๙๗ แบบประเมินการปฏิบัติตนตามมารยาทไทย ในการแต่งกายอย่างถูกกาลและสถานที่ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ ชื่อ-สกุล ผู้รับการประเมิน รายการประเมิน การแต่งกาย รวม ให้เหมาะสมกับวัย การแต่งกาย ให้เหมาะสมกับ กาลเทศะ ๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๘ ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๘ ดีมาก ๖ - ๗ ดี ๔ - ๕ พอใช้ ต่ำกว่า ๔ ปรับปรุง
๙๘ คำอธิบายระดับคุณภาพ เกณฑ์ประเมินการปฏิบัติตน ตามมารยาทไทยในการแต่งกายอย่างถูกกาลและสถานที่ รายการประเมิน คำอธิบายระดับคุณภาพ / ระดับคะแนน ดีมาก (๔) ดี (๓) พอใช้ (๒) ปรับปรุง (๑) ๑. การแต่งกาย ให้เหมาะสม กับวัย แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับวัยของ ตนเองทุกชุด แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับวัยของ ตนเองเป็นส่วนใหญ่ แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับวัยของ ตนเองเป็นบางส่วน แต่งกายไม่เหมาะสม ๒. การแต่งกาย ให้เหมาะสม กับกาลเทศะ แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับโอกาส และสถานที่ทุกชุด แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับโอกาส แ ล ะ ส ถ า น ที่ เป็นส่วนใหญ่ แต่งกายได้ถูกต้อง เหมาะสมกับโอกาส แ ล ะ ส ถ า น ท ี ่ เ ป็ น บางส่วน แต่งกายไม่เหมาะสม กับโอกาสและสถานที่
๙๙ แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน โดยเขียน คะแนน ๔, ๓, ๒ และ ๑ ตามลำดับ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความตั้งใจในการทำงาน ความรับผิดชอบ การตรงต่อเวลา ความสะอาดเรียบร้อย ผลสำเร็จของงาน
๑๐๐ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความตั้งใจในการทำงาน ความรับผิดชอบ การตรงต่อเวลา ความสะอาดเรียบร้อย ผลสำเร็จของงาน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๑๘ - ๒๐ ดีมาก ๑๔ -๑๗ ดี ๑๐ - ๑๓ พอใช้ ต่ำกว่า ๑๐ ปรับปรุง
๑๐๑ แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน โดยเขียน คะแนน ๔, ๓, ๒ และ ๑ ตามลำดับ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความร่วมมือกันทำกิจกรรม การแสดงความคิดเห็น การรับฟังความคิดเห็น ความตั้งใจทำงาน การแก้ไขปัญหา/หรือปรับปรุงผลงานกลุ่ม
๑๐๒ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความร่วมมือกันทำกิจกรรม การแสดงความคิดเห็น การรับฟังความคิดเห็น ความตั้งใจทำงาน การแก้ไขปัญหา/หรือปรับปรุงผลงานกลุ่ม ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๑๘ - ๒๐ ดีมาก ๑๔ -๑๗ ดี ๑๐ - ๑๓ พอใช้ ต่ำกว่า ๑๐ ปรับปรุง
๑๐๓ แบบประเมินสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... เลือก สมรรถนะที่ประเมิน ระดับคะแนน ๓ ๒ ๑ ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๑.๑ มีความสามารถในการรับ – ส่งสาร ๑.๒ มีความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ ความคิด ความเข้าใจของตนเอง โดยใช้ ภาษาอย่างเหมาะสม ๑.๓ ใช้วิธีการสื่อสารที่เหมาะสม ๑.๔ วิเคราะห์แสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล ๑.๕ เขียนบันทึกเหตุการณ์ประจำวันแล้วเล่าให้เพื่อนฟังได้ สรุปความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๒.๑ มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ ๒.๒ มีทักษะในการคิดนอกกรอบอย่างสร้างสรรค์ ๒.๓ สามารถคิดอย่างมีวิจารณญาณ ๒.๔ มีความสามารถในการคิดอย่างมีระบบ ๒.๕ ตัดสินใจแก้ปัญหาเกี่ยวกับตนเองได้ สรุปความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๓.๑ สามารถแก้ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่เผชิญได้ ๓.๒ ใช้เหตุผลในการแก้ปัญหา ๓.๓ เข้าใจความสัมพันธ์และการเปลี่ยนแปลงในสังคม ๓.๔ แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ๓.๕ สามารถตัดสินใจได้เหมาะสมตามวัย สรุปความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๔.๑ เรียนรู้ด้วยตนเองได้เหมาะสมตามวัย ๔.๒ สามารถทำงานกลุ่มร่วมกับผู้อื่นได้ ๔.๓ นำความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ๔.๔ จัดการปัญหาและความขัดแย้งได้เหมาะสม ๔.๕ หลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเอง สรุปความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ๕.๑ เลือกและใช้เทคโนโลยีได้เหมาะสมตามวัย ๕.๒ มีทักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี ๕.๓ สามารถนำเทคโนโลยีไปใช้พัฒนาตนเอง
๑๐๔ เลือก สมรรถนะที่ประเมิน ระดับคะแนน ๓ ๒ ๑ ๕.๔ ใช้เทคโนโลยีในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ๕.๕ มีคุณธรรม จริยธรรมในการใช้เทคโนโลยี สรุปความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ลงชื่อ ........................................... ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอให้๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้งให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้งให้ ๑ คะแนน
๑๐๕ แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... นักเรียนผู้ได้รับการประเมิน ชื่อ-สกุล............................................................................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียนแล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน เลือก ด้านของคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ รายการประเมิน ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ 1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ๑.๑ ยืนตรงเคารพธงชาติและร้องเพลงชาติ ๑.๒ เข้าร่วมกิจกรรมที่สร้างความสามัคคี ปรองดอง และเป็นประโยชน์ต่อโรงเรียน ๑.๓ เข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตามหลักศาสนา ๑.๔ เข้าร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวกับสถาบัน พระมหากษัตริย์ตามที่โรงเรียนจัดขึ้น 2. ซื่อสัตย์ สุจริต ๒.๑ ให้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นจริง ๒.๒ ปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้อง 3. มีวินัย ๓.๑ ปฏิบัติตามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคับ ๓.๒ มีความตรงต่อเวลาในการปฏิบัติกิจกรรม ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน 4. ใฝ่เรียนรู้ ๔.๑ รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์และ นำไปปฏิบัติได้ ๔.๒ ศึกษาค้นคว้าความรู้จากสื่อและ เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างสม่ำเสมอ 5. อยู่อย่างพอเพียง ๕.๑ ใช้ทรัพย์สินและสิ่งของของตนเองและ ส่วนรวมอย่างประหยัด ๕.๒ ใช้อุปกรณ์การเรียนอย่างประหยัดและรู้ คุณค่า ๕.๓ ใช้จ่ายอย่างประหยัดและมีการเก็บ ออมเงิน 6. มุ่งมั่นในการทำงาน ๖.๑ มีความตั้งใจและพยายามในการทำงานที่ ได้รับมอบหมาย ๖.๒ มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออุปสรรค เพื่อให้งานสำเร็จ
๑๐๖ เลือก ด้านของคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ รายการประเมิน ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ 7. รักความเป็นไทย ๗.๑ มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาไทย ๗.๒ เห็นคุณค่าและปฏิบัติตนตามวัฒนธรรม ไทย 8. มีจิตสาธารณะ ๘.๑ อาสาทำงาน ช่วยคิด ช่วยทำกิจกรรม เพื่อส่วนรวม ๘.๒ เข้าร่วมกิจกรรม เพื่อสังคมและ สาธารณประโยชน์ ลงชื่อ..........................................ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน
