งไร (กรณีพยานเป็นเจา้ พนกั งานร่วมจับกมุ )

ถาม พยานมชี ือ่ สกลุ ใด มภี มู ลิ ำเนา และพกั อาศัยทใี่ ด
มปี ระวัติโดยสงั เขปอย่างไร

ถาม ขอทราบเหตุการณ์ที่เกดิ ข้ึนท่ีพยานรเู้ หน็ ในคดีนี้
อย่างไร

ถาม คำถามอ่นื ๆ ทเี่ ป็นประเดน็ ในคดี
ถาม เหตเุ กดิ ท่ีไหน เม่ือใด
ถาม เคยมสี าเหตโุ กธรเคอื งกับผูใ้ ดในคดีนม้ี าก่อนหรือไม่
ตัวอยา่ ง การบันทึกคำใหก้ ารของพยานบุคคล (หนา้ ๑๗๐ – ๑๗๒
และ หน้า ๑๗๗ - ๑๗๘)

143

ลำดับ การทำสำนวนการสอบสวนในอำนาจศาลแขวงกรณี กฎหมาย
ผู้ต้องหาใหก้ ารปฏเิ สธ

๔ การสอบสวนพยานเดก็ อายุไมเ่ กิน ๑๘ ปี ให้ดำเนินการสอบสวน ดงั น้ี
(๑) กฎหมายวา่ ด้วยสถานบริการ ตอ้ งจัดสหวิชาชีพรว่ ม
สอบสวน
(๒) กฎหมายอื่นที่มีโทษจำคุก หากพยานเด็กร้องขอ ก็ให้ ป.วิ. อาญา มาตรา ๑๓๓
พนักงานสอบสวนมีหนงั สือแจ้งสหวิชาชพี ร่วมถามปากคำเดก็ ประกอบ ทวิ พยานเด็กร้องขอ
ด้วย พนกั งานสอบสวน
- พนกั งานอยั การ ตอ้ งแจ้งสหวิชาชีพร่วม
- นกั จิตวิทยา หรือนกั สังคมสงเคราะห์ สอบสวน แก้ไขเพ่ิมเติม
- บคุ คลท่เี ดก็ ไว้วางใจ (ฉบบั ท่ี ๒๖) พ.ศ.๒๕๕๐
(๓) การบนั ทึกคำใหก้ ารพยานเด็ก ใหบ้ นั ทกึ คำให้การวา่
สอบสวนตอ่ หนา้ ....................... พนกั งานสอบสวน .........................
.................พนักงานอัยการ ............ผู้ปกครอง/ผทู้ ่ีไวว้ างใจ................
.................นักจติ วิทยา/นกั สงั คมสงเคราะห์
(๔) กอ่ นสอบสวนคำใหก้ าร พนักงานสอบสวนไดแ้ จ้งให้
ทราบแลว้ วา่ ได้มีการบันทกึ ภาพและเสียงตอ่ หนา้
สหวิชาชพี ไว้ครบถว้ นแลว้ และจะต้งั ขอ้ รังเกยี จนักจติ วทิ ยา
หรอื นักสงั คมสงเคราะห์หรอื พนกั งานอยั การหรอื ไม่
ถาม มีภูมิลำเนา พักอาศัยอยู่ที่ใด ประกอบอาชีพอะไร
อายุเทา่ ไร วัน เดอื น ปีเกิด การศึกษา และอยู่ในความดแู ลของใคร
ถาม เกย่ี วขอ้ งกบั คดีนอี้ ย่างไร
ถาม คำถามอนื่ ๆ ทสี่ หวชิ าชพี ต้องการถาม
ถาม เหตเุ กิดทไี่ หน เมื่อใด
ถาม เคยมีสาเหตโุ กธรเคอื งกบั ผใู้ ดมาก่อนหรือไม่
(๕) การลงชื่อให้สหวิชาชีพที่มาร่วมถามปากคำพยานเด็ก
ลงชื่อทุกคน
...........................................พยาน
...........................................พนกั งานอัยการ
...........................................ผ้ปู กครอง/ผทู้ ี่ไวว้ างใจ
...........................................นักจติ วิทยา/นักสังคมสงเคราะห์
...........................................สอบสวน/พมิ พ/์ อ่าน
ข้อสังเกต การสอบปากคำพยานเดก็ ไมต่ อ้ งมที นายความ แตกต่างจาก
ผูต้ ้องหาเดก็ ตอ้ งเพมิ่ พนายความด้วยอีก ๑ คน