แผนวิชา ประวัติศาสตร์เครื่องประดับ

381 4. กลุ่มงานเครื่องตกแต่ง คือ งานช่างทองหลวงที่จัดสร้างขึ้นเพื่อประดับตกแต่งตามอาคารสถานที่ ตกแต่งให้เกิดความ สวยงาม รูปแบบชิ้นงานเช่น พระแท่น บุษบก พระที่นั่ง ที่ประทับ เทวรูปเทวดาตกแต่งประกอบพื้นที่ แจกัน ที่ตั้งที่วาง เป็นต้น ชิ้นงานเหล่านี้จะใช้ตกแต่งเพื่อให้เกิดความสง่างามของตัวอาคาร ในบางพื้นที่ ที่มีความส าคัญเช่นวัดพระศรีรัตนศาสดาราม จะมีชิ้นงานศิลปกรรมหลวงประดับตกแต่งโบสถ์ วิหาร อย่างวิจิตรอลังการ ชิ้นงานมีความงดงาม มีความประณีตในการจัดสร้าง มีขั้นตอนในการจัดสร้างในแต่ ละชิ้นงานที่มีความซับซ้อนในเชิงช่าง

382

383

384 5. กลุ่มงานเบ็ดเตล็ดทั ่วไป คืองานช่างทองหลวงที่จัดสร้างขึ้นโดยทั่วไป เป็นเครื่องประดับตกแต่งร่างกาย เป็นของที่ระลึก หรือของช าร่วย หรือของสะสมที่มีมูลค่า รูปแบบเอกลักษณ์ชิ้นงานไม่มีรูปแบบในการจัดท าชิ้นงานที่ ชัดเจน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์และรสนิยมของผู้ให้สร้างและท าชิ้นงาน เช่นเครื่องประดับส าหรับสวมใส่ ในโอกาสต่างๆ หรือของที่ระลึกเนื่องในวโรกาสที่ส าคัญ หรือในบางชิ้นงานจัดท าขึ้นเพื่อความสวยงาม ไม่เน้นประโยชน์ใช้สอย

385

386

387

388

389 แผนการจัดการเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะ หน่วยที่4 วิชา ประวัติศาสตร์เครื่องประดับไทย รหัสวิชา 30215-2306 สอนครั้งที่ 15 ชั่วโมงรวม 14 ชื่อหน่วยการเรียนรู้รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานเครื่องประดับในประเทศไทย เรื่อง รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุนและลงยาสี จ านวนชั่วโมง 2 สัปดาห์ที่ 15-18 เรื่อง กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ/เครื่องมือ การประเมิน เวลา เกณฑ์ การ ประเมิน 15.รูปแบบ เอกลักษณ์ เทคนิค งานสลัก ดุนและลง ยาสี 15.1 น าเข้าสู่บทเรียนสอบถามประสบการณ์ความรู้ เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุนและลง ยาสีที่นักศึกษาได้ผ่านการเรียนรู้หรือเคยมี ประสบการณ์ 15.2 ทดสอบความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน สลักดุนและลงยาสี 15.3 อธิบายที่มาของรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานสลัก ดุนและลงยาสีที่ปรากฎหลักฐานด้านงาน เครื่องประดับในเขตพื้นที่ในประทศไทย 15.4 อธิบายลักษณะรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุน และลงยาสี 15.5 อธิบายเทคนิคการท างานเครื่องประดับรูปแบบ เอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุนและลงยาสี 15.6 ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิค งานสลักดุนและลงยาสีที่นักศึกษาเข้าใจ 15.7 ให้นักศึกษาตอบค าถามลักษณะเครื่องประดับ รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุนและลงยาสี การซักถาม แบบทดสอบก่อน เรียน ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont บรรยาย/อภิปราย ตอบค าถาม/ อภิปราย 10 นาที 10 นาที 10 นาที 30 นาที 30 นาที 10 นาที 10 นาที

390 15.8 สรุปความรู้ในการเรียนเรื่องรูปแบบเอกลักษณ์ เทคนิคงานสลักดุนและลงยาสี การประเมินผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนเรื่อง รูปแบบ เอกลักษณ์เทคนิคงานสลักดุนและลงยาสีในการประเมิน ความรู้นักศึกษาต้องตอบค าถามถูกต้องอย่างน้อย 6 ข้อ จากข้อสอบทั้งหมด10 ข้อ บรรยาย ข้อสอบประเมิน ความรู้ 10 นาที สอบ ประเมิน ความรู้ คะแนนผ่าน เกณฑ์ค่า ระดับ คะแนนร้อย ละ 60