๑๐๗ แบบประเมินค่านิยมหลักของคนไทย ๑๒ ประการ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... นักเรียนผู้ได้รับการประเมิน ชื่อ-สกุล............................................................................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ๑. มีความรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๑ แสดงความเคารพต่อสถาบันชาติ ศาสนาพระมหากษัตริย์สม่ำเสมอ ด้วยความเหมาะสม ๑.๒ ไม่ดูถูกเหยียดหยามสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๓ ไม่ทำลายสัญลักษณ์ของชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๔ ปกป้องสถาบันชาติศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๕ ประพฤติตนเป็นคนดีของโรงเรียน ชุมชน สังคมและประเทศชาติ ๒. ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ในสิ่งที่ดี งามเพื่อส่วนรวม ๒.๑ ไม่ลักขโมย คดโกง เอาสิ่งของและ ทรัพย์สินของผู้อื่นและของส่วนรวม ๒.๒ ไม่พูดจาโกหก หลอกลวงผู้อื่น ๒.๓ เสียสละทรัพย์สินแรงงาน เพื่อคนอื่น และส่วนรวม ๒.๔ มีความอดทน อดกลั้นต่อสิ่งยั่วยุที่ผิด ๓.ก ต ั ญ ญ ู ต ่ อ พ ่ อ แ ม่ ผู้ปกครอง ครูบาอาจารย์ ๓.๑ แสดงความเคารพกราบไหว้ต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูอาจารย์และผู้ใหญ่อย่าง ถูกต้องเหมาะสมอย่างไทย ๓.๒ ช่วยเหลืองานพ่อแม่ ครูอาจารย์และ ผู้ใหญ่เหมาะสมตามวัย ๓.๓ ไม่แสดงความก้าวร้าว เกลียดชังต่อ พ่อแม่ ครูอาจารย์และญาติผู้ใหญ่ ๔. ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่า เรียนทั้งทางตรงและ ทางอ้อม ๔.๑ ใ ช ้ เ ว ล า ว ่ า ง ใ ห ้ เ ป ็ น ป ร ะ โ ย ชน์ ศึกษาค้นคว้าหรืออ่านหนังสือทุกวัน ๔.๒ เอาใจใส่ทำการบ้าน ทบทวนบทเรียน และทำงานที่ครูมอบหมายจนสำเร็จ ๔.๓ สามารถสืบค้น แสวงหาความรู้จาก ระบบอินเตอร์เน็ต เทคโนโลยีทางการ ศ ึ ก ษ า แ ล ะ ร ะบ บสื ่ อ สารอ ื่นๆ ได้เหมาะสมตามวัย
๑๐๘ เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ๕. รักษาวัฒนธรรมประเพณี ไทยอันงดงาม ๕.๑ ชื่นชมและเข้าร่วมกิจกรรมวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น และประเพณีไทย สม่ำเสมอ ๕.๒ อนุรักษ์ สืบสานต่อ วัฒนธรรมประเพณี ตามความสนใจได้เหมาะสมตามวัย ๕.๓ สามารถแสดงออกหรือเข้าใจใน วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นและ ประเพณีไทย ๕.๔ ชื่นชมและเข้าร่วมกิจกรรมวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น และประเพณีไทย สม่ำเสมอ ๖. มีศีลธรรม รักษาความ สัตย์ หวังดีต่อผู้อื่น เผื่อ แผ่และแบ่งปัน ๖.๑ ปฏิบัติตนตามศีลธรรมอันดีงาม เหมาะสมตามวัย ๖.๒ รักษาความสัตย์และเกียรติยศศักดิ์ศรี ของตนเองเหมาะสมตามวัย ๖.๓ ให้ความช่วยเหลือ แบ่งปันสิ่งของ เครื่องใช้ต่อเพื่อนและผู้อื่นเหมาะสม ตามวัย ๗. เข้าใจเรียนรู้การเป็น ประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตริย์ทรง เป็นประมุขที่ถูกต้อง ๗.๑ มีคารวะธรรม สามัคคีธรรม และ ปัญญาธรรมเหมาะสมตามวัย ๗.๒ แสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผลและ ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น ๗.๓ ปฏิบัติตามข้อตกลง กฎ กติกา และ ระเบียบของโรงเรียน ห้องเรียน หมู่คณะและองค์กรได้เหมาะสม ตามวัย ๘. มีระเบียบวินัย เคารพ กฎหมาย ผู้น้อยรู้จัก การเคารพผู้ใหญ่ ๘.๑ จัดเก็บสิ่งของเครื่องใช้ส่วนตนและ ส่วนรวม เป็นระเบียบเรียบร้อยเสมอ ๘.๒ แต่งกายสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย และเหมาะสมแก่กาลเทศะ ๘.๓ ปฏิบัติตามข้อตกลงระเบียบและ กฎหมายได้เหมาะสมตามวัย ๘.๔ เคารพเชื่อฟังพ่อแม่ ครูอาจารย์และ ผู้ใหญ่ ๙. มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ทำ รู้ ปฏิบัติตามพระราชดำรัส ของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว ๙.๑ มีสติ ควบคุมอารมณ์ตนเองได้อย่าง เหมาะสม ๙.๒ คิดและแก้ปัญหาได้ด้วยเหตุผล ๙.๓ ปฏิบัติตนเป็นคนดีสม่ำเสมอ
๑๐๙ เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ๑๐. รู้จักดำรงตนอยู่โดยใช้ หลักปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียงตามพระราชดำรัส ของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว รู้จักอดออม ไว้ใช้เมื่อยามจำเป็นมีไว้ พอกินพอใช้ ถ้าเหลือก็ แจกจ่ายจำหน่าย และ พร้อมที่จะขยายกิจการ เมื่อมีความพร้อม เมื่อมี ภูมิคุ้มกันที่ดี ๑๐.๑ เป็นคนมีเหตุมีผล ไม่ใช้อารมณ์ตัดสิน ปัญหา ๑๐.๒ เป็นคนมีความพอประมาณแก่ตนเอง ในการใช้จ่าย ไม่ฟุ่มเฟือย ประหยัด อดออม ๑๐.๓ วางแผนการใช้จ่ายและการหารายได้ เหมาะสมตามวัย ๑๑. มีความเข้มแข็งทั้ง ร ่ า งก า ย แ ล ะจิตใจ ไม่ยอมแพ้ต่ออำนาจ ฝ่ายต่ำหรือกิเลส มี ความละอายเกรงกลัว ต่อบาปตามหลักของ ศาสนา ๑๑.๑ มีน้ำหนัก ส่วนสูง และสมรรถภาพ ทางกายผ่านเกณฑ์มาตรฐานเด็กไทย ๑๑.๒ ไม่กระทำผิดกฎระเบียบของโรงเรียน และกฎหมาย ๑๑.๓ ประพฤติตามหลักศาสนา ๑๒.คำนึงถึงผลประโยชน์ ของส่วนรวมและของ ชาติมากกว่าผลประโยชน์ ของตนเอง ๑๒.๑ เสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ๑๒.๑ ไม่ทำลายสิ่งของเครื่องใช้ที่เป็น ของส่วนรวม ๑๒.๓ อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ลงชื่อ..........................................ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ ๔ กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระดับชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ รายวิชา เพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง ๑ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นไทย จำนวน ๙ ชั่วโมง เรื่องที่ ๔ มารยาทไทย: การมีสัมมาคารวะ เวลา ๑ ชั่วโมง ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ครูผู้สอน สามเณรครองรัฐ ใจเรือง ๑. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การปฏิบัติมารยาทไทยผู้ปฏิบัติจะต้องรู้จักวิธีและปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะให้ถูกต้อง เพื่อเป็นการส่งเสริมการรักษาและทำนุบำรุงซึ่งความเป็นไทย โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ ต้องเห็นคุณค่า ของการปฏิบัติและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์การสัมมาคารวะ ซึ่งเป็นการแสดงถึงความสุภาพ นอบน้อม โดยเห็นคุณธรรมความดีของผู้อื่นแล้วเคารพทั้งทางกาย วาจา และใจ เหล่านี้ถือเป็น คุณลักษณะที่ดีของคนไทย ๒. จุดเน้น/ผลการเรียนรู้ จุดเนนที่ ๑ ความเปนไทย ๑.๑ ลักษณะที่ดีของคนไทย (มารยาทไทย กตัญ ูกตเวทีเอื้อเฟอเผื่อแผ เสียสละ) ผลการเรียนรู้ ๑) มีสวนรวมในการอนุรักษมารยาทไทย จุดเนนที่ ๕ ความมีวินัยในตนเอง ๒.๑ ซื่อสัตยสุจริต ขยันหมั่นเพียรอดทน ใฝหาความรูตั้งใจปฏิบัติหนาที่ ยอมรับผลที่เกิด จากการกระทําของตนเอง ผลการเรียนรู้ ๑๐) ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง ๓. จุดประสงค์การเรียนรู้ ๓.๑ ด้านความรู้ (Knowledge) ๑) อธิบายหลักการเป็นผู้มีสัมมาคารวะได้ ๓.๒ ด้านทักษะ (Skill) ๑) วิเคราะห์คุณค่าของการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะได้ ๓.๓ ด้านคุณลักษณะ (Characteristic) ๑) ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะได้ ๒) เห็นคุณค่าและมีส่วนร่วมในการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะ
๑๑๑ ๔. สาระการเรียนรู้ • มารยาทไทย - การมีสัมมาคารวะ ๕. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ๖. คุณลักษณะอันพึงประสงค์/ค่านิยม ๖.๑ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๑. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ๕. อยู่อย่างพอเพียง ๒. ซื่อสัตย์สุจริต ๖. มุ่งมั่นในการทำงาน ๓. มีวินัย ๗. รักความเป็นไทย ๔. ใฝ่เรียนรู้ ๘. มีจิตสาธารณะ ๖.๒ ค่านิยม ข้อที่ ๘ มีระเบียบวินัย เคารพกฎหมาย เคารพผู้ใหญ่ ๗. เทคนิคการจัดการเรียนรู้/วิธีการจัดการเรียนรู้ วิธีสอนโดยเน้นกระบวนการ : กระบวนการปฏิบัติ ๘. กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ ๘.๑ ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน ๑) ครูผู้สอนนำนักเรียนสวดมนต์ และนั่งสมาธิก่อนเข้าสู่บทเรียน ๒) ครู้ผู้สอนชี้แจงวัตถุประสงค์ขอบข่ายเนื้อหาประจำเรื่อง เกณฑ์และแนวปฏิบัติประจำ เนื้อหา ๓) ครูผู้สอนทบทวนความรู้เรื่องที่ผ่านจากสัปดาห์ที่ผ่านมา ก่อนเข้าสู่กระบวนการ จัดการเรียนสอนประจำรายวิชา
๑๑๒ ๘.๒ ขั้นสอน ขั้นที่ ๑ สังเกต รับรู้ ๑) ครูผู้สอนให้นักเรียนร่วมกันสังเกตและวิเคราะห์การกระทำของบุคคลที่ปรากฏ จากนั้นครูตั้งคำถามให้ผู้เรียนเกิดทักษะการคิด ตัวอย่างคำถาม จากภาพนักเรียนคิดว่าบุคคลนี้มีสัมมาคารวะอย่างไรบ้าง จากภาพนักเรียนคิดว่าควรประพฤติตนให้ดีทั้งทางกาย วาจา และ ใจอย่างไร การกระทำของบุคคลนี้ทำถูกต้องหรือไม่เพราะเหตุใด นักเรียนจะพฤติตนในการเป็นผู้มีสัมมาคารวะทั้งที่โรงเรียนและที่ บ้านอย่างไร ๒) ครูผู้สอนให้นักเรียนจับกลุ่มแบบคละความสามารถจำนวน ๖ กลุ่ม กลุ่มละเท่าๆ กัน โดยคละความสามารถทั้งเก่ง ค่อนข้างเก่ง ปานกลาง และพอใช้ เพื่อร่วมฝึกปฏิบัติการมีสัมมาคารวะ ขั้นที่ ๒ ทำตามแบบ ๓) ครูผู้สอนให้นักเรียนแต่ละกลุ่มดูและสังเกตคลิปวิดีโอสาธิตการมีสัมมาคารวะใน ระดับต่างๆ และครูผู้สอนสาธิตแนวปฏิบัติที่ถูกต้อง ดังนี้ (๑) การมีสัมมาคารวะในการยืน (๒) การมีสัมมาคารวะในการเดิน (๓) การมีสัมมาคารวะในการนั่ง ๔) นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์หลักการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะตามที่ได้ดู และสังเกตจากคลิปวิดีโอในประเด็น ในการวิเคราะห์ต่อไปนี้ (๑) การปฏิบัติตนของผู้มีสัมมาคารวะ (๒) การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะ ๕) จากการฝึกปฏิบัติครูสอบถามผู้เรียนถึงการปฏิบัติว่าเป็นอย่างไร และฝึกปฏิบัติโดย อาศัยแบบอย่าง ขั้นที่ ๓ ทำเองโดยไม่มีแบบ ๖) นักเรียนภายในกลุ่มใหญ่แต่ละกลุ่มจับคู่กันเป็น ๒ - ๓ คู่ ตามจำนวนผู้เรียน ให้แต่ละคู่ร่วมกันฝึกการมีสัมมาคารวะแต่ละระดับแบบไม่มีแบบ แล้วผลัดกันตรวจสอบความถูกต้อง ๗) ครูกำหนดกำหนดสถานการณ์สั้นๆ เกี่ยวกับการแสดงความมีสัมมาคารวะ แล้วฝึกปฏิบัติตามสถานการณ์ดังกล่าวตามโจทย์ที่ได้กำหนด
๑๑๓ ๘) นักเรียนแต่ละกลุ่มสาธิตการแสดงความเคารพด้วยการไหว้ตามสถานการณ์สั้นๆ ที่ กลุ่มของตนเองกำหนดหน้าชั้นเรียน ครูและเพื่อนกลุ่มอื่นร่วมกันตรวจสอบความถูกต้องและให้ ข้อเสนอแนะ ขั้นที่ ๔ ฝึกทำให้ชำนาญ ๙) นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันฝึกปฏิบัติตนตามมารยาทไทยในการมีสัมมาคารวะและ สามารถปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง แล้วผลัดกันตรวจสอบความถูกต้อง ๑๐) นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับคุณค่าของการมีสัมมาคารวะ การปฏิบัติ ตนทั้งทางกาย วาจา และใจ และแนวทางการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์การมีสัมมาคารวะแล้ว จากนั้น ทำกิจกรรมใบงานที่ ๑.๔ การเป็นผู้มีมีสัมมาคารวะที่ดี ๘.๓ ขั้นสรุป ๑) ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปเนื้อหาสาระจากเรื่องของมารยาทไทยด้านการมีสัมมา คารวะในรูปแบบแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ๒) ครูกำหนดเวลาให้นักเรียนสอบสาธิตการการมีสัมมาคารวะให้นักเรียนสอบ นอกเวลาเรียน และชี้แจงถึงการนำมารยาทในการมีสัมมาคารวะไปใช้ในสถานการณ์จริง ๙. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์ ทำใบงานที่ ๑.๔ ใบงานที่ ๑.๔ ร้อยละ ๖๐ ผ่านเกณฑ์ สังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงาน รายบุคคล ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ ประเมินความสามารถในการคิด และ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต แบบประเมินสมรรถนะสำคัญของ ผู้เรียน ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่ เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงาน และรัก ความเป็นไทย แบบประเมินคุณลักษณะอันพึง ประสงค์ ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตการมีระเบียบวินัย เคารพ กฎหมาย เคารพผู้ใหญ่ แบบประเมินค่านิยมหลักของคนไทย ๑๒ ประการ ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ ๑๐. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ ๑๐.๑ สื่อการเรียนรู้ ๑) หนังสือกิจกรรม หน้าที่พลเมือง ๑-๒ ม.๑ ๒) หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ - ๒ ๓) ใบงานที่ ๑.๔ การเป็นผู้มีมีสัมมาคารวะที่ดี ๔) คลิปวิดีโอสาธิตการมีสัมมาคารวะ
๑๑๔ ๕) บัตรภาพประกอบการเรียนรู้ ๑๐.๒ แหล่งการเรียนรู้ ๑) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ - เว็บไซต์บ้านเรียนรู้ออนไลน์ รายวิชาเพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง ม.๑ - https://www.youtube.com
๑๑๕ บันทึกผลการจัดการเรียนรู้ ๑. ด้านความรู้ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๒. ด้านทักษะ/กระบวนการ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๓. ด้านคุณลักษณะ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๑๖ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๔. ปัญหา/อุปสรรค ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๕. แนวทางการแก้ไขและพัฒนา ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๖. ผลการดำเนินการ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๑๗ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… (สามเณรครองรัฐ ใจเรือง) นิสิตฝึกปฏิบัติการสอนในสถานศึกษา …………./…...……../………….. ความคิดเห็นของอาจารย์นิเทศก์ ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. (นายทวีโชค เหรียญไกร) อาจารย์นิเทศก์ …………./…...……../………….. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. (นางเจริญลักษณ์ เหมือนจันทร์) ครูพี่เลี้ยง/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ………./…...……../…………..
๑๑๘ บัตรภาพประกอบการเรียนรู้
๑๑๙ ใบงานที่ ๑.๔ การเป็นผู้มีสัมมาคารวะที่ดี คำชี้แจง จงตอบคำถามต่อไปนี้ ๑. ให้นักเรียนอธิบายความหมายของคำว่า “สัมมาคารวะ” ตามความเข้าใจของนักเรียนพร้อมยกตัวอย่างการ ประพฤติตนที่แสดงถึงการมีสัมมาคารวะมี ๑ อย่าง ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ๒. ลักษณะของการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะสามารถกระทำได้อย่างไรบ้างที่แสดงออกทางกาย วาจา และใจ ทางกาย ทางวาจา ทางใจ ชื่อ - สกุล.......................................................................เลขที่.........ชั้น ม.๑/......... ๓.จากภาพที่กำหนดให้ นักเรียนจะประพฤติปฏิบัติแสดงถึงการมีสัมมาคารวะทั้งทางกาย วาจา และใจอย่างไร สัมมาคารวะทางกาย......................................................................... ………………………………………………………………………………………………………………………. สัมมาคารวะทางวาจา........................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………. สัมมาคารวะทางใจ............................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………. สัมมาคารวะทางกาย......................................................................... ………………………………………………………………………………………………………………………. สัมมาคารวะทางวาจา........................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………. สัมมาคารวะทางใจ............................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………. คะแนนที่ได้
๑๒๐ ๕. ให้นักเรียนบอกคุณค่าและความสำคัญของการมีสัมมาคารวะเป็นข้อๆ ๖. ให้นักเรียนบอกแนวทางการมีส่วนร่วมจากการปฏิบัติตนในการเป็นผู้มีสัมมาคารวะทั้งภายใน โรงเรียนและที่บ้าน ที่โรงเรียน ที่บ้าน ๔. ให้นักเรียนบอกมารยาทต่างๆ ทั้งการยืน การเดิน และการนั่งที่กระทำกับผู้ใหญ่อย่างมี สัมมาคารวะ ๑) การยืน.......................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ๒) การเดิน........................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ๓) การนั่ง........................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... .........................................................................................................................................................
