คู่มือสมรรถนะ หลักสูตรซ่อมบำรุงระบบราง

ชื่อเอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสั้น

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 461 ประแจรถไฟความเรว็ สงู
ภาพประกอบจากหนังสอื ชา่ งรถไฟ โครงการจัดตั้งสถาบันพฒั นาเทคโนโลยีระบบขนส่งทางราง

แห่งชาติ สวทช. (จันทศร, 2012)

ภาพท่ี 462 ประแจรถไฟ
ภาพประกอบจากหนงั สือช่างรถไฟ โครงการจดั ต้ังสถาบนั พฒั นาเทคโนโลยรี ะบบขนสง่ ทางราง

แหง่ ชาติ สวทช. (จันทศร, 2012)

ผู้จดั ทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 400
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสนั้

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

เขตบรรทกุ และเขตโครงสรา้ ง (Loading Gauge/Structural Gauge)
ในการสร้างทางรถไฟและการออกแบบตัวรถนั้น จะต้องกำหนดระยะห่างระหว่างส่วนกว้างที่สุดของ
ตัวรถกับส่วนแคบที่สุดของสิ่งปลูกสร้างที่ประกอบกันขึ้นเป็นทางรถไฟไว้ด้วย ระยะห่างดังกล่าวต้องมีมาก
พอท่ีจะป้องกันไม่ใหส้ ว่ นใดสว่ นหนง่ึ ของขบวนรถไฟสัมผัสกับโครงสรา้ งทางรถไฟขณะเคล่ือนที่ สว่ นกว้างที่สุด
ในการออกแบบขบวนรถไฟเรียกว่าเขตบรรทุก (Loading Gauge) และส่วนแคบที่สุดของทางรถไฟเรียกว่า
เขตโครงสร้าง (Structural Gauge) วิศวกรผู้ออกแบบทางรถไฟและขบวนรถไฟจะต้องปฏิบัติตามกติกา
การออกแบบนี้โดยเคร่งครัด โดยต้องออกแบบทุกส่วนของขบวนรถไฟให้อยู่ในเขตบรรทุกและทุกส่วนของ
ทางรถไฟอยู่ในเขตโครงสร้าง จะมีส่วนที่ยื่นล้ำออกมาไม่ได้ เขตโครงสร้างกับเขตบรรทุกจะมสี ่วนที่สัมผสั กัน
จุดเดยี วคอื ตรงพื้นล้อกบั หวั ราง

ภาพที่ 463 แสดงเขตโครงสร้างและเขตบรรทกุ ของทางรถไฟ
ภาพประกอบจากหนังสอื ชา่ งรถไฟ โครงการจดั ตง้ั สถาบันพฒั นาเทคโนโลยรี ะบบขนส่งทางราง

แห่งชาติ สวทช. (จนั ทศร, 2012)

ผ้จู ัดทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 401
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชือ่ เอกสาร : หลักสูตรฝกึ อบรมระยะสั้น

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพที่ 464 การตรวจหาความคลาดเคลื่อน
ภาพประกอบจากหนงั สอื ช่างรถไฟ โครงการจัดต้ังสถาบันพฒั นาเทคโนโลยีระบบขนสง่ ทางราง

แห่งชาติ สวทช. (จันทศร, 2012)

ภาพที่ 465 รถล้างหนิ รถบรรทุก และรถตรวจทาง
ภาพประกอบจากหนงั สือช่างรถไฟ โครงการจดั ตัง้ สถาบนั พัฒนาเทคโนโลยีระบบขนส่งทางราง

แห่งชาติ สวทช. (จนั ทศร, 2012)

ผจู้ ดั ทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 402
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสัน้

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 466 รถอดั หิน เจียรหิน รถตรวจสภาพ
ภาพประกอบจากหนังสอื ชา่ งรถไฟ โครงการจดั ตั้งสถาบนั พฒั นาเทคโนโลยรี ะบบขนส่งทางราง

แห่งชาติ สวทช. (จันทศร, 2012)

ผู้จดั ทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 403
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสั้น

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

สัปดาหท์ ี่ 12 แผนการจดั การเรยี นรู้ หน่วยที่ 3.3
หลกั สตู รซอ่ มบำรงุ ระบบราง จำนวน 3 คาบ

การซ่อมบำรุงทางกลและไฟฟ้าของยานพาหนะระบบราง (Mechanical and Electrical Maintenance of

Railway Vehicles)

หน่วยท่ี 3.3 การบำรงุ รักษาระบบราง: NOISE AND VIBRATION
https://www.rmutpmooc.org/course/subject/overview/169