391 รปูแบบเอกลกัษณ ์ เทคนิคงานสลกัดนุและลงยาสี เทคนิคเชิงช่างในการทา เครื่องประดบัทบัทรวง ประกอบด้วย 1. งานสลักดุน 2. งานลงยาสี 1. งานสลักดุน สลักดุน เป็นงานฝีมือหมวดหนึ่งของงานช่างไทย อยู่ใน ‘ช่างสิบหมู่’ ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา งานสลักดุนที่เกิดขึ้นมาในอดีต บ่งบอกว่าราชส านักมีการสร้างสรรค์ชิ้นงานเพื่อใช้ในราชส านักของ ซึ่งมี ลวดลายต่างกัน แล้วจึงค่อยๆ แพร่ออกนอกวังหลวง ลักษณะงานสลักดุนมีวิธีการคือน าแผ่นโลหะที่ ต้องการสลักดุน มารีดหรือเคาะแผ่ผิวโลหะเป็นแผ่นบางๆ ให้ได้ขนาดที่ต้องการ น าแผ่นโลหะมาสลัก เส้นให้เกิดลวดลายตามที่ออกแบบ แล้วใช้สิ่วเคาะด้วยค้อนดุนบนผิวโลหะให้เกิดเป็นมิติความสูงขึ้นมา เก็บรายละเอียดผิวด้านหน้าด้วยสิ่ว แผ่นโลหะที่รองรับการสลักดุนนิยมติดบนกะบะชัน โดยน าเอาชันที่ เคี่ยวจนเหลวตามส่วนประกอบเทลงบนกะบะชันแล้วน าแผ่นโลหะมาติดบนผิวชัน ชิ้นงานการสลักดุนเมื่อเสร็จแล้วจึงมีความคล้ายกับงานปั้นนูนต ่าและนูนสูง เพียงแต่เทคนิคเชิง ช่างในการท าลวดลายให้เกิดมิติ ใช้การสลักดุนด้วยเครื่องมือค้อนและสิ่วสลักดุนหลายขนาด ใช้ในการ สร้างสรรค์ชิ้นงาน งานสลักดุน เดิมเรียกกันว่างานบุดุน เพราะจะใช้โลหะเป็น แผ่นบางๆ แล้วไปหุ้มบน วัสดุที่มีรูปทรงแล้ว กล่าวคือหุ้มข้างนอกวัตถุเดิม เพื่อให้เกิดความพิเศษ เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เช่น การ บุทองค าบนขันเงิน พานเงิน หรือพระพุทธรูป เป็นต้น แต่ปัจจุบันไม่ค่อยนิยม เพราะวัสดุในปัจจุบันหา ได้ง่าย นิยมท าเป็นการหล่อชิ้นงาน หรือการเคาะขึ้นรูปชิ้นงานแทน งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

392 รูปแบบเอกลักษณ์เงานสลักดุน เทคนิคเชิงช่างงานสลกัดนุเครื่องประดบัทบัทรวง

393 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

394 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

395 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

396 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง งานสลักดุน เครื่องประดับทับ ทรวง

397 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

398 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

399 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

400 งานสลักดุน เครื่องประดับทับทรวง

401 2. งานลงยาสี งานเครื่องประดับทองค าที่มีลวดลายและสีสันอื่นๆเพิ่มเติมจากสีทองค า ซึ่งการลงยาคือการใช้ สีหรือน ้ายามีการแต่งแต้มลงบนลวดลายที่ช่างทองออกแบบ โดยส่วนใหญ่แล้วมักจะใช้สีแดง สีเขียว สี น ้าเงิน สีขาว และสีฟ้า ซึ่งการลงยาจะมีทั้งหมดอยู่ 2 วิธี ได้แก่ ลงยาร้อน และ ลงยาเย็น ยาสีร้อน เป็นก้อนเล็กๆก่อนที่จะใช้ต้องน าไปบดให้เป็นผง และแตะน ้าเล็กน้อย แล้วจึงค่อยแต่งแต้มสีลง บนลวดลายของเครื่องประดับทองค า จากนั้นจึงค่อยใช้ไฟเป่าเพื่อให้ตัวสีนั้นติดกับทองค า ยาสีราชาวดี เป็นยาสีที่นิยมลงในงานช่างทองหลวงในรัชสมัยรัชกาลที่ 1 ในความหมายการลงยาราชาวดียัง หมายถึงสีฟ้า ที่เป็นสีทรงโปรดประจ ารัชกาล ในปัจจุบันความหมายลงยาสีราชาวดีประกอบด้วย ยาสี สีแดง,สีเขียว, สีขาว,สีชมพู และสีฟ้า การลงยาเย็น เป็นเซรามิคชนิดหนึ่ง มีลักษณะเหมือนสีน ้าทั่วไป วิธีการท านั้นจะแต่งแต้มน ้ายาลงไปในบริเวณที่ ต้องการลงยา แล้วอบต่อด้วย UV ให้แห้งจากนั้นจึงเป็นการเสร็จสมบูรณ์ การลงยาทองค าเป็นเทคนิคการตกแต่งเครื่องประดับที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ เพราะนอกจาก ความสวยงามแล้วยังสามารถเพิ่มคุณค่าและมูลค่าของเครื่องประดับได้อีกด้วย ในสมัยกรุงศรีอยุธยา มี การติดต่อซื้อขายทองลงยา เป็นครั้งแรกๆที่เครื่องประดับลงยาทองค าเป็นที่รู้จักของคนไทย เนื่องจากใน สมัยกรุงศรีอยุธยานั้นได้มีการติดต่อซื้อขายทองลงยาจากต่างประเทศ เช่น เปอร์เซีย กรีก อียิปต์จีน และโรมัน ซึ่งในประเทศเหล่านี้ได้มีความนิยมอยู่ก่อนแล้ว และในช่วงหลังของสมัยกรุงศรีอยุธยาจน มาถึงต้นสมัยกรุงสุโขทัยยังมีการนิยมลงยาตกแต่งบนภาชนะอีกด้วย ซึ่งจะเป็นจ าพวกเครื่องใช้ ราชูปโภคต่างๆของพระมหากษัตริย์ในยุคนั้น การลงยาทองค านั้นมีความนิยมสูงสุดในช่วงของสมัย รัชกาลที่ 4 รูปแบบเอกลักษณ์เงานลงยาสี

402 งานลงยาสีเครื่องประดับทับทรวง

403 งานลงยาสีเครื่องประดับทับทรวง

404 งานลงยาสีเครื่องประดับทับทรวง

405 งานลงยาสีเครื่องประดับทับทรวง

406 งานลงยาสี ขันน ้าเสวยทองค าลงยา พร้อมจอกทองค าลงยา

407 งานลงยาสีขันสรงพระพักตร์ทองค าลงยาพร้อมพานรอง

408 งานลงยาสีพระสุพรรณศรีทองค าลงยา

409 แผนการจัดการเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะ หน่วยที่4 วิชา ประวัติศาสตร์เครื่องประดับไทย รหัสวิชา 30215-2306 สอนครั้งที่ 16 ชั่วโมงรวม 12 ชื่อหน่วยการเรียนรู้รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานเครื่องประดับในประเทศไทย เรื่อง รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงินถมทอง จ านวนชั่วโมง 2 สัปดาห์ที่ 15-18 เรื่อง กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ/เครื่องมือ การประเมิน เวลา เกณฑ์ การ ประเมิน 16.รูปแบบ เอกลักษณ์ เทคนิค งานถมเงิน ถมทอง 16.1 น าเข้าสู่บทเรียนสอบถามประสบการณ์ความรู้ เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงินถมทอง ที่นักศึกษาได้ผ่านการเรียนรู้หรือเคยมีประสบการณ์ 16.2 ทดสอบความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน ถมเงินถมทอง 16.3 อธิบายความเป็นมารูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถม เงินถมทองและเขตพื้นที่ปรากฎหลักฐานรูปแบบ เอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงินถมทองในเขตพื้นที่ใน ประทศไทย 16.4 อธิบายลักษณะรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงิน ถมทอง 16.5 อธิบายการท าชิ้นงานรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน ถมเงินถมทอง 16.6 ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิค งานถมเงินถมทองที่นักศึกษาเข้าใจ 16.7 ให้นักศึกษาตอบค าถามลักษณะเครื่องประดับ รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงินถมทอง การซักถาม แบบทดสอบก่อน เรียน ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont บรรยาย/อภิปราย ตอบค าถาม/ อภิปราย 10 นาที 10 นาที 10 นาที 30 นาที 30 นาที 10 นาที 10 นาที

410 16.8 สรุปความรู้ในการเรียนเรื่องรูปแบบเอกลักษณ์ เทคนิคงานถมเงินถมทอง การประเมินผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนเรื่อง รูปแบบ เอกลักษณ์เทคนิคงานถมเงินถมทอง ในการประเมิน ความรู้นักศึกษาต้องตอบค าถามถูกต้องอย่างน้อย 6 ข้อ จากข้อสอบทั้งหมด10 ข้อ บรรยาย ข้อสอบประเมิน ความรู้ 10 นาที สอบ ประเมิน ความรู้ คะแนนผ่าน เกณฑ์ค่า ระดับ คะแนนร้อย ละ 60

411 รปูแบบเอกลกัษณ ์ เทคนิคงานถมเงินถมทอง งานถมทอง

412 งานถมทอง

413 งานถมทอง

414 งานถมทอง

415 งานถมทอง

416 งานถมทอง

417 งานถมทอง

418 งานถมเงิน

419 งานถมเงิน

420 งานถมเงิน

421 งานถมเงิน

422 งานถมเงิน ผอบถมตะทองทรงไข่ เขียนลายกัดกรดลายกอบัว ยอดปริกทองค าสลักดุนประดับเพชร

423 ผอบถมตะทองทรงกลีบมะยม ลายดอกพุดตานใบเทศ

424 ผอบถมตะทองทรงไข่ ลายก้านขด ยอดปริกทองค า สลักดุนทองค าประดับเพชร

425 ตลับถมตะทองทรงผลมังคุด ประดับเพชร

426 แผนการจัดการเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะ หน่วยที่4 วิชา ประวัติศาสตร์เครื่องประดับไทย รหัสวิชา 30215-2306 สอนครั้งที่ 17 ชั่วโมงรวม 12 ชื่อหน่วยการเรียนรู้รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานเครื่องประดับในประเทศไทย เรื่อง รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานคร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะ จ านวนชั่วโมง 2 สัปดาห์ที่ 15-18 เรื่อง กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ/เครื่องมือ การประเมิน เวลา เกณฑ์ การ ประเมิน 17.รูปแบบ เอกลักษณ์ เทคนิค งาน คร ่าเงิน คร ่าทอง และงาน แกะโลหะ 17.1 น าเข้าสู่บทเรียนสอบถามประสบการณ์ความรู้ เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานคร ่าเงิน คร ่าทองและงานแกะโลหะที่นักศึกษาได้ผ่านการ เรียนรู้หรือเคยมีประสบการณ์ 17.2 ทดสอบความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน คร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะ 17.3 อธิบายความเป็นมารูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน คร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะและเขตพื้นที่ ปรากฎหลักฐานรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานถม เงินถมทองในเขตพื้นที่ในประทศไทย 17.4 อธิบายลักษณะรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน คร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะ 17.5 อธิบายการท าชิ้นงานรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงาน คร ่าเงินคร ่าทองและงานเกะโลหะ การซักถาม แบบทดสอบก่อน เรียน ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont ใบความรู้/Power piont บรรยาย/อภิปราย 10 นาที 10 นาที 10 นาที 30 นาที 30 นาที 10 นาที

427 17.6 ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรูปแบบเอกลักษณ์เทคนิค งานคร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะที่นักศึกษา เข้าใจ 17.7 ให้นักศึกษาตอบค าถามลักษณะเครื่องประดับ รูปแบบเอกลักษณ์เทคนิคงานคร ่าเงินคร ่าทองและงาน แกะโลหะ 17.8 สรุปความรู้ในการเรียนเรื่องรูปแบบเอกลักษณ์ เทคนิคงานคร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะ การประเมินผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนรูปแบบเอกลักษณ์ เทคนิคงานคร ่าเงินคร ่าทองและงานแกะโลหะ ในการ ประเมินความรู้นักศึกษาต้องตอบค าถามถูกต้องอย่างน้อย 6 ข้อจากข้อสอบทั้งหมด10 ข้อ ตอบค าถาม/ อภิปราย ข้อสอบประเมิน ความรู้ 10 นาที 10 นาที สอบ ประเมิน ความรู้ คะแนนผ่าน เกณฑ์ค่า ระดับ คะแนนร้อย ละ 60

428 รปูแบบเอกลกัษณ ์ งานครา ่เงินครา ่ทอง ตลับคร ่าเงินคร ่าทองทรงผลฟักทอง ลายดอกพุดตาน ประดับเพชร

429 ผอบคร ่าเงินคร ่าทองทรงไข่ ลายก้านขด ตกแต่งพลอยนพเก้า ประดับเพชรและไข่มุก

430 ตลับคร ่าเงินคร ่าทองทรงผลมังคุด ประดับเพชร