๑๒๑ ใบงานที่ ๑.๔ การเป็นผู้มีสัมมาคารวะที่ดี คำชี้แจง จงตอบคำถามต่อไปนี้ ๑. ให้นักเรียนอธิบายความหมายของคำว่า “สัมมาคารวะ” ตามความเข้าใจของนักเรียน พร้อมยกตัวอย่างการประพฤติตนที่แสดงถึงการมีสัมมาคารวะมี ๑ อย่าง สัมมาคารวะ คือ การแสดงออกทางกาย วาจา และใจต่อบุคคลอื่นอย่างสุภาพ อ่อนน้อม เห็นคุณธรรมความดีของบุคคลอื่น แล้วนำมาเป็นแบบอย่างในการปฎิบัติตน เช่น ก้มหัวเมื่อผ่านผู้ใหญ่ ๒. ลักษณะของการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะสามารถกระทำได้อย่างไรบ้างที่แสดงออกทาง กาย วาจา และใจ ทางกาย ทางวาจา ทางใจ เป็นการพฤติกรรมที่พึงประสงค์ ในสถานการณืต่างๆ • แสดงความเคารพบุคคลต่างๆ ได้อย่างเหมาะสมกับกาลเทศะ • มีกิริยามารยาทสุภาพ อ่อนน้อม • ปฎิบัติต่อบุคคลต่างๆ ด้วย ความสุภาพ เป็นการใช้วาจาที่สุภาพอ่อนโยน เหมาะสมตามกาลเทศะ • ใช้คำสุภาพ ไม่ส่อเสียด ดุดัน กระโชกโฮกฮาก • พูดแต่ความสัตย์จริง ไม่โกหก • ใช้ภาษาที่เหมาะสมแก่สถานะ ของแต่ละบุคคล เป็นความรู้สึกนึกคิดในจิตใจที่มีต่อ บุคคลรอบข้าง • การคิดถึงด้านดีของบุคคลอื่น • การรู้สึกเคารพบุคคลที่วัยสูง กว่าตน • การสำนึกในบุญคุณคน แนวเฉลย ๓.จากภาพที่กำหนดให้ นักเรียนจะประพฤติปฏิบัติแสดงถึงการมีสัมมาคารวะทั้งทางกาย วาจา และใจอย่างไร สัมมาคารวะทางกาย หยุดทำกิจกรรมต่างๆ ชั่วครู่ แล้วยกมือประนมมือไหว้ สัมมาคารวะทางวาจา พูดจาสุภาพมีหางเสียง โดยรับคำว่า เจ้าค่ะหรือขอรับ สัมมาคารวะทางใจ จะทำจิตใจให้สงบ รำลึกถึงพระคุณของ พระสงฆ์ สัมมาคารวะทางกาย จะเดินไปส่งงานคุณครู้วยกิริยาสุภาพ อ่อนน้อม สัมมาคารวะทางวาจา จะพูดจาสุภาพ พูดจามีหางเสียงค่ะ หรือครับ สัมมาคารวะทางใจ จะสำนึกบุญคุณของครูที่อบรมสั่งสอนให้ เราเป็นคนดี และมีความรู้
๑๒๒ ๕. ให้นักเรียนบอกคุณค่าและความสำคัญของการมีสัมมาคารวะเป็นข้อๆ ๖. ให้นักเรียนบอกแนวทางการมีส่วนร่วมจากการปฏิบัติตนในการเป็นผู้มีสัมมาคารวะทั้งภายใน โรงเรียนและที่บ้าน ที่โรงเรียน ที่บ้าน • ปฎิบัติตามกฎระเบียบของโรงเรียน เช่น แต่งกาย ถูกต้อง เป็นต้น • ใช้กิริยาวาจาที่สุภาพกับเพื่อนๆ ฝึกกล่าวคำว่า ขอบคุณ และขอโทษให้ติดเป็นนิสัย • ไม่คุยเล่นหรือทำงานอื่น ขณะครูกำลังสอน • แสดงความเคารพต่อพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่อย่าง สม่ำเสมอ • ใช้กิริยาวาจาที่สุภาพอ่อนโยน พูดจาด้วยใบหน้าที่ ยิ้มแย้ม • เมื่อเกิดขัดแย้งหรือมีความคิดเห็นที่ไม่ตรงกัน ควร ใช้วิธีรับฟังเหตุผลและค่อยๆ อธิบายให้ฟัง ท าให้เกิดพฤติกรรมที่มีความสุภาพนอบน้อม แสดงถึงความให้เกียรติในความดีของผู้อื่น ท าให้เกิดธรรมเนียมอันดีระหว่างกันและกันในสังคม ท าให้แสดงเสน่ห์ และบุคลิกภาพที่ดีต่อการปฏิบัติ เป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่นเพื่อการปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมาคารวะ ๔. ให้นักเรียนบอกมารยาทต่างๆ ทั้งการยืน การเดิน และการนั่งที่กระทำกับผู้ใหญ่อย่างมีสัมมา คารวะ ๑) การยืน ไม่ควรยืนค้ำศีรษะผู้ใหญ่ถ้ายืนอยู่กับผู้ใหญ่, ต้องอยู่ในอาการสำรวม, ไม่ยืนแยกขา, ไม่ยืน กอดอกหรือเอามือล้วงกระเป๋า ๒) การเดิน ควรเดินด้วยอาการสำรวม นอบน้อม, เมื่อเดินกับผู้ใหญ่ไม่ควรเดินนำหน้า ควรเดินตาม , ยกเว้นต้องนำทางผู้ใหญ่, เมื่อเดินสวนทางกันกับผู้ใหญ่และคนอื่นๆ ควรเดินชิดซ้าย, ถ้าสวนทางกับผู้ใหญ่ ควรก้มตัวเมื่อเดินผ่านด้วย แต่ถ้าเป็นทางแคบควรหยุดให้ผู้ใหญ่เดินไปก่อน, ถ้าผู้ใหญ่นั่งอยู่ ควรหลีกเลี่ยงไปใช้ เส้นทางอื่น แต่ถ้าเลี่ยงไม่ได้ก็ให้เดินก้มสำรวม ๓) การนั่ง ควรนั่งในท่าที่สบาย แต่อยู่ในอาการสำรวม, ไม่ควรนั่งไขว่ห้าง นั่งแยกขา นั่งโยกเก้าอี้, ไม่นั่งประเจิดประเจ้อ ทำให้ดูโป้ หรือไม่อยู่ในอาการสำรวม, ไม่ควรเยียดขา หรือกระดิกเท้าขณะนั่งกับผู้อื่น, ไม่นั่งค้ำศีรษะผู้ใหญ่
๑๒๓ แบบประเมินการปฏิบัติตนตามมารยาทไทยในการมีสัมมาคารวะ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ ชื่อ-สกุล ผู้รับการประเมิน รายการประเมิน รวม การปฏิบัติตน เป็นผู้มีสัมมาคารวะ ทางกายและทางใจ การปฏิบัติตน เป็นผู้มีสัมมาคารวะ ทางวาจาและทางใจ ๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๘ ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๘ ดีมาก ๖ - ๗ ดี ๔ - ๕ พอใช้ ต่ำกว่า ๔ ปรับปรุง
๑๒๔ คำอธิบายระดับคุณภาพ เกณฑ์ประเมินการปฏิบัติตนตามมารยาทไทยในการมีสัมมาคารวะ รายการประเมิน คำอธิบายระดับคุณภาพ / ระดับคะแนน ดีมาก (๔) ดี (๓) พอใช้ (๒) ปรับปรุง (๑) ๑. การปฏิบัติ ตนเป็นผู้มี สัมมาคารวะ ทางกายและ ทางใจ ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางกาย โดยมีสติ รู้ตัวอยู่เสมอในการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น แสดง พฤติกรรมที่พึงประสงค์ ใน ด ้ าน ต ่ างๆ อ ย ่ าง เหมาะสมทุกพฤติกรรม และกระทำด้วยความ สุภาพ ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางกาย โดยมีสติ รู้ตัวอยู่เสมอในการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น แสดง พฤติกรรมที่พึงประสงค์ ใน ด ้ าน ต ่ างๆ อ ย ่ าง เหมาะสมเป็นส่วนใหญ่ และกระทำด้วยความ สุภาพ ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางกาย โดยมีสติ รู้ตัวอยู่เสมอในการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น แสดง พฤติกรรมที่พึงประสงค์ ใน ด ้ าน ต ่ างๆ อ ย ่ าง เหมาะสมเป็นบางส่วน และกระทำด้วยความ สุภาพ ขาดสติรู้ตัวในการอยู่ ร่วมกันกับผู้อื่น โดยแสดง พ ฤ ต ิ ก ร ร ม ท ี ่ ไ ม ่ พึ ง ประสงค์ในด้านต่างๆ ๒. การปฏิบัติ ตนเป็นผู้มี สัมมาคารวะ ท า ง ว า จ า และทางใจ ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางวาจา โดยการ ใช้พูดความจริง ไม่โกหก ใช้วาจาที่สุภาพ อ่อนโยน เหมาะสมกับบุคคล ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางวาจา โดยการ ใช้พูดความจริง ไม่โกหก ใช้วาจาที่สุภาพ อ่อนโยน เหมาะสมกับบุคคลเป็น ส่วนใหญ่ ปฏิบัติตนเป็นผู้มีสัมมา คารวะทางวาจา โดยการ ใช้พูดความจริง ไม่โกหก ใช้วาจาที่สุภาพ อ่อนโยน เหมาะสมกับบุคคลเป็น บางส่วน ไม่พูดความจริง ใช้วาจาที่ ไม่สุภาพ กระโชก โฮก ฮาก และไม่เหมาะสมกับ บุคคล
๑๒๕ แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน โดยเขียน คะแนน ๔, ๓, ๒ และ ๑ ตามลำดับ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความตั้งใจในการทำงาน ความรับผิดชอบ การตรงต่อเวลา ความสะอาดเรียบร้อย ผลสำเร็จของงาน
๑๒๖ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความตั้งใจในการทำงาน ความรับผิดชอบ การตรงต่อเวลา ความสะอาดเรียบร้อย ผลสำเร็จของงาน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๑๘ - ๒๐ ดีมาก ๑๔ -๑๗ ดี ๑๐ - ๑๓ พอใช้ ต่ำกว่า ๑๐ ปรับปรุง
๑๒๗ แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑/..... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่.................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน โดยเขียน คะแนน ๔, ๓, ๒ และ ๑ ตามลำดับ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความร่วมมือกันทำกิจกรรม การแสดงความคิดเห็น การรับฟังความคิดเห็น ความตั้งใจทำงาน การแก้ไขปัญหา/หรือปรับปรุงผลงานกลุ่ม
๑๒๘ ที่ ชื่อ - สกุล พฤติกรรมที่สังเกต รวม ๒๐ คะแนน ผล ความร่วมมือกันทำกิจกรรม การแสดงความคิดเห็น การรับฟังความคิดเห็น ความตั้งใจทำงาน การแก้ไขปัญหา/หรือปรับปรุงผลงานกลุ่ม ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน .............../.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ ๑๘ - ๒๐ ดีมาก ๑๔ -๑๗ ดี ๑๐ - ๑๓ พอใช้ ต่ำกว่า ๑๐ ปรับปรุง
๑๒๙ แบบประเมินสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... เลือก สมรรถนะที่ประเมิน ระดับคะแนน ๓ ๒ ๑ ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๑.๑ มีความสามารถในการรับ – ส่งสาร ๑.๒ มีความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ ความคิด ความเข้าใจของตนเอง โดยใช้ ภาษาอย่างเหมาะสม ๑.๓ ใช้วิธีการสื่อสารที่เหมาะสม ๑.๔ วิเคราะห์แสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล ๑.๕ เขียนบันทึกเหตุการณ์ประจำวันแล้วเล่าให้เพื่อนฟังได้ สรุปความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๒.๑ มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ ๒.๒ มีทักษะในการคิดนอกกรอบอย่างสร้างสรรค์ ๒.๓ สามารถคิดอย่างมีวิจารณญาณ ๒.๔ มีความสามารถในการคิดอย่างมีระบบ ๒.๕ ตัดสินใจแก้ปัญหาเกี่ยวกับตนเองได้ สรุปความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๓.๑ สามารถแก้ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่เผชิญได้ ๓.๒ ใช้เหตุผลในการแก้ปัญหา ๓.๓ เข้าใจความสัมพันธ์และการเปลี่ยนแปลงในสังคม ๓.๔ แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ๓.๕ สามารถตัดสินใจได้เหมาะสมตามวัย สรุปความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๔.๑ เรียนรู้ด้วยตนเองได้เหมาะสมตามวัย ๔.๒ สามารถทำงานกลุ่มร่วมกับผู้อื่นได้ ๔.๓ นำความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ๔.๔ จัดการปัญหาและความขัดแย้งได้เหมาะสม ๔.๕ หลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเอง สรุปความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ๕.๑ เลือกและใช้เทคโนโลยีได้เหมาะสมตามวัย ๕.๒ มีทักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี ๕.๓ สามารถนำเทคโนโลยีไปใช้พัฒนาตนเอง
๑๓๐ เลือก สมรรถนะที่ประเมิน ระดับคะแนน ๓ ๒ ๑ ๕.๔ ใช้เทคโนโลยีในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ๕.๕ มีคุณธรรม จริยธรรมในการใช้เทคโนโลยี สรุปความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ลงชื่อ ........................................... ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอให้๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้งให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้งให้ ๑ คะแนน
๑๓๑ แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... นักเรียนผู้ได้รับการประเมิน ชื่อ-สกุล............................................................................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียนแล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน เลือก ด้านของคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ รายการประเมิน ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ 1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ๑.๑ ยืนตรงเคารพธงชาติและร้องเพลงชาติ ๑.๒ เข้าร่วมกิจกรรมที่สร้างความสามัคคี ปรองดอง และเป็นประโยชน์ต่อโรงเรียน ๑.๓ เข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตามหลักศาสนา ๑.๔ เข้าร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวกับสถาบัน พระมหากษัตริย์ตามที่โรงเรียนจัดขึ้น 2. ซื่อสัตย์ สุจริต ๒.๑ ให้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นจริง ๒.๒ ปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้อง 3. มีวินัย ๓.๑ ปฏิบัติตามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคับ ๓.๒ มีความตรงต่อเวลาในการปฏิบัติกิจกรรม ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน 4. ใฝ่เรียนรู้ ๔.๑ รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์และ นำไปปฏิบัติได้ ๔.๒ ศึกษาค้นคว้าความรู้จากสื่อและ เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างสม่ำเสมอ 5. อยู่อย่างพอเพียง ๕.๑ ใช้ทรัพย์สินและสิ่งของของตนเองและ ส่วนรวมอย่างประหยัด ๕.๒ ใช้อุปกรณ์การเรียนอย่างประหยัดและรู้ คุณค่า ๕.๓ ใช้จ่ายอย่างประหยัดและมีการเก็บ ออมเงิน 6. มุ่งมั่นในการทำงาน ๖.๑ มีความตั้งใจและพยายามในการทำงานที่ ได้รับมอบหมาย ๖.๒ มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออุปสรรค เพื่อให้งานสำเร็จ
๑๓๒ เลือก ด้านของคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ รายการประเมิน ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ 7. รักความเป็นไทย ๗.๑ มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาไทย ๗.๒ เห็นคุณค่าและปฏิบัติตนตามวัฒนธรรม ไทย 8. มีจิตสาธารณะ ๘.๑ อาสาทำงาน ช่วยคิด ช่วยทำกิจกรรม เพื่อส่วนรวม ๘.๒ เข้าร่วมกิจกรรม เพื่อสังคมและ สาธารณประโยชน์ ลงชื่อ..........................................ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน
๑๓๓ แบบประเมินค่านิยมหลักของคนไทย ๑๒ ประการ รายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑/.... ครูผู้สอนสามเณรครองรัฐ ใจเรือง ประเมินวันที่...................................... นักเรียนผู้ได้รับการประเมิน ชื่อ-สกุล............................................................................................. คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ๑. มีความรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๑ แสดงความเคารพต่อสถาบันชาติ ศาสนาพระมหากษัตริย์สม่ำเสมอ ด้วยความเหมาะสม ๑.๒ ไม่ดูถูกเหยียดหยามสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๓ ไม่ทำลายสัญลักษณ์ของชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๔ ปกป้องสถาบันชาติศาสนา พระมหากษัตริย์ ๑.๕ ประพฤติตนเป็นคนดีของโรงเรียน ชุมชน สังคมและประเทศชาติ ๒. ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ในสิ่งที่ดี งามเพื่อส่วนรวม ๒.๑ ไม่ลักขโมย คดโกง เอาสิ่งของและ ทรัพย์สินของผู้อื่นและของส่วนรวม ๒.๒ ไม่พูดจาโกหก หลอกลวงผู้อื่น ๒.๓ เสียสละทรัพย์สินแรงงาน เพื่อคนอื่น และส่วนรวม ๒.๔ มีความอดทน อดกลั้นต่อสิ่งยั่วยุที่ผิด ๓.ก ต ั ญ ญ ู ต ่ อ พ ่ อ แ ม่ ผู้ปกครอง ครูบาอาจารย์ ๓.๑ แสดงความเคารพกราบไหว้ต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูอาจารย์และผู้ใหญ่อย่าง ถูกต้องเหมาะสมอย่างไทย ๓.๒ ช่วยเหลืองานพ่อแม่ ครูอาจารย์และ ผู้ใหญ่เหมาะสมตามวัย ๓.๓ ไม่แสดงความก้าวร้าว เกลียดชังต่อ พ่อแม่ ครูอาจารย์และญาติผู้ใหญ่ ๔. ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่า เรียนทั้งทางตรงและ ทางอ้อม ๔.๑ ใ ช ้ เ ว ล า ว ่ า ง ใ ห ้ เ ป ็ น ป ร ะ โ ย ชน์ ศึกษาค้นคว้าหรืออ่านหนังสือทุกวัน ๔.๒ เอาใจใส่ทำการบ้าน ทบทวนบทเรียน และทำงานที่ครูมอบหมายจนสำเร็จ ๔.๓ สามารถสืบค้น แสวงหาความรู้จาก ระบบอินเตอร์เน็ต เทคโนโลยีทางการ
๑๓๔ เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ศ ึ ก ษ า แ ล ะ ร ะบ บสื ่ อ สารอ ื่นๆ ได้เหมาะสมตามวัย ๕. รักษาวัฒนธรรมประเพณี ไทยอันงดงาม ๕.๑ ชื่นชมและเข้าร่วมกิจกรรมวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น และประเพณีไทย สม่ำเสมอ ๕.๒ อนุรักษ์ สืบสานต่อ วัฒนธรรมประเพณี ตามความสนใจได้เหมาะสมตามวัย ๕.๓ สามารถแสดงออกหรือเข้าใจใน วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นและ ประเพณีไทย ๕.๔ ชื่นชมและเข้าร่วมกิจกรรมวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น และประเพณีไทย สม่ำเสมอ ๖. มีศีลธรรม รักษาความ สัตย์ หวังดีต่อผู้อื่น เผื่อ แผ่และแบ่งปัน ๖.๑ ปฏิบัติตนตามศีลธรรมอันดีงาม เหมาะสมตามวัย ๖.๒ รักษาความสัตย์และเกียรติยศศักดิ์ศรี ของตนเองเหมาะสมตามวัย ๖.๓ ให้ความช่วยเหลือ แบ่งปันสิ่งของ เครื่องใช้ต่อเพื่อนและผู้อื่นเหมาะสม ตามวัย ๗. เข้าใจเรียนรู้การเป็น ประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตริย์ทรง เป็นประมุขที่ถูกต้อง ๗.๑ มีคารวะธรรม สามัคคีธรรม และ ปัญญาธรรมเหมาะสมตามวัย ๗.๒ แสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผลและ ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น ๗.๓ ปฏิบัติตามข้อตกลง กฎ กติกา และ ระเบียบของโรงเรียน ห้องเรียน หมู่คณะและองค์กรได้เหมาะสม ตามวัย ๘. มีระเบียบวินัย เคารพ กฎหมาย ผู้น้อยรู้จัก การเคารพผู้ใหญ่ ๘.๑ จัดเก็บสิ่งของเครื่องใช้ส่วนตนและ ส่วนรวม เป็นระเบียบเรียบร้อยเสมอ ๘.๒ แต่งกายสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย และเหมาะสมแก่กาลเทศะ ๘.๓ ปฏิบัติตามข้อตกลงระเบียบและ กฎหมายได้เหมาะสมตามวัย ๘.๔ เคารพเชื่อฟังพ่อแม่ ครูอาจารย์และ ผู้ใหญ่ ๙. มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ทำ รู้ ปฏิบัติตามพระราชดำรัส ๙.๑ มีสติ ควบคุมอารมณ์ตนเองได้อย่าง เหมาะสม
๑๓๕ เลือก ค่านิยม ๑๒ ประการ รายการประเมินพฤติกรรมที่พึงประสงค์/ ตัวชี้วัดความสำเร็จ ระดับคะแนน ๔ ๓ ๒ ๑ ของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว ๙.๒ คิดและแก้ปัญหาได้ด้วยเหตุผล ๙.๓ ปฏิบัติตนเป็นคนดีสม่ำเสมอ ๑๐. รู้จักดำรงตนอยู่โดยใช้ หลักปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียงตามพระราชดำรัส ของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว รู้จักอดออม ไว้ใช้เมื่อยามจำเป็นมีไว้ พอกินพอใช้ ถ้าเหลือก็ แจกจ่ายจำหน่าย และ พร้อมที่จะขยายกิจการ เมื่อมีความพร้อม เมื่อมี ภูมิคุ้มกันที่ดี ๑๐.๑ เป็นคนมีเหตุมีผล ไม่ใช้อารมณ์ตัดสิน ปัญหา ๑๐.๒ เป็นคนมีความพอประมาณแก่ตนเอง ในการใช้จ่าย ไม่ฟุ่มเฟือย ประหยัด อดออม ๑๐.๓ วางแผนการใช้จ่ายและการหารายได้ เหมาะสมตามวัย ๑๑. มีความเข้มแข็งทั้ง ร ่ า งก า ย แ ล ะจิตใจ ไม่ยอมแพ้ต่ออำนาจ ฝ่ายต่ำหรือกิเลส มี ความละอายเกรงกลัว ต่อบาปตามหลักของ ศาสนา ๑๑.๑ มีน้ำหนัก ส่วนสูง และสมรรถภาพ ทางกายผ่านเกณฑ์มาตรฐานเด็กไทย ๑๑.๒ ไม่กระทำผิดกฎระเบียบของโรงเรียน และกฎหมาย ๑๑.๓ ประพฤติตามหลักศาสนา ๑๒.คำนึงถึงผลประโยชน์ ของส่วนรวมและของ ชาติมากกว่าผลประโยชน์ ของตนเอง ๑๒.๑ เสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ๑๒.๑ ไม่ทำลายสิ่งของเครื่องใช้ที่เป็น ของส่วนรวม ๑๒.๓ อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ลงชื่อ..........................................ผู้ประเมิน .............../.................../.............. เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมอย่างสม่ำเสมอ ให้ ๔ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมบ่อยครั้ง ให้ ๓ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมบางครั้ง ให้ ๒ คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมตามค่านิยมน้อยครั้ง ให้ ๑ คะแนน
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ ๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระดับชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๑ รหัสวิชา ส ๒๑๒๒๑ รายวิชา เพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง ๑ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นไทย จำนวน ๙ ชั่วโมง เรื่องที่ ๕ ความเอื้อเฟอเผื่อแผ่ และเสียสละตอสังคม เวลา ๑ ชั่วโมง ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ครูผู้สอน สามเณรครองรัฐ ใจเรือง ๑. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และเสียสละเป็นคุณธรรมที่ทำให้สังคมมีแต่ความสงบสุข ย่อมเต็มไป ด้วยไมตรีดังนั้นการกระทำต่าง ๆ ที่เอื้อประโยชน์ต่อสังคมต้องกระทำโดยการอุดหนุน ให้ความ ช่วยเหลือโดยไม่หวังผลตอบแทน ซึ่งการกระทำเช่นนี้แสดงถึงการเป็นผู้มีจิตอาสาต่อสังคม ๒. จุดเน้น/ผลการเรียนรู้ จุดเนนที่ ๑ ความเปนไทย ๑.๑ ลักษณะที่ดีของคนไทย (มารยาทไทย กตัญ ูกตเวทีเอื้อเฟอเผื่อแผ เสียสละ) ผลการเรียนรู้ ๒) แสดงออกถึงความเอื้อเฟอเผื่อแผ่ และเสียสละตอสังคม จุดเนนที่ ๕ ความมีวินัยในตนเอง ๒.๑ ซื่อสัตยสุจริต ขยันหมั่นเพียรอดทน ใฝหาความรูตั้งใจปฏิบัติหนาที่ ยอมรับผลที่เกิด จากการกระทําของตนเอง ผลการเรียนรู้ ๑๐) ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง ๓. จุดประสงค์การเรียนรู้ ๓.๑ ด้านความรู้ (Knowledge) ๑) อธิบายหลักการเป็นผู้มีความเอื้อเฟอเผื่อแผ่ และเสียสละตอสังคมได้ ๓.๒ ด้านทักษะ (Skill) ๑) วิเคราะห์คุณค่าของการปฏิบัติตนเป็นผู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อผู้อื่น และสังคมได้ ๓.๓ ด้านคุณลักษณะ (Characteristic) ๑) ปฏิบัติตนเป็นผู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อผู้อื่นและสังคมได้ ๒) ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเองเกี่ยวกับความตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ต่อความ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคมได้ ๓) ตระหนักและเห็นคุณค่าของการปฏิบัติตนเป็นผู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละ ต่อผู้อื่นและสังคมได้
๑๓๗ ๔. สาระการเรียนรู้ • ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อสังคม • ความเสียสละต่อสังคม • คุณลักษณะของผู้มีวินัยในตนเอง - ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ ๕. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ๖. คุณลักษณะอันพึงประสงค์/ค่านิยม ๖.๑ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๑. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ๕. อยู่อย่างพอเพียง ๒. ซื่อสัตย์สุจริต ๖. มุ่งมั่นในการทำงาน ๓. มีวินัย ๗. รักความเป็นไทย ๔. ใฝ่เรียนรู้ ๘. มีจิตสาธารณะ ๖.๒ ค่านิยม ข้อที่ ๑๒ คำนึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวมและของชาติมากกว่าผลประโยชน์ของ ตนเอง ๗. เทคนิคการจัดการเรียนรู้/วิธีการจัดการเรียนรู้ วิธีการจัดการเรียนรู้แบบกระบวนการสร้างความคิดรวบยอด ๘. กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ ๘.๑ ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน ๑) ครูผู้สอนนำนักเรียนสวดมนต์ และนั่งสมาธิก่อนเข้าสู่บทเรียน ๒) ครูผู้สอนชี้แจงวัตถุประสงค์ขอบข่ายเนื้อหาประจำเรื่อง เกณฑ์และแนวปฏิบัติประจำ เนื้อหา และทบทวนเนื้อหาเดิมของสาระของการปฏิบัติมารยาทไทย ๓) ครูเปิดเพลงจิตอาสาให้นักเรียนได้ร่วมกันฟัง และร่วมกันร้องเพลง
๑๓๘ ๘.๒ ขั้นสอน ขั้นที่ ๑ สังเกต ๑) ครูเปิดคลิปข่าววาตภัย หัวข้อข่าวว่า “"พายุฤดูร้อน" ถล่มโคราช ปภ.เร่งสำรวจ ความเสียหาย ช่วยเหลือผู้ประสบภัย” ให้นักเรียนดูสังเกตร่วมกันวิเคราะห์สถานการณ์จาก เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ตัวอย่างคำถาม จากข่าวดังกล่าวนักเรียนคิดว่า แสดงให้เห็นถึงความรัก ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อผู้อื่นของคนไทยอย่างไรบ้าง นักเรียนเคยปฏิบัติตนเป็นผู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อ ผู้อื่นอย่างไรบ้าง และผลของการปฏิบัติเป็นอย่างไร หากนักเรียนได้มีส่วนร่วมในการแสดงความเอื้อเฟื้อและเสียสละ จากข่าวที่ได้ศึกษา นักเรียนจะมีส่วนร่วมอย่างไรบ้าง ขั้นที่ ๒ จำแนกความแตกต่าง ๒) ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๘ กลุ่ม กลุ่มละเท่าๆ กัน ในการทำประเด็นกับผังมโนทัศน์ วิพากษ์ถึงการเป็นผู้รู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคมโดยแบ่งเป็น ๒ ประเด็น คือ (๑) ผลที่ได้ของการเป็นผู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม (ด้านบวก) (๒) ผลที่ได้ของการไม่รู้จักเป็นผู้ไม่รู้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม (ด้านลบ) โดยจำแนกประเด็นเป็นสองฝั่งกระดาษลงในกระดาษที่ครูเตรียมไว้ให้ในเวลา ๕ นาที โดยเขียนให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ซึ่งข้อมูลที่ได้มาเกิดจากประสบการณ์ผู้เรียน และแหล่งข้อมูล อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ๓) เมื่อแต่ละกลุ่มทำเนื้อหาครบแล้ว ครูผู้สอนให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอ ความรู้จากที่แต่ละกลุ่มหน้าชั้นเรียนทุกกลุ่ม ในระหว่างที่แต่ละกลุ่มนำเสนอให้นักเรียนจดประเด็นที่ น่าสนใจหรือมีหัวข้อที่เหมือนและคล้ายกับกลุ่มของตน ขั้นที่ ๓ หาลักษณะร่วม ๔) จากการที่นักเรียนนำเสนอแล้วครูก็ให้นักเรียนร่วมกันพิจารณาภาพรวมในรูปแบบ การรับรู้ด้วยการเสวนาระหว่างกลุ่ม เพื่อสรุปเป็นหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติตนทั้งความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และเสียสละต่อสังคม ขั้นที่ ๔ ระบุชื่อความคิดรวบยอด
๑๓๙ ๕) ครูให้นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าสิ่งที่รับรู้ร่วมกันเป็นอย่างไร และมีวิธีการในการ กระทำอย่างไรบ้างจากสิ่งที่นักเรียนหาแนวร่วมร่วมกัน โดยร่วมกันแสดงความเห็นแบบประชาธิปไตย ว่าสามารถกระทำได้หรือไม่ ๖) จากการร่วมระบุสิ่งที่เรียนรู้ร่วมกัน โดยกำหนดความคิดรวบยอดทิศทางในการ ปฏิบัติตามวิธีการที่กำหนดร่วมกัน ขั้นที่ ๕ ทดสอบและนำไปใช้ ๗) ครูให้ผู้เรียนตรวจสอบสิ่งที่กำหนดว่าเห็นด้วยหรือไม่ ผ่านการตรวจสอบความเข้าใจ ในใบงานที่ ๑.๕ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม ๘) ครูกำหนดให้นักเรียนบันทึกกิจกรรมรวบยอดที่นำสู่การปฏิบัติ โดยแสดงถึงความ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคมของกิจกรรมรวบยอด เรื่อง บันทึกของเด็กดีมีจิตอาสาเป็น ระยะเวลา ๑ เดือนพร้อมกำหนดวันส่ง และแบบบันทึกกิจกรรมสมาชิกของสังคม “ลูกน้ำเงิน - ชมพู” ๘.๓ ขั้นสรุป ๑) ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปเนื้อหาสาระจากเรื่องความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อ สังคมในรูปแบบแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ๙. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์ ทำใบงานที่ ๑.๕ ใบงานที่ ๑.๕ ร้อยละ ๖๐ ผ่านเกณฑ์ ทำกิจกรรมปลูกความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และ เสียสละต่อสังคม - บันทึกของเด็กดีมีจิตอาสา - แบบบันทึกกิจกรรมสมาชิก ของสังคม“ลูกน้ำเงิน - ชมพู” ร้อยละ ๖๐ ผ่านเกณฑ์ สังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล แบบสังเกตพฤติกรรมการ ทำงานรายบุคคล ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม แบบสังเกตพฤติกรรมการ ทำงานกลุ่ม ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ ประเมินความสามารถในการสื่อสาร ค ว า ม ส า ม า ร ถ ใ น ก า ร ค ิ ด แ ล ะ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต แบบประเมินสมรรถนะสำคัญ ของผู้เรียน ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตความมีวินัย มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย และมีจิตสาธารณะ แบบประเมินคุณลักษณะอัน พึงประสงค์ ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ สังเกตการคำนึงถึงผลประโยชน์ของ ส ่ ว น ร ว ม แ ล ะ ข อ ง ช า ต ิ ม า ก ก ว่า ผลประโยชน์ของตนเอง แบบประเมินค่านิยมหลักของ คนไทย ๑๒ ประการ ระดับคุณภาพ ๒ ผ่านเกณฑ์ ๑๐. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
๑๔๐ ๑๐.๑ สื่อการเรียนรู้ ๑) หนังสือกิจกรรม หน้าที่พลเมือง ๑-๒ ม.๑ ๒) หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง ๑ - ๒ ๓) หนังสือเรียน หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม ม.๑ ๔) ใบความรู้เรื่อง ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม ๕) ใบงานที่ ๑.๕ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม ๖) แบบบันทึกของเด็กดีมีจิตอาสา ๗) แบบบันทึกกิจกรรมสมาชิกของสังคม “ลูกน้ำเงิน - ชมพู” ๘) คลิปวิดีโอการแสดงถึงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม ๑๐.๒ แหล่งการเรียนรู้ ๑) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ - เว็บไซต์บ้านเรียนรู้ออนไลน์ รายวิชาเพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง ม.๑ - www.youtube.com
๑๔๑ บันทึกผลการจัดการเรียนรู้ ๑. ด้านความรู้ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๒. ด้านทักษะ/กระบวนการ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๓. ด้านคุณลักษณะ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๔๒ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๔. ปัญหา/อุปสรรค ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๕. แนวทางการแก้ไขและพัฒนา ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ๖. ผลการดำเนินการ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๔๓ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… (สามเณรครองรัฐ ใจเรือง) นิสิตฝึกปฏิบัติการสอนในสถานศึกษา …………./…...……../………….. ความคิดเห็นของอาจารย์นิเทศก์ ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. (นายทวีโชค เหรียญไกร) อาจารย์นิเทศก์ …………./…...……../………….. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. ………………………………………………………………. (นางเจริญลักษณ์ เหมือนจันทร์) ครูพี่เลี้ยง/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ………./…...……../…………..
๑๔๔ บทเพลง จิตอาสา ประพันธ์คำร้อง – ทำนองโดย ชวัลวิทย์ ยิ่งยศเสนี เรียบเรียงโดย ทฤษฎี ศรีม่วง พร้อมเสียสละ จิตอาสาเราภาคภูมิใจ พร้อมที่จะให้ โดยไม่หวัง สิ่งใดตอบแทน ทำด้วยสองมือ และจิตใจยิ่งใหญ่สุดแสน น้ำใจไม่เคยขาดแคลน เรา จิตอาสา มุ่งมั่น ทำด้วยจิตที่คิดจะให้ ด้วยแรงกาย บวกแรงใจ และจิตศรัทธา เหงื่อที่ริน เหงื่อที่ไหล คุ้มกับสิ่งที่ได้กลับมา เป็นพลังนำพาสู่ความสุขใจ มุ่งมั่น ทำด้วยจิต ที่คิดทำดี ปรารถนา ให้โลกนี้ น่าอยู่สดใส ช่วยกันทำ เพื่อส่วนรวม เท่าที่มี เท่าที่ทำไหว นำสายธารน้ำใจ ไหลไปทั่วแดน พร้อมเสียสละ จิตอาสาเราภาคภูมิใจ พร้อมที่จะให้ โดยไม่หวัง สิ่งใดตอบแทน ทำด้วยสองมือ และจิตใจยิ่งใหญ่สุดแสน น้ำใจไม่เคยขาดแคลน เรา จิตอาสา มุ่งมั่น ทำด้วยจิตที่คิดจะให้ ด้วยแรงกาย บวกแรงใจ และจิตศรัทธา เหงื่อที่ริน เหงื่อที่ไหล คุ้มกับสิ่งที่ได้กลับมา เป็นพลังนำพาสู่ความสุขใจ มุ่งมั่น ทำด้วยจิต ที่คิดทำดี ปรารถนา ให้โลกนี้ น่าอยู่สดใส ช่วยกันทำ เพื่อส่วนรวม เท่าที่มี เท่าที่ทำไหว นำสายธารน้ำใจ ไหลไปทั่วแดน พร้อมเสียสละ จิตอาสาเราภาคภูมิใจ พร้อมที่จะให้ โดยไม่หวัง สิ่งใดตอบแทน ทำด้วยสองมือ และจิตใจยิ่งใหญ่สุดแสน น้ำใจไม่เคยขาดแคลน เรา จิตอาสา
๑๔๕ ใบความรู้ เรื่อง ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต่อสังคม ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และความเสียสละ เป็นคุณธรรมสำคัญที่คนในสังคมควรยึดถือและนำมา ปฏิบัติต่อกัน เพราะจะช่วยให้สังคมไทยอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ทุกคนต่างมีน้ำใจ ช่วยเหลือเกื้อกูล ซึ่งกันและกัน เกิดเป็นความรัก ความสามัคคี สังคมก็ย่อมเข้มแข็ง มีความปลอดภัยและน่าจะอยู่ ทั้งนี้ จะเกิดขึ้นได้ย่อมมาจากการปฏิบัติของทุกคน ๑.๑ ความหมายของความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ หมายถึง การมีน้ำใจกว้างขวาง มีมิตรไมตรีต่อกัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การแบ่งปันให้กัน ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต้องทำด้วยความจริงใจและเต็มใจ โดยไม่หวังสิ่งใดตอบแทน เช่น แบ่งขนมให้เพื่อนเวลาเพื่อนหิว เป็นต้น ๑.๒ ลักษณะของผู้ที่มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ๑.๒.๑ เป็นคนมีน้ำใจ: มักให้ความช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนอยู่เสมอ โดยการ ช่วยเหลือจะทำอย่างเต็มกำลังที่ตนเองสามารถช่วยได้ และไม่หวังผลตอบแทนใดๆฃ ๑.๒.๒ คำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม: เป็นผู้ที่ถือเอาประโยชน์ของส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ไม่กระทำสื่งใดๆ ที่เป็นการฉกฉวยผลประโยชน์ให้กับตนเอง ไม่เอารัดเอาเปรียบผู้อื่นได้ ๑.๒.๓ มีความปราณี: ปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความจริงใจ มีไมตรีที่ดีต่อคนรอบข้างเสมอ ไม่ดูหมื่นเหยีดหยามผู้อื่น แต่ให้ความเคารพในศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์และสิทธิเสรีภาพของทุกคน อย่างเท่าเทียมกัน ๑.๒.๔ ไม่คิดร้ายต่อผู้อื่น: คิดและปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเมตตา มองโลกในแง่ดี ไม่ กระทำในสิ่งที่สร้างความเดือดร้อนหรือเสียมเสียต่อผู้อื่น ๑.๓ การปลูกฝังความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ครอบครัว สถานศึกษา ชุมชน สังคม ๑. ปลูกฝังให้สมาช ิกใน ครอบครัวมีเมตตา กรุณา มีจิตที่อ่อนโยนต่อผู้อื่น ๒. พ่อแม่และคนในครอบครัว เป็นแบบอย่างที่ดีในการ เป็นผู้รู้จักให้ เอื้อเฟื้อ แบ่งปันแก่ผู้อื่น ๑. จัดกิจกรรมเพื่อปลูกฝัง ค ุ ณ ธ ร ร ม ค ว า ม เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เช่น สอน หนังสือให้น้อง บริจาค ส ิ ่ ง ข อ ง ช ่ ว ย เ ห ลื อ ผู้ด้อยโอกาส กิจกรรมจิต อาสาช่วยเหลือสัง ๒. ยกย่องชมเชยผู้ที่ทำดี ๑. จัดกิจกรรมจิตอาสาพัฒนา ชุมชน เพื่อให้สมาชิกได้มี โอกาสเข้าร่วมทำกิจกรรม ๒. ยกย่อง ชมเชย ผู้ที่เป็น แบบอย่างในการทำดี ๑. ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่
๑๔๖ ๒.๑ ความหมายของความเสียสละ ความเสียสละ หมายถึง การช่วยเหลือผู้อื่นด้วยการให้ เป็นคุณธรรมของผู้เจริญแล้ว ทั้งนี้ การ เสียสละสามารถทำได้หลายรูปแบบ เช่น การเสียสละความสุข ทรัพย์สมบัติ เวลา ความคิด แรงงาน หรือแม้กระทั่งสละชีวิตเพื่อประโยชน์สุขของส่วนรวม ๒.๒ ลักษณะของผู้ที่มีความความเสียสละ ผู้ที่ถือได้ว่ามีความเสียสละมีลักษณะ ดังนี้ ๒.๒.๑ ไม่เห็นแก่ตัว ไม่มีความละโมบโลภมาก รู้จักแบ่งปันเพื่อช่วยเหลือผู้ที่ตกทุกข์ได้ ยากโดยเสียสละกำลังกาย กำลังทรัพย์ หรือองค์ความรู้ ๒.๒.๒ เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม การกระทำสิ่งต่างๆ เพื่อช่วยเหลือสังคม ไม่ถือเอา ประโยชน์ส่วนตนเป็นที่ตั้ง ไม่นำผลประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าส่วนตน ๒.๒.๓ ไม่เอารัดเอาเปรียบ มีจิตใจกว้างขวาง เป็นผู้ให้มากกว่าผู้รับ ช่วยเหลือผู้อื่นโดย ไม่คำนึงถึงความได้เปรียบหรือเสียเปรียบ ๒.๒.๔ ยอมเสียสละความสุขของตนเอง ช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่ย่อท้อต่อความลำบากหรือ อุปสรรคต่างๆ โดยคำนึงถึงความสุขของสังคมส่วนรวมเป็นหลัก ๒.๒.๕ เป็นผู้ให้อย่างแท้จริง รู้จักให้ผู้อื่น โดยไม่หวังผลตอบแทน หรือผลประโยชน์ใดๆ ๒.๓ การปฏิบัติตนตามประเภทของการเสียสละสิ่งต่างๆ เพื่อส่วนรวมและ สังคม ๑. การเสียสละสิ่งของ เช่น บริจาคสิ่งของเพื่อช่วยเหลือ ผู้ด้อยโอกาส ๒ . ก า ร ป ฏิ บั ติ ต น เ ป็ น ผู้ เสียสละต่อส่วนรวม เช่น ร่วม ปลูกป่าในชุมชน ร่วมทําความ สะอาดวัด ๓. การเสียสละทางกาย เ ช่ น ร่ ว ม กั น ส ร้ า ง สาธารณประโยชน์ใน ชุมชน ๔. การเสียสละทางวาจา เช่น ให้คําปรึกษากับเพื่อนเพื่อ คลี่คลายปัญหาให้กําลังใจ คน ทํ า งา น ปล อ บ ใจ ค น ที่ ท้อถอย ๕. การเสียสละทางใจ เช่น ปล่อยวางความรู้สึก อารมณ์ ที่มีผลกระทบต่อผู้อื่น ไม่โกรธ ไม่อิจฉาผู้อื่น ๒. ความเสียสละต่อสังคม