E-PORTFOLIO DB180173

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

3. Landing valve
- Dipasang di setiap tingkat bangunan.
- Jarak dari landai tidak kurang daripada 750mm.
- Disertakan dua gulung hos dan nozzle jet/spray
- Pegeluaran air 250 – 300 gpm
- Tekanan 65 - 75 psi.

4. Sprinkler head.
Cara pemasangan

1.2.7 Alat pemadam api
Media Pemadaman
Terdapat beberapa media pemadaman untuk mencegah atau memadamkan
kebakaran iaitu:
a. Air
b. Debu pemadaman (extinguishing powder)
c. Gas (carbon dioxide, argon, nitrogen, dsb.)
d. Foam

Unit 1 -11

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Klasifikasi Kebakaran
Kebakaran dapat diklaskan agar dapat memberi criteria pemadam yang efektif:

Jenis Pemadam api

Cara menggunakan alat pemadam api
Unit 1 -12

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Unit 1 -13

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

1.2.8 Sistem Penggera Kebakaran (fire alarm system)
Antara perlindungan kebakaran jenis aktif ini termasuklah Fire Alarm System. Tujuan utama
pemasangan alat kebakaran ialah untuk mengesan kebakaran di peringkatawal.Biasanya alat
pengesan ini diletakkan di bahagian atas tempat yangdilindungi. Sebagaimana yang telah
diketahui bahawa sesuatu kebakaran akanmenghasilkan haba, asap dan api.Sistem Fire Alarm
System mempunyai beberapa bahagian komponen penting, komponen tersebut ialah:-

1. Pengesan “Detector”
2. Panel Kawalan “Control Panel”
3. Loceng Kecemasan

Rajah: Blok Fire Alarm System

1. Pengesan “Detector”

a. Pengesan Asap (Smoke Detector)
Pengesan asap biasanya berbentuk bulat dan di tepinya terdapat lubang-lubang halus
untuk membenarkan asap dan udara masuk ke dalamnya. Pengesan asap biasanya
diletakkan jauhdaripada lubang angin dan ianya diletakkan di atas bangunan.
Sekiranya pengesan ini terletak berhampiran dengan lubang angin maka kecekapan
pengesan ini akan berkurangan. Antarakaedah mengesan asap yang penting sekali
ialah jenis pengesan pengionan dan pengesan jenis ‘obscuration’.
i. Pengesan pengionan (Ionisation Detector)
Badan pengesan ini merupakan satu tabung bulat dan memanjang dan terdapat
jejaringdawai halus dibahagian tepi sebelah bawahnya. Ini bertujuan untuk
membenarkanudara dan asap masuk ke dalam kebuk.Di dalam kebuk ini ia
dilengkapkan dengan dua elektrod yang disambungkan kepadadua dawai melalui
penguat dan terus ke litar amaran. Di bahagian atas di sebelah dalamdipasangkan
dengan sumber radio aktif. Dalam keadaan biasa, pengerakan ion-ion diantara dua
elektrod akan mengurangkan halangan angin dan akan menyebabkan hanyasedikit
arus elektrik yang mengalir keluar ke litar. Oleh kerana arus elektrik ini
Unit 1 -14

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

rendah,maka penguat akan dapat menguatkan arus ini. Apabila berlaku kebakaran,
asap akan masuk ke dalam kebuk dan akan melekat kepadaion-ion kerana tarikan
kuasa elektrik dan akan melambatkan pengerakan. Ini akanmenyebabkan arus
elektrik berkurangan. Apabila ia terjadi dan jumlahnya di bawah takat yang
dihadkan, penguat akanmembunyikan amaran.
Dalam keadaan biasa punca cahaya yang dipancarkan akan terusmemancarkan
cahayanya secara melintang. Tetapi apabila berlaku kebakaran, asap yangmasuk
akan menghalang pancaran cahaya tadi dan dengan ini akan menyebabkancahaya
itu akan terpesong ke set foto elektrik.

ii. Jenis Optical
Alat ini direka dengan menggunakan dua komponen penting yang mengawal
pergerakkan untuk berfungsi. Komponent tersebut ialah “Light Source” dan
“Photo Electric Cell”.

Terdapat dua jenis “Optical Detector” iaitu
1. “The Light -nscatter Type” dan
2. “Obstruction Type”

i) “The Light –Scatter type”
Alat ini merupakan seperti satu tabung bulat pendek dan dibuat dari bahan yangtidak
tembus udara. Di dalamnya dipasangkan dengan punca cahaya dan “Photo - electric
cell” di bahagian atas. Pada bahagian bawah terdapat lubang-lubang halus untuk
membenarkan asap masuk sekiranya berlaku kebakaran.Dalam keadaan biasa (Non-
Fire) Punca Cahaya yang dipancarkan akan terusmemancarkan cahayanya secara
melintang. Tetapi bila berlaku kebakaran, asapyang masuk akan menyebabkan
pancaran terhalang dan ini akan menyebabkancahaya itu akan terpesong ke “Photo
- electric cell”

Unit 1 -15

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

ii) “Obstruction type”
Dalam keadaan biasa, cahaya yang dipancarkan dari punca cahaya akan melalui satu
kanta bagi menumpukan cahaya ke “Photo - electric cell”. Bila berlakukebakaran,
asap akan masuk ke dalam “Chamber” dan dengan ini cahaya akanterhalang dari
terkena “Photoelectric cell” dan akan menyebabkan loceng berbunyi.

a. Pengesan Haba (Heat Detector)
Pengesan haba ini direka bagi mengesan api atau kebakaran di peringkat awal. Ia
adalahNlebih baik kerana mampu mengesan semasa haba mula terhasil. Alat ini
adalah alat pengesan yang awal sekali dicipta bagi tujuan mengesan kebakaran.
Pengesan ini bekerja dengan beberapa cara iaitu:

Unit 1 -16

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

i. Peleburan atau pelakuran logam (Melting or fusion in metal)
ii. Pengembangan pepejal, cecair dan gas.
iii. Menggunakan kesan elektrik.

i. Peleburan atau pelakuran logam (Melting or fusion in metal)
Alat pengesan haba ini terbahagi kepada beberapa jenis kendalian, diantaranya
ialah :-

a) Pengesan Haba ‘DIMAC’
b) Pengesan Haba ‘Break -Link Cable’
a) Pengesan Haba ‘DIMAC’

Apabila berlaku kebakaran dimana suhu di dalam bangunan atau kawasan
meningkat di dalam lingkungan 49oC hingga 144°C, maka fius penyambung
akan putus dan akan menyebabkan loceng amaran berbunyi.

b) Pengesan Haba ‘Break -Link Cable’
Alat ini dipasangkan pada bahagian siling bangunan dan dilengkapi dengan
penebatPVC, dawai pengalir elektrik dan spring ketegangan. Dalam keadaan
biasa aruselektrik akan mengalir melalui dawai dan bila suhu meningkat
antara 49°C hingga88°C maka fius penyambung akan terputus dan arus
elektrik akan terputus danseterusnya akan menyebabkan loceng amaran
berbunyi

ii. Pengembangan pepejal, cecair dan gas.
Alat pengesan haba ini terbahagi kepada beberapa jenis kendalian, diantaranya
ialah :-

a) Pengesan Haba ‘FIDELA’.
b) Pengesan Haba 'May-Oatway
c) Pengesan Haba Jalur Dwilogam.
d) Pengesan Haba 'Rate of Rise'
e) Pengesan Haba Pengembangan Gas/Udara.

Unit 1 -17

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

a) Pengesan Haba ‘FIDELA’.
Ia menggunakan keluli tahan karat yang nipis. Apabila berlaku kebakaran, suhu
akan meningkat dan menyebabkan keluli mengembang. Keluli ini akan
mengembang dan membengkok ke atas sehingga menyentuh suis pengalir
elektrik dan seterusnya membunyikan loceng amaran. Biasanya logam ini akan
mengembang pada suhu 650C.

b) Pengesan Haba 'May-Oatway
Cara alat ini bekerja adalah sama seperti pengesan jenis fidela bezanya ialah
pada alat ini, ia menggunakan satu tiub kaca yang diisi dengan raksa dan
dipasangkan dengan pelekat elektrik. Apabila suhu meningkat di dalam julat
yang ditentukan, dawai tembaga akan mengembang dan tiub kaca akan
bergerak. Pengerakan ini akan menyebabkan raksa akan menyentuh kepada
suis (sesentuh dawai) dan seterusnya akanmenyebabkan loceng berbunyi.

c) Pengesan Haba Jalur Dwilogam.
Prinsip penggunaan alat ini adalah berdasarkan kepada prinsip pengembangan
logam apabila terkena haba atau bahangan. Jenis ini banyak digunakan pada
semua alat pengesan haba. Ia merupakan gabungan dua logam yang diikatkan
bersama dan apabila terkena haba, maka logam tersebut akan mengembang.
Biasanya ia dibuat dari keluli dan tembaga.

Unit 1 -18

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

d) Pengesan Haba 'Rate of Rise'
Pengesan ini adalah sama cara ianya berfungsi dengan pengesan haba dwi
logam. Kelebihan sistem ini ialah ia dipasangkan dengan hentian tetap suhu.
Jika kebakaran kecil berlaku dalam masa yang lama, alat pengesan ini juga akan
dapat mengesan kebakaran tersebut

e) Pengesan Haba Pengembangan Gas/Udara.
Pengesan ini biasanya menggunakan udara yang disimpan di dalam kebuk dan
sistemini juga dikenali sebagai pengesan pneumatik. Apabila udara dalam
kebuk terkenahaba atau bahangan, udara ini akan mengembang dan akan
menolak diaphragm keatas dan akan menyebabkan ianya bersentuh dengan
suis dan akan menyebabkanloceng amaran berbunyi. Satu lubang kecil
disediakan bagi membenarkan udara keluar bagi mengawal pengembangan
udara di dalam kebuk.

Pengesan haba ini mempunyai kelemahan. Kelemahannya ialah sambutannya
(tindakannya) adalah perlahan (2 - 3 minit) dan ia hanya mengesan kepanasan serta
tidak dapat membezakan antara kepanasan yang disebabkan oleh api dengan
kepanasan yang disebabkan oleh suhu proses (contohnya kepanasan relau atau
dandang).

2. Panel Kawalan Penggera Kebakaran
Panel kawalan ialah pusat kepada sistem kawalan secara automatik. Padasistem
tersebut semua penggera dan pengesan akan di sambung. Selaindaripada itu Pusat
Unit 1 -19

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Kawalan memudahkan untuk memantau zon-zon yangmengalami kebakaran
berpandukan kepada isyarat yang diterima pada papanpemuka panel. Gambarajah
menunjukkan binaan asas bagi Panel kawalan“Control Panel”

3. Loceng Kecemasan
Loceng kecemasan ialah peranti yang akan mengeluarkan isyarat bunyi apabila
pengesan kebakaran mengesan sebarang unsur kebakaran.

.