คำอธิบาย
การบำรงุ รักษาราง เมอื่ ตรวจพบ Noise และ Vibration เนอื่ งจากการทโี่ ดนกดทับ และ สัน่ สะเทอื น จะตอ้ งมี
การตรวจสอบ และ บำรงุ รกั ษาโดยเจา้ หน้าท่อี ย่างไร

3.3 การบำรุงรักษาระบบราง: NOISE AND VIBRATION
Track Structure

องคป์ ระกอบของทาง (Track Components) และหนา้ ที่ (Function)

องค์ประกอบของทางแบบชนิดหนิ โรยทาง ความยดื หยุ่นของทางข้นึ กับ ความหนาหนิ โรย
ทาง

ภาพที่ 467 องค์ประกอบของทาง
ภาพประกอบจากศูนย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผู้จัดทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 404
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสัน้

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

การออกแบบความสามารถการรับน้ำหนักของทางข้ึนอยู่กับการกำหนดความเร็วและนำ้ หนักกดเพลา
สูงสดุ ของขบวนรถ

ภาพที่ 468 การออกแบบความสามารถการรบั น้ำหนกั ของทาง
ภาพประกอบจากศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ทางประกอบด้วยองค์ประกอบหลายส่วนรวมเขา้ ดว้ ยกัน เพอ่ื รองรบั น้ำหนักของล้อเลอื่ น
• การถ่ายน้ำหนกั ของล้อเลื่อนลงสู่ทาง โดยเริ่มจากราง แผ่นรองราง หมอนหินโรยทาง จนถึงพ้ืน

ทางตามลำดบั ดงั นนั้ ทุกองคป์ ระกอบตอ้ งมคี วามสามารถเพียงพอในการถ่ายน้ำหนักลงสู่พื้นทาง
การถ่ายน้ำหนกั (Load Transfer)

ภาพที่ 469 การถา่ ยนำหนัก
ภาพประกอบจากศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผู้จัดทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 405
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสั้น

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

การควบคมุ สภาพทาง (Track control)
1. มิติทางเรขาคณติ (Track geometry)

1.1 การวัดค่าความคลาดเคลื่อนระดับตามยาวและแนวราง โดยใช้ไม้ง่ามและ
ไม้โปรแทรกเตอร์

1.2 การวดั ด้วย Track Geometry Measurement Trolley
1.3 การวดั ด้วยรถตรวจสภาพทาง ตท.2 (EM120 N)
2. มิตเิ รขาคณติ ราง (Rail Geometry)
3. รางรา้ ว (Internal Rail Flaws)
4. ตรวจพื้นทางและความสกปรกของหินโรยทาง (Railroad Ballast Fouling Detection หรือ Multi
– Tasking Car)

การวัดคา่ ความคาดเคล่อื นระดับตามยาวและแนวราง โดยใช้ไมง้ ่ามและไม้โปรแทรกเตอร์

ภาพท่ี 470 การวดั ค่าความคาดเคลอื่ นระดบั ตามยาวและแนวราง
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ัดทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 406
หน่วยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

การวดั ด้วย Track Geometry Measurement Trolley

ภาพที่ 471 การวัดดว้ ย Track Geometry Measurement Trolley
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

การวัดดว้ ยรถตรวจสภาพทาง ตท.2 (EM120 N)

ภาพท่ี 472 การวัดด้วยรถตรวจสภาพทาง ตท.2 (EM120 N)
ภาพประกอบจากศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 407
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะส้ัน

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

กราฟแสดงการวดั ดว้ ยรถตรวจสภาพทาง ตท.2 (EM120 N)

ภาพที่ 473 กราฟแสดงการวดั ดว้ ยรถตรวจสภาพทาง ตท.2 (EM120 N)
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)
รางสึกและแผลสันราง (Rail Wear, Head Checks, Small Fissures)

ภาพท่ี 474 รางสกึ และแผลสนั ราง (Rail Wear, Head Checks, Small Fissures)
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ดั ทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 408
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ช่อื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตรวจพื้นทางและความสกปรกของหินโรยทำง(Railroad Ballast Fouling Detection หรือ Multi –
Tasking Car)

ภาพที่ 475 ตรวจพ้ืนทางและความสกปรกของหินโรยทำง(Railroad Ballast Fouling Detection หรือ
Multi – Tasking Car)

ภาพประกอบจากศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย
(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

มิติทางเรขาคณิต (Track geometry) ประกอบด้วย 4รายการดังนี้ ที่เกิดจากการสั่งสะเทือน
(VIBRATION)

1. ขนาดทาง (Gauge)

ภาพที่ 476 ขนาดทาง (Gauge)
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บริษทั วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 409
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะสัน้

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

2. ระดับตามยาว (Longitudinal level หรือ Surface)

ภาพท่ี 477 ระดับตามยาว (Longitudinal level หรอื Surface)
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

3. แนวราง (Alignment)

ภาพท่ี 478 แนวราง (Alignment)
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บริษทั วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 410
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะส้นั

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

4. ระดบั ตามขวาง(Cross level)

ภาพท่ี 479 ระดับตามขวาง (Cross level)
ภาพประกอบจากศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บริษทั วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 411
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะส้ัน

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

สปั ดาห์ท่ี 12 แผนการจดั การเรียนรู้ หนว่ ยที่ 3.4
หลักสตู รซ่อมบำรุงระบบราง จำนวน 3 คาบ

การซ่อมบำรุงทางกลและไฟฟ้าของยานพาหนะระบบราง (Mechanical and Electrical Maintenance of

Railway Vehicles)

หน่วยที่ 3.4 การบำรุงรักษาระบบราง: INSPECTION AND DETECTION SYSTEMS
https://www.rmutpmooc.org/course/subject/overview/169

คำอธิบาย
การตรวจสอบ และ ค้นหา ปญั หาของรางรถไฟ ทำได้แบบใดบา้ ง และเม่ือพบจะตอ้ งทำอยา่ งไร

3.4 การบำรงุ รักษาระบบราง: INSPECTION AND DETECTION SYSTEMS
งานดำเนนิ การก่อนรถอัดหนิ

ภาพที่ 480 งานดำเนนิ การกอ่ นรถอัดหิน
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผู้จัดทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 412
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสั้น

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

เปล่ียนหมอนคอนกรตี ท่ีชำรดุ

ภาพท่ี 481 เปลยี่ นหมอนคอนกรตี ที่ชำรดุ
ภาพประกอบจากศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ปรบั ปรงุ ทาง

ภาพที่ 482 ปรับปรุงทาง
ภาพประกอบจากศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผ้จู ดั ทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 413
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลักสูตรฝกึ อบรมระยะส้นั

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ลงหนิ โรยทาง

ภาพที่ 483 ลงหินโรยทาง
ภาพประกอบจากศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

งานอัดหินดว้ ยรถอัดหิน

ภาพท่ี 484 งานอดั หนิ ด้วยรถอัดหนิ
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บริษัท วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 414
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลักสตู รฝึกอบรมระยะส้นั

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตรวจสอบและปรบั ปรุงทาง

ภาพที่ 485 ตรวจสอบและปรับปรงุ ทาง
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

แก้ไขจดุ โคลนทะลกั

ผู้จดั ทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 415
หน่วยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชือ่ เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสนั้

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 486 แก้ไขจุดโคลนทะลัก
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

งานดำเนินกำรพรอ้ มรถอดั หิน

ภาพท่ี 487 งานดำเนนิ กำรพร้อมรถอัดหิน
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)
ถอดใส่รางกนั คอสะพาน

ผูจ้ ดั ทำ : บริษัท วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 416
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสน้ั

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 488 ถอดใส่รางกันคอสะพาน
ภาพประกอบจากศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)
งานซอ่ มแผ่นปูทางผ่าน

ภาพที่ 489 งานซอ่ มแผ่นปทู างผา่ น
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บริษทั วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 417
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้นั

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ระดบั ตามความยาวและตามขวางเสยี

ภาพท่ี 490 ระดับตามความยาวและตามขวางเสยี
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

แนวรางเสีย

ภาพท่ี 491 ระดับตามควแนวรางเสยี
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 418
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

การอดั หิน (Tamping Process)

ภาพท่ี 492 การอัดหิน
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

การเกลี่ยแต่งหนิ โรยทาง ( Ballast Regulating)

Ballast Profile Ballast Regulating Machine

Ballast Resists Forces
ภาพท่ี 493 การเกล่ยี แตง่ หินโรยทาง ( Ballast Regulating)
ภาพประกอบจากศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย
(ศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 419
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสน้ั

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

การสน่ั หิน (Dynamic Track Stabilising)

ภาพท่ี 494 การสั่นหนิ (Dynamic Track Stabilising)
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

การวดั สอบสภาพทางก่อนรถอัดหนิ เขา้ ดำเนนิ การ

ภาพท่ี 495 การวัดสอบสภาพทางกอ่ นรถอดั หนิ เข้าดำเนนิ การ
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ัดทำ : บริษัท วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 420
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสน้ั

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

งานลงหนิ โรยทางโดย บทข. เพือ่ ใหห้ ินโรยทางในทางไดต้ ามมาตรฐาน

ภาพท่ี 496 งานลงหินโรยทางโดย บทข. เพ่อื ให้หินโรยทางในทางได้ตามมาตรฐาน
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

การซ่อมบำรุงทางดว้ ยรถอัดหิน

ภาพท่ี 497 การซ่อมบำรงุ ทางด้วยรถอัดหนิ
ภาพประกอบจากศนู ย์บำรงุ ทางภาคเหนอื ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย

(ศนู ยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ดั ทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 421
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตรวจสภาพทางหลงั ทำการอัดหิน

ภาพที่ 498 ตรวจสภาพทางหลังทำการอัดหนิ
ภาพประกอบจากศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

งานซ่อมบำรุงทางด้วยเคร่อื งกลเบา

Manual Tamping Using Pick Axes Hydraulic Tamping Set

ภาพที่ 499 งานซ่อมบำรงุ ทางด้วยเครอ่ื งกลเบา

ภาพประกอบจากศนู ย์บำรุงทางภาคเหนือ ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศนู ย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝ่ายการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ัดทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 422
หน่วยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะสัน้

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

เคร่ืองมอื ซอ่ มบำรงุ ทางเบา

ภาพท่ี 500 เครือ่ งมือซอ่ มบำรุงทางเบา
ภาพประกอบจากศนู ยบ์ ำรุงทางภาคเหนือ ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนย์บำรุงทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ดั ทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 423
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอื่ เอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะสนั้

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

งานซอ่ มบำรงุ ทางด้วยรถเจียรราง ( Rail Surface Profiling)

ภาพที่ 501 งานซอ่ มบำรงุ ทางด้วยรถเจยี รราง ( Rail Surface Profiling)
ภาพประกอบจากศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนือ ฝ่ายการชา่ งโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย

(ศูนยบ์ ำรงุ ทางภาคเหนอื ฝา่ ยการช่างโยธา การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บริษัท วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 424
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลักสตู รฝึกอบรมระยะสัน้

ช่อื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

สปั ดาห์ที่ 13 แผนการจัดการเรยี นรู้ หนว่ ยท่ี 3.5
หลักสตู รซ่อมบำรงุ ระบบราง จำนวน 3 คาบ

การซ่อมบำรุงทางกลและไฟฟ้าของยานพาหนะระบบราง (Mechanical and Electrical Maintenance of

Railway Vehicles)

หน่วยท่ี 3.5 การบำรงุ รักษาระบบเคร่ืองจกั รกล: ตอนท่ี 1 ตามระยะเวลา (Preventive Maintenance)
https://www.rmutpmooc.org/course/subject/overview/169

คำอธบิ าย
วิธีการบำรุงรักษาเครื่องยนต์ เครื่องไดนาโม และ มอเตอร์ ของระบบขับเคลื่อน ที่ต้องดูแลตามระยะเวลา
อยา่ งสมำ่ เสมอ

3.5 การบำรงุ รกั ษาระบบเครื่องจกั รกล: ตอนที่ 1 ตามระยะเวลา (Preventive Maintenance)
ประเภทของการบำรงุ รกั ษา

ภาพท่ี 502 ภาพประกอบจากโรงรถจกั รดเี ซลบางซ่ือ ศูนย์ซอ่ มบำรงุ ฝ่ายการชา่ งกล
การรถไฟแห่งประเทศไทย

(โรงรถจักรดเี ซลบางซอื่ ศนู ยซ์ อ่ มบำรุง ฝ่ายการชา่ งกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 425
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะส้นั

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ระบบท่ใี ชใ้ นการบำรุงรกั ษารถไฟ
โดยทั่วไปเราสามารถจำแนกการซ่อมบำรงุ รกั ษาออกเป็น 2 ประเภท คือ การบำรุงรกั ษา แบบป้องกนั
ภาษาอังกฤษเรียกว่า “Preventives Maintenance: PM” หรือบางทีก็เรียกว่า “Planned Preventive
Maintenance: PPM” และการบำรุงรักษาแบบตามแก้ ภาษาอังกฤษเรียกว่า “Corrective Maintenance:
CM” กลา่ วดว้ ยภาษาง่ายๆ ก็คือ PPM เปน็ ระบบซ่อมเพอ่ื บำรงุ รักษาให้คงประสทิ ธภิ าพในการทำงาน เรยี กได้
ว่าเป็นการดำเนินการก่อนที่จะเกิดการชำรุด ซึ่งโดยปกติแล้วหากการดำเนินซ่อมแบบ PM ทำได้อย่างมี
ประสิทธิภาพและเหมาะสมแลว้ โอกาสท่ีจะเกดิ การชำรุดแทบจะไมม่ สี ว่ นท่ีเป็นการซอ่ มแบบ CM ซ่งึ เปน็ ระบบ
ซ่อมเพ่ือทำของท่ชี ำรุดแล้วใหก้ ลับมาใช้ได้ต่อไป
อย่างไรก็ดี ไม่มีระบบซอ่ มใดที่สามารถขจดั การซอ่ มแบบ CM ให้หมดไปโดยสิ้นเชิง ปกติแล้วการซอ่ ม
จริงในหน้างานจะมีทั้ง PPM ผสมกับ CM สิ่งที่ต่างกันก็คือ ถ้าสามารถจัดการระบบ PPM ได้อย่างมี
ประสิทธิภาพแล้ว การซอ่ มแบบ CM ซง่ึ ก่อปญั หาแกก่ ารเดินรถไฟก็จะมีสัดสว่ นลดลง
ข้อดีของ Planned Preventive Maintenance : PPM/PM

1. สามารถวางแผนการซอ่ มและแผนการจัดหาชิ้นส่วนในการซ่อมบำรุงได้
2. คา่ ใช้จ่ายในการซอ่ มจะกระจายในระยะเวลาการใช้งาน/รู้อายกุ ารใช้งาน
3. เป็นระบบการซ่อมที่มีความรสู้ ึกว่า ฟุ่มเฟือย มคี า่ ใช้จ่ายสงู คนทอี่ ยูใ่ นหนา้ งานจำนวนมากที่
คิดว่าเปน็ การ “โยนท้ิง”
ขอ้ ดีข้อเสยี ของ Corrective Maintenance: CM
ข้อดีและข้อเสียของระบบการซ่อมแบบ CM ก็จะตรงกันข้ามกับ PPM คือ วางแผนการซ่อมยาก
ค่าใช้จ่ายของกิจการอาจมากระจุกตัวอยูใ่ นปีที่ชิน้ ส่วนหมดอายุใช้งานซึ่งอาจกระทบสถานะทางการเงินของ
กิจการ สิ่งหนึ่งที่ควรคำนึงถึงก็คือความเสียหายในทางตรงและทางอ้อมที่เกิดขึ้น หากระบบที่ใช้วิธีการซ่อม
แบบ CM เกิดการชำรุดในระหว่างทำงาน เช่น ค่าเสียหายในการกูร้ ะบบคืน ชื่อเสียงของกิจการ ฯลฯ ซึ่งอาจ
เสยี หายมากกว่าก็เปน็ ได้
ทำไมจึงตอ้ งมีการปรับแก้อายกุ ารใช้งานของชิ้นส่วนในการวางระบบซ่อมบำรุง
1. การมีผลประโยชน์ที่ขัดกัน (Conflict of Interest) ของผู้ผลิต(ผู้ขาย) กับผู้ใช้ดังกล่าวแล้ว
ข้างต้น
2. อาจมีการเปล่ียนแปลงคุณภาพชน้ิ สว่ นที่จดั หามาใช้ในการซ่อมบำรงุ

ผู้จดั ทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 426
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะสน้ั

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

3. เมื่อผ่านประสบการณ์ใช้งานไประยะหนึ่งแล้ว ผู้ใช้ประสงค์ จะทำการปรับเปลี่ยนเนื่องจาก
พบว่าคำแนะนำของผู้ผลิตไม่เหมาะสม

วงจรชีวิตเคร่อื งจกั ร (Machinery life cycle)
วงจรชีวิตเครื่องจักร (Machinery life cycle) ก็หมายถึงระยะเวลาใน ช่วงต่างๆ ดังที่ได้กล่าวผ่านมา
ข้างตน้ คอื “การเกิดขน้ึ ของเครือ่ งจักร” “การเสอ่ื มสภาพของเครื่องจกั ร” “การชำรดุ ของเครื่องจักร” และ
“การสน้ิ อายไุ ขของเครื่องจักร” โดยทั่วไปท่ียอมรบั กนั ในวงการวิศวกรรมบำรุงรักษาว่ากราฟ “เส้นโค้งรูปอ่าง
น้ำ” (Bathtub Curve) เป็นกราฟที่ใช้อธิบายลักษณะเฉพาะที่มักจะเกิดขึ้นกับเครื่องจักรกลโดยทั่วไป โดยที่
สามารถแบ่งช่วงชีวิตเครื่องจักรเป็น 3 ช่วงใหญ่ๆ คือ ช่วงระยะเริ่มต้นใช้งาน (Burn-in) ช่วงใช้งานปกติ
(Useful life) และชว่ งระยะเวลาสกึ หรอ (Wear out)

ภาพที่ 503 แสดงความสัมพันธ์ระหว่างระยะเวลาใชง้ านกับอัตราการขดั ข้อง
(โรงรถจกั รดเี ซลบางซ่ือ ศูนย์ซอ่ มบำรุง ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผ้จู ดั ทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 427
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะสั้น

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 504 โรงรถจกั รดีเซลบางซ่อื
(โรงรถจักรดีเซลบางซือ่ ศนู ย์ซอ่ มบำรงุ ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ตัวอยา่ งการทำวาระรถจกั ร ALSTHOM ระบบไฟฟา้
การทำวาระ 1 เดือน ไฟฟา้ ส่วนบน ALS
การทำวาระ 1 เดอื น ไฟฟา้ สว่ นล่าง ALS
การทำวาระ 3 เดอื น ไฟฟา้ สว่ นบน ALS
การทำวาระ 3 เดอื น ไฟฟ้าสว่ นล่าง ALS

ภาพท่ี 505 การทำวาระรถจกั ร ALSTHOM ระบบไฟฟา้ หนา้ 428
(ฝา่ ยการช่างกล การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผู้จดั ทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะส้นั

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตัวอยา่ งการทำวาระรถจักร ALSTHOM ระบบเคร่อื งยนต์
การทำวาระ 1 เดอื น เครอื่ งยนต์ ALS
การทำวาระ 3 เดอื น เครอ่ื งยนต์ ALS

ภาพที่ 506 การทำวาระรถจกั ร ALSTHOM ระบบเครอ่ื งยนต์
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ตวั อยา่ งการทำวาระรถจักร ALSTHOM ระบบลม
การทำวาระ 1 เดือน ระบบลม ALS
การทำวาระ 3 เดอื น ระบบลม ALS

ภาพท่ี 507 การทำวาระรถจักร ALSTHOM ระบบลม
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผูจ้ ดั ทำ : บรษิ ัท วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 429
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะสัน้

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตวั อยา่ งการทำวาระรถจักร ALSTHOM ส่วนลา่ ง
การทำวาระ 1 เดอื น ส่วนล่าง ALS
การทำวาระ 3 เดือน ส่วนล่าง ALS

ภาพที่ 508 การทำวาระรถจกั ร ALSTHOM สว่ นล่าง
(ฝา่ ยการช่างกล การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ตวั อย่างการทำวาระรถจกั ร HITACHI (HID) ระบบเครอื่ งยนต์
การทำวาระ 1 เดอื น เครื่องยนต์ HID
การทำวาระ 3 เดือน เคร่อื งยนต์ HID

ภาพท่ี 509 การทำวาระรถจักร HITACHI (HID) ระบบเครื่องยนต์
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 430
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอื่ เอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตัวอย่างการทำวาระรถจักร HITACHI (HID) ระบบลม
การทำวาระ 1 เดอื น ระบบลม HID
การทำวาระ 3 เดือน ระบบลม HID

ภาพที่ 510 การทำวาระรถจกั ร HITACHI (HID) ระบบลม
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ตัวอยา่ งการทำวาระรถจักร HITACHI (HID) สว่ นล่าง
การทำวาระ 1 เดอื น สว่ นลา่ ง HID
การทำวาระ 3 เดือน สว่ นล่าง HID

ภาพที่ 511 การทำวาระรถจกั ร HITACHI (HID) สว่ นล่าง
(ฝา่ ยการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผู้จัดทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 431
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอื่ เอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตัวอย่างการทำวาระรถจกั ร GEA ระบบเคร่ืองยนต์
การทำวาระ 1 เดือน เครอ่ื งยนต์ GEA
การทำวาระ 3 เดือน เครื่องยนต์ GEA

ภาพท่ี 512 การทำวาระรถจกั ร GEA ระบบเครื่องยนต์
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ตวั อยา่ งการทำวาระรถจกั ร GEA ระบบลม
การทำวาระ 1 เดอื น ระบบลม GEA
การทำวาระ 3 เดอื น ระบบลม GEA

ภาพท่ี 513 การทำวาระรถจกั ร GEA ระบบลม หน้า 432
(ฝ่ายการช่างกล การรถไฟแห่งประเทศไทย, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝึกอบรมระยะส้ัน

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ตวั อยา่ งการทำวาระรถจกั ร GEA สว่ นล่าง
การทำวาระ 1 เดอื น ส่วนล่าง GEA
การทำวาระ 3 เดือน ส่วนลา่ ง GEA

ภาพท่ี 514 การทำวาระรถจักร GEA สว่ นล่าง
(ฝา่ ยการช่างกล การรถไฟแหง่ ประเทศไทย, 2563)

งานซ่อมบำรุงลอ้ เล่ือน
- Availability (%) (ความพรอ้ มใช้งาน)
- Reliability (%) (ความนา่ เช่ือถือ)

ปจั จยั ทมี่ ผี ลตอ่ Availability และ Reliability

ภาพที่ 515 ปจั จยั ทมี่ ีผลตอ่ Availability และ Reliability หน้า 433

ผู้จดั ทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ช่ือโครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

สปั ดาหท์ ่ี 13 แผนการจดั การเรียนรู้ หนว่ ยที่ 3.6
หลักสตู รซอ่ มบำรงุ ระบบราง จำนวน 3 คาบ

การซ่อมบำรุงทางกลและไฟฟ้าของยานพาหนะระบบราง (Mechanical and Electrical Maintenance of

Railway Vehicles)

หน่วยที่ 3.6 การบำรุงรักษาระบบเครื่องจักรกล: ตอนที่ 2 เมื่อตรวจพบ (Preventive & Corrective
Maintenance)
https://www.rmutpmooc.org/course/subject/overview/169

คำอธิบาย
วธิ ีการบำรงุ รกั ษาเครื่องยนต์ เคร่ืองไดนาโม และ มอเตอร์ ทตี่ ้องดแู ลเมือ่ พบปัญหา

3.6 การบำรุงรักษาระบบเครื่องจักรกล: ตอนท่ี 2 เมื่อตรวจพบ (Preventive & Corrective
Maintenance)

รถจกั ร HID

ขอ้ มูลเครือ่ งยนต์

- ชนดิ รถจักร Diesel Electric Locomotives

- แรงม้า 2 x 1,450 HP @ 1,800 rpm

- เคร่ืองยนต์ 2 เครือ่ ง

- ความจุถงั เช้อื เพลงิ 5,000 ลิตร

- ความเร็วสงู สดุ 100 กม./ชม.

- ท่อไอเสีย ชนิดมนี ำ้ หล่อเยน็ wet type manifold

- น้ำระบายความรอ้ นเครอ่ื งยนต์ 265 ลิตร ต่อ เคร่ือง

- นำ้ มันหล่อลืน่ เคร่ืองยนต์ 375 ลติ ร ต่อ เคร่ือง

- รอบเครื่องยนต์ Idie / Mix 700 rpm/1,800 rpm

ผูจ้ ดั ทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 434
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชือ่ เอกสาร : หลักสตู รฝกึ อบรมระยะสน้ั

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

After Cooler รถจกั ร HID

ภาพท่ี 516 After Cooler รถจกั ร HID (รกั ษว์ งศบ์ ุตร, 2563)
Turbo รถจกั ร HID

ภาพท่ี 517 Turbo รถจกั ร HID (รกั ษว์ งศบ์ ตุ ร, 2563) หน้า 435

ผูจ้ ดั ทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

กรองอากาศ Air Filter รถจกั ร HID

ภาพที่ 518 กรองอากาศ Air Filter รถจกั ร HID (รกั ษ์วงศ์บตุ ร, 2563)
กรอง Full-Flow รถจักร HID

ภาพท่ี 519 กรอง Full-Flow รถจักร HID (รักษ์วงศบ์ ุตร, 2563)

ผจู้ ดั ทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด หนา้ 436
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอื่ เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

Actuator รถจกั ร HID

ภาพที่ 520 Actuator รถจกั ร HID (รักษ์วงศบ์ ตุ ร, 2563)
กรองเช้อื เพลงิ รถจักร HID

ภาพท่ี 521 กรองเช้ือเพลงิ รถจกั ร HID (รักษว์ งศ์บตุ ร, 2563) หนา้ 437

ผู้จัดทำ : บรษิ ัท วีเอเวอร์ จำกัด
หนว่ ยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะสั้น

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

PT Pump รถจกั ร HID

ภาพที่ 522 PT Pump รถจกั ร HID (รักษว์ งศบ์ ตุ ร, 2563)
Shut Down Valve รถจกั ร HID

ภาพที่ 523 Shut Down Valve รถจักร HID (รกั ษ์วงศ์บุตร, 2563) หน้า 438

ผ้จู ัดทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สตู รฝึกอบรมระยะส้นั

ช่อื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

Breather รถจกั ร HID

ภาพท่ี 524 Breather รถจักร HID (รักษว์ งศบ์ ตุ ร, 2563)
กรองนำ้ รถจักร HID

ภาพท่ี 525 กรองน้ำ รถจกั ร HID (รกั ษ์วงศ์บุตร, 2563) หน้า 439

ผูจ้ ัดทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะส้นั

ชื่อโครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

รังผง้ึ รถจกั ร HID

ภาพที่ 526 รังผง้ึ รถจกั ร HID (รักษ์วงศบ์ ตุ ร, 2563)
หลอดแก้วดรู ะดับนำ้ รถจกั ร HID

ภาพท่ี 527 หลอดแก้วดรู ะดับน้ำ รถจกั ร HID (รักษว์ งศ์บตุ ร, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 440
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชอื่ เอกสาร : หลักสูตรฝกึ อบรมระยะส้นั

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

Bevel Gear รถจักร HID

ภาพที่ 528 Bevel Gear รถจกั ร HID (รักษว์ งศบ์ ุตร, 2563)
เหล็กวดั น้ำมัน Bevel Gear รถจกั ร HID

ภาพท่ี 529 เหล็กวัดน้ำมัน Bevel Gear รถจกั ร HID (รกั ษ์วงศ์บตุ ร, 2563)

ผู้จัดทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 441
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ชอ่ื เอกสาร : หลักสูตรฝึกอบรมระยะสนั้

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

Water Pump รถจกั ร HID

ภาพท่ี 530 Water Pump รถจกั ร HID (รักษว์ งศ์บุตร, 2563)
กรอง By-Pass รถจักร HID

ภาพท่ี 531 กรอง By-Pass รถจกั ร HID (รกั ษ์วงศ์บตุ ร, 2563) หน้า 442

ผจู้ ัดทำ : บรษิ ทั วีเอเวอร์ จำกัด
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่ือเอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะสัน้

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

พดั ลมระบายความร้อนและจดุ เตมิ นำ้ รถจกั ร HID

ภาพที่ 532 พดั ลมระบายความรอ้ นและจุดเตมิ นำ้ รถจักร HID (รักษ์วงศ์บตุ ร, 2563)
ถังนำ้ มนั เชื้อเพลงิ และทด่ี รู ะนำ้ มันรถจักร HID

ภาพท่ี 533 ถงั นำ้ มนั เชอื้ เพลิงและที่ดูระน้ำมนั รถจกั ร HID (รกั ษว์ งศบ์ ุตร, 2563)

ผจู้ ัดทำ : บรษิ ัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 443
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชือ่ เอกสาร : หลกั สตู รฝกึ อบรมระยะส้นั

ชอ่ื โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ท่เี ตมิ นำ้ มนั เชื้อเพลงิ รถจกั ร HID

ภาพที่ 534 ท่ีเติมน้ำมันเชอ้ื เพลิงรถจักร HID (รกั ษว์ งศบ์ ุตร, 2563)

การนับสูบ รถจักร HID
การนับสูบของรถจกั ร HID จะใช้รงั ผึ้งเป็นหลักโดยหนั หน้าไปทางรังผ้ึง สบู ด้านซา้ ยมอื เราจะเปน็ ด้าน L
สบู ด้านขวามอื เราจะเป็นด้าน R นบั เรยี งไปตามลำดบั

ภาพท่ี 535 ทก่ี ารนบั สบู รถจักร HID (แกว้ นิล, 2563)

ผู้จัดทำ : บริษทั วีเอเวอร์ จำกัด หน้า 444
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชื่อเอกสาร : หลกั สตู รฝึกอบรมระยะสั้น

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 536 แสดงการนับสบู รถจักร HID

ผจู้ ดั ทำ : บริษัท วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 445
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 537 Engine Diagrams srt1

ผ้จู ดั ทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 446
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 538 Engine Diagrams srt2

ผ้จู ดั ทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 447
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ช่อื เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะส้ัน

ชือ่ โครงการ : โครงการพัฒนาสื่อการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 539 Engine Diagrams srt3

ผ้จู ดั ทำ : บริษทั วเี อเวอร์ จำกัด หนา้ 448
หน่วยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ชือ่ เอกสาร : หลกั สูตรฝกึ อบรมระยะสนั้

ชอื่ โครงการ : โครงการพัฒนาส่ือการเรียนดิจิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือช่วยพัฒนาทักษะวิศวกร
ซ่อมบำรุงระบบราง

ภาพท่ี 540 คำแนะนำการแก้ไขรถจักร HID ข้อ 1-3

ผู้จดั ทำ : บรษิ ทั วเี อเวอร์ จำกัด หน้า 449
หนว่ ยงาน : มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร