คู่มือสมรรถนะ หลักสูตรซ่อมบำรุงระบบราง

การพัฒนาสือ่ การเรียนดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ต่อมา เมื่อ พ.ศ. 2545 ไดม้ กี ารปรับปรุงอำนาจหนา้ ทข่ี องส่วนราชการและได้โอนอำนาจหนา้ ท่ขี อง
นายกรฐั มนตรใี นส่วนของการกำกับดูแลการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย มาเปน็ อำนาจหน้าท่ขี อง
รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงคมนาคม

รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลมิ รชั มงคล
โครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล เป็นรถไฟฟ้าใต้ดินสายแรกของประเทศไทย มี
ระยะทางท้ังสิ้น 20 กิโลเมตร เริ่มต้นที่สถานรี ถไฟหัวลำโพง ผ่านถนนพระรามท่ี 4 เลี้ยวเข้าถนนรัชดาภิเษก
ผ่านศูนย์การประชุมแห่งชาติสริ ิกติ ิ์ ถนนอโศก สี่แยกพระราม 9 สแ่ี ยกสทุ ธิสาร เลี้ยวเข้าถนนลาดพร้าวที่แยก
รัชดา-ลาดพรา้ ว ผา่ นส่วนจตจุ ักร เข้าถนนกำแพงเพชร สิ้นสดุ ท่ีสถานรี ถบางซอื่ รวมทั้งสิน้ 18 สถานี

รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรชั ธรรม สายสีม่วง
รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรม มีเส้นทางการเดินรถรวมระยะทาง 23 กิโลเมตร เป็น
ระยะทางยกระดบั ทัง้ หมด มีสถานีทง้ั หมด 16 สถานี โดยเริม่ ต้นจากบริเวณคลองบางไผ่ ซึ่งเปน็ ท่ีตั้งของศูนย์
ซ่อมบำรุงรถไฟฟ้า ถนนวงแหวนรอบนอก (ตะวันตก) กาญจนาภิเษก เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ถนนรัตนาธิเบศร์ ข้าม
แม่น้ำเจ้าพระยา ใกล้สะพานพระนงั่ เกลา้ กอ่ นถึงสแ่ี ยกแครายจะเลีย้ วขวาไปตามถนนตวิ านนท์ เล้ียวซ้ายเข้าสู่
ถนน กรุงเทพ - นนทบุรี ถึงบริเวณแยกเตาปนู มีสถานเี ตาปนู เปน็ สถานีเช่อื มต่อกับสถานบี างซ่ือของรถไฟฟ้า
มหานคร สายเฉลิมรชั มงคล (รถไฟฟา้ ใต้ดิน MRT) และในอนาคตจะเช่อื มต่อกับรถไฟฟา้ สายสนี ำ้ เงิน ช่วงบาง
ซื่อ - ท่าพระ และรถไฟฟา้ สายสมี ว่ ง ช่วงเตาปนู - ราษฎร์บูรณะ

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 128

การพัฒนาส่ือการเรียนดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 1-180 รถไฟฟา้ มหานคร สายฉลองรัชธรรม สายสมี ว่ ง
(ทม่ี าภาพ : https://www.khaosod.co.th/economics/news_2141969, 2562)
โครงการรถไฟฟ้า สายสเี ขียว (ช่วงแบรง่ิ -สมุทรปราการ)
บรกิ ารทจี่ อด
รฟม.ไดจ้ ดั ให้มีพื้นที่จอดรถโครงการรถไฟฟา้ สายสเี ขียว (ชว่ งแบร่ิง – สมทุ รปราการ) เพื่ออำนวย
ความสะดวกแก่ประชาชนและผูใ้ ช้บรกิ ารรถไฟฟ้าในการนำรถยนต์เข้ามาจอดแล้วเดนิ ทางด้วยระบบรถไฟฟ้า
ไปยังจดุ หมายปลายทาง
รถไฟแอร์พอรต์ ลงิ ค์

ภาพท่ี 1-181 โครงสรา้ งองคก์ ร

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หน้า | 129

การพฒั นาสอ่ื การเรียนดจิ ทิ ัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 1-182 DESIRO Class
(ทมี่ าภาพ : https://www.srtet.co.th/index.php/th/system-airport-expressline/system-airport-

expressline/airport-express-line, 2559)

ภาพที่ 1-183 ห้องควบคุมรถไฟฟา้

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หน้า | 130

การพัฒนาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอื่ ชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ห้องปฏบิ ตั กิ ารสถานีรถไฟฟา้ (SOR)
เป็นห้องควบคุมและสังเกตการณ์ ระบบอุปกรณ์ในสถานี รถไฟฟ้า และประสานงานกับศูนย์
ควบคมุ รถไฟฟ้า (OCC) เกี่ยวกบั ข้อมูลการเดินรถ ภายในห้องปฏบิ ตั กิ ารสถานรี ถไฟฟ้า จะมนี ายสถานี ประจำ
ตลอด 24 ชม. และ มีคอมพิวเตอร์ ควบคุมระบบต่าง ๆ ในสถานี บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด จะมี
ห้องปฏบิ ัติการสถานรี ถไฟฟ้า(SOR) จำนวน 8 แหง่ ตลอดเสน้ ทางรถไฟฟ้า

ภาพท่ี 1-184 ห้องปฏบิ ตั กิ ารสถานรี ถไฟฟา้ (SOR)

Maintenance Goals

ภาพท่ี 1-185 Maintenance Goals
(ทมี่ าภาพ : https://www.srtet.co.th/index.php/th/system-airport-expressline/maintenance-

main/maintenance, 2559)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 131

การพฒั นาส่อื การเรียนดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง
รถไฟสายสีแดงเขม้

ภาพที่ 1-186 รถไฟสายสีแดงเขม้
(ทมี่ าภาพ : http://procurement.railway.co.th/resultproject/clip/index.html, ม.ป.ป.)

รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงเขม้ (บา้ นภาชี-ปากท่อ)
เป็นสว่ นหน่ึงของโครงการระบบรถไฟชานเมืองสายสแี ดง โดยการรถไฟแหง่ ประเทศไทย (รฟท.)
ซึ่งเป็นเส้นทางรถไฟที่เป็นแกนหลักของแผนแม่บทระบบขนส่งมวลชนทางราง ในกรุงเทพมหานครและ
ปรมิ ณฑล โดยสำนกั งานนโยบายและแผนการขนสง่ และจราจร (สนข.) มีแนวเสน้ ทางตามแกนหลักทิศเหนือ-
ทิศใต/้ ตะวนั ตกเฉียงใต้ พน้ื ท่ีโครงการส่วนใหญ่อยใู่ นเขตทางของการรถไฟแห่งประเทศไทย
รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงเข้ม มีแผนงานรวม 114.3 กม. 36 สถานี เป็นเส้นทางหลักในแนว
เหนือ-ใต้ ตามแนวทางรถไฟเดิมของการรถไฟแห่งประเทศไทย เชื่อมต่อพืน้ ท่ีชานเมืองด้านทิศเหนอื (พื้นท่ี
ดอนเมอื ง รงั สติ ปทุมธานี อยธุ ยา) และพนื้ ทช่ี านเมอื งดา้ นทิศใต้ (พื้นทีบ่ างบอน มหาชยั ) เข้าสู่ใจกลางเมือง
(หัวลำโพง) โดยบูรณาการการเดินทางร่วมกันกับระบบรถไฟทางไกลที่สามารถเชื่อมโยงการเดิน ทางไปสู่
ภมู ิภาคต่าง ๆ โครงขา่ ยสนบั สนุนใหเ้ กิดการกระจายตัวของพ้ืนท่ีอยู่อาศยั ไปยงั พน้ื ทร่ี อบนอก ตามแนวคิดผัง
เมือง รองรับศูนยร์ าชการกรุงเทพมหานครแหง่ ใหม่ พื้นท่ีชุมชนบรเิ วณถนนแจ้งวฒั นะและรามอนิ ทราที่กำลงั มี
การเตบิ โตในอัตราสงู เชื่อมตอ่ กบั ทา่ อากาศยานดอนเมอื ง รองรบั ประชาชนบริเวณรังสิต ปทมุ ธานี ไปยงั เมือง
มหาวิทยาลัยบริเวณรงั สิต อยธุ ยา เชือ่ มโยงไปยงั บา้ นภาชี ในอนาคตสามารถเชือ่ มโยงกบั สถานีขนสง่ ผโู้ ดยสาร
สายเหนอื และตะวันออกเฉียงเหนือแห่งใหมอ่ ีกดว้ ย โครงการสามารถแกป้ ัญหาจดุ ตดั ระหวา่ งถนนและรถไฟใน
เขตเมือง ทำให้สามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการเดินทางของระบบราง และลดความล่าช้าในการเดินทางบน
โครงขา่ ยถนนได้
ปัจจุบันรถไฟฟ้าชานเมอื ง สายสีแดงเข้ม ได้เริ่มดำเนินการนำขบวนรถออกทดสอบบางส่วนแล้ว
ไดแ้ ก่ ทดสอบระบบการจา่ ยไฟฟ้าใหก้ บั ขบวนรถ การวัดระยะห่างระหวา่ งขบวนรถกับชานชาลาตัวสถานี
แนวเหนอื ใต้ ของ กทม.

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หน้า | 132

การพฒั นาส่ือการเรยี นดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงเข้ม มีแนวเส้นทางในแนวเหนือ-ใต้ของกรุงเทพมหานครและพื้นที่
ตอ่ เนื่อง ตลอดจนจังหวัดบริวารใกลเ้ คยี ง มจี ุดเริ่มต้นของทั้งโครงการทส่ี ถานีกลางบางซื่อ ซึง่ เป็นจุดเช่ือมต่อ
กบั รถไฟฟา้ มหานคร สายเฉลิมรชั มงคล

แนวเหนือ
ในแนวเหนือ เส้นทางจะเริม่ จากสถานกี ลางบางซ่ือวิ่งขน้ึ ไปทางเหนอื ตามแนวทางรถไฟสายเหนือ
ไปจนพ้นพ้ืนทศ่ี นู ยค์ มนาคมพหลโยธิน รถไฟฟา้ จะวง่ิ ขา้ มทางพิเศษศรีรัช และถนนรัชดาภเิ ษกชว่ งใกล้ ๆ กับ
ทางแยกต่างระดับรัชวิภา จากนั้นเมื่อผ่านสถานีวัดเสมียนนารีไป แนวเส้นทางจะวิ่งเลียบถนนวิภาวดีรงั สิต
ด้วยการคร่อมบนถนนกำแพงเพชร 6 ซึ่งปรับแก้มาจากแนวเส้นทางเดิมเล็กน้อย เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้
โครงสร้างร่วมกับโครงการโฮปเวลล์เดิม ระหว่างทางจะเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้าสายสีน้ำตาลที่สถานีบางเขน
รถไฟฟา้ สายสชี มพทู ่สี ถานหี ลักสี่ รถไฟฟ้าเช่อื มท่าอากาศยาน และรถไฟความเร็วสงู 3 เส้นทาง คอื สายเหนอื
สายอสี าน และสายเช่ือม 3 สนามบิน ทสี่ ถานดี อนเมอื งบรเิ วณท่าอากาศยานดอนเมือง จากน้ันแนวเส้นทางจะ
เบี่ยงกลบั ไปวิ่งตามทางรถไฟสายเหนือตลอดทางจนกระทั่งสิ้นสุดเสน้ ทางในสว่ นเหนือทีส่ ถานีรถไฟบ้านภาชี
อำเภอภาชี จังหวัดพระนครศรอี ยธุ ยา
แนวใต้
เสน้ ทางจะเริ่มจากสถานีกลางบางซื่อวิ่งลงไปทางทศิ ใต้ตามแนวทางรถไฟสายเหนอื แลว้ ลดระดับ
ลงเปน็ รถไฟฟ้าใตด้ นิ เช่อื มต่อกบั รถไฟฟา้ มหานคร สายสีส้ม ทสี่ ถานียมราช ก่อนผุดขึ้นมาอยใู่ นแนวถนนเพ่ือ
เชื่อมต่อกับรถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม ที่สถานียศเส และเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคลอกี
ครั้งท่ีสถานหี ัวลำโพง จากน้นั แนวเสน้ ทางจะกลบั ลงใตด้ ินและว่ิงแนวตรงมาทางใตต้ ามแนวคลองผดงุ กรงุ เกษม
แล้วลอดใต้แม่นำ้ เจา้ พระยาบริเวณปากคลองผดงุ กรงุ เกษมฝ่งั ใต้ ใกล้ ๆ กับศนู ยก์ ารคา้ รเิ วอรซ์ ิตี เข้าสฝู่ ่งั ธนบรุ ี
และลอดใต้โรงแรมมิลเลนเนียม ฮิลตัน กรุงเทพ เข้าสู่ถนนเจริญรัถ เชื่อมต่อกับรถไฟฟ้าสายสีทองที่สถานี
คลองสาน จากนนั้ วง่ิ ใต้ถนนเจริญรถั ไปจนถงึ วงเวยี นใหญเ่ พือ่ เชื่อมต่อกับรถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรชั ธรรม
ทส่ี ถานวี งเวียนใหญ่ แล้ววิง่ ต่อตามแนวทางรถไฟสายแม่กลอง เชือ่ มตอ่ กับรถไฟฟ้าบีทเี อส สายสีลมอีกครั้งท่ี
สถานีวฒุ ากาศ จากน้ันจงึ ไตร่ ะดับกลับขนึ้ มาเป็นรถไฟฟา้ ยกระดับแล้วว่งิ ต่อไปตามแนวทางรถไฟสายแม่กลอง
ไปจนถึงสถานมี หาชยั ใหม่ อำเภอเมอื งสมทุ รสาคร จังหวดั สมทุ รสาครจากนั้นเส้นทางจะข้ามแม่น้ำท่าจีนแล้ว
วิ่งต่อไปตามแนวทางรถไฟสายแม่กลองไปจนถึงสถานีรถไฟแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัด
สมุทรสงคราม แล้วยกระดับข้ามแมน่ ้ำแม่กลองแลว้ วิ่งตอ่ ในแนวขนานกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3093
แลว้ สิน้ สุดทง้ั โครงการท่สี ถานีรถไฟปากทอ่ อำเภอปากทอ่ จงั หวัดราชบุรี

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 133

การพัฒนาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ทางว่ิงและขบวนรถ
เป็นระบบไฟฟ้าขนาดหนัก (heavy rail transit) ทางวิ่งยกระดับที่ความสูง 17 เมตรตลอดทั้ง
โครงการ ยกเว้น ช่วงสถานีกลางบางซ่ือ - สถานีหัวลำโพง - สถานีวงเวียนใหญ่ รถไฟฟ้าจะลดระดับลงเปน็
รถไฟฟ้าใต้ดนิ ทีค่ วามลึก 12 เมตรจากผิวถนนบริเวณใต้ถนนกำแพงเพชร 5 หลังออกจากสถานีกลางบางซอื่
ช่วงเขา้ -ออกสถานกี ลางบางซ่ือ ทางวง่ิ จะยกระดับทคี่ วามสูงประมาณ 7 เมตรแลว้ จะไตร่ ะดบั ความสูงข้ึนไปท่ี
17 เมตรก่อนเข้าสถานีจตุจักร ช่วงเข้าสถานีดอนเมือง รถไฟฟ้าจะยกระดับขึ้นจาก 17 เมตรเปน็ 19 เมตร
เพื่อเข้าชานชาลาชั้น 4 ของสถานีดอนเมือง และช่วงดอนเมือง - รังสิต หลังจากออกจากสถานีดอนเมือง
รถไฟฟ้าจะค่อยๆ ลดระดบั กลับมาอยูท่ ี่ 17 เมตร แล้วค่อยลดระดับลงไปทีร่ ะดบั ดนิ เข้าสถานีหลักหก จากนั้น
จะยกระดับกลบั ไปทค่ี วามสงู 12 เมตรเพ่อื เขา้ สถานีรงั สิต
ขนาดราง 1 เมตร (Meter guage) โดยมีสายไฟฟ้าแรงสูงตีขนานอยู่เหนือราง ระบบรถไฟฟ้าใช้
วิธกี ารรับไฟฟ้าจากดา้ นบนด้วยแพนโทกราฟ
ตัวรถเปน็ รถปรับอากาศขนาดกว้าง 2.86 เมตร ยาว 20 เมตร ตอ่ ตู้ สงู ประมาณ 3.7 เมตร ความจุ
250-300 คนต่อคัน ต่อพวงได้ 3-10 คันต่อขบวน โดย แบบ 6 ตู้จะยาว 121.2 เมตร และ แบบ 4 ตู้จะยาว
81.2 เมตร ใช้ไฟฟ้ากระแสสลับ 25 กิโลโวลต์ 50 เฮิรตซ์ ส่งจากสถานีจ่ายไฟฟา้ ย่อยบางซื่อ (เทอดดำริ) ที่
ก่อสร้างขึ้นใหม่ของการไฟฟา้ นครหลวงเพื่อปอ้ นระบบขับเคลื่อนรถ สามารถรองรับผูโ้ ดยสารได้ 18,213 คน
ตอ่ ช่ัวโมงตอ่ ทิศทาง
ใชร้ ะบบอาณตั ิสัญญาณเดินรถดว้ ยระบบอตั โนมัติจากศนู ย์ควบคมุ การเดนิ รถ และใชร้ ะบบเก็บค่า
โดยสารอัตโนมตั ิ
ศนู ย์ซอ่ มบำรงุ และศนู ย์ควบคุมการเดินรถ
โครงการมีศนู ย์ซ่อมบำรุงและศูนยค์ วบคมุ การเดินรถกลางตงั้ อยู่ภายในบรเิ วณพนื้ ทเ่ี ดิมของโรงรถ
จกั รบางซ่ือ ซึง่ เป็นศนู ย์ซอ่ มบำรงุ ทีใ่ ช้งานร่วมกบั รถไฟฟ้าชานเมือง สายสแี ดงอ่อน และมีศูนย์ซ่อมบำรุงย่อย
บริเวณทางทศิ ใต้ของสถานีบ้านนาโคก จังหวัดสมุทรสาคร
สถานี
ตวั สถานมี ีความยาวประมาณ 210 เมตร รองรับการจอดรถไฟฟา้ ไดส้ ูงสุด 10 ตู้โดยสาร ออกแบบ
ให้หลบเลี่ยงสาธารณปู โภคใตด้ นิ และบนดิน และรกั ษาสภาพผิวดนิ ใหม้ ากท่ีสดุ มเี สายึดสถานคี รอ่ มอย่บู นทาง
รถไฟ บางสว่ นของโครงการใช้โครงสรา้ งเดมิ ของโครงการโฮปเวลลเ์ ป็นเสายดึ โครงสรา้ งของโครงการ
ขบวนรถไฟ
รถไฟฟา้ ทใ่ี ช้ในโครงการทง้ั หมดเป็นรถไฟฟ้าประเภทวง่ิ ชานเมืองรุ่นส่ังเฉพาะ โดยนำดีไซน์มาจาก
ฮิตาชิ เอที 100 เมโทร มีทั้งหมด 15 ขบวน 90 ตู้ ต่อพ่วงขบวนละ 6 ตู้ ผลิตโดย ฮิตาชิ จุผู้โดยสารไดส้ ูงสุด
1,366 คนต่อขบวน (คำนวณจากอัตราหนาแน่นท่ี 3 คน/ตารางเมตร) มีความเร็วสูงสุด 152 กิโลเมตรต่อ

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หน้า | 134

การพัฒนาส่อื การเรียนดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ช่วั โมง ใช้ระบบอาณัตสิ ัญญาณแบบอตั โนมตั ิมาตรฐานยุโรป (ETCS) ระดับที่ 1 ภายในขบวนรถไฟฟ้าจะมเี กา้ อี้
แบบแขง็ สองแถวตั้งตามความยาวของตวั รถแบบเดียวกับรถไฟฟ้าเชอื่ มทา่ อากาศยานสวุ รรณภมู ิ

สายสีชมพู

ภาพที่ 1-187 สายสชี มพู
(ทม่ี าภาพ : https://www.phoenixproperty.co.th/blogs/article/2239, 2563)

โครงการรถไฟฟา้ สายสชี มพู ชว่ งแคราย-มีนบุรี
มีระยะทางประมาณ 34.5 กิโลเมตร โดยมีจุดเริ่มต้นบนถนนรัตนาธิเบศร์บริเวณด้านหน้าศูนย์
ราชการจังหวดั นนทบุรี จากนนั้ แนวเสน้ ทางจะเลย้ี วซา้ ยบริเวณแยกแครายเข้าส่ถู นนติวานนท์และว่ิงตามถนน
ติวานนท์ผา่ นหน้าสถาบนั โรคทรวงอกแยกสนามบินน้ำและวัดชลประทานรงั สฤษดิ์ จนถงึ บรเิ วณ 5 แยกปาก
เกร็ด จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าสู่ถนนแจ้งวัฒนะผ่านศูนย์แสดงสนิ ค้าและการประชมุ อิมแพค็ เมืองทองธานี ผ่าน
ทางดว่ นขั้นที่ 2 (ศรีรัช) ผา่ นศนู ยร์ าชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธนั วาคม 2550 ผา่ นแยกหลกั สี่ โดย
ลอดใตท้ างยกระดับอตุ ราภมิ ุข (ดอนเมืองโทลเวย์) ข้ามแยกหลักสแี่ ละผา่ นวงเวยี นอนสุ าวรยี ์พิทกั ษ์รฐั ธรรมนญู
จากนั้นแนวเส้นทางจะวิ่งตามถนนรามอินทราและยกระดับข้ามทางด่วนพิเศษฉลองรัชที่บริเวณแยกวัชรพล
แล้ววง่ิ ไปจนถงึ แยกมีนบุรี จากน้ันวิ่งเขา้ เมอื งมนี บรุ ตี ามถนนสีหบรุ านกุ ิจ ข้ามคลองสามวาและเล้ียวขวาข้าม
คลองแสนแสบผา่ นพื้นที่ว่างและเข้าสู่ถนนรามคำแหง (สุขาภิบาล 3) โดยมีจุดสิ้นสุดโครงการที่ทางแยกรม่
เกลา้ บรเิ วณซอยรามคำแหง 192 รวมมสี ถานรี บั ส่งผู้โดยสาร 30 สถานีและศูนย์ซ่อมบำรุงและอาคารจอดแล้ว
จร 1 แหง่
รถไฟฟ้าสายสีชมพู ชว่ งแคราย-มนี บุรี มีรายละเอยี ดดงั นี้
จุดที่ 1 PK01
- สถานีศูนย์ราชการนนทบุรี เชือ่ มต่อกบั รถไฟฟ้าสายฉลองรชั ธรรม (สายสมี ่วง) ชว่ งบางใหญ่-

บางซ่ือ
จุดที่ 2 PK14
- สถานหี ลกั สี่ เช่ือมต่อกบั โครงการระบบรถไฟชานเมอื งสายสแี ดง ชว่ งบางซอ่ื -รงั สิต

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 135

การพฒั นาสอื่ การเรียนดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

จดุ ที่ 3 PK16
- สถานวี ัดพระศรมี หาธาตุ เช่ือมต่อกบั โครงการรถไฟฟา้ สายสเี ขียว ชว่ งหมอชิต-สะพานใหม่-

ตูคต
จดุ ท่ี 4 PK30
- สถานมี ีนบรุ ี สามารถเชอื่ มตอ่ กับโครงการรถไฟฟา้ สายสสี ม้ ช่วงศูนยว์ ฒั นธรรมแหง่ ประเทศ

ไทย-มีนบรุ ี

ภาพท่ี 1-188 รถไฟฟา้ สายสชี มพู
(ทมี่ าภาพ : https://www.phoenixproperty.co.th/blogs/article/2239, 2563)

รูปแบบรถไฟฟ้า
สายสเี หลือง (ลาดพร้าว สำโรง)

ภาพที่ 1-189 รปู แบบรถไฟฟ้าสายสเี หลอื ง (ลาดพรา้ ว สำโรง)
(ทมี่ าภาพ : https://www.facebook.com/v2maungprakarn/posts/448894942600836, 2562)

โครงการรถไฟฟ้า สายสีเหลอื ง ชว่ งลาดพรา้ ว-สำโรง
ชื่ออย่างไม่เป็นทางการว่า รถไฟฟ้าบีทีเอส สายศรนี ครินทร์ เป็นโครงการระบบขนส่งมวลชนใน
พื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนแม่บทระบบขนส่งมวลชนทางราง ใน
กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ดำเนินการโดย บริษัท อีสเทิร์น บางกอกโมโนเรล จำกัด ภายใต้สัญญารว่ ม
ลงทนุ โครงการและสัญญาสมั ปทานกบั การรถไฟฟา้ ขนสง่ มวลชนแหง่ ประเทศไทย

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 136

การพัฒนาส่ือการเรียนดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

Monorail
โครงการไดร้ ับการเสนอเปน็ ระบบรถไฟฟ้ายกระดับแบบรางเดี่ยวทั้งโครงการ มีแนวเส้นทางส่วน
ใหญ่อยู่ทางด้านตะวันออกของกรุงเทพมหานคร และสิ้นสุดเส้นทางในจังหวัดสมุทรปราการ มีจุดเริ่มต้นท่ี
จดุ เชื่อมตอ่ กบั รถไฟฟา้ มหานคร สายเฉลิมรัชมงคล ทีส่ ถานรี ชั ดา จากนน้ั ไปตามแนวถนนลาดพรา้ วจนถึงทาง
แยกบางกะปิ แลว้ เบนไปทางทศิ ใต้ตามแนวถนนศรนี ครนิ ทร์ เชื่อมต่อกับโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้มที่
สถานีลำสาลี เชือ่ มต่อกับสถานีหัวหมากของรถไฟฟ้าเช่อื มท่าอากาศยานสุวรรณภมู ิ (Airport Rail Link) และ
รถไฟฟา้ ชานเมืองสายสแี ดงอ่อน จากนั้นไปตามแนวถนนศรีนครินทร์ ผา่ นทางแยกพัฒนาการ แยกสวนหลวง
แยกศรีอุดม แยกต่างระดับศรีเอี่ยม จนถึงทางแยกศรีเทพา แล้วเบนไปทางทิศตะวันตก ตามแนวถนน
เทพารกั ษ์ สิน้ สุดเส้นทางบริเวณแยกเทพารักษ์ ซง่ึ เป็นจุดเชือ่ มตอ่ กับสถานสี ำโรง ของโครงการรถไฟฟ้าสายสี
เขยี วออ่ น ระยะทางรวมประมาณ 30 กิโลเมตร
โมเดล ภาพจำลองสถานีพัฒนาการ

ภาพที่ 1-190 โมเดล ภาพจำลองสถานพี ฒั นาการ
(ทม่ี าภาพ : http://www.propertyinsight.co/daily-update/ไอคอนสยามลงทุนสายสที อง, 2559)

สายสีแดงออ่ น บางซ่ือ ตล่ิงชัน
รถไฟฟา้ ชานเมือง สายสีแดงออ่ น รถไฟชานเมอื งสายตะวันออก-ตะวันตก
เป็นหน่ึงโครงการกอ่ สรา้ งเส้นทางรถไฟฟ้าในรปู แบบรถไฟชานเมือง อนั เปน็ สว่ นหน่ึงของโครงการ
ระบบรถไฟชานเมืองสายสีแดง ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนใน
กรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง โดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) เป็นโครงการระบบรถไฟฟ้าที่มี
โครงสร้างทั้งทางยกระดับ ระดับดิน และใต้ดิน มีแนวเส้นทางตามแกนหลักทิศตะวันตก-ตะวันออกของ
กรงุ เทพมหานคร เริ่มต้นจากนครปฐม ถงึ ชมุ ทางฉะเชิงเทรา โดยทแ่ี นวเสน้ ทางท้งั หมดอยู่ในเขตทางรถไฟเดิม
ของการรถไฟแหง่ ประเทศไทย
สถานีบางซ่อน
รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม (บางขุนนนท์ - ศูนยว์ ัฒนธรรมแห่งประเทศไทย - แยกร่มเกล้า)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 137

การพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

หนง่ึ ในโครงการก่อสร้างเสน้ ทางรถไฟฟ้าในระบบรถไฟฟา้ มหานคร ซ่งึ เป็นสว่ นหนงึ่ ของโครงการ
ระบบขนส่งมวลชนทางรางในกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล ดำเนินการโดยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแหง่
ประเทศไทย เป็นระบบรถไฟฟา้ ท่ีมีทั้งโครงสร้างใต้ดนิ และยกระดับ มีแนวเสน้ ทางทีร่ องรบั การเดินทางภายใน
เขตเมอื งตามแนวตะวันออก - ตะวนั ตกของกรงุ เทพมหานคร เรมิ่ ตน้ จากบริเวณจดุ ตัดทางรถไฟสายสายธนบรุ ี
(ทางรถไฟสายใตเ้ ดมิ ) แลว้ ลอดใต้แมน่ ำ้ เจ้าพระยา เข้าส่ยู ่านเมอื งเกา่ ย่านใจกลางเมอื งก่อนออกไปยังชุมชน
ประชาสงเคราะห์และออกสูย่ า่ นชานเมอื งถนนรามคำแหง มาส้ินสุดเสน้ ทางทช่ี านเมอื งดา้ นทิศตะวันออกของ
กรงุ เทพมหานครบรเิ วณจดุ ตัดถนนรามคำแหงกับถนนสุวินทวงศ์

เปน็ ระบบรถไฟฟ้าท่มี ที งั้ โครงสร้างใต้ดินและยกระดบั มแี นวเสน้ ทางท่เี ชื่อมโยงการเดินทางในแนว
ตะวันออก-ตะวันตกของกรงุ เทพมหานคร เริม่ ตน้ จากจดุ ตัดทางรถไฟสายธนบรุ ี (สายใตเ้ ดิม) กับถนนจรญั สนทิ
วงศ์ ลอดใตแ้ มน่ ้ำเจ้าพระยาเขา้ สใู่ จกลางเกาะรตั นโกสนิ ทร์ ผา่ นยา่ นท่สี ำคัญในพ้นื ทเ่ี มืองเกา่ เขตดสุ ิต และเขต
พระนคร ผ่านสถานที่สำคัญหลายแห่ง เช่น โรงพยาบาลศิริราช ท้องสนามหลวง อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
จากนั้นเข้าสู่ย่านการค้าใจกลางเมืองบริเวณแยกประตูน้ำ แล้วมุ่งขึ้นทางเหนือเข้าสู่ศูนย์ราชการ
กรุงเทพมหานคร และศาลาว่าการกรุงเทพมหานครแห่งใหม่ (อาคารธานีนพรัตน์) ชุมชนประชาสงเคราะห์
ออกสถู่ นนรชั ดาภเิ ษก ถนนพระราม 9 และถนนรามคำแหง สน้ิ สุดโครงการบริเวณชานเมอื งทศิ ตะวนั ออกของ
กรงุ เทพมหานครบรเิ วณจดุ ตัดถนนรามคำแหงกบั ถนนสุวนิ ทวงศ์ รวมระยะทางประมาณ 34.8 กิโลเมตร เป็น
เส้นทางที่เน้นการขนส่งผู้โดยสารจากชานเมืองทิศตะวันออกเข้าสู่ใจกลางเมืองและย่านเมืองเก่าทางทิศ
ตะวันตก

ปัจจุบัน โครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม ได้แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 ส่วน คือเส้นทาง
ตะวันตกช่วงบางขุนนนท์ - ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย และเส้นทางตะวันออกช่วงศูนย์วัฒนธรรมแหง่
ประเทศไทย - บางกะปิ - มนี บุรี - แยกสุวนิ ทวงศ์ โดยปจั จบุ ันอยู่ในระหว่างการก่อสร้างเส้นทางช่วงตะวันออก
เป็นอันดับแรก คาดว่าจะเปิดใช้งานได้อย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2567 ส่วนโครงการช่วงตะวันตกอยู่ใน
ระหวา่ งการคัดเลอื กเอกชนเข้าดำเนนิ การ คาดวา่ จะเปดิ ใช้งานได้อย่างเปน็ ทางการใน พ.ศ. 2570

ภาพท่ี 1-191 รถไฟฟา้ มหานคร สายสสี ม้
(ทมี่ าภาพ : https://forecast-condo.com/2017/10/29/supalai-veranda-rama-9-fast-moving-life/,

2560)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 138

การพฒั นาสื่อการเรียนดจิ ทิ ัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

สายสีน้ำตาล
โครงการรถไฟฟา้ สายสีนำ้ ตาล (แคราย-ลำสาล)ี
เป็นโครงการศกึ ษาการดำเนินการระบบขนสง่ มวลชนในพ้ืนทก่ี รงุ เทพมหานครและปรมิ ณฑล เพ่ือ
บรรจลุ งในแผนแม่บทโครงการระบบขนส่งมวลชนทางราง ในกรงุ เทพมหานครและปริมณฑล ระยะท่สี อง (M-
Map Phase 2) โครงการไดร้ ับการกำหนดให้ใชร้ ะบบรถไฟฟ้ารางเดีย่ วหรือรถไฟฟา้ โมโนเรล มีระยะทางทง้ั สนิ้
21 กโิ ลเมตร โดยรถไฟฟา้ สายนจ้ี ะเช่อื มต่อเมืองด้านฝ่งั แคราย กบั ฝั่งเกษตร-นวมนิ ทร์ท่ีมีอัตราการเติบโตสูง
เขา้ ดว้ ยกนั และยังเปน็ โครงขา่ ยสายรองเพ่ือเชื่อมต่อกับโครงขา่ ยรถไฟฟ้าหลักอกี 4 เสน้ ทาง ได้แก่ รถไฟฟ้า
มหานคร สายสีม่วง รถไฟฟา้ ชานเมืองสายสแี ดงเข้ม รถไฟฟ้าบที ีเอส สายสุขมุ วทิ และรถไฟฟา้ มหานคร สายสี
ส้ม และโครงขา่ ยรองอีก 3 เส้นทาง ได้แก่ รถไฟฟ้าสายสีชมพู รถไฟฟ้าสายสีเหลือง และรถไฟฟ้าสายสีเทา
ของกรงุ เทพมหานคร
แนวเส้นทางจะเริ่มต้นจากจุดเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง และรถไฟฟ้าสายสีชมพู
จากนั้นจะวิ่งตรงเข้าสู่ถนนงามวงศ์วานผ่าน ทางพิเศษศรีรัช แยกพงษ์เพชร เรือนจำกลางคลองเปรม แยก
บางเขน เชอ่ื มกับรถไฟฟ้าชานเมอื งสายสีแดงเข้ม จากน้ันเบย่ี งซา้ ยเขา้ สู่พื้นทม่ี หาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตรง
มาถึงแยกเกษตรแล้วเบี่ยงขวากลับเกาะกลางถนน เชื่อมกับรถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท จากนั้นผ่านแยก
เกษตรตรงมาบนถนนประเสริฐมนูกิจ และเบี่ยงทางออกจากกันเพื่อลดระดับไปอยู่ใต้ทางด่วนขั้นที่ 3 สาย
เหนือ ตอน N2 ผ่านจุดตัดทางพิเศษฉลองรัช ในอนาคตจะเชื่อมกับรถไฟฟ้าสายสีเทา จากนั้นจะตรงไปแยก
นวลจันทร์-นวมินทร์ แล้วเลี้ยวขวาเข้าถนนนวมินทร์ แล้วตรงไปตามแนวถนนนวมินทร์จนถึงแยกบางกะปิ
แนวเส้นทางศกึ ษาจะแยกออกเป็นสองสายเพอ่ื ส้ินสดุ ที่บรเิ วณแยกลำสาลที เี่ ป็นจุดเช่ือมต่อรถไฟฟ้ามหานคร
สายสสี ม้ และรถไฟฟา้ สายสเี หลอื ง โดยในกรณผี ู้ให้บรกิ ารเป็นบรษิ ทั ในเครอื บีทีเอส กร๊ปุ โฮลดง้ิ ส์ หรือกจิ การ
รว่ มค้า บีเอสอาร์ แนวเส้นทางจะเลย้ี วขวาเข้าถนนลาดพรา้ วก่อนยกระดบั เหนือเสน้ ทางรถไฟฟา้ สายสีเหลอื งท่ี
จุดตัดถนนลาดพร้าว-ศรีนครินทร์ เพื่อสิ้นสุดเส้นทางที่สถานีแยกลำสาลีของรถไฟฟ้าสายสีเหลอื งซ่งึ จะปรบั
แบบใหเ้ ปน็ สถานรี ่วม แตห่ ากผ้ใู ห้บรกิ ารไมใ่ ช่กลมุ่ บีทีเอส หรือกจิ การร่วมค้าบเี อสอาร์ แนวเส้นทางจะวิ่งตรง
เข้าสู่ถนนพว่ งศริ ิและสิน้ สดุ ที่จดุ ตันถนนรามคำแหงกบั ถนนพ่วงศริ ิ โดยเชอ่ื มตอ่ กับรถไฟฟา้ มหานคร สายสีส้ม
และรถไฟฟา้ สายสีเหลืองดว้ ยทางเดินยกระดับ
- เปน็ ระบบรถไฟฟ้ารางเดีย่ ว แบบวางคร่อมราง (straddle-beam monorail)
- ทางวิ่ง ยกระดับทค่ี วามสงู 12 เมตรตลอดท้ังโครงการ
- มรี างที่ 3 ตีขนานไปกับรางว่งิ สำหรบั จา่ ยกระแสไฟฟา้ ให้กับตัวรถ
- ตัวรถเป็นรถปรับอากาศขนาดกว้าง 3.147 เมตร ยาว 11.8-13.2 เมตร สูงประมาณ 4.06
เมตร (เมื่อคร่อมรางท้ังหมด) ความจุ 356 คนต่อคัน (คำนวณจากอตั ราความหนาแน่นท่ี 4 คน/ตารางเมตร)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หน้า | 139

การพฒั นาสอื่ การเรยี นดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง
ต่อพวงได้ 2-8 คันต่อขบวน ใชไ้ ฟฟ้ากระแสตรง 750 โวลท์ ปอ้ นระบบขบั เคลอื่ นรถ สามารถรองรับผู้โดยสาร
ได้ 24,100 คนตอ่ ชัว่ โมงต่อทิศทาง

- ใช้ระบบอาณัติสัญญาณเดินรถด้วยระบบอัตโนมัติจากศนู ย์ควบคุมการเดนิ รถ และใช้ระบบ
เก็บคา่ โดยสารอัตโนมัติเช่นเดียวกับรถไฟฟ้าสายสีเหลอื ง และรถไฟฟ้าสายสชี มพู

โครงการรถไฟฟา้ สายสีน้ำตาล

ภาพท่ี 1-192 โครงการรถไฟฟา้ สายสีน้ำตาล
(ทม่ี าภาพ : https://www.home.co.th/hometips/detail/93456, 2561)

ภาพท่ี 1-193 โครงการรถไฟฟา้ สายสนี ำ้ ตาล
(ทม่ี าภาพ : https://www.prachachat.net/tagรถไฟฟา้ สายสีนำ้ ตาล, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 140

การพฒั นาส่ือการเรยี นดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง
รถไฟความเร็วสงู
โครงการรถไฟความเรว็ สูงในประเทศไทย (Thailand High-speed Rail Project)
เป็นโครงการเมกะโปรเจกตข์ องประเทศไทยในการก่อสรา้ งระบบรถไฟความเรว็ สงู มีเป้าหมายใน
การพัฒนาเศรษฐกจิ และเช่อื มโยงตลาดการคา้ ระหวา่ งกลมุ่ ประเทศแถบลมุ่ แม่น้ำโขง เนอ่ื งจากประเทศไทย
ถือเป็นศูนย์กลางของอินโดจีน มีเป้าหมายในการก่อสร้าง 4 สาย ได้แก่ สายเหนือ, สายตะวันออก, สาย
ตะวันออกเฉยี งเหนือ และสายใต้
ซอี าร์อารซ์ ีฉางชนุ ซอี าร4์ 00เอเอฟ อีเอม็ ยู เปน็ ขนวนรถที่จะใช้ใน โครงการรถไฟความเรว็ สงู ไทย-
จนี สายตะวนั ออกเฉียงเหนอื

ภาพท่ี 1-194 รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน
(ทม่ี าภาพ : https://th.wikipedia.org/wikiรถไฟความเร็วสงู ไทย-จีน_(สายอีสาน), ม.ป.ป.)

ภาพที่ 1-195 รถไฟความเรว็ สูง
(ทมี่ าภาพ : https://www.youtube.com/watch?v=HDNCKiwEk_c, 2560)

โครงการความร่วมมอื ระหวา่ งรฐั บาลแหง่ ราชอาณาจกั รไทย และรฐั บาลแห่งสาธารณรัฐประชาชน
จีน ในการพัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูงเพื่อเชื่อมโยงภูมิภาค ช่วงกรุงเทพมหานคร - หนองคาย (อังกฤษ:
The Cooperation between the Government of the Kingdom of Thailand and the Government
of the People's Republic of China on Bangkok - Nong Khai HSR Development for Regional

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 141

การพฒั นาสือ่ การเรยี นดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

Connectivity) หรือ โครงการรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน สายตะวันออกเฉียงเหนือ (กรุงเทพมหานคร -
หนองคาย - เวียงจันทน์) (อังกฤษ: North Eastern High Speed Rail, Thailand-Chinese High Speed
Rail) เป็นโครงการระบบขนส่งมวลชนแบบพิเศษที่เป็นหนึ่งในเส้นทางของโครงการรถไฟความเร็วสูงใน
ประเทศไทย ดำเนินการก่อสร้างโดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ภายใต้กรอบความร่วมมือระหว่าง
รัฐบาลไทยและสาธารณรัฐประชาชนจีน ถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงขา่ ยระบบขนสง่ มวลชนทางราง คุนหมิง -
สงิ คโปร์ สาย Central Route ซึ่งเป็นโครงขา่ ยที่จะเช่ือมตอ่ ประเทศกลุม่ ซีเอ็มแอลวีเขา้ เปน็ ผนื แผน่ เดยี วกัน

รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน สายอีสานเป็นระบบรถไฟฟ้าที่มีทั้งโครงสร้างระดับดินและยกระดบั
ตลอดโครงการ มีแนวเส้นทางทีร่ องรบั การเดินทางจากชานเมืองทางทิศเหนือกรงุ เทพมหานครฝั่งเหนือและ
จังหวัดใกล้เคียงด้านเหนือและภาคอีสาน เข้าสู่เขตใจกลางเมืองได้อย่างรวดเร็ว แนวเส้นทางเริ่มต้นจาก
สถานีกลางบางซื่อ วิ่งตรงไปทางทิศเหนือในเส้นทางเดยี วกับรถไฟความเร็วสูงสายตะวันออกผ่านท่าอากาศ
ยานดอนเมอื ง เชือ่ มตอ่ กบั รถไฟฟ้าชานเมอื งสายสแี ดงเขม้ รถไฟฟา้ เชือ่ มท่าอากาศยานสวุ รรณภมู ิ จากนั้นว่ิง
ตรงไปตามแนวทางรถไฟสายเหนือไปจนถงึ ชุมทางบ้านภาชี แนวเส้นทางจะเบี่ยงไปใช้แนวเส้นทางรถไฟสาย
อีสานไปตลอดทางจนถึงสถานแี กง่ คอย ซึ่งจะเปน็ สถานีชุมทางที่แยกสายไปเชื่อมต่อเข้ากับสายตะวันออกที่
สถานีฉะเชิงเทรา จากนั้นมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือและสิ้นสุดเส้นทางในระยะแยกที่สถานี
นครราชสีมา ซึ่งตั้งอยู่บริเวณสถานีรถไฟนครราชสมี าเดิม รวมระยะทางในช่วงแรก 253 กิโลเมตร ใช้เวลา
เดินทาง 1 ช่ัวโมง 30 นาทจี ากกรุงเทพมหานคร จากนั้นเส้นทางจะมุ่งข้นึ ทางเหนอื เพอ่ื ไปยังประเทศลาวโดย
ผ่าน สถานชี ุมทางบวั ใหญ่ ขอนแก่น อุดรธานี สน้ิ สุดท่จี งั หวัดหนองคาย รวมระยะทาง 617 กิโลเมตร ใชเ้ วลา
เดนิ ทาง 2 ช่ัวโมง 15 นาที จากนครราชสีมา และ 3 ช่ัวโมง 45 นาที จากกรุงเทพมหานคร

แนวเส้นทางต่อจากนี้จะเป็นแนวเส้นทางรถไฟความเร็วปานกลาง ลาว-จีน เพื่อเดินทางไปยัง
เวยี งจนั ทน์ ประเทศลาว และตอ่ เน่ืองไปยัง คุนหมิง ประเทศจีน ระยะทางรวมกว่า 1,011 กโิ ลเมตรเฉพาะใน
ประเทศลาว 417 กิโลเมตร โดยใชร้ ะยะเวลาเดนิ ทางรวมจากกรงุ เทพมหานคร ถึงคนุ หมิง 13 ชั่วโมง 30 นาที
โดยแนวเสน้ ทางในลาวจะเปน็ ทางเด่ยี วทั้งหมด ใช้ความเร็ว 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และเปลยี่ นกลับเปน็ ทางคู่
เมือ่ พน้ บ่อเตน็ ประเทศลาว

รูปแบบของโครงการ
- เปน็ ระบบรถไฟฟา้ ขนาดหนัก (heavy rail transit)
- ทางวิ่ง แนวเส้นทางส่วนใหญ่เป็นแนวเส้นทางระดับดิน โดยมีช่วงยกระดับเมื่อต้องผ่านตัว
เมือง ยกเว้นช่วงบางซื่อ-ดอนเมือง-บ้านภาชี ที่ยกระดับที่ความสูง 20 เมตรตลอดทาง เนื่องจากเป็นเสน้ ทาง
ร่วมกนั ระหวา่ งรถไฟความเร็วสงู สายตะวันออก และสายเหนือ
- ขนาดราง 1.435 เมตร (European standard guage) โดยมีสายไฟฟ้าแรงสูงตีขนานอยู่
เหนือราง ระบบรถไฟฟา้ ใชว้ ธิ กี ารรับไฟฟา้ จากดา้ นบนด้วยแพนโทกราฟ

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 142

การพฒั นาสื่อการเรยี นดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

- ตัวรถเป็นรถปรับอากาศขนาดกว้าง 2.8-3.7 เมตร ยาว 20 เมตร สูงประมาณ 3.7 เมตร
ความจุ 600 คนตอ่ ขบวน ต่อพวงได้ 3-10 คันต่อขบวน สามารถรองรบั ผู้โดยสารได้ 50,000 คนตอ่ ชั่วโมงต่อ
ทิศทาง

- ใช้ระบบอาณตั สิ ัญญาณเดินรถด้วยระบบอตั โนมัติจากศูนย์ควบคุมการเดินรถ และใช้ระบบ
เก็บค่าโดยสารอตั โนมัติ

สายตะวันออกเฉยี งเหนอื (กรงุ เทพ - หนองคาย)
- ระหวา่ ง: สถานีกลางบางซอ่ื → สถานรี ถไฟหนองคาย
- ระยะทาง: 873 กิโลเมตร (ใช้โครงสร้างร่วมกับสายเชื่อมสนามบิน ชว่ งบางซอ่ื - ดอนเมอื ง
และสายเหนือ ช่วงดอนเมอื ง - บ้านภาชี)
- รูปแบบการลงทนุ : โครงการความรว่ มมอื ระหว่างรัฐบาลไทยและรฐั บาลจีน
- มูลคา่ การลงทนุ : วงเงนิ 405,753 ลา้ นบาท
- เปิดใชง้ าน: พ.ศ. 2566 (ชว่ ง กรุงเทพ - นครราชสีมา), พ.ศ. 2569 (ช่วง นครราชสีมา -
หนองคาย)
- หมายเหตุ :เปน็ รถไฟความเร็วสงู ความเร็วสูงสดุ 250 กโิ ลเมตร ต่อช่ัวโมง เรม่ิ ก่อสรา้ งเฟส
แรก กรงุ เทพ - นครราชสมี า (21 ธันวาคม 2560)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 143

การพฒั นาส่ือการเรียนดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอื่ ชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

สายตะวันออก (เช่ือม 3 สนามบิน)
- ช่วง ทา่ อากาศยานดอนเมือง - ท่าอากาศยานสวุ รรณภมู ิ - ท่าอากาศยานอตู่ ะเภา (เชอื่ มตอ่
3 สนามบนิ )
- ระหวา่ ง: สถานที ่าอากาศยานดอนเมอื ง - สถานกี ลางบางซอื่ — สถานีท่าอากาศยานสวุ รรณ
ภูมิ — สถานีท่าอากาศยานอตู่ ะเภา
- ระยะทาง: ประมาณ 220 กโิ ลเมตร (ใชโ้ ครงสรา้ งร่วมกับรถไฟฟา้ เช่อื มทา่ อากาศยานสุวรรณ
ภูมิ 27.5 กโิ ลเมตร ช่วง ดอนเมอื ง-บางซือ่ -สวุ รรณภูมิ)
- รูปแบบการลงทุน: ห้นุ ส่วนมหาชน-เอกชนแบบสญั ญาสมั ปทาน (Public Private
Partnership - Net Cost) โดยมี บริษทั รถไฟความเรว็ สงู สายตะวันออกเชอื่ มสามสนามบนิ จำกดั อนั เป็น
บริษัททกี่ ่อต้ังโดย กจิ การรว่ มคา้ บรษิ ัท เจรญิ โภคภัณฑ์โฮลดง้ิ จำกัด และพันธมติ ร ซง่ึ ประกอบดว้ ย บรษิ ทั
เจริญโภคภณั ฑโ์ ฮลดงิ้ จำกดั บรษิ ัท ช.การชา่ ง จำกัด (มหาชน) บริษทั ทางด่วนและรถไฟฟา้ กรุงเทพ จำกดั
(มหาชน) บริษทั อิตาเลียนไทย ดเี วลอ๊ ปเมนต์ จำกดั (มหาชน) และ China Railway Construction
Corporation Limited เปน็ คสู่ ัญญาสมั ปทานโครงการ
- มูลค่าการลงทุนรวม: 224,544.36 ลา้ นบาท โดยผรู้ บั สมั ปทานขอรับเงนิ สนบั สนุนโครงการ
จากรัฐบาล 117,227 ล้านบาท และผรู้ บั สมั ปทานลงทุนเอง 107,317.36 ล้านบาท
- เปิดใช้งาน: ภายใน พ.ศ. 2567

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 144

การพฒั นาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง
สายใต้ (กรงุ เทพ - ปาดังเบซาร์)
- ดบู ทความหลกั ที:่ รถไฟความเรว็ สงู สายใต้
- ระหวา่ ง: สถานกี ลางบางซ่ือ — สถานีรถไฟปาดงั เบซาร์
- ระยะทาง: 970 กิโลเมตร
- รปู แบบการลงทนุ : โครงการความร่วมมอื ระหว่างภาครฐั ฯ และเอกชน ด้วยสัญญาสมั ปทาน
(Public Private Partnership - Net Cost)
- มูลค่าการลงทุนรวม: ราว 124,327 ลา้ นบาท
- สถานะปจั จบุ นั : นำเสนอ รายงานผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ ม (EIA) (ช่วง หัวหิน - ปาดังเบซาร)์
- เปิดใชง้ าน: ยังไมก่ ำหนด (แผนลงทนุ ในอนาคต)

สายเหนอื (กรุงเทพ - เชียงใหม่)
- ระหวา่ ง: สถานีกลางบางซ่ือ — สถานีรถไฟเชยี งใหม่
- ระยะทาง: 668 กิโลเมตร (ใชโ้ ครงสร้างรว่ มกับสายเชื่อมสนามบิน ช่วงบางซอื่ - ดอนเมือง
และสายตะวันออกเฉียงเหนอื ชว่ งดอนเมอื ง - บ้านภาชี)
- รูปแบบการลงทนุ : โครงการภายใตค้ วามร่วมมอื ระหว่างรฐั บาลไทยและรัฐบาลญี่ปุ่น
- มูลคา่ การลงทุนรวม: 445,303 ล้านบาท
- เปิดใช้งาน: พ.ศ. 2568 (ชว่ ง กรงุ เทพ - พิษณุโลก), พ.ศ. 2572 (ช่วง พษิ ณโุ ลก - เชยี งใหม)่

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หน้า | 145

การพัฒนาสอ่ื การเรยี นดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

หัวข้อที่ 2 ระบบไฟฟา้ ระบบราง (Railway Electrical System) ประกอบด้วยเนอ้ื หาดงั น้ี
2.1 ประวตั ิความเปน็ มาของการใชไ้ ฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศตา่ ง ๆ
วิวฒั นาการของระบบราง
อริสโตเติ้ล นักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่ของกรีกได้กล่าวไว้ว่า "มนุษย์เป็นสตั ว์สังคม (Human being is

social animal)" เพราะมนษุ ยม์ ีการอาศยั อยู่ร่วมกันอย่างเป็นหมวดหมู่ มไิ ด้ใชช้ ีวิตอย่เู พยี งคนเดียวตามลำพัง
แต่อย่างใด เน่อื งจากมนษุ ยต์ อ้ งทำกจิ กรรมร่วมกันอยู่ตลอดเวลา ต้องพงึ พาอาศยั ซ่งึ กันและกัน ดังน้ันจึงเกิด
กระบวนการต่างๆ รวมถึงความตอ้ งในการสงิ่ จำเป็นข้นั พืน้ ฐานสำหรับการดำรงชีวิตของมนุษย์ ความต้องการ
เหล่าน้ีก็คือปัจจยั ทีผ่ ลักดนั ให้เกิดการเดนิ ทางและการขนส่งสนิ ค้า ขึ้น สิ่งที่ตามมาก็คือความพยายามในการ
คิดค้นวิธีการที่จะเดินทางและขนส่งสินค้าโดยไม่ต้องเหนื่อย ยากจนเกินไปนัก จากจุดเล็กๆ นี้ได้ก่อให้เกดิ
ววิ ฒั นาการดา้ นตา่ งๆ ทซี่ ับซอ้ นและเก่ียวพันกนั ขน้ึ โดยมกี ารขนส่งเป็นแกนในการประกอบกิจกรรมเหล่านน้ั

ตลอดวันเวลาที่ล่วงเลยมานบั ตั้งแต่อารยธรรมสุเมเรียนในลุ่มแม่น้ำไทกสี และยเู ฟตีส ที่เรียกวา่
“เมโสโปเตเมีย” หรือย้อนหลังไปไกลกว่านั้น ยานพาหนะสำหรับการขนส่งรูปแบบต่างๆ ได้ถูกคิดค้นและ
พฒั นาข้ึนใชง้ านซง่ึ แน่นอนที่ต้องถือว่าเป็นของทนั สมัยในแตล่ ะช่วงเวลาเหลา่ นนั้ และก็หมดอายุลง หมดความ
นยิ ม หมดความทันสมัยไป

ภาพที่ 2-1 วิวฒั นาการของระบบราง (1) ภาพโดย Sean Sexton บน Getty Images
(ทม่ี าภาพ : https://www.pinterest.at/pin/353673376977988065/, n.d.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หนา้ | 146

การพฒั นาส่อื การเรียนดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-2 วิวฒั นาการของระบบราง (2)
(ที่มาภาพ : https://www.larioja.com/v/201606/14/llamamos-coches-coches-20160614010325-

v.html?ref=https:%2F%2Fwww.google.com%2F, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-3 ววิ ฒั นาการของระบบราง (3)
(ทม่ี าภาพ : https://www.carrushome.com/the-legend-of-automobile-กอ่ นกำเนดิ รถยนตค์ ัน/,

ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-4 วิวฒั นาการของระบบราง (4) A horse and buggy circa 1910
(ทีม่ าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Horse-drawn_vehicle, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หน้า | 147

การพฒั นาสื่อการเรียนดจิ ิทลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-5 วิวฒั นาการของระบบราง (5)
(ท่ีมาภาพ : http://www.koratmuseum.com/6_rattanakosin.html, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-6 ววิ ัฒนาการของระบบราง (6)
(ทมี่ าภาพ : https://www.carrushome.com/the-legend-of-automobile, n.d.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 148

การพฒั นาส่อื การเรียนดจิ ทิ ัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง
ในบรรดาสิ่งประดิษฐ์สำหรับการขนสง่ นั้น มีรถไฟรวมอยู่ด้วย สิ่งประดิษฐ์ที่คิดค้นขึ้นมาเพื่อใช้
สำหรบั การขนสง่ ทางรางและมวี วิ ัฒนาการอย่างตอ่ เน่ือง
สงิ่ ประดษิ ฐอ์ ย่างหนง่ึ ทถ่ี กู สร้างขึน้ และนำมาใชใ้ นการขบั เคลือ่ น กระบวนการปฏวิ ัตอิ ุตสาหกรรมก็
คอื เครอ่ื งจักรไอน้ำ ซ่งึ เจมส์ วตั ถ์ ประดิษฐ์ขึ้นเพ่ือใช้สำหรบั สูบน้ำ ออกจากเหมืองแรใ่ นปี พ.ศ. 2323 (ค.ศ.
1780) เรียกได้ว่าการสร้างสิ่งประดษิ ฐด์ ังกล่าวของเจมส์วัตถ์นั้น เปรียบสเหมือนการเปิดประวัติศาสตรห์ นา้
แรกของระบบขนสง่ ทางราง เพราะในเวลาต่อมา ริชารด์ เทรวิธคิ ได้นำหลกั การดังกล่าวมาสรา้ งเป็นรถจกั รไอ
นำ้ ขึ้นทดลองใช้งานเปน็ ครง้ั แรกเมอื่ ปี พ.ศ. 2346 (ค.ศ. 1803)

ภาพที่ 2-7 เคร่อื งจักรไอน้ำ
(ท่มี าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Watt_steam_engine, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-8 ววิ ฒั นาการของระบบราง (8)
(ท่มี าภาพ : http://mrdiecastman.blogspot.com/2008/05/stephensons-rocket.html, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 149

การพัฒนาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอื่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-9 วิวัฒนาการของระบบราง (9)
(ที่มาภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Puffing_Billy_(locomotive), ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-10 หวั รถจกั รไอนำ้ ยคุ แรก
(ทม่ี าภาพ : https://www.baanjomyut.com/library_2/travel/06.html, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-11 ววิ ัฒนาการของระบบราง (10)
(ทมี่ าภาพ : https://www.pinterest.com/pin/476185360574284557/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 150

การพัฒนาสอื่ การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-12 ววิ ัฒนาการของระบบราง (11)
(ทีม่ าภาพ : https://www.amazon.com/Locomotive-Railroad-Excursion-Passengers-

Schenectady/dp/B07CG6XL2R, ม.ป.ป.)
ปี พ.ศ. 2383 (ค.ศ. 1840) การขนสง่ ทางรถไฟได้รบั ความนิยมอยา่ งล้นหลามเปน็ ความ ทันสมัยที่
ได้นั่งโดยสารอยู่หลังรถจักรไอน้ำ บรรดาเหล่านักลงทุนทั้งหลายพากันระดมเงินเข้ามา ลงทุน เป็นช่วง
“Railway Boom” ซึ่งนำไปสู่ความตื่นระคนความบ้าคลั่ง (Railway Mania) นับจากนั้นเป็นต้นมารถไฟก็มี
การววิ ฒั นาการและการพฒั นาระบบตา่ ง ๆ มากมาย ไมว่ า่ จะเปน็ ระบบตน้ กำลงั ทใ่ี ช้ในการขับเคล่ือนของตัว
รถ ระบบอำนวยความสะดวกในตัวรถจักรและล้อเลื่อน ระบบอานัติสัญญาณ และ ระบบป้องกันอุบัติเหตุ
รวมถึงภยั พบิ ัติในการเดินขบวนรถ
กลา่ วได้ว่าพลงั งานทใ่ี ชเ้ ปน็ ต้นกำลงั ในการขับเคล่อื นรถไฟอยา่ งแรกคือพลงั งานไอน้ำ แตเ่ นอื่ งจาก
เหตุผลบางประการเช่นเรื่องความปลอดภัย จึงเกิดการพัฒนาการใช้เครื่องยนต์ดีเซลเพื่อเปน็ ต้นกำลงั ในการ
ขับเคลื่อน และต่อมาจึงพัฒนามาเป็นการใช้พลังงานไฟฟา้ เพื่อเป็นตน้ กำลังในการขับเคล่ือนอย่างในปัจจุบนั
นัน้ เอง

ภาพท่ี 2-13 การขนสง่ ทางรถไฟ (1)
(ทม่ี าภาพ : https://www.svenska-lok.se/materiel.php?bid=100, n.d.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 151

การพฒั นาสื่อการเรียนดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-14 การขนส่งทางรถไฟ (2)
ภาพโดย Keld N (ที่มาภาพ : https://www.pinterest.at/pin/390194755199476214/, n.d.)

ภาพที่ 2-15 การขนสง่ ทางรถไฟ (3) (ที่มาภาพ : http://www.visualdictionaryonline.com/transport-
machinery/rail-transport/diesel-electric-locomotive/diesel-electric-locomotive_2.php, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-16 การขนสง่ ทางรถไฟ (4) (ทม่ี าภาพ :
https://digital.denverlibrary.org/digital/collection/p15330coll22/id/64945/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 152

การพฒั นาสื่อการเรียนดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-17 A GMD GMDH-1 diesel–hydraulic locomotive
(ท่มี าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Diesel_locomotive, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-18 A Henschel (Germany) diesel–hydraulic locomotive in Medan, North Sumatra
(ทมี่ าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Diesel_locomotive, n.d.)

ภาพท่ี 2-19 การขนสง่ ทางรถไฟ (5)
(ที่มาภาพ : https://www.pinterest.pt/pin/338544096982283070/, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-20 การขนสง่ ทางรถไฟ (6) หนา้ | 153
(ทีม่ าภาพ : http://www.japanintouch.com/?p=10720, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง

การพัฒนาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพอื่ ชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-21 การขนส่งทางรถไฟ (7)
(ทีม่ าภาพ : http://2g.pantip.com/cafe/blueplanet/topic/E12542109/E12542109.html, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-22 การขนสง่ ทางรถไฟ (8)
(ทม่ี าภาพ : https://ja.wikipedia.org/wiki/, n.d.)

ภาพท่ี 2-23 Hybrid train
(ทีม่ าภาพ : https://www.railwaygazette.com/traction-and-rolling-stock/euroest-presents-

battery-hybrid-locomotive/46111.article, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-24 การขนสง่ ทางรถไฟ (9) หน้า | 154
(ท่ีมาภาพ : https://ja.wikipedia.org/wiki/, n.d.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง

การพฒั นาสอ่ื การเรียนดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-25 รถไฟความเรว็ สงู สาย Shanghai Maglev Train วิ่งบนระบบรางแมเ่ หล็ก (Maglev track)
(ที่มาภาพ : http://pracob.blogspot.com/2013/03/high-speed-rail-in-china.html, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-26 World record setting maglev train greets visitors to the Maglev Exhibition Center
(ที่มาภาพ : https://www.japan-guide.com/e/e6921.html, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-27 การขนส่งทางรถไฟ (10)
(ทีม่ าภาพ : https://www.jrailpass.com/blog/hokkaido-shinkansen, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-28 BEIJING-JUNE 5, 2016. Bullet train departs from Beijing (TonyV3112/Shutterstock)
(ท่มี าภาพ : https://dailyhive.com/mapped/thailand-high-speed-rail-china, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 155

การพฒั นาสอ่ื การเรียนดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพื่อชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

การใชพ้ ลังงานไฟฟ้าระบบขนส่งทางราง
ปัจจุบนั "รถไฟฟ้า" ถือเปน็ บริการขนส่งสาธารณะสำคัญในหลายประเทศทั่วโลก หากย้อนกลับไป
ถึงต้นกำเนดิ รถไฟฟ้าเก่าแก่ที่สุดในโลก ต้องยกให้กับ “รถไฟใต้ดินลอนดอน (London Underground)” ซ่ึง
เปน็ ระบบขนสง่ มวลชนของ กรงุ ลอนดอน สหราชอาณาจักร
ทง้ั นตี้ ้นตำหรับรถไฟฟา้ เกา่ แกข่ องโลก อยา่ ง London Underground ใชร้ ะบบไฟฟา้ เปน็ หลัก มี
ทง้ั รถไฟบนดิน และรถไฟใต้ดนิ อยูภ่ ายในสายเดยี วกนั ซึ่งรถไฟฟ้าใตด้ ินบางคร้ังจะเรียกว่า ดอิ นั เดอร์กราวนด์
(The Underground) หรือ เดอะทวิ บ์ (The Tube) ตามลักษณะของอุโมงคร์ ถไฟใตด้ ิน เร่ิมเปดิ ใชค้ รง้ั แรกเมอ่ื
วันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2406 (ค.ศ. 1863) ซง่ึ สายแรกคอื สาย Circle วงิ่ รอบโซน 1 ชน้ั ในของเมอื ง และ สาย
Hammersmith & City วงิ่ พาดจากดา้ นตะวันตกเฉยี งใตไ้ ปยังด้านตะวนั ออกของเมือง

ภาพท่ี 2-29 ต้นตำหรับรถไฟฟ้าเก่าแก่ของโลก (1)
(ท่ีมาภาพ : http://www.adviceforyou.co.th/blog/, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-30 ตน้ ตำหรับรถไฟฟา้ เก่าแกข่ องโลก (2)
(ทีม่ าภาพ : https://unsplash.com/photos/O-U1OmLT654, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-31 ต้นตำหรับรถไฟฟา้ เก่าแก่ของโลก (3) หน้า | 156
(ที่มาภาพ : https://www.clipmass.com/story/54587, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง

การพฒั นาสือ่ การเรียนดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

หวั รถจักรไฟฟา้ ทรี่ จู้ กั ครั้งแรกถกู สรา้ งข้นึ ในปี 1837 โดยนกั เคมี ชอื่
Robert Davidson แห่งอเบอรด์ ีนและขบั เคลือ่ นดว้ ยเซลล์กลั วานคิ (แบตเตอร่)ี หลงั จากน้ันเดวิด
สันสร้างรถจักรขนาดใหญ่ท่ีชื่อ Galvani ว่ิงพาดจากด้านตะวนั ตกเฉียงใตไ้ ปยังดา้ นตะวนั ออกของเมอื ง

ต่อมาในปี ค.ศ. 1879 นาย Werner von Siemens ได้นำเสนอรถไฟโดยสารไฟฟ้าคันแรก
และถูกใชก้ ารที่กรงุ เบอรล์ นิ ในปเี ดียวกัน หวั รถจกั รขบั เคลอื่ นด้วยมอเตอรไ์ ฟฟ้าแบบ Series-wound Motor
ขนาด 2.2 กิโลวัตต์ และในขบวนรถประกอบด้วยหัวรถจักรและรถสามคนั มีความเร็วในการวิ่งใช้งานถึง 13
กม. / ชม. . ใช้กระแสไฟฟ้าตรงแรงดัน 150 โวลต์ (150 V DC) ถูกจ่ายผ่านรางหุ้มฉนวนท่ีสามระหว่างราง
รถไฟ (Third Rail)

ภาพที่ 2-33 หัวรถจกั รไฟฟา้

(ท่มี าภาพ :

ภาพท่ี 2-32 นาย Werner von https://new.siemens.com/global/en/company/about/histor
Siemens y/news/on-track.html, ม.ป.ป.)

(ทม่ี าภาพ :

https://en.wikipedia.org/wiki/

Werner_von_Siemens, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-34 รูปรถไฟฟ้าคันแรกท่ถี ูกคิดคน้ โดย นาย Werner von
Siemens
(ทีม่ าภาพ :

https://www.wikiwand.com/en/Electric_locomotive, n.d.)
ตอ่ มาในปี ค.ศ.1891 นาย Charles Eugene Lancelot Brown ไดค้ ิดค้นและออกแบบหวั รถจักร
ไฟฟ้าที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้ากระแสสลับข้ึน โดยแสดงให้เห็นถึงการส่งพลังงานทางไกลโดยใช้ไฟฟ้า
กระแสสลบั แบบสามเฟส (AC 3 Phase) และจากประสบการณท์ ีน่ าย Brown ไดร้ บั ขณะทำงานกบั นาย Jean
Heilmannในการออกแบบหัวรถจักรไอน้ำไฟฟ้า นาย Brown ได้ตั้งข้อสังเกตวา่ มอเตอรส์ ามเฟสมอี ัตราส่วน
พลังงานต่อนำ้ หนกั ทส่ี งู กวา่ มอเตอร์ DC และเนือ่ งจากไมม่ ี Commutator จงึ ง่ายตอ่ การผลิตและบำรุงรักษา

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 157

การพฒั นาสอื่ การเรียนดจิ ิทลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพื่อชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง
จึงทำให้ต่อมามีการนิยมใช้ไฟฟ้ากระแสสลับและมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับในระบบขนส่งทางรางนั้นเอง
รวมถงึ การพัฒนามาเป็นรถไฟความเรว็ สูงและรถไฟพลงั งานแมเ่ หล็กจนถงึ ปัจจบุ ันนี้

ภาพท่ี 2-35 A prototype of a Ganz AC electric locomotive in Valtellina, Italy, 1901
(ทมี่ าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_locomotive, n.d.)

ภาพที่ 2-36 A Swiss Re 420 leads a freight train down the south side of the Gotthard line,
which was electrified in 1922. The masts and lines of the catenary can be seen.
(ท่มี าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_locomotive, n.d.)

ภาพที่ 2-37 นาย Charles Eugene Lancelot Brown
(ท่ีมาภาพ : https://de.wikipedia.org/wiki/Charles_Eugene_Lancelot_Brown, n.d.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 158

การพัฒนาสือ่ การเรยี นดจิ ิทลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

การใช้รถไฟฟา้ ในประเทศไทย
กิจการรถไฟของไทยนั้น ได้เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2429 ตรงกับรัตนโกสินทร์ศกที่ 105 ไทยได้ให้
สมั ปทานแก่บรษิ ทั ชาวเดนมาร์กสร้างทางรถไฟสายแรกจาก กรงุ เทพมหานคร ถงึ สมทุ รปราการ เปน็ ระยะทาง
21 กิโลเมตร ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2433 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจา้ อยู่หัวได้โปรดเกล้าใหต้ ั้งกรม
รถไฟหลวงขน้ึ โดยสงั กดั กระทรวงโยธาธิการ เม่ือวันที่ 26 มนี าคม พ.ศ. 2439 พระองคเ์ สด็จประกอบพระราช
พธิ เี ปิดการเดนิ รถไฟระหว่าง กรุงเทพมหานครถงึ อยุธยา เปน็ ระยะทาง 71 กิโลเมตร ซ่งึ ทางการไดถ้ ือเอาวันน้ี
เปน็ วนั สถาปนากิจการรถไฟหลวง ปจั จบุ นั ทางรถไฟท่สี ำคญั ของประเทศไทยมอี ยูด่ ว้ ยกันทั้งส้ินรวมส่ีสาย คือ
สายเหนือ ถงึ จงั หวัดเชียงใหมแ่ ละสโุ ขทัย สายใต้ ถงึ ประเทศมาเลเซีย สายตะวนั ออก ถึงจังหวัดสระแก้ว และ
สายตะวันออกเฉียงเหนือ ถึงประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและอุบลราชธานี รวมเป็น
ระยะทาง 3,855 กิโลเมตร
ในสว่ นของการใช้งานระบบรถไฟฟา้ ของประเทศไทยนั้นหลายคนจะเขา้ ใจหรอื คิดไปวา่ เรม่ิ ตน้ ในปี
พ.ศ. 2542 ใหบ้ รกิ ารโดยบรษิ ัท ระบบขนส่งมวลชนกรงุ เทพ จำกดั (มหาชน) หรอื ทเ่ี ราเรยี กกนั ติดปากว่า BTS
แต่ความจริงแล้ว ในประเทศไทยได้มีการใชพ้ ลงั งานไฟฟ้าในระบบขนสง่ มวลชนมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500 โดย
ระบบขนส่งทวี่ า่ น้ันก็คือ รถราง นน้ั เอง
รถรางถือเปน็ หนึง่ ในความทันสมยั ทเี่ ข้ามาในเมอื งบางกอก แต่ถงึ กระน้นั ความเจริญท่ีว่านี้ก็ยังไม่
เป็นท่ีนิยมใช้ของชาวบางกอกโดยทั่วไป เนือ่ งจากอัตราค่าโดยสารที่แพง แตส่ ำหรับคนท่ีมีฐานะส่วนหน่ึงก็ไม่
นยิ มใช้เพราะใช้รถส่วนตัวจะสะดวกกวา่ อีกทั้งยังไม่ต้องรอให้เสียเวลา ภาพสะทอ้ นของรถรางในสมยั น้ันจงึ ถือ
เปน็ ระบบขนส่งสำหรับคนบางกลมุ่ เท่านัน้
ต้นกำเนิดของรถชนิดนีเ้ ริ่มตั้งแต่สมยั รัชกาลท่ี 5 พ.ศ. 2430 เริ่มมีรถราง โดย Captain Loftus,
Admiral Richelieu เป็นผู้ขอพระราชทานอนุญาตตั้งบริษัทดำเนินการ เปิดบริการเมื่อ 22 กันยายน พ.ศ.
2431 นับเป็นประเทศแรกในทวีปเอเชียท่ีเปน็ รถรางเทียมมา้ คือใช้มา้ 8 ตวั แยกเปน็ 2 พวง ๆ ละ 4 ตวั ลาก
รถให้วงิ่ ไปตามราง เส้นทางเดนิ รถวางรางตั้งแต่หลักเมืองไปตามถนนเจริญกรุงจนถึงถนนตกเป็นเสน้ ทางที่ยาว
มากและเป็นรถรางสายแรกของเมืองไทย จึงต้องการเปลี่ยนมา้ เป็นชุดๆ ตามระยะทาง มีการเก็บค่าโดยสาร
แพงสำหรับสมัยนัน้ คือ ประมาณ 5 สตางคท์ ำให้กจิ การในช่วงแรกประสบกับการขาดทุน และขายกิจการต่อ
ใหก้ ับบริษัทจากประเทศองั กฤษแตก่ ็ขาดทนุ อกี
ต่อมาบริษัทชาวเดนมาร์กโดยวิศวกร Westenholz มารับช่วงกิจการและเปลี่ยนมาใช้พลังงาน
ไฟฟา้ แทนในปี พ.ศ. 2437 ในเวลาน้ันเมอื งไทยมกี ารสร้างโรงไฟฟ้าแล้ว จงึ สร้างรถไฟฟา้ มาใช้ทดแทนรถราง
แบบมา้ ลาก แตค่ นก็เรียกวา่ รถรางมากกวา่ รถไฟฟา้ ภาพตดิ ตาคนสมัยน้ันคือ จะเห็นรางรถไฟฟ้าเคยี งคู่ไปกบั
เสาไฟฟา้ โดยมีคานเหลก็ ยนื่ ออกมาสำหรับตดิ สายไฟฟ้า ตวั รถเป็นสีแดงทัง้ คนั รถรางทีว่ ่ิงในถนนเจริญกรุงมี

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หนา้ | 159

การพัฒนาสื่อการเรยี นดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

เสาไฟฟ้าของรถรางเปน็ ระยะ เขตสัมพันธวงศ์รถรางว่ิงผ่านสะพานเหล็กบนตามถนนเจริญกรุงมาถึงสะพาน
เหลก็ ลา่ งแต่สดุ ท้ายคนไทยกเ็ ป็นซ้อื ผู้กลบั คนื มา

ต่อมาในยุคของ จอมพล สฤษด์ิ ธนะรัชต์ มีนโยบายในการปรับเปลี่ยนระบบขนส่งโดยมองว่า
รถรางรวมถงึ รถสามลอ้ ถบี เป็นการเดินทางแบบเก่า ล้าสมัย ดงั นั้น จึงมีนโยบายให้เลกิ เดินรถรางและสามล้อ
ถีบในเขตพระนคร-ธนบุรี รถรางจึงค่อยๆ ลดบทบาทลงรถรางปดิ กิจการไปทีละสายจนหมดเม่ือ พ.ศ. 2511
รวมแล้วรถรางอยู่คู่กับบางกอกเกือบ 80 ปี เรียกได้ว่าหลายคนคงลืมจุดกำเนิดที่ชื่อว่า"รถราง"กันไปแล้ว
เพราะว่ามันเกดิ ในสมัยคุณปู่ของเราซึ่งเรียกไดว้ ่าไมม่ ใี ครเกิดทนั เลยไม่ใส่ใจเทา่ ไหร่ ทุกวันนี้เราสามารถพบ
เห็นรถรางได้จากในพิพิธภัณฑ์เท่านั้น สำหรับก้าวที่สองของการเดินทางนับซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญของการ
เดนิ ทางให้กับคนกรงุ เทพฯ นั่นกค็ อื "รถไฟฟ้าบที เี อส"

ภาพท่ี 2-38 รถราง (1)
(ทีม่ าภาพ : https://travel.mthai.com/world-travel/133071.html, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-39 รถราง (2)
(ที่มาภาพ : https://www.facebook.com/854767891286408/posts/949029415193588/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 160

การพฒั นาส่ือการเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-40 รถราง (3)
(ท่ีมาภาพ : https://www.pinterest.com/pin/594967800742324188/, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-41 รถราง (4)
(ทีม่ าภาพ : https://twitter.com/tomp_soda/status/1033956131620585472/photo/2, ม.ป.ป.)

รถไฟฟ้า บที ีเอส เปน็ รถไฟฟา้ สายแรกของประเทศไทย เปิดให้บรกิ ารครัง้ แรกเมอ่ื วันที่ 5 ธันวาคม
พ.ศ. 2542 ใน 2 เส้นทาง คือสายสขุ มุ วทิ ซงึ่ ไดร้ บั ช่อื พระราชทานว่า "รถไฟฟา้ เฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระ
ชนมพรรษา สาย 1" และสายสีลมซึ่งได้รับชื่อพระราชทานว่า "รถไฟฟ้าเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระ
ชนมพรรษา สาย 2" ให้บริการทุกวันระหว่าง เวลา 06.00 - 24.00 น. โดยเก็บค่าโดยสารตามระยะการ
เดินทางจริงของผู้โดยสารระบบรถไฟฟ้า บีทีเอส เป็นระบบขนส่งมวลชนความจุสูงแบบมาตรฐานที่ใช้กัน
แพรห่ ลายในเมืองใหญท่ ัว่ ไป โดยใช้มอเตอร์ไฟฟ้าในการขบั เคลอื่ นวง่ิ บนรางคยู่ กระดับแยกทิศทางไปและกลับ
โดยมรี างป้อนกระแสไฟฟา้ อยู่ดา้ นขา้ ง (Third Rail System) สามารถให้บรกิ ารแกผ่ โู้ ดยสารได้มากกว่า 1,000
คน ตอ่ ขบวน

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หนา้ | 161

การพัฒนาสื่อการเรียนดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-42 รถไฟฟ้าบีทีเอส (1)
(ทมี่ าภาพ : https://mgronline.com/stockmarket/detail/9620000083923, n.d.)

ภาพท่ี 2-43 รถไฟฟา้ บีทีเอส (2)
(ทม่ี าภาพ : https://www.prachachat.net/property/news-399044, n.d.)

ภาพท่ี 2-44 รถไฟฟา้ บีทีเอส (3)
(ท่ีมาภาพ : https://www.kengnews.co/67987, n.d.)

ภาพที่ 2-45 รถไฟฟา้ บีทีเอส (4) หน้า | 162

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง

การพัฒนาส่อื การเรยี นดจิ ิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

(ที่มาภาพ : https://travel.mthai.com/travel_tips/214554.html, n.d.)
รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลมิ รชั มงคล คอื โครงการรถไฟฟา้ ใต้ดนิ สายแรกของประเทศไทยริเร่ิมข้ึน
เพื่อบรรเทาปัญหาการจราจรในกรุงเทพฯ ที่ได้สะสมต่อเนื่องมาจากการขยายตัวของเมือง และจำนวน
ประชากรที่มากข้ึนในกรุงเทพฯ เป็นระยะเวลาต่อเนือ่ งนับสิบปี โครงการนี้เกิดข้ึนโดยความร่วมมือระหว่าง
ภาครฐั และภาคเอกชน โดยมีการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแหง่ ประเทศไทย (รฟม.) เปน็ เจ้าของโครงการและผู้ให้
สัมปทานมีหน้าที่จัดสร้างโครงสร้างพื้นฐานและมอบสัมปทานการเดินรถให้แก่เอกชน คือ บริษัทรถไฟฟ้า
กรงุ เทพ จำกดั (มหาชน) หรือ BMCL เป็นผู้ให้บรกิ ารการเดินรถ พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ ัว ทรงพระมหา
กรุณาธิคุณโปรดเกลา้ ฯ พระราชทานนาม เฉลิมรัชมงคล อันมีความหมายว่า งานเฉลิมฉลองความเป็นมงคล
ความเปน็ พระราชา เมอื่ วันท่ี 9 สงิ หาคม พ.ศ. 2542 และได้เสด็จพระราชดำเนนิ ทรงเปิดการเดนิ รถโครงการ
รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล อย่างเป็นทางการ เมื่อวนั ที3่ กรกฎาคม พ.ศ. 2547 เวลา 17.30 น. ณ
สถานีรถไฟฟา้ หวั ลำโพง

ภาพท่ี 2-46 รถไฟฟา้ บีทีเอส (5)
(ที่มาภาพ : https://www.prachachat.net/property/news-471683, n.d.)

ภาพที่ 2-47 รถไฟฟา้ บที เี อส (6)
(ทมี่ าภาพ : https://mgronline.com/politics/detail/9620000108844, n.d.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หน้า | 163

การพฒั นาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-48 รถไฟฟ้าMRT
(ท่ีมาภาพ : https://blog.teepak360.com/-mrt/, n.d.)

ภาพที่ 2-49 รถไฟฟ้าบีทีเอส (7)
(ท่มี าภาพ : https://www.prachachat.net/property/news-399044, ม.ป.ป.)

รถไฟฟา้ เชือ่ มทา่ อากาศยานสวุ รรณภูมิ (Suvarnabhumi Airport Rail Link) หรือ แอร์พอร์ต เรล
ลงิ ก์ เปน็ โครงการระบบขนสง่ มวลชนแบบพเิ ศษ เดมิ อยใู่ นโครงการกอ่ สรา้ งเสน้ ทางรถไฟฟ้าในระบบรถไฟฟ้า
ชานเมอื งสายสแี ดงอ่อน ช่วงตล่ิงชนั - ฉะเชิงเทรา ซ่งึ เปน็ ส่วนหนึง่ ของโครงขา่ ยระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนใน
กรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง ภายหลังรัฐบาลได้นำโครงการนี้มาเป็นโครงการเร่งด่วนและแยกการ
ก่อสรา้ งตา่ งหากจากระบบรถไฟฟ้าชานเมอื ง ดำเนินการก่อสรา้ งโดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) และได้
เปดิ ดำเนนิ การเชงิ พาณิชย์เมื่อ พ.ศ. 2553 โดยบริษทั รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกดั ซึง่ เปน็ รฐั วิสาหกิจในกระทรวง
คมนาคม และเป็นบริษัทลกู ของการรถไฟแห่งประเทศไทย

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 164

การพฒั นาสอ่ื การเรียนดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-50 แอรพ์ อรต์ เรล ลงิ ก์
(ทีม่ าภาพ : https://www.wikiwand.com/th/, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-51 EXPRESS
(ทม่ี าภาพ : https://www.posttoday.com/economy/news/314063, n.d.)

ภาพที่ 2-52 รถไฟฟ้าเช่อื มทา่ อากาศยานสวุ รรณภูมิ
(ท่ีมาภาพ :

https://vi.m.wikipedia.org/wiki/TE1BAADp_tin:City_Air_Terminal_Bangkok_August_2009.jpg,
ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หน้า | 165

การพัฒนาสอ่ื การเรยี นดจิ ิทลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

2.2 พลงั งานไฟฟ้าทใ่ี ช้ในการขับเคลอ่ื นรถไฟไฟฟา้ ขนสง่ มวลชน
แหลง่ กำเนิดของพลังงานไฟฟา้
พลังงาน คือ ความสามารถในการทำงาน โดยการทำงานนี้อาจจะอยูใ่ นรูปของการเคลื่อนที่หรอื

เปลีย่ นรปู ของวตั ถุ
ประเภทพลงั งาน
ถ้าจดั พลังงานตามลักษณะการทำงานแลว้ จะสามารถแบ่งพลงั งานออกเป็น
พลังงานสะสม (Stored energy) เป็นพลงั งานที่เก็บสะสมในวัตถหุ รือสิง่ ของต่างๆ เช่น พลังงาน

เคมที ีเ่ กบ็ สะสมไว้ในอาหาร พลงั งานเคมที ี่เก็บในลักษณะของกอ้ นถ่านหิน น้ำมัน หรือไมฟ้ ืน
พลังงานศักย์ (Potential energy) เป็นพลังงานท่ีเกิดขึ้นเมื่อวัตถุถูกวางอยู่ในตำแหน่งที่สามารถ

เคลื่อนทไี่ ดไ้ มว่ า่ จากแรงโนม้ ถ่วงหรือแรงดงึ ดูดจากแมเ่ หล็ก เช่น ก้อนหินท่วี างอย่บู นขอบท่ีสูง
พลังงานจลน์ (Kinetic energy) เป็นพลังงานทีเ่ กิดขน้ึ เม่อื วตั ถเุ คลอื่ นที่ เชน่ รถท่กี ำลงั ว่งิ ธนูที่พุ่ง

ออกจากแหลง่ จกั รยานท่กี ำลังเคลอื่ นที่ เป็นตน้
นอกจากนน้ั พลังงานทใ่ี ชย้ งั มรี ูปแบบต่างๆ กนั และสามารถเปลยี่ นรูปไปมาได้ เชน่ พลังงานความ

รอ้ น พลงั งานแสง พลงั งานเคมี พลงั งานไฟฟา้
แหลง่ พลงั งาน
แหลง่ พลังงานในโลกน้ีสามารถแบ่งไดเ้ ป็น 2 ประเภท คอื
1.พลังงานประเภททีใ่ ช้แล้วหมดไปไดแ้ ก่
- ถ่านหนิ เกิดจากการทพ่ี ืชถูกทับถมในหนองนำ้ ใตด้ ินและโคลนในสภาพทีไ่ มเ่ นา่ เปอ่ื ยแต่

จะเกิด การเปลี่ยนแปลงแบบไม่ใช้ออกซิเจนอย่างช้าๆโดยแบคทีเรีย ถ่านหินแบ่งเป็น 4 ชนิดตามคุณสมบตั ิ
ทางดา้ นเคมแี ละการใหค้ วามรอ้ น ไดแ้ ก่ พที (Peat) ลิกไนต์ (Lignite) บิทมู นิ ัส (Bituminous) และ แอนทรา
ไซต์ (Anthracite)

- น้ำมันปิโตรเลยี มและก๊าซธรรมชาติ เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของซากพืชและ
ซากสตั ว์ในทะเลเม่อื หลายล้านปกี อ่ นในภาวะทมี่ คี วามดนั และอุณหภูมสิ งู มาก จนเกดิ การเปลีย่ นแปลงทางเคมี
อย่างชา้ ๆเปน็ น้ำมันปโิ ตรเลียมและกา๊ ซธรรมชาติ

- หินนำ้ มัน เกิดจากการทับถมของซากพชื และซากพชื บริเวณทเี่ คยเปน็ ทะเลสาบมาก่อน
เม่อื ผสมกบั หินดนิ ทรายและถูกอัดแน่นเปน็ เวลาหลายลา้ นๆปกี ลายเป็นหนิ นำ้ มันซงึ่ มีลกั ษณะคลา้ ย หินชนวน
มสี ีดำแข็ง

- พลังงานนิวเคลียร์ เป็นพลังงานที่ได้จากขบวนการแตกตัว (Fission) ของธาตุ
กัมมันตรงั สี โดยการแตกตัวนี้จะเกิดขึ้นอย่างต่อเน่ืองและปล่อยพลงั งานเป็นจำนวนมากออกมา ซึ่งพลังงาน
ดังกล่าวจะถกู ใชใ้ นการทำไอนำ้ เพือ่ ผลติ ไฟฟา้

2. พลงั งานทเ่ี กิดข้นึ ทดแทนใหมไ่ ด้ (พลงั งานหมุนเวียน) ไดแ้ ก่
- พลังงานชีวมวล เปน็ พลงั งานทไ่ี ดจ้ ากพชื หรือสตั ว์ เช่น ไมฟ้ นื เศษเหลอื ทางการเกษตร

เชน่ ฟาง แกลบ ชานอ้อย รวมท้งั ก๊าซชีวภาพทเี่ กดิ จากการหมักขยะหรอื สง่ิ ปฏกิ ูล

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หน้า | 166

การพัฒนาสอ่ื การเรียนดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

- แรงงานสตั ว์ จดั เปน็ พลงั งานหมุนเวยี นชนิดหนึง่ และมนษุ ยเ์ คยมกี ารใช้แรงงานสัตว์เปน็
แหลง่ พลังงานในการทำงานทางดา้ นการเกษตรและการเดินทางคมนาคมขนส่ง

- พลังน้ำ เป็นพลังงานที่ได้จากการไหลของน้ำจากที่สูงมายังที่ต่ำหรือใช้แรงดันจาก
กระแสน้ำ หากจะเปลี่ยนพลังงานจากน้ำให้เป็นพลังงานไฟฟ้า จะต้องมีการสร้างเขื่อน เพื่อกักเก็บน้ำและ
ยกระดบั ของน้ำให้สูงข้นึ

- พลังงานลม จดั เป็นพลังงานท่สี ะอาดและเป็นมิตรตอ่ ส่ิงแวดล้อม การใชพ้ ลงั งานชนิดนี้
สามารถใช้ได้ดีถ้าใชร้ ว่ มกบั พลังงานชนดิ อื่น เช่นพลังงานจากแสงแดด สำหรับประเทศไทย พบวา่ ความเร็วลม
อยใู่ นระดับปานกลางถึงต่ำ (เฉลย่ี ต่ำกว่า 4 เมตร/วินาที)

- พลังงานจากแสงแดด มนษุ ย์มกี ารใช้พลงั งานจากแสงแดดโดยตรงมาต้ังแต่สมัยโบราณ
เชน่ การตากผ้า การถนอมรักษาอาหาร ใช้เปน็ เข็มทศิ ในการเดนิ ทาง ปจั จุบนั มกี ารผลติ ไฟฟ้าจากแสงแดดโดย
ใช้แผง Solar Cell

- พลังความร้อนใตพ้ ภิ พ เปน็ พลังงานท่ีได้จากใจกลางของโลก ลึกลงไปใตด้ ินประมาณ 2-
3 กิโลเมตร สำหรบั ประเทศไทย การใช้พลงั งานความร้อนใตพ้ ิภพนี้มีการทดลองใช้ท่อี ำเภอฝาง จังหวดั ลำปาง

พลังงานไฟฟ้า คือพลังงานรูปหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการแยกตัวออกมาหรือการเคลื่อนที่ของ
อิเล็กตรอนหรอื โปรตอนหรืออนุภาคอนื่ ทมี่ สี มบตั ิแสดงอำนาจคล้ายคลึงกบั อเิ ลก็ ตรอนหรอื โปรตอน ขณะท่ีใน
แง่ของการใชไ้ ฟฟ้าจะหมายถงึ ความส้นิ เปลืองไฟฟ้าท่ีใช้ ซ่ึงก็คอื กำลงั ไฟฟ้าทใ่ี ชค้ วบคกู่ บั ระยะเวลาในการใช้
ไฟฟา้ มหี น่วยเรียกเปน็ “วัตต์-ช่วั โมง” หรอื “กโิ ลวัตต์-ชัว่ โมง”

การผลิตไฟฟา้ เรยี กตามลักษณะและวธิ ใี นการผลติ ไดด้ งั นี้
1.โรงไฟฟ้าพลังนำ้ คอื โรงไฟฟา้ ท่ีใช้แรงดันของน้ำไปหมุนเครอ่ื งกงั หันเพื่อเปลีย่ นแรงดันของน้ำให้
เป็นพลงั งานกลทส่ี ามารถควบคุมได้ และใช้พลงั งานกลที่ไดน้ ้ีไปหมนุ เครอ่ื งผลติ ไฟฟ้า
2.โรงไฟฟ้าพลังความร้อน (พลังไอน้ำ) คือโรงไฟฟ้าที่ใช้พลังงานความร้อนเป็นกำลังในการผลิต
ไฟฟ้า โดยการเผาไหม้เช้ือเพลิงเพื่อต้มน้ำให้กลายเป็นไอน้ำที่มีแรงดันสูงไปขับดันเครื่องกงั หันไอนำ้ แล้วฉดุ
เครื่องกำเนดิ ไฟฟา้ ทำการผลติ ไฟฟา้
3.โรงไฟฟา้ กังหนั แก๊ส คือ โรงไฟฟา้ ท่ผี ลิตพลังงานไฟฟา้ ดว้ ยการเผาไหมเ้ ช้ือเพลิงในห้องอดั อากาศ
ใหเ้ กิดอากาศร้อนท่ีมีแรงดนั สูงไปขบั เครื่องกังหนั แก๊สแลว้ ไปฉุดเครอ่ื งผลิตไฟฟ้าเพื่อผลิตไฟฟา้

ภาพท่ี 2-53 โรงไฟฟ้าพลังน้ำ (1) หน้า | 167
(ทม่ี าภาพ : http://www.winnews.tv/news/4071, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง

การพฒั นาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-54 โรงไฟฟ้าพลังนำ้ (2)
(ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/rongfifaphlangnganna/rong-fifa-phlangngan-na/kar-

baeng-chnid-khxng-kheuxn/baeng-tam-priman-na, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-55 โรงไฟฟา้ พลังนำ้ (3)
(ทีม่ าภาพ : https://sites.google.com/site/energyandenvironment00/phlangngan-na, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-56 โรงไฟฟ้าพลงั ความรอ้ น (1)
(ท่ีมาภาพ : https://www.geukma.com/5604/, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-57 หลักการผลติ ระบบส่งจา่ ย และ ระบบจำหนา่ ย หนา้ | 168
(ทม่ี าภาพ : https://slideplayer.in.th/slide/14265695/, n.d.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง

การพฒั นาส่ือการเรียนดจิ ิทลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-58 โรงไฟฟา้ พลงั ความรอ้ น (2)
(ที่มาภาพ : https://www.cot.co.th/th/project/eia-for-electric-and-steam-generation-for-

industrial-park-and-piping-network-design-2/, n.d.)

ภาพท่ี 2-59 โรงไฟฟ้ากังหนั แกส๊ (1)
(ท่มี าภาพ : http://taa-computer.blogspot.com/2011/09/blog-post_07.html, n.d.)

ภาพที่ 2-60 โรงไฟฟา้ กงั หันแกส๊ (2) (ทมี่ าภาพ :
https://www.ihi.co.jp/ihiapt/th/project_highlights/gas_turbine/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 169

การพัฒนาส่อื การเรียนดจิ ทิ ัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง
4.โรงไฟฟ้าพลงั ความร้อนร่วม คือโรงไฟฟ้าระบบร่วมของเครื่องกังหันแก๊สและเครื่องพลังความ
รอ้ น โดยการนำไอเสยี จากเครื่องกงั หันแกส๊ ทม่ี คี วามรอ้ นสูงไปผ่านหม้อน้ำ แล้วถ่าย เทความร้อนให้กับน้ำ ทำ
ใหน้ ำ้ เดอื ดกลายเป็นไอ เพอ่ื ขบั กงั หนั ไอ น้ำ ซ่งึ ต่อกับเพลาเครื่องกำเนิดไฟฟา้ ผลิตพลังงานไฟฟ้าได้อีกครงั้ หนึ่ง
5.โรงไฟฟา้ ดีเซล คือโรงไฟฟ้าที่ใช้พลังงานกลจากเครือ่ งยนต์ดีเซลไปหมุนเครือ่ งกำเนดิ ไฟฟ้าทำ
การผลิตพลงั งานไฟฟ้า
6.โรงไฟฟา้ พลังงานแสงอาทิตย์ เป็นโรงไฟฟ้าที่ใช้ Solar Cell เปล่ียนพลังงานแสงอาทิตยใ์ หเ้ ป็น
พลังงานไฟฟ้า

ภาพท่ี 2-61 โรงไฟฟ้าพลังความรอ้ นร่วม (1)
(ที่มาภาพ : http://werpower.myreadyweb.com/article/category-110267.html, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-62 โรงไฟฟา้ พลงั ความรอ้ นร่วม (2)
(ทมี่ าภาพ : https://www.gpscgroup.com/th/business/project/combinedcycle-cogeneration,

ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 170

การพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพัฒนาทักษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-63 โรงไฟฟ้าพลังความรอ้ นร่วม (3)
(ทีม่ าภาพ :

https://sites.google.com/site/harmyarngroup/?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2Ftemplates%2Fpri
nt%2F&showPrintDialog=1, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-64 โรงไฟฟา้ ดเี ซล (1)
(ทมี่ าภาพ : http://www.balanceenergythai.com/, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-65 โรงไฟฟ้าดีเซล (2)
(ทีม่ าภาพ : http://thai.oilwaterpurifier.com/sale-7700550-10-x-2000kw-lng-gas-and-heavy-fuel-

oil-power-plant-with-generator-500-rpm-600-rpm-750-rpm.html, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หนา้ | 171

การพัฒนาสอ่ื การเรยี นดจิ ิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทักษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-66 โรงไฟฟ้าดีเซล (3)
(ทม่ี าภาพ : https://www.globalenco.com/dieselfired-power-plants, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-67 โรงไฟฟ้าดเี ซล (4)
(ท่ีมาภาพ : https://www.facebook.com/1496718223723692/posts/1548717108523803/, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-68 โรงไฟฟ้าพลงั งานแสงอาทิตย์ (1)
(ทีม่ าภาพ : https://www.iurban.in.th/greenery/l-solar-the-bigest-solar-farm-in-thailand/, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-69 โรงไฟฟา้ พลงั งานแสงอาทติ ย์ (2)
(ทมี่ าภาพ : http://www.tgo.or.th/2015/thai/news_detail.php?id=1232, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง หน้า | 172

การพฒั นาสอื่ การเรียนดจิ ิทลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซอ่ มบำรงุ ระบบราง
7.โรงไฟฟ้าพลังงานลม คือโรงไฟฟ้าที่อาศัยการเปลี่ยนรูปพลังงานจลน์ของกระแสลมให้เป็น
พลังงานไฟฟ้า
8.โรงไฟฟา้ พลงั งานความรอ้ นใตพ้ ภิ พ คอื โรงไฟฟา้ ทอี่ าศัยความร้อนจากแหล่งน้ำรอ้ นใต้ พภิ พ โดย
การนำน้ำรอ้ นไปถา่ ยเทความรอ้ นใหก้ บั สารของไหลทม่ี ีจุดเดอื ดตำ่ จน กระทัง่ เดือดกลายเป็นไอแล้วนำไปหมุน
เคร่ืองกังหนั ซึ่งมีเพลาตอ่ กับเครื่องกำเนดิ ไฟฟา้ ทำการผลิตไฟฟา้ ออกมาใช้งาน
9.โรงไฟฟ้านวิ เคลียร์ คือ โรงงานผลติ กระแสไฟฟา้ ทใี่ ช้พลงั งานความรอ้ นจากปฏิกริ ยิ าแตกตัวทาง
นวิ เคลยี ร์ (Nuclear fission reaction) ทำใหน้ ำ้ กลายเปน็ ไอน้ำท่ีมีแรงดันสงู แล้วส่งไอนำ้ ไปหมุนกังหันไอน้ำ
ซงึ่ ตอ่ กบั เครือ่ งกำเนดิ ไฟฟา้ เพื่อผลิตไฟฟ้า และสง่ ตอ่ ไปยงั ผูบ้ รโิ ภคตอ่ ไป

ภาพที่ 2-70 โรงไฟฟ้าพลังงานลม (1)
(ทม่ี าภาพ : https://phattalapoolctc.blogspot.com/, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-71 โรงไฟฟา้ พลงั งานลม (2)
(ท่ีมาภาพ : https://www.prachachat.net/finance/news-465432, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 173

การพฒั นาส่ือการเรียนดจิ ิทัลด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพท่ี 2-72 โรงไฟฟ้าพลงั งานความรอ้ นใต้พภิ พ
(ท่มี าภาพ :

https://ar.pinterest.com/pin/535435843196843210/?amp_client_id=CLIENT_ID(_)&mweb_una
uth_id=&from_amp_pin_page=true, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-73 The 120-MWe Nesjavellir power station in southwest Iceland
(ทมี่ าภาพ : https://en.wikipedia.org/wiki/Geothermal_power, ม.ป.ป.)

ภาพที่ 2-74 แผนภูมโิ รงไฟฟา้ พลงั งานความรอ้ นใตพ้ ภิ พระบบแฟลชคู่
(ที่มาภาพ : https://ienergyguru.com/2015/09/geothermal-power-plant/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารงุ ระบบราง หนา้ | 174

การพัฒนาสื่อการเรยี นดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่ือชว่ ยพัฒนาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ภาพที่ 2-75 โครงสรา้ งอาคารคลุทเครื่องปฎิกรณ์
(ที่มาภาพ : http://www.nst.or.th/powerplant/pp03.htm, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-76 โรงไฟฟ้านวิ เคลียร์ (1)
(ท่ีมาภาพ : http://www.nst.or.th/article/notes01/article010.htm, ม.ป.ป.)

ภาพท่ี 2-77 โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ (2) หน้า | 175
(ท่ีมาภาพ : http://thaibccnews.com/, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซอ่ มบารุงระบบราง

การพฒั นาสื่อการเรียนดจิ ทิ ัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพือ่ ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

หลกั การใช้พลังงานไฟฟา้ ในระบบราง
ระบบจ่ายไฟฟ้าให้รถไฟ เป็นระบบการจา่ ยพลังงานไฟฟ้าให้กับรถไฟหรือรถราง เพื่อให้สามารถ
ทำงานได้โดยไม่ต้องมีเครื่องกำเนิดไฟฟา้ บนขบวนรถ การจ่ายกระแสไฟฟ้ามีข้อดีเหนอื กว่าระบบให้พลงั งาน
อืน่ ๆ ในการขับเคลือ่ นหวั รถจักร แตต่ อ้ งใชเ้ งินลงทุนอยา่ งมากพอสมควรสำหรับการติดตัง้ ในบทความน้ี คำว่า
"ระบบ" หมายถึงการกำหนดคา่ ทางเทคนิคและรายละเอียดทางเทคนคิ ที่ถูกพัฒนาข้ึน ส่วนคำว่า "เครือขา่ ย"
หมายถงึ ขอบเขตปรมิ ณฑลของระบบท่ีมีการติดตง้ั ในพน้ื ท่ีใช้งาน

ภาพที่ 2-78 ระบบจา่ ยไฟฟา้ ให้รถไฟ
(ทีม่ าภาพ : https://www.researchgate.net/figure/Fig-A1-Electric-power-system-to-electrified-

railway-power-supply_fig15_312313025, ม.ป.ป.)

รายงานการพฒั นาสอ่ื การเรยี นดจิ ทิ ลั ดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารุงระบบราง หนา้ | 176

การพฒั นาสื่อการเรยี นดจิ ิทัลดว้ ยระบบ VR AR และ MR เพอ่ื ชว่ ยพฒั นาทกั ษะวิศวกรซ่อมบำรงุ ระบบราง

ระบบการใช้พลังงานไฟฟ้าถกู จำแนกเป็นสามปจั จยั หลกั ดงั น้:ี
แรงดนั ไฟฟา้
กระแส

- กระแสตรง (DC)
- กระแสสลับ (AC)
- ความถ่ี
ระบบหน้าสัมผัส

- รางท่สี าม
- เหนอื ศรี ษะ

ภาพท่ี 2-79 ระบบการใชพ้ ลังงานไฟฟา้
(ทมี่ าภาพ : https://www.meidensha.com/products/railwaysystem/index.html, ม.ป.ป.)

การใชไ้ ฟฟ้าเพอ่ื เปน็ พลงั งานในการขบั เคลื่อนรถไฟ ซง่ึ อาจใชห้ วั รถจักรไฟฟ้าเพ่ือการขับเคลื่อนตู้
ผู้โดยสาร หรือตู้สัมภาระ หรือเป็นรถไฟทีป่ ระกอบด้วยตู้ที่มีเครื่องยนต์ไฟฟ้าหลายตู้ ซึ่งแต่ละตู้โดยสารรับ
กระแสไฟฟา้ เพื่อขับเคลื่อนด้วยตัวเองโดยไม่ต้องพึ่งหัวรถจกั ร พลังงานจะถกู สร้างขึ้นในโรงไฟฟา้ ขนาดใหญ่
หลังจากน้ันพลังงานไฟฟา้ จะถูกส่งขึ้นไปยังสายส่งไฟฟ้าแรงสูง แล้วกระจายภายในเครือข่ายทางรถไฟไปให้
รถไฟตามที่ต่างๆ โดยปกติจะมีระบบภายในในการจำหน่ายการใช้พลังงาน และการปรับระดับของ
แรงดนั ไฟฟ้าจะสร้างและตดิ ตัง้ โดยผู้ดแู ลโครงการรถไฟโครงการน้ันๆเองเอง

พลงั งานจะถกู ถา่ ยโอนไปยังรถไฟทกี่ ำลงั เคลอื่ นทโี่ ดยผ่านขารับไฟฟา้ อยา่ งตอ่ เนื่องตลอดเวลาหรือ
เกือบตลอดเวลา ในกรณีที่ใช้ระบบการจ่ายเหนือศีรษะ(Overhead Catenary System : OCS ) มักจะเปน็
ลวดเปลอื ยแขวนลอยอยู่ในเสาเรยี กว่าสายส่งเหนือศีรษะ ตัวรถไฟมีเสายึดติดตั้งอยู่บนหลังคาซ่ึงรองรบั แถบ
ตัวนำยึดติดกับหน้าสมั ผัสด้วยสปริงรวมท้ังหมดเรียกว่าแหนบรับไฟ (Pantograph)รายละเอียดหาอ่านไดใ้ น
ระบบจา่ ยไฟฟา้ เหนือหวั

รายงานการพฒั นาส่อื การเรยี นดจิ ทิ ลั ด้วยระบบ VR AR และ MR เพ่อื ช่วยพฒั นาทกั ษะวศิ วกรซ่อมบารงุ ระบบราง หน้า | 177