Unit 1 -20

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

1.3 DEMONTRASI DAN PENGUJIAN SISTEM PENGGERA KEBAKARAN

Rajah: Paparan muka hadapan Panel “fire alarm trainer”
Fire Alarm trainer” adalah satu alat yang telah dilengkapkan dengan pengecasautomatik
untuk mengecas bateri 24V nickel cadmium selama 8 jam (cas penuh)dengan kadaran voltan
230V,50Hz. “Fire Alarm Tainer” di lengkapkan denganbeberapa jenis peranti pengesan yang
mana ianya akan ditempatkan di zon yangberlainan. Peranti pengesan akan mengaktifkan
loceng penggera jika salah satudaripada peranti pengesan diaktifkan.
1. Zon

 Ialah kawasan yang mana ditempatkan peranti-peranti pengesan. PanelZon adalah
terdiri daripada LED alarm fault, suis pengasing dan 3 “pole” 4“ways” suis putar. Suis
ini terdiri daripada 4 penunjuk iaitu “Isolate”,“Normal”, “Test Fault “ dan “Test
Alarm”.

2. Testing Faciliteis
 Untuk memastikan panel “Fire Alarm Trainer” berfungsi dengan baik, beberapa “test
facilities” disediakan seperti berikut:-
2.1. Test Alarm Condition
 Keadaanpenggeradapatdiujidenganmenggunakansuisputar”rotaryswitch”.
Unit 1 -21

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

 Denganmenukarkan “rotary switch” ke “Test Alarm”(T.A), zone penggera LED
akan berkelip dan mengaktifkan loceng penggera.

2.2. Test Fault Condition
 “Fault condition” pada papan kawalan (control panel) dapat diujidengan
mengubah“rotary switch” pada kedudukan “Test Fault”(T.F). LED “Fault” akan
berkelip dan buzzer akan diaktifkan. Fungsi “Test Fault Condition” ialah untuk
menguji kawasan “callpoint” berfungsi dengan baik. “End of line” atau
hujungsambungan pada “manual call point” hendaklah dipasang perintang 8.2
Kohm

2.3. Isolate Condition
 Fungsi “Isolate Condition” ialah untuk membezakan diantara keadaan “false
alarm” dan “true alarm”. “Rotary switch” diubah pada kedudukan “ISOLATE”,
“LED“ isolate akan berkelip danbuzzer akan diaktifkan. Pada keadaan ini
penggeraakan diaktfkan tetapi LED penggera akan masih berkelip. Ini akan
membolehkan pekerja yang bertugas untuk memeriksa kawasan “zon”
tersebut.

2.4. Test lamp.
 LED pada papan kawalan dapat di uji dengan menekan suis punattekan pada
Papan kawalan. Jika terdapat sebarang LED yang tidak berfungsi, ia hendaklah
ditukarkan dengan sertamerta untuk mengelakkan sebarang kemungkinan
kebakaran yang tidak dapat dikesan.

2.5. Test battery
 Bateri pada papan kawalan dapat diuji dengan menekan suis punattekan.
Voltmeter akan mengukur voltan pada bateri, jika voltmeter mengukur bacaan
0 volt, bateri hendaklah ditukarkan.

2.6. Bell Supervision
 Litar “Bell supervision” ialah satu litar yang menguji “bell linefeeding”
berfungsi dengan baik. Jika terdapat kerosakkan litar ataulitar pintas bunyi
buzzer dan lampu “supervision” akan berkelip dipapan panel utama.
Juruteknik hendaklah memeriksa keadaan loceng dengan segera.

2.7. Bell Silence Switch
 Fungsi suis ini adalah untuk menghindari gangguan kepadapenghuni jika
terdapat kemungkinan kebakaran. Locengkecemasan boleh dimatikan dengan
menekan “bell silence switch”. Pada keadaan ini buzzer akan berbunyi dan
lampu akan berkelippada papan panel utama.

2.8. Evacuate Switch
 ¾ Jika berlaku kebakaran juruteknik yang bertugas hendaklah mengaktifkan
“Evacuate Switch

2.9. Reset Switch
 ¾ Untukmematikanbunyipenggera, suisreset ”Reset Switch” diaktifkan
kawasan zone yang terlibat boleh dipantau denganmelihat lampu yang
berkelip pada papan panel utama.

Unit 1 -22

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Maklumat panel kawalan

Unit 1 -23

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Petunjuk dan pengawal zon

1.3.8 Pengujian sistem penggera kebakaran
Jenis-Jenis Pengujian
Terdapat beberapa jenis pengujianyang perlu dijalankan ke atas litar pendawaian serta ke
atas peralatan. Di antara pengujian yang perludijalankan ialah :
 Pemeriksaan visual
 Ujian Sambungan litar pengesan ke panel pengesan kebakaran
 Ujian Pengesan Haba
 Ujian Pengesan Asap
 Ujian Break Glass

Unit 1 -24

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Pemeriksaan Visual
Ujian pemeriksaan visual amat penting bagi melihat secara kasar keadaan sambungan litar
yang dilakukan. Selain itu ujian pemeriksaan visual amat penting bagi melihat samadapanel
pengesan kebakaran berada dalam keadaan yang selamat untukdigunakan. Berikut adalah 4
jenis deria yang biasa digunakan semasapemeriksaan visual iaitu:
LIHAT
BAU
RASA (SENTUHAN)
DENGAR
*Ujian pemeriksaan visual adalah ujian pertama yang dijalankan sebelum menjalankan ujian
lain.

Pemeriksaan Keterusan Sambungan Bagi Sambungan Litar Pengesanke Panel Pengesan
Kebakaran

 Alat yang digunakan untuk melakukan pemeriksaan ini ialah meter pelbagai.
 Laraskan meter ke julat ohm
 Pemeriksaan ini dilakukan dengan meletakkan leads test pada setiapkabel yang telah

dipasang pada komponen pengesan.
 Jika terdapat sambungan antara tamatan pengesan maka meter akanmenunjukan

skala 22 KΩ‟.
 Jika tidak terdapat sambungan antara tamatan maka meter akan menunjukan skala

infiniti ohm „∞Ω‟.

Unit 1 -25

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Rajah: Pemeriksaan Keterusan Sambungan Bagi Sambungan Litar Pengesan ke Panel
Pengesan Kebakaran

 Jika terdapat sambungan antara tamatan loceng penggera maka meter akan
menunjukan skala 3KΩ.

 Jika tidak terdapat sambungan antara tamatan loceng penggera maka meter akan
menunjukan skala infiniti ohm ‘∞Ω’.

Unit 1 -26

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Rajah: Pemeriksaan Keterusan Sambungan Bagi Sambungan Litar Loceng Penggera ke Panel
Pengesan Kebakaran
Langkah - langkah untuk melakukan ujian keterusan

1. Setkan multimeter kepada x100 KΩ
2. Ukur bacaan rintangan pada setiap iaitu bacaan antara:

a. positif –negatif pengesan Zon1
b. positif –negatif pengesan Zon2
c. positif –negatif loceng penggera
3. Catatkan bacaan anda.

Unit 1 -27

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Ujian Pengesan Haba
Langkah - langkah untuk melakukan ujian Pengesan Haba

1) Uji pengesan haba dengan menggunakan “heat gun”

Rajah: Ujian Pengesan Haba menggunakan heat gun
2) Pengesan haba akan menyalakan LED jika mengesansebarang perubahan suhu yang
mendadak dan akanmenghantar isyarat ke pusat kawalan untuk
mengaktifkanpenggera.

Rajah: Paparan LED akan menyala
3) Isyarat LED di Zone 4 akan berkelip apabila pengesan habadiaktifkan.

Rajah: Isyarat LED di Zone 4 akan berkelip
4) Isyarat penggera boleh dimatikan dengan menekan suis utama “reset”.

Unit 1 -28

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Rajah: Cara matikan penggera dengan menekan butangRESET
Ujian Pengesan Asap
Langkah - langkah untuk melakukan ujian Pengesan Asap
1) Uji pengesan haba dengan menggunakan “smoke detector spray”

Rajah: Ujian Pengesan asap menggunakan smoke detector spray
2) Pengesan haba akan menyalakan LED jika mengesansebarang perubahan suhu

yang mendadak dan akanmenghantar isyarat ke pusat kawalan untuk
mengaktifkanpenggera.

Rajah: Paparan LED akan menyala
Unit 1 -29

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

3) Isyarat LED di Zone 4 akan berkelip apabila pengesan habadiaktifkan.

Rajah: Isyarat LED di Zone akan berkelip
4) Isyarat penggera boleh dimatikan dengan menekan suis utama “reset”.

Rajah: Cara matikan penggera dengan menekan butang RESET
Ujian Break Glass
Langkah - langkah untuk melakukan ujian Break Glass

1) Penggera akan diaktifkan jika kaca pada “Fire alarm call point” di pecahkan(untuk
pengujian hanya melonggarkan skrew pada badan “Fire alarm call point”

Rajah: Ujian break glass menggunakan kekunci break glass

Unit 1 -30

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

2) Pengesan haba akan menyalakan LED jika mengesansebarang perubahan suhu yang
mendadak dan akanmenghantar isyarat ke pusat kawalan untuk
mengaktifkanpenggera.

Rajah: Paparan LED akan menyala
3) Isyarat LED di Zone 4 akan berkelip apabila pengesanhaba diaktifkan.

Rajah: Isyarat LED di Zone akan berkelip
4) Isyarat penggera boleh dimatikan dengan menekan suis utama “reset”.

Rajah: Cara matikan penggera dengan menekan butangRESET

Unit 1 -31

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

1.4 ASAS PENDAWAIAN SISTEM PENGGERA KEBAKARAN
Pendawaian Sistem Penggera Kebakaran 4 Zon
Satu bangunan 1 tingkat mempunyai sistempengesankebakaranseperti zon yang
ditunjukan pada gambarajah 1.4.1 seperti berikut:.
 Zon 1 menggunakan break glass sebanyak 5 unit
 Zon 2 menggunakan pengesan asap sebanyak 6 unit
 Zon 3 menggunakan pengesan asap ebanyak 6 unit
 Zon 4 menggunakan pengesan haba sebanyak 6 unit
Bangunan ini menggunakan 2 unit loceng. Berdasarkan maklumat di atas lengkapkan
gambarajah skematik dan gambarajahpendawaian bagi system pengesan kebakaran.

Unit 1 -32

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Unit 1 -33

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Senarai bahan / peralatan
Daripada rajah di atas, bahan / peralatan yang digunakan untuk membuatpemasangan adalah
seperti dalam jadual di bawah

a) Lukisan Pendawaian
Berpandukan rajah 2.2, penyambungan litar adalahseperti di rajah 2.3

Unit 1 -34

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

rajah: arahan pendawaian
NomborKeterangan

1. Penyambungan bekalan voltan satu fasa ke Panel Pengesan Kebakaran.
2. Membentuk trunking dan conduit berdasarkan litar yang diberi.
3. Menyambung kabel dari punca positif dan negatif bagi break glassZON 1 ke terminal

BGdi Panel Pengesan Kebakaran pada kedudukan Normally Open
4. Menyambung kabel dari punca positif dan negative bagi HeatDetector ZON 2 ke

terminal HD di Panel PengesanKebakaran.
5. Menyambung kabel dari punca positif dan negatif bagi SmokeDetector ZON 3 ke

terminal SD di Panel Pengesan Kebakaran.
6. Menyambung kabel dari punca positif dan negatif bagi SmokeDetector ZON 4 ke

terminal SD di Panel Pengesan Kebakaran.
7. Menyambung kabel dari punca positif dan negatif bagi locengpenggera terminal

Master Bell.

Prosedur Operasi
Sebelum Operasi pastikan:
1. Main ON pastikan di posisi OFF
2. Suis Bell dan Buzzer yang berada dalam panel pengesan berada dalamkeadaan ON.
3. Suis Togale „NOR“ dan „ISO“ perlu diletakkan pada „NOR“.
4. Pasangkan plug di punca bekalan AU 240V, 50Hz.
5. Sambungkan bateri ke terminal bateri, pastikan buzzer akan berbunyi.
6. Perhatikan perkara-perkara berikut:

(a) “DC ON LED“ sepatutnya menunjukkan yang bekalan AT berada pada 24V.
(b) LED „Charger Fail“ akan menyala menunjukan charger bateri tidakberoperasi.
(c) LED “Main Fail“ sepatutnya menyala, menunjukan bekalan 240V tidakada.
7. Voltmeter akan menunjukan bacaan voltan sebanyak 24V.

Unit 1 -35

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Main On Switch
1. Apabila suis „Main ON“ di ON kan maka LED akan menyala.
2. LED Charger ON akan menyala menunjukan charger sekarangberoperasi.
3. LED DC ON akan menyala menunjukan bekalan kuasa ATsebanyak 24V.
4. Voltmeter sepatutnya menunjukkan bekalan kuasa sebanyak 24V AT.
5. LED “System Status“ akan menyala menunjukkan keseluruhan sistem dalam operasi.

Lamp Test
1. Letakkan posisi suis toggle „Test LED“ ke posisi ON.
2. Semua LED di Panel Pengesan Kebakaran akan menyala.
3. Buzzer akan berbunyi.
4. Laraskan semula posisi Suis toggle Test LED ke OFF posisi

T/F Zone
1. Apabila test faul button „T/F“ ditekan, zone LED „Fault“ akan menyala dan buzzer

akan berbunyi.
T/A Zone
1. Apabila butang „Test Alarm“ ditekan pada mana-mana zon ditekan:

a. LED merah Zone „Alarm“ akan berkelip
b. Loceng kecemasan akan berbunyi.
c. Ammeter sepatutnya akan menunjukan arus keluaran yangmelebihi 1A.
d. Untuk memadamkan alarm ini tekan suis „Alarm Reset“.

Suis „ISO dan NOR“
1. Apabila suis togle diset pada posisi ISO

a. Buzzer sepatutnya berbunyi.
b.LED „Isolate“ akan menyala menunjukkan zon tersebut diasingkan dari sistem.
c. Untuk kembali kepada keadaan normal letakkan semula suis ke posisi „NOR“.

Unit 1 -36

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Unit 1 -37

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

Prosedur memadam kebakaran Kilang dan Industri

Untuk memastikan pekerja-pekerja menerima penerangan atau latihan untuk mengetahui
apa yang patut dilakukan jika berlaku kebakaran dan menyimpan rekod-rekod penerangan
atau latihan.

1. Rangka-rangka tindakan Semua pekerja-pekerja di kilang perusahaan dimana sijil
kabombaan diperlukan hendaklah diberi latihan dan penerangan untuk memastikan yang
mereka memahami caca-cara mengawasi kebakaran dan tindakan yang perlu diambil jika
berlaku kebakaran. Ini termasuk pekerja-pekerja dalam giliran tugas atau lain-lain tugas diluar
masa . Tujuan ini ialah uniuk memastikan semua kakitangan menerima penerangan dan
latihan yang bersangkut paut dengan tanggung jawab mereka di masa kecemasan. Ia
hendaklah berpandukan kepada penerangan yang bertulis. Di tiap-tiap kilang hendaklah
disediakan rangka tindakan yang khusus dipertimbang dengan hati-hati, dimana-mana
aturan-aturanya hendaklah mengikut keadaan yang tertentu yang mengandungi;

a) Membunyikan loceng kecemasan

b) Memanggil pasukan Bomba

c} Memberhentikan pengunaan jentera-jentera proses pengeluaran dan memutuskan
bekalan tenaga elaktrik

d) Keluar dari bangunan untuk meyelamatkan diri.

e) Panggilan baris - ini bergantung kepada situasi permis dan jumlah pekerja

f) Melawan kebakaran

2. Membunyikan loceng kecemasan Loceng kecemasan selalunya dibunyikan sebagai
lapngkah pengawasan dan berjaga-jaga sebaik sahaja kebakaran diketahui.
Walaubagaimanapun membunyikan loceng kecemasan biasanya di lakukan oleh individu
yang memjumpai kebakaran tersebut tetapi adalah lebih baik jika ianya dipertanggung
jawabkan kepada aatu badan yaqg berkuasa jika perlu .Di mana ianya dilakukan, perhatian
mestilah diberi supaya tidak ada kclewatan atau penangguhan berlaku dalam operasi
kecemasan . Di permis yang lebih besar perlu diadakan satu pusat kawalan untuk
perhubungan maklumat mengenai kecemasan kebakaran. Lokasi pusat ini bergantung
kepada keadaan dan boleh diujudkan dibilik kawalan telepon atau pejabat am.

3. Memanggil pasukan Bomba. Tugas memanggil pasukan bomba sebaik sahaja locang
kecemasan dibunyikan, hendaklah diberi kuasa kepada seseorang yang dipertanggung
jawabkan. Kamudahan-kemudahan hendaklah diadakan pada setiap masa bila ada
pekerja-pekerja di permis. 4. Mengberhentikan pergerakan jentera-jentera atau lain-lain.
Tugas-tugas ini hendaklah dilakukan oleh orang-orang yang di beri tugas khas untuk
melawan kebakaran untuk keselamatan semua orang

4. Alat pemasangan tetap system pencegah kebakaran Alat pemasangan tetap ialah satu alat
atau sistem yang dipasangkan secara tetap sama ada di dalam bangunan atau di luar
bangunan dengan tujuan memadamkan atau mengesan sesuatu kebakaran dan bertindak

Unit 1 -38

MES 3113 ELECRICAL INDUSTRIAL INSTALLATIO 2

secara automatik atau manual. Alat pemasangan tetap ialah satu alat atau sistem yang
dipasangkan secara tetap sama ada di dalam bangunan atau di luar bangunan dengan
tujuan memadamkan atau mengesan sesuatu kebakaran dan bertindak secara automatik
atau manual

Unit 1 -39

KOLEJ VOKASIONAL

KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA

DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRIK

DEA 2323
ELECTRICAL APPLIANCES

SERVICING

LAB SHEET 4

MAINTENANCE FIRE ALARM SYSTEM

10 JAM

TAJUK / TITLE: MAINTENANCE FIRE ALARM SYSTEM

MASA YANG DIBENARKAN : 10 JAM

OBJEKTIF / OBJECTIVE:
1. Apply maintenance procedure according to rules and regulation
2. Utilize type of maintenance tools and equipment according to rules and regulation.
3. Carry out maintenance according to rules and regulation.
4. Classify check list according to rules and regulation.
5. Comply with maintenance procedure shutdown according to standard procedure.

TUJUAN PENILAIAN / ASSESSMENT AIMS:
1. Execute test procedure to maintain equipment according to standard procedure.
2. Utilize test tools and equipment to be used according to standard procedure.
3. Acquire maintenance report of equipment according to rules and regulation.

SENARAI PERALATAN DAN BAHAN: KOMPENAN & KUANTITI

ALAT, KELENGKAPAN & KUANTITI AKSESORI 1
BAHAN 1
Operation manual
i. Fire alarm system
ii. training kit

PANDUAN KESELAMATAN:

1. Pastikan telah mendapat arahan menjalankan tugas (PTW) .

2. Gunakan penghadang yang sesuai untuk menghalang orang luar daripada melalui

kawasan kerja.

3. Tentukan alat-alat dan perkakas-perkakas berada dalam keadaan baik dan selamat

digunakan.

4. Pastikan panel penggera telah di OFF.

240 V AC

SUPPLY

24 V SUPPLY

DC 24V POWER FAULT SENSING
SUPPLY AND CIRCUIT
BATTERY
CHARGER 24V ALARM
BELL

Common Alarm Line to Master Bell

DC 24V STANDBY Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4
BATTERY Zone Card Zone Card Zone Card Zone Card

(12v /7.5Ah x 2 unit
Nickle Cadmium
Battery)

Zone Detector Zone Detector Zone Detector Zone Detector

( Break Glass) (Heat Detector) (Smoke Extra

Detector)

Gambarajah 1: Skematik sambungan pendawaian dan kad elektronik panel penggera kebakaran

Gambarajah 2: Muka hadapan panel Penggera Kebakaran.

PROSEDUR KERJA

LANGKAH KERJA BUTIRAN KERJA

(a) Tentukan keadaan komponen berada dalam

keadaan baik

1. Kenal pasti perkakas suis dan komponen (b) Buat catatan suis-suis beban yang digunakan
penggera kebakaran (fire alarm )
sebelum membuka bekalan.

(c) Buat catatan kedudukan setiap suis

(d) Periksa keadaan kad elektronik.

2. Periksa dan uji voltan bekalan kuasa (a) Bahagian bekalan AU satu fasa
(b) Bahagian alatubah
Periksa sambungan pendawaian dengan AVO (c) Talian bekalan pengecas bateri.
tester mengikut bahagian-bahagian komponen
(d) Talian alat pengesan haba
(e) Talian alat pengesan asap
(f) Talian alat suis manual
(g) Talian alat penggera
(h) Suis-suis kawalan

3. Uji kemasukan bekalan pada panel penggera (a) Sambungkan punca bekalan system penggera

kebakaran (b) ON bekalan suis soket alir keluar

Pastikan anda telah mendapat penerangan (c) Gunakan alat penguji periksa kemasukan
daripada pengajar (orang kompeten)
voltan AC.
terlebih dahulu.
(d) ON suis utama dan periksa bekalan DC.

Selepas bekalan kuasa di hidupkan, A/C ON

LED.D/C ON LED dan Lokasi LED akan

berfungsi.

(e) Uji semua lampu LED dengan menekan suis

LED test

(f) Uji bekalan keluaran pengecas bateri.

(g) Uji lain-lain suis yang berkaitan dalam panel

penggera kebakaran seperti suis pam, standby

pamp, sistem sprikler dan gas CO2 sekiranya

ada dipasangan pada sistem ini.

Gambarajah 3: Paparan A/C dan D/C “ON
LED”

4. Uji litar-litar zon pengesan sistem penggera A. SELENGGARA SUIS DI PANEL PENGGERA

kebakaran ZON (a) ON suis T/F zon heat detector
i. SELENGGARA BAHAGIAN (b) Periksa lampu LED T/F

PENGESAN HABA (c) ON suis TA dan periksa lampu LED

(d) Periksa LED di panel mimic.

(e) ON suis ISO dan periksa lampu LED

(f) Laraskan suis pada kedudukan NORM dan

pastikan lampu tidak menyala.

(g) Sekiranya system penggera berbunyi,

resetkan suis penggera.

Gambarajah 4 : Sambungan pengesan haba

B. MEMBUAT UJIAN PADA ALAT PENGESAN
HABA
(a) Uji pengesan haba dengan menggunakan “heat

gun”
(b) Periksa lampu LED menyala di panel plan

mimic.
(c) Pastikan sistem penggera berbunyi
(d) Reset semula suis penggera

Gambarajah 5 : Menguji pengesan haba

ii. SELENGGARA BAHAGIAN ZON ASAP A. SELENGGARA SUIS DI PANEL PENGGERA

(a) ON suis T/F zon smoke detector
(b) Periksa lampu LED T/F
(c) ON suis TA dan periksa lampu LED
(d) Periksa LED di panel mimic.
(e) ON suis ISO dan periksa lampu LED

(f) Laraskan suis pada kedudukan NORM dan
pastikan lampu tidak menyala.

(g) Sekiranya system penggera berbunyi, resetkan
suis penggera.

Gambarajah 6 : Sambungan pengesan asap B. MEMBUAT UJIAN PADA ALAT PENGESAN
ASAP

(a) Uji pengesan asap dengan menggunakan
“smoke detector spray ” bahan bakar

(b) Periksa lampu LED menyala di panel plan
mimic.

(c) Pastikan sistem penggera berbunyi

(d) Reset semula suis penggera

Gambarajah 7: Menguji pengesan haba

iii. SELENGARA BAHAGIAN SUIS A. SELENGGARA SUIS DI PANEL PENGGERA
MANUAL (SMASH GLASS).
(a) ON suis T/F zon smash glass
(b) Periksa lampu LED T/F
(c) ON suis TA dan periksa lampu LED
(d) Periksa LED di panel mimic.
(e) ON suis ISO dan periksa lampu LED
(f) Laraskan suis pada kedudukan NORM dan

pastikan lampu tidak menyala.
(g) Sekiranya system penggera berbunyi, resetkan

suis penggera.

Gambarajah 8: Sambungan smash glass B. MEMBUAT UJIAN PADA SUIS PECAH KACA
(a) Buka penutup suis dengan menggunakan

pembuka skru
(b) Pastikan pin suis membuat litar tertutup
(c) Periksa lampu LED menyala di panel plan

mimic.
(d) Pastikan sistem penggera berbunyi
(e) Reset semula suis penggera

Gambarajah 9: Menguji pada smash glass

5. Buat laporan penyelenggaraan pemeriksaan (a) Setelah ujian dijalankan pastikan semua suis
sistem penggera kebakaran. zon kawalan di set pada kedudukan NORM dan
lain suis juga pada kedudukan normal

(b) Dengan berpandukan jadual di lampiran 1
isikan laporan senggaraan yang telah
dijalankan.

KEPUTUSAN SELENGGARAAN PENGGERA KEBAKARAN
Lampiran 1

BIL PERKARA KEPUTUSAN CATATAN
BAIK / TIDAK
1. Bekalan Arus Ulangalik AC. Supply BAIK / TIDAK
2. Bekalan Arus Terus (TDC unit) BAIK / TIDAK
3. AC/DC auto switching BAIK / TIDAK
4. Zone selector switch BAIK / TIDAK
5. Zone Indicator BAIK / TIDAK
6. Sambungan pendawaian (Wiring system) BAIK / TIDAK
7. Bulb indicator (led) BAIK / TIDAK
8. Suis zon pengesan haba (Heat detector) BAIK / TIDAK
9. Suis zon pengesan asap (Smoke detector)
BAIK / TIDAK
Suis zon manual (manual call point break
10. BAIK / TIDAK
BAIK / TIDAK
glass) BAIK / TIDAK
11. Suis salur terus (Evacuation switch) BAIK / TIDAK
12. Nada dering loceng (Bell & Buzzer)
13. Penunjuk system cas ( Charging Instrument ) BAIK / TIDAK
14. Isyarat pam (Signal indicator for Duty Pump)

Isyarat pam tunggusedia (Signal indicator
15.

Standby Gen.)

SENARAI SEMAK KERJA / CHECKLIST

BIL/ No. Tahap Pencapaian / Level of Terima / Tidak Catatan/
1. Achievement Accepted Terima / Remark

Not
Accepted

Persediaan, Pelaksanaan dan Pemantauan
(Proses & Prosedur Kerja)
 Calon boleh mengenal pasti

komponen utama fire alarm dengan
betul.

 Calon boleh mengenal pasti fungsi
komponen utama fire alarm dengan
betul.

 Calon boleh menguji komponen fire
alarm dengan betul

2. Penilaian hasil kerja
Keputusan/laporan/rekod

 Calon menjalankan tugas mengikut
prosedur pemasangan yang betul.

 Calon dapat menyiapkan tugas
penyelenggaraan dalam masa yang
ditetapkan.

 Calon dapat menyiapkan laporan
penyelenggaraan

3. Sikap dan keselamatan
 Persediaan diri
 Pengurusan peralatan
 Kekemasan kawasan kerja
 Keselamatan diri & peralatan
 Ketepatan masa

NAMA PELAJAR

Tandakan √ di ruang yang NAMA PENSYARAH

disediakan TANDATANGAN PENSYARAH

TARIKH

LAPORAN AMALI

Anda dikehendaki menghasilkan satu Laporan Amali berdasarkan tugasan yang telah
dijalankan. Laporan hendaklah bercetak komputer sahaja. Muka hadapan tugasan akan
diberikan semasa tugasan dihantar kepada pensyarah.

Penulisan laporan tersebut mestilah mengandungi maklumat-maklumat berikut:

1. Tajuk Amali
2. Objektif
3. Peralatan / Mesin / Alat / Bahan / Saiz
4. Panduan Keselamatan
5. Kaedah / Prosedur
6. Pemerhatian

- Data yang diperolehi semasa melaksanakan amali
7. Rumusan

- Kemahiran yang diperolehi
- Maklumat yang dipelajari
- Aplikasi kemahiran dalam kehidupan seharian
Hantar Laporan Amali anda bersama-sama dengan Jadual Keputusan Selenggaraan
(Lampiran1) sebelum/pada tarikh yang telah ditetapkan.

ABBM DIGUNAKAN UNTUK SUBJEK DEA 2323
(ELECTRICAL APPLIANCES SERVICING)

Edisi 1/2021



REKOD KEHADIRAN PELAJAR

KOD DAN KURSUS: ETE 2022 – SINGLE PHASE ELECTRICAL APPLIANCES MAINTENANCE

SEMESTER: SEMESTER 2 TAHUN 1 SVM ETE

BULAN: APRIL 2022

No. Nama Pelajar Tarikh Pertemuan Catatan
04/04 11/04 18/04 25/04

1 AHMAD AMSYAR BIN AHMAD RITHAUDEEN

2 AHMAD AQWA HAZZIL BIN MOHD
SHAFOLIZAM

3 AHMAD DANIAL HARRIZ BIN MOHD ROZI

4 AHMAD IQBAL ZAHIN BIN MAT ZAKI

5 AHMAD SHAHRIL NAJMIE BIN AHMAD NIZAM

6 ALLIEF DANIEL HAFZREEN BIN MD
HASHAMUDIN

7 ‘ARIF DANIAL BIN MOHD ANUAR

8 HANEEF ALI BIN HUSSEIN

9 LUQMAN HAKIMI BIN MOHD NASIR

10 MUHAMMAD ADAM SYAHMI BIN AB.
GHAFAR

11 MUHAMMAD AFIQ ARSYAD BIN MAHADI

12 MUHAMMAD AIMIN BIN KAMARUDIN

13 MUHAMMAD AMSYAR ISKANDARUDIN BIN
JAMALUDIN

14 MUHAMMAD ARIF AIMAN BIN ARMAN

15 MUHAMMAD DANIAL IIRFAN BIN
MOHAMMAD

16 MUHAMMAD DANIAL IMAN BIN RISHAM

17 MUHAMMAD FARHAN HAKIMI BIN
MOHAMAD FAIZAL

18 MUHAMMAD FARIS IRFAN BIN AHMAD
FAIZOL

19 MUHAMMAD FITRI HUSAINI BIN MOHAMAD
NOR

20 MUHAMMAD HAFIZ BIN ZAINUN

21 MUHAMMAD HAZZIQ BIN YAHAZNAN

22 MUHAMMAD MUHAIMIN BIN MOHD NOR

23 MUHAMMAD NASRUL EU BIN NAZLAN

24 MUHAMMAD SHAHRUL SHAZMIN BIN MOHD
SHARUDDIN

25 MUHAMMAD UWAIS IRFAN BIN MOHD
NORIZAL

26 MUHAMMAD ZULHUSNI ZIMAM BIN MOHD
ZUHARI

27 NIK MUHAMMAD FAIZ BIN NIK ABD RAHMAN

28 SYED MUHAMMAD AIMAN HAKIM BIN SYED
MUSTAFA

29 WAN AKASHAH BIN WAN OSMAN

Edisi 1/2021

REKOD KEHADIRAN PELAJAR

KOD DAN KURSUS: DEA 2323 –ELECTRICAL APPLIANCES SERVICING

SEMESTER: SEMESTER 2 TAHUN 1 DVM ETE

BULAN: APRIL 2022

No. Nama Pelajar Tarikh Pertemuan Catatan
06/04 13/04 20/04 27/04

1 FAKHRUL AIMAN BIN AZME

2 IDID SYAQIQ BIN ZAIB

3 MUHAMMAD AIDIL HAFIZMI BIN MIOR
ZULKIFLY

4 MUHAMMAD AQIL HARITH BIN MOHD
ANUAR

5 MUHAMMAD ARIFF HAFIZI BIN ABDUL
RASHID

6 MUHAMMAD DANISH SALIHIN BIN SUHARMI

7 MUHAMMAD FARIEZZ DENIAL HAQIMIE BIN
ABDULLAH

8 MUHAMMAD FIRDAUS BIN ALI

9 MUHAMMAD IMRAN SOLLEHUDDIEN BIN
DERAHMAN

10 MUHAMMAD IZWAN BIN IBEE RIZAL

11 MUHAMMAD NABIL BIN MOHD SUHAILI

12 MUHAMMAD SYAHIR BIN SALLEH

13 MUHAMMAD YUSRY KHUZAIRY BIN MOHD
YUSOF

14 NIK AMINUDDIN BIN NIK ZAMRI

15 NIK MUHAMMAD DANIAL HAKIMI BIN NIK
MUHAMAD ZAID

16 SYAH DANIAL BIN MUHAMMAD SYAHRIR

17 WAN NURIKMAL DANIAL BIN WAN KAMERUL
AZAM

18 ZUL HELMIE BIN IDRIS

Edisi 1/